{"id":53092,"date":"2026-11-18T14:57:08","date_gmt":"2026-11-18T13:57:08","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/"},"modified":"2026-11-18T14:57:08","modified_gmt":"2026-11-18T13:57:08","slug":"howard-staunton","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/","title":{"rendered":"Howard Staunton"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 8pt;\"><strong>Image Mise en avant :<\/strong> Gravure de Staunton par Richard &amp; Edward Taylor.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton\">Howard Staunton<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Howard Staunton<\/b>\u00a0(<time class=\"nowrap bday\" datetime=\"1810-04\" data-sort-value=\"1810-04\">avril 1810<\/time>\u00a0dans le\u00a0<a title=\"Westmorland\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Westmorland\">Westmoreland<\/a>,\u00a0<a title=\"Angleterre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angleterre\">Angleterre<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<time class=\"nowrap dday\" datetime=\"1874-06-22\" data-sort-value=\"1874-06-22\">22 juin 1874<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Londres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Londres\">Londres<\/a>) fut un joueur d&rsquo;<a title=\"\u00c9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89checs\">\u00e9checs<\/a>\u00a0<a title=\"Royaume-Uni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume-Uni\">britannique<\/a>\u00a0r\u00e9put\u00e9 et champion du monde d&rsquo;\u00e9checs officieux. Il \u00e9tait \u00e9galement chroniqueur dans un journal, \u00e9crivain et disciple de\u00a0<a title=\"William Shakespeare\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Shakespeare\">Shakespeare<\/a>. Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XXI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, son nom \u00e9voque le style de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pi\u00e8ce (jeu d'\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pi%C3%A8ce_(jeu_d%27%C3%A9checs)\">pi\u00e8ces d&rsquo;\u00e9checs<\/a>\u00a0qu&rsquo;il a approuv\u00e9es, le mod\u00e8le Staunton.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Ces figurines avaient \u00e9t\u00e9 dessin\u00e9es en 1849 par\u00a0<a title=\"Nathaniel Cooke\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nathaniel_Cooke\">Nathaniel Cook<\/a>\u00a0(sic), et Staunton en fut le premier promoteur\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0lit-on dans le magazine\u00a0<i><a title=\"Europe \u00c9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe_%C3%89checs\">Europe \u00c9checs<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0576<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Biographie_et_carri\u00e8re\"><span id=\"Biographie_et_carri.C3.A8re\"><\/span>Biographie et carri\u00e8re<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Jeunesse\">Jeunesse<\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">On conna\u00eet peu de sa vie avant son apparition dans l&rsquo;univers \u00e9chiqu\u00e9en. Il est n\u00e9 dans le\u00a0<a title=\"Westmorland\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Westmorland\">Westmorland<\/a>\u00a0et son p\u00e8re se pr\u00e9nommait William. Il \u00e9tait acteur dans sa jeunesse, mais a seulement interpr\u00e9t\u00e9 le r\u00f4le de Lorenzo dans\u00a0<i><a title=\"Le Marchand de Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Marchand_de_Venise\">Le Marchand de Venise<\/a><\/i>\u00a0et a jou\u00e9 avec l&rsquo;acteur britannique r\u00e9put\u00e9\u00a0<a title=\"Edmund Kean\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edmund_Kean\">Edmund Kean<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"D\u00e9buts_aux_\u00e9checs\"><span id=\"D.C3.A9buts_aux_.C3.A9checs\"><\/span>D\u00e9buts aux \u00e9checs<\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Staunton avait apparemment 26 ans quand il commen\u00e7a \u00e0 s&rsquo;int\u00e9resser au jeu. Il est \u00e9tabli qu&rsquo;en 1836, il \u00e9tait \u00e0\u00a0<a title=\"Londres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Londres\">Londres<\/a>\u00a0et qu&rsquo;il a souscrit un abonnement au livre de William Walker\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Games at Chess, actually played in London, by the late Alexander McDonnell Esq<\/span><\/i><sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00c0 cette \u00e9poque, il \u00e9tait encore, selon ses termes, un\u00a0<i>rook player<\/i><sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Deux ans plus tard, en 1838, il jouait de nombreuses parties contre le capitaine\u00a0<a title=\"William Davies Evans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Davies_Evans\">William Evans<\/a>, inventeur du\u00a0<a title=\"Gambit Evans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gambit_Evans\">gambit Evans<\/a>. Il joua \u00e9galement une partie, qu&rsquo;il perdit, contre\u00a0<a title=\"Aaron Alexandre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aaron_Alexandre\">Aaron Alexandre<\/a>, joueur d&rsquo;\u00e9checs et \u00e9crivain allemand.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De mai \u00e0\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1840-12\" data-sort-value=\"1840-12\">d\u00e9cembre 1840<\/time>, il r\u00e9digeait des articles dans la rubrique \u00ab\u00a0\u00c9checs\u00a0\u00bb du\u00a0<i>New Court Gazette<\/i>. Il avait alors suffisamment am\u00e9lior\u00e9 son jeu pour jouer et gagner un match, d&rsquo;une seule partie, contre le ma\u00eetre allemand Popert. Il \u00e9crit \u00e9galement pour le\u00a0<i>British Miscellany<\/i>, ce qui l&rsquo;amena \u00e0 fonder, en 1841, le magazine d&rsquo;\u00e9checs\u00a0<i>Chess Player&rsquo;s Chronicle<\/i>, qu&rsquo;il dirigea jusqu&rsquo;\u00e0 1854, quand Robert Barnett Brien lui succ\u00e9da.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Match_contre_Saint-Amant_(1843)\"><span id=\"Match_contre_Saint-Amant_.281843.29\"><\/span>Match contre Saint-Amant (1843)<\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Jean_Henri_Marlet_Das_ber%C3%BChmte_Schachspiel_zwischen_Howard_Staunton_und_Pierre_Charles_Fourrier_Saint-Amant_1843.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Jean_Henri_Marlet_Das_ber%C3%BChmte_Schachspiel_zwischen_Howard_Staunton_und_Pierre_Charles_Fourrier_Saint-Amant_1843.jpg\/250px-Jean_Henri_Marlet_Das_ber%C3%BChmte_Schachspiel_zwischen_Howard_Staunton_und_Pierre_Charles_Fourrier_Saint-Amant_1843.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Jean_Henri_Marlet_Das_ber%C3%BChmte_Schachspiel_zwischen_Howard_Staunton_und_Pierre_Charles_Fourrier_Saint-Amant_1843.jpg\/500px-Jean_Henri_Marlet_Das_ber%C3%BChmte_Schachspiel_zwischen_Howard_Staunton_und_Pierre_Charles_Fourrier_Saint-Amant_1843.jpg 1.5x\" width=\"250\" height=\"196\" data-file-width=\"5059\" data-file-height=\"3961\" \/><\/a><figcaption>Howard Staunton affrontant\u00a0<a title=\"Pierre Saint-Amant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Saint-Amant\">Pierre Saint-Amant<\/a>\u00a0\u00e0 Londres. Tableau de\u00a0<a title=\"Jean Henry Marlet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Henry_Marlet\">Jean Henry Marlet<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1842, il disputa des centaines de parties contre\u00a0<a title=\"John Cochrane (joueur d'\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Cochrane_(joueur_d%27%C3%A9checs)\">John Cochrane<\/a>, un tr\u00e8s bon joueur. Ce fut pour Staunton un excellent entra\u00eenement pour ce qui devait \u00eatre son plus grand succ\u00e8s aux \u00e9checs l&rsquo;ann\u00e9e suivante. En 1843, il joua un match rapide contre le champion de France,\u00a0<a title=\"Pierre Saint-Amant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Saint-Amant\">Pierre Saint-Amant<\/a>, en visite \u00e0 Londres\u00a0; il perdit par 3,5-2,5, mais ils convinrent d&rsquo;une revanche qui devait avoir lieu \u00e0 Paris. Du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"11-14\" data-sort-value=\"11-14\">14 novembre<\/time>\u00a0au\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1843-12-20\" data-sort-value=\"1843-12-20\">20 d\u00e9cembre 1843<\/time>, Staunton rencontra de nouveau Saint-Amant au\u00a0<a title=\"Caf\u00e9 de la R\u00e9gence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Caf%C3%A9_de_la_R%C3%A9gence\">caf\u00e9 de la R\u00e9gence<\/a>\u00a0et le battit sur un score sans appel, 13-8. Apr\u00e8s cette d\u00e9faite de Saint-Amant, aucun autre Fran\u00e7ais ne le rempla\u00e7a pour d\u00e9fendre la supr\u00e9matie fran\u00e7aise aux \u00e9checs qui avait commenc\u00e9 avec\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois-Andr\u00e9 Danican Philidor\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois-Andr%C3%A9_Danican_Philidor\">Philidor<\/a>, et c&rsquo;est Londres qui devint la nouvelle capitale mondiale des \u00e9checs. Staunton fut reconnu officieusement comme le meilleur joueur du monde de 1843 \u00e0 1851. Il se rendit \u00e0 Paris l&rsquo;ann\u00e9e suivante pour rencontrer de nouveau Saint-Amant mais, ayant attrap\u00e9 en voyageant une\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pneumonie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pneumonie\">pneumonie<\/a>, dont il faillit mourir, il dut annuler \u00e0 la derni\u00e8re minute le match qui fut report\u00e9, mais n\u2019eut jamais lieu. Ils ne devaient plus jamais se rencontrer<sup id=\"cite_ref-Murray1908Staunton_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-Murray1908Staunton-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1845, Staunton commen\u00e7a \u00e0 tenir une rubrique d&rsquo;\u00e9checs pour l&rsquo;<i>Illustrated London News<\/i>, qu&rsquo;il continua le reste de sa vie. Cette rubrique \u00e9chiqu\u00e9enne \u00e9tait la plus lue dans le monde<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-6\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"04-09\" data-sort-value=\"04-09\">9 avril<\/time>, Staunton, repr\u00e9sentant Londres, gagna une partie par t\u00e9l\u00e9graphe (variante de partie \u00e0 l&rsquo;aveugle contre des joueurs qui \u00e9taient \u00e0 d&rsquo;autres endroits) contre un groupe de cinq ou six personnes, qui mirent environ huit heures \u00e0 finir la partie.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Matchs_contre_Horwitz_et_Harrwitz_(1846)\"><span id=\"Matchs_contre_Horwitz_et_Harrwitz_.281846.29\"><\/span>Matchs contre Horwitz et Harrwitz (1846)<\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Staunton jouait des matches contre des joueurs moins forts en leur donnant l&rsquo;avantage d&rsquo;un pion et de deux coups, mais il a jou\u00e9 aussi contre des ma\u00eetres comme\u00a0<a title=\"Bernhard Horwitz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernhard_Horwitz\">Horwitz<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Daniel Harrwitz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daniel_Harrwitz\">Harrwitz<\/a>\u00a0en 1846, en les battant tous les deux.<\/p>\n<p>En 1847, Staunton \u00e9crivit son travail consid\u00e9r\u00e9 comme le meilleur,\u00a0<i>The Chess-Player&rsquo;s Handbook<\/i>. Un autre livre,\u00a0<i>The Chess-Player&rsquo;s Companion<\/i>\u00a0suivit en 1849.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:JaquesCookStaunton.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/JaquesCookStaunton.jpg\/250px-JaquesCookStaunton.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/JaquesCookStaunton.jpg\/500px-JaquesCookStaunton.jpg 1.5x\" width=\"250\" height=\"114\" data-file-width=\"737\" data-file-height=\"335\" \/><\/a><figcaption>L&rsquo;une des premi\u00e8res versions des pi\u00e8ces d&rsquo;\u00e9checs style Staunton.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1849, Nathaniel Cooke con\u00e7ut un jeu d&rsquo;\u00e9checs avec une certaine forme pour les pi\u00e8ces et les droits furent acquis par John Jaques qui les r\u00e9serva \u00e0 sa compagnie,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Jaques of London (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Jaques_of_London&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Jaques of London<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Jaques of London\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Jaques_of_London\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Jaques of London\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>. Staunton parla de ce nouveau jeu dans sa rubrique d&rsquo;\u00e9checs des\u00a0<i>Illustrated London News<\/i>. Chaque jeu \u00e9tait vendu accompagn\u00e9 d&rsquo;une brochure \u00e9crite par Staunton qui recevait une redevance sur chaque jeu vendu<sup id=\"cite_ref-batgirlStaunton_7-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-batgirlStaunton-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Sa cr\u00e9ation est devenue populaire et ses figurines \u00ab\u00a0<a title=\"Jeu de pi\u00e8ces d'\u00e9checs Staunton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jeu_de_pi%C3%A8ces_d%27%C3%A9checs_Staunton\">Staunton<\/a>\u00a0\u00bb sont devenues depuis le jeu standard pour les joueurs d&rsquo;\u00e9checs, tant professionnels qu&rsquo;amateurs<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Tournoi_de_Londres_(1851)\"><span id=\"Tournoi_de_Londres_.281851.29\"><\/span>Tournoi de Londres (1851)<\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Tournoi d'\u00e9checs de Londres 1851\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tournoi_d%27%C3%A9checs_de_Londres_1851\">Tournoi d&rsquo;\u00e9checs de Londres 1851<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1851-05\" data-sort-value=\"1851-05\">mai 1851<\/time>, Londres accueillit la\u00a0<a title=\"Exposition universelle de 1851\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_universelle_de_1851\">Grande Exposition<\/a>. La communaut\u00e9 des joueurs d&rsquo;\u00e9checs de Londres \u00e9tait alors en plein d\u00e9veloppement et \u00e9tait la plus active du monde, elle se sentit oblig\u00e9e de faire quelque chose d&rsquo;analogue pour les \u00e9checs. Staunton se chargea alors d&rsquo;organiser le premier tournoi d&rsquo;\u00e9checs du monde, qui se tiendrait \u00e0 Londres en m\u00eame temps que l&rsquo;exposition. L&rsquo;id\u00e9e \u00e9tait d&rsquo;inviter les principaux ma\u00eetres que comptait le monde \u00e0 concourir entre eux, afin de servir de tremplin aux \u00e9checs de la m\u00eame fa\u00e7on que la Grande Exposition servirait de tremplin \u00e0 la technologie et \u00e0 la culture du monde. Il persuada quelques amateurs d&rsquo;\u00e9checs de Londres et r\u00e9unit 500\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"livre sterling\">\u00a3<\/abbr>\u00a0\u2013\u00a0une importante somme \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque\u00a0\u2013 pour aider \u00e0 l&rsquo;organisation de cet \u00e9v\u00e9nement.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bien que le club d&rsquo;\u00e9checs de Londres e\u00fbt refus\u00e9 d&rsquo;envoyer quelqu&rsquo;un pour participer \u00e0 la comp\u00e9tition, cette rencontre de 1851 \u00e0 Londres n&rsquo;en fut pas moins un succ\u00e8s, malgr\u00e9 la d\u00e9ception de Staunton qui, apr\u00e8s s&rsquo;\u00eatre battu pendant tout un mois contre quinze autres joueurs d&rsquo;\u00e9checs de classe mondiale, fut \u00e9limin\u00e9 par celui qui devait \u00eatre le vainqueur final,\u00a0<a title=\"Adolf Anderssen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adolf_Anderssen\">Adolf Anderssen<\/a>, puis battu pour la\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0place par son ancien \u00e9l\u00e8ve Elijah Williams. La grande \u00e9poque de Staunton \u00e9tait maintenant pass\u00e9e, mais sa r\u00e9putation de principale autorit\u00e9 du monde en mati\u00e8re d&rsquo;\u00e9checs fut renforc\u00e9e parmi les amateurs gr\u00e2ce \u00e0 ses livres et \u00e0 son autopromotion dans ses rubriques d&rsquo;\u00e9checs. Cependant, il n&rsquo;\u00e9tait pas compl\u00e8tement hors de forme, et le prouva, la m\u00eame ann\u00e9e, en prenant sa revanche sur Williams qu&rsquo;il battit par six victoires \u00e0 quatre et un match nul, et en \u00e9crasant\u00a0<a title=\"Carl Jaenisch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carl_Jaenisch\">Carl Jaenisch<\/a>\u00a0par sept victoires \u00e0 deux et un match nul.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1852, Staunton \u00e9crivit sur le tournoi de 1851 \u00e0 Londres un livre intitul\u00e9,\u00a0<i>The Chess Tournament<\/i>. Sur la page de titre est \u00e9crit \u00ab\u00a0<i>By H. Staunton, Esq., author of The Handbook of Chess, Chess-players Companion, &amp;c.&amp;c.&amp;c<\/i>\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et en 1853, un gar\u00e7on de quinze ou seize ans nomm\u00e9\u00a0<a title=\"Paul Morphy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Morphy\">Paul Morphy<\/a>\u00a0gribouilla \u00e0 la suite de ces mots sur son exemplaire,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0et de quelques parties affreusement mauvaises\u00a0\u00bb<\/span>. Avant 1851, Staunton \u00e9tait c\u00e9l\u00e8bre pour \u00eatre devenu le meilleur joueur d&rsquo;\u00e9checs du monde. Apr\u00e8s 1851 et jusqu&rsquo;\u00e0 sa mort en 1874, sa r\u00e9putation vint de ce qu&rsquo;il avait contribu\u00e9 \u00e0 faire de l&rsquo;Angleterre la capitale mondiale des \u00e9checs.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"1853 aux \u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1853_aux_%C3%A9checs\">1853<\/a>, Staunton fit un voyage \u00e0 Bruxelles pour y rencontrer le baron\u00a0<a title=\"Tassilo von der Lasa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tassilo_von_der_Lasa\">Tassilo von der Lasa<\/a>, un autre \u00e9minent th\u00e9oricien des \u00e9checs. Ils discut\u00e8rent sur la standardisation des r\u00e8gles du jeu et disput\u00e8rent un match court, qui se termina en faveur du baron, cinq victoires \u00e0 quatre avec trois matches nuls.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Travaux_sur_Shakespeare\">Travaux sur Shakespeare<\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir de 1856, Staunton commen\u00e7a \u00e0 s&rsquo;\u00e9loigner des \u00e9checs et \u00e0 se tourner vers l&rsquo;\u00e9tude de\u00a0<a title=\"William Shakespeare\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Shakespeare\">Shakespeare<\/a>\u00a0dont il voulait faire son occupation principale. Il s&rsquo;assura un contrat avec un \u00e9diteur pour \u00e9crire une \u00e9dition annot\u00e9e des travaux de Shakespeare. Son ego ne lui permettait pas d&rsquo;abandonner son d\u00e9sir de figurer parmi l&rsquo;\u00e9lite des ma\u00eetres d&rsquo;\u00e9checs, m\u00eame s&rsquo;il avait compris que le niveau des plus grands ma\u00eetres s&rsquo;am\u00e9liorait rapidement, et que ce n&rsquo;\u00e9tait pas le cas pour lui. Il entra de nouveau en lice en jouant en 1858 dans un tournoi organis\u00e9 \u00e0 Birmingham sous les auspices de la nouvelle Association britannique d&rsquo;\u00e9checs, mais il fut battu deux fois de suite par\u00a0<a title=\"Johann L\u00f6wenthal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Johann_L%C3%B6wenthal\">Johann L\u00f6wenthal<\/a>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Howard_Staunton_117_Lansdowne_Road_blue_plaque.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/09\/Howard_Staunton_117_Lansdowne_Road_blue_plaque.jpg\/250px-Howard_Staunton_117_Lansdowne_Road_blue_plaque.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/09\/Howard_Staunton_117_Lansdowne_Road_blue_plaque.jpg\/500px-Howard_Staunton_117_Lansdowne_Road_blue_plaque.jpg 1.5x\" width=\"250\" height=\"243\" data-file-width=\"3274\" data-file-height=\"3181\" \/><\/a><figcaption>Plaque comm\u00e9morative au 117 Lansdowne Road, W11 Londres.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Birmingham\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Birmingham\">Birmingham<\/a>\u00a01858 fut pour Staunton sa derni\u00e8re comp\u00e9tition publique. Il refusa de jouer contre\u00a0<a title=\"Paul Morphy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Morphy\">Paul Morphy<\/a>\u00a0en public pendant la visite de ce dernier en Angleterre en 1858, se disant trop occup\u00e9 \u00e0 son travail sur Shakespeare. Pour justifier cette affirmation, il ne fit plus d\u00e9sormais qu&rsquo;\u00e9crire sur Shakespeare et sur les \u00e9checs. En 1860, il publia son \u00e9dition de Shakespeare qu&rsquo;il consid\u00e9rait comme un travail remarquable, mais les critiques du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XXI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle ne sont pas de cet avis et le nom de Staunton reste obscur parmi les commentateurs modernes de Shakespeare. Il publia aussi en 1860 un livre intitul\u00e9\u00a0<i>Chess Praxis<\/i>, qui profitait de l&rsquo;int\u00e9r\u00eat du public pour Morphy et comptait plus de 168\u00a0pages de parties de l&rsquo;Am\u00e9ricain comment\u00e9es par Staunton.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Staunton publia un grand nombre d&rsquo;articles sur Shakespeare en 1864 et 1865. Son dernier livre fut\u00a0<i>Great Schools of England<\/i>\u00a0publi\u00e9 en 1865. Il travaillait encore \u00e0 un autre livre d&rsquo;\u00e9checs, quand la mort le prit. Il mourut \u00e0 son bureau dans sa biblioth\u00e8que. Son dernier livre,\u00a0<i>Chess: Theory and Practice<\/i>\u00a0fut publi\u00e9 en 1876, apr\u00e8s sa mort, par les soins de R. B. Wormald.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une plaque comm\u00e9morative a \u00e9t\u00e9 appos\u00e9e au 117 Lansdowne Road, W11 Londres, \u00e0 l&rsquo;endroit o\u00f9 il avait habit\u00e9. En 1997, une pierre comm\u00e9morative portant une figure de cavalier a \u00e9t\u00e9 \u00e9rig\u00e9e pour signaler sa tombe au cimeti\u00e8re londonien de Kensal Green, qui avait \u00e9t\u00e9 n\u00e9glig\u00e9e auparavant et ne portait aucune marque<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Contributions_\u00e0_la_th\u00e9orie_des_ouvertures\"><span id=\"Contributions_.C3.A0_la_th.C3.A9orie_des_ouvertures\"><\/span>Contributions \u00e0 la th\u00e9orie des ouvertures<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1874, Morphy estima que l\u00e0 o\u00f9 Staunton \u00e9tait le plus dou\u00e9, c&rsquo;\u00e9tait comme th\u00e9oricien et comme analyste. Sous certains aspects le style de Staunton laisse pr\u00e9sager des m\u00e9thodes plus modernes\u00a0; l&rsquo;<a title=\"Ouverture anglaise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ouverture_anglaise\">ouverture anglaise<\/a>\u00a0(1. c4) s&rsquo;appelle ainsi parce qu&rsquo;il l&rsquo;utilisait souvent dans la p\u00e9riode 1840-1850.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il existe \u00e9galement un\u00a0<a title=\"Gambit Staunton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gambit_Staunton\">gambit Staunton<\/a>\u00a0pour contrer la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense hollandaise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_hollandaise\">d\u00e9fense hollandaise<\/a>\u00a0: 1. d4 f5\u00a0<b>2. e4<\/b>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Bobby Fischer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bobby_Fischer\">Bobby Fischer<\/a>\u00a0a qualifi\u00e9 Staunton de\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0le plus profond analyste des\u00a0<a title=\"Ouverture (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ouverture_(%C3%A9checs)\">ouvertures<\/a>\u00a0de tous les temps<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Staunton_le_strat\u00e8ge\"><span id=\"Staunton_le_strat.C3.A8ge\"><\/span>Staunton le strat\u00e8ge<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jacques Le Monnier a \u00e9crit que c&rsquo;est sa d\u00e9faite initiale contre Saint-Amant qui a pouss\u00e9 Staunton a devenir le grand strat\u00e8ge qu&rsquo;il a \u00e9t\u00e9, de m\u00eame que\u00a0<a title=\"Louis Paulsen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Paulsen\">Louis Paulsen<\/a>\u00a0a \u00e9t\u00e9 incit\u00e9 \u00e0 approfondir ses analyses pouss\u00e9es car il a \u00e9t\u00e9 ridiculis\u00e9 par\u00a0<a title=\"Paul Morphy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Morphy\">Paul Morphy<\/a>\u00a0lors de leur premier match s\u00e9rieux<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"Bobby Fischer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bobby_Fischer\">Bobby Fischer<\/a>\u00a0a affirm\u00e9\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Staunton comprenait tous les concepts positionnels si chers aux joueurs modernes et, pour cela, avec\u00a0<a title=\"Wilhelm Steinitz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wilhelm_Steinitz\">Steinitz<\/a>, il peut \u00eatre consid\u00e9r\u00e9 comme le premier joueur moderne\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-ReferenceA_15-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-ReferenceA-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Voici une partie qui est\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0un chef-d&rsquo;\u0153uvre de grande strat\u00e9gie, r\u00e9alis\u00e9 par un joueur bien en avance sur son temps\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0d&rsquo;apr\u00e8s\u00a0<a title=\"Raymond Keene\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_Keene\">Raymond Keene<\/a><sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<p><a title=\"Pierre Saint-Amant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Saint-Amant\">Pierre Saint-Amant<\/a>\u00a0&#8211; Howard Staunton, Paris, 1843,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Cinqui\u00e8me\">5<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0partie du second match<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>1. e4 c5 2. f4 e6 3. Cf3 Cc6 4. c3 d5<\/b>\u00a0\u00c0 cette \u00e9poque, il \u00e9tait courant de rentrer, comme ici, dans une\u00a0<a title=\"D\u00e9fense fran\u00e7aise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_fran%C3%A7aise\">d\u00e9fense fran\u00e7aise<\/a>\u00a0par le biais d&rsquo;un d\u00e9but de\u00a0<a title=\"D\u00e9fense sicilienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_sicilienne\">d\u00e9fense sicilienne<\/a><sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0<b>5. e5 Db6 6. Fd3 Fd7 7. Fc2 Tc8 8. 0-0 Ch6 9. h3 Fe7 10. Rh2 f5 11. a3 a5 12. a4 Cf7 13. d4 h6 14. Te1<\/b>\u00a0Staunton a \u00e9crit dans\u00a0<i>The Chess player&rsquo;s chronicle<\/i>\u00a0que la menace est Fc2xf5 suivi de e5-e6\u00a0<b>14&#8230;g6 15. Ca3 cxd4 16. Cxd4 Cxd4 17. cxd4 g5 18. Cb5 Fxb5 19. axb5 Tc4 20. Fd3!<\/b>\u00a0(annotation de Staunton)\u00a0<b>20&#8230;Tc8<\/b>\u00a0(20&#8230;Txd4 31. Fe3 gxf4 22. Fxd4 Dxd4 23. Txa5 0-0 24. Fxf5 Db6 25. Ta4? exf5 26. Txf4 De6 est bon pour les Noirs)\u00a0<b>21. Fe2 gxf4 22. Tf1 Cg5 23. Fxf4 Ce4 24. Tc1 Txc1 25. Dxc1 Rd7 26. De3 Fg5 27. Fd3 Tg8 28. Fxe4 dxe4 29. Fxg5 hxg5 30. Db3 g4 31. Td1?<\/b>\u00a0(Ici,\u00a0<a title=\"Reuben Fine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reuben_Fine\">Reuben Fine<\/a>\u00a0indique 31. Txf5 pour annuler<sup id=\"cite_ref-ReferenceA_15-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_note-ReferenceA-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, apr\u00e8s 31&#8230;Dxd4 32. Tf7+ Rd8 33. Dc2 par exemple (et si 32&#8230;Re8 ou 32&#8230;Rc8, alors les Blancs\u00a0<a title=\"\u00c9chec et mat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89chec_et_mat\">matent<\/a>\u00a0en quelques coups)\u00a0<b>31&#8230;gxh3 32. Dxh3 Dd8 33. d5 Rc8 34. Dc3+ Rb8 35. d6 f4 36. Dc5?<\/b>\u00a0(36. Td4!)\u00a0<b>36&#8230;e3 37. Dc2 Dh4+ 38. Rg1 Tc8 39. De2 Th8 0-1<\/b>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-1\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Avril 2008, page 66.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-2\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Titre que l&rsquo;on peut traduire par\u00a0<i>Partie d&rsquo;\u00e9checs, jou\u00e9es \u00e0 Londres par feu Alexander McDonnell\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Esq.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esq.\">esq.<\/a><\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-3\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Terme anglais qui d\u00e9signe un d\u00e9butant, celui \u00e0 qui on accorde un avantage, souvent une tour (<i>rook<\/i>\u00a0en anglais).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Murray1908Staunton-4\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-Murray1908Staunton_4-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"H.J.R.1908\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Murray,_H.J.R.1908\" class=\"ouvrage\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"H. J. R. Murray\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H._J._R._Murray\">Murray, H.J.R.<\/a>, \u00ab\u00a0<cite>Howard Staunton: Part\u00a0I<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>British Chess Magazine<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1908-11\" data-sort-value=\"1908-11\">novembre 1908<\/time>\u00a0<small>(<span class=\"noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/sbchess.sinfree.net\/Staunton_BCM.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a>\u00a0<small class=\"cachelinks\">[<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20071208141521\/http:\/\/sbchess.sinfree.net\/Staunton_BCM.html\" rel=\"nofollow\">archive du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2007-12-08\" data-sort-value=\"2007-12-08\">8 d\u00e9cembre 2007<\/time><\/a>]<\/small><\/span>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-06-19\" data-sort-value=\"2008-06-19\">19 juin 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-5\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"H.J.R.1908\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Murray,_H.J.R.1908\" class=\"ouvrage\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"H. J. R. Murray\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H._J._R._Murray\">Murray, H.J.R.<\/a>, \u00ab\u00a0<cite>Howard Staunton: Part\u00a0II<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>British Chess Magazine<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1908-11\" data-sort-value=\"1908-11\">novembre 1908<\/time>\u00a0<small>(<span class=\"noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/sbchess.sinfree.net\/Staunton_BCM.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a>\u00a0<small class=\"cachelinks\">[<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20071208141521\/http:\/\/sbchess.sinfree.net\/Staunton_BCM.html\" rel=\"nofollow\">archive du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2007-12-08\" data-sort-value=\"2007-12-08\">8 d\u00e9cembre 2007<\/time><\/a>]<\/small><\/span>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-06-19\" data-sort-value=\"2008-06-19\">19 juin 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-6\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><i>Oxford Companion to Chess<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-batgirlStaunton-7\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-batgirlStaunton_7-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.edochess.ca\/batgirl\/Staunton.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Howard Staunton<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.edochess.ca%2Fbatgirl%2FStaunton.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, batgirl\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-06-19\" data-sort-value=\"2008-06-19\">19 juin 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-8\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"G.2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Kasparov,_G.2003\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Garry Kasparov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Garry_Kasparov\">Kasparov, G.<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">My Great Predecessors<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0Part\u00a0I, Everyman Chess,\u00a0<time>2003<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1-85744-330-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1-85744-330-1\"><span class=\"nowrap\">978-1-85744-330-1<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a017<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-9\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"AN.1974\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Saidy,_ALessing,_N.1974\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Anthony Saidy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anthony_Saidy\">Saidy, A<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"new\" title=\"Norman Lessing (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Norman_Lessing&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Lessing, N.<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">The World of Chess<\/cite>, Random House,\u00a0<time>1974<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-39448-777-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-39448-777-9\"><span class=\"nowrap\">978-0-39448-777-9<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/archive.org\/details\/worldofchess00said\/page\/88\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><\/small><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Farchive.org%2Fdetails%2Fworldofchess00said%2Fpage%2F88\">archive<\/a>]<\/small>),\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/archive.org\/details\/worldofchess00said\/page\/88\" rel=\"nofollow\">88<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Farchive.org%2Fdetails%2Fworldofchess00said%2Fpage%2F88\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-10\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.fide.com\/info\/handbook?id=16&amp;view=category\" rel=\"nofollow\"><cite>Standards of Chess Equipment and tournament venue for FIDE Tournaments<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.fide.com%2Finfo%2Fhandbook%3Fid%3D16%26view%3Dcategory\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"FIDE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/FIDE\">FIDE<\/a>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-06-19\" data-sort-value=\"2008-06-19\">19 juin 2008<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-11\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Que l&rsquo;on peut traduire ainsi\u00a0:\u00a0<i>Par H. Staunton,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Esq.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esq.\">esq.<\/a>, auteur du\u00a0<\/i>Handbook of Chess, Chess-players Companion<i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Etc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Etc\">&amp;c.&amp;c.&amp;c.<\/a><\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-12\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Keene1995\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Raymond_Keene1995\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Raymond Keene\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_Keene\">Raymond\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Keene<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite>Staunton remembered<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"The Spectator\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Spectator\">The Spectator<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1995-06-30\" data-sort-value=\"1995-06-30\">30 juin 1995<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a060\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/archive.spectator.co.uk\/article\/1st-july-1995\/60\/chess\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><\/small><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Farchive.spectator.co.uk%2Farticle%2F1st-july-1995%2F60%2Fchess\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-09-04\" data-sort-value=\"2015-09-04\">4 septembre 2015<\/time>)<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-13\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Europe \u00c9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe_%C3%89checs\">Europe \u00c9checs<\/a><\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0576, avril 2008, p. 66.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-14\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les perles de la couronne\u00a0: Un \u00ab\u00a0hypermoderne\u00a0\u00bb trop oubli\u00e9\u00a0\u00bb<\/span>,\u00a0<i><a title=\"Europe \u00c9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe_%C3%89checs\">Europe \u00c9checs<\/a><\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0330, juin 1986, p. 51.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-ReferenceA-15\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-ReferenceA_15-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-ReferenceA_15-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Europe \u00c9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe_%C3%89checs\">Europe \u00c9checs<\/a><\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0576, avril 2008,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a067.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-16\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a title=\"Raymond Keene\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_Keene\">Raymond Keene<\/a>, R.N. Coles,\u00a0<i>Howard Staunton, The English world chess champion<\/i>, Ishi Press, 2009,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-487187-860-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-487187-860-9\"><span class=\"nowrap\">978-487187-860-9<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton#cite_ref-17\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a title=\"Fran\u00e7ois Le Lionnais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_Le_Lionnais\">Fran\u00e7ois Le Lionnais<\/a>,\u00a0<i>Le Jeu d&rsquo;\u00e9checs<\/i>,\u00a0<a title=\"Presses universitaires de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Presses_universitaires_de_France\">Presses universitaires de France<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a title=\"Que sais-je ?\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Que_sais-je_%3F\">Que sais-je\u00a0?<\/a>\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01592, 1974,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a057.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"HooperWhyld1992\" class=\"ouvrage\"><span id=\"David_HooperKenneth_Whyld1992\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0David Hooper et Kenneth Whyld,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Oxford Companion to Chess<\/cite>, Oxford\u00a0; New York, Oxford University Press,\u00a0<time>1992<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>, 483\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-19-866164-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-19-866164-9\"><span class=\"nowrap\">0-19-866164-9<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/645678680\" rel=\"nofollow\">645678680<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=edEZAQAAIAAJ\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><\/small><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DedEZAQAAIAAJ\">archive<\/a>]<\/small>)<\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Winter1981\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Edward_Winter1981\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Edward Winter (historien)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edward_Winter_(historien)\">Edward Winter<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">World chess champions<\/cite>, Oxford\u00a0; New York, Pergamon Press,\u00a0<time>1981<\/time>,\u00a0<span class=\"petites_capitales\">XIV<\/span>-185\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 26 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-08024-094-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-08024-094-7\"><span class=\"nowrap\">978-0-08024-094-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/6331772\" rel=\"nofollow\">6331772<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=S93GQgAACAAJ\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><\/small><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DS93GQgAACAAJ\">archive<\/a>]<\/small>)<\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Fine1983\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Reuben_Fine1983\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Reuben Fine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reuben_Fine\">Reuben Fine<\/a>\u00a0(1<sup>re<\/sup>\u00a0\u00e9d. New York, Crown, 1951.),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The World&rsquo;s Great Chess Games<\/cite>, New York, Dover,\u00a0<time>1983<\/time>, 397\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 22 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-48624-512-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-48624-512-6\"><span class=\"nowrap\">978-0-48624-512-6<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/906424667\" rel=\"nofollow\">906424667<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=WaW1AAAAIAAJ\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><\/small><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DWaW1AAAAIAAJ\">archive<\/a>]<\/small>)<\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"1848\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Chess Player&rsquo;s Handbook\u00a0: A Popular and Scientific Introduction to the Game of Chess<\/cite>, Henry G. Bohn,\u00a0<time>1848<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/500127634\" rel=\"nofollow\">500127634<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=Zu0IAAAAQAAJ\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><\/small><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DZu0IAAAAQAAJ\">archive<\/a>]<\/small>)<\/span>\n<div style=\"text-align: justify;\">Guide des \u00e9checs d\u00fb \u00e0 Howard Staunton, un peu d\u00e9pass\u00e9 mais toujours utile.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2 style=\"text-align:center;margin-top:2.5em;\">Compl\u00e9ments : palmar\u00e8s et parties comment\u00e9es<\/h2>\n<div class=\"opa-enrich2\">\n<h3 style=\"text-align:center;margin-top:2em;\">Palmar\u00e8s ann\u00e9e par ann\u00e9e<\/h3>\n<table class=\"opa-palm\" style=\"width:100%;border-collapse:collapse;font-size:.95em;margin:1em 0 1.6em;\">\n<tbody>\n<tr style=\"background:#f7f1e8\">\n<td style=\"padding:.35em .7em;font-weight:bold;white-space:nowrap;vertical-align:top;width:6.5em;\">1843<\/td>\n<td style=\"padding:.35em .7em;\">Bat Saint-Amant \u00e0 Paris : consid\u00e9r\u00e9 comme le meilleur joueur du monde.<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#fff\">\n<td style=\"padding:.35em .7em;font-weight:bold;white-space:nowrap;vertical-align:top;width:6.5em;\">1847<\/td>\n<td style=\"padding:.35em .7em;\">Publie <em>The Chess-Player\u2019s Handbook<\/em>.<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#f7f1e8\">\n<td style=\"padding:.35em .7em;font-weight:bold;white-space:nowrap;vertical-align:top;width:6.5em;\">1849<\/td>\n<td style=\"padding:.35em .7em;\">Pr\u00eate son nom au jeu de pi\u00e8ces Staunton.<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#fff\">\n<td style=\"padding:.35em .7em;font-weight:bold;white-space:nowrap;vertical-align:top;width:6.5em;\">1851<\/td>\n<td style=\"padding:.35em .7em;\">Organise le tournoi de Londres ; quatri\u00e8me.<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#f7f1e8\">\n<td style=\"padding:.35em .7em;font-weight:bold;white-space:nowrap;vertical-align:top;width:6.5em;\">1858<\/td>\n<td style=\"padding:.35em .7em;\">\u00c9vite un match contre Morphy.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image Mise en avant : Gravure de Staunton par Richard &amp; Edward Taylor. Howard Staunton &nbsp; &nbsp; Howard Staunton\u00a0(avril 1810\u00a0dans le\u00a0Westmoreland,\u00a0Angleterre\u00a0&#8211;\u00a022 juin 1874\u00a0\u00e0\u00a0Londres) fut un joueur d&rsquo;\u00e9checs\u00a0britannique\u00a0r\u00e9put\u00e9 et champion du monde d&rsquo;\u00e9checs officieux. Il \u00e9tait \u00e9galement chroniqueur dans un journal, \u00e9crivain et disciple de\u00a0Shakespeare. Au\u00a0XXIe\u00a0si\u00e8cle, son nom \u00e9voque le style de\u00a0pi\u00e8ces d&rsquo;\u00e9checs\u00a0qu&rsquo;il a approuv\u00e9es, le [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":51193,"parent":51194,"menu_order":1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_opa_src":"vel:pages:50705","footnotes":""},"class_list":["post-53092","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Howard Staunton - Orazio Puglisi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Howard Staunton - Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Image Mise en avant : Gravure de Staunton par Richard &amp; Edward Taylor. Howard Staunton &nbsp; &nbsp; Howard Staunton\u00a0(avril 1810\u00a0dans le\u00a0Westmoreland,\u00a0Angleterre\u00a0&#8211;\u00a022 juin 1874\u00a0\u00e0\u00a0Londres) fut un joueur d&rsquo;\u00e9checs\u00a0britannique\u00a0r\u00e9put\u00e9 et champion du monde d&rsquo;\u00e9checs officieux. Il \u00e9tait \u00e9galement chroniqueur dans un journal, \u00e9crivain et disciple de\u00a0Shakespeare. Au\u00a0XXIe\u00a0si\u00e8cle, son nom \u00e9voque le style de\u00a0pi\u00e8ces d&rsquo;\u00e9checs\u00a0qu&rsquo;il a approuv\u00e9es, le [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Jean_Henri_Marlet_Das_ber%C3%BChmte_Schachspiel_zwischen_Howard_Staunton_und_Pierre_Charles_Fourrier_Saint-Amant_1843.jpg\/250px-Jean_Henri_Marlet_Das_ber%C3%BChmte_Schachspiel_zwischen_Howard_Staunton_und_Pierre_Charles_Fourrier_Saint-Amant_1843.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/le-xixe-siecle\\\/howard-staunton\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/le-xixe-siecle\\\/howard-staunton\\\/\",\"name\":\"Howard Staunton - Orazio Puglisi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/le-xixe-siecle\\\/howard-staunton\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/le-xixe-siecle\\\/howard-staunton\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/Howard-Staunton-Gravure-de-Staunton-par-Richard-Edward-Taylor.jpeg\",\"datePublished\":\"2026-11-18T13:57:08+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/le-xixe-siecle\\\/howard-staunton\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/le-xixe-siecle\\\/howard-staunton\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/le-xixe-siecle\\\/howard-staunton\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/Howard-Staunton-Gravure-de-Staunton-par-Richard-Edward-Taylor.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/Howard-Staunton-Gravure-de-Staunton-par-Richard-Edward-Taylor.jpeg\",\"width\":330,\"height\":386},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/le-xixe-siecle\\\/howard-staunton\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Les Echecs\",\"item\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Le XIX\u00e8 Si\u00e8cle\",\"item\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/le-xixe-siecle\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Howard Staunton\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\",\"name\":\"Oraziopuglisi.art\",\"description\":\"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c\",\"name\":\"Orazio Puglisi\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Orazio Puglisi\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Howard Staunton - Orazio Puglisi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Howard Staunton - Orazio Puglisi","og_description":"Image Mise en avant : Gravure de Staunton par Richard &amp; Edward Taylor. Howard Staunton &nbsp; &nbsp; Howard Staunton\u00a0(avril 1810\u00a0dans le\u00a0Westmoreland,\u00a0Angleterre\u00a0&#8211;\u00a022 juin 1874\u00a0\u00e0\u00a0Londres) fut un joueur d&rsquo;\u00e9checs\u00a0britannique\u00a0r\u00e9put\u00e9 et champion du monde d&rsquo;\u00e9checs officieux. Il \u00e9tait \u00e9galement chroniqueur dans un journal, \u00e9crivain et disciple de\u00a0Shakespeare. Au\u00a0XXIe\u00a0si\u00e8cle, son nom \u00e9voque le style de\u00a0pi\u00e8ces d&rsquo;\u00e9checs\u00a0qu&rsquo;il a approuv\u00e9es, le [&hellip;]","og_url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/","og_site_name":"Orazio Puglisi","og_image":[{"url":"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Jean_Henri_Marlet_Das_ber%C3%BChmte_Schachspiel_zwischen_Howard_Staunton_und_Pierre_Charles_Fourrier_Saint-Amant_1843.jpg\/250px-Jean_Henri_Marlet_Das_ber%C3%BChmte_Schachspiel_zwischen_Howard_Staunton_und_Pierre_Charles_Fourrier_Saint-Amant_1843.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/","name":"Howard Staunton - Orazio Puglisi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Howard-Staunton-Gravure-de-Staunton-par-Richard-Edward-Taylor.jpeg","datePublished":"2026-11-18T13:57:08+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/#primaryimage","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Howard-Staunton-Gravure-de-Staunton-par-Richard-Edward-Taylor.jpeg","contentUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Howard-Staunton-Gravure-de-Staunton-par-Richard-Edward-Taylor.jpeg","width":330,"height":386},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/howard-staunton\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Les Echecs","item":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Le XIX\u00e8 Si\u00e8cle","item":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/le-xixe-siecle\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Howard Staunton"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/","name":"Oraziopuglisi.art","description":"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?","publisher":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#\/schema\/person\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#\/schema\/person\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c","name":"Orazio Puglisi","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","caption":"Orazio Puglisi"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g"},"sameAs":["http:\/\/oraziopuglisi.art"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/53092","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53092"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/53092\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/51194"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53092"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}