{"id":51175,"date":"2026-11-18T14:41:20","date_gmt":"2026-11-18T13:41:20","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/"},"modified":"2026-11-18T18:22:04","modified_gmt":"2026-11-18T17:22:04","slug":"arrivee-en-europe-et-evolution","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/","title":{"rendered":"Arriv\u00e9e en Europe et \u00e9volution"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 8pt;\"><em><strong>Image mise en avant : <\/strong>Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift (c1320)<\/em><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift-c1320.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-50616\" src=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift-c1320.jpg\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"378\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le jeu d&rsquo;\u00e9checs arrive sans doute en\u00a0<a title=\"Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe\">Europe<\/a>\u00a0par l\u2019<a title=\"Chatrang\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Andalus\">Espagne musulmane<\/a>\u00a0aux alentours du\u00a0<a title=\"Xe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">x<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, ou par l\u2019<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a>\u00a0du sud (<a title=\"\u00c9mirat de Sicile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mirat_de_Sicile\">Sicile<\/a>), puis progresse dans toute l&rsquo;Europe \u00e0 partir du\u00a0<a title=\"XIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xi<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a><sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-12\">12<\/a><\/sup>. Une l\u00e9gende a longtemps attribu\u00e9 un jeu d&rsquo;\u00e9checs \u00e0\u00a0<a title=\"Sanskrit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charlemagne\">Charlemagne<\/a>\u00a0qui l&rsquo;aurait re\u00e7u de la part du calife\u00a0<a title=\"H\u00e2roun ar-Rach\u00eed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A2roun_ar-Rach%C3%AEd\">H\u00e2roun ar-Rach\u00eed<\/a>, mais dont on pense aujourd&rsquo;hui qu&rsquo;il fut fabriqu\u00e9 pr\u00e8s de\u00a0<a title=\"Salerne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salerne\">Salerne<\/a>\u00a0\u00e0 la fin du\u00a0<a title=\"XIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xi<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a><sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-13\">13<\/a><\/sup>. Le po\u00e8me latin\u00a0<i><a title=\"Versus de Scachis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Versus_de_Scachis\">Versus de Scachis<\/a><\/i>\u00a0\u00e9crit \u00e0 la fin du\u00a0<a title=\"Louis IX\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">x<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0contient les premi\u00e8res r\u00e8gles \u00e9crites en Europe<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-14\">14<\/a><\/sup>. En\u00a0<a title=\"1010\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1010\">1010<\/a><sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-15\">15<\/a><\/sup>. Une mention du jeu a \u00e9t\u00e9 trouv\u00e9e dans un testament du comte d&rsquo;Urgel, en\u00a0<a title=\"Catalogne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catalogne\">Catalogne<\/a><sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-16\">16<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Un-Juif-et-un-musulman-jouant-aux-echecs-El-Libro-de-los-Juegos-Madrid-al-Andalus-XIIIe.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-50619\" src=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Un-Juif-et-un-musulman-jouant-aux-echecs-El-Libro-de-los-Juegos-Madrid-al-Andalus-XIIIe.png\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"155\" \/><\/a><\/p>\n<p><em><span style=\"font-size: 10pt;\">Un\u00a0<a title=\"Juifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juifs\">Juif<\/a>\u00a0et un\u00a0<a title=\"Musulman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulman\">musulman<\/a>\u00a0jouant aux \u00e9checs,\u00a0El Libro de los Juegos\u00a0(<a title=\"Madrid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madrid\">Madrid<\/a>,\u00a0<a title=\"Al-Andalus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Andalus\">al-Andalus<\/a>,\u00a0<a title=\"XIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr><\/a>).<\/span><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le jeu d&rsquo;\u00e9checs est alors souvent pratiqu\u00e9 \u00e0 l&rsquo;aide de d\u00e9s<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-17\">17<\/a><\/sup>\u00a0ce qui provoque sa condamnation par l\u2019\u00c9glise au\u00a0<a class=\"new\" title=\"Concile de Paris (1212) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Concile_de_Paris_(1212)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Concile de Paris<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"1212\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1212\">1212<\/a><sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-18\">18<\/a><\/sup>, au m\u00eame titre que tous les jeux de hasard.\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_IX\">Saint Louis<\/a>\u00a0reprend cette interdiction dans sa\u00a0<span class=\"page_h\"><a class=\"mw-disambig\" title=\"Grande ordonnance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grande_ordonnance\">Grande ordonnance<\/a><\/span>\u00a0de\u00a0<a title=\"1254\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1254\">1254<\/a>\u00a0:\u00a0<i>\u00ab\u00a0Nous voulons et \u00e9tablissons que tous nos pr\u00e9v\u00f4ts et nos baillis s\u2019abstiennent de prononcer nulle parole qui tourne au m\u00e9pris de Dieu, de Notre Dame et tous les saints, et qu\u2019ils se gardent du jeu des d\u00e9s et des tavernes<\/i>\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-19\">19<\/a><\/sup>. Cette interdiction est peu appliqu\u00e9e, la popularit\u00e9 des \u00e9checs atteint son apog\u00e9e entre le\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xii<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"XVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xv<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0: faisant partie int\u00e9grante de l\u2019\u00e9ducation du futur chevalier, le jeu se r\u00e9pand \u00e9galement dans le milieu de la bourgeoisie \u00e0 partir du\u00a0<a title=\"XIVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIVe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xiv<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a><sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-20\">20<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Enluminure-Liber-de-Moribus-1300.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-50622\" src=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Enluminure-Liber-de-Moribus-1300.jpg\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"188\" \/><\/a><\/p>\n<p>Enluminure,\u00a0<i>Liber de Moribus<\/i>, vers\u00a0<a title=\"1300\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1300\">1300<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019\u00e9chiquier s&rsquo;occidentalise au milieu du\u00a0<a title=\"XIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xii<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, les pi\u00e8ces devenant plus mobiles probablement en lien avec le d\u00e9veloppement de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Poudre \u00e0 canon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Poudre_%C3%A0_canon\">poudre \u00e0 canon<\/a>\u00a0qui rend l&rsquo;artillerie des champs de bataille plus puissante<sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-21\">21<\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\">le plateau devient bicolore avec les cases rouges et noires (qui deviendront plus tard blanches et noires)\u00a0;<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">le vizir devient\u00a0<i>fierge<\/i>\u00a0(ou\u00a0<i>vierge<\/i>), puis reine ou\u00a0<a title=\"Dame (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dame_(%C3%A9checs)\">dame<\/a>\u00a0(il est difficile de d\u00e9terminer lequel des deux termes pr\u00e9valait \u2014 sans doute \u00e9taient-ils utilis\u00e9s indiff\u00e9remment)\u00a0;<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">l&rsquo;\u00e9l\u00e9phant (<i>al fil<\/i>\u00a0en\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>, qui reste\u00a0<i>alfil<\/i>\u00a0en\u00a0<a title=\"Espagnol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagnol\">espagnol<\/a>\u00a0aujourd&rsquo;hui) devient\u00a0<i>aufin<\/i>, puis\u00a0<a title=\"Fou (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fou_(%C3%A9checs)\">fol ou fou<\/a>\u00a0en fran\u00e7ais\u00a0;<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">le\u00a0<i>roukh<\/i>\u00a0arabe devient\u00a0<i>roc<\/i>\u00a0(ce nom donnera\u00a0<i>rook<\/i>\u00a0en anglais, le verbe \u00ab\u00a0roquer\u00a0\u00bb en fran\u00e7ais et d\u00e9signera la tour d&rsquo;\u00e9checs en\u00a0<a title=\"H\u00e9raldique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9raldique\">h\u00e9raldique<\/a>), puis\u00a0<a title=\"Tour (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tour_(%C3%A9checs)\">tour<\/a>\u00a0vers la fin du\u00a0<a title=\"XIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xii<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0(les\u00a0<a title=\"Tour (fortification)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tour_(fortification)\">tours de guet<\/a>\u00a0\u00e9tant souvent plac\u00e9es en hauteur)<sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#cite_note-22\">22<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p><a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Piece-dechecs-roi-ou-dame-en-os-probablement-du-XIIIe-siecle.-Provenant-du-chateau-de-Cabaret-a-Lastours.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-51174\" src=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Piece-dechecs-roi-ou-dame-en-os-probablement-du-XIIIe-siecle.-Provenant-du-chateau-de-Cabaret-a-Lastours.jpg\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"309\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Piece-dechecs-roi-ou-dame-en-os-probablement-du-XIIIe-siecle.-Provenant-du-chateau-de-Cabaret-a-Lastours.jpg 250w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Piece-dechecs-roi-ou-dame-en-os-probablement-du-XIIIe-siecle.-Provenant-du-chateau-de-Cabaret-a-Lastours-243x300.jpg 243w\" sizes=\"auto, (max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><\/a><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 10pt;\">Pi\u00e8ce d&rsquo;\u00e9checs (roi ou dame) en os, probablement du XIII<sup>e<\/sup>\u00a0si\u00e8cle. Provenant du ch\u00e2teau de Cabaret \u00e0 Lastours.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift (c1320) &nbsp; Le jeu d&rsquo;\u00e9checs arrive sans doute en\u00a0Europe\u00a0par l\u2019Espagne musulmane\u00a0aux alentours du\u00a0xe\u00a0si\u00e8cle, ou par l\u2019Italie\u00a0du sud (Sicile), puis progresse dans toute l&rsquo;Europe \u00e0 partir du\u00a0xie\u00a0si\u00e8cle12. Une l\u00e9gende a longtemps attribu\u00e9 un jeu d&rsquo;\u00e9checs \u00e0\u00a0Charlemagne\u00a0qui l&rsquo;aurait re\u00e7u de la part du calife\u00a0H\u00e2roun ar-Rach\u00eed, mais dont on pense aujourd&rsquo;hui qu&rsquo;il [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":57932,"parent":12846,"menu_order":9,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_opa_src":"vel:pages:33371","footnotes":""},"class_list":["post-51175","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Arriv\u00e9e en Europe et \u00e9volution - Orazio Puglisi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Arriv\u00e9e en Europe et \u00e9volution - Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Image mise en avant : Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift (c1320) &nbsp; Le jeu d&rsquo;\u00e9checs arrive sans doute en\u00a0Europe\u00a0par l\u2019Espagne musulmane\u00a0aux alentours du\u00a0xe\u00a0si\u00e8cle, ou par l\u2019Italie\u00a0du sud (Sicile), puis progresse dans toute l&rsquo;Europe \u00e0 partir du\u00a0xie\u00a0si\u00e8cle12. Une l\u00e9gende a longtemps attribu\u00e9 un jeu d&rsquo;\u00e9checs \u00e0\u00a0Charlemagne\u00a0qui l&rsquo;aurait re\u00e7u de la part du calife\u00a0H\u00e2roun ar-Rach\u00eed, mais dont on pense aujourd&rsquo;hui qu&rsquo;il [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-11-18T17:22:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Les-Blancs-jouent-1.c5.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"572\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"572\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/arrivee-en-europe-et-evolution\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/arrivee-en-europe-et-evolution\\\/\",\"name\":\"Arriv\u00e9e en Europe et \u00e9volution - Orazio Puglisi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/arrivee-en-europe-et-evolution\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/arrivee-en-europe-et-evolution\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift-c1320.jpg\",\"datePublished\":\"2026-11-18T13:41:20+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-18T17:22:04+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/arrivee-en-europe-et-evolution\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/arrivee-en-europe-et-evolution\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/arrivee-en-europe-et-evolution\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift-c1320.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift-c1320.jpg\",\"width\":250,\"height\":378},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/arrivee-en-europe-et-evolution\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Les Echecs\",\"item\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/les-echecs\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Arriv\u00e9e en Europe et \u00e9volution\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\",\"name\":\"Oraziopuglisi.art\",\"description\":\"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c\",\"name\":\"Orazio Puglisi\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Orazio Puglisi\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Arriv\u00e9e en Europe et \u00e9volution - Orazio Puglisi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Arriv\u00e9e en Europe et \u00e9volution - Orazio Puglisi","og_description":"Image mise en avant : Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift (c1320) &nbsp; Le jeu d&rsquo;\u00e9checs arrive sans doute en\u00a0Europe\u00a0par l\u2019Espagne musulmane\u00a0aux alentours du\u00a0xe\u00a0si\u00e8cle, ou par l\u2019Italie\u00a0du sud (Sicile), puis progresse dans toute l&rsquo;Europe \u00e0 partir du\u00a0xie\u00a0si\u00e8cle12. Une l\u00e9gende a longtemps attribu\u00e9 un jeu d&rsquo;\u00e9checs \u00e0\u00a0Charlemagne\u00a0qui l&rsquo;aurait re\u00e7u de la part du calife\u00a0H\u00e2roun ar-Rach\u00eed, mais dont on pense aujourd&rsquo;hui qu&rsquo;il [&hellip;]","og_url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/","og_site_name":"Orazio Puglisi","article_modified_time":"2026-11-18T17:22:04+00:00","og_image":[{"width":572,"height":572,"url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Les-Blancs-jouent-1.c5.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/","name":"Arriv\u00e9e en Europe et \u00e9volution - Orazio Puglisi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift-c1320.jpg","datePublished":"2026-11-18T13:41:20+00:00","dateModified":"2026-11-18T17:22:04+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/#primaryimage","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift-c1320.jpg","contentUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Meister_der_Manessischen_Liederhandschrift-c1320.jpg","width":250,"height":378},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/arrivee-en-europe-et-evolution\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Les Echecs","item":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-echecs\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Arriv\u00e9e en Europe et \u00e9volution"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/","name":"Oraziopuglisi.art","description":"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?","publisher":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#\/schema\/person\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#\/schema\/person\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c","name":"Orazio Puglisi","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","caption":"Orazio Puglisi"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g"},"sameAs":["http:\/\/oraziopuglisi.art"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/51175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51175"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/51175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60025,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/51175\/revisions\/60025"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12846"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/57932"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}