{"id":32668,"date":"2026-11-05T07:49:29","date_gmt":"2026-11-05T06:49:29","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=32668"},"modified":"2026-11-05T07:50:34","modified_gmt":"2026-11-05T06:50:34","slug":"berlin","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/","title":{"rendered":"Berlin"},"content":{"rendered":"<p class=\"opa-ref\" style=\"text-align: center; font-size: 0.85em; line-height: 1.5;\"><em><strong>Image d&rsquo;en-t\u00eate :<\/strong> Eduard Gaertner, <em>L&rsquo;Op\u00e9ra royal et Unter den Linden<\/em>, 1845, Alte Nationalgalerie, Berlin (<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Eduard_Gaertner_-_Ansicht_der_K%C3%B6niglichen_Oper_und_Unter_den_Linden,_Berlin_(1845).jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/em><\/p>\n<div class=\"opa-soutien\" style=\"text-align: center; margin: 0 0 1.6em;\">\n<form style=\"display: inline-block; margin: 0 0 .4em;\" action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"QSSRVLDUKP2MG\" \/><input style=\"border: 0;\" title=\"Faire un don avec PayPal\" alt=\"Faire un don avec PayPal\" name=\"submit\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/FR\/i\/btn\/btn_donateCC_LG.gif\" type=\"image\" \/><\/form>\n<p><span style=\"font-size: 0.9em;\"><a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/soutenir\/\">Soutenir mon travail<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/abonnements\/\">Tout lire sans limite<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/www.amazon.fr\/Livres-Orazio-Puglisi\/s?rh=n%3A301061%2Cp_27%3AOrazio+Puglisi\">Mes livres<\/a><\/span><\/div>\n<style>.opa-art{font-size:1.04em;line-height:1.75}.opa-art h2{margin-top:1.6em}.opa-art h3{margin-top:1.8em;color:#7a1f2b}.opa-fig{position:relative;left:50%;transform:translateX(-50%);width:min(1000px,94vw);margin:2.2em 0}.opa-fig img{width:100%!important;height:auto!important;max-width:none!important;display:block;box-shadow:0 10px 34px rgba(0,0,0,.25);border-radius:3px}.opa-fig figcaption{max-width:720px;margin:.8em auto 0;font-size:.82em;line-height:1.5;text-align:center;opacity:.8}.opa-lettrine:first-letter{float:left;font-family:Georgia,serif;font-size:3.4em;line-height:.9;padding:.05em .12em 0 0;color:#7a1f2b}.opa-biblio{font-size:.92em}<\/style>\n<style>.opa-gal{display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fill,minmax(240px,1fr));gap:16px;margin:1.6em 0;position:relative;left:50%;transform:translateX(-50%);width:min(1100px,94vw);background:#fbf8f3;padding:18px;border-radius:8px;box-sizing:border-box;color:#222}.opa-gal figure{margin:0}.opa-gal img{width:100%!important;height:220px!important;object-fit:cover;border-radius:4px;box-shadow:0 6px 18px rgba(0,0,0,.2)}.opa-gal figcaption{font-size:.78em;line-height:1.4;margin-top:.4em;opacity:.9}.opa-vidbox{position:relative;padding-top:56.25%;margin:1.2em 0;border-radius:6px;overflow:hidden;box-shadow:0 8px 24px rgba(0,0,0,.25)}.opa-vidbox iframe,.opa-vidbox video{position:absolute;inset:0;width:100%;height:100%;border:0}.opa-dl li{margin:.4em 0}.opa-dl a{font-weight:600}<\/style>\n<div class=\"opa-art\">\n<h2 style=\"text-align: center;\">Berlin, capitale de l&rsquo;histoire europ\u00e9enne : guide d&rsquo;histoire, d&rsquo;art et de voyage<\/h2>\n<p class=\"opa-lettrine\">Capitale de la Prusse, puis de l&rsquo;Empire allemand, de la R\u00e9publique de Weimar, du IIIe Reich, divis\u00e9e par un mur pendant vingt-huit ans et r\u00e9unifi\u00e9e en 1990, <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berlin\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Berlin<\/a> porte dans ses rues toute l&rsquo;histoire du XXe si\u00e8cle europ\u00e9en. C&rsquo;est aussi une grande ville de mus\u00e9es, avec l&rsquo;<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Ele_aux_Mus%C3%A9es\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00eele aux Mus\u00e9es<\/a> inscrite au patrimoine mondial, et l&rsquo;une des capitales mondiales de la cr\u00e9ation contemporaine (voir <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-peinture-allemande\/\">La peinture allemande<\/a>).<\/p>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Brandenburg_Gate_Quadriga_at_Night.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ef\/Brandenburg_Gate_Quadriga_at_Night.jpg\/1920px-Brandenburg_Gate_Quadriga_at_Night.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Porte de Brandebourg\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>La porte de Brandebourg et son quadrige <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Brandenburg_Gate_Quadriga_at_Night.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 2.5)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<h3>Unter den Linden et la porte de Brandebourg<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Reichstag_Dome,_Berlin_(Ank_Kumar)_08.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/Reichstag_Dome%2C_Berlin_%28Ank_Kumar%29_08.jpg\/1920px-Reichstag_Dome%2C_Berlin_%28Ank_Kumar%29_08.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Coupole du Reichstag\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>La coupole de verre du Reichstag <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Reichstag_Dome,_Berlin_(Ank_Kumar)_08.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>La <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/porte_de_Brandebourg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Porte de Brandebourg<\/a> (1791), couronn\u00e9e du quadrige de la Victoire, fut pendant la guerre froide le symbole de la division ; elle est aujourd&rsquo;hui celui de la r\u00e9unification. L&rsquo;avenue <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Unter_den_Linden\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Unter den Linden<\/a> m\u00e8ne vers l&rsquo;\u00eele aux Mus\u00e9es en longeant l&rsquo;Op\u00e9ra, l&rsquo;universit\u00e9 Humboldt et la place Bebel. Tout pr\u00e8s, le <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_du_Reichstag\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Reichstag<\/a>, si\u00e8ge du Parlement, couronn\u00e9 par la coupole de verre de Norman Foster, se visite gratuitement sur r\u00e9servation.<\/p>\n<h3>L&rsquo;\u00eele aux Mus\u00e9es<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2026-06-20_Germany,_Berlin,_Neues_Museum_DSC_1497_DxO.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/2026-06-20_Germany%2C_Berlin%2C_Neues_Museum_DSC_1497_DxO.jpg\/1920px-2026-06-20_Germany%2C_Berlin%2C_Neues_Museum_DSC_1497_DxO.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Buste de N\u00e9fertiti\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Le buste de N\u00e9fertiti, vers 1345 av. J.-C., Neues Museum <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2026-06-20_Germany,_Berlin,_Neues_Museum_DSC_1497_DxO.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY 4.0)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>Sur une \u00eele de la Spree, cinq mus\u00e9es forment l&rsquo;\u00cele aux Mus\u00e9es : l&rsquo;Altes Museum, le <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Neues_Museum\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Neues Museum<\/a>, o\u00f9 tr\u00f4ne le buste de <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9fertiti\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">N\u00e9fertiti<\/a>, l&rsquo;Alte Nationalgalerie et la peinture romantique allemande, le Bode-Museum et le <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_Pergame\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Pergamonmuseum<\/a>, c\u00e9l\u00e8bre pour la porte d&rsquo;Ishtar de Babylone et l&rsquo;autel de Pergame (en r\u00e9novation, r\u00e9ouverture progressive). La cath\u00e9drale de Berlin domine l&rsquo;ensemble.<\/p>\n<h3>Le Mur et la m\u00e9moire<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:East_side_gallery,_Berlin_Wall_(Ank_Kumar,_Infosys_Limited_)_07.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2d\/East_side_gallery%2C_Berlin_Wall_%28Ank_Kumar%2C_Infosys_Limited_%29_07.jpg\/1920px-East_side_gallery%2C_Berlin_Wall_%28Ank_Kumar%2C_Infosys_Limited_%29_07.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"East Side Gallery\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>L&rsquo;East Side Gallery <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:East_side_gallery,_Berlin_Wall_(Ank_Kumar,_Infosys_Limited_)_07.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>Du <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/mur_de_Berlin\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Mur de Berlin<\/a> (1961-1989) subsistent quelques tron\u00e7ons : l&rsquo;East Side Gallery, peinte par des artistes du monde entier, et le m\u00e9morial de la Bernauer Stra\u00dfe. Checkpoint Charlie rappelle les passages entre les deux Berlin. Le <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9morial_aux_Juifs_assassin%C3%A9s_d'Europe\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">M\u00e9morial aux Juifs assassin\u00e9s d&rsquo;Europe<\/a>, champ de 2 711 st\u00e8les de b\u00e9ton, et le mus\u00e9e juif de Daniel Libeskind sont consacr\u00e9s \u00e0 la m\u00e9moire de la Shoah ; la Topographie de la terreur occupe l&rsquo;ancien si\u00e8ge de la Gestapo.<\/p>\n<h3>Berlin romantique et Potsdam<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Friedrich,_Caspar_David_-_M%C3%B6nch_am_Meer_-_Alte_Nationalgalerie_in_Berlin.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Friedrich%2C_Caspar_David_-_M%C3%B6nch_am_Meer_-_Alte_Nationalgalerie_in_Berlin.jpg\/1920px-Friedrich%2C_Caspar_David_-_M%C3%B6nch_am_Meer_-_Alte_Nationalgalerie_in_Berlin.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Friedrich, Moine au bord de la mer\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Caspar David Friedrich, <em>Le Moine au bord de la mer<\/em>, 1808-1810, Alte Nationalgalerie <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Friedrich,_Caspar_David_-_M%C3%B6nch_am_Meer_-_Alte_Nationalgalerie_in_Berlin.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>L&rsquo;Alte Nationalgalerie conserve les chefs-d&rsquo;\u0153uvre de <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Caspar_David_Friedrich\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Caspar David Friedrich<\/a>, dont le <em>Moine au bord de la mer<\/em>. La Gem\u00e4ldegalerie r\u00e9unit les ma\u00eetres anciens (D\u00fcrer, Rembrandt, Vermeer). \u00c0 Potsdam, le <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/ch%C3%A2teau_de_Sanssouci\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ch\u00e2teau de Sanssouci<\/a>, r\u00e9sidence de Fr\u00e9d\u00e9ric le Grand, ami de Voltaire, et ses jardins sont inscrits au patrimoine mondial.<\/p>\n<h3>Conseils pratiques<\/h3>\n<p>Le r\u00e9seau de transports (U-Bahn, S-Bahn, tramways) est excellent ; la Welcome Card inclut transports et r\u00e9ductions. R\u00e9servez la coupole du Reichstag et les grands mus\u00e9es. Les quartiers de Mitte, Prenzlauer Berg, Kreuzberg et Charlottenburg ont chacun leur caract\u00e8re. Excursion : Potsdam (40 minutes en S-Bahn).<\/p>\n<h3>Berlin en trois jours<\/h3>\n<ul class=\"opa-chrono\">\n<li><strong>Jour 1 \u2013 Le centre historique<\/strong> : porte de Brandebourg, Reichstag, M\u00e9morial de la Shoah, Unter den Linden, Gendarmenmarkt.<\/li>\n<li><strong>Jour 2 \u2013 L&rsquo;\u00eele aux Mus\u00e9es<\/strong> : Neues Museum (N\u00e9fertiti), Alte Nationalgalerie, cath\u00e9drale ; le soir, Hackescher Markt.<\/li>\n<li><strong>Jour 3 \u2013 Le Mur<\/strong> : m\u00e9morial de la Bernauer Stra\u00dfe, Checkpoint Charlie, mus\u00e9e juif, East Side Gallery.<\/li>\n<li><strong>Et si vous restez plus longtemps<\/strong> : Potsdam et Sanssouci, Gem\u00e4ldegalerie, ch\u00e2teau de Charlottenburg, Topographie de la terreur.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Rep\u00e8res<\/h3>\n<ul class=\"opa-chrono\">\n<li><strong>1237<\/strong> \u2014 Premi\u00e8re mention de C\u00f6lln, ville jumelle de Berlin<\/li>\n<li><strong>1701<\/strong> \u2014 Berlin capitale du royaume de Prusse<\/li>\n<li><strong>1791<\/strong> \u2014 Porte de Brandebourg<\/li>\n<li><strong>1830-1930<\/strong> \u2014 Construction de l&rsquo;\u00eele aux Mus\u00e9es<\/li>\n<li><strong>1871<\/strong> \u2014 Capitale de l&rsquo;Empire allemand<\/li>\n<li><strong>1933-1945<\/strong> \u2014 R\u00e9gime nazi<\/li>\n<li><strong>1961<\/strong> \u2014 Construction du Mur<\/li>\n<li><strong>1989<\/strong> \u2014 Chute du Mur<\/li>\n<li><strong>1990<\/strong> \u2014 R\u00e9unification<\/li>\n<li><strong>1999<\/strong> \u2014 Le Bundestag s&rsquo;installe au Reichstag<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Galerie<\/h3>\n<div class=\"opa-gal\">\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Pergamon_Altar_hnapel_Berlin_2011_08.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/31\/Pergamon_Altar_hnapel_Berlin_2011_08.jpg\/1920px-Pergamon_Altar_hnapel_Berlin_2011_08.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Autel de Pergame\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>L&rsquo;autel de Pergame, Pergamonmuseum <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Pergamon_Altar_hnapel_Berlin_2011_08.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Berlin,_Bode-Museum,_2012-07_CN-01.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Berlin%2C_Bode-Museum%2C_2012-07_CN-01.jpg\/1920px-Berlin%2C_Bode-Museum%2C_2012-07_CN-01.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Bode-Museum\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Le Bode-Museum <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Berlin,_Bode-Museum,_2012-07_CN-01.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 3.0 de)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Berliner_Dom,_Ostseite,_160402,_ako.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/47\/Berliner_Dom%2C_Ostseite%2C_160402%2C_ako.jpg\/1920px-Berliner_Dom%2C_Ostseite%2C_160402%2C_ako.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Cath\u00e9drale de Berlin\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>La cath\u00e9drale de Berlin <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Berliner_Dom,_Ostseite,_160402,_ako.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 3.0 de)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:View_of_the_Gendarmenmarkt_and_Deutscher_Dom_(German_Cathedral)_from_the_Top_of_Franz%C3%B6sischer_Dom_(French_Cathedral).JPG\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/22\/View_of_the_Gendarmenmarkt_and_Deutscher_Dom_%28German_Cathedral%29_from_the_Top_of_Franz%C3%B6sischer_Dom_%28French_Cathedral%29.JPG\/1920px-View_of_the_Gendarmenmarkt_and_Deutscher_Dom_%28German_Cathedral%29_from_the_Top_of_Franz%C3%B6sischer_Dom_%28French_Cathedral%29.JPG?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Gendarmenmarkt\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Le Gendarmenmarkt <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:View_of_the_Gendarmenmarkt_and_Deutscher_Dom_(German_Cathedral)_from_the_Top_of_Franz%C3%B6sischer_Dom_(French_Cathedral).JPG\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 3.0)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:20220810_Schloss_Sanssouci_10.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ab\/20220810_Schloss_Sanssouci_10.jpg\/1920px-20220810_Schloss_Sanssouci_10.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Sanssouci\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Le ch\u00e2teau de Sanssouci, Potsdam <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:20220810_Schloss_Sanssouci_10.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY 4.0)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Memorial_to_the_Murdered_Jews_of_Europe_Berlin_2014-07-13.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/23\/Memorial_to_the_Murdered_Jews_of_Europe_Berlin_2014-07-13.jpg\/1920px-Memorial_to_the_Murdered_Jews_of_Europe_Berlin_2014-07-13.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"M\u00e9morial de la Shoah\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Le M\u00e9morial aux Juifs assassin\u00e9s d&rsquo;Europe <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Memorial_to_the_Murdered_Jews_of_Europe_Berlin_2014-07-13.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 3.0)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h3>\u00c0 voir<\/h3>\n<ul class=\"opa-dl\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/results?search_query=histoire+de+Berlin+documentaire\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Berlin, histoire<\/a> (vid\u00e9os YouTube)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/results?search_query=mur+de+Berlin+documentaire\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Le mur de Berlin<\/a> (vid\u00e9os YouTube)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/results?search_query=visiter+Berlin+3+jours\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Visiter Berlin en 3 jours<\/a> (vid\u00e9os YouTube)<\/li>\n<\/ul>\n<h3>\u00c0 t\u00e9l\u00e9charger (livres du domaine public, PDF)<\/h3>\n<ul class=\"opa-dl\">\n<li><a href=\"https:\/\/archive.org\/download\/delallemagne0001germ\/delallemagne0001germ.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">T\u00e9l\u00e9charger le PDF<\/a> \u2014 Germaine de Sta\u00ebl, <em>De l&rsquo;Allemagne<\/em>, 1813 (<a href=\"https:\/\/archive.org\/details\/delallemagne0001germ\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">lire en ligne<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Pour aller plus loin en ligne<\/h3>\n<ul class=\"opa-dl\">\n<li><a href=\"https:\/\/whc.unesco.org\/fr\/list\/896\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00cele aux Mus\u00e9es (UNESCO)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.smb.museum\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Mus\u00e9es nationaux de Berlin<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikivoyage.org\/wiki\/Berlin\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Guide Wikivoyage de Berlin<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h3>Pour aller plus loin<\/h3>\n<ul class=\"opa-biblio\">\n<li>Germaine de Sta\u00ebl, <em>De l&rsquo;Allemagne<\/em>, 1813.<\/li>\n<li>Alfred D\u00f6blin, <em>Berlin Alexanderplatz<\/em>, 1929.<\/li>\n<li>Voir aussi <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/\">Voyages<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-sept-merveilles-du-monde\/\">Les sept merveilles du monde<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-plus-belles-iles-du-monde\/\">Les plus belles \u00eeles du monde<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-plus-belles-plages-du-monde\/\">Les plus belles plages du monde<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/lieux-atypiques\/\">Lieux atypiques<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-plus-grands-musees-du-monde\/\">Les plus grands mus\u00e9es du monde<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-grandes-capitales-du-monde\/\">Les grandes capitales du monde<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/rome-2\/\">Rome<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/venise\/\">Venise<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/preparer-mon-voyage\/\">Pr\u00e9parer mon voyage<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image d&rsquo;en-t\u00eate : Eduard Gaertner, L&rsquo;Op\u00e9ra royal et Unter den Linden, 1845, Alte Nationalgalerie, Berlin (Wikimedia Commons, Public domain) Soutenir mon travail \u00b7 Tout lire sans limite \u00b7 Mes livres Berlin, capitale de l&rsquo;histoire europ\u00e9enne : guide d&rsquo;histoire, d&rsquo;art et de voyage Capitale de la Prusse, puis de l&rsquo;Empire allemand, de la R\u00e9publique de Weimar, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32669,"parent":6999,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_opa_src":"","footnotes":""},"class_list":["post-32668","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Berlin, capitale de l&#039;histoire europ\u00e9enne : guide d&#039;art et de voyage - Orazio Puglisi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Visiter Berlin en historien de l&#039;art : porte de Brandebourg, Reichstag, \u00eele aux Mus\u00e9es et N\u00e9fertiti, mur de Berlin, Friedrich, Sanssouci, conseils et itin\u00e9raire de 3 jours.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Berlin, capitale de l&#039;histoire europ\u00e9enne : guide d&#039;art et de voyage - Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Visiter Berlin en historien de l&#039;art : porte de Brandebourg, Reichstag, \u00eele aux Mus\u00e9es et N\u00e9fertiti, mur de Berlin, Friedrich, Sanssouci, conseils et itin\u00e9raire de 3 jours.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-11-05T06:50:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaertner-opera-unter-den-linden-berlin.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1031\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/voyages\\\/berlin\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/voyages\\\/berlin\\\/\",\"name\":\"Berlin, capitale de l'histoire europ\u00e9enne : guide d'art et de voyage - Orazio Puglisi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/voyages\\\/berlin\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/voyages\\\/berlin\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/gaertner-opera-unter-den-linden-berlin.jpg\",\"datePublished\":\"2026-11-05T06:49:29+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-05T06:50:34+00:00\",\"description\":\"Visiter Berlin en historien de l'art : porte de Brandebourg, Reichstag, \u00eele aux Mus\u00e9es et N\u00e9fertiti, mur de Berlin, Friedrich, Sanssouci, conseils et itin\u00e9raire de 3 jours.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/voyages\\\/berlin\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/voyages\\\/berlin\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/voyages\\\/berlin\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/gaertner-opera-unter-den-linden-berlin.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/gaertner-opera-unter-den-linden-berlin.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1031,\"caption\":\"Eduard Gaertner, Op\u00e9ra royal et Unter den Linden\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/voyages\\\/berlin\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Voyages\",\"item\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/voyages\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Berlin\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\",\"name\":\"Oraziopuglisi.art\",\"description\":\"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c\",\"name\":\"Orazio Puglisi\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Orazio Puglisi\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Berlin, capitale de l'histoire europ\u00e9enne : guide d'art et de voyage - Orazio Puglisi","description":"Visiter Berlin en historien de l'art : porte de Brandebourg, Reichstag, \u00eele aux Mus\u00e9es et N\u00e9fertiti, mur de Berlin, Friedrich, Sanssouci, conseils et itin\u00e9raire de 3 jours.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Berlin, capitale de l'histoire europ\u00e9enne : guide d'art et de voyage - Orazio Puglisi","og_description":"Visiter Berlin en historien de l'art : porte de Brandebourg, Reichstag, \u00eele aux Mus\u00e9es et N\u00e9fertiti, mur de Berlin, Friedrich, Sanssouci, conseils et itin\u00e9raire de 3 jours.","og_url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/","og_site_name":"Orazio Puglisi","article_modified_time":"2026-11-05T06:50:34+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1031,"url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaertner-opera-unter-den-linden-berlin.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/","name":"Berlin, capitale de l'histoire europ\u00e9enne : guide d'art et de voyage - Orazio Puglisi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaertner-opera-unter-den-linden-berlin.jpg","datePublished":"2026-11-05T06:49:29+00:00","dateModified":"2026-11-05T06:50:34+00:00","description":"Visiter Berlin en historien de l'art : porte de Brandebourg, Reichstag, \u00eele aux Mus\u00e9es et N\u00e9fertiti, mur de Berlin, Friedrich, Sanssouci, conseils et itin\u00e9raire de 3 jours.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/#primaryimage","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaertner-opera-unter-den-linden-berlin.jpg","contentUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaertner-opera-unter-den-linden-berlin.jpg","width":1920,"height":1031,"caption":"Eduard Gaertner, Op\u00e9ra royal et Unter den Linden"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/berlin\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Voyages","item":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/voyages\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Berlin"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/","name":"Oraziopuglisi.art","description":"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?","publisher":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#\/schema\/person\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#\/schema\/person\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c","name":"Orazio Puglisi","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","caption":"Orazio Puglisi"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g"},"sameAs":["http:\/\/oraziopuglisi.art"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/32668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32668"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/32668\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6999"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}