{"id":35314,"date":"2026-11-12T15:26:38","date_gmt":"2026-11-12T14:26:38","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/"},"modified":"2026-11-12T23:39:41","modified_gmt":"2026-11-12T22:39:41","slug":"philipp-stamma","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/","title":{"rendered":"Philipp Stamma"},"content":{"rendered":"<div class=\"opa-soutien\" style=\"text-align: center; margin: 0 0 1.6em;\">\n<form style=\"display: inline-block; margin: 0 0 .4em;\" action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"QSSRVLDUKP2MG\"><input style=\"border: 0;\" title=\"Faire un don avec PayPal\" alt=\"Faire un don avec PayPal\" name=\"submit\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/FR\/i\/btn\/btn_donateCC_LG.gif\" type=\"image\"><\/form>\n<p><span style=\"font-size: 0.9em;\"><a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/soutenir\/\">Soutenir mon travail<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/abonnements\/\">Tout lire sans limite<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/www.amazon.fr\/Livres-Orazio-Puglisi\/s?rh=n%3A301061%2Cp_27%3AOrazio+Puglisi\">Mes livres<\/a><\/span><\/div>\n<style>.opa-art{font-size:1.04em;line-height:1.75}.opa-art h2{margin-top:1.6em}.opa-art h3{margin-top:1.8em;color:#7a1f2b}.opa-fig{position:relative;left:50%;transform:translateX(-50%);width:min(1000px,94vw);margin:2.2em 0}.opa-fig img{width:100%!important;height:auto!important;max-width:none!important;display:block;box-shadow:0 10px 34px rgba(0,0,0,.25);border-radius:3px}.opa-fig figcaption{max-width:720px;margin:.8em auto 0;font-size:.82em;line-height:1.5;text-align:center;opacity:.8}.opa-lettrine:first-letter{float:left;font-family:Georgia,serif;font-size:3.4em;line-height:.9;padding:.05em .12em 0 0;color:#7a1f2b}.opa-biblio{font-size:.92em}<\/style>\n<style>.opa-gal{display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fill,minmax(240px,1fr));gap:16px;margin:1.6em 0;position:relative;left:50%;transform:translateX(-50%);width:min(1100px,94vw);background:#fbf8f3;padding:18px;border-radius:8px;box-sizing:border-box;color:#222}.opa-gal figure{margin:0}.opa-gal img{width:100%!important;height:220px!important;object-fit:cover;border-radius:4px;box-shadow:0 6px 18px rgba(0,0,0,.2)}.opa-gal figcaption{font-size:.78em;line-height:1.4;margin-top:.4em;opacity:.9}.opa-vidbox{position:relative;padding-top:56.25%;margin:1.2em 0;border-radius:6px;overflow:hidden;box-shadow:0 8px 24px rgba(0,0,0,.25)}.opa-vidbox iframe,.opa-vidbox video{position:absolute;inset:0;width:100%;height:100%;border:0}.opa-dl li{margin:.4em 0}.opa-dl a{font-weight:600}<\/style>\n<div class=\"opa-art\">\n<h2 style=\"text-align: center;\">Philipp Stamma (vers 1705-1755), le ma\u00eetre d&rsquo;Alep<\/h2>\n<p class=\"opa-lettrine\">N\u00e9 \u00e0 Alep, en Syrie, Philipp Stamma s&rsquo;installe en Europe et devient interpr\u00e8te de langues orientales pour le roi d&rsquo;Angleterre. Son <em>Essai sur le jeu des \u00e9checs<\/em> (Paris, 1737) contient cent probl\u00e8mes et fins de partie c\u00e9l\u00e8bres, et il est l&rsquo;un des premiers \u00e0 avoir utilis\u00e9 la notation alg\u00e9brique.<\/p>\n<h3>L&rsquo;essai de 1737<\/h3>\n<p>Les cent \u00ab fins de partie \u00bb de Stamma, souvent inspir\u00e9es de la tradition arabe des <em>mansubat<\/em>, sont de v\u00e9ritables <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Probl%C3%A8me_d'%C3%A9checs\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">probl\u00e8mes d&rsquo;\u00e9checs<\/a>, appr\u00e9ci\u00e9s pour leurs combinaisons brillantes. Le \u00ab mat de Stamma \u00bb porte son nom.<\/p>\n<h3>Le match contre Philidor<\/h3>\n<p>En 1747, \u00e0 Londres, Stamma affronte le jeune <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philidor-joueur-d-echecs\/\">Philidor<\/a> dans un match o\u00f9 il recevait des avantages (les nulles comptaient pour lui) : Philidor l&#8217;emporte largement, 8 \u00e0 1.<\/p>\n<div class=\"opa-enrich\">\n<h3 style=\"text-align:center;margin-top:2em;\">Biographie d\u00e9taill\u00e9e<\/h3>\n<h4>D&rsquo;Alep \u00e0 Paris<\/h4>\n<p>Philipp Stamma na\u00eet vers 1705 \u00e0 Alep, en Syrie. Il arrive en Europe dans les ann\u00e9es 1730 et publie \u00e0 Paris, en 1737, son <em>Essai sur le jeu des \u00e9checs<\/em>, recueil de cent positions finales d&rsquo;une grande beaut\u00e9, souvent proches de l&rsquo;<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tude_(%C3%A9checs)\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00e9tude<\/a> artistique.<\/p>\n<h4>Londres<\/h4>\n<p>Install\u00e9 \u00e0 Londres, il travaille comme interpr\u00e8te des langues orientales pour le gouvernement britannique. Il fr\u00e9quente le Slaughter&rsquo;s Coffee House, centre des \u00e9checs londoniens. En 1747, il y affronte le jeune Philidor dans un match qu&rsquo;il perd nettement.<\/p>\n<h4>Un pionnier de la notation<\/h4>\n<p>Dans son livre, Stamma utilise une forme de notation alg\u00e9brique (lettres pour les colonnes, chiffres pour les rang\u00e9es), anc\u00eatre de celle qui s&rsquo;est impos\u00e9e dans le monde entier. Ses probl\u00e8mes sont encore publi\u00e9s et \u00e9tudi\u00e9s. Il meurt \u00e0 Londres en 1755.<\/p>\n<p style=\"font-size:.85em;opacity:.8;\"><em>Sources : Wikip\u00e9dia (article \u00ab Philipp Stamma \u00bb).<\/em><\/p>\n<\/div>\n<h3>En images<\/h3>\n<div class=\"opa-gal\">\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Citadel_of_Aleppo.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/5\/54\/Citadel_of_Aleppo.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&amp;utm_campaign=imageinfo&amp;utm_content=thumbnail_unscaled\" alt=\"La citadelle d'Alep\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>La citadelle d&rsquo;Alep, ville natale de Philipp Stamma. <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Citadel_of_Aleppo.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 3.0)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h3>Rep\u00e8res<\/h3>\n<ul class=\"opa-chrono\">\n<li><strong>vers 1705<\/strong> \u2014 Naissance \u00e0 Alep.<\/li>\n<li><strong>1737<\/strong> \u2014 Essai sur le jeu des \u00e9checs.<\/li>\n<li><strong>1747<\/strong> \u2014 Battu par Philidor \u00e0 Londres.<\/li>\n<li><strong>1755<\/strong> \u2014 Mort \u00e0 Londres.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Pour aller plus loin<\/h3>\n<ul class=\"opa-biblio\">\n<li>Philipp Stamma, <em>Essai sur le jeu des \u00e9checs<\/em>, Paris, 1737.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00e9 \u00e0 Alep, en Syrie, Philipp Stamma s&rsquo;installe en Europe et devient interpr\u00e8te de langues orientales pour le roi d&rsquo;Angleterre. Son Essai sur le jeu des \u00e9checs (Paris, 1737) contient cent probl\u00e8mes et fins de partie c\u00e9l\u00e8bres, et il est l&rsquo;un des\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35318,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-35314","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Philipp Stamma - Orazio Puglisi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Philipp Stamma - Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"N\u00e9 \u00e0 Alep, en Syrie, Philipp Stamma s&#039;installe en Europe et devient interpr\u00e8te de langues orientales pour le roi d&#039;Angleterre. Son Essai sur le jeu des \u00e9checs (Paris, 1737) contient cent probl\u00e8mes et fins de partie c\u00e9l\u00e8bres, et il est l&#039;un des\u2026\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-11-12T22:39:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/stamma-alep.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1709\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"836\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/philipp-stamma\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/philipp-stamma\\\/\",\"name\":\"Philipp Stamma - Orazio Puglisi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/philipp-stamma\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/philipp-stamma\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/stamma-alep.jpg\",\"datePublished\":\"2026-11-12T14:26:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-12T22:39:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/philipp-stamma\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/philipp-stamma\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/philipp-stamma\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/stamma-alep.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/stamma-alep.jpg\",\"width\":1709,\"height\":836,\"caption\":\"La citadelle d'Alep\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/philipp-stamma\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Philipp Stamma\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\",\"name\":\"Oraziopuglisi.art\",\"description\":\"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c\",\"name\":\"Orazio Puglisi\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Orazio Puglisi\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Philipp Stamma - Orazio Puglisi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Philipp Stamma - Orazio Puglisi","og_description":"N\u00e9 \u00e0 Alep, en Syrie, Philipp Stamma s'installe en Europe et devient interpr\u00e8te de langues orientales pour le roi d'Angleterre. Son Essai sur le jeu des \u00e9checs (Paris, 1737) contient cent probl\u00e8mes et fins de partie c\u00e9l\u00e8bres, et il est l'un des\u2026","og_url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/","og_site_name":"Orazio Puglisi","article_modified_time":"2026-11-12T22:39:41+00:00","og_image":[{"width":1709,"height":836,"url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/stamma-alep.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/","name":"Philipp Stamma - Orazio Puglisi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/stamma-alep.jpg","datePublished":"2026-11-12T14:26:38+00:00","dateModified":"2026-11-12T22:39:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/#primaryimage","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/stamma-alep.jpg","contentUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/stamma-alep.jpg","width":1709,"height":836,"caption":"La citadelle d'Alep"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/philipp-stamma\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Philipp Stamma"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/","name":"Oraziopuglisi.art","description":"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?","publisher":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#\/schema\/person\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#\/schema\/person\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c","name":"Orazio Puglisi","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","caption":"Orazio Puglisi"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g"},"sameAs":["http:\/\/oraziopuglisi.art"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/35314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35314"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/35314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35832,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/35314\/revisions\/35832"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}