{"id":32198,"date":"2026-11-04T14:18:57","date_gmt":"2026-11-04T13:18:57","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/"},"modified":"2026-11-04T14:22:55","modified_gmt":"2026-11-04T13:22:55","slug":"l-art-abstrait","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/","title":{"rendered":"L&rsquo;Art abstrait"},"content":{"rendered":"<p class=\"opa-ref\" style=\"text-align: center; font-size: 0.85em; line-height: 1.5;\"><em><strong>Image d&rsquo;en-t\u00eate :<\/strong> Vassily Kandinsky, <em>Composition VII<\/em>, 1913, galerie Tretiakov, Moscou (<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Composition_VII_-_Wassily_Kandinsky,_GAC.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/em><\/p>\n<div class=\"opa-soutien\" style=\"text-align: center; margin: 0 0 1.6em;\">\n<form style=\"display: inline-block; margin: 0 0 .4em;\" action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"QSSRVLDUKP2MG\" \/><input style=\"border: 0;\" title=\"Faire un don avec PayPal\" alt=\"Faire un don avec PayPal\" name=\"submit\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/FR\/i\/btn\/btn_donateCC_LG.gif\" type=\"image\" \/><\/form>\n<p><span style=\"font-size: 0.9em;\"><a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/soutenir\/\">Soutenir mon travail<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/abonnements\/\">Tout lire sans limite<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/www.amazon.fr\/Livres-Orazio-Puglisi\/s?rh=n%3A301061%2Cp_27%3AOrazio+Puglisi\">Mes livres<\/a><\/span><\/div>\n<style>.opa-art{font-size:1.04em;line-height:1.75}.opa-art h2{margin-top:1.6em}.opa-art h3{margin-top:1.8em;color:#7a1f2b}.opa-fig{position:relative;left:50%;transform:translateX(-50%);width:min(1000px,94vw);margin:2.2em 0}.opa-fig img{width:100%!important;height:auto!important;max-width:none!important;display:block;box-shadow:0 10px 34px rgba(0,0,0,.25);border-radius:3px}.opa-fig figcaption{max-width:720px;margin:.8em auto 0;font-size:.82em;line-height:1.5;text-align:center;opacity:.8}.opa-lettrine:first-letter{float:left;font-family:Georgia,serif;font-size:3.4em;line-height:.9;padding:.05em .12em 0 0;color:#7a1f2b}.opa-biblio{font-size:.92em}<\/style>\n<style>.opa-gal{display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fill,minmax(240px,1fr));gap:16px;margin:1.6em 0;position:relative;left:50%;transform:translateX(-50%);width:min(1100px,94vw);background:#fbf8f3;padding:18px;border-radius:8px;box-sizing:border-box;color:#222}.opa-gal figure{margin:0}.opa-gal img{width:100%!important;height:220px!important;object-fit:cover;border-radius:4px;box-shadow:0 6px 18px rgba(0,0,0,.2)}.opa-gal figcaption{font-size:.78em;line-height:1.4;margin-top:.4em;opacity:.9}.opa-vidbox{position:relative;padding-top:56.25%;margin:1.2em 0;border-radius:6px;overflow:hidden;box-shadow:0 8px 24px rgba(0,0,0,.25)}.opa-vidbox iframe,.opa-vidbox video{position:absolute;inset:0;width:100%;height:100%;border:0}.opa-dl li{margin:.4em 0}.opa-dl a{font-weight:600}<\/style>\n<div class=\"opa-art\">\n<h2 style=\"text-align: center;\">L&rsquo;Art abstrait (1910-1930) : la peinture sans sujet<\/h2>\n<p class=\"opa-lettrine\">Pendant des mill\u00e9naires, peindre voulait dire repr\u00e9senter quelque chose : un dieu, un roi, un paysage, une pomme. Vers 1910, en quelques ann\u00e9es et dans plusieurs pays \u00e0 la fois, des artistes osent l&rsquo;impensable : un tableau qui ne repr\u00e9sente rien d&rsquo;autre que lui-m\u00eame, des couleurs, des lignes et des formes qui parlent directement \u00e0 l&rsquo;\u00e2me, comme la musique. Ainsi na\u00eet l&rsquo;<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_abstrait\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">art abstrait<\/a>. Ses pionniers, <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vassily_Kandinsky\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Vassily Kandinsky<\/a> \u00e0 Munich, <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franti%C5%A1ek_Kupka\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Franti\u0161ek Kupka<\/a> et <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Delaunay\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Robert Delaunay<\/a> \u00e0 Paris, <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kasimir_Malevitch\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kasimir Malevitch<\/a> \u00e0 Moscou, <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piet_Mondrian\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Piet Mondrian<\/a> aux Pays-Bas, et dans le secret de son atelier la Su\u00e9doise <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hilma_af_Klint\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hilma af Klint<\/a>, vont changer pour toujours le visage de l&rsquo;art.<\/p>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Wassily_Kandinsky_-_Tr%C3%A4umerische_Improvisation_-_14091_-_Bavarian_State_Painting_Collections.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Wassily_Kandinsky_-_Tr%C3%A4umerische_Improvisation_-_14091_-_Bavarian_State_Painting_Collections.jpg\/1920px-Wassily_Kandinsky_-_Tr%C3%A4umerische_Improvisation_-_14091_-_Bavarian_State_Painting_Collections.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Vassily Kandinsky\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Vassily Kandinsky, <em>Improvisation r\u00eaveuse<\/em>, 1913 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Wassily_Kandinsky_-_Tr%C3%A4umerische_Improvisation_-_14091_-_Bavarian_State_Painting_Collections.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<h3>Pourquoi abandonner le sujet<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mikalojus_Konstantinas_Ciurlionis_-_ALLEGRO_(Sonata_I)_-_1907,_Druskininkai.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/d\/d0\/Mikalojus_Konstantinas_Ciurlionis_-_ALLEGRO_%28Sonata_I%29_-_1907%2C_Druskininkai.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail_unscaled\" alt=\"Mikalojus Konstantinas \u010ciurlionis\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Mikalojus Konstantinas \u010ciurlionis, <em>Allegro<\/em>, extrait d&rsquo;une \u00ab sonate \u00bb picturale, vers 1908 : le peintre et compositeur lituanien, pr\u00e9curseur de l&rsquo;abstraction musicale <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mikalojus_Konstantinas_Ciurlionis_-_ALLEGRO_(Sonata_I)_-_1907,_Druskininkai.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>Plusieurs chemins m\u00e8nent \u00e0 l&rsquo;abstraction. La <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/photographie\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">photographie<\/a> a lib\u00e9r\u00e9 la peinture de la t\u00e2che de reproduire le r\u00e9el. Les <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/le-fauvisme\/\">le fauvisme<\/a> et les <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-expressionnisme\/\">expressionnistes<\/a> ont rendu la couleur autonome ; les <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/le-cubisme\/\">cubistes<\/a> ont d\u00e9mont\u00e9 les objets jusqu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;illisible. La <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/th%C3%A9osophie\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">th\u00e9osophie<\/a> et les courants spiritualistes, tr\u00e8s en vogue, invitent \u00e0 peindre l&rsquo;invisible. Enfin la musique sert de mod\u00e8le : puisqu&rsquo;une symphonie \u00e9meut sans rien imiter, pourquoi pas un tableau. Kandinsky, qui voyait les couleurs en entendant les sons, intitule ses toiles <em>Improvisations<\/em> et <em>Compositions<\/em>.<\/p>\n<h3>Kandinsky et l&rsquo;abstraction lyrique<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kandinsky_-_Improvisation_34,_1913.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/5\/57\/Kandinsky_-_Improvisation_34%2C_1913.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail_unscaled\" alt=\"Vassily Kandinsky\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Vassily Kandinsky, <em>Improvisation 34<\/em>, 1913 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kandinsky_-_Improvisation_34,_1913.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>La l\u00e9gende veut qu&rsquo;un soir de 1908, Kandinsky, rentrant dans son atelier de Munich, d\u00e9couvre un tableau \u00ab d&rsquo;une beaut\u00e9 indescriptible, impr\u00e9gn\u00e9 d&rsquo;un rayonnement int\u00e9rieur \u00bb : c&rsquo;\u00e9tait l&rsquo;une de ses propres toiles, pos\u00e9e \u00e0 l&rsquo;envers. Il comprend alors que l&rsquo;objet nuit \u00e0 ses tableaux. Vers 1910-1913, ses <em>Improvisations<\/em> et <em>Compositions<\/em> deviennent des tourbillons de couleurs et de lignes libres. Il en donne la th\u00e9orie dans <em>Du spirituel dans l&rsquo;art<\/em> (1911) puis, au <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bauhaus\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Bauhaus<\/a>, dans <em>Point et ligne sur plan<\/em> (1926). C&rsquo;est l&rsquo;abstraction \u00ab lyrique \u00bb ou \u00ab chaude \u00bb, fond\u00e9e sur l&rsquo;\u00e9motion.<\/p>\n<h3>Hilma af Klint, la pionni\u00e8re oubli\u00e9e<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hilma_af_Klint_-_The_Ten_Largest_No._2_-_Childhood_-_1907.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/a0\/Hilma_af_Klint_-_The_Ten_Largest_No._2_-_Childhood_-_1907.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail_unscaled\" alt=\"Hilma af Klint\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Hilma af Klint, <em>Les Dix Plus Grands, n\u00b0 2, Enfance<\/em>, 1907 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hilma_af_Klint_-_The_Ten_Largest_No._2_-_Childhood_-_1907.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>D\u00e8s 1906, cinq ans avant Kandinsky, la Su\u00e9doise <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hilma_af_Klint\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hilma af Klint<\/a> peint de grandes toiles abstraites faites de spirales, de cercles et de lettres, qu&rsquo;elle dit dict\u00e9es par des \u00ab guides \u00bb spirituels lors de s\u00e9ances spirites. Consciente que son \u00e9poque ne la comprendrait pas, elle demande que ses quelque 1 200 \u0153uvres ne soient pas montr\u00e9es avant vingt ans apr\u00e8s sa mort. Red\u00e9couverte dans les ann\u00e9es 1980, triomphalement expos\u00e9e au Guggenheim de New York en 2018, elle oblige \u00e0 r\u00e9\u00e9crire l&rsquo;histoire de l&rsquo;abstraction.<\/p>\n<h3>Orphisme et couleur pure \u00e0 Paris<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Delaunay,_Robert_-_Formes_circulaires;_lune_no._1_-_Google_Art_Project.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Delaunay%2C_Robert_-_Formes_circulaires%3B_lune_no._1_-_Google_Art_Project.jpg\/1920px-Delaunay%2C_Robert_-_Formes_circulaires%3B_lune_no._1_-_Google_Art_Project.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Robert Delaunay\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Robert Delaunay, <em>Formes circulaires, Lune n\u00b0 1<\/em>, 1913 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Delaunay,_Robert_-_Formes_circulaires;_lune_no._1_-_Google_Art_Project.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c0 Paris, le Tch\u00e8que <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franti%C5%A1ek_Kupka\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Franti\u0161ek Kupka<\/a> expose au Salon d&rsquo;automne de 1912 <em>Amorpha, fugue \u00e0 deux couleurs<\/em>, l&rsquo;une des premi\u00e8res toiles enti\u00e8rement abstraites montr\u00e9es au public. <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Delaunay\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Robert Delaunay<\/a> et <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sonia_Delaunay\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Sonia Delaunay<\/a> peignent leurs <em>Formes circulaires<\/em> et leurs <em>Contrastes simultan\u00e9s<\/em>, o\u00f9 des disques de couleur tournent comme des soleils : le po\u00e8te <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guillaume_Apollinaire\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Guillaume Apollinaire<\/a> baptise cet art l&rsquo;<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/orphisme\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">orphisme<\/a>, en hommage \u00e0 Orph\u00e9e le musicien. <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francis_Picabia\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Francis Picabia<\/a> passe lui aussi par l&rsquo;abstraction avant de rejoindre Dada (voir <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/dada-et-le-surrealisme\/\">Dada et le surr\u00e9alisme<\/a>).<\/p>\n<h3>Malevitch et le supr\u00e9matisme<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Suprematism_-_Abstract_Composition_(Malevich,_1915).jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/06\/Suprematism_-_Abstract_Composition_%28Malevich%2C_1915%29.jpg\/1920px-Suprematism_-_Abstract_Composition_%28Malevich%2C_1915%29.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Kasimir Malevitch\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Kasimir Malevitch, <em>Composition supr\u00e9matiste<\/em> <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Suprematism_-_Abstract_Composition_(Malevich,_1915).jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>En d\u00e9cembre 1915, \u00e0 Petrograd, lors de l&rsquo;exposition \u00ab 0,10 \u00bb, <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kasimir_Malevitch\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kasimir Malevitch<\/a> accroche dans le coin sup\u00e9rieur d&rsquo;une salle, \u00e0 la place traditionnelle de l&rsquo;ic\u00f4ne dans les maisons russes, un simple <em><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carr%C3%A9_noir_sur_fond_blanc\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Carr\u00e9 noir sur fond blanc<\/a><\/em>. C&rsquo;est le manifeste du <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/supr%C3%A9matisme\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">supr\u00e9matisme<\/a> : \u00ab la supr\u00e9matie de la sensation pure \u00bb. Ses compositions de quadrilat\u00e8res color\u00e9s flottant dans l&rsquo;espace culminent avec le <em>Carr\u00e9 blanc sur fond blanc<\/em> (1918). Autour de lui, <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lioubov_Popova\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Lioubov Popova<\/a>, <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/El_Lissitzky\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">El Lissitzky<\/a> et les <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constructivisme_(art)\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">constructivistes<\/a> russes mettent l&rsquo;abstraction au service de la r\u00e9volution, de l&rsquo;affiche et de l&rsquo;architecture.<\/p>\n<h3>Mondrian et De Stijl<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Composition_A_by_Piet_Mondrian_Galleria_Nazionale_d%27Arte_Moderna_e_Contemporanea.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c3\/Composition_A_by_Piet_Mondrian_Galleria_Nazionale_d%27Arte_Moderna_e_Contemporanea.jpg\/1920px-Composition_A_by_Piet_Mondrian_Galleria_Nazionale_d%27Arte_Moderna_e_Contemporanea.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Piet Mondrian\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Piet Mondrian, <em>Composition A<\/em>, 1923, Galerie nationale d&rsquo;art moderne, Rome <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Composition_A_by_Piet_Mondrian_Galleria_Nazionale_d%27Arte_Moderna_e_Contemporanea.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>Le Hollandais <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piet_Mondrian\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Piet Mondrian<\/a> arrive \u00e0 l&rsquo;abstraction par \u00e9tapes : ses arbres, peints entre 1908 et 1912, se simplifient jusqu&rsquo;\u00e0 devenir un r\u00e9seau de lignes. Avec <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Theo_van_Doesburg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Theo van Doesburg<\/a>, il fonde en 1917 la revue et le mouvement <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/De_Stijl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">De Stijl<\/a> et invente le <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/n%C3%A9oplasticisme\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">n\u00e9oplasticisme<\/a> : uniquement des lignes droites horizontales et verticales, les trois couleurs primaires (rouge, jaune, bleu) et les \u00ab non-couleurs \u00bb (blanc, gris, noir). Cette abstraction \u00ab froide \u00bb ou g\u00e9om\u00e9trique influencera l&rsquo;architecture (la <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rietveld_Schr%C3%B6derhuis\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">maison Rietveld Schr\u00f6der<\/a> \u00e0 Utrecht), le design, la mode et la publicit\u00e9 jusqu&rsquo;\u00e0 nos jours.<\/p>\n<h3>Klee, le Bauhaus et l&rsquo;h\u00e9ritage<\/h3>\n<figure class=\"opa-fig\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Paul_Klee_-_Gespenst_eines_Genies_(Ghost_of_a_Genius)_-_Google_Art_Project.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/eb\/Paul_Klee_-_Gespenst_eines_Genies_%28Ghost_of_a_Genius%29_-_Google_Art_Project.jpg\/1920px-Paul_Klee_-_Gespenst_eines_Genies_%28Ghost_of_a_Genius%29_-_Google_Art_Project.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Paul Klee\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Paul Klee, <em>Le Fant\u00f4me d&rsquo;un g\u00e9nie<\/em>, 1922 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Paul_Klee_-_Gespenst_eines_Genies_(Ghost_of_a_Genius)_-_Google_Art_Project.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>Au <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bauhaus\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Bauhaus<\/a>, l&rsquo;\u00e9cole d&rsquo;art et de design fond\u00e9e par Walter Gropius en 1919 \u00e0 Weimar, Kandinsky et <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Klee\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Paul Klee<\/a> enseignent c\u00f4te \u00e0 c\u00f4te. Klee, musicien et po\u00e8te, joue entre abstraction et figuration avec un humour et une po\u00e9sie uniques. En 1931, \u00e0 Paris, le groupe <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abstraction-Cr%C3%A9ation\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Abstraction-Cr\u00e9ation<\/a> r\u00e9unit plus de quatre cents artistes. Apr\u00e8s 1945, l&rsquo;abstraction triomphe : expressionnisme abstrait am\u00e9ricain (Pollock, Rothko), abstraction lyrique et art informel en France, art minimal, op art. L&rsquo;un des pas les plus audacieux de l&rsquo;histoire de l&rsquo;art est devenu un langage universel.<\/p>\n<h3>Les grands artistes<\/h3>\n<ul class=\"opa-chrono\">\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hilma_af_Klint\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hilma af Klint<\/a> (1862-1944)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikalojus_Konstantinas_%C4%8Ciurlionis\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Mikalojus Konstantinas \u010ciurlionis<\/a> (1875-1911)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vassily_Kandinsky\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Vassily Kandinsky<\/a> (1866-1944)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franti%C5%A1ek_Kupka\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Franti\u0161ek Kupka<\/a> (1871-1957)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Delaunay\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Robert Delaunay<\/a> (1885-1941) et <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sonia_Delaunay\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Sonia Delaunay<\/a> (1885-1979)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kasimir_Malevitch\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kasimir Malevitch<\/a> (1879-1935)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lioubov_Popova\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Lioubov Popova<\/a> (1889-1924)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/El_Lissitzky\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">El Lissitzky<\/a> (1890-1941)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piet_Mondrian\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Piet Mondrian<\/a> (1872-1944)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Theo_van_Doesburg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Theo van Doesburg<\/a> (1883-1931)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Klee\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Paul Klee<\/a> (1879-1940)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sophie_Taeuber-Arp\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Sophie Taeuber-Arp<\/a> (1889-1943)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arthur_Dove\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Arthur Dove<\/a> (1880-1946), pionnier am\u00e9ricain<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Chronologie<\/h3>\n<ul class=\"opa-chrono\">\n<li><strong>1906<\/strong> \u2014 Premi\u00e8res peintures abstraites d&rsquo;Hilma af Klint, tenues secr\u00e8tes<\/li>\n<li><strong>1910-1911<\/strong> \u2014 Premi\u00e8res aquarelles abstraites et <em>Du spirituel dans l&rsquo;art<\/em> de Kandinsky<\/li>\n<li><strong>1912<\/strong> \u2014 Kupka expose <em>Amorpha<\/em> au Salon d&rsquo;automne ; <em>Fen\u00eatres<\/em> de Delaunay<\/li>\n<li><strong>1913<\/strong> \u2014 <em>Composition VII<\/em> de Kandinsky ; Apollinaire baptise l&rsquo;orphisme ; le rayonnisme de Larionov<\/li>\n<li><strong>1915<\/strong> \u2014 Exposition \u00ab 0,10 \u00bb \u00e0 Petrograd : <em>Carr\u00e9 noir<\/em> de Malevitch<\/li>\n<li><strong>1917<\/strong> \u2014 Fondation de De Stijl par Mondrian et Van Doesburg<\/li>\n<li><strong>1918<\/strong> \u2014 <em>Carr\u00e9 blanc sur fond blanc<\/em> de Malevitch<\/li>\n<li><strong>1919<\/strong> \u2014 Fondation du Bauhaus \u00e0 Weimar<\/li>\n<li><strong>1920<\/strong> \u2014 Mondrian, <em>Le N\u00e9o-plasticisme<\/em><\/li>\n<li><strong>1926<\/strong> \u2014 Kandinsky, <em>Point et ligne sur plan<\/em><\/li>\n<li><strong>1931<\/strong> \u2014 Groupe Abstraction-Cr\u00e9ation \u00e0 Paris<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Galerie<\/h3>\n<div class=\"opa-gal\">\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kandinsky_-_Improvisation_Sintflut,_1913.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Kandinsky_-_Improvisation_Sintflut%2C_1913.jpg\/1920px-Kandinsky_-_Improvisation_Sintflut%2C_1913.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Vassily Kandinsky\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Vassily Kandinsky, <em>Improvisation D\u00e9luge<\/em>, 1913 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kandinsky_-_Improvisation_Sintflut,_1913.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Amsterdam_-_Stedelijk_Museum_-_Wassily_Kandinsky_(%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9)_(1866-1944)_-_Improvisation_33_(Orient_I)_(A_4739)_1913.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/61\/Amsterdam_-_Stedelijk_Museum_-_Wassily_Kandinsky_%28%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%29_%281866-1944%29_-_Improvisation_33_%28Orient_I%29_%28A_4739%29_1913.jpg\/1920px-thumbnail.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Vassily Kandinsky\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Vassily Kandinsky, Stedelijk Museum, Amsterdam <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Amsterdam_-_Stedelijk_Museum_-_Wassily_Kandinsky_(%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9)_(1866-1944)_-_Improvisation_33_(Orient_I)_(A_4739)_1913.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hilma_af_Klint_-_The_Ten_Largest_No._3_-_Youth_-_1907.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/e\/e9\/Hilma_af_Klint_-_The_Ten_Largest_No._3_-_Youth_-_1907.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail_unscaled\" alt=\"Hilma af Klint\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Hilma af Klint, <em>Les Dix Plus Grands, n\u00b0 3, Jeunesse<\/em>, 1907 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hilma_af_Klint_-_The_Ten_Largest_No._3_-_Youth_-_1907.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Dynamic_Suprematism_(Malevich,_1916).jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/0\/0b\/Dynamic_Suprematism_%28Malevich%2C_1916%29.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail_unscaled\" alt=\"Kasimir Malevitch\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Kasimir Malevitch, <em>Supr\u00e9matisme dynamique<\/em>, 1916 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Dynamic_Suprematism_(Malevich,_1916).jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Composition_with_Red,_Yellow,_Black,_Blue_and_Grey_by_Piet_Mondrian,_1921.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/5\/54\/Composition_with_Red%2C_Yellow%2C_Black%2C_Blue_and_Grey_by_Piet_Mondrian%2C_1921.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail_unscaled\" alt=\"Piet Mondrian\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Piet Mondrian, <em>Composition avec rouge, jaune, noir, bleu et gris<\/em>, 1921 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Composition_with_Red,_Yellow,_Black,_Blue_and_Grey_by_Piet_Mondrian,_1921.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Piet_Mondrian_-_Lozenge_Composition_with_Yellow,_Black,_Blue,_Red,_and_Gray_-_1957.307_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/14\/Piet_Mondrian_-_Lozenge_Composition_with_Yellow%2C_Black%2C_Blue%2C_Red%2C_and_Gray_-_1957.307_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg\/1920px-Piet_Mondrian_-_Lozenge_Composition_with_Yellow%2C_Black%2C_Blue%2C_Red%2C_and_Gray_-_1957.307_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Piet Mondrian\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Piet Mondrian, <em>Composition en losange<\/em> <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Piet_Mondrian_-_Lozenge_Composition_with_Yellow,_Black,_Blue,_Red,_and_Gray_-_1957.307_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Theo_van_Doesburg_Composition_IX.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/f\/f6\/Theo_van_Doesburg_Composition_IX.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail_unscaled\" alt=\"Theo van Doesburg\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Theo van Doesburg, <em>Composition IX<\/em>, 1917 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Theo_van_Doesburg_Composition_IX.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Lyubov_Popova,_Painterly_architectonic,_1918.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/thumb.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Lyubov_Popova%2C_Painterly_architectonic%2C_1918.jpg\/1920px-Lyubov_Popova%2C_Painterly_architectonic%2C_1918.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail\" alt=\"Lioubov Popova\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Lioubov Popova, <em>Architectonique picturale<\/em>, 1918 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Lyubov_Popova,_Painterly_architectonic,_1918.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, CC0)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:A_Young_Lady%E2%80%99s_Adventure,_1922_-_Paul_Klee.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/e\/ee\/A_Young_Lady%E2%80%99s_Adventure%2C_1922_-_Paul_Klee.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&#038;utm_campaign=imageinfo&#038;utm_content=thumbnail_unscaled\" alt=\"Paul Klee\" loading=\"lazy\"><\/a><figcaption>Paul Klee, <em>L&rsquo;Aventure d&rsquo;une jeune fille<\/em>, 1922 <span style=\"opacity:.75\">(<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:A_Young_Lady%E2%80%99s_Adventure,_1922_-_Paul_Klee.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>, Public domain)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h3>\u00c0 voir<\/h3>\n<ul class=\"opa-dl\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/results?search_query=art+abstrait+histoire+Kandinsky+Mondrian+Malevitch\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">L&rsquo;art abstrait expliqu\u00e9<\/a> (vid\u00e9os YouTube)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/results?search_query=Kandinsky+documentaire+abstraction\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kandinsky, la naissance de l&rsquo;abstraction<\/a> (vid\u00e9os YouTube)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/results?search_query=Malevitch+carr%C3%A9+noir+documentaire\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Malevitch, le Carr\u00e9 noir<\/a> (vid\u00e9os YouTube)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/results?search_query=Hilma+af+Klint+documentaire\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hilma af Klint<\/a> (vid\u00e9os YouTube)<\/li>\n<\/ul>\n<h3>\u00c0 t\u00e9l\u00e9charger (livres du domaine public, PDF)<\/h3>\n<ul class=\"opa-dl\">\n<li><a href=\"https:\/\/archive.org\/download\/kandinsky_202603\/Kandinsky.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">T\u00e9l\u00e9charger le PDF<\/a> \u2014 Vassily Kandinsky, <em>\u00dcber das Geistige in der Kunst<\/em>, 1912 (en allemand) (<a href=\"https:\/\/archive.org\/details\/kandinsky_202603\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">lire en ligne<\/a>)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/archive.org\/download\/artofspiritualha00kandrich\/artofspiritualha00kandrich.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">T\u00e9l\u00e9charger le PDF<\/a> \u2014 Vassily Kandinsky, <em>The Art of Spiritual Harmony<\/em>, 1914 (en anglais) (<a href=\"https:\/\/archive.org\/details\/artofspiritualha00kandrich\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">lire en ligne<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Pour aller plus loin en ligne<\/h3>\n<ul class=\"opa-dl\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.centrepompidou.fr\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Centre Pompidou, collection d&rsquo;art moderne<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/hilmaafklint.se\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hilma af Klint Foundation<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.kunstmuseum.nl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kunstmuseum Den Haag (collection Mondrian)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.tate.org.uk\/art\/art-terms\/a\/abstract-art\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Abstract art, Tate (en anglais)<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h3>Pour aller plus loin<\/h3>\n<ul class=\"opa-biblio\">\n<li>Wassily Kandinsky, <em>Du spirituel dans l&rsquo;art<\/em>, 1911 ; <em>Point et ligne sur plan<\/em>, 1926.<\/li>\n<li>Kasimir Mal\u00e9vitch, <em>\u00c9crits<\/em>, Allia.<\/li>\n<li>Piet Mondrian, <em>Le N\u00e9o-plasticisme<\/em>, 1920.<\/li>\n<li>Michel Seuphor, <em>L&rsquo;Art abstrait, ses origines, ses premiers ma\u00eetres<\/em>, Maeght, 1949.<\/li>\n<li>Georges Roque, <em>Qu&rsquo;est-ce que l&rsquo;art abstrait?<\/em>, Folio, 2003.<\/li>\n<li>Voir aussi <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/chronologie-des-mouvements-artistiques\/\">Chronologie des mouvements artistiques<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/le-cubisme\/\">Le cubisme<\/a>, <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-expressionnisme\/\">L&rsquo;expressionnisme<\/a> et <a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/les-arts\/\">Les Arts<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image d&rsquo;en-t\u00eate : Vassily Kandinsky, Composition VII, 1913, galerie Tretiakov, Moscou (Wikimedia Commons, Public domain) Soutenir mon travail \u00b7 Tout lire sans limite \u00b7 Mes livres L&rsquo;Art abstrait (1910-1930) : la peinture sans sujet Pendant des mill\u00e9naires, peindre voulait dire repr\u00e9senter quelque chose : un dieu, un roi, un paysage, une pomme. Vers 1910, en [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32197,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-32198","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>L&#039;Art abstrait (1910-1930) : la peinture sans sujet - Orazio Puglisi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pendant des mill\u00e9naires, peindre voulait dire repr\u00e9senter quelque chose : un dieu, un roi, un paysage, une pomme. Vers 1910, en quelques ann\u00e9es et dans\u2026\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"L&#039;Art abstrait (1910-1930) : la peinture sans sujet - Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pendant des mill\u00e9naires, peindre voulait dire repr\u00e9senter quelque chose : un dieu, un roi, un paysage, une pomme. Vers 1910, en quelques ann\u00e9es et dans\u2026\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-11-04T13:22:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/kandinsky-composition-vii-1913.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1276\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/l-art-abstrait\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/l-art-abstrait\\\/\",\"name\":\"L'Art abstrait (1910-1930) : la peinture sans sujet - Orazio Puglisi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/l-art-abstrait\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/l-art-abstrait\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/kandinsky-composition-vii-1913.jpg\",\"datePublished\":\"2026-11-04T13:18:57+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-04T13:22:55+00:00\",\"description\":\"Pendant des mill\u00e9naires, peindre voulait dire repr\u00e9senter quelque chose : un dieu, un roi, un paysage, une pomme. Vers 1910, en quelques ann\u00e9es et dans\u2026\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/l-art-abstrait\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/l-art-abstrait\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/l-art-abstrait\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/kandinsky-composition-vii-1913.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/kandinsky-composition-vii-1913.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1276,\"caption\":\"Vassily Kandinsky, Composition VII, 1913\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/l-art-abstrait\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"L&rsquo;Art abstrait\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\",\"name\":\"Oraziopuglisi.art\",\"description\":\"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c\",\"name\":\"Orazio Puglisi\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Orazio Puglisi\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"L'Art abstrait (1910-1930) : la peinture sans sujet - Orazio Puglisi","description":"Pendant des mill\u00e9naires, peindre voulait dire repr\u00e9senter quelque chose : un dieu, un roi, un paysage, une pomme. Vers 1910, en quelques ann\u00e9es et dans\u2026","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"L'Art abstrait (1910-1930) : la peinture sans sujet - Orazio Puglisi","og_description":"Pendant des mill\u00e9naires, peindre voulait dire repr\u00e9senter quelque chose : un dieu, un roi, un paysage, une pomme. Vers 1910, en quelques ann\u00e9es et dans\u2026","og_url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/","og_site_name":"Orazio Puglisi","article_modified_time":"2026-11-04T13:22:55+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1276,"url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/kandinsky-composition-vii-1913.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/","name":"L'Art abstrait (1910-1930) : la peinture sans sujet - Orazio Puglisi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/kandinsky-composition-vii-1913.jpg","datePublished":"2026-11-04T13:18:57+00:00","dateModified":"2026-11-04T13:22:55+00:00","description":"Pendant des mill\u00e9naires, peindre voulait dire repr\u00e9senter quelque chose : un dieu, un roi, un paysage, une pomme. Vers 1910, en quelques ann\u00e9es et dans\u2026","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/#primaryimage","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/kandinsky-composition-vii-1913.jpg","contentUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/kandinsky-composition-vii-1913.jpg","width":1920,"height":1276,"caption":"Vassily Kandinsky, Composition VII, 1913"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/l-art-abstrait\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"L&rsquo;Art abstrait"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/","name":"Oraziopuglisi.art","description":"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?","publisher":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#\/schema\/person\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#\/schema\/person\/25fc9286c60d24f18b651edcc5903c4c","name":"Orazio Puglisi","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g","caption":"Orazio Puglisi"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6db1b0cfae43195d5bb3bc41143b8ea702115830550a54531b37cf0fb97e1f6?s=96&d=mm&r=g"},"sameAs":["http:\/\/oraziopuglisi.art"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/32198","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32198"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/32198\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32206,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/32198\/revisions\/32206"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32198"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}