{"id":27130,"date":"2026-08-15T09:36:24","date_gmt":"2026-08-15T07:36:24","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=27130"},"modified":"2026-08-15T11:09:42","modified_gmt":"2026-08-15T09:09:42","slug":"la-miniature-armenienne","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/","title":{"rendered":"La miniature Arm\u00e9nienne"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14px;\"><strong>Image mise en avant :<\/strong> <a id=\"mwBw\" title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Toros Roslin<\/a>,\u00a0<i id=\"mwCA\">Le passage de la\u00a0<a id=\"mwCQ\" title=\"Mer Rouge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mer_Rouge\" rel=\"mw:WikiLink\">mer Rouge<\/a><\/i>, 1266, rituel\u00a0<i id=\"mwCg\">Machtots<\/i>\u00a0(<a id=\"mwCw\" title=\"Patriarcat arm\u00e9nien de J\u00e9rusalem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patriarcat_arm%C3%A9nien_de_J%C3%A9rusalem\" rel=\"mw:WikiLink\">Patriarcat arm\u00e9nien de J\u00e9rusalem<\/a>, Ms. 2027).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/galeriesimple.fr\/art-miniature-origines\/\">Les Origines de l&rsquo;art miniature dans la Peinture<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">La miniature Arm\u00e9nienne<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<section id=\"mwAQ\" data-mw-section-id=\"0\">\n<p id=\"mwDA\" style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<b id=\"mwDQ\">miniature arm\u00e9nienne<\/b>\u00a0est l&rsquo;expression particuli\u00e8re de la\u00a0<a id=\"mwDg\" title=\"Miniature (enluminure)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_(enluminure)\" rel=\"mw:WikiLink\">miniature<\/a>\u00a0en\u00a0<a id=\"mwDw\" title=\"Royaume d'Arm\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_d'Arm%C3%A9nie\" rel=\"mw:WikiLink\">Grande-Arm\u00e9nie<\/a>, en\u00a0<a id=\"mwEA\" title=\"Royaume arm\u00e9nien de Cilicie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_arm%C3%A9nien_de_Cilicie\" rel=\"mw:WikiLink\">Petite-Arm\u00e9nie<\/a>\u00a0et dans la\u00a0<a id=\"mwEQ\" title=\"Diaspora arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diaspora_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">diaspora arm\u00e9nienne<\/a>. Son apparition remonte \u00e0 la cr\u00e9ation de l&rsquo;<a id=\"mwEg\" title=\"Alphabet arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alphabet_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">alphabet arm\u00e9nien<\/a>\u00a0en\u00a0<a id=\"mwEw\" title=\"Arm\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arm%C3%A9nie\" rel=\"mw:WikiLink\">Arm\u00e9nie<\/a>, soit en l&rsquo;an 405. Tr\u00e8s peu de fragments de manuscrits enlumin\u00e9s des\u00a0<abbr id=\"mwFA\" class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;VI&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;VII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles\u00a0ont surv\u00e9cu, le plus ancien conserv\u00e9 en entier datant du\u00a0<abbr id=\"mwFQ\" class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;IX&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. L&rsquo;\u00e2ge d&rsquo;or se situe aux\u00a0<abbr id=\"mwFg\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, p\u00e9riode de la formation d\u00e9finitive des principales \u00e9coles et tendances (quinze cents centres d&rsquo;\u00e9criture et d&rsquo;enluminure<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian19847_1-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian19847&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19847-1&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;7&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwFw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19847-1\"><span id=\"mwGA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwGQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span id=\"mwGg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>). Les plus \u00e9clatantes sont celles de\u00a0<a id=\"mwGw\" title=\"Syunik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syunik\" rel=\"mw:WikiLink\">Siounie<\/a>, du\u00a0<a id=\"mwHA\" title=\"Vaspourakan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vaspourakan\" rel=\"mw:WikiLink\">Vaspourakan<\/a>\u00a0et de\u00a0<a id=\"mwHQ\" title=\"Cilicie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cilicie\" rel=\"mw:WikiLink\">Cilicie<\/a>. De nombreux manuscrits arm\u00e9niens enlumin\u00e9s hors du pays d&rsquo;Arm\u00e9nie ont aussi travers\u00e9 les si\u00e8cles. Malgr\u00e9 l&rsquo;apparition de l&rsquo;<a id=\"mwHg\" title=\"Imprimerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imprimerie\" rel=\"mw:WikiLink\">imprimerie<\/a>\u00a0arm\u00e9nienne au\u00a0<abbr id=\"mwHw\" class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVI&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, la production de miniatures s&rsquo;est prolong\u00e9e jusqu&rsquo;au\u00a0<abbr id=\"mwIA\" class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIX&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0et survit \u00e0 travers la\u00a0<a id=\"mwIQ\" title=\"Peinture arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">peinture<\/a>\u00a0et le\u00a0<a id=\"mwIg\" title=\"Cin\u00e9ma arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cin%C3%A9ma_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">cin\u00e9ma<\/a>\u00a0arm\u00e9niens modernes.<\/p>\n<p id=\"mwIw\" style=\"text-align: justify;\">Le peuple d&rsquo;Arm\u00e9nie a toujours \u00e9t\u00e9 en relation avec les autres peuples de l&rsquo;<a id=\"mwJA\" class=\"extiw\" title=\"wikt:Orient\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/Orient\" rel=\"mw:WikiLink\/Interwiki\">Orient<\/a>\u00a0et de l&rsquo;<a id=\"mwJQ\" title=\"Occident\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Occident\" rel=\"mw:WikiLink\">Occident<\/a>\u00a0dont l&rsquo;<a id=\"mwJg\" title=\"Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art\" rel=\"mw:WikiLink\">art<\/a>\u00a0a influenc\u00e9 en profondeur et en richesses l&rsquo;<a id=\"mwJw\" title=\"Enluminure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enluminure\" rel=\"mw:WikiLink\">enluminure<\/a>\u00a0arm\u00e9nienne. Selon le po\u00e8te\u00a0<a id=\"mwKA\" title=\"Russie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Russie\" rel=\"mw:WikiLink\">russe<\/a>\u00a0<a id=\"mwKQ\" title=\"Val\u00e9ri Brioussov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Val%C3%A9ri_Brioussov\" rel=\"mw:WikiLink\">Val\u00e9ri Brioussov<\/a>, \u00ab\u00a0se croisant et s&rsquo;entrela\u00e7ant avant de fusionner en un tout unique\u00a0et enti\u00e8rement neuf, deux forces, deux principes oppos\u00e9s ont, au cours des si\u00e8cles, r\u00e9gi le destin de l&rsquo;Arm\u00e9nie et fa\u00e7onn\u00e9 le caract\u00e8re de son peuple: le principe de l&rsquo;Occident et celui de l&rsquo;Orient, l&rsquo;esprit de l&rsquo;<a id=\"mwKw\" title=\"Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe\" rel=\"mw:WikiLink\">Europe<\/a>\u00a0et l&rsquo;esprit de l&rsquo;<a id=\"mwLA\" title=\"Asie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asie\" rel=\"mw:WikiLink\">Asie<\/a>\u00bb<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-2&quot;}}\"><a id=\"mwLg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-2\"><span id=\"mwLw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwMA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span id=\"mwMQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Les plus belles \u0153uvres des miniaturistes arm\u00e9niens se distinguent par une grande habilet\u00e9 d&rsquo;ex\u00e9cution, l&rsquo;originalit\u00e9 de la\u00a0<a id=\"mwMg\" title=\"Composition picturale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Composition_picturale\" rel=\"mw:WikiLink\">composition<\/a>\u00a0et du traitement des couleurs, \u00e0 la brillance due \u00e0 l&rsquo;utilisation de\u00a0<a id=\"mwMw\" title=\"Pigment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pigment\" rel=\"mw:WikiLink\">pigments<\/a>\u00a0principalement pr\u00e9par\u00e9s \u00e0 base d&rsquo;<a id=\"mwNA\" title=\"Oxyde m\u00e9tallique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oxyde_m%C3%A9tallique\" rel=\"mw:WikiLink\">oxydes m\u00e9talliques<\/a>, ainsi que par une perception du monde extr\u00eamement personnalis\u00e9e.<\/p>\n<p id=\"mwNQ\" style=\"text-align: justify;\">Sur les\u00a0<span id=\"mwNg\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;unit\u00e9&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Unit\u00e9&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;30000 manuscrits&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">30\u00a0000\u00a0manuscrits<\/span>\u00a0arm\u00e9niens actuellement r\u00e9pertori\u00e9s dans le monde, environ\u00a0<span id=\"mwNw\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;unit\u00e9&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Unit\u00e9&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;10000&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">10\u00a0000<\/span>\u00a0sont ornement\u00e9s, et entre\u00a0<span id=\"mwOA\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;unit\u00e9&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Unit\u00e9&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;5000&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">5\u00a0000<\/span>\u00a0et\u00a0<span id=\"mwOQ\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;unit\u00e9&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Unit\u00e9&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;7000&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">7\u00a0000<\/span>\u00a0d&rsquo;entre eux renferment des miniatures. La majeure partie est conserv\u00e9e au\u00a0<a id=\"mwOg\" title=\"Matenadaran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matenadaran\" rel=\"mw:WikiLink\">Matenadaran<\/a>\u00a0d&rsquo;<a id=\"mwOw\" title=\"Erevan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Erevan\" rel=\"mw:WikiLink\">Erevan<\/a>\u00a0(plus de dix mille manuscrits et fragments de manuscrits).<\/p>\n<\/section>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"\u0410\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u0430\u044f \u043c\u0438\u043d\u0438\u0430\u0442\u044e\u0440\u0430. Armenian Miniatures. \u0540\u0561\u0575\u056f\u0561\u056f\u0561\u0576 \u0574\u0561\u0576\u0580\u0561\u0576\u056f\u0561\u0580\u0579\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576.\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/VDXx3CGHL28?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<section id=\"mwPQ\" data-mw-section-id=\"1\" aria-labelledby=\"Histoire\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2>\u00a0<\/h2>\n<h2>\u00a0<\/h2>\n<h2>\u00a0<\/h2>\n<h2>\u00a0<\/h2>\n<h2>\u00a0<\/h2>\n<h2>\u00a0<\/h2>\n<h2 id=\"Histoire\" style=\"text-align: center;\">Histoire<\/h2>\n<\/div>\n<section id=\"mwPg\" data-mw-section-id=\"2\" aria-labelledby=\"Naissance\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Naissance\" style=\"text-align: center;\">Naissance<\/h3>\n<\/div>\n<figure id=\"mwPw\" class=\"mw-default-size mw-halign-left\"><a id=\"mwQA\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mugni_page.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwQQ\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Mugni_page.jpg\/250px-Mugni_page.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/d\/db\/Mugni_page.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" width=\"509\" height=\"761\" data-file-width=\"377\" data-file-height=\"564\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwQg\">Tables de concordance, \u00c9vangile de Mougni.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwQw\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;art arm\u00e9nien de la\u00a0<a id=\"mwRA\" title=\"Miniature (enluminure)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_(enluminure)\" rel=\"mw:WikiLink\">miniature<\/a>\u00a0et de l&rsquo;<a id=\"mwRQ\" title=\"Enluminure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enluminure\" rel=\"mw:WikiLink\">enluminure<\/a>\u00a0na\u00eet tr\u00e8s probablement avec les premiers\u00a0<a id=\"mwRg\" title=\"Livre arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">livres arm\u00e9niens<\/a>\u00a0au d\u00e9but du\u00a0<abbr id=\"mwRw\" class=\"abbr\" title=\"5\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;V&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">V<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, mais un hiatus de quatre si\u00e8cles s\u00e9pare cette naissance des plus anciens\u00a0<a id=\"mwSA\" title=\"Manuscrit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuscrit\" rel=\"mw:WikiLink\">manuscrits<\/a>\u00a0enlumin\u00e9s pr\u00e9serv\u00e9s (\u00e0 l&rsquo;exception de deux folios de l&rsquo;<a id=\"mwSQ\" title=\"\u00c9vangiles d'Etchmiadzin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangiles_d'Etchmiadzin\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00e9vang\u00e9liaire d&rsquo;Etchmiadzin<\/a>, cf.\u00a0<i id=\"mwSg\">infra<\/i>); ces derniers s&rsquo;inspirent toutefois vraisemblablement de manuscrits ant\u00e9rieurs<sup id=\"cite_ref-Mutafian200782_3-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200782&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200782-3&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;82&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwTA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200782-3\"><span id=\"mwTQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwTg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span id=\"mwTw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. \u00c0 ses d\u00e9buts, l&rsquo;art de l&rsquo;enlumineur se confond avec celui du\u00a0<a id=\"mwUA\" title=\"Copiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Copiste\" rel=\"mw:WikiLink\">copiste<\/a>, les ornementations n&rsquo;\u00e9tant comme le texte que de simples copies de mod\u00e8les ant\u00e9rieurs, mais, aux\u00a0<abbr id=\"mwUQ\" class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;IX&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;X&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, il s&rsquo;affine et devient plus compliqu\u00e9, jusqu&rsquo;\u00e0 ce qu&rsquo;il s&rsquo;en dissocie<sup id=\"cite_ref-Mutafian200775_4-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200775&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200775-4&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;75&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwUg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200775-4\"><span id=\"mwUw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwVA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span id=\"mwVQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Les premiers manuscrits conserv\u00e9s sont des t\u00e9tra\u00e9vangiles (comprenant, outre les quatre\u00a0<a id=\"mwVg\" title=\"\u00c9vangile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangile\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00e9vangiles<\/a>, la\u00a0<i id=\"mwVw\">Lettre d&rsquo;<a id=\"mwWA\" title=\"Eus\u00e8be de C\u00e9sar\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eus%C3%A8be_de_C%C3%A9sar%C3%A9e\" rel=\"mw:WikiLink\">Eus\u00e8be<\/a><\/i>\u00a0et les\u00a0<a id=\"mwWQ\" title=\"Canon eus\u00e9bien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canon_eus%C3%A9bien\" rel=\"mw:WikiLink\">tables de concordances<\/a>, \u00aball\u00e9gorie mystique de l&rsquo;\u00e9conomie du salut\u00bb<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007177&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;177&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwXA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5\"><span id=\"mwXQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwXg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span id=\"mwXw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>) qui d\u00e9montrent d\u00e9j\u00e0 une diversit\u00e9 dans l&rsquo;ampleur, le style et le syst\u00e8me d&rsquo;illustration<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007176_6-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007176&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007176-6&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;176&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwYA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007176-6\"><span id=\"mwYQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwYg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span id=\"mwYw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Cet art est alors parcouru par un double courant, traduisant une double influence: celle de l&rsquo;<a id=\"mwZQ\" title=\"Art byzantin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_byzantin\" rel=\"mw:WikiLink\">art byzantin<\/a>, avec son allure monumentale (avec par exemple l&rsquo;\u00c9vangile de\u00a0<a id=\"mwZg\" title=\"Trabzon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trabzon\" rel=\"mw:WikiLink\">Tr\u00e9bizonde<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwZw\" class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XI&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle,\u00a0<a id=\"mwaA\" title=\"San Lazzaro degli Armeni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/San_Lazzaro_degli_Armeni\" rel=\"mw:WikiLink\">San Lazzaro degli Armeni<\/a>, Ms. 1400<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007118_7-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007118&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007118-7&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;118&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwaQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007118-7\"><span id=\"mwag\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwaw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span id=\"mwbA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>), et celle de l&rsquo;art oriental, avec son go\u00fbt pour les surfaces d\u00e9coratives (illustr\u00e9 notamment par l&rsquo;\u00c9vangile de Mougni,\u00a0<abbr id=\"mwbQ\" class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XI&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, Matenadaran, Ms. 7736.), deux influences qui s&rsquo;expriment parfois dans le m\u00eame manuscrit (comme l&rsquo;\u00c9vangile du roi\u00a0<a id=\"mwbg\" title=\"Gagik-Abas II de Kars\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gagik-Abas_II_de_Kars\" rel=\"mw:WikiLink\">Gagik<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwbw\" class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XI&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle,\u00a0<a id=\"mwcA\" title=\"Patriarcat arm\u00e9nien de J\u00e9rusalem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patriarcat_arm%C3%A9nien_de_J%C3%A9rusalem\" rel=\"mw:WikiLink\">Patriarcat arm\u00e9nien de J\u00e9rusalem<\/a>, Ms. 2556<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007181_8-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007181&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007181-8&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;181&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwcQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007181-8\"><span id=\"mwcg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwcw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span id=\"mwdA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>)<sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_264_9-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 264&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_264-9&quot;}}\"><a id=\"mwdQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_264-9\"><span id=\"mwdg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwdw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span id=\"mweA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. La p\u00e9riode couvrant les\u00a0<abbr id=\"mweQ\" class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;X&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XI&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles\u00a0est celle de la formation de la tradition arm\u00e9nienne, qui voit se d\u00e9velopper cette diversit\u00e9, une balance entre \u00e9l\u00e9ments\u00a0<a id=\"mweg\" title=\"Enluminure pal\u00e9o-chr\u00e9tienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enluminure_pal%C3%A9o-chr%C3%A9tienne\" rel=\"mw:WikiLink\">pal\u00e9ochr\u00e9tiens<\/a>\u00a0et innovation, comme \u00able r\u00f4le privil\u00e9gi\u00e9 des pages liminaires, la pr\u00e9sence l\u00e9gitime des commanditaires et, plus encore, l&rsquo;intention d&rsquo;exprimer en images la quintessence de l&rsquo;\u00c9vangile\u00bb<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007181_8-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007181&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007181-8&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;181&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwfQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007181-8\"><span id=\"mwfg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwfw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span id=\"mwgA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, une r\u00e9interpr\u00e9tation du vocabulaire d\u00e9coratif byzantin \u00e0 la lumi\u00e8re de l&rsquo;<a id=\"mwgQ\" title=\"Arts de l'Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arts_de_l'Islam\" rel=\"mw:WikiLink\">art musulman<\/a>, ainsi que le go\u00fbt pour les couleurs vives et brillantes<sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200755_10-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200755&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200755-10&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;55&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwgg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200755-10\"><span id=\"mwgw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwhA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span id=\"mwhQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Les miniatures sont alors en pleine page, le plus souvent au d\u00e9but du manuscrit, mais figurent parfois \u00e9galement dans le corps du texte, et s&rsquo;expriment avec une grande libert\u00e9 dans les tables des canons<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007177&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;177&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwhg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5\"><span id=\"mwhw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwiA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span id=\"mwiQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Armenian Manuscripts and Miniatures\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/KbTSMPyJAmA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<section id=\"mwPQ\" data-mw-section-id=\"1\" aria-labelledby=\"Histoire\">\n<section id=\"mwPg\" data-mw-section-id=\"2\" aria-labelledby=\"Naissance\">\n<figure id=\"mwig\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwiw\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mlke.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwjA\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a6\/Mlke.jpg\/250px-Mlke.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/a6\/Mlke.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" width=\"593\" height=\"754\" data-file-width=\"333\" data-file-height=\"423\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwjQ\">Ascension,\u00a0<a id=\"mwjg\" title=\"\u00c9vangile de la reine Mlk\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangile_de_la_reine_Mlk%C3%A9\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00c9vangile de la reine Mlk\u00e9<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwjw\" style=\"text-align: justify;\">Le plus ancien des manuscrits ornement\u00e9s conserv\u00e9s est l&rsquo;\u00c9vangile de la reine Mlk\u00e9, du nom de l&rsquo;\u00e9pouse du roi\u00a0<a id=\"mwkA\" title=\"Gagik Ier de Vaspourakan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gagik_Ier_de_Vaspourakan\" rel=\"mw:WikiLink\">Gagik\u00a0<abbr id=\"mwkQ\" class=\"abbr\" title=\"premier\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ier&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ier&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">I<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0de Vaspourakan<\/a>, qui le fait restaurer au\u00a0<abbr id=\"mwkg\" class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;X&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007177&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;177&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwkw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5\"><span id=\"mwlA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwlQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span id=\"mwlg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>;\u00a0<a id=\"mwmA\" title=\"San Lazzaro degli Armeni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/San_Lazzaro_degli_Armeni\" rel=\"mw:WikiLink\">San Lazzaro degli Armeni<\/a>, Ms. 1144<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007176_6-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007176&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007176-6&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;176&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwmQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007176-6\"><span id=\"mwmg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwmw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span id=\"mwnA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. R\u00e9alis\u00e9 au\u00a0<a id=\"mwnQ\" title=\"Vaspourakan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vaspourakan\" rel=\"mw:WikiLink\">Vaspourakan<\/a>\u00a0vers 862<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-3\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007177&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;177&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwng\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5\"><span id=\"mwnw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwoA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span id=\"mwoQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, il s&rsquo;agit du premier manuscrit enlumin\u00e9 connu apr\u00e8s la p\u00e9riode\u00a0<a id=\"mwog\" title=\"Arabes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabes\" rel=\"mw:WikiLink\">arabe<\/a>\u00a0(<abbr id=\"mwow\" class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s mini-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S_mini-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;VII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0&#8211;\u00a0<abbr id=\"mwpA\" class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;IX&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles) et du plus ancien des manuscrits arm\u00e9niens conserv\u00e9s en entier<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007186_11-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007186&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007186-11&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;186&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwpQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007186-11\"><span id=\"mwpg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwpw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span id=\"mwqA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. S&rsquo;inspirant d&rsquo;un mod\u00e8le antique, ses illustrations, avec notamment le\u00a0<a id=\"mwqQ\" title=\"Paysage nilotique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paysage_nilotique\" rel=\"mw:WikiLink\">paysage nilotique<\/a>\u00a0des tables ou le\u00a0<a id=\"mwqg\" class=\"mw-redirect\" title=\"Frontispice (livre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Frontispice_(livre)\" rel=\"mw:WikiLink\">frontispice<\/a>\u00a0\u00e9voquant l&rsquo;<a id=\"mwqw\" title=\"\u00c9vangiles de Rabula\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangiles_de_Rabula\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00e9vangile syriaque de Rabbula<\/a>, offrent un \u00e9cho pal\u00e9ochr\u00e9tien<sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200756_12-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200756&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200756-12&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;56&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwrA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200756-12\"><span id=\"mwrQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwrg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span id=\"mwrw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, chose courante en Orient \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque, mais font preuve d&rsquo;une solennit\u00e9 in\u00e9gal\u00e9e<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007184_13-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007184&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007184-13&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;184&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwsA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007184-13\"><span id=\"mwsQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwsg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span id=\"mwsw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. D&rsquo;un style un peu rude<sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_289_14-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 289&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_289-14&quot;}}\"><a id=\"mwtA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_289-14\"><span id=\"mwtQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwtg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span id=\"mwtw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, leur trait rapide et l\u00e9ger, les subtils d\u00e9grad\u00e9s des couleurs qui ne sont pas sans rappeler la\u00a0<a id=\"mwuA\" title=\"Art de la dynastie mac\u00e9donienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_de_la_dynastie_mac%C3%A9donienne\" rel=\"mw:WikiLink\">renaissance mac\u00e9donienne<\/a>, tout en s&rsquo;en d\u00e9marquant par une palette vive et satur\u00e9e, font de cet \u00c9vangile un \u00abexemple unique de r\u00e9ception et d&rsquo;interpr\u00e9tation de l&rsquo;h\u00e9ritage antique en milieu arm\u00e9nien\u00bb<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007185_15-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007185&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007185-15&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;185&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwuw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007185-15\"><span id=\"mwvA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwvQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span id=\"mwvg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Armenian Miniature.avi\" width=\"600\" height=\"450\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/mlJH91w2A3M?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<section id=\"mwPQ\" data-mw-section-id=\"1\" aria-labelledby=\"Histoire\">\n<section id=\"mwPg\" data-mw-section-id=\"2\" aria-labelledby=\"Naissance\">\n<p id=\"mwvw\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a id=\"mwwA\" title=\"\u00c9vangiles d'Etchmiadzin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangiles_d'Etchmiadzin\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00e9vang\u00e9liaire d&rsquo;Etchmiadzin<\/a>\u00a0(<a id=\"mwwQ\" title=\"Matenadaran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matenadaran\" rel=\"mw:WikiLink\">Matenadaran<\/a>, Ms. 2374<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007105_16-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007105&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007105-16&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;105&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwwg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007105-16\"><span id=\"mwww\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwxA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span id=\"mwxQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>) est un des autres exemples fameux de ces premiers manuscrits. R\u00e9alis\u00e9 en 989 au monast\u00e8re de\u00a0<a id=\"mwxg\" title=\"Bgheno-Noravank\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bgheno-Noravank\" rel=\"mw:WikiLink\">Bgheno-Noravank<\/a>, ce somptueux ouvrage est dot\u00e9 d&rsquo;une\u00a0<a id=\"mwxw\" title=\"Reliure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reliure\" rel=\"mw:WikiLink\">reliure<\/a>\u00a0byzantine en\u00a0<a id=\"mwyA\" title=\"Ivoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ivoire\" rel=\"mw:WikiLink\">ivoire<\/a>\u00a0(seconde moiti\u00e9 du\u00a0<abbr id=\"mwyQ\" class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;VI&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007108_17-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007108&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007108-17&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;108&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwyg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007108-17\"><span id=\"mwyw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwzA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span id=\"mwzQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>) et incorpore quatre miniatures en pleine page, regroup\u00e9es sur deux feuillets, des\u00a0<abbr id=\"mwzg\" class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;VI&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;VII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007108_17-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007108&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007108-17&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;108&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwzw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007108-17\"><span id=\"mw0A\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mw0Q\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span id=\"mw0g\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, au style proche des\u00a0<a id=\"mw0w\" title=\"Fresque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fresque\" rel=\"mw:WikiLink\">fresques<\/a>\u00a0du\u00a0<abbr id=\"mw1A\" class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;VII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0mais traduisant une influence\u00a0<a id=\"mw1Q\" title=\"Art sassanide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_sassanide\" rel=\"mw:WikiLink\">sassanide<\/a>, avec les tenues et les coiffures des rois mages<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-18&quot;}}\"><a id=\"mw1g\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-18\"><span id=\"mw1w\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mw2A\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span id=\"mw2Q\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, par exemple<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007109_19-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007109&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007109-19&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;109&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mw2g\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007109-19\"><span id=\"mw2w\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mw3A\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span id=\"mw3Q\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup><sup id=\"mw3g\" class=\"reference cite_virgule\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;,&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:,&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200756_12-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200756&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200756-12&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;56&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mw3w\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200756-12\"><span id=\"mw4A\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mw4Q\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span id=\"mw4g\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>; ces quatre miniatures au caract\u00e8re monumental dans le traitement des personnages, dot\u00e9s de grands yeux et aux visages au model\u00e9 librement bross\u00e9, dont le d\u00e9cor architectural rappelle les \u00e9difices pal\u00e9ochr\u00e9tiens, s&rsquo;inscrivent dans la tradition picturale pal\u00e9ochr\u00e9tienne<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007109_19-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007109&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007109-19&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;109&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mw5A\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007109-19\"><span id=\"mw5Q\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mw5g\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span id=\"mw5w\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0et constituent ainsi une persistance du r\u00e9pertoire antique<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-4\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007177&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;177&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mw6A\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5\"><span id=\"mw6Q\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mw6g\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span id=\"mw6w\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. D&rsquo;autres miniatures des\u00a0<abbr id=\"mw7A\" class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XI&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles\u00a0ornent ce manuscrit, notamment des miniatures liminaires illustrant les th\u00e8mes majeurs du\u00a0<a id=\"mw7Q\" title=\"Salut (th\u00e9ologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salut_(th%C3%A9ologie)\" rel=\"mw:WikiLink\">salut<\/a>\u00a0et les quatre\u00a0<a id=\"mw7g\" title=\"\u00c9vang\u00e9listes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vang%C3%A9listes\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00c9vang\u00e9listes<\/a>, et sont d&rsquo;un style moins antiquisant que celles de l&rsquo;\u00c9vangile de la reine Mlk\u00e9<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007186_11-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007186&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007186-11&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;186&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mw7w\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007186-11\"><span id=\"mw8A\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mw8Q\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span id=\"mw8g\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, tout en faisant preuve de fra\u00eecheur et de sensibilit\u00e9 et en adoptant des fonds neutres<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007187_20-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007187&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007187-20&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;187&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mw8w\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007187-20\"><span id=\"mw9A\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mw9Q\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span id=\"mw9g\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. \u00abExemple exceptionnel de l&rsquo;\u00e9panouissement de la peinture qui s&rsquo;observe au lendemain de la domination arabe\u00bb<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007186_11-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007186&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007186-11&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;186&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mw-Q\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007186-11\"><span id=\"mw-g\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mw-w\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span id=\"mw_A\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, il repr\u00e9sente avec l&rsquo;\u00c9vangile de la reine Mlk\u00e9 \u00abla plus haute expression d&rsquo;un courant classique antiquisant qui traverse aux\u00a0<abbr id=\"mw_g\" class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;IX&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;X&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles\u00a0la peinture en Arm\u00e9nie, parfaitement distinct du courant plus abstrait et d\u00e9coratif qui la caract\u00e9rise aussi pourtant \u00e0 la m\u00eame \u00e9poque, repr\u00e9sent\u00e9 notamment par l&rsquo;\u00c9vangile de Baltimore\u00bb<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007187_20-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007187&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007187-20&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;187&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAQA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007187-20\"><span id=\"mwAQE\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAQI\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span id=\"mwAQM\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul id=\"mwAQQ\" class=\"gallery mw-gallery-packed\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;gallery&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;mode&quot;:&quot;packed&quot;,&quot;heights&quot;:&quot;180&quot;},&quot;body&quot;:{}}\">\n<li id=\"mwAQU\" class=\"gallerybox\">\n<div id=\"mwAQY\" class=\"thumb\"><span id=\"mwAQc\"><a id=\"mwAQg\" class=\"mw-file-description\" title=\"\u00c9vang\u00e9liaire d'Etchmiadzin, reliure.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Echgospfrontcov.jpeg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwAQk\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/69\/Echgospfrontcov.jpeg\/250px-Echgospfrontcov.jpeg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/6\/69\/Echgospfrontcov.jpeg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" alt=\"\u00c9vang\u00e9liaire d'Etchmiadzin, reliure.\" width=\"428\" height=\"514\" data-file-width=\"500\" data-file-height=\"601\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div id=\"mwAQo\" class=\"gallerytext\"><a id=\"mwAQs\" title=\"\u00c9vangiles d'Etchmiadzin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangiles_d'Etchmiadzin\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00c9vang\u00e9liaire d&rsquo;Etchmiadzin<\/a>, reliure.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li id=\"mwAQw\" class=\"gallerybox\">\n<div id=\"mwAQ0\" class=\"thumb\"><span id=\"mwAQ4\"><a id=\"mwAQ8\" class=\"mw-file-description\" title=\"\u00c9vang\u00e9liaire d'Etchmiadzin, tempietto, allusion probable au Saint-S\u00e9pulcre.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Echmiadzin_tempietto.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwARA\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/27\/Echmiadzin_tempietto.jpg\/250px-Echmiadzin_tempietto.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/2\/27\/Echmiadzin_tempietto.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" alt=\"\u00c9vang\u00e9liaire d'Etchmiadzin, tempietto, allusion probable au Saint-S\u00e9pulcre.\" width=\"466\" height=\"587\" data-file-width=\"333\" data-file-height=\"420\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div id=\"mwARE\" class=\"gallerytext\">\u00c9vang\u00e9liaire d&rsquo;Etchmiadzin,\u00a0<i id=\"mwARI\">tempietto<\/i>, allusion probable au\u00a0<a id=\"mwARM\" title=\"Saint-S\u00e9pulcre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-S%C3%A9pulcre\" rel=\"mw:WikiLink\">Saint-S\u00e9pulcre<\/a><sup id=\"cite_ref-Mutafian200792_21-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200792&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200792-21&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;92&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwARQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200792-21\"><span id=\"mwARU\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwARY\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span id=\"mwARc\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li id=\"mwARg\" class=\"gallerybox\">\n<div id=\"mwARk\" class=\"thumb\"><span id=\"mwARo\"><a id=\"mwARs\" class=\"mw-file-description\" title=\"\u00c9vang\u00e9liaire d'Etchmiadzin, l'adoration des mages.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ancient_armenian_manuscript.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwARw\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b6\/Ancient_armenian_manuscript.jpg\/250px-Ancient_armenian_manuscript.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/b\/b6\/Ancient_armenian_manuscript.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" alt=\"\u00c9vang\u00e9liaire d'Etchmiadzin, l'adoration des mages.\" width=\"586\" height=\"771\" data-file-width=\"303\" data-file-height=\"400\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div id=\"mwAR0\" class=\"gallerytext\">\u00c9vang\u00e9liaire d&rsquo;Etchmiadzin, l&rsquo;adoration des mages.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<figure id=\"mwAR4\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwAR8\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bagratuni_Armenia_1000-fr.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwASA\" class=\"mw-file-element mw-file-upright aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fe\/Bagratuni_Armenia_1000-fr.svg\/500px-Bagratuni_Armenia_1000-fr.svg.png?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fe\/Bagratuni_Armenia_1000-fr.svg\/960px-Bagratuni_Armenia_1000-fr.svg.png?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"824\" height=\"485\" data-file-width=\"2717\" data-file-height=\"1595\" data-file-type=\"drawing\" \/><\/a><figcaption id=\"mwASE\">La Grande-Arm\u00e9nie vers l&rsquo;an mil, avec ses diff\u00e9rentes r\u00e9gions historiques.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwASI\" style=\"text-align: justify;\">D&rsquo;autres manuscrits peuvent \u00eatre cit\u00e9s, comme cet \u00c9vangile de\u00a0<a id=\"mwASM\" title=\"Baltimore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baltimore\" rel=\"mw:WikiLink\">Baltimore<\/a>\u00a0(<a id=\"mwASQ\" title=\"Walters Art Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Walters_Art_Museum\" rel=\"mw:WikiLink\">Walters Art Museum<\/a>, Ms. 537<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-5\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007177&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;177&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwASU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5\"><span id=\"mwASY\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwASc\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span id=\"mwASg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>) r\u00e9alis\u00e9 en 966, qui op\u00e8re une m\u00e9tamorphose radicale du d\u00e9cor architectural avec son emploi de petites unit\u00e9s g\u00e9om\u00e9triques<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007178_22-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007178&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007178-22&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;178&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwASk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007178-22\"><span id=\"mwASo\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwASs\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span id=\"mwASw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, ou l&rsquo;\u00c9vangile de V\u00e9hap&rsquo;ar (Matenadaran, Ms. 10780), r\u00e9alis\u00e9 avant 1088 au Vaspourakan ou \u00e0\u00a0<a id=\"mwAS0\" title=\"Malatya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malatya\" rel=\"mw:WikiLink\">M\u00e9lit\u00e8ne<\/a><sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007189_23-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007189&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007189-23&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;189&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAS4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007189-23\"><span id=\"mwAS8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwATA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span id=\"mwATE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, comprenant notamment soixante-six illustrations christologiques<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007189_23-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007189&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007189-23&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;189&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwATI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007189-23\"><span id=\"mwATM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwATQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span id=\"mwATU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0dans le texte, au style rudimentaire mais vif, et accompagn\u00e9es de\u00a0<a id=\"mwATY\" title=\"Phylact\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Phylact%C3%A8re\" rel=\"mw:WikiLink\">phylact\u00e8res<\/a>\u00a0\u00e9voquant les\u00a0<a id=\"mwATc\" title=\"Bande dessin\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bande_dessin%C3%A9e\" rel=\"mw:WikiLink\">bandes dessin\u00e9es<\/a>\u00a0modernes<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007180_24-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007180&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007180-24&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;180&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwATg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007180-24\"><span id=\"mwATk\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwATo\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span id=\"mwATs\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, source probable d&rsquo;inspiration au\u00a0<abbr id=\"mwATw\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0de l&rsquo;\u00c9vangile de Gladzor<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007189_23-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007189&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007189-23&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;189&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAT0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007189-23\"><span id=\"mwAT4\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAT8\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span id=\"mwAUA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAUE\" style=\"text-align: justify;\">Les invasions\u00a0<a id=\"mwAUI\" title=\"Seldjoukides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seldjoukides\" rel=\"mw:WikiLink\">seldjoukides<\/a>\u00a0de la seconde moiti\u00e9 du\u00a0<abbr id=\"mwAUM\" class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XI&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0marquent un temps d&rsquo;arr\u00eat<sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200756_12-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200756&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200756-12&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;56&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAUQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200756-12\"><span id=\"mwAUU\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAUY\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span id=\"mwAUc\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, voire le d\u00e9but d&rsquo;une p\u00e9riode de d\u00e9clin pour la miniature arm\u00e9nienne en Grande-Arm\u00e9nie jusqu&rsquo;au\u00a0<abbr id=\"mwAUg\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0(avec de rares exceptions, comme l&rsquo;\u00c9vangile du Matenadaran, Ms. 2877, au d\u00e9cor d&rsquo;une grande finesse), alors qu&rsquo;un renouvellement s&rsquo;effectue en\u00a0<a id=\"mwAUk\" title=\"Cilicie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cilicie\" rel=\"mw:WikiLink\">Cilicie<\/a><sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007181_8-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007181&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007181-8&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;181&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAUo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007181-8\"><span id=\"mwAUs\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAUw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span id=\"mwAU0\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Christina Maranci: Armenian Illuminated Manuscripts\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Hmm3i-z8CF8?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<section id=\"mwPQ\" data-mw-section-id=\"1\" aria-labelledby=\"Histoire\">\n<section id=\"mwAU4\" data-mw-section-id=\"3\" aria-labelledby=\"Apoth\u00e9ose\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Apoth\u00e9ose\">Apoth\u00e9ose<\/h3>\n<\/div>\n<p id=\"mwAU8\" style=\"text-align: justify;\">La vie politique et culturelle en Grande-Arm\u00e9nie conna\u00eet un bref d\u00e9veloppement \u00e0 la fin du\u00a0<abbr id=\"mwAVA\" class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s mini-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S_mini-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et au d\u00e9but du\u00a0<abbr id=\"mwAVE\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, avec l&rsquo;appui de la\u00a0<a id=\"mwAVI\" title=\"G\u00e9orgie (pays)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9orgie_(pays)\" rel=\"mw:WikiLink\">G\u00e9orgie<\/a>\u00a0voisine<sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_329_25-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 329&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_329-25&quot;}}\"><a id=\"mwAVM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_329-25\"><span id=\"mwAVQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAVU\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span id=\"mwAVY\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup><sup id=\"mwAVc\" class=\"reference cite_virgule\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;,&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:,&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Hacikyan_186_26-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Hacikyan 186&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Hacikyan_186-26&quot;}}\"><a id=\"mwAVg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Hacikyan_186-26\"><span id=\"mwAVk\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAVo\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span id=\"mwAVs\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Effectivement, les Arm\u00e9niens secouent alors le joug\u00a0<a id=\"mwAVw\" title=\"Seldjoukides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seldjoukides\" rel=\"mw:WikiLink\">seldjoukide<\/a>\u00a0et connaissent un certain essor, la \u00abrenaissance zakaride\u00bb<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-27&quot;}}\"><a id=\"mwAV8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-27\"><span id=\"mwAWA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAWE\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>27<span id=\"mwAWI\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Ainsi, ils forment une\u00a0<a id=\"mwAWM\" title=\"Arm\u00e9nie zakaride\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arm%C3%A9nie_zakaride\" rel=\"mw:WikiLink\">principaut\u00e9 ind\u00e9pendante<\/a>\u00a0gouvern\u00e9e par les\u00a0<a id=\"mwAWQ\" title=\"Mkhargrdz\u00e9li-Zachariades\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mkhargrdz%C3%A9li-Zachariades\" rel=\"mw:WikiLink\">Zakarides<\/a>, br\u00e8ve p\u00e9riode de paix relative<sup id=\"cite_ref-Hacikyan_186_26-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Hacikyan 186&quot;}}\"><a id=\"mwAWU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Hacikyan_186-26\"><span id=\"mwAWY\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAWc\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span id=\"mwAWg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, avant le retour des invasions\u00a0<a id=\"mwAWk\" title=\"Empire mongol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_mongol\" rel=\"mw:WikiLink\">mongoles<\/a>\u00a0de la\u00a0<a id=\"mwAWo\" title=\"Transcaucasie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Transcaucasie\" rel=\"mw:WikiLink\">Transcaucasie<\/a>\u00a0dans les ann\u00e9es 1220-1240<sup id=\"cite_ref-Bedrosian197998,_111-112_28-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Bedrosian197998, 111-112&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Bedrosian197998,_111-112-28&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Bedrosian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1979&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;98, 111-112&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAWs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Bedrosian197998,_111-112-28\"><span id=\"mwAWw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAW0\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>28<span id=\"mwAW4\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"mwAW8\" class=\"mw-default-size mw-halign-left\"><a id=\"mwAXA\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tatev_Monastery.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwAXE\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Tatev_Monastery.jpg\/250px-Tatev_Monastery.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Tatev_Monastery.jpg\/500px-Tatev_Monastery.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"555\" height=\"313\" data-file-width=\"3840\" data-file-height=\"2160\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwAXI\">Le complexe monastique de Tatev.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwAXM\" style=\"text-align: justify;\">\u00c9glises et palais sont \u00e9difi\u00e9s dans la premi\u00e8re moiti\u00e9 du\u00a0<abbr id=\"mwAXQ\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-29\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-29&quot;}}\"><a id=\"mwAXU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-29\"><span id=\"mwAXY\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAXc\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span id=\"mwAXg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. En parall\u00e8le, l&rsquo;activit\u00e9 des \u00e9coles des miniaturistes et des\u00a0<i id=\"mwAXk\"><a id=\"mwAXo\" title=\"Scriptorium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scriptorium\" rel=\"mw:WikiLink\">scriptoria<\/a><\/i>\u00a0est en pleine expansion; on y enseigne grammaire, langue, rh\u00e9torique, th\u00e9ologie, philosophie, musique, peinture et calligraphie, notamment dans les universit\u00e9s (<i id=\"mwAXw\">hamalsaran<\/i>) de\u00a0<a id=\"mwAX0\" title=\"Tatev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tatev\" rel=\"mw:WikiLink\">Tatev<\/a>\u00a0et de\u00a0<a id=\"mwAX4\" title=\"Gladzor\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gladzor\" rel=\"mw:WikiLink\">Gladzor<\/a>, qualifi\u00e9e de \u00abseconde Ath\u00e8nes\u00bb<sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_356_30-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 356&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_356-30&quot;}}\"><a id=\"mwAYE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_356-30\"><span id=\"mwAYI\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAYM\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span id=\"mwAYQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Cette derni\u00e8re universit\u00e9, \u00ab\u00a0presque contemporaine\u00a0d&rsquo;un des centres principaux de la pens\u00e9e europ\u00e9enne, l&rsquo;<a id=\"mwAYU\" title=\"Ancienne universit\u00e9 de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ancienne_universit%C3%A9_de_Paris\" rel=\"mw:WikiLink\">universit\u00e9 de Paris<\/a>, pouvait rivaliser avec cette derni\u00e8re autant sur le plan de la formation culturelle que par la richesse de sa biblioth\u00e8que et la diversit\u00e9 des mati\u00e8res enseign\u00e9es\u00bb<sup id=\"cite_ref-31\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-31&quot;}}\"><a id=\"mwAYc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-31\"><span id=\"mwAYg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAYk\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>31<span id=\"mwAYo\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Il ne reste que quelques ruines de l&rsquo;universit\u00e9 de Gladzor aujourd&rsquo;hui, cons\u00e9quence des invasions mongoles et\u00a0<a id=\"mwAYs\" title=\"Tamerlan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tamerlan\" rel=\"mw:WikiLink\">timourides<\/a><sup id=\"cite_ref-Mathews_27_32-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mathews 27&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mathews_27-32&quot;}}\"><a id=\"mwAYw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mathews_27-32\"><span id=\"mwAY0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAY4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span id=\"mwAY8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAZA\" style=\"text-align: justify;\">Comme en compensation de cette situation, le\u00a0<a id=\"mwAZE\" title=\"Royaume arm\u00e9nien de Cilicie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_arm%C3%A9nien_de_Cilicie\" rel=\"mw:WikiLink\">royaume arm\u00e9nien de Cilicie<\/a>\u00a0est en plein essor du\u00a0<abbr id=\"mwAZI\" class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XI&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0\u00e0 la fin du\u00a0<abbr id=\"mwAZM\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian19848_33-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian19848&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19848-33&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;8&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAZQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19848-33\"><span id=\"mwAZU\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAZY\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span id=\"mwAZc\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Art et culture s&rsquo;y d\u00e9veloppent jusqu&rsquo;\u00e0 sa chute \u00e0 la fin du\u00a0<abbr id=\"mwAZg\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0sous l&rsquo;avanc\u00e9e conqu\u00e9rante des\u00a0<a id=\"mwAZk\" title=\"Mamelouk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mamelouk\" rel=\"mw:WikiLink\">Mamelouks<\/a>\u00a0<a id=\"mwAZo\" title=\"\u00c9gypte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89gypte\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00e9gyptiens<\/a><sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_371_34-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 371&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_371-34&quot;}}\"><a id=\"mwAZs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_371-34\"><span id=\"mwAZw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAZ0\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>34<span id=\"mwAZ4\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAZ8\" style=\"text-align: justify;\">Cette \u00e9poque voit l&rsquo;apoth\u00e9ose de l&rsquo;enluminure arm\u00e9nienne: \u00ables miniatures peintes dans les r\u00e9gions du nord-est, par exemple, se distinguent par leur caract\u00e8re monumental et l&rsquo;intensit\u00e9 de leurs coloris; celle de l&rsquo;\u00e9cole de\u00a0<a id=\"mwAaM\" title=\"Vaspourakan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vaspourakan\" rel=\"mw:WikiLink\">Vaspourakan<\/a>\u00a0par leur simplicit\u00e9 et une tendance \u00e0 la stylisation. Les enluminures de\u00a0<i id=\"mwAaQ\">Bardzr Kha\u00efk<\/i>, ou\u00a0<a id=\"mwAaU\" title=\"Haute-Arm\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haute-Arm%C3%A9nie\" rel=\"mw:WikiLink\">Haute-Arm\u00e9nie<\/a>, se reconnaissent \u00e0 la gravit\u00e9 majestueuse des personnages et \u00e0 la vari\u00e9t\u00e9 de leur ornementation; tandis que les miniatures ciliciennes font appara\u00eetre un raffinement et une virtuosit\u00e9 remarquables\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian19848_33-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian19848&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19848-33&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;8&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAag\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19848-33\"><span id=\"mwAak\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAao\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span id=\"mwAas\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Deux variantes d&rsquo;un m\u00eame art national dont elles partagent les traits fondamentaux, les miniatures de Grande-Arm\u00e9nie et de Cilicie se distinguent toutefois: \u00ables miniatures ciliciennes acquirent en peu de temps un brillant niveau et une grande profondeur d&rsquo;expression. Tout en restant en accord avec leur propre style, elles refl\u00e8tent l&rsquo;int\u00e9r\u00eat de leurs auteurs pour la\u00a0<a id=\"mwAa4\" title=\"Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance\" rel=\"mw:WikiLink\">Renaissance europ\u00e9enne<\/a>. Les miniatures de Grande Arm\u00e9nie, d&rsquo;o\u00f9 sont issus, aux\u00a0<abbr id=\"mwAa8\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, de nombreux \u00e9coles et courants, sont plus simples, plus monumentales et plus originales. Elles ont su conserver une expressivit\u00e9 qui n&rsquo;a son pareil dans aucune peinture de l&rsquo;\u00e9poque\u00bb<sup id=\"cite_ref-35\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-35&quot;}}\"><a id=\"mwAbE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-35\"><span id=\"mwAbI\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAbM\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>35<span id=\"mwAbQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<section id=\"mwAbU\" data-mw-section-id=\"4\" aria-labelledby=\"Les_miniatures_de_Grande-Arm\u00e9nie\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"Les_miniatures_de_Grande-Arm\u00e9nie\">Les miniatures de Grande-Arm\u00e9nie<\/h4>\n<\/div>\n<figure id=\"mwAbY\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwAbc\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Zakarid_Armenia_1200_map-fr.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwAbg\" class=\"mw-file-element mw-file-upright aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Zakarid_Armenia_1200_map-fr.svg\/500px-Zakarid_Armenia_1200_map-fr.svg.png?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Zakarid_Armenia_1200_map-fr.svg\/960px-Zakarid_Armenia_1200_map-fr.svg.png?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"430\" height=\"252\" data-file-width=\"2717\" data-file-height=\"1595\" data-file-type=\"drawing\" \/><\/a><figcaption id=\"mwAbk\">L&rsquo;Arm\u00e9nie sous les Zakarian, vers 1203.<\/figcaption><\/figure>\n<div id=\"mwAbo\" class=\"bandeau-container metadata homonymie  hatnote\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article g\u00e9n\u00e9ral&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_g\u00e9n\u00e9ral&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Arm\u00e9nie zakaride&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css general\">\n<p>Pour un article plus g\u00e9n\u00e9ral, voir\u00a0<a title=\"Arm\u00e9nie zakaride\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arm%C3%A9nie_zakaride\" rel=\"mw:WikiLink\">Arm\u00e9nie zakaride<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<\/section>\n<\/section>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"ARMENIAN MINIATURES\" width=\"600\" height=\"450\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Q_Gz0Akhw_4?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<section id=\"mwPQ\" data-mw-section-id=\"1\" aria-labelledby=\"Histoire\">\n<section id=\"mwAU4\" data-mw-section-id=\"3\" aria-labelledby=\"Apoth\u00e9ose\">\n<section id=\"mwAbU\" data-mw-section-id=\"4\" aria-labelledby=\"Les_miniatures_de_Grande-Arm\u00e9nie\">\n<section id=\"mwAbs\" data-mw-section-id=\"5\" aria-labelledby=\"Haute-Arm\u00e9nie\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"Haute-Arm\u00e9nie\">Haute-Arm\u00e9nie<\/h5>\n<\/div>\n<div id=\"mwAbw\" class=\"bandeau-container metadata homonymie  hatnote\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article g\u00e9n\u00e9ral&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_g\u00e9n\u00e9ral&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Haute-Arm\u00e9nie&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css general\">\n<p>Pour un article plus g\u00e9n\u00e9ral, voir\u00a0<a title=\"Haute-Arm\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haute-Arm%C3%A9nie\" rel=\"mw:WikiLink\">Haute-Arm\u00e9nie<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<p id=\"mwAb0\" style=\"text-align: justify;\">Les manuscrits retrouv\u00e9s avec pour origine les\u00a0<i id=\"mwAb4\">scriptoria<\/i>\u00a0de\u00a0<a id=\"mwAb8\" title=\"Haute-Arm\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haute-Arm%C3%A9nie\" rel=\"mw:WikiLink\">Haute-Arm\u00e9nie<\/a>, r\u00e9gion nord-ouest de l&rsquo;Arm\u00e9nie historique, croisement de plusieurs axes de transit au\u00a0<abbr id=\"mwAcA\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, sont \u00abtoujours orn\u00e9s de riches motifs v\u00e9g\u00e9taux, de feuilles recourb\u00e9es en pointe de faucille et de volutes \u00e0 palmettes\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian19849_36-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian19849&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19849-36&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;9&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAcM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19849-36\"><span id=\"mwAcQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAcU\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span id=\"mwAcY\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. D&rsquo;abord trait\u00e9s \u00abde mani\u00e8re assez r\u00e9aliste\u00bb, ces motifs connaissent peu \u00e0 peu une \u00abstylisation de plus en plus prononc\u00e9e\u00bb, pour finir par se r\u00e9pandre dans l&rsquo;art de la\u00a0<a id=\"mwAcs\" title=\"Transcaucasie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Transcaucasie\" rel=\"mw:WikiLink\">Transcaucasie<\/a>, du\u00a0<a id=\"mwAcw\" title=\"Proche-Orient\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Proche-Orient\" rel=\"mw:WikiLink\">Proche-Orient<\/a>\u00a0et du\u00a0<a id=\"mwAc0\" title=\"Moyen-Orient\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen-Orient\" rel=\"mw:WikiLink\">Moyen-Orient<\/a><sup id=\"cite_ref-37\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-37&quot;}}\"><a id=\"mwAc4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-37\"><span id=\"mwAc8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAdA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>37<span id=\"mwAdE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAdI\" style=\"text-align: justify;\">Dans le plus grand des manuscrits arm\u00e9niens connus<sup id=\"cite_ref-38\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-38&quot;}}\"><a id=\"mwAdM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-38\"><span id=\"mwAdQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAdU\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span id=\"mwAdY\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, l&rsquo;Hom\u00e9liaire de\u00a0<a id=\"mwAdc\" title=\"Mu\u015f\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mu%C5%9F\" rel=\"mw:WikiLink\">Mouch<\/a>\u00a0(<a id=\"mwAdg\" title=\"Monast\u00e8re des Saints-Ap\u00f4tres (Mu\u015f)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monast%C3%A8re_des_Saints-Ap%C3%B4tres_(Mu%C5%9F)\" rel=\"mw:WikiLink\">monast\u00e8re des Saints-Ap\u00f4tres<\/a><sup id=\"cite_ref-39\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-39&quot;}}\"><a id=\"mwAdk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-39\"><span id=\"mwAdo\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAds\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span id=\"mwAdw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, 1200-1202, Matenadaran, Ms. 7729<sup id=\"cite_ref-Mutafian200784_40-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200784&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200784-40&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;84&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAd0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200784-40\"><span id=\"mwAd4\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAd8\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>40<span id=\"mwAeA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>), \u00e9crit en\u00a0<i id=\"mwAeE\">erkataghir<\/i>\u00a0(<a id=\"mwAeI\" title=\"Onciale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Onciale\" rel=\"mw:WikiLink\">onciales<\/a>\u00a0arm\u00e9niennes \u00ab\u00e0 grand module\u00bb, en lettres forg\u00e9es), on observe de nombreuses vignettes et motifs marginaux<sup id=\"cite_ref-41\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-41&quot;}}\"><a id=\"mwAeU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-41\"><span id=\"mwAeY\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAec\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span id=\"mwAeg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0dont l&rsquo;origine remonte au\u00a0<a id=\"mwAek\" title=\"Paganisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paganisme\" rel=\"mw:WikiLink\">paganisme<\/a>. En effet, apr\u00e8s la\u00a0<a id=\"mwAeo\" title=\"\u00c9vang\u00e9lisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vang%C3%A9lisation\" rel=\"mw:WikiLink\">christianisation<\/a>\u00a0du pays, les sanctuaires pa\u00efens font place \u00e0 des temples consacr\u00e9s \u00e0 la nouvelle\u00a0<a id=\"mwAes\" title=\"Religion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion\" rel=\"mw:WikiLink\">religion<\/a>. Ainsi, des \u00e9l\u00e9ments h\u00e9rit\u00e9s du paganisme ancien p\u00e9n\u00e8trent dans l&rsquo;<a id=\"mwAew\" title=\"Art chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_chr%C3%A9tien\" rel=\"mw:WikiLink\">art chr\u00e9tien<\/a>, mais dot\u00e9s d&rsquo;une nouvelle signification. Cet hom\u00e9liaire t\u00e9moigne dans son ornementation d&rsquo;une recherche de r\u00e9novation des formes d\u00e9j\u00e0 existantes et d&rsquo;un effort visant \u00e0 la cr\u00e9ation de nouveaux\u00a0<a id=\"mwAe0\" title=\"Motif (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Motif_(art)\" rel=\"mw:WikiLink\">motifs<\/a>. Il semble l&rsquo;\u0153uvre de trois artistes dont seul le nom de l&rsquo;auteur de la page de titre a \u00e9t\u00e9 conserv\u00e9: St\u00e9panos. Un second miniaturiste a ex\u00e9cut\u00e9 une s\u00e9rie importante de miniatures plus \u00e9clatantes. Avec un temp\u00e9rament plus fougueux, il a bross\u00e9 dans les marges du manuscrit des ornements v\u00e9g\u00e9taux aux formes vari\u00e9es, dans lesquels viennent s&rsquo;inscrire des oiseaux ainsi que des animaux r\u00e9els et fantastiques. Du point de vue du style, les associations de couleurs chaudes sont bas\u00e9es sur le principe des\u00a0<a id=\"mwAe8\" title=\"Contraste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Contraste\" rel=\"mw:WikiLink\">contrastes<\/a>. Les tons orange sont ombr\u00e9s de marron fonc\u00e9, ils s&rsquo;opposent aux bleu clair du velout\u00e9 intense de l&rsquo;<a id=\"mwAfA\" title=\"Bleu outremer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bleu_outremer\" rel=\"mw:WikiLink\">outremer<\/a>. Quant au troisi\u00e8me miniaturiste, il n&rsquo;est l&rsquo;auteur que d&rsquo;un petit nombre de miniatures \u00e0 sujets. L&rsquo;\u00e9quilibre harmonieux du texte et des parties ornement\u00e9es, ainsi que le rapport texte-image caract\u00e9rise la composition des pages de cette \u00e9poque<sup id=\"cite_ref-42\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-42&quot;}}\"><a id=\"mwAfE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-42\"><span id=\"mwAfI\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAfM\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>42<span id=\"mwAfQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAfU\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a id=\"mwAfY\" title=\"\u00c9vangile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangile\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00c9vangile<\/a>\u00a0dit des Traducteurs de 1232 (Matenadaran, Ms. 2743) a \u00e9t\u00e9 illustr\u00e9 par le\u00a0<a id=\"mwAfc\" title=\"Artiste peintre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Artiste_peintre\" rel=\"mw:WikiLink\">peintre<\/a>\u00a0Grigor<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007196_43-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007196&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007196-43&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;196&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAfg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007196-43\"><span id=\"mwAfk\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAfo\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>43<span id=\"mwAfs\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Inspir\u00e9 des\u00a0<a id=\"mwAfw\" title=\"Fresque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fresque\" rel=\"mw:WikiLink\">fresques<\/a>\u00a0des temples rupestres de la\u00a0<a id=\"mwAf0\" title=\"Cappadoce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cappadoce\" rel=\"mw:WikiLink\">Cappadoce<\/a>\u00a0voisine, ses \u0153uvres font preuve d&rsquo;une nette individualit\u00e9: \u00abla tension dramatique des personnages et le coloris o\u00f9 dominent les bleus fonc\u00e9s et les violets, avec de rares \u00e9clats rouge vif et roses, sont si impressionnants que certaines impr\u00e9cisions du dessin passent inaper\u00e7ues\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198410_44-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198410&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198410-44&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;10&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAgE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198410-44\"><span id=\"mwAgI\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAgM\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span id=\"mwAgQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAgU\" style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a id=\"mwAgY\" title=\"Colophon (livre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Colophon_(livre)\" rel=\"mw:WikiLink\">colophon<\/a>\u00a0d&rsquo;un manuscrit r\u00e9alis\u00e9 en 1318 \u00e0\u00a0<a id=\"mwAgc\" title=\"Erzincan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Erzincan\" rel=\"mw:WikiLink\">Erzincan<\/a>\u00a0porte l&rsquo;inscription suivante: \u00abLes temps \u00e9tant tr\u00e8s durs, j&rsquo;ai \u00e9migr\u00e9 cinq fois avant de terminer mon\u00a0<a id=\"mwAgo\" title=\"Manuscrit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuscrit\" rel=\"mw:WikiLink\">manuscrit<\/a>&#8230;\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198410_44-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198410&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198410-44&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;10&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAgw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198410-44\"><span id=\"mwAg0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAg4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span id=\"mwAg8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwAhA\" data-mw-section-id=\"6\" aria-labelledby=\"Ani\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"Ani\">Ani<\/h5>\n<\/div>\n<div id=\"mwAhE\" class=\"bandeau-container metadata homonymie  hatnote\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article g\u00e9n\u00e9ral&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_g\u00e9n\u00e9ral&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ani&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css general\">\n<p>Pour un article plus g\u00e9n\u00e9ral, voir\u00a0<a title=\"Ani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ani\" rel=\"mw:WikiLink\">Ani<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<figure id=\"mwAhI\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwAhM\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:%D0%90%D1%85%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5_%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B5.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwAhQ\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1c\/%D0%90%D1%85%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5_%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B5.jpg\/250px-%D0%90%D1%85%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5_%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B5.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/1\/1c\/%D0%90%D1%85%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5_%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B5.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" width=\"716\" height=\"971\" data-file-width=\"295\" data-file-height=\"400\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwAhU\"><i id=\"mwAhY\">Entr\u00e9e du Christ \u00e0 J\u00e9rusalem<\/i>, \u00c9vangile de Haghpat.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwAhc\" style=\"text-align: justify;\">Prot\u00e9g\u00e9e encore en ce d\u00e9but du\u00a0<abbr id=\"mwAhg\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0par la dynastie des\u00a0<a id=\"mwAhk\" title=\"Mkhargrdz\u00e9li-Zachariades\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mkhargrdz%C3%A9li-Zachariades\" rel=\"mw:WikiLink\">Zakarides<\/a>, la\u00a0<a id=\"mwAho\" title=\"Ani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ani\" rel=\"mw:WikiLink\">capitale<\/a>\u00a0du\u00a0<a id=\"mwAhs\" title=\"Arm\u00e9nie zakaride\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arm%C3%A9nie_zakaride\" rel=\"mw:WikiLink\">royaume d&rsquo;Ani<\/a>\u00a0est grouillante de m\u00e9tiers, d&rsquo;artisans, de commer\u00e7ants, de langues et de cultures diff\u00e9rentes. Une vie culturelle s&rsquo;y maintient parmi mille difficult\u00e9s. Lydia Dournovo \u00e9crit dans son essai: \u00abcette classe moyenne de la population, en expansion constante, faisait naturellement pr\u00e9valoir sa culture sur celles de l&rsquo;aristocratie et des couches populaires. Elle n&rsquo;aspirait pas au faste et n&rsquo;entendait pas d\u00e9penser des sommes importantes \u00e0 la r\u00e9alisation de manuscrits somptueux, mais la simplicit\u00e9 laconique de l&rsquo;art populaire ne la satisfaisait pas non plus. Cette classe avait \u00e9largi son horizon et son champ de connaissances. Il lui fallait des textes se pr\u00e9sentant sous la forme de r\u00e9cits d\u00e9taill\u00e9s et parsem\u00e9s de digressions et d&rsquo;explications. Les illustrations devaient retenir l&rsquo;attention plus par la vari\u00e9t\u00e9 des motifs que par la beaut\u00e9 des formes ou des ornements\u00bb<sup id=\"cite_ref-Dournovo_30_45-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Dournovo 30&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Dournovo_30-45&quot;}}\"><a id=\"mwAh8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Dournovo_30-45\"><span id=\"mwAiA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAiE\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span id=\"mwAiI\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAiM\" style=\"text-align: justify;\">Deux noms seulement de miniaturistes d&rsquo;Ani ont surv\u00e9cu: Margar\u00e9 et Ignatios. Le premier a d\u00e9cor\u00e9 l&rsquo;\u00c9vangile de 1211 (dit \u00c9vangile de\u00a0<a id=\"mwAiU\" title=\"Haghpat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haghpat\" rel=\"mw:WikiLink\">Haghpat<\/a>, Matenadaran, Ms. 6288) copi\u00e9 au monast\u00e8re de Haghpat, reli\u00e9 et illustr\u00e9 au monast\u00e8re de\u00a0<a id=\"mwAiY\" title=\"Horomos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Horomos\" rel=\"mw:WikiLink\">Horomos<\/a>, pr\u00e8s d&rsquo;Ani; il se caract\u00e9rise par un r\u00e9pertoire th\u00e9matique \u00e9largi par l&rsquo;observation de la vie quotidienne<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007194_46-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007194&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007194-46&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;194&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAig\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007194-46\"><span id=\"mwAik\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAio\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>46<span id=\"mwAis\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;aspiration au r\u00e9alisme est r\u00e9elle surtout dans le traitement des personnages. Il est sensible surtout dans l&rsquo;unique sc\u00e8ne \u00e9vang\u00e9lique, l&rsquo;<i id=\"mwAiw\">Entr\u00e9e du\u00a0<a id=\"mwAi0\" title=\"J\u00e9sus de Nazareth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus_de_Nazareth\" rel=\"mw:WikiLink\">Christ<\/a>\u00a0\u00e0 J\u00e9rusalem<\/i>. Les impressions v\u00e9cues se refl\u00e8tent dans la foule mass\u00e9e pour accueillir le Christ; on y per\u00e7oit m\u00eame une certaine forme de\u00a0<a id=\"mwAi8\" title=\"La\u00efcit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La%C3%AFcit%C3%A9\" rel=\"mw:WikiLink\">la\u00efcisation<\/a>\u00a0dans le traitement des personnages. Le second peintre, Ignatios, travaille au\u00a0<a id=\"mwAjA\" title=\"Liste des monast\u00e8res de culture arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_monast%C3%A8res_de_culture_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">monast\u00e8re arm\u00e9nien<\/a>\u00a0de Horomos au mitan du\u00a0<abbr id=\"mwAjE\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0et est t\u00e9moin de l&rsquo;invasion\u00a0<a id=\"mwAjI\" title=\"Empire mongol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_mongol\" rel=\"mw:WikiLink\">mongole<\/a>. Il a laiss\u00e9 sur un manuscrit qu&rsquo;il a enlumin\u00e9 cette trace: \u00able manuscrit a \u00e9t\u00e9 \u00e9crit \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque douloureuse et funeste o\u00f9 Ani, la capitale, a \u00e9t\u00e9 prise et o\u00f9 l&rsquo;on assistait \u00e0 d&rsquo;innombrables destructions de villes et de pays\u00bb. Dans l&rsquo;ouvrage de Khatchikian, \u00e0 propos des\u00a0<i id=\"mwAjY\">Colophons des manuscrits arm\u00e9niens du\u00a0<abbr id=\"mwAjc\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>, on peut lire ces mots qui t\u00e9moignent de la duret\u00e9 de l&rsquo;\u00e9poque o\u00f9 v\u00e9curent ces peintres, sans jamais interrompre leur t\u00e2che; mots ajout\u00e9s en post-scriptum: \u00abLes temps sont si durs que, depuis quatre ans, j&rsquo;\u00e9cris en appuyant mon livre sur la paume de ma main\u00bb<sup id=\"cite_ref-47\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-47&quot;}}\"><a id=\"mwAjw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-47\"><span id=\"mwAj0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAj4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span id=\"mwAj8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAkA\" style=\"text-align: justify;\">Malgr\u00e9 les mauvaises conditions de vie, \u00e9migrant d&rsquo;un endroit \u00e0 l&rsquo;autre,\u00a0<a id=\"mwAkE\" title=\"Calligraphie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calligraphie\" rel=\"mw:WikiLink\">calligraphes<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwAkI\" title=\"Miniature (enluminure)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_(enluminure)\" rel=\"mw:WikiLink\">miniaturistes<\/a>\u00a0se d\u00e9placent d&rsquo;\u00e9cole en \u00e9cole, dans une grotte m\u00eame, comme le ma\u00eetre\u00a0<a id=\"mwAkM\" title=\"Hovhann\u00e8s Vanakan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hovhann%C3%A8s_Vanakan\" rel=\"mw:WikiLink\">Vanakan<\/a>, non loin de la forteresse de\u00a0<a id=\"mwAkQ\" title=\"Berd\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berd\" rel=\"mw:WikiLink\">Tavouch<\/a>, lors de l&rsquo;invasion mongole<sup id=\"cite_ref-48\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-48&quot;}}\"><a id=\"mwAkU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-48\"><span id=\"mwAkY\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAkc\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>48<span id=\"mwAkg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwAkk\" data-mw-section-id=\"7\" aria-labelledby=\"Siounie\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"Siounie\">Siounie<\/h5>\n<\/div>\n<div id=\"mwAko\" class=\"bandeau-container metadata homonymie  hatnote\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article g\u00e9n\u00e9ral&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_g\u00e9n\u00e9ral&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Syunik&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css general\">\n<p>Pour un article plus g\u00e9n\u00e9ral, voir\u00a0<a title=\"Syunik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syunik\" rel=\"mw:WikiLink\">Syunik<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<p id=\"mwAks\" style=\"text-align: justify;\">Au sud-est du\u00a0<a id=\"mwAkw\" title=\"Lac Sevan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lac_Sevan\" rel=\"mw:WikiLink\">lac Sevan<\/a>\u00a0se situe la province de\u00a0<a id=\"mwAk0\" title=\"Syunik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syunik\" rel=\"mw:WikiLink\">Siounie<\/a>. Elle abrite des r\u00e9gions o\u00f9 s&rsquo;\u00e9panouissent les deux derni\u00e8res grandes acad\u00e9mies arm\u00e9niennes du Moyen \u00c2ge: celle de\u00a0<a id=\"mwAk8\" title=\"Gladzor\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gladzor\" rel=\"mw:WikiLink\">Gladzor<\/a>\u00a0et celle de\u00a0<a id=\"mwAlA\" title=\"Tatev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tatev\" rel=\"mw:WikiLink\">Tatev<\/a>, avant les invasions. La fondation de l&rsquo;\u00e9cole de Gladzor, d\u00e9j\u00e0 mentionn\u00e9e plus haut, remonte \u00e0 la seconde moiti\u00e9 du\u00a0<abbr id=\"mwAlE\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-MathewsTaylor200128_49-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;MathewsTaylor200128&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-MathewsTaylor200128-49&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mathews&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Taylor&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2001&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;28&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAlI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-MathewsTaylor200128-49\"><span id=\"mwAlM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAlQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>49<span id=\"mwAlU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. De jeunes gens venus de toute l&rsquo;<a id=\"mwAlY\" title=\"Arm\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arm%C3%A9nie\" rel=\"mw:WikiLink\">Arm\u00e9nie<\/a>\u00a0et m\u00eame de la\u00a0<a id=\"mwAlc\" title=\"Cilicie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cilicie\" rel=\"mw:WikiLink\">Cilicie<\/a>\u00a0viennent apprendre aupr\u00e8s des plus grands savants de l&rsquo;\u00e9poque<sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200762_50-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200762&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200762-50&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;62&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAlg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200762-50\"><span id=\"mwAlk\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAlo\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>50<span id=\"mwAls\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Deux noms se distinguent:\u00a0<a id=\"mwAl0\" class=\"new\" title=\"Ners\u00e8s de Mouch (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ners%C3%A8s_de_Mouch?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Ners\u00e8s de Mouch&quot;]}}\">Ners\u00e8s Mch\u00e9tsi<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwAl4\" class=\"new\" title=\"Yesayi de Nitch (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yesayi_de_Nitch?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Yesayi de Nitch&quot;]}}\">Essa\u00ef Nch\u00e9tsi<\/a>; le premier est le fondateur de cette universit\u00e9, f\u00e9ru de latin et de grec, le second est une personnalit\u00e9 politique et un ma\u00eetre de rh\u00e9torique et de philosophie<sup id=\"cite_ref-MathewsTaylor200128_49-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;MathewsTaylor200128&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-MathewsTaylor200128-49&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mathews&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Taylor&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2001&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;28&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAmA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-MathewsTaylor200128-49\"><span id=\"mwAmE\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAmI\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>49<span id=\"mwAmM\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;\u00e9cole de calligraphie et d&rsquo;enluminure est renomm\u00e9e. Les miniatures portent la marque d&rsquo;anciennes traditions locales, nourries de paganisme:\u00a0<a id=\"mwAmU\" title=\"Totem (objet rituel)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Totem_(objet_rituel)\" rel=\"mw:WikiLink\">totems<\/a>,\u00a0<a id=\"mwAmY\" title=\"All\u00e9gorie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/All%C3%A9gorie\" rel=\"mw:WikiLink\">all\u00e9gories<\/a>\u00a0du bien et du mal, \u00eatres fantastiques surtout, avec des\u00a0<a id=\"mwAmc\" title=\"Sir\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sir%C3%A8ne\" rel=\"mw:WikiLink\">sir\u00e8nes<\/a>, des\u00a0<a id=\"mwAmg\" title=\"Griffon (mythologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Griffon_(mythologie)\" rel=\"mw:WikiLink\">griffons<\/a>, des\u00a0<a id=\"mwAmk\" title=\"Vouivre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vouivre\" rel=\"mw:WikiLink\">vouivres<\/a>, des\u00a0<a id=\"mwAmo\" title=\"Licorne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Licorne\" rel=\"mw:WikiLink\">licornes<\/a>\u00a0et des dragons. La nature tr\u00e8s pr\u00e9sente est repr\u00e9sent\u00e9e de mani\u00e8re r\u00e9aliste. Les influences ciliciennes s&rsquo;affirment avec les jeunes peintres venus avec d&rsquo;autres traditions s\u00e9culaires<sup id=\"cite_ref-gladzor_51-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;gladzor&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-gladzor-51&quot;}}\"><a id=\"mwAms\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-gladzor-51\"><span id=\"mwAmw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAm0\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span id=\"mwAm4\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAm8\" style=\"text-align: justify;\">Un nom se d\u00e9gage, en ce qui concerne les traditions locales, celui de Mat\u00e9os. Il est l&rsquo;auteur des illustrations de l&rsquo;\u00c9vangile de\u00a0<a id=\"mwAnA\" title=\"1292\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1292\" rel=\"mw:WikiLink\">1292<\/a>\u00a0(Matenadaran, Ms. 6292). Cet ouvrage rec\u00e8le une richesse ornementale particuli\u00e8re: \u00able peintre a une pr\u00e9dilection pour les gros motifs phytomorphes<sup id=\"cite_ref-52\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-52&quot;}}\"><a id=\"mwAnM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-52\"><span id=\"mwAnQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAnU\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>52<span id=\"mwAnY\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0et se pla\u00eet \u00e0 inscrire dans les\u00a0<a id=\"mwAnc\" title=\"Rinceau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rinceau\" rel=\"mw:WikiLink\">rinceaux<\/a>\u00a0des paons royaux aux queues magnifiquement d\u00e9ploy\u00e9es. Ces oiseaux sont repr\u00e9sent\u00e9s par paires, tant\u00f4t s&rsquo;abreuvant \u00e0 une source, tant\u00f4t entrela\u00e7ant leur cou gracieux\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198413_53-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198413&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198413-53&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;13&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAnk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198413-53\"><span id=\"mwAno\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAns\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span id=\"mwAnw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAn0\" style=\"text-align: justify;\">Artiste polyvalent<sup id=\"cite_ref-SAE_54-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;SAE&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-SAE-54&quot;}}\"><a id=\"mwAn4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-SAE-54\"><span id=\"mwAn8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAoA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span id=\"mwAoE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>,\u00a0<a id=\"mwAoI\" title=\"Momik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Momik\" rel=\"mw:WikiLink\">Momik<\/a>\u00a0est surtout c\u00e9l\u00e8bre par ses \u00e9tonnants\u00a0<a id=\"mwAoM\" title=\"Khatchkar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Khatchkar\" rel=\"mw:WikiLink\">khatchkars<\/a>: il a laiss\u00e9 des\u00a0<a id=\"mwAoU\" title=\"St\u00e8les\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/St%C3%A8les\" rel=\"mw:WikiLink\">st\u00e8les<\/a>\u00a0de pierre sculpt\u00e9es d&rsquo;une subtilit\u00e9 hors pair et d&rsquo;une finesse extr\u00eame<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007313_55-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007313&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007313-55&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;313&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAoY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007313-55\"><span id=\"mwAoc\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAog\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>55<span id=\"mwAok\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Il est aussi un architecte de renom et un miniaturiste qui travaille lui aussi \u00e0 l&rsquo;universit\u00e9 de Gladzor<sup id=\"cite_ref-SAE_54-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;SAE&quot;}}\"><a id=\"mwAoo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-SAE-54\"><span id=\"mwAos\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAow\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span id=\"mwAo0\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Son \u0153uvre refl\u00e8te de nouvelles orientations dans l&rsquo;art de la miniature. De son style se d\u00e9gage un certain\u00a0<a id=\"mwAo4\" title=\"Lyrisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lyrisme\" rel=\"mw:WikiLink\">lyrisme<\/a>\u00a0et une\u00a0<a id=\"mwAo8\" title=\"Po\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Po%C3%A9sie\" rel=\"mw:WikiLink\">po\u00e9sie<\/a>\u00a0d&rsquo;une profondeur sensuelle et raffin\u00e9e; \u00abces nouvelles tendances se manifestent aussi bien dans le dessin gracieux de ses\u00a0<i id=\"mwApI\">khatchkar<\/i>, dont la fine sculpture ajour\u00e9e parvient \u00e0 faire oublier la duret\u00e9 de la pierre, que dans ses miniatures empreintes de la spontan\u00e9it\u00e9 propre \u00e0 l&rsquo;art populaire. Le\u00a0<a id=\"mwApM\" title=\"Matenadaran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matenadaran\" rel=\"mw:WikiLink\">Matenadaran<\/a>\u00a0poss\u00e8de deux manuscrits de\u00a0<a id=\"mwApQ\" title=\"Momik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Momik\" rel=\"mw:WikiLink\">Momik<\/a>\u00a0(Ms. 6792 et Ms. 2848). Le miniaturiste d\u00e9core parfois toute la surface du fond de demi-cercles, g\u00e9n\u00e9ralement bleu\u00e2tres, qui \u00e9voquent des nuages et semblent symboliser le caract\u00e8re sacr\u00e9 des \u00e9v\u00e9nements repr\u00e9sent\u00e9s. Les compositions de Momik mettent en valeur la sym\u00e9trie et l&rsquo;\u00e9quilibre des proportions\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198412_56-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198412&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198412-56&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;12&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwApY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198412-56\"><span id=\"mwApc\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwApg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>56<span id=\"mwApk\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"mwApo\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwAps\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Toros_Taronatsi.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwApw\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/68\/Toros_Taronatsi.jpg\/250px-Toros_Taronatsi.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/68\/Toros_Taronatsi.jpg\/500px-Toros_Taronatsi.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"837\" height=\"988\" data-file-width=\"550\" data-file-height=\"649\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwAp0\"><i id=\"mwAp4\">Annonciation<\/i>\u00a0par Toros Taronatsi, \u00c9vangile de 1323 (Matenadaran, Ms. 6289).<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwAp8\" style=\"text-align: justify;\"><a id=\"mwAqA\" class=\"new\" title=\"Toros de Taron (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_de_Taron?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Toros de Taron&quot;]}}\">Toros Taronatsi<\/a>\u00a0est le plus f\u00e9cond des peintres de l&rsquo;\u00e9cole de Gladzor<sup id=\"cite_ref-Mutafian200798_57-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200798&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200798-57&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;98&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAqE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200798-57\"><span id=\"mwAqI\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAqM\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span id=\"mwAqQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Il a \u00e9t\u00e9 l&rsquo;\u00e9l\u00e8ve d&rsquo;Essa\u00ef Ntch\u00e9tsi, il est miniaturiste et\u00a0<a id=\"mwAqU\" title=\"Liste de po\u00e8tes de langue arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_de_po%C3%A8tes_de_langue_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">po\u00e8te arm\u00e9nien<\/a>. D&rsquo;abord influenc\u00e9 par le\u00a0<a id=\"mwAqY\" title=\"Paganisme arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paganisme_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">paganisme ancien<\/a>, il introduit ensuite l&rsquo;ornementation des\u00a0<a id=\"mwAqc\" title=\"Canon eus\u00e9bien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canon_eus%C3%A9bien\" rel=\"mw:WikiLink\">canons de concordances<\/a>\u00a0et des motifs marginaux des sir\u00e8nes, parfois bic\u00e9phales, des serpents et des dragons personnifiant le mal, luttant entre eux, torturant une proie ou, selon une interpr\u00e9tation chr\u00e9tienne post\u00e9rieure, terrass\u00e9s par des saints guerriers. Le d\u00e9cor des feuilles des canons de concordances de la Bible de\u00a0<a id=\"mwAqg\" title=\"1318\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1318\" rel=\"mw:WikiLink\">1318<\/a>\u00a0(Matenadaran, Ms. 206<sup id=\"cite_ref-Mutafian200798_57-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200798&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200798-57&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;98&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAqk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200798-57\"><span id=\"mwAqo\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAqs\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span id=\"mwAqw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>) est si riche et abondant qu&rsquo;il reste \u00e0 peine de la place pour les tables. Dans une seconde phase, Taronasti subit l&rsquo;influence de l&rsquo;enluminure cilicienne et l&rsquo;\u00e9l\u00e9ment d\u00e9coratif prime alors dans ses miniatures: \u00ables formes, les types de motifs, la disposition g\u00e9n\u00e9rale des\u00a0<a id=\"mwAq8\" class=\"mw-redirect\" title=\"Frontispice (livre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Frontispice_(livre)\" rel=\"mw:WikiLink\">frontispices<\/a>\u00a0et des canons sont inspir\u00e9s des mod\u00e8les ciliciens (Matenadaran, Ms. 6289<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007326_58-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007326&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007326-58&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;326&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwArA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007326-58\"><span id=\"mwArE\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwArI\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span id=\"mwArM\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>). D&rsquo;autre part, certaines particularit\u00e9s iconographiques, comme la mani\u00e8re de traiter\u00a0<i id=\"mwArQ\">la Vierge allaitant<\/i>, attestent que Taronatsi \u00e9tait familiaris\u00e9 avec l&rsquo;<a id=\"mwArU\" title=\"Occident\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Occident\" rel=\"mw:WikiLink\">art occidental<\/a>\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198412_56-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198412&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198412-56&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;12&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwArc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198412-56\"><span id=\"mwArg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwArk\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>56<span id=\"mwAro\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"mwArs\" class=\"mw-default-size mw-halign-left\"><a id=\"mwArw\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Armenian-manuscript-CIMG1731.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwAr0\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f8\/Armenian-manuscript-CIMG1731.JPG\/250px-Armenian-manuscript-CIMG1731.JPG?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f8\/Armenian-manuscript-CIMG1731.JPG\/500px-Armenian-manuscript-CIMG1731.JPG?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"647\" height=\"461\" data-file-width=\"860\" data-file-height=\"614\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwAr4\">La g\u00e9n\u00e9alogie du Christ par Avag, \u00c9vangile de 1337.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwAr8\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u0153uvre d&rsquo;<a id=\"mwAsA\" class=\"new\" title=\"Avag (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avag?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Avag&quot;]}}\">Avag<\/a>\u00a0est celle d&rsquo;un peintre itin\u00e9rant et \u00e9clectique. Il voyage entre Gladzor et son universit\u00e9, la Cilicie pendant plusieurs ann\u00e9es et la\u00a0<a id=\"mwAsE\" title=\"Empire perse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_perse\" rel=\"mw:WikiLink\">Perse<\/a><sup id=\"cite_ref-Mutafian200799_59-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200799&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200799-59&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;99&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAsI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200799-59\"><span id=\"mwAsM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAsQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span id=\"mwAsU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;influence cilicienne est pr\u00e9gnante dans sa composition, il illustre un \u00c9vangile (Matenadaran, Ms. 7631) avec Sarkis Pitsak<sup id=\"cite_ref-gladzor_51-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;gladzor&quot;}}\"><a id=\"mwAsY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-gladzor-51\"><span id=\"mwAsc\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAsg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span id=\"mwAsk\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;\u00c9vangile de\u00a0<a id=\"mwAso\" title=\"1337\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1337\" rel=\"mw:WikiLink\">1337<\/a>\u00a0(Ms. 212) conserv\u00e9 au Matenadaran est orn\u00e9 de nombreuses miniatures pleine page, de sc\u00e8nes marginales et de miniatures ins\u00e9r\u00e9es dans le texte. Ces illustrations sont des r\u00e9pliques de miniatures de\u00a0<a id=\"mwAss\" title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Toros Roslin<\/a>. \u00abC&rsquo;est pr\u00e9cis\u00e9ment l&rsquo;association d&rsquo;un style recherch\u00e9, \u00e0 la limite du mani\u00e9risme, et d&rsquo;une aust\u00e9rit\u00e9 solennelle qui font tout le charme de ces miniatures ex\u00e9cut\u00e9es avec une ma\u00eetrise tout \u00e0 fait remarquable\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198412_56-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198412&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198412-56&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;12&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAs4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198412-56\"><span id=\"mwAs8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAtA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>56<span id=\"mwAtE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAtI\" style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a id=\"mwAtM\" title=\"1338\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1338\" rel=\"mw:WikiLink\">1338<\/a>, apr\u00e8s la mort d&rsquo;Essa\u00ef Ntch\u00e9sti, l&rsquo;universit\u00e9 de Gladzor ferme ses portes; l&rsquo;universit\u00e9 de Tatev perp\u00e9tue alors les acad\u00e9mies sous la houlette de\u00a0<a id=\"mwAtU\" title=\"Gr\u00e9goire de Tatev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_de_Tatev\" rel=\"mw:WikiLink\">Grigor Tat\u00e9vastsi<\/a>, homme politique et philosophe, po\u00e8te et peintre<sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200762_50-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200762&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200762-50&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;62&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAtY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200762-50\"><span id=\"mwAtc\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAtg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>50<span id=\"mwAtk\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Le Matenadaran poss\u00e8de un \u00c9vangile de\u00a0<a id=\"mwAto\" title=\"1297\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1297\" rel=\"mw:WikiLink\">1297<\/a>\u00a0(Ms. 7482) illustr\u00e9 en\u00a0<a id=\"mwAts\" title=\"1378\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1378\" rel=\"mw:WikiLink\">1378<\/a>\u00a0de la main de Grigor Tat\u00e9vasti<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007329_60-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007329&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007329-60&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;329&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAtw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007329-60\"><span id=\"mwAt0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAt4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>60<span id=\"mwAt8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Il rec\u00e8le des miniatures \u00e0 sujets, des figures \u00e9vang\u00e9liques ainsi que des pages de titre enlumin\u00e9es. \u00abLa peinture de Tat\u00e9vatsi se reconna\u00eet \u00e0 l&rsquo;utilisation adroite d&rsquo;\u00e9l\u00e9ments emprunt\u00e9s \u00e0 l&rsquo;ornementation populaire. L&rsquo;artiste emplit tout le fond de gros motifs ex\u00e9cut\u00e9s dans des tons sourds, monochromes, ils \u00e9voquent les\u00a0<a id=\"mwAuE\" class=\"mw-redirect\" title=\"Tapis arm\u00e9niens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tapis_arm%C3%A9niens\" rel=\"mw:WikiLink\">tapis<\/a>\u00a0accroch\u00e9s aux murs des maisons paysannes, ce qui donne aux sc\u00e8nes repr\u00e9sent\u00e9es un caract\u00e8re intime (<i id=\"mwAuI\">Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant<\/i>,\u00a0<i id=\"mwAuM\">Annonciation<\/i>). Le maintien des personnages est empreint d&rsquo;une majest\u00e9 tranquille. Techniquement, les miniatures de Grigor Tat\u00e9vatsi s&rsquo;apparentent \u00e0 la\u00a0<a id=\"mwAuQ\" title=\"Fresque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fresque\" rel=\"mw:WikiLink\">fresque<\/a>: la pose de la couleur se fait en touches \u00e9paisses et mates\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198412_56-3\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198412&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198412-56&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;12&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAuc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198412-56\"><span id=\"mwAug\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAuk\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>56<span id=\"mwAuo\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAus\" style=\"text-align: justify;\">Les moines en p\u00e9riode troubl\u00e9e deviennent guerriers et cela se retrouve jusque dans la composition de l&rsquo;enluminure. On assiste ici \u00e0 une v\u00e9ritable symphonie des \u00e9l\u00e9ments d\u00e9coratifs, au dessin et \u00e0 un coloris d&rsquo;une grande diversit\u00e9. Outre le fond, tous les \u00e9l\u00e9ments de la miniature, aussi bien dans les d\u00e9tails d&rsquo;architecture que dans les v\u00eatements, sont parsem\u00e9s de petits motifs floraux qui ont fait nommer cet \u00c9vangile (Matenadaran, Ms. 6305)\u00a0<i id=\"mwAuw\">Le manuscrit au tissu imprim\u00e9<\/i>. \u00abLa vari\u00e9t\u00e9 du r\u00e9pertoire th\u00e9matique, l&rsquo;expressivit\u00e9 des personnages et la douce luminosit\u00e9 du coloris, font de ce manuscrit un exemplaire particuli\u00e8rement somptueux. Les figures en pleine page de quatre saints guerriers retiennent l&rsquo;attention. En effet, leur pr\u00e9sence semble mettre en \u00e9vidence leur r\u00f4le d&rsquo;intercesseurs, si n\u00e9cessaire au peuple arm\u00e9nien asservi\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198413_53-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198413&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198413-53&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;13&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAu8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198413-53\"><span id=\"mwAvA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAvE\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span id=\"mwAvI\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Mais la d\u00e9gradation des conditions de vie, les troubles politiques et \u00e9conomiques dans le pays contraignent de nombreux\u00a0<i id=\"mwAvM\">scriptoria<\/i>\u00a0\u00e0 r\u00e9duire de mani\u00e8re consid\u00e9rable leur activit\u00e9 \u00e0 la fin du\u00a0<abbr id=\"mwAvQ\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sp-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sp-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;et au d\u00e9but du&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XV&quot;},&quot;5&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;6&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, l&rsquo;art de la calligraphie et de l&rsquo;enluminure ne subsiste que dans des monast\u00e8res \u00e9loign\u00e9s du sud et de l&rsquo;est de l&rsquo;Arm\u00e9nie<sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_405_61-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 405&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_405-61&quot;}}\"><a id=\"mwAvU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_405-61\"><span id=\"mwAvY\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAvc\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span id=\"mwAvg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwAvk\" data-mw-section-id=\"8\" aria-labelledby=\"Vaspourakan\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"Vaspourakan\">Vaspourakan<\/h5>\n<\/div>\n<figure id=\"mwAvo\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwAvs\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vaspurakan_kingdom_908-1021_map-fr.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwAvw\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f3\/Vaspurakan_kingdom_908-1021_map-fr.svg\/500px-Vaspurakan_kingdom_908-1021_map-fr.svg.png?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f3\/Vaspurakan_kingdom_908-1021_map-fr.svg\/960px-Vaspurakan_kingdom_908-1021_map-fr.svg.png?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"430\" height=\"406\" data-file-width=\"1261\" data-file-height=\"1191\" data-file-type=\"drawing\" \/><\/a><figcaption id=\"mwAv0\">Le royaume de Vaspourakan, 908-1021.<\/figcaption><\/figure>\n<div id=\"mwAv4\" class=\"bandeau-container metadata homonymie  hatnote\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article g\u00e9n\u00e9ral&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_g\u00e9n\u00e9ral&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vaspourakan&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css general\">\n<p>Pour un article plus g\u00e9n\u00e9ral, voir\u00a0<a title=\"Vaspourakan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vaspourakan\" rel=\"mw:WikiLink\">Vaspourakan<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<p id=\"mwAv8\" style=\"text-align: justify;\">Aux\u00a0<abbr id=\"mwAwA\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, l&rsquo;\u00e9cole dite de\u00a0<a id=\"mwAwE\" title=\"Vaspourakan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vaspourakan\" rel=\"mw:WikiLink\">Vaspourakan<\/a>\u00a0est l&rsquo;une des principales, si l&rsquo;on consid\u00e8re le nombre de monuments laiss\u00e9s aux g\u00e9n\u00e9rations suivantes, soit pr\u00e8s de mille cinq cents manuscrits d&rsquo;une grande vari\u00e9t\u00e9 et presque tous illustr\u00e9s<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007340_62-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007340&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007340-62&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;340&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAwI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007340-62\"><span id=\"mwAwM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAwQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>62<span id=\"mwAwU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"mwAwY\" class=\"mw-default-size mw-halign-left\"><a id=\"mwAwc\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Akhtamar_paintings_1.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwAwg\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/95\/Akhtamar_paintings_1.jpg\/250px-Akhtamar_paintings_1.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/95\/Akhtamar_paintings_1.jpg\/500px-Akhtamar_paintings_1.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"651\" height=\"435\" data-file-width=\"3008\" data-file-height=\"2008\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwAwk\">R\u00e9surrection de Lazare, Sainte-Croix d&rsquo;Aghtamar.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwAwo\" style=\"text-align: justify;\">Les th\u00e8mes les plus fr\u00e9quents de l&rsquo;illustration sont\u00a0<i id=\"mwAws\">la Cr\u00e9ation du monde<\/i>,\u00a0<i id=\"mwAww\">le Sacrifice d&rsquo;Abraham<\/i>\u00a0et\u00a0<i id=\"mwAw0\">l&rsquo;Apparition sous le Ch\u00eane de Mambr\u00e9<\/i>. Les miniaturistes perp\u00e9tuent les traditions locales anciennes qui avaient trouv\u00e9 leur expression dans les reliefs et les fresques de la cath\u00e9drale\u00a0<a id=\"mwAw4\" title=\"Sainte-Croix d'Aghtamar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sainte-Croix_d'Aghtamar\" rel=\"mw:WikiLink\">Sainte-Croix d&rsquo;Aghtamar<\/a>\u00a0au\u00a0<a id=\"mwAw8\" title=\"Xe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;X&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a><sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007340-341_63-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007340-341&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007340-341-63&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;340-341&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAxA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007340-341-63\"><span id=\"mwAxE\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAxI\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>63<span id=\"mwAxM\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Selon\u00a0<a id=\"mwAxQ\" title=\"Sirarpie Der Nersessian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sirarpie_Der_Nersessian\" rel=\"mw:WikiLink\">Sirarpie Der Nersessian<\/a>, l&rsquo;introduction des sc\u00e8nes de l&rsquo;<a id=\"mwAxU\" title=\"Ancien Testament\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ancien_Testament\" rel=\"mw:WikiLink\">Ancien Testament<\/a>\u00a0en tant que symboles des sujets du\u00a0<a id=\"mwAxY\" title=\"Nouveau Testament\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nouveau_Testament\" rel=\"mw:WikiLink\">Nouveau Testament<\/a>\u00a0a fait son apparition tr\u00e8s t\u00f4t dans l&rsquo;<a id=\"mwAxc\" title=\"Art arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">art arm\u00e9nien<\/a>, d\u00e8s le\u00a0<a id=\"mwAxg\" title=\"IXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/IXe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;IX&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a><sup id=\"cite_ref-64\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-64&quot;}}\"><a id=\"mwAxk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-64\"><span id=\"mwAxo\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAxs\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span id=\"mwAxw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Cette parent\u00e9 iconographique avec les reliefs est particuli\u00e8rement visible dans la sc\u00e8ne du\u00a0<i id=\"mwAx0\">Sacrifice d&rsquo;Abraham<\/i>\u00a0sur laquelle s&rsquo;ouvre le cycle de miniatures chez les enlumineurs des\u00a0<abbr id=\"mwAx4\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles\u00a0(<a id=\"mwAx8\" title=\"Sim\u00e9on Artchich\u00e9tsi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sim%C3%A9on_Artchich%C3%A9tsi\" rel=\"mw:WikiLink\">Sim\u00e9on Artchich\u00e9tsi<\/a>, Zakharia, Daniel).<\/p>\n<p id=\"mwAyA\" style=\"text-align: justify;\">M\u00eame si les miniatures du Vaspourakan allient un symbolisme\u00a0<a id=\"mwAyE\" title=\"Dogme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dogme\" rel=\"mw:WikiLink\">dogmatique<\/a>\u00a0\u00e0 des \u00e9l\u00e9ments emprunt\u00e9s aux traditions populaires, elles rec\u00e8lent n\u00e9anmoins des particularit\u00e9s stylistiques. Leur composition et le traitement de certaines sc\u00e8nes sont soumis au trac\u00e9 lin\u00e9aire sans figuration de profondeur<sup id=\"cite_ref-vasp_65-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;vasp&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-vasp-65&quot;}}\"><a id=\"mwAyI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-vasp-65\"><span id=\"mwAyM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAyQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>65<span id=\"mwAyU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. La ligne devient le principal moyen d&rsquo;expression et elle acquiert de la vivacit\u00e9 gr\u00e2ce \u00e0 l&#8217;emploi de couleurs\u00a0<i id=\"mwAyY\">pures<\/i>\u00a0et\u00a0<i id=\"mwAyc\">vibrantes<\/i>\u00a0dont on retrouvera des \u00e9chos picturaux jusqu&rsquo;au\u00a0<abbr id=\"mwAyg\" class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XX&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, dans la peinture moderne arm\u00e9nienne, celle du peintre\u00a0<a id=\"mwAyk\" title=\"Minas Av\u00e9tissian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minas_Av%C3%A9tissian\" rel=\"mw:WikiLink\">Minas Av\u00e9tissian<\/a>\u00a0par exemple.<\/p>\n<p id=\"mwAyo\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;absence de perspective, typique de tout l&rsquo;<a id=\"mwAys\" title=\"Art m\u00e9di\u00e9val\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_m%C3%A9di%C3%A9val\" rel=\"mw:WikiLink\">art m\u00e9di\u00e9val<\/a>, se trouve ici comme accentu\u00e9e. Figuration plate et sc\u00e8nes dispos\u00e9es en\u00a0<a id=\"mwAyw\" title=\"Frise (architecture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Frise_(architecture)\" rel=\"mw:WikiLink\">frise<\/a>\u00a0sont caract\u00e9ristiques de cette \u00e9cole: \u00ables personnages sont g\u00e9n\u00e9ralement repr\u00e9sent\u00e9s de front. Leurs gestes sont brusques, dynamiques et si expressifs qu&rsquo;ils \u00e9voquent parfois plusieurs mouvements au lieu d&rsquo;un seul. Le but est de faire d\u00e9couvrir l&rsquo;id\u00e9e qui est la base du sujet, de d\u00e9voiler son essence m\u00eame, sans souci du caract\u00e8re narratif ou symbolique que peut avoir la sc\u00e8ne\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198414_66-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198414&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198414-66&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;14&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAzA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198414-66\"><span id=\"mwAzE\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAzI\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>66<span id=\"mwAzM\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. En effet, ces miniaturistes vaspourakaniens ne s&rsquo;attachent gu\u00e8re \u00e0 la reproduction fid\u00e8le des d\u00e9tails concrets tir\u00e9s de l&rsquo;observation du monde r\u00e9el. Ce qui les pr\u00e9occupe, c&rsquo;est avant tout le\u00a0<a id=\"mwAzQ\" title=\"Rythme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rythme\" rel=\"mw:WikiLink\">rythme<\/a>. Et c&rsquo;est par le biais du rythme qu&rsquo;ils travaillent le\u00a0<i id=\"mwAzU\"><a id=\"mwAzY\" title=\"Symbolique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Symbolique\" rel=\"mw:WikiLink\">symbolique<\/a><\/i>. \u00abIls peignent des sortes d&rsquo;<a id=\"mwAzg\" title=\"Id\u00e9ogramme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Id%C3%A9ogramme\" rel=\"mw:WikiLink\">id\u00e9ogrammes<\/a>\u00a0qui r\u00e9v\u00e8lent le sens cach\u00e9 des sc\u00e8nes repr\u00e9sent\u00e9es. L&rsquo;harmonie g\u00e9n\u00e9rale d\u00e9coule de la disposition traditionnelle des personnages et de leurs mouvements rythm\u00e9s. Ce rythme, qui n&rsquo;est pas celui des gestes ordinaires acquiert une signification profonde de mouvement perp\u00e9tuel. Le cours des \u00e9v\u00e9nements avec leurs d\u00e9tails ext\u00e9rieurs et le caract\u00e8re plastique des gestes sont rel\u00e9gu\u00e9s au second plan, tandis que leur sens symbolique devient fondamental\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198415_67-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198415&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198415-67&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;15&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwAzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198415-67\"><span id=\"mwAzs\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwAzw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span id=\"mwAz0\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwAz4\" style=\"text-align: justify;\">Ils cr\u00e9ent ainsi des \u0153uvres tr\u00e8s personnelles, sans pour autant bousculer les formes h\u00e9rit\u00e9es de la tradition la plus ancienne, ni rejeter les \u00e9l\u00e9ments populaires. C&rsquo;est cette r\u00e9p\u00e9tition rythmique des formes, cette stylisation des v\u00eatements devenus des motifs d&rsquo;ornement, ces types de visages aux cils recourb\u00e9s et aux sourcils allong\u00e9s qui conf\u00e8rent aux miniatures des peintres du Vaspourakan une exceptionnelle originalit\u00e9 et un tr\u00e9sor universel. La force de leur qualit\u00e9 a pour origine un subtil \u00e9quilibre entre la pr\u00e9pond\u00e9rance de l&rsquo;ornemental, sa valeur hautement d\u00e9corative, mais contrebalanc\u00e9e par le poids de la tension dramatique et par l&rsquo;expressivit\u00e9 dans le traitement des personnages. Lydia Dournovo remarque que l&rsquo;ornement dans ces manuscrits n&rsquo;est pas seulement un \u00e9l\u00e9ment d\u00e9coratif: il en est le th\u00e8me m\u00eame<sup id=\"cite_ref-Dournovo_30_45-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Dournovo 30&quot;}}\"><a id=\"mwA0A\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Dournovo_30-45\"><span id=\"mwA0E\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA0I\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span id=\"mwA0M\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwA0Q\" style=\"text-align: justify;\">La beaut\u00e9 des canons de concordance r\u00e9v\u00e8le sous la forme d&rsquo;arcs en fer \u00e0 cheval orn\u00e9s de motifs g\u00e9om\u00e9triques et v\u00e9g\u00e9taux une fantaisie dans l&rsquo;esprit et une ma\u00eetrise dans son ex\u00e9cution. Entre les motifs phytomorphes et les volutes complexes viennent s&rsquo;entrelacer des silhouettes d&rsquo;\u00eatres tant\u00f4t r\u00e9els et tant\u00f4t mythologiques. Sous le symbolisme conventionnel dans le traitement des personnages transpara\u00eet la spontan\u00e9it\u00e9 propre \u00e0 la pens\u00e9e populaire. Ce principe d&rsquo;un art avant tout ornemental aborde avec simplicit\u00e9 et sans formalisme les th\u00e8mes religieux. C&rsquo;est cette originalit\u00e9 qui lui donne son rang dans l&rsquo;histoire de la miniature arm\u00e9nienne. Son orientalisme la rapproche de l&rsquo;art de la\u00a0<a id=\"mwA0U\" title=\"Cappadoce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cappadoce\" rel=\"mw:WikiLink\">Cappadoce<\/a>, de l&rsquo;art des pays\u00a0<a id=\"mwA0Y\" title=\"Arabes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabes\" rel=\"mw:WikiLink\">arabes<\/a>\u00a0et de la\u00a0<a id=\"mwA0c\" title=\"Syrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syrie\" rel=\"mw:WikiLink\">Syrie<\/a>, de l&rsquo;<a id=\"mwA0g\" title=\"Iran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iran\" rel=\"mw:WikiLink\">Iran<\/a>, ainsi que de la\u00a0<a id=\"mwA0k\" title=\"M\u00e9sopotamie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9sopotamie\" rel=\"mw:WikiLink\">M\u00e9sopotamie<\/a>; ce qui constitue un vaste ensemble de cultures diff\u00e9rentes, mais apparent\u00e9es. L&rsquo;enluminure du Vaspourakan a su pr\u00e9server son style et garder sa place, tenir son rang et d\u00e9fendre ses propres conceptions esth\u00e9tiques, parmi \u00abmille myriades de talents d&rsquo;or\u00bb<sup id=\"cite_ref-68\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-68&quot;}}\"><a id=\"mwA00\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-68\"><span id=\"mwA04\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA08\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span id=\"mwA1A\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwA1E\" data-mw-section-id=\"9\" aria-labelledby=\"Nakhitchevan\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"Nakhitchevan\">Nakhitchevan<\/h5>\n<\/div>\n<div id=\"mwA1I\" class=\"bandeau-container metadata homonymie  hatnote\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article g\u00e9n\u00e9ral&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_g\u00e9n\u00e9ral&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Nakhitchevan&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css general\">\n<p>Pour un article plus g\u00e9n\u00e9ral, voir\u00a0<a title=\"Nakhitchevan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nakhitchevan\" rel=\"mw:WikiLink\">Nakhitchevan<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<p id=\"mwA1M\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;influence de la miniature de l&rsquo;\u00e9cole du Vaspourakan va au-del\u00e0 des territoires limitrophes. En effet, l&rsquo;\u00e9cole d&rsquo;enluminure du\u00a0<a id=\"mwA1Q\" title=\"Nakhitchevan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nakhitchevan\" rel=\"mw:WikiLink\">Nakhitchevan<\/a>\u00a0lui est \u00e9troitement li\u00e9e<sup id=\"cite_ref-nakh_69-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;nakh&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-nakh-69&quot;}}\"><a id=\"mwA1U\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-nakh-69\"><span id=\"mwA1Y\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA1c\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span id=\"mwA1g\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Deux manuscrits illustr\u00e9s permettent de d\u00e9finir les particularit\u00e9s du style propre \u00e0 l&rsquo;\u00e9cole du Nakhitchevan: le premier est un \u00c9vangile (Matenadaran, Ms. 3722) copi\u00e9 en\u00a0<a id=\"mwA1o\" title=\"1304\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1304\" rel=\"mw:WikiLink\">1304<\/a>\u00a0par l&rsquo;artiste Sim\u00e9on et un autre \u00c9vangile (Matenadaran, Ms. 2930) transcrit en\u00a0<a id=\"mwA1s\" title=\"1315\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1315\" rel=\"mw:WikiLink\">1315<\/a>\u00a0par un nomm\u00e9 Margar\u00e9, lui aussi miniaturiste et calligraphe.<\/p>\n<p id=\"mwA1w\" style=\"text-align: justify;\">Dans le premier manuscrit de 1304, les sujets plac\u00e9s dans les marges sont trait\u00e9s avec un tel d\u00e9pouillement qu&rsquo;ils sont presque r\u00e9duits \u00e0 l&rsquo;\u00e9tat de\u00a0<a id=\"mwA10\" title=\"Symbole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Symbole\" rel=\"mw:WikiLink\">symboles<\/a>. \u00ab<i id=\"mwA18\">Le\u00a0<a id=\"mwA2A\" title=\"Bapt\u00eame\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bapt%C3%AAme\" rel=\"mw:WikiLink\">Bapt\u00eame<\/a>\u00a0du\u00a0<a id=\"mwA2E\" title=\"J\u00e9sus de Nazareth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus_de_Nazareth\" rel=\"mw:WikiLink\">Christ<\/a><\/i>\u00a0est \u00e9voqu\u00e9 par une coupe contenant de la\u00a0<a id=\"mwA2I\" title=\"Myrrhe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Myrrhe\" rel=\"mw:WikiLink\">myrrhe<\/a>. Pour sa\u00a0<i id=\"mwA2M\">Nativit\u00e9<\/i>, l&rsquo;artiste a choisi de repr\u00e9senter les bergers exultant et les agneaux en train de gambader, tandis que pour la\u00a0<i id=\"mwA2Q\">C\u00e8ne<\/i>, il peint un calice et deux poissons;\u00a0<i id=\"mwA2Y\">l&rsquo;Entr\u00e9e \u00e0 J\u00e9rusalem<\/i>, sc\u00e8ne \u00e0 multiples figures par excellence, n&rsquo;est repr\u00e9sent\u00e9e ici qu&rsquo;avec trois personnages dont le Christ mont\u00e9 sur un mulet. Cette mani\u00e8re picturale remonte indubitablement \u00e0 des traditions anciennes, pr\u00e9sentes en particulier dans le c\u00e9l\u00e8bre\u00a0<a id=\"mwA2c\" title=\"\u00c9vangiles d'Etchmiadzin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangiles_d'Etchmiadzin\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00e9vang\u00e9liaire d&rsquo;Etchmiadzin<\/a>\u00a0de\u00a0<a id=\"mwA2g\" title=\"989\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/989\" rel=\"mw:WikiLink\">989<\/a>. Le manuscrit de 1304 est abondamment illustr\u00e9 de figures d&rsquo;animaux, de motifs ornementaux et de symboles d&rsquo;origine pa\u00efenne\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198416_70-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198416&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198416-70&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;16&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwA2o\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198416-70\"><span id=\"mwA2s\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA2w\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>70<span id=\"mwA20\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Lydia Dournovo d\u00e9finit l&rsquo;art du miniaturiste: \u00abIl introduit dans l&rsquo;ornementation des marges des motifs d&rsquo;une extr\u00eame vari\u00e9t\u00e9, parmi lesquels figurent en abondance des animaux, des oiseaux, des sir\u00e8nes et des visages humains, compl\u00e9tant ainsi l&rsquo;\u00e9ventail th\u00e9matique et d\u00e9veloppant la forme du signe marginal. (\u2026) Son travail est peu soign\u00e9, mais plein de fougue et de passion, de vivacit\u00e9 et d&rsquo;adresse. Le dynamisme du pinceau de l&rsquo;artiste semble s&rsquo;incarner dans le dynamisme des sujets\u00bb<sup id=\"cite_ref-Dournovo197931_71-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Dournovo197931&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Dournovo197931-71&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Dournovo&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1979&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;31&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwA3E\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Dournovo197931-71\"><span id=\"mwA3I\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA3M\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>71<span id=\"mwA3Q\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwA3U\" style=\"text-align: justify;\">Le manuscrit de 1315 rec\u00e8le une s\u00e9rie \u00e9largie de miniatures du cycle \u00e9vang\u00e9lique, ce qui est plus une caract\u00e9ristique de l&rsquo;\u00e9cole du Vaspourakan que de l&rsquo;\u00e9cole du Nakhitchevan. La premi\u00e8re miniature traite le th\u00e8me du\u00a0<i id=\"mwA3Y\"><a id=\"mwA3c\" title=\"Ligature d'Isaac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ligature_d'Isaac\" rel=\"mw:WikiLink\">Sacrifice d&rsquo;Abraham<\/a><\/i>, emprunt\u00e9 \u00e0 l&rsquo;<a id=\"mwA3g\" title=\"Ancien Testament\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ancien_Testament\" rel=\"mw:WikiLink\">Ancien Testament<\/a>.\u00a0<i id=\"mwA3k\">La Descente du\u00a0<a id=\"mwA3o\" title=\"Saint-Esprit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Esprit\" rel=\"mw:WikiLink\">Saint-Esprit<\/a><\/i>\u00a0sur les\u00a0<i id=\"mwA3s\"><a id=\"mwA3w\" class=\"mw-redirect\" title=\"Ap\u00f4tres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ap%C3%B4tres\" rel=\"mw:WikiLink\">ap\u00f4tres<\/a><\/i>\u00a0est la derni\u00e8re sc\u00e8ne repr\u00e9sent\u00e9e. Selon les travaux de Akopian et Korkhmazian: \u00abl&rsquo;iconographie comporte un certain nombre de traits archa\u00efques, en particulier dans les miniatures repr\u00e9sentant\u00a0<i id=\"mwA38\">la Nativit\u00e9<\/i>,\u00a0<i id=\"mwA4A\">la R\u00e9surrection<\/i>\u00a0et\u00a0<i id=\"mwA4E\">la Mise au tombeau<\/i>. L&rsquo;artiste choisit pour ses compositions les variantes les plus d\u00e9pouill\u00e9es, qui rev\u00eatent chez lui un caract\u00e8re monumental. Les couleurs sont pos\u00e9es en couches \u00e9paisses et g\u00e9n\u00e9reuses. Les tons dominants sont le rouge, le vert velout\u00e9 et la terre de Sienne\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198416_70-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198416&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198416-70&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;16&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwA4M\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198416-70\"><span id=\"mwA4Q\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA4U\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>70<span id=\"mwA4Y\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwA4c\" style=\"text-align: justify;\">Ce qui appara\u00eet, au regard de la r\u00e9flexion, est le rayonnement en miroir de l&rsquo;\u00e9cole du Vaspourakan. Elle se r\u00e9fl\u00e9chit sur l&rsquo;\u00e9cole du Nakhitchevan qui privil\u00e9gie l&rsquo;archa\u00efsme<sup id=\"cite_ref-nakh_69-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;nakh&quot;}}\"><a id=\"mwA4g\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-nakh-69\"><span id=\"mwA4k\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA4o\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span id=\"mwA4s\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0pour mieux faire surgir la symbolique. Ce travail symbolique des\u00a0<a id=\"mwA4w\" title=\"Repr\u00e9sentation mentale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Repr%C3%A9sentation_mentale\" rel=\"mw:WikiLink\">repr\u00e9sentations mentales<\/a>\u00a0par le peintre ancien ou moderne, vise \u00e0 atteindre directement le lecteur, sans le faire passer par le d\u00e9chiffrement des formes. Selon Creuzer, le symbole serait \u00absitu\u00e9 entre la forme et l&rsquo;\u00eatre, entre l&rsquo;expression et l&rsquo;id\u00e9e\u00bb<sup id=\"cite_ref-72\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-72&quot;}}\"><a id=\"mwA48\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-72\"><span id=\"mwA5A\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA5E\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>72<span id=\"mwA5I\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, entre visible et invisible.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwA5M\" data-mw-section-id=\"10\" aria-labelledby=\"Artsakh,_Outik_et_le_bassin_du_lac_Sevan\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"Artsakh,_Outik_et_le_bassin_du_lac_Sevan\">Artsakh, Outik et le bassin du lac Sevan<\/h5>\n<\/div>\n<p id=\"mwA5Q\" style=\"text-align: justify;\">Les manuscrits enlumin\u00e9s par les peintres de\u00a0<a id=\"mwA5U\" title=\"Khatchen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Khatchen\" rel=\"mw:WikiLink\">Khatchen<\/a>\u00a0ont \u00e9t\u00e9 conserv\u00e9s en assez grand nombre. En effet, la principaut\u00e9 de Katchen r\u00e9ussit \u00e0 obtenir, sous le r\u00e8gne des\u00a0<a id=\"mwA5Y\" title=\"Mkhargrdz\u00e9li-Zachariades\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mkhargrdz%C3%A9li-Zachariades\" rel=\"mw:WikiLink\">Zakarian<\/a>, une situation d&rsquo;une relative ind\u00e9pendance sous l&rsquo;occupation mongole. Ainsi, l&rsquo;art de l&rsquo;\u00e9criture et de l&rsquo;enluminure est florissant dans leurs principaut\u00e9s vassales de l&rsquo;Arm\u00e9nie du nord-est. L&rsquo;\u00c9vangile de 1224 (Matenadaran, Ms. 4832) compte parmi ces monuments; ses miniatures rel\u00e8vent de la \u00abtendance composite\u00bb, une tendance nouvelle qui est un m\u00e9lange d&rsquo;origines aristocratique et populaire, co\u00efncidant avec l&rsquo;apparition d&rsquo;une culture urbaine et caract\u00e9ris\u00e9e par l&rsquo;alliance d&rsquo;une certaine force d&rsquo;expression et de moyens techniques fort simples: \u00abun maximum de r\u00e9sultats pour un minimum de d\u00e9penses\u00bb<sup id=\"cite_ref-Dournovo197931_71-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Dournovo197931&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Dournovo197931-71&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Dournovo&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1979&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;31&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwA50\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Dournovo197931-71\"><span id=\"mwA54\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA58\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>71<span id=\"mwA6A\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwA6E\" style=\"text-align: justify;\">Un manuscrit date d&rsquo;avant\u00a0<a id=\"mwA6I\" title=\"1261\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1261\" rel=\"mw:WikiLink\">1261<\/a>: le Ms. 378 (Matenadaran) a \u00e9t\u00e9 illustr\u00e9 par un certain Toros, dans cette m\u00eame r\u00e9gion, mais une partie de ses miniatures a \u00e9t\u00e9 ajout\u00e9e ult\u00e9rieurement. \u00abLes manuscrits produits dans les r\u00e9gions m\u00e9ridionales d&rsquo;<a id=\"mwA6U\" title=\"Artsakh (Antiquit\u00e9)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Artsakh_(Antiquit%C3%A9)\" rel=\"mw:WikiLink\">Artsakh<\/a>\u00a0et dans le bassin du\u00a0<a id=\"mwA6Y\" title=\"Lac Sevan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lac_Sevan\" rel=\"mw:WikiLink\">lac Sevan<\/a>\u00a0pr\u00e9sentent un int\u00e9r\u00eat certain sur le plan iconographique et font preuve d&rsquo;une grande valeur artistique. Leurs illustrations diff\u00e8rent notablement des miniatures des autres \u00e9coles arm\u00e9niennes, ce qui appara\u00eet particuli\u00e8rement nettement lorsqu&rsquo;on les compare aux productions de l&rsquo;\u00e9cole du Vaspourakan. Dans les manuscrits du groupe Artsakh-Sevan,\u00a0<i id=\"mwA6c\">le Sacrifice d&rsquo;Abraham<\/i>, th\u00e8me de l&rsquo;<a id=\"mwA6g\" title=\"Ancien Testament\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ancien_Testament\" rel=\"mw:WikiLink\">Ancien Testament<\/a>\u00a0cher aux peintres du Vaspourakan, \u00e0 qui il sert de prologue, est totalement absent, de m\u00eame que la miniature traditionnelle du\u00a0<i id=\"mwA6k\">Christ en majest\u00e9<\/i>\u00a0et les cycles th\u00e9matiques du\u00a0<i id=\"mwA6o\">Jugement dernier<\/i>, de\u00a0<i id=\"mwA6s\">l&rsquo;Av\u00e8nement du Fils de l&rsquo;homme<\/i>\u00a0et des\u00a0<i id=\"mwA6w\">Miracles du Christ<\/i>. On ne trouve pas non plus de d\u00e9tails de la vie quotidienne \u00e9trangers \u00e0 la th\u00e9matique religieuse. Les th\u00e8mes favoris de cette \u00e9cole sont l&rsquo;enfance du Christ (<i id=\"mwA60\">la nativit\u00e9<\/i>,\u00a0<i id=\"mwA64\">la Pr\u00e9sentation de J\u00e9sus au Temple<\/i>,\u00a0<i id=\"mwA68\">le Massacre des innocents<\/i>,\u00a0<i id=\"mwA7A\">J\u00e9sus parmi les docteurs<\/i>), la parabole des Vierges sages et des Vierges folles, le p\u00e9ch\u00e9 originel (<i id=\"mwA7E\">Adam et \u00c8ve<\/i>) et la trahison de Judas (<i id=\"mwA7I\">l&rsquo;Arrestation de J\u00e9sus<\/i>). Autrement dit, au lieu des sujets narratifs et des th\u00e8mes all\u00e9goriques souvent li\u00e9s \u00e0 l&rsquo;Ancien Testament, les peintres de cette \u00e9cole insistent sur la cr\u00e9ation du monde, le p\u00e9ch\u00e9 originel et les \u00e9v\u00e9nements dramatiques de l&rsquo;\u00c9vangile\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198417_73-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198417&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198417-73&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;17&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwA7Q\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198417-73\"><span id=\"mwA7U\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA7Y\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>73<span id=\"mwA7c\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Une des particularit\u00e9s digne d&rsquo;int\u00e9r\u00eat parmi d&rsquo;autres est une repr\u00e9sentation de la\u00a0<i id=\"mwA7g\">C\u00e8ne<\/i>. Peinte de mani\u00e8re originale, les peintres enlumineurs ont choisi de montrer les t\u00eates des ap\u00f4tres nimb\u00e9es, alors que\u00a0<a id=\"mwA7k\" title=\"Judas Iscariote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Judas_Iscariote\" rel=\"mw:WikiLink\">Judas<\/a>\u00a0seul, isol\u00e9 du groupe, est repr\u00e9sent\u00e9 en pied. Cette mani\u00e8re originale de traiter le sujet demeure un fait unique dans l&rsquo;histoire de l&rsquo;art m\u00e9di\u00e9val. Une autre des particularit\u00e9s qui retient le regard est, dans la sc\u00e8ne de\u00a0<i id=\"mwA7o\">l&rsquo;Annonciation<\/i>, un ange aux ailes d\u00e9ploy\u00e9es jouant de la fl\u00fbte dans les nues. Ainsi, ces peintres de cette \u00e9cole sont les seuls \u00e0 repr\u00e9senter la sc\u00e8ne de cette mani\u00e8re unique<sup id=\"cite_ref-nakh2_74-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;nakh2&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-nakh2-74&quot;}}\"><a id=\"mwA7s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-nakh2-74\"><span id=\"mwA7w\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA70\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>74<span id=\"mwA74\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwA78\" style=\"text-align: justify;\">Fortement influenc\u00e9es, en m\u00eame temps par le grand art classique de\u00a0<a id=\"mwA8A\" title=\"Syunik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syunik\" rel=\"mw:WikiLink\">Syunik<\/a>, repr\u00e9sent\u00e9 ici par\u00a0<a id=\"mwA8E\" title=\"Momik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Momik\" rel=\"mw:WikiLink\">Momik<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwA8I\" class=\"new\" title=\"Toros Taronatsi (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Taronatsi?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Toros Taronatsi&quot;]}}\">Toros Taronatsi<\/a>, ainsi que par l&rsquo;\u00e9cole du Vaspourakan, les miniatures d&rsquo;Artsakh, d&rsquo;<a id=\"mwA8M\" title=\"Outik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Outik\" rel=\"mw:WikiLink\">Outik<\/a>\u00a0et du bassin du lac Sevan allient la simplicit\u00e9 du geste d\u00e9coratif \u00e0 l&rsquo;attrait d&rsquo;un primitivisme d&rsquo;origine populaire<sup id=\"cite_ref-gladzor_51-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;gladzor&quot;}}\"><a id=\"mwA8Q\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-gladzor-51\"><span id=\"mwA8U\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA8Y\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span id=\"mwA8c\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Malgr\u00e9 l&rsquo;utilisation de principes picturaux contradictoires, ce groupe de peintres parvient \u00e0 cr\u00e9er une \u00e9tonnante harmonie stylistique. \u00c0 rebours des miniatures du Vaspourakan, au style plus d\u00e9pouill\u00e9, les \u0153uvres des peintres d&rsquo;Artsakh-Sevan sont travaill\u00e9es avec finesse et achev\u00e9es avec soin. Enfin, de larges cadres color\u00e9s, o\u00f9 les miniatures sont consign\u00e9es, rel\u00e8vent encore l&rsquo;ensemble: \u00abil existe entre les silhouettes et les objets une rigoureuse coordination dans l&rsquo;espace. Tous sont dispos\u00e9s \u00e0 l&rsquo;int\u00e9rieur d&rsquo;une zone spatiale unique. Lorsqu&rsquo;on regarde les miniatures on ne peut s&#8217;emp\u00eacher d&rsquo;\u00e9voquer des\u00a0<a id=\"mwA8o\" title=\"Tapis arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tapis_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">tapis<\/a>, comme si chacun des motifs dont est parsem\u00e9e la surface d&rsquo;ensemble menait une existence ind\u00e9pendante\u00bb<sup id=\"cite_ref-75\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-75&quot;}}\"><a id=\"mwA8w\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-75\"><span id=\"mwA80\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA84\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span id=\"mwA88\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwA9A\" style=\"text-align: justify;\">En conclusion, pour les sp\u00e9cialistes de la miniature arm\u00e9nienne du\u00a0<a id=\"mwA9E\" title=\"Matenadaran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matenadaran\" rel=\"mw:WikiLink\">Matenadaran<\/a>, \u00able principe\u00a0<a id=\"mwA9M\" title=\"Arts d\u00e9coratifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arts_d%C3%A9coratifs\" rel=\"mw:WikiLink\">d\u00e9coratif<\/a>\u00a0l&#8217;emporte nettement sur le\u00a0<a id=\"mwA9Q\" class=\"mw-redirect\" title=\"Figuratif\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Figuratif\" rel=\"mw:WikiLink\">figuratif<\/a>. Les peintres d&rsquo;Artsakh-Sevan mettent l&rsquo;accent sur les attributs symboliques, comme la fl\u00fbte de l&rsquo;<i id=\"mwA9U\">Annonciation<\/i>, les douze perdrix qui, dans\u00a0<i id=\"mwA9Y\">la Pr\u00e9sentation de J\u00e9sus au Temple<\/i>, symbolisent les douze ap\u00f4tres, et la croix pos\u00e9e sur la table de\u00a0<i id=\"mwA9c\">la C\u00e8ne<\/i>, allusion au sacrifice du Christ. Ces d\u00e9tails servent \u00e0 \u00e9clairer le sens de la sc\u00e8ne repr\u00e9sent\u00e9e tout en jouant le r\u00f4le d&rsquo;\u00e9l\u00e9ments d\u00e9coratifs. Ce proc\u00e9d\u00e9 est caract\u00e9ristique de l&rsquo;\u00e9cole du Vaspourakan. Malgr\u00e9 les particularit\u00e9s stylistiques qui les diff\u00e9rencient, les diverses tendances et \u00e9coles de la miniature de la Grande Arm\u00e9nie aux\u00a0<abbr id=\"mwA9g\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles\u00a0ont en commun leur fid\u00e9lit\u00e9 aux traditions locales et \u00e0 l&rsquo;art populaire. L&rsquo;influence\u00a0<a id=\"mwA9k\" title=\"Art byzantin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_byzantin\" rel=\"mw:WikiLink\">byzantine<\/a>, qui a jou\u00e9 un si grand r\u00f4le dans la formation de nombreuses \u00e9coles nationales au Moyen \u00c2ge, n&rsquo;a jamais pr\u00e9valu dans l&rsquo;<a id=\"mwA9o\" title=\"Art arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">art arm\u00e9nien<\/a>. Son ascendant ne s&rsquo;exer\u00e7a de mani\u00e8re plus active que sur les peintres de l&rsquo;Arm\u00e9nie cilicienne\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198418_76-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198418&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198418-76&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;18&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwA9w\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198418-76\"><span id=\"mwA90\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA94\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>76<span id=\"mwA98\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n<section id=\"mwA-A\" data-mw-section-id=\"11\" aria-labelledby=\"La_miniature_cilicienne\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"La_miniature_cilicienne\">La miniature cilicienne<\/h4>\n<\/div>\n<div id=\"mwA-E\" class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article d\u00e9taill\u00e9&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_d\u00e9taill\u00e9&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Royaume arm\u00e9nien de Cilicie&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Royaume arm\u00e9nien de Cilicie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_arm%C3%A9nien_de_Cilicie\" rel=\"mw:WikiLink\">Royaume arm\u00e9nien de Cilicie<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure id=\"mwA-I\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwA-M\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cilician_Armenia-fr.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwA-Q\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Cilician_Armenia-fr.svg\/500px-Cilician_Armenia-fr.svg.png?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Cilician_Armenia-fr.svg\/960px-Cilician_Armenia-fr.svg.png?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"430\" height=\"292\" data-file-width=\"1458\" data-file-height=\"991\" data-file-type=\"drawing\" \/><\/a><figcaption id=\"mwA-U\">La Cilicie arm\u00e9nienne, 1080-1375.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwA-Y\" style=\"text-align: justify;\">La vie culturelle arm\u00e9nienne se ralentit \u00e0 la fin du\u00a0<abbr id=\"mwA-c\" class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sp-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sp-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XI&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;et au d\u00e9but du&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XII&quot;},&quot;5&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;6&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, mais elle conna\u00eet un nouvel essor aux\u00a0<abbr id=\"mwA-g\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, non seulement dans le pays lui-m\u00eame, mais aussi dans les nouvelles contr\u00e9es o\u00f9 avaient \u00e9migr\u00e9 des Arm\u00e9niens. Parmi ces r\u00e9gions, la principale place est la\u00a0<a id=\"mwA-k\" title=\"Cilicie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cilicie\" rel=\"mw:WikiLink\">Cilicie<\/a>.<\/p>\n<section id=\"mwA-o\" data-mw-section-id=\"12\" aria-labelledby=\"D\u00e9buts\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"D\u00e9buts\">D\u00e9buts<\/h5>\n<\/div>\n<p id=\"mwA-s\" style=\"text-align: justify;\">Les sources de la miniature cilicienne remontent aux miniatures de Grande-Arm\u00e9nie du\u00a0<abbr id=\"mwA-w\" class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XI&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. D&rsquo;apr\u00e8s les colophons consult\u00e9s, des manuscrits ont \u00e9t\u00e9 emport\u00e9s d&rsquo;Arm\u00e9nie en Cilicie. L\u00e0-bas, ils jouissaient d&rsquo;un certain prestige et servirent donc de mod\u00e8les pour les enlumineurs ciliciens, avec leur aust\u00e9rit\u00e9, leurs coloris sobres mais intenses et leurs personnages aux majestueuses et volumineuses silhouettes<sup id=\"cite_ref-77\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-77&quot;}}\"><a id=\"mwA-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-77\"><span id=\"mwA-4\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA-8\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>77<span id=\"mwA_A\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. En effet, la peinture cilicienne plonge ses racines dans les particularit\u00e9s stylistiques de l&rsquo;art de Grande-Arm\u00e9nie, mais les nouvelles conditions historiques et sociales, politiques et \u00e9conomiques ne pouvaient que bousculer les principes culturels et picturaux.<\/p>\n<p id=\"mwA_E\" style=\"text-align: justify;\">Les changements affectent forme, structure et style. D&rsquo;une part, aux\u00a0<abbr id=\"mwA_I\" class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, les formats des manuscrits sont plus maniables, faciles \u00e0 tenir dans la main, ils ne reposent plus comme aux\u00a0<abbr id=\"mwA_M\" class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;X&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XI&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles\u00a0sur les\u00a0<a id=\"mwA_Q\" title=\"Ambon (meuble)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ambon_(meuble)\" rel=\"mw:WikiLink\">ambons<\/a>\u00a0des \u00e9glises ou dans les sacristies. D&rsquo;autre part, l&rsquo;ornementation devient plus riche, la place autrefois accord\u00e9e s&rsquo;agrandit en pleine page ou au milieu du texte. \u00c0 partir du milieu du\u00a0<abbr id=\"mwA_U\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, on note un accroissement remarquable du nombre des illustrations. Bibles,\u00a0<a id=\"mwA_Y\" title=\"Lectionnaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lectionnaire\" rel=\"mw:WikiLink\">lectionnaires<\/a>\u00a0et psautiers sont maintenant enlumin\u00e9s et illumin\u00e9s. Par ailleurs, si le style s&rsquo;affine, il devient plus riche et plus d\u00e9coratif en sa mati\u00e8re m\u00eame. Pour l&rsquo;une des sp\u00e9cialistes de la miniature cilicienne au Matenadaran, \u00ab\u00a0La pose de la couleur en larges touches et la gamme peu \u00e9tendue rappelaient des fresques en r\u00e9duction. La miniature cilicienne du\u00a0<abbr id=\"mwA_c\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0est au contraire une peinture de livre \u00e0 part enti\u00e8re: elle est faite pour \u00eatre regard\u00e9e de pr\u00e8s, car c&rsquo;est la seule mani\u00e8re d&rsquo;appr\u00e9cier pleinement les lignes au trac\u00e9 \u00e9l\u00e9gant et complexe, la finesse des ornements et la richesse dont t\u00e9moigne la gamme des couleurs. Celle-ci associe des tons de bleu \u00e9pais \u00e0 du rouge vif, au raffinement des mauves violac\u00e9s, \u00e0 la d\u00e9licatesse du rose et du vert p\u00e2le, au bleu clair et au chatoiement de l&rsquo;or\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198421_78-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198421&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198421-78&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;21&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwA_o\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198421-78\"><span id=\"mwA_s\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwA_w\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span id=\"mwA_0\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"mwA_4\" class=\"mw-default-size mw-halign-left\"><a id=\"mwA_8\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ewangeliarz_ze_Skewry_012.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBAA\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Ewangeliarz_ze_Skewry_012.jpg\/250px-Ewangeliarz_ze_Skewry_012.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Ewangeliarz_ze_Skewry_012.jpg\/500px-Ewangeliarz_ze_Skewry_012.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"864\" height=\"1064\" data-file-width=\"781\" data-file-height=\"962\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBAE\">Page de l&rsquo;<a id=\"mwBAI\" title=\"\u00c9vang\u00e9liaire de Lwow\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vang%C3%A9liaire_de_Lwow\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00e9vang\u00e9liaire de Skevra<\/a>\u00a0(fin\u00a0<abbr id=\"mwBAM\" class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle).<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwBAQ\" style=\"text-align: justify;\">On distingue plusieurs \u00e9coles ou foyers artistiques, dont\u00a0<a id=\"mwBAU\" title=\"Hromgla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hromgla\" rel=\"mw:WikiLink\">Hromgla<\/a>, monast\u00e8re fortifi\u00e9 situ\u00e9 au bord de l&rsquo;<a id=\"mwBAY\" title=\"Euphrate\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Euphrate\" rel=\"mw:WikiLink\">Euphrate<\/a>, si\u00e8ge du\u00a0<a id=\"mwBAc\" title=\"Catholicos d'Arm\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catholicos_d'Arm%C3%A9nie\" rel=\"mw:WikiLink\">Catholicos<\/a>, le chef de l&rsquo;<a id=\"mwBAg\" title=\"\u00c9glise apostolique arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_apostolique_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00c9glise arm\u00e9nienne<\/a>;\u00a0<a id=\"mwBAo\" class=\"new\" title=\"Drazark (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Drazark?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Drazark&quot;]}}\">Drazark<\/a>,\u00a0<a id=\"mwBAs\" title=\"Akner (Syunik)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Akner_(Syunik)\" rel=\"mw:WikiLink\">Akner<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwBAw\" class=\"new\" title=\"Grner (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grner?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Grner&quot;]}}\">Grner<\/a>\u00a0pr\u00e8s de\u00a0<a id=\"mwBA0\" title=\"Kozan (district)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kozan_(district)\" rel=\"mw:WikiLink\">Sis<\/a>, capitale du royaume (l&rsquo;actuelle\u00a0<a id=\"mwBA4\" title=\"Kozan (district)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kozan_(district)\" rel=\"mw:WikiLink\">Kozan<\/a>\u00a0en Turquie);\u00a0<a id=\"mwBBA\" class=\"new\" title=\"Skevra (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Skevra?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Skevra&quot;]}}\">Skevra<\/a>\u00a0sur les terres des\u00a0<a id=\"mwBBE\" title=\"H\u00e9thoumides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9thoumides\" rel=\"mw:WikiLink\">H\u00e9thoumides<\/a>, dont l&rsquo;<a id=\"mwBBI\" title=\"\u00c9vang\u00e9liaire de Lwow\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vang%C3%A9liaire_de_Lwow\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00e9vang\u00e9liaire de Skevra<\/a>\u00a0(\u00e0 la Biblioth\u00e8que nationale de\u00a0<a id=\"mwBBM\" title=\"Varsovie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Varsovie\" rel=\"mw:WikiLink\">Varsovie<\/a>) est un exemple (fin\u00a0<abbr id=\"mwBBQ\" class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle). Parmi les dignitaires, quelques noms apparaissent comme\u00a0<a id=\"mwBBU\" title=\"Ners\u00e8s IV Chnorhali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ners%C3%A8s_IV_Chnorhali\" rel=\"mw:WikiLink\">Ners\u00e8s le Gracieux<\/a>,\u00a0<a id=\"mwBBY\" title=\"Ners\u00e8s de Lampron\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ners%C3%A8s_de_Lampron\" rel=\"mw:WikiLink\">Ners\u00e8s Lambronatsi<\/a>, le catholicos\u00a0<a id=\"mwBBc\" title=\"Constantin Ier Bardzabertsi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constantin_Ier_Bardzabertsi\" rel=\"mw:WikiLink\">Constantin\u00a0<abbr id=\"mwBBg\" class=\"abbr\" title=\"premier\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ier&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ier&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">I<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0Bartzabertsi<\/a>\u00a0et l&rsquo;archev\u00eaque Ovann\u00e8s. Toujours selon Drampian: \u00ab\u00a0l&rsquo;art de l&rsquo;enluminure\u00a0connut en Cilicie sa plus grande splendeur entre\u00a0<a id=\"mwBBo\" title=\"1250\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1250\" rel=\"mw:WikiLink\">1250<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwBBs\" title=\"1280\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1280\" rel=\"mw:WikiLink\">1280<\/a>. Mais cette p\u00e9riode de floraison fut pr\u00e9par\u00e9e par un si\u00e8cle et demi d&rsquo;\u00e9volution et se prolongea encore un demi-si\u00e8cle, quoiqu&rsquo;avec moins d&rsquo;\u00e9clat. Le style proprement cilicien commen\u00e7a \u00e0 se d\u00e9finir d\u00e8s la fin du\u00a0<abbr id=\"mwBBw\" class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0et s&rsquo;affirma au\u00a0<abbr id=\"mwBB0\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, surtout \u00e0 partir de\u00a0<a id=\"mwBB4\" title=\"1250\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1250\" rel=\"mw:WikiLink\">1250<\/a>\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198421_78-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198421&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198421-78&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;21&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBCA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198421-78\"><span id=\"mwBCE\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBCI\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span id=\"mwBCM\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBCQ\" style=\"text-align: justify;\">La nouveaut\u00e9 du style surgit dans le traitement des silhouettes ainsi que dans celui des visages des \u00e9vang\u00e9listes. Les peintres d\u00e9sirent rendre les volumes. Ainsi, les plis des v\u00eatements laissent deviner les formes du corps humain; proportions et attitudes sont moins st\u00e9r\u00e9otyp\u00e9es. Aussi, la vigueur anime les couleurs, s&#8217;empare des bleus intenses, les verts sont plus brillants, les rouges moins carmin\u00e9s, et, l&rsquo;or se r\u00e9pand. Les motifs ornementaux acqui\u00e8rent \u00e9galement finesse et perfection. Ce monde comme en expansion s&rsquo;\u00e9veille, l&rsquo;\u00e2me des peintres insuffle la vie. Les particularit\u00e9s du style cilicien se manifestent encore que tr\u00e8s discr\u00e8tement dans cet \u00c9vangile de\u00a0<a id=\"mwBCY\" title=\"1237\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1237\" rel=\"mw:WikiLink\">1237<\/a>\u00a0(Ms. 7700) conserv\u00e9 au\u00a0<a id=\"mwBCc\" title=\"Matenadaran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matenadaran\" rel=\"mw:WikiLink\">Matenadaran<\/a>. \u00ab\u00a0Le coloris des miniatures (<a id=\"mwBCg\" title=\"Canon eus\u00e9bien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canon_eus%C3%A9bien\" rel=\"mw:WikiLink\">canons de concordance<\/a>, portraits des \u00e9vang\u00e9listes et pages de titre) est encore\u00a0\u00e9loign\u00e9 de la gamme g\u00e9n\u00e9reuse et \u00e9clatante qui sera l&rsquo;apanage de la peinture cilicienne \u00e0 son \u00e9poque de pleine maturit\u00e9\u00bb, signale Irina Drampian. Elle poursuit par cette analyse des couleurs avec profondeur et d\u00e9licatesse et d\u00e9voile en n\u00e9gatif ce que sera bient\u00f4t cette enluminure: \u00ab\u00a0les tons sont doux, assez peu nombreux, avec pr\u00e9dominance de vert finement nuanc\u00e9, de bleu clair, de jaune p\u00e2le et de mauve combin\u00e9s \u00e0 l&rsquo;or\u00bb. Elle conclut au sujet de l&rsquo;harmonie de l&rsquo;ensemble qui se juge surtout au d\u00e9tail: \u00ab\u00a0Les proportions de canons ne poss\u00e8dent pas l&rsquo;harmonie parfaite qui caract\u00e9risera la miniature cilicienne vingt ans plus tard. L&rsquo;ornementation n&rsquo;a pas encore cette subtilit\u00e9 qui la rapprochera de l&rsquo;orf\u00e8vrerie. Les d\u00e9tails iconographiques se fondent en masses volumineuses et l&rsquo;on ne trouve pas la diversit\u00e9 et la richesse ornementale qui feront la splendeur des manuscrits ciliciens dans leur p\u00e9riode d&rsquo;apog\u00e9e. Les oiseaux qui entourent les arcs des canons n&rsquo;ont pas encore acquis le r\u00e9alisme qu&rsquo;ils gagneront dans les manuscrits post\u00e9rieurs\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198422_79-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198422&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198422-79&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;22&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBC4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198422-79\"><span id=\"mwBC8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBDA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>79<span id=\"mwBDE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Le milieu du\u00a0<abbr id=\"mwBDI\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0est une p\u00e9riode de nouvelles phases dans la recherche des qu\u00eates picturales. Les formes sortent de la rigidit\u00e9 des canons m\u00e9di\u00e9vaux, la peinture de la profondeur dans la composition s&rsquo;\u00e9largit, les personnages acqui\u00e8rent rondeurs, riche model\u00e9 et attitudes plus naturelles.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwBDM\" data-mw-section-id=\"13\" aria-labelledby=\"Toros_Roslin\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"Toros_Roslin\">Toros Roslin<\/h5>\n<\/div>\n<div id=\"mwBDQ\" class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article d\u00e9taill\u00e9&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_d\u00e9taill\u00e9&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Toros Roslin&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Toros Roslin<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure id=\"mwBDU\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwBDY\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Armenianartil.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBDc\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bd\/Armenianartil.jpg\/250px-Armenianartil.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/b\/bd\/Armenianartil.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" width=\"701\" height=\"984\" data-file-width=\"399\" data-file-height=\"560\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBDg\">Manuscrit illustr\u00e9 par Toros Roslin, \u00c9vangile de Malatia, 1268.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwBDk\" style=\"text-align: justify;\">Cette tendance au r\u00e9alisme s&rsquo;affirme avec la venue de\u00a0<a id=\"mwBDo\" title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Toros Roslin<\/a>, (disciple d&rsquo;un nomm\u00e9 Kirakos qui fut son pr\u00e9d\u00e9cesseur imm\u00e9diat, son contemporain plus \u00e2g\u00e9 et sans doute son ma\u00eetre<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007268_80-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007268&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007268-80&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;268&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBDs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007268-80\"><span id=\"mwBDw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBD0\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>80<span id=\"mwBD4\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>). Peu de d\u00e9tails biographiques sont connus, il en est de m\u00eame pour les autres peintres de cette \u00e9poque. D&rsquo;apr\u00e8s les colophons, de\u00a0<a id=\"mwBD8\" title=\"1250\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1250\" rel=\"mw:WikiLink\">1250<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a id=\"mwBEA\" title=\"1260\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1260\" rel=\"mw:WikiLink\">1260<\/a>, il travaille \u00e0 Hromgla. Le miniaturiste le plus en vue du\u00a0<i id=\"mwBEE\">scriptorium<\/i>\u00a0b\u00e9n\u00e9ficie de la protection de Constantin\u00a0<abbr id=\"mwBEI\" class=\"abbr\" title=\"premier\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ier&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ier&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">I<sup>er<\/sup><\/abbr>. Il ne reste, \u00e0 l&rsquo;heure actuelle, que sept manuscrits sign\u00e9s de sa main<sup id=\"cite_ref-81\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-81&quot;}}\"><a id=\"mwBEM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-81\"><span id=\"mwBEQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBEU\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>81<span id=\"mwBEY\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Ils sont ex\u00e9cut\u00e9s \u00e0 Hromgla entre\u00a0<a id=\"mwBEc\" title=\"1256\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1256\" rel=\"mw:WikiLink\">1256<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwBEg\" title=\"1268\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1268\" rel=\"mw:WikiLink\">1268<\/a>. L&rsquo;\u00c9vangile dit de\u00a0<a id=\"mwBEk\" title=\"Malatya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malatya\" rel=\"mw:WikiLink\">Malatia<\/a>\u00a0date de\u00a0<a id=\"mwBEo\" title=\"1268\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1268\" rel=\"mw:WikiLink\">1268<\/a>\u00a0(Matenadaran, Ms. 10675). Des sept manuscrits sign\u00e9s, c&rsquo;est le plus tardif et le plus achev\u00e9<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007268_80-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007268&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007268-80&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;268&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBEs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007268-80\"><span id=\"mwBEw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBE0\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>80<span id=\"mwBE4\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Ce souci du r\u00e9alisme est accompagn\u00e9 d&rsquo;un rendu plus riche et complexe de l&rsquo;espace: plans successifs dans la disposition des personnages, superpositions des zones spatiales, multiplicit\u00e9 des angles de vue, et m\u00eame effets de perspectives. \u00ab\u00a0Ces nouvelles tendances et proc\u00e9d\u00e9s picturaux r\u00e9sultent d&rsquo;une conception du monde qui a \u00e9volu\u00e9 et s&rsquo;est \u00e9loign\u00e9e des valeurs\u00a0religieuses; cette conception marque toute la culture cilicenne de cette p\u00e9riode. Sans sortir des canons de l&rsquo;art m\u00e9di\u00e9val, Roslin a su les \u00e9largir consid\u00e9rablement par rapport \u00e0 ses pr\u00e9d\u00e9cesseurs et m\u00eame \u00e0 ses contemporains, et donner \u00e0 sa peinture un dynamisme qui ne lui retire pas pour autant son caract\u00e8re sublime\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198423_82-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198423&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198423-82&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;23&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBFI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198423-82\"><span id=\"mwBFM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBFQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>82<span id=\"mwBFU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBFY\" style=\"text-align: justify;\">Roslin est un artiste de tout premier plan. Par sa gamme de couleurs franche et gaie, par ses nobles harmonies, ses alliances de bleu et d&rsquo;or rehauss\u00e9es d&rsquo;un lin\u00e9aire blanc mouchet\u00e9 de rouge, ses mauves p\u00e2les et ses verts velout\u00e9s, Roslin est d&rsquo;un \u00e9l\u00e9gance rare. Ses personnages touchent par la justesse des proportions, par sa perfection et sa richesse du sch\u00e9ma ornemental, un go\u00fbt irr\u00e9prochable, un sens de la mesure dans le jeu des coloris, le choix des motifs d&rsquo;ornement et dans l&rsquo;introduction de d\u00e9tails emprunt\u00e9s \u00e0 la r\u00e9alit\u00e9 quotidienne. \u00ab\u00a0Une solennit\u00e9\u00a0sereine \u00e9mane de la peinture de Roslin, \u00e9trange fusion d&rsquo;une joie paisible et d&rsquo;une l\u00e9g\u00e8re m\u00e9lancolie. L&rsquo;id\u00e9al esth\u00e9tique de l&rsquo;artiste transpara\u00eet dans la r\u00e9gularit\u00e9 des traits du visage de ses personnages, reflet de leur beaut\u00e9 spirituelle. Chez Roslin, le Christ n&rsquo;a pas l&rsquo;expression majestueuse et s\u00e9v\u00e8re de la\u00a0<a id=\"mwBFc\" title=\"Transcendance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Transcendance\" rel=\"mw:WikiLink\">transcendance<\/a>. Il est empreint de douceur et de noblesse, traits qui devaient appartenir au monde int\u00e9rieur de l&rsquo;artiste lui-m\u00eame. Roslin a voulu rendre l&rsquo;image du Christ humaine et accessible \u00e0 ses contemporains\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198424_83-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198424&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198424-83&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;24&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBFk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198424-83\"><span id=\"mwBFo\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBFs\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>83<span id=\"mwBFw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBF0\" style=\"text-align: justify;\">Un autre manuscrit anonyme du\u00a0<i id=\"mwBF4\"><a id=\"mwBF8\" title=\"Matenadaran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matenadaran\" rel=\"mw:WikiLink\">Matenadaran<\/a><\/i>\u00a0a pu \u00eatre attribu\u00e9 \u00e0\u00a0<a id=\"mwBGA\" title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Toros Roslin<\/a>, mais il n&rsquo;en reste que 38 feuillets. Il s&rsquo;agit de fragments d&rsquo;un \u00c9vangile de\u00a0<a id=\"mwBGE\" title=\"1266\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1266\" rel=\"mw:WikiLink\">1266<\/a>\u00a0(Ms. 5458) ex\u00e9cut\u00e9 au monast\u00e8re de\u00a0<a id=\"mwBGI\" title=\"Hromgla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hromgla\" rel=\"mw:WikiLink\">Hromgla<\/a>, sur commande du roi\u00a0<a id=\"mwBGM\" title=\"H\u00e9thoum Ier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9thoum_Ier\" rel=\"mw:WikiLink\">H\u00e9thoum Ier<\/a><sup id=\"cite_ref-84\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-84&quot;}}\"><a id=\"mwBGQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-84\"><span id=\"mwBGU\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBGY\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>84<span id=\"mwBGc\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. \u00ab\u00a0La calligraphie est d&rsquo;une grande beaut\u00e9: les caract\u00e8res noirs et dor\u00e9s, au trac\u00e9 subtil, les initiales\u00a0et les motifs marginaux finement ornement\u00e9s sont dispos\u00e9s sur la page avec un go\u00fbt et une sensibilit\u00e9 remarquables. Il ne subsiste que deux miniatures marginales repr\u00e9sentant le Christ. Une spiritualit\u00e9 profonde se d\u00e9gage de leur perfection technique. Toutes ces qualit\u00e9s laissent supposer que ce manuscrit \u00e9tait l&rsquo;un des plus beaux sp\u00e9cimens de l&rsquo;art cilicien\u00bb, affirme Irina Drampian dans son \u00e9tude<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198424_83-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198424&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198424-83&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;24&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBGo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198424-83\"><span id=\"mwBGs\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBGw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>83<span id=\"mwBG0\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBG4\" style=\"text-align: justify;\">La p\u00e9riode classique pour l&rsquo;enluminure cilicienne est repr\u00e9sent\u00e9e par l&rsquo;art de\u00a0<a id=\"mwBG8\" title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Roslin<\/a>\u00a0et des peintres de sa g\u00e9n\u00e9ration. L&rsquo;\u00e9tape suivante, soit 10 ou 15 ans apr\u00e8s le dernier manuscrit connu de Roslin, sera une p\u00e9riode de bouleversements des conditions historiques. Les vingt derni\u00e8res ann\u00e9es marquent la fin de l&rsquo;apog\u00e9e de l&rsquo;\u00c9tat cilicien. Elle sera suivie d&rsquo;un d\u00e9clin, certes lent mais inexorable. Les\u00a0<a id=\"mwBHA\" title=\"Mamelouk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mamelouk\" rel=\"mw:WikiLink\">Mamelouks<\/a>\u00a0\u00e9gyptiens d\u00e9vastent le pays et pillent le monast\u00e8re de\u00a0<a id=\"mwBHE\" title=\"Hromgla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hromgla\" rel=\"mw:WikiLink\">Hromgla<\/a>\u00a0en\u00a0<a id=\"mwBHI\" title=\"1292\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1292\" rel=\"mw:WikiLink\">1292<\/a>. Les peintres qui suivent vont dans le sens d&rsquo;un\u00a0<a id=\"mwBHM\" title=\"R\u00e9alisme (arts)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9alisme_(arts)\" rel=\"mw:WikiLink\">r\u00e9alisme<\/a>\u00a0pictural et d\u00e9t\u00e9riorent l&rsquo;id\u00e9al de noblesse qui distingue l&rsquo;art de leur illustre pr\u00e9d\u00e9cesseur. Drampian constate: \u00ab\u00a0les visages\u00a0de leurs personnages refl\u00e8tent parfois une certaine rudesse. Les silhouettes sont \u00e9tir\u00e9es et semblent d\u00e9form\u00e9es en comparaison avec celles de Roslin, dont les proportions avaient quelque chose d&rsquo;<i id=\"mwBHU\"><a id=\"mwBHY\" title=\"Gr\u00e8ce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A8ce\" rel=\"mw:WikiLink\">hell\u00e9nique<\/a><\/i>\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198425_85-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198425&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198425-85&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;25&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBHg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198425-85\"><span id=\"mwBHk\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBHo\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>85<span id=\"mwBHs\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwBHw\" data-mw-section-id=\"14\" aria-labelledby=\"La_miniature_cilicienne_apr\u00e8s_Toros_Roslin\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"La_miniature_cilicienne_apr\u00e8s_Toros_Roslin\">La miniature cilicienne apr\u00e8s Toros Roslin<\/h5>\n<\/div>\n<figure id=\"mwBH0\" class=\"mw-default-size mw-halign-left\"><a id=\"mwBH4\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Miniature1286.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBH8\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c0\/Miniature1286.jpg\/250px-Miniature1286.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/c\/c0\/Miniature1286.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" width=\"566\" height=\"749\" data-file-width=\"302\" data-file-height=\"400\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBIA\"><i id=\"mwBIE\">Pr\u00e9sentation au Temple<\/i>, Lectionnaire de H\u00e9thoum II.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwBII\" style=\"text-align: justify;\">Le glas de la p\u00e9riode \u00abclassique\u00bb a sonn\u00e9. \u00c0 partir de\u00a0<a id=\"mwBIU\" title=\"1280\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1280\" rel=\"mw:WikiLink\">1280<\/a>, une autre tendance appara\u00eet: celle que l&rsquo;on a qualifi\u00e9e de \u00ab<a id=\"mwBIg\" title=\"Baroque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baroque\" rel=\"mw:WikiLink\">baroque<\/a>\u00a0arm\u00e9nien\u00bb. Ces manuscrits ont pour origine les monast\u00e8res situ\u00e9s pr\u00e8s de la ville de\u00a0<a id=\"mwBIo\" title=\"Kozan (district)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kozan_(district)\" rel=\"mw:WikiLink\">Sis<\/a>. Le\u00a0<a id=\"mwBIs\" title=\"Lectionnaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lectionnaire\" rel=\"mw:WikiLink\">Lectionnaire<\/a>\u00a0(<a id=\"mwBIw\" title=\"Matenadaran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matenadaran\" rel=\"mw:WikiLink\">Matenadaran<\/a>, Ms. 979) de\u00a0<a id=\"mwBI0\" title=\"1286\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1286\" rel=\"mw:WikiLink\">1286<\/a>\u00a0est le manuscrit le plus somptueux et le plus richement illustr\u00e9 de cette p\u00e9riode de toute l&rsquo;histoire de l&rsquo;enluminure arm\u00e9nienne. Command\u00e9 par le prince h\u00e9ritier (le futur\u00a0<a id=\"mwBI4\" title=\"H\u00e9thoum II\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9thoum_II\" rel=\"mw:WikiLink\">H\u00e9thoum II<\/a>\u00a0\u00e0 qui appartenait \u00e9galement l&rsquo;\u00c9vangile de Malatia de\u00a0<a id=\"mwBI8\" title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Toros Roslin<\/a>), ce manuscrit est orn\u00e9 de miniatures sur la presque totalit\u00e9 de ses feuillets dont le nombre d\u00e9passe quatre cents. Selon Drampian: \u00ab\u00a0Le manuscrit refl\u00e8te les nouvelles orientations prises par la peinture cilicienne \u00e0 partir des ann\u00e9es\u00a0<a id=\"mwBJE\" title=\"1280\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1280\" rel=\"mw:WikiLink\">1280<\/a>. Les miniatures sont anim\u00e9es d&rsquo;un mouvement intense. Il s&rsquo;en d\u00e9gage une expressivit\u00e9 convulsive et dramatique. Ces particularit\u00e9s se manifestent autant dans la structure g\u00e9n\u00e9rale de la miniature que dans des \u00e9l\u00e9ments de d\u00e9tail, comme la forme des silhouettes, les lignes de contour et le raffinement des tons, intenses et vibrants\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198425_85-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198425&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198425-85&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;25&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBJI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198425-85\"><span id=\"mwBJM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBJQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>85<span id=\"mwBJU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. La tendance nettement orientale s&rsquo;affirme alors, elle accentue le c\u00f4t\u00e9 ornemental et pittoresque des ouvrages des peintres. En effet, place \u00e0 la diversit\u00e9, \u00e0 la fantaisie et \u00e0 la hardiesse dans la richesse des illustrations, reflet des contacts des miniaturistes arm\u00e9niens de Cilicie avec l&rsquo;art des autres peuples. Un exemple se trouve dans la miniature de\u00a0<i id=\"mwBJY\">Jonas jet\u00e9 \u00e0 la mer<\/i>: le traitement des vagues, sous la forme de spirales profondes, n&rsquo;est pas sans \u00e9voquer gravures et dessins chinois<sup id=\"cite_ref-86\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-86&quot;}}\"><a id=\"mwBJg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-86\"><span id=\"mwBJk\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBJo\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span id=\"mwBJs\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"mwBJw\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwBJ0\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Armenian_annunciation.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBJ4\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cb\/Armenian_annunciation.jpg\/250px-Armenian_annunciation.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cb\/Armenian_annunciation.jpg\/500px-Armenian_annunciation.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"648\" height=\"915\" data-file-width=\"921\" data-file-height=\"1299\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBJ8\">Annonciation par Hovhann\u00e8s (Akner), \u00c9vangile de 1287 (Matenadaran, Ms. 197).<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwBKA\" style=\"text-align: justify;\">Un autre \u00c9vangile (Matenadaran, Ms. 9422), dont le\u00a0<a id=\"mwBKE\" title=\"Colophon (livre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Colophon_(livre)\" rel=\"mw:WikiLink\">colophon<\/a>\u00a0d&rsquo;origine a \u00e9t\u00e9 perdu puis remplac\u00e9 au\u00a0<abbr id=\"mwBKI\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, relate une histoire mouvement\u00e9e du manuscrit quand il se trouvait au\u00a0<a id=\"mwBKM\" title=\"Monast\u00e8re Saint-Karapet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monast%C3%A8re_Saint-Karapet\" rel=\"mw:WikiLink\">monast\u00e8re Saint-Jean-le-Pr\u00e9curseur<\/a>\u00a0de\u00a0<a id=\"mwBKQ\" title=\"Mu\u015f\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mu%C5%9F\" rel=\"mw:WikiLink\">Mouch<\/a>. L&rsquo;iconographe Irina Drampian rapporte en ces termes cette histoire: \u00ab\u00a0Au milieu du\u00a0<abbr id=\"mwBKY\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les moines de ce monast\u00e8re furent contraints de cacher une s\u00e9rie de manuscrits, dont cet \u00c9vangile\u00a0(Ms. 9422), pour les sauver des\u00a0<i id=\"mwBKc\">\u00e9trangers<\/i>. Ils n&rsquo;ouvrirent leur cachette que plusieurs ann\u00e9es apr\u00e8s et d\u00e9couvrirent que beaucoup de manuscrits\u00a0<i id=\"mwBKg\">avaient moisi et qu&rsquo;on ne pouvait rien y lire<\/i>, si bien qu&rsquo;ils les enterr\u00e8rent. Heureusement, un certain diacre Sim\u00e9on eut vent de la chose, d\u00e9terra les manuscrits, les donna \u00e0 restaurer, puis les restitua au monast\u00e8re de Mouch. Malgr\u00e9 toutes ces m\u00e9saventures, cet \u00c9vangile conserve une \u00e9tonnante fra\u00eecheur, des coloris chatoyants et vibrants, et l&rsquo;on admire l&rsquo;<a id=\"mwBKk\" title=\"Esth\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esth%C3%A9tique\" rel=\"mw:WikiLink\">esth\u00e9tique<\/a>\u00a0de ses miniatures qui comptent au nombre des plus po\u00e9tiques de l&rsquo;art du\u00a0<a id=\"mwBKo\" title=\"Livre arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">livre<\/a>\u00a0en Arm\u00e9nie\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198427_87-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198427&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198427-87&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;27&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBKw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198427-87\"><span id=\"mwBK0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBK4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>87<span id=\"mwBK8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Ces moines enlumineurs avaient, pour le dire avec\u00a0<a id=\"mwBLA\" title=\"Gaston Bachelard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gaston_Bachelard\" rel=\"mw:WikiLink\">Gaston Bachelard<\/a>, \u00ab\u00a0la folle du logis\u00a0\u00bb fort fertile. En effet, ils enterrent leurs tr\u00e9sors, mais ils ont aussi beaucoup de fantaisie dans leur\u00a0<a id=\"mwBLE\" title=\"Imagination\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imagination\" rel=\"mw:WikiLink\">imagination<\/a>, et il n&rsquo;est pas toujours ais\u00e9 de d\u00e9chiffrer leur\u00a0<i id=\"mwBLI\">fantaisie<\/i>. \u00ab\u00a0Il est hors de doute\u00a0que les miniaturistes ciliciens connaissaient les \u00e9crits de Ners\u00e8s le Gracieux, puisqu&rsquo;ils leur \u00e9taient destin\u00e9s. Mais ils se gardaient d&rsquo;observer \u00e0 la lettre les prescriptions donn\u00e9es. Ils ne tenaient pas toujours compte du sens\u00a0<a id=\"mwBLM\" title=\"Symbolique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Symbolique\" rel=\"mw:WikiLink\">symbolique<\/a>\u00a0attribu\u00e9 \u00e0 certains motifs et les regroupaient selon leur propre fantaisie, de mani\u00e8re \u00e0 obtenir des effets purement d\u00e9coratifs. Si les oiseaux qui se d\u00e9salt\u00e8rent dans l&rsquo;eau d&rsquo;un bassin figurent les \u00e2mes assoiff\u00e9es d&rsquo;immortalit\u00e9, si les grenadiers qui cachent la douceur de leurs fruits sous une \u00e9corce symbolisent la bont\u00e9 des proph\u00e8tes, si les palmiers \u00e9lanc\u00e9s repr\u00e9sentent la justice qui s&rsquo;\u00e9l\u00e8ve vers le ciel, il est plus difficile d&rsquo;expliquer la pr\u00e9sence dans les canons d&rsquo;\u00e9l\u00e9ments tels qu&rsquo;une silhouette humaine \u00e0 t\u00eate de singe ou de ch\u00e8vre qui tient \u00e0 la main une fleur ou une\u00a0<a id=\"mwBLQ\" title=\"Corne d'abondance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Corne_d'abondance\" rel=\"mw:WikiLink\">corne d&rsquo;abondance<\/a>, des danseuses ou des cavaliers nus, etc. Peut-\u00eatre ont-ils \u00e9t\u00e9 inspir\u00e9s par la vie qui bouillonnait autour des artistes, avec ses repr\u00e9sentations de cirque, ses myst\u00e8res, ses chasses. Ils sont aussi certainement le fruit de l&rsquo;imagination fertile des enlumineurs\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198427_87-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198427&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198427-87&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;27&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBLY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198427-87\"><span id=\"mwBLc\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBLg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>87<span id=\"mwBLk\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul id=\"mwBLo\" class=\"gallery mw-gallery-packed\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;gallery&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;mode&quot;:&quot;packed&quot;,&quot;heights&quot;:&quot;180&quot;},&quot;body&quot;:{}}\">\n<li id=\"mwBLs\" class=\"gallerybox\">\n<div id=\"mwBLw\" class=\"thumb\"><span id=\"mwBL0\"><a id=\"mwBL4\" class=\"mw-file-description\" title=\"Page de titre de l'\u00c9vangile de Matthieu, \u00c9vangile des Huit Peintres.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gospel_of_eight_painters_Title_page_of_Matthew_gospel_by_Toros_Roslin.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBL8\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Gospel_of_eight_painters_Title_page_of_Matthew_gospel_by_Toros_Roslin.jpg\/250px-Gospel_of_eight_painters_Title_page_of_Matthew_gospel_by_Toros_Roslin.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Gospel_of_eight_painters_Title_page_of_Matthew_gospel_by_Toros_Roslin.jpg\/500px-Gospel_of_eight_painters_Title_page_of_Matthew_gospel_by_Toros_Roslin.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" alt=\"Page de titre de l'\u00c9vangile de Matthieu, \u00c9vangile des Huit Peintres.\" width=\"677\" height=\"895\" data-file-width=\"1820\" data-file-height=\"2400\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div id=\"mwBMA\" class=\"gallerytext\">Page de titre de l&rsquo;\u00c9vangile de Matthieu, \u00c9vangile des Huit Peintres.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li id=\"mwBME\" class=\"gallerybox\">\n<div id=\"mwBMI\" class=\"thumb\"><span id=\"mwBMM\"><a id=\"mwBMQ\" class=\"mw-file-description\" title=\"Matthieu, par Sargis Pitsak, \u00c9vangile des Huit Peintres.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gospel_of_eight_painters,_Matthew_the_Evangelist_by_Sargis_Pitzak.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBMU\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Gospel_of_eight_painters%2C_Matthew_the_Evangelist_by_Sargis_Pitzak.jpg\/250px-Gospel_of_eight_painters%2C_Matthew_the_Evangelist_by_Sargis_Pitzak.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Gospel_of_eight_painters%2C_Matthew_the_Evangelist_by_Sargis_Pitzak.jpg\/500px-Gospel_of_eight_painters%2C_Matthew_the_Evangelist_by_Sargis_Pitzak.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" alt=\"Matthieu, par Sargis Pitsak, \u00c9vangile des Huit Peintres.\" width=\"589\" height=\"760\" data-file-width=\"1858\" data-file-height=\"2400\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div id=\"mwBMY\" class=\"gallerytext\">Matthieu, par\u00a0<a id=\"mwBMc\" title=\"Sargis Pitsak\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sargis_Pitsak\" rel=\"mw:WikiLink\">Sargis Pitsak<\/a>, \u00c9vangile des Huit Peintres.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li id=\"mwBMg\" class=\"gallerybox\">\n<div id=\"mwBMk\" class=\"thumb\"><span id=\"mwBMo\"><a id=\"mwBMs\" class=\"mw-file-description\" title=\"Tables canoniques, \u00c9vangile de Smbat.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Canonic_table_from_the_13th_century_gospel_by_Sembat.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBMw\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Canonic_table_from_the_13th_century_gospel_by_Sembat.jpg\/250px-Canonic_table_from_the_13th_century_gospel_by_Sembat.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Canonic_table_from_the_13th_century_gospel_by_Sembat.jpg\/500px-Canonic_table_from_the_13th_century_gospel_by_Sembat.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" alt=\"Tables canoniques, \u00c9vangile de Smbat.\" width=\"670\" height=\"931\" data-file-width=\"1729\" data-file-height=\"2400\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div id=\"mwBM0\" class=\"gallerytext\">Tables canoniques, \u00c9vangile de Smbat.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li id=\"mwBM4\" class=\"gallerybox\">\n<div id=\"mwBM8\" class=\"thumb\"><span id=\"mwBNA\"><a id=\"mwBNE\" class=\"mw-file-description\" title=\"Premi\u00e8res pages de l'\u00c9vangile de Luc, \u00c9vangile de Smbat.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Smbat_gundestable.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBNI\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/2\/21\/Smbat_gundestable.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled\" alt=\"Premi\u00e8res pages de l'\u00c9vangile de Luc, \u00c9vangile de Smbat.\" width=\"697\" height=\"476\" data-file-width=\"360\" data-file-height=\"246\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div id=\"mwBNM\" class=\"gallerytext\">Premi\u00e8res pages de l&rsquo;\u00c9vangile de Luc, \u00c9vangile de Smbat.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p id=\"mwBNQ\" style=\"text-align: justify;\">Un autre \u00c9vangile est entr\u00e9 dans l&rsquo;histoire du\u00a0<a id=\"mwBNU\" title=\"Livre arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">livre arm\u00e9nien<\/a>\u00a0sous le nom d&rsquo;\u00c9vangile des Huit peintres (Ms. 7651). Il fait aussi partie des plus beaux monuments de l&rsquo;art cilicien conserv\u00e9s au\u00a0<a id=\"mwBNY\" title=\"Matenadaran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matenadaran\" rel=\"mw:WikiLink\">Matenadaran<\/a>, par le caract\u00e8re de ses illustrations. Pas de miniature en pleine page, mais en bandes horizontales; fait rarissime dans l&rsquo;enluminure arm\u00e9nienne et qui d\u00e9note une influence byzantine. Av\u00e9tis, calligraphe cilicien, l&rsquo;a copi\u00e9 sans doute \u00e0 Sis, \u00e0 la fin du\u00a0<abbr id=\"mwBNg\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Dans un colophon de 1320, l&rsquo;\u00e9v\u00eaque de\u00a0<a id=\"mwBNk\" title=\"Sivas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sivas\" rel=\"mw:WikiLink\">S\u00e9baste<\/a>, St\u00e9panos, second propri\u00e9taire du manuscrit qu&rsquo;il avait re\u00e7u en cadeau du roi\u00a0<a id=\"mwBNo\" title=\"Oshin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oshin\" rel=\"mw:WikiLink\">Oshin<\/a>, relate l&rsquo;histoire de cet \u00c9vangile: \u00ab\u00a0Moi, l&rsquo;indigne St\u00e9panos, \u00e9v\u00eaque de S\u00e9baste, pasteur et brebis \u00e9gar\u00e9e, auteur m\u00e9diocre (de cette inscription), suis all\u00e9 en Cilicie, pays b\u00e9ni de Dieu, pour adorer les reliques de\u00a0<a id=\"mwBNw\" title=\"Gr\u00e9goire Ier l'Illuminateur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_Ier_l'Illuminateur\" rel=\"mw:WikiLink\">saint Gr\u00e9goire<\/a>\u00a0et y ai re\u00e7u un accueil plein d&rsquo;estime et de respect de la part du patriarche Constantin et du roi Oshine. Et le pieux roi Oshine a voulu me faire un cadeau, \u00e0 moi, indigne, et, m\u00e9prisant les biens temporels, j&rsquo;ai d\u00e9sir\u00e9 poss\u00e9der un \u00c9vangile. Sur l&rsquo;ordre du roi, j&rsquo;ai p\u00e9n\u00e9tr\u00e9 dans la r\u00e9serve du Palais o\u00f9 \u00e9taient rassembl\u00e9s les livres saints, et celui-ci m&rsquo;a plu entre tous, car il \u00e9tait d&rsquo;une belle \u00e9criture rapide et d\u00e9cor\u00e9 d&rsquo;images polychromes, mais il \u00e9tait inachev\u00e9: une partie \u00e9tait termin\u00e9e, une autre n&rsquo;\u00e9tait que dessin\u00e9e et beaucoup d&rsquo;espaces \u00e9taient rest\u00e9s vierges. J&rsquo;ai pris le manuscrit avec une grande joie, me suis mis \u00e0 la recherche d&rsquo;un artiste habile et ai trouv\u00e9 Sarkis, dit\u00a0<a id=\"mwBN4\" title=\"Sargis Pitsak\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sargis_Pitsak\" rel=\"mw:WikiLink\">Pitsak<\/a>, pr\u00eatre vertueux et fort comp\u00e9tent en mati\u00e8re de peinture. Et je lui ai donn\u00e9\u00a0<span id=\"mwBN8\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;formatnum:1300&quot;,&quot;function&quot;:&quot;formatnum&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">1\u00a0300<\/span>\u00a0drachmes, fruit de mon travail honn\u00eate, et il a accept\u00e9; avec un soin extr\u00eame, il a achev\u00e9 et compl\u00e9t\u00e9 les illustrations manquantes et leur dorure, pour ma plus grande joie. Tout fut achev\u00e9 en l&rsquo;an 769 (1320 du\u00a0<a id=\"mwBOE\" title=\"Calendrier arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calendrier_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">calendrier arm\u00e9nien<\/a>), en des temps amers, difficiles et \u00e9pouvantables, dont je consid\u00e8re comme superflu de parler<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198428_88-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198428&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198428-88&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;28&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBOI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198428-88\"><span id=\"mwBOM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBOQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span id=\"mwBOU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>&#8230;\u00bb. Pitsak demeure aujourd&rsquo;hui encore un peintre d&rsquo;une grande habilet\u00e9. Il jouissait d&rsquo;un grand prestige aupr\u00e8s des miniaturistes de l&rsquo;\u00e9cole du Vaspourakan des\u00a0<abbr id=\"mwBOY\" class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVI&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles. Il en imposait par la richesse ornementale de sa peinture, plus famili\u00e8re et plus accessible, il est vrai, aux artistes issus du peuple que par la recherche et la finesse des miniatures du\u00a0<abbr id=\"mwBOc\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Ce peintre plut\u00f4t froid, ne tient pas compte de toutes les nouveaut\u00e9s introduites dans l&rsquo;enluminure par\u00a0<a id=\"mwBOg\" title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Roslin<\/a>\u00a0et ses successeurs. Pour l&rsquo;analyste des iconographies, Irina Drampian: \u00ab\u00a0ses miniatures ne comportent ni architectures, ni paysages. Les silhouettes sont dispos\u00e9es sur un fond or parsem\u00e9 de motifs ornementaux. Les personnages ne sont pas vraiment trait\u00e9s en figuration plate, mais le peintre n&rsquo;a aucun souci de rendre le volume du corps humain, ni de donner aux silhouettes des poses naturelles. Les attitudes sont conventionnelles et peu expressives, tandis que le model\u00e9\u00a0des visages est obtenu par une large utilisation des lignes graphiques plus que par le jeu de la couleur. Les contours ont perdu toute expressivit\u00e9 et tout caract\u00e8re plastique, tandis que les formes se sont alourdies. Les tons mauves, lilas et vert tendre ont compl\u00e8tement disparu de la gamme des couleurs pour faire place \u00e0 des coloris sans nuances. Le rouge vif est associ\u00e9 au bleu et au brun gris, et l&rsquo;or est largement utilis\u00e9\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198429_89-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198429&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198429-89&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;29&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBOs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198429-89\"><span id=\"mwBOw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBO0\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span id=\"mwBO4\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Mais les peintres arm\u00e9niens modernes comme\u00a0<a id=\"mwBO8\" title=\"Arshile Gorky\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arshile_Gorky\" rel=\"mw:WikiLink\">Arshile Gorky<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwBPA\" title=\"Minas Av\u00e9tissian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minas_Av%C3%A9tissian\" rel=\"mw:WikiLink\">Minas Av\u00e9tissian<\/a>\u00a0tiendront compte de ces le\u00e7ons de peinture, celles de\u00a0<a id=\"mwBPE\" title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Toros Roslin<\/a>\u00a0comme celles de\u00a0<a id=\"mwBPI\" title=\"Sargis Pitsak\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sargis_Pitsak\" rel=\"mw:WikiLink\">Sargis Pitsak<\/a>\u00a0et s&rsquo;en inspireront selon leurs traditions nationales qu&rsquo;ils r\u00e9inventeront<sup id=\"cite_ref-Kouymjian1981287_90-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Kouymjian1981287&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Kouymjian1981287-90&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Kouymjian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1981&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;287&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBPM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Kouymjian1981287-90\"><span id=\"mwBPQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBPU\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>90<span id=\"mwBPY\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBPc\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u0153uvre de ces miniaturistes sonne la fin de l&rsquo;\u00e2ge d&rsquo;or de l&rsquo;enluminure cilicienne. Son histoire subira une cassure brutale au d\u00e9but du\u00a0<abbr id=\"mwBPg\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. La mani\u00e8re sobre de\u00a0<a id=\"mwBPk\" title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Toros Roslin<\/a>\u00a0n&rsquo;est plus au go\u00fbt du jour. Le style dynamique de la fin du\u00a0<abbr id=\"mwBPo\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0est d\u00e9j\u00e0 loin, les enlumineurs du\u00a0<abbr id=\"mwBPs\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0se rapprochent par leurs miniatures de l&rsquo;iconographie de l&rsquo;Orient. \u00ab\u00a0Ce tournant brusque\u00a0de l&rsquo;art du livre en Cilicie co\u00efncide avec des \u00e9v\u00e9nements dramatiques\u00a0qui bouleversent la vie politique et sociale du pays. Les incursions d\u00e9vastatrices des mamelouks \u00e9gyptiens ont port\u00e9 un coup fatal \u00e0 la Cilicie, d\u00e9j\u00e0 affaiblie par les querelles intestines, causant la chute du royaume \u00e0 la fin du\u00a0<abbr id=\"mwBPw\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198429_89-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198429&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198429-89&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;29&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBP4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198429-89\"><span id=\"mwBP8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBQA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span id=\"mwBQE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Sarkis Pitsak est donc le dernier grand peintre cilicien et le plus f\u00e9cond, il illustre de sa main plus de 32 manuscrits. Et, s&rsquo;il est une date tragique \u00e0 retenir, c&rsquo;est celle de la prise de la capitale,\u00a0<a id=\"mwBQI\" class=\"mw-redirect\" title=\"Kozan (Adana)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kozan_(Adana)\" rel=\"mw:WikiLink\">Sis<\/a>, par les arm\u00e9es du sultan d&rsquo;\u00c9gypte en\u00a0<a id=\"mwBQM\" title=\"1375\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1375\" rel=\"mw:WikiLink\">1375<\/a><sup id=\"cite_ref-91\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-91&quot;}}\"><a id=\"mwBQQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-91\"><span id=\"mwBQU\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBQY\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>91<span id=\"mwBQc\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBQg\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;une des pages les plus brillantes dans l&rsquo;histoire s\u00e9culaire de l&rsquo;<a id=\"mwBQk\" title=\"Art arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">art arm\u00e9nien<\/a>\u00a0est celle de l&rsquo;enluminure, et avant tout, celle du\u00a0<abbr id=\"mwBQo\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. C&rsquo;est une \u00e9tape importante de l&rsquo;art du livre au Moyen \u00c2ge. Pour Irina Drampian, qui a \u00e9tudi\u00e9 de pr\u00e8s l&rsquo;enluminure cilicienne: \u00ab\u00a0Gr\u00e2ce \u00e0 la perfection artistique atteinte par quelques g\u00e9n\u00e9rations de peintres et \u00e0 l&rsquo;adoption d&rsquo;un style qui anticipa sur celui de la peinture byzantine sous les\u00a0<a id=\"mwBQw\" class=\"mw-redirect\" title=\"Pal\u00e9ologues\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pal%C3%A9ologues\" rel=\"mw:WikiLink\">Pal\u00e9ologues<\/a>, la miniature cilicienne devint au\u00a0<abbr id=\"mwBQ0\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0l&rsquo;une des \u00e9coles nationales les plus novatrices de tout l&rsquo;Orient chr\u00e9tien\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198429_89-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198429&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198429-89&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;29&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBQ8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198429-89\"><span id=\"mwBRA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBRE\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span id=\"mwBRI\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n<section id=\"mwBRM\" data-mw-section-id=\"15\" aria-labelledby=\"La_miniature_des_\u00ab_colonies_arm\u00e9niennes_\u00bb\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"La_miniature_des_\u00ab_colonies_arm\u00e9niennes_\u00bb\">La miniature des \u00abcolonies arm\u00e9niennes\u00bb<\/h4>\n<\/div>\n<div id=\"mwBRY\" class=\"bandeau-container metadata homonymie  hatnote\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article g\u00e9n\u00e9ral&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_g\u00e9n\u00e9ral&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Diaspora arm\u00e9nienne&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css general\">\n<p>Pour un article plus g\u00e9n\u00e9ral, voir\u00a0<a title=\"Diaspora arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diaspora_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">Diaspora arm\u00e9nienne<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<p id=\"mwBRc\" style=\"text-align: justify;\">Pendant des si\u00e8cles, les\u00a0<a id=\"mwBRg\" title=\"Arm\u00e9niens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arm%C3%A9niens\" rel=\"mw:WikiLink\">Arm\u00e9niens<\/a>\u00a0ont fui les guerres et les invasions qui frapp\u00e8rent leur pays. Parmi les miniatures ayant surv\u00e9cu, un certain nombre proviennent des \u00ab\u00a0colonies\u00a0arm\u00e9niennes\u00bb, c&rsquo;est-\u00e0-dire ces diff\u00e9rentes r\u00e9gions du monde o\u00f9 des Arm\u00e9niens s&rsquo;\u00e9taient install\u00e9s provisoirement, et parfois m\u00eame durablement. Ainsi, la\u00a0<a id=\"mwBRo\" title=\"Gr\u00e8ce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A8ce\" rel=\"mw:WikiLink\">Gr\u00e8ce<\/a>, l&rsquo;<a id=\"mwBRs\" title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\" rel=\"mw:WikiLink\">Italie<\/a>, l&rsquo;<a id=\"mwBRw\" title=\"Iran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iran\" rel=\"mw:WikiLink\">Iran<\/a>, la\u00a0<a id=\"mwBR0\" title=\"Russie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Russie\" rel=\"mw:WikiLink\">Russie<\/a>, la\u00a0<a id=\"mwBR4\" title=\"Bulgarie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bulgarie\" rel=\"mw:WikiLink\">Bulgarie<\/a>, la\u00a0<a id=\"mwBR8\" title=\"Roumanie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roumanie\" rel=\"mw:WikiLink\">Roumanie<\/a>, la\u00a0<a id=\"mwBSA\" title=\"Pologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pologne\" rel=\"mw:WikiLink\">Pologne<\/a>, l&rsquo;<a id=\"mwBSE\" title=\"Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde\" rel=\"mw:WikiLink\">Inde<\/a>, l&rsquo;<a id=\"mwBSI\" title=\"\u00c9gypte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89gypte\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00c9gypte<\/a>\u00a0et tant d&rsquo;autres pays ont accuelli la\u00a0<a id=\"mwBSM\" title=\"Diaspora arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diaspora_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">diaspora arm\u00e9nienne<\/a>. Les Arm\u00e9niens entraient ainsi en contact avec l&rsquo;art des pays o\u00f9 ils avaient trouv\u00e9 refuge, mais ils conservaient toujours leurs traditions nationales. Parmi ces nombreuses colonies, celle de\u00a0<a id=\"mwBSQ\" title=\"Crim\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crim%C3%A9e\" rel=\"mw:WikiLink\">Crim\u00e9e<\/a>\u00a0demeure l&rsquo;une des plus importantes et elle atteint son plein \u00e9panouissement au\u00a0<abbr id=\"mwBSU\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, ainsi qu&rsquo;au\u00a0<abbr id=\"mwBSY\" class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/p>\n<section id=\"mwBSc\" data-mw-section-id=\"16\" aria-labelledby=\"La_Crim\u00e9e\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"La_Crim\u00e9e\">La Crim\u00e9e<\/h5>\n<\/div>\n<p id=\"mwBSg\" style=\"text-align: justify;\">Trois cents manuscrits arm\u00e9niens venus de\u00a0<a id=\"mwBSk\" title=\"Crim\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crim%C3%A9e\" rel=\"mw:WikiLink\">Crim\u00e9e<\/a>\u00a0sont au\u00a0<a id=\"mwBSo\" title=\"Matenadaran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matenadaran\" rel=\"mw:WikiLink\">Matenadaran<\/a>; ces \u0153uvres sont au carrefour de traditions, d&rsquo;\u00e9coles et de tendances diverses. L&rsquo;ascendant des cultures grecque et\u00a0<a id=\"mwBSw\" title=\"Culture de l'Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Culture_de_l'Italie\" rel=\"mw:WikiLink\">italienne<\/a>\u00a0pr\u00e9domine, car elles sont connues par l&rsquo;interm\u00e9diaire des \u00e9migr\u00e9s de ces pays implant\u00e9s en\u00a0<a id=\"mwBS0\" title=\"Crim\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crim%C3%A9e\" rel=\"mw:WikiLink\">Crim\u00e9e<\/a>. Selon Emma Korkhmazian, \u00abl&rsquo;art du\u00a0<a id=\"mwBS8\" title=\"Livre arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">livre<\/a>\u00a0fait preuve tout d&rsquo;abord d&rsquo;un certain\u00a0<a id=\"mwBTA\" title=\"\u00c9clectisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89clectisme\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00e9clectisme<\/a>. Mais avec le temps, on assiste \u00e0 la formation de caract\u00e8res propres des Arm\u00e9niens de Crim\u00e9e, tels que l&rsquo;association dans un m\u00eame manuscrit du dessin graphique et de la miniature peinte: \u00e0 c\u00f4t\u00e9 des miniatures \u00e0 sujets polychromes, les motifs ornementaux ne sont color\u00e9s que d&rsquo;un ou deux tons appliqu\u00e9s en d\u00e9grad\u00e9 l\u00e9ger. Les couleurs des miniatures \u00e0 sujets sont l\u00e9g\u00e8rement assourdies. Elles sont pos\u00e9es en couches \u00e9paisses et compactes. L&rsquo;association la plus fr\u00e9quente est celle du bleu sombre et du mauve, tandis que le rouge, le jaune et l&rsquo;ocre ne sont utilis\u00e9s qu&rsquo;avec mod\u00e9ration. Les peintres les plus repr\u00e9sentatifs de ces deux tendances sont Avetis, Arakel, Kirakos et St\u00e9panos. Cette \u00e9cole se caract\u00e9rise d&rsquo;une part par l&rsquo;application p\u00e2teuse de la couleur, une mani\u00e8re picturale sans grande finesse et une tendance \u00e0 la g\u00e9n\u00e9ralisation des formes, mais aussi par une grande minutie dans le traitement des personnages et surtout de leurs visages\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198430_92-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198430&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198430-92&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;30&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBTM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198430-92\"><span id=\"mwBTQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBTU\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>92<span id=\"mwBTY\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;<a id=\"mwBTc\" title=\"Art byzantin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_byzantin\" rel=\"mw:WikiLink\">art byzantin<\/a>, dit de la \u00abRenaissance des Pal\u00e9ologues\u00bb, a laiss\u00e9 une trace dans l&rsquo;\u00e9cole de Crim\u00e9e.<\/p>\n<figure id=\"mwBTo\" class=\"mw-default-size mw-halign-left\"><a id=\"mwBTs\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gospel,_Surkhat,_1332.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBTw\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/Gospel%2C_Surkhat%2C_1332.jpg\/250px-Gospel%2C_Surkhat%2C_1332.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/Gospel%2C_Surkhat%2C_1332.jpg\/500px-Gospel%2C_Surkhat%2C_1332.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"893\" height=\"550\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"370\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBT0\"><i id=\"mwBT4\">Noces de Cana<\/i>, \u00c9vangile de\u00a0<a id=\"mwBT8\" title=\"1332\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1332\" rel=\"mw:WikiLink\">1332<\/a>\u00a0(Matenadaran, Ms. 7664).<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwBUA\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00c9vangile de 1332 (Matenadaran, Ms. 7664), copi\u00e9 et illustr\u00e9 \u00e0 Sourkhat (actuellement\u00a0<a id=\"mwBUE\" title=\"Stary\u00ef Krym\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stary%C3%AF_Krym\" rel=\"mw:WikiLink\">Stary\u00ef Krym<\/a>) porte l&#8217;empreinte de cet art byzantin qui fait preuve de libert\u00e9 et de hardiesse, avec cette volont\u00e9 de rendre le volume, son habilet\u00e9 \u00e0 placer les personnages dans des attitudes les plus vari\u00e9es, d&rsquo;o\u00f9 l&rsquo;\u00e9clat de son dynamisme: \u00abla verve de certaines miniatures en fait de v\u00e9ritables sc\u00e8nes de genre. On pense en particulier \u00e0 l&rsquo;\u00e9pisode des\u00a0<i id=\"mwBUQ\">Marchands chass\u00e9s du Temple<\/i>, au cycle consacr\u00e9 \u00e0 la vie de l&rsquo;\u00e9vang\u00e9liste\u00a0<a id=\"mwBUU\" title=\"Jean (ap\u00f4tre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_(ap%C3%B4tre)\" rel=\"mw:WikiLink\">Jean<\/a>\u00a0et \u00e0\u00a0<i id=\"mwBUY\">la Passion du Christ<\/i>. L&rsquo;ovale l\u00e9g\u00e8rement allong\u00e9 des visages, leur mod\u00e8le d\u00e9licat, des coloris doux et presque un peu ternes, des ombres l\u00e9g\u00e8res d&rsquo;un vert glauque, sont autant d&rsquo;\u00e9l\u00e9ments insolites pour des miniatures arm\u00e9niennes. Ils \u00e9voquent plut\u00f4t les mod\u00e8les byzantins ou slaves du Sud du d\u00e9but du\u00a0<abbr id=\"mwBUc\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Chaque miniature se d\u00e9tache sur la blancheur du fond avec une nettet\u00e9 et un \u00e9clat qui rappellent la peinture de chevalet\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198430_92-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198430&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198430-92&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;30&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBUk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198430-92\"><span id=\"mwBUo\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBUs\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>92<span id=\"mwBUw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBU0\" style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a id=\"mwBU4\" title=\"1375\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1375\" rel=\"mw:WikiLink\">1375<\/a>, de nombreux et nouveaux \u00e9migrants exil\u00e9s du royaume arm\u00e9nien de Cilicie arrivent en Crim\u00e9e, avec eux un grand nombre de manuscrits, mais surtout l&rsquo;<i id=\"mwBU8\">\u00c9vangile des Huit Peintres<\/i>, l\u2019<i id=\"mwBVA\">\u00c9vangile de Smbat<\/i>, et un manuscrit illustr\u00e9 par Sarkis Pitsak. Les miniaturistes de Crim\u00e9e ajoutent leurs propres illustrations \u00e0 ces manuscrits<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198431_93-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198431&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198431-93&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;31&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBVE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198431-93\"><span id=\"mwBVI\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBVM\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span id=\"mwBVQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;art italien instille un souffle novateur et il est particuli\u00e8rement sensible dans les \u0153uvres d&rsquo;un peintre du\u00a0<abbr id=\"mwBVU\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle: Hovhann\u00e8s. Ce peintre s&rsquo;efforce, au moyen de contrastes chromatiques, mais surtout par le jeu des clairs-obscurs, de rendre le volume<sup id=\"cite_ref-AC_94-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;AC&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-AC-94&quot;}}\"><a id=\"mwBVc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-AC-94\"><span id=\"mwBVg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBVk\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>94<span id=\"mwBVo\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBVs\" style=\"text-align: justify;\">Parmi les manuscrits du Matenadaran qui n&rsquo;ont pas conserv\u00e9 de colophon figurent trois \u00c9vangiles du\u00a0<a id=\"mwBVw\" title=\"XIVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIVe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0(Ms. 318, Ms. 4060 et Ms. 7699) dont l&rsquo;origine vient r\u00e9cemment d&rsquo;\u00eatre \u00e9tablie \u00e0\u00a0<a id=\"mwBV0\" title=\"Stary\u00ef Krym\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stary%C3%AF_Krym\" rel=\"mw:WikiLink\">Sourkhat<\/a>\u00a0en\u00a0<a id=\"mwBV4\" title=\"Crim\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crim%C3%A9e\" rel=\"mw:WikiLink\">Crim\u00e9e<\/a>. Le style de leurs miniatures r\u00e9alise une synth\u00e8se de traditions ciliciennes et du style dit de la \u00abRenaissance des\u00a0<a id=\"mwBWA\" title=\"Maison Pal\u00e9ologue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_Pal%C3%A9ologue\" rel=\"mw:WikiLink\">Pal\u00e9ologue<\/a>\u00bb, avec ses r\u00e9miniscences hell\u00e9nistiques et son aspiration \u00e0 un rendu plus r\u00e9el et pictural<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198433_95-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198433&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198433-95&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;33&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBWI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198433-95\"><span id=\"mwBWM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBWQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>95<span id=\"mwBWU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;utilisation du jeu du\u00a0<a id=\"mwBWY\" title=\"Clair-obscur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clair-obscur\" rel=\"mw:WikiLink\">clair-obscur<\/a>\u00a0domine le jeu des contrastes, on remarque un m\u00e9lange des principes picturaux et un traitement acad\u00e9mique jusque dans le d\u00e9tail. L&rsquo;esprit novateur se r\u00e9v\u00e8le dans le traitement des personnages: \u00ableurs silhouettes ramass\u00e9es, presque palpables, sont construites avec plus de libert\u00e9. Leurs visages aux traits anim\u00e9s et la douceur g\u00e9n\u00e9rale des formes rapprochent les illustrations de ces trois \u00c9vangiles de la peinture des\u00a0<a id=\"mwBWk\" title=\"Slaves\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Slaves\" rel=\"mw:WikiLink\">Slaves<\/a>\u00a0du sud \u00e0 la m\u00eame \u00e9poque\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198413_53-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198413&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198413-53&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;13&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBWs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198413-53\"><span id=\"mwBWw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBW0\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span id=\"mwBW4\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"mwBW8\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwBXA\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Commentary_to_David's_psalms_-_portrait_of_Grigor_Tatevatsi_1449.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBXE\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/68\/Commentary_to_David%27s_psalms_-_portrait_of_Grigor_Tatevatsi_1449.jpg\/250px-Commentary_to_David%27s_psalms_-_portrait_of_Grigor_Tatevatsi_1449.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/68\/Commentary_to_David%27s_psalms_-_portrait_of_Grigor_Tatevatsi_1449.jpg\/500px-Commentary_to_David%27s_psalms_-_portrait_of_Grigor_Tatevatsi_1449.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"667\" height=\"856\" data-file-width=\"2100\" data-file-height=\"2700\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBXI\">Portrait de Gr\u00e9goire de Tatev, Ms. 1203, Matenadaran.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwBXM\" style=\"text-align: justify;\">Parmi les \u0153uvres distingu\u00e9es, l&rsquo;une d&rsquo;entre elles repr\u00e9sente\u00a0<a id=\"mwBXQ\" title=\"Gr\u00e9goire de Tatev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_de_Tatev\" rel=\"mw:WikiLink\">Grigor Tatevatsi<\/a>\u00a0dans l&rsquo;\u00c9vangile (Matenadaran, Ms. 1203). Le recteur de l&rsquo;universit\u00e9 de\u00a0<a id=\"mwBXU\" title=\"Tatev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tatev\" rel=\"mw:WikiLink\">Tatev<\/a>\u00a0est ici peint au milieu de ses \u00e9l\u00e8ves, avec une \u00e9glise pour fond de composition. Les traits du visage sont tr\u00e8s d\u00e9taill\u00e9s, personnalis\u00e9s donc, et correspondent \u00e0 une description \u00e9crite du physique m\u00eame de Grigor Tatevatsi. Ce qui attire le regard de l&rsquo;observateur, c&rsquo;est la pr\u00e9sence rare et frappante d&rsquo;un vrai\u00a0<a id=\"mwBXY\" title=\"Portrait\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portrait\" rel=\"mw:WikiLink\">portrait<\/a>\u00a0de la fin du\u00a0<a id=\"mwBXc\" title=\"XIVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIVe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>. L&rsquo;art arm\u00e9nien du portrait date du\u00a0<abbr id=\"mwBXg\" class=\"abbr\" title=\"5\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;V&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">V<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, selon\u00a0<a id=\"mwBXk\" title=\"Agathange\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agathange\" rel=\"mw:WikiLink\">Agathange<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwBXo\" title=\"Mo\u00efse de Khor\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mo%C3%AFse_de_Khor%C3%A8ne\" rel=\"mw:WikiLink\">Mo\u00efse de Khor\u00e8ne<\/a>\u00a0dans les manuscrits des copistes (non conserv\u00e9s) des enluminures arm\u00e9niennes; en revanche, le plus ancien des portraits conserv\u00e9s date de\u00a0<a id=\"mwBXw\" title=\"1007\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1007\" rel=\"mw:WikiLink\">1007<\/a>. Ce portrait command\u00e9 par Hovhann\u00e8s est conserv\u00e9 \u00e0 la biblioth\u00e8que nationale de la ville de\u00a0<a id=\"mwBX0\" title=\"Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Venise\" rel=\"mw:WikiLink\">Venise<\/a>\u00a0(\u00c9vangile Ms. 887)<sup id=\"cite_ref-96\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-96&quot;}}\"><a id=\"mwBX4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-96\"><span id=\"mwBX8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBYA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>96<span id=\"mwBYE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwBYI\" data-mw-section-id=\"17\" aria-labelledby=\"Les_autres_colonies\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\">\n<h5 id=\"Les_autres_colonies\">Les autres colonies<\/h5>\n<\/div>\n<p id=\"mwBYM\" style=\"text-align: justify;\">En dehors de la Crim\u00e9e, le plus ancien et le plus important des manuscrits, par le fait de sa richesse de son ornementation, est une partie de la Bible copi\u00e9e et illustr\u00e9e \u00e0\u00a0<a id=\"mwBYQ\" title=\"Bologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bologne\" rel=\"mw:WikiLink\">Bologne<\/a>\u00a0(Matenadaran, Ms. 2705) qui date de la fin du\u00a0<abbr id=\"mwBYU\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, selon les derni\u00e8res recherches. Apr\u00e8s la chute de\u00a0<a id=\"mwBYY\" title=\"Constantinople\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constantinople\" rel=\"mw:WikiLink\">Constantinople<\/a>\u00a0en\u00a0<a id=\"mwBYc\" title=\"1204\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1204\" rel=\"mw:WikiLink\">1204<\/a>, un certain nombre de peintres \u00e9migrent notamment en Italie, \u00abo\u00f9 ils exerc\u00e8rent jusqu&rsquo;au d\u00e9but du\u00a0<abbr id=\"mwBYk\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0une influence non n\u00e9gligeable sur le d\u00e9veloppement des arts. Les illustrations de la Bible de Bologne sont d&rsquo;une \u00e9l\u00e9gance raffin\u00e9e et t\u00e9moignent d&rsquo;un go\u00fbt artistique certain. Les tons sont doux et tr\u00e8s nuanc\u00e9s, les formes model\u00e9es avec une grande finesse de d\u00e9tail, tandis que les compositions r\u00e9v\u00e8lent une ma\u00eetrise peu commune. L&rsquo;apport occidental se manifeste dans l&rsquo;apparition de sujets nouveaux, tels l&rsquo;<a id=\"mwBYo\" title=\"Apocalypse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apocalypse\" rel=\"mw:WikiLink\">Apocalypse<\/a>\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198431_93-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198431&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198431-93&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;31&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBYw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198431-93\"><span id=\"mwBY0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBY4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span id=\"mwBY8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBZA\" style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir du\u00a0<abbr id=\"mwBZE\" class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, sans \u00eatre assimil\u00e9s au\u00a0<a id=\"mwBZI\" title=\"Catholicisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catholicisme\" rel=\"mw:WikiLink\">catholicisme<\/a>, de nombreux Arm\u00e9niens se convertissent, mais restent fid\u00e8les \u00e0 leur culture d&rsquo;origine. En ces p\u00e9riodes de vitalit\u00e9, \u00e0\u00a0<a id=\"mwBZM\" title=\"Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Venise\" rel=\"mw:WikiLink\">Venise<\/a>\u00a0est publi\u00e9 en\u00a0<a id=\"mwBZQ\" title=\"1511\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1511\" rel=\"mw:WikiLink\">1511<\/a>\u00a0le premier livre arm\u00e9nien imprim\u00e9<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007387&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;387&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBZU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97\"><span id=\"mwBZY\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBZc\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span id=\"mwBZg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Au d\u00e9but du\u00a0<abbr id=\"mwBZk\" class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, sur une \u00eele non loin de\u00a0<a id=\"mwBZo\" title=\"Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Venise\" rel=\"mw:WikiLink\">Venise<\/a>, un monast\u00e8re arm\u00e9nien est fond\u00e9 par\u00a0<a id=\"mwBZs\" title=\"M\u00e9khitar de S\u00e9baste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9khitar_de_S%C3%A9baste\" rel=\"mw:WikiLink\">M\u00e9khitar de S\u00e9baste<\/a><sup id=\"cite_ref-98\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-98&quot;}}\"><a id=\"mwBZw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-98\"><span id=\"mwBZ0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBZ4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>98<span id=\"mwBZ8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Sa congr\u00e9gation poss\u00e8de une riche biblioth\u00e8que, un fonds de manuscrits, un mus\u00e9e et une typographie qui font de ce lieu un \u00eelot de culture arm\u00e9nienne sur le territoire de l&rsquo;Italie: l&rsquo;<a id=\"mwBaE\" title=\"San Lazzaro degli Armeni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/San_Lazzaro_degli_Armeni\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00eele Saint-Lazare<\/a>\u00a0de la\u00a0<a id=\"mwBaI\" title=\"Congr\u00e9gation des p\u00e8res m\u00e9khitaristes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Congr%C3%A9gation_des_p%C3%A8res_m%C3%A9khitaristes\" rel=\"mw:WikiLink\">Congr\u00e9gation des p\u00e8res m\u00e9khitaristes<\/a>.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n<\/section>\n<section id=\"mwBaM\" data-mw-section-id=\"18\" aria-labelledby=\"D\u00e9clin\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"D\u00e9clin\" style=\"text-align: center;\">D\u00e9clin<\/h3>\n<\/div>\n<figure id=\"mwBaQ\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwBaU\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vaspurakanminiature.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBaY\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Vaspurakanminiature.jpg\/250px-Vaspurakanminiature.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/a5\/Vaspurakanminiature.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" width=\"817\" height=\"1242\" data-file-width=\"263\" data-file-height=\"400\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBac\"><i id=\"mwBag\">Entr\u00e9e \u00e0 J\u00e9rusalem<\/i>\u00a0de Hovhannes Khizanetsi, \u00c9vangile de 1392 (Matenadaran, Ms. 3717).<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwBak\" style=\"text-align: justify;\">Cette apoth\u00e9ose subit les effets n\u00e9gatifs des conqu\u00eates mongole et mamelouke, qui donnent naissance \u00e0 une nouvelle vague de\u00a0<a id=\"mwBao\" title=\"Diaspora arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diaspora_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">diaspora<\/a>, notamment vers la\u00a0<a id=\"mwBas\" title=\"Crim\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crim%C3%A9e\" rel=\"mw:WikiLink\">Crim\u00e9e<\/a><sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_355_99-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 355&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_355-99&quot;}}\"><a id=\"mwBaw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_355-99\"><span id=\"mwBa0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBa4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>99<span id=\"mwBa8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. En Grande-Arm\u00e9nie, la production de miniatures d\u00e9cline apr\u00e8s\u00a0<a id=\"mwBbA\" title=\"1350\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1350\" rel=\"mw:WikiLink\">1350<\/a>\u00a0et jusqu&rsquo;aux invasions de\u00a0<a id=\"mwBbE\" title=\"Tamerlan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tamerlan\" rel=\"mw:WikiLink\">Tamerlan<\/a><sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_405_61-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 405&quot;}}\"><a id=\"mwBbI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_405-61\"><span id=\"mwBbM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBbQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span id=\"mwBbU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, en\u00a0<a id=\"mwBbY\" title=\"1386\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1386\" rel=\"mw:WikiLink\">1386<\/a>&#8211;<a id=\"mwBbc\" title=\"1387\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1387\" rel=\"mw:WikiLink\">1387<\/a>,\u00a0<a id=\"mwBbg\" title=\"1394\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1394\" rel=\"mw:WikiLink\">1394<\/a>&#8211;<a id=\"mwBbk\" title=\"1396\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1396\" rel=\"mw:WikiLink\">1396<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwBbo\" title=\"1399\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1399\" rel=\"mw:WikiLink\">1399<\/a>&#8211;<a id=\"mwBbs\" title=\"1403\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1403\" rel=\"mw:WikiLink\">1403<\/a><sup id=\"cite_ref-Bedrosian1979147_100-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Bedrosian1979147&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Bedrosian1979147-100&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Bedrosian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1979&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;147&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBbw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Bedrosian1979147-100\"><span id=\"mwBb0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBb4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>100<span id=\"mwBb8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Au d\u00e9but du\u00a0<abbr id=\"mwBcA\" class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;Arm\u00e9nie septentrionale (principalement Tatev) livre encore quelques manuscrits enlumin\u00e9s, dans un style \u00abassez neuf, fougueux et anim\u00e9\u00bb, tandis que la r\u00e9gion du\u00a0<a id=\"mwBcM\" title=\"Lac de Van\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lac_de_Van\" rel=\"mw:WikiLink\">lac de Van<\/a>\u00a0produit des miniatures \u00e0 la facture \u00abplus classique, statique et monotone\u00bb<sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_405_61-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 405&quot;}}\"><a id=\"mwBcY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_405-61\"><span id=\"mwBcc\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBcg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span id=\"mwBck\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, avant de laisser place \u00e0 un double courant<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007341_101-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007341&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007341-101&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;341&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007341-101\"><span id=\"mwBcs\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBcw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>101<span id=\"mwBc0\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. La tradition picturale tardive de la Grande-Arm\u00e9nie se d\u00e9veloppe ainsi \u00e0\u00a0<a id=\"mwBc4\" title=\"Hizan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hizan\" rel=\"mw:WikiLink\">Khizan<\/a><sup id=\"cite_ref-102\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-102&quot;}}\"><a id=\"mwBc8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-102\"><span id=\"mwBdA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBdE\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>102<span id=\"mwBdI\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, o\u00f9 elle int\u00e8gre des influences\u00a0<a id=\"mwBdM\" title=\"Culture de l'Iran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Culture_de_l'Iran\" rel=\"mw:WikiLink\">perses<\/a><sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200767_103-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200767&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200767-103&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;67&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBdQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200767-103\"><span id=\"mwBdU\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBdY\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>103<span id=\"mwBdc\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, et se manifeste par une palette \u00abplus riche et nuanc\u00e9e\u00bb<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007342_104-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007342&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007342-104&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;342&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBdo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007342-104\"><span id=\"mwBds\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBdw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>104<span id=\"mwBd0\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, \u00abdes couleurs vives, des compositions dynamiques et pleine d&rsquo;\u00e9motion, des silhouettes allong\u00e9es\u00bb<sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200769_105-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200769&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200769-105&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;69&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBeA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200769-105\"><span id=\"mwBeE\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBeI\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>105<span id=\"mwBeM\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;\u00e9cole de\u00a0<a id=\"mwBeQ\" title=\"Van (Turquie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Van_(Turquie)\" rel=\"mw:WikiLink\">Van<\/a>, par contre, m\u00e8ne \u00e0 un renouveau s&rsquo;appuyant sur les mod\u00e8les ciliciens tardifs, \u00e0 la recherche d&rsquo;une expression plus raffin\u00e9e<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007342_104-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007342&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007342-104&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;342&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBeU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007342-104\"><span id=\"mwBeY\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBec\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>104<span id=\"mwBeg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>; li\u00e9e au\u00a0<a id=\"mwBeo\" title=\"Catholicossat arm\u00e9nien d'Aghtamar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catholicossat_arm%C3%A9nien_d'Aghtamar\" rel=\"mw:WikiLink\">catholicossat d&rsquo;Aghtamar<\/a>, cette \u00e9cole donne naissance \u00e0 des \u00abcompositions qui envahissent tout l&rsquo;espace disponible, richement color\u00e9es de teintes soutenues, rehauss\u00e9es d&rsquo;or\u00bb, illustr\u00e9es notamment par un Minas, et stimule \u00abdurablement l&rsquo;\u00e9volution de la peinture arm\u00e9nienne jusqu&rsquo;au\u00a0<a id=\"mwBe4\" title=\"XVIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIIe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00bb<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007343_106-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007343&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007343-106&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;343&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBfA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007343-106\"><span id=\"mwBfE\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBfI\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>106<span id=\"mwBfM\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"mwBfQ\" class=\"mw-default-size mw-halign-left\"><a id=\"mwBfU\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gospel,_Isfahan,_1610.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBfY\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/31\/Gospel%2C_Isfahan%2C_1610.jpg\/250px-Gospel%2C_Isfahan%2C_1610.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/3\/31\/Gospel%2C_Isfahan%2C_1610.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" width=\"686\" height=\"1034\" data-file-width=\"332\" data-file-height=\"500\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBfc\">Saint Matthieu par Hakob de Djoulfa, \u00c9vangile de\u00a0<a id=\"mwBfg\" title=\"1610\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1610\" rel=\"mw:WikiLink\">1610<\/a>\u00a0(Matenadaran, Ms. 7639).<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwBfk\" style=\"text-align: justify;\">La fin du\u00a0<abbr id=\"mwBfo\" class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sp-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sp-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;et la premi\u00e8re moiti\u00e9 du&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVI&quot;},&quot;5&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;6&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et la premi\u00e8re moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles\u00a0voient toute production s&rsquo;arr\u00eater, avant de rena\u00eetre timidement, notamment \u00e0 nouveau \u00e0 Khizan, avec un\u00a0<a id=\"mwBfs\" class=\"new\" title=\"Hakob de Djoulfa (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hakob_de_Djoulfa?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Hakob de Djoulfa&quot;]}}\">Hakob de Djoulfa<\/a><sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_406_107-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 406&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_406-107&quot;}}\"><a id=\"mwBfw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_406-107\"><span id=\"mwBf0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBf4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>107<span id=\"mwBf8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Le\u00a0<abbr id=\"mwBgA\" class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVI&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0consacre l&rsquo;apparition de la miniature dans les ouvrages\u00a0<a id=\"mwBgE\" title=\"Historiographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Historiographie\" rel=\"mw:WikiLink\">historiographiques<\/a>, ce qui \u00e9tait exceptionnel auparavant, traduisant probablement une intention de pr\u00e9servation de l&rsquo;identit\u00e9 nationale, avec par exemple\u00a0<a id=\"mwBgI\" class=\"new\" title=\"Karapet de Berkri (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Karapet_de_Berkri?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Karapet de Berkri&quot;]}}\">Karapet de Berkri<\/a>\u00a0(d\u00e8s la fin du\u00a0<abbr id=\"mwBgM\" class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle), ou les enlumineurs de deux copies du\u00a0<i id=\"mwBgQ\"><a id=\"mwBgU\" title=\"Roman d'Alexandre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roman_d'Alexandre\" rel=\"mw:WikiLink\">Roman d&rsquo;Alexandre<\/a><\/i>; les illustrations abondantes font preuve de davantage de libert\u00e9, le cycle christologique s&rsquo;enrichit, le style est surtout d\u00e9coratif mais n&rsquo;exclut pas une expressivit\u00e9 monumentale, et les couleurs sont \u00e9clatantes<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007385_108-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007385&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007385-108&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;385&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBgc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007385-108\"><span id=\"mwBgg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBgk\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>108<span id=\"mwBgo\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Les commanditaires \u00e9voluent \u00e9galement: ils sont alors des marchands ou des artisans, ce qui traduit une certaine la\u00efcisation du manuscrit arm\u00e9nien<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007386_109-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007386&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007386-109&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;386&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBgw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007386-109\"><span id=\"mwBg0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBg4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>109<span id=\"mwBg8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;imprimerie arm\u00e9nienne fait entre-temps ses d\u00e9buts<sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_405_61-3\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 405&quot;}}\"><a id=\"mwBhA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_405-61\"><span id=\"mwBhE\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBhI\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span id=\"mwBhM\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, \u00e0\u00a0<a id=\"mwBhQ\" title=\"Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Venise\" rel=\"mw:WikiLink\">Venise<\/a>\u00a0(d\u00e8s\u00a0<a id=\"mwBhU\" title=\"1511\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1511\" rel=\"mw:WikiLink\">1511<\/a><sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007387&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;387&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBhY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97\"><span id=\"mwBhc\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBhg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span id=\"mwBhk\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>) et \u00e0\u00a0<a id=\"mwBho\" title=\"Constantinople\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constantinople\" rel=\"mw:WikiLink\">Constantinople<\/a><sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_406_107-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 406&quot;}}\"><a id=\"mwBhs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_406-107\"><span id=\"mwBhw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBh0\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>107<span id=\"mwBh4\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, puis \u00e0\u00a0<a id=\"mwBh8\" title=\"La Nouvelle-Djolfa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Nouvelle-Djolfa\" rel=\"mw:WikiLink\">La Nouvelle-Djolfa<\/a>\u00a0(en\u00a0<a id=\"mwBiA\" title=\"1630\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1630\" rel=\"mw:WikiLink\">1630<\/a><sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007387&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;387&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBiE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97\"><span id=\"mwBiI\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBiM\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span id=\"mwBiQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>)<sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_452_110-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 452&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_452-110&quot;}}\"><a id=\"mwBiU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_452-110\"><span id=\"mwBiY\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBic\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>110<span id=\"mwBig\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBik\" style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<a id=\"mwBio\" title=\"XVIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIIe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, l&rsquo;art de la miniature s&rsquo;exprime principalement dans les colonies de\u00a0<a id=\"mwBis\" title=\"Crim\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crim%C3%A9e\" rel=\"mw:WikiLink\">Crim\u00e9e<\/a>, de\u00a0<a id=\"mwBiw\" title=\"Pologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pologne\" rel=\"mw:WikiLink\">Pologne<\/a>, d&rsquo;<a id=\"mwBi0\" title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\" rel=\"mw:WikiLink\">Italie<\/a>\u00a0et de\u00a0<a id=\"mwBi4\" title=\"J\u00e9rusalem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9rusalem\" rel=\"mw:WikiLink\">J\u00e9rusalem<\/a>, o\u00f9 il conna\u00eet une premi\u00e8re tendance \u00e0 l&rsquo;uniformisation<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-3\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007387&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;387&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBi8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97\"><span id=\"mwBjA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBjE\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span id=\"mwBjI\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. La tradition cilicienne se perp\u00e9tue \u00e0 Constantinople, tout en se rapprochant de l&rsquo;exemple crim\u00e9en<sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200769_105-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200769&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200769-105&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;69&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBjM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200769-105\"><span id=\"mwBjQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBjU\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>105<span id=\"mwBjY\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0(notamment au niveau de la palette) et en innovant: de nouveaux th\u00e8mes iconographique issus de l&rsquo;<a id=\"mwBjg\" title=\"Ancien Testament\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ancien_Testament\" rel=\"mw:WikiLink\">Ancien Testament<\/a>\u00a0apparaissent, ainsi que de nouveaux proc\u00e9d\u00e9s picturaux (<a id=\"mwBjk\" title=\"Perspective (repr\u00e9sentation)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perspective_(repr%C3%A9sentation)\" rel=\"mw:WikiLink\">perspective<\/a>, model\u00e9), au contact des livres europ\u00e9ens<sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200772_111-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200772&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200772-111&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;72&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBjo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200772-111\"><span id=\"mwBjs\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBjw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>111<span id=\"mwBj0\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. La production de La Nouvelle-Djoulfa voit quant \u00e0 elle coexister les styles arm\u00e9nien, perse, europ\u00e9en, voire extr\u00eame-orientaux<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-4\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007387&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;387&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBj4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97\"><span id=\"mwBj8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBkA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span id=\"mwBkE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Une vague de standardisation (sur Constantinople) ne tarde cependant pas \u00e0 se former<sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200772_111-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200772&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200772-111&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;72&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBkI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200772-111\"><span id=\"mwBkM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBkQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>111<span id=\"mwBkU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, ainsi qu&rsquo;une occidentalisation s&rsquo;inspirant des gravures europ\u00e9ennes<sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-5\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007387&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;387&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBkY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97\"><span id=\"mwBkc\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBkg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span id=\"mwBkk\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, pour produire de derniers fleurons au\u00a0<a id=\"mwBko\" title=\"XVIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIIIe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, comme un\u00a0<i id=\"mwBks\">Livre des pri\u00e8res<\/i>\u00a0de\u00a0<a id=\"mwBkw\" title=\"Gr\u00e9goire de Narek\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_de_Narek\" rel=\"mw:WikiLink\">Gr\u00e9goire de Narek<\/a>\u00a0r\u00e9alis\u00e9 en\u00a0<a id=\"mwBk0\" title=\"1762\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1762\" rel=\"mw:WikiLink\">1762<\/a>\u00a0\u00e0 Constantinople<sup id=\"cite_ref-D\u00e9d\u00e9yan_466_112-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan 466&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_466-112&quot;}}\"><a id=\"mwBk4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-D%C3%A9d%C3%A9yan_466-112\"><span id=\"mwBk8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBlA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>112<span id=\"mwBlE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"mwBlI\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwBlM\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vartanantz.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBlQ\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/58\/Vartanantz.jpg\/250px-Vartanantz.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/58\/Vartanantz.jpg\/500px-Vartanantz.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"912\" height=\"693\" data-file-width=\"789\" data-file-height=\"599\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBlU\"><a id=\"mwBlY\" title=\"Bataille d'Avarayr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bataille_d'Avarayr\" rel=\"mw:WikiLink\">Bataille d&rsquo;Avarayr<\/a>\u00a0par Karapet de Berkri,\u00a0<a id=\"mwBlc\" title=\"Hymnaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hymnaire\" rel=\"mw:WikiLink\">Hymnaire<\/a>\u00a0de\u00a0<a id=\"mwBlg\" title=\"1482\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1482\" rel=\"mw:WikiLink\">1482<\/a>\u00a0(Matenadaran, Ms. 1620), r\u00e9gion de Van.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwBlk\" style=\"text-align: justify;\">Supplant\u00e9s par l&rsquo;imprimerie, les manuscrits ne sont plus produits par n\u00e9cessit\u00e9 mais par pure pi\u00e9t\u00e9, pour leur qualit\u00e9 esth\u00e9tique<sup id=\"cite_ref-Mutafian2007173_113-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian2007173&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian2007173-113&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;173&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBlo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian2007173-113\"><span id=\"mwBls\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBlw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>113<span id=\"mwBl0\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. La miniature arm\u00e9nienne dispara\u00eet quant \u00e0 elle d\u00e9finitivement \u00e0 l&rsquo;or\u00e9e du\u00a0<a id=\"mwBl4\" title=\"XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIXe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIX&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a><sup id=\"cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-6\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;DurandRaptiGiovannoni2007387&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Durand&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Rapti&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Giovannoni&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;387&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBl8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97\"><span id=\"mwBmA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBmE\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span id=\"mwBmI\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, \u00abmais l&rsquo;<a id=\"mwBmQ\" title=\"Histoire de l'art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_l'art\" rel=\"mw:WikiLink\">histoire de l&rsquo;art<\/a>\u00a0n&rsquo;oublie aucune de ses pages de gloire, et la miniature qui refl\u00e8te avec bonheur la noblesse de l&rsquo;id\u00e9al esth\u00e9tique du\u00a0<a id=\"mwBmU\" title=\"Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge\" rel=\"mw:WikiLink\">Moyen \u00c2ge<\/a>, continue \u00e0 faire partie des tr\u00e9sors de la culture mondiale\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198432_114-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198432&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198432-114&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;32&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBmY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198432-114\"><span id=\"mwBmc\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBmg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>114<span id=\"mwBmk\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div id=\"mwBmo\" class=\"clear\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;clr&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Clr&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;left&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\u00a0<\/div>\n<\/section>\n<\/section>\n<section id=\"mwBms\" data-mw-section-id=\"19\" aria-labelledby=\"Mat\u00e9riel\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Mat\u00e9riel\"><span id=\"Mat.C3.A9riel\"><\/span>Mat\u00e9riel<\/h2>\n<\/div>\n<p id=\"mwBmw\" style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a id=\"mwBm0\" title=\"Support de peinture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Support_de_peinture\" rel=\"mw:WikiLink\">support<\/a>\u00a0utilis\u00e9 pour la r\u00e9alisation des miniatures arm\u00e9niennes est celui des\u00a0<a id=\"mwBm4\" title=\"Livre arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">livres arm\u00e9niens<\/a><span id=\"mwBm8\">\u00a0<\/span>: du\u00a0<a id=\"mwBnA\" title=\"Parchemin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parchemin\" rel=\"mw:WikiLink\">parchemin<\/a>\u00a0jusqu&rsquo;au\u00a0<abbr id=\"mwBnE\" class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, ou du\u00a0<a id=\"mwBnI\" title=\"Papier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Papier\" rel=\"mw:WikiLink\">papier<\/a><span id=\"mwBnM\">\u00a0<\/span>; celui-ci, bien que d\u00e9j\u00e0 pr\u00e9sent au\u00a0<abbr id=\"mwBnQ\" class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;X&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, est alors utilis\u00e9 majoritairement (56<span id=\"mwBnU\">\u00a0<\/span>% des manuscrits au\u00a0<abbr id=\"mwBnY\" class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, 66<span id=\"mwBnc\">\u00a0<\/span>% au\u00a0<abbr id=\"mwBng\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, 80<span id=\"mwBnk\">\u00a0<\/span>% au\u00a0<abbr id=\"mwBno\" class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XV&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle) et finit par \u00e9clipser le parchemin<sup id=\"cite_ref-Mutafian200786_115-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200786&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200786-115&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;86&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBns\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200786-115\"><span id=\"mwBnw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBn0\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>115<span id=\"mwBn4\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Ce support est assembl\u00e9 dans des\u00a0<a id=\"mwBn8\" title=\"Codex\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Codex\" rel=\"mw:WikiLink\">codex<\/a>, pli\u00e9<span id=\"mwBoA\">\u00a0<\/span>; le format 8-folio est le standard, bien que le 12-folio se g\u00e9n\u00e9ralise en Cilicie au\u00a0<abbr id=\"mwBoE\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-Mutafian200786_115-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200786&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200786-115&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;86&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBoI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200786-115\"><span id=\"mwBoM\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBoQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>115<span id=\"mwBoU\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBoY\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;enlumineur officie apr\u00e8s le copiste (sauf pour les\u00a0<a id=\"mwBoc\" title=\"Canon eus\u00e9bien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canon_eus%C3%A9bien\" rel=\"mw:WikiLink\">tables des canons<\/a>)<span id=\"mwBog\">\u00a0<\/span>; il d\u00e9bute par \u00ab<span id=\"mwBok\">\u00a0<\/span>le d\u00e9cor non figuratif,\u00a0<a id=\"mwBoo\" class=\"mw-redirect\" title=\"Frontispice (livre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Frontispice_(livre)\" rel=\"mw:WikiLink\">frontispices<\/a>, lettres ornementales, d\u00e9cors marginaux, pour finir par les miniatures<span id=\"mwBos\">\u00a0<\/span>\u00bb proprement dites<sup id=\"cite_ref-Vernay-Nouri200792_116-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Vernay-Nouri200792&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200792-116&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Vernay-Nouri&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;92&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBow\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Vernay-Nouri200792-116\"><span id=\"mwBo0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBo4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>116<span id=\"mwBo8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBpA\" style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<a id=\"mwBpE\" title=\"Pigment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pigment\" rel=\"mw:WikiLink\">pigments<\/a>\u00a0utilis\u00e9s par les enlumineurs arm\u00e9niens sont principalement des pr\u00e9parations d&rsquo;<a id=\"mwBpI\" title=\"Oxyde m\u00e9tallique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oxyde_m%C3%A9tallique\" rel=\"mw:WikiLink\">oxydes m\u00e9talliques<\/a>, ce qui contribue \u00e0 la brillance de leurs \u0153uvres<span id=\"mwBpM\">\u00a0<\/span>: le\u00a0<a id=\"mwBpQ\" title=\"Cobalt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cobalt\" rel=\"mw:WikiLink\">cobalt<\/a>\u00a0pour les bleus, le\u00a0<a id=\"mwBpU\" title=\"Fer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fer\" rel=\"mw:WikiLink\">fer<\/a>\u00a0pour le rouge brun\u00e2tre, le\u00a0<a id=\"mwBpY\" title=\"Cuivre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cuivre\" rel=\"mw:WikiLink\">cuivre<\/a>\u00a0pour les verts, l&rsquo;<a id=\"mwBpc\" title=\"Antimoine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antimoine\" rel=\"mw:WikiLink\">antimoine<\/a>\u00a0pour les jaunes<sup id=\"cite_ref-Rubin_117-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Rubin&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Rubin-117&quot;}}\"><a id=\"mwBpg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Rubin-117\"><span id=\"mwBpk\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBpo\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>117<span id=\"mwBps\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;<a id=\"mwBpw\" title=\"Or\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Or\" rel=\"mw:WikiLink\">or<\/a>\u00a0est quant \u00e0 lui utilis\u00e9 sous forme de fines feuilles coup\u00e9es et coll\u00e9es sur la feuille du manuscrit, ou r\u00e9duit en poudre transform\u00e9e en peinture<sup id=\"cite_ref-Rubin_117-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Rubin&quot;}}\"><a id=\"mwBp0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Rubin-117\"><span id=\"mwBp4\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBp8\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>117<span id=\"mwBqA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Des pigments\u00a0<a id=\"mwBqE\" title=\"Compos\u00e9 organique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Compos%C3%A9_organique\" rel=\"mw:WikiLink\">organiques<\/a>\u00a0sont \u00e9galement employ\u00e9s, comme le\u00a0<a id=\"mwBqI\" title=\"Carmin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carmin\" rel=\"mw:WikiLink\">carmin<\/a>\u00a0de\u00a0<a id=\"mwBqM\" title=\"Coccoidea\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coccoidea\" rel=\"mw:WikiLink\">cochenille<\/a><sup id=\"cite_ref-118\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-118&quot;}}\"><a id=\"mwBqQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-118\"><span id=\"mwBqU\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBqY\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>118<span id=\"mwBqc\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, ou la\u00a0<a id=\"mwBqg\" title=\"Gomme-gutte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gomme-gutte\" rel=\"mw:WikiLink\">gomme-gutte<\/a>\u00a0pour les jaunes, produite \u00e0 partir de r\u00e9sine d&rsquo;esp\u00e8ces de la\u00a0<a id=\"mwBqk\" title=\"Famille (biologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Famille_(biologie)\" rel=\"mw:WikiLink\">famille<\/a>\u00a0des\u00a0<i id=\"mwBqo\"><a id=\"mwBqs\" title=\"Clusiaceae\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clusiaceae\" rel=\"mw:WikiLink\">Clusiaceae<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-EastaughWalshChaplinSiddall2004164_119-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;EastaughWalshChaplinSiddall2004164&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall2004164-119&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Eastaugh&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Walsh&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Chaplin&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Siddall&quot;},&quot;5&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2004&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;164&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBqw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall2004164-119\"><span id=\"mwBq0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBq4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>119<span id=\"mwBq8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Enfin, les\u00a0<a id=\"mwBrA\" title=\"Os\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Os\" rel=\"mw:WikiLink\">os<\/a>\u00a0calcin\u00e9s produisent diff\u00e9rentes substances utilis\u00e9es pour le blanc<sup id=\"cite_ref-EastaughWalshChaplinSiddall200458_120-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;EastaughWalshChaplinSiddall200458&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall200458-120&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Eastaugh&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Walsh&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Chaplin&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Siddall&quot;},&quot;5&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2004&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;58&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBrE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall200458-120\"><span id=\"mwBrI\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBrM\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>120<span id=\"mwBrQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0ou pour le noir<sup id=\"cite_ref-EastaughWalshChaplinSiddall200484_121-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;EastaughWalshChaplinSiddall200484&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall200484-121&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Eastaugh&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Walsh&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Chaplin&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Siddall&quot;},&quot;5&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2004&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;84&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBrU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall200484-121\"><span id=\"mwBrY\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBrc\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>121<span id=\"mwBrg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBrk\">Les\u00a0<a id=\"mwBro\" title=\"Liant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liant\" rel=\"mw:WikiLink\">liants<\/a>\u00a0utilis\u00e9s sont le plus souvent la\u00a0<a id=\"mwBrs\" title=\"Gomme arabique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gomme_arabique\" rel=\"mw:WikiLink\">gomme arabique<\/a>\u00a0et l&rsquo;<a id=\"mwBrw\" title=\"Huile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Huile\" rel=\"mw:WikiLink\">huile<\/a><sup id=\"cite_ref-Mutafian200786_115-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200786&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200786-115&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;86&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBr0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200786-115\"><span id=\"mwBr4\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBr8\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>115<span id=\"mwBsA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwBsE\" data-mw-section-id=\"20\" aria-labelledby=\"Influences_dans_l'art_arm\u00e9nien_moderne\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Influences_dans_l'art_arm\u00e9nien_moderne\"><span id=\"Influences_dans_l.27art_arm.C3.A9nien_moderne\"><\/span>Influences dans l&rsquo;art arm\u00e9nien moderne<\/h2>\n<\/div>\n<section id=\"mwBsI\" data-mw-section-id=\"21\" aria-labelledby=\"Peinture_arm\u00e9nienne\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Peinture_arm\u00e9nienne\"><span id=\"Peinture_arm.C3.A9nienne\"><\/span>Peinture arm\u00e9nienne<\/h3>\n<\/div>\n<div id=\"mwBsM\" class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article connexe&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_connexe&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Peinture arm\u00e9nienne&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article connexe\u00a0:\u00a0<a title=\"Peinture arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">Peinture arm\u00e9nienne<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p id=\"mwBsQ\" style=\"text-align: justify;\">Alors que l&rsquo;art de la miniature arm\u00e9nienne d\u00e9cline peu \u00e0 peu, une transition, peu \u00e9tudi\u00e9e jusqu&rsquo;\u00e0 pr\u00e9sent, s&rsquo;effectue entre celui-ci et la peinture sur\u00a0<a id=\"mwBsU\" title=\"Toile (peinture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toile_(peinture)\" rel=\"mw:WikiLink\">toile<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr id=\"mwBsY\" class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<span id=\"mwBsc\">\u00a0<\/span>; des artistes exercent leur talent \u00e0 la fois en miniature et en peinture, comme\u00a0<a id=\"mwBsg\" class=\"new\" title=\"Minas (enlumineur) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minas_(enlumineur)?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Minas (enlumineur)&quot;]}}\">Minas<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwBsk\" class=\"new\" title=\"Ter Stepanos (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ter_Stepanos?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Ter Stepanos&quot;]}}\">Ter Stepanos<\/a><sup id=\"cite_ref-122\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-122&quot;}}\"><a id=\"mwBso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-122\"><span id=\"mwBss\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBsw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>122<span id=\"mwBs0\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Cette transition conduit ainsi \u00e0 la\u00a0<a id=\"mwBs4\" title=\"Peinture arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">peinture arm\u00e9nienne<\/a>\u00a0moderne.<\/p>\n<p id=\"mwBs8\" style=\"text-align: justify;\">Les peintres arm\u00e9niens, comme les autres peintres de cultures diff\u00e9rentes, n\u2019ont jamais cess\u00e9 de plonger leur regard dans ce qu\u2019avaient accompli les ma\u00eetres des temps pass\u00e9s de leur culture nationale. En effet, en 1944, le peintre arm\u00e9nien\u00a0<a id=\"mwBtA\" title=\"Arshile Gorky\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arshile_Gorky\" rel=\"mw:WikiLink\">Arshile Gorky<\/a>, un\u00a0<a id=\"mwBtE\" title=\"Expressionnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Expressionnisme\" rel=\"mw:WikiLink\">expressionniste abstrait<\/a>, cet \u00ab<span id=\"mwBtI\">\u00a0<\/span>oubli\u00e9 de l&rsquo;abstraction<sup id=\"cite_ref-123\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-123&quot;}}\"><a id=\"mwBtM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-123\"><span id=\"mwBtQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBtU\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>123<span id=\"mwBtY\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup><span id=\"mwBtc\">\u00a0<\/span>\u00bb, \u00e9crit des \u00c9tats-Unis d\u2019Am\u00e9rique une lettre \u00e0 sa s\u0153ur et lui parle de sa passion pour un peintre enlumineur, Toros Roslin. Il note<span id=\"mwBtg\">\u00a0<\/span>: \u00ab<span id=\"mwBtk\">\u00a0<\/span><a id=\"mwBto\" title=\"Toros Roslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_Roslin\" rel=\"mw:WikiLink\">Toros Roslin<\/a>\u00a0est la\u00a0<a id=\"mwBts\" title=\"Art de la Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_de_la_Renaissance\" rel=\"mw:WikiLink\">Renaissance<\/a>. Quelle \u00e9lectricit\u00e9 l&rsquo;homme contient-il<span id=\"mwBtw\">\u00a0<\/span>! Pour moi, il est le plus grand artiste que le monde ait produit avant l&rsquo;\u00e9poque moderne, et son utilisation des dimensions n&rsquo;est surpass\u00e9e que par le cubisme. Une dimensionnalit\u00e9 magistrale, insurpass\u00e9e. Je m&rsquo;incline devant notre Toros<span id=\"mwBt0\">\u00a0<\/span>\u00bb<sup id=\"cite_ref-124\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-124&quot;}}\"><a id=\"mwBt4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-124\"><span id=\"mwBt8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBuA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>124<span id=\"mwBuE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"mwBuI\" class=\"mw-default-size mw-halign-left\"><a id=\"mwBuM\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:ArmenianStamps-322-323.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBuQ\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/ArmenianStamps-322-323.jpg\/250px-ArmenianStamps-322-323.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/73\/ArmenianStamps-322-323.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" width=\"718\" height=\"592\" data-file-width=\"317\" data-file-height=\"261\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBuU\">Martiros Sarian, autoportrait et\u00a0<i id=\"mwBuY\">Mont Aragats<\/i>\u00a0(1925), timbres-poste arm\u00e9niens.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwBuc\" style=\"text-align: justify;\">\u00ab<span id=\"mwBug\">\u00a0<\/span>La dimension d\u2019un dessin<span id=\"mwBuk\">\u00a0<\/span>\u00bb, d\u2019une peinture ou d\u2019un portrait \u00ab<span id=\"mwBuo\">\u00a0<\/span>est le rapport entre l\u2019objet dessin\u00e9 et l\u2019objet pris en nature<span id=\"mwBus\">\u00a0<\/span>\u00bb<sup id=\"cite_ref-125\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-125&quot;}}\"><a id=\"mwBuw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-125\"><span id=\"mwBu0\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBu4\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>125<span id=\"mwBu8\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Pour Gorky, Toros Roslin poss\u00e9dait d\u00e9j\u00e0 dans ses miniatures \u00e9paisseur, profondeur et perspective, d\u2019o\u00f9 son expression de \u00ab<span id=\"mwBvA\">\u00a0<\/span>dimensionnalit\u00e9 magistrale<span id=\"mwBvE\">\u00a0<\/span>\u00bb<span id=\"mwBvI\">\u00a0<\/span>; certes, si le\u00a0<a id=\"mwBvM\" title=\"Cubisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme\" rel=\"mw:WikiLink\">cubisme<\/a>\u00a0repr\u00e9sentait un pas suppl\u00e9mentaire, voir un visage en m\u00eame temps de face et de profil, Toros n\u2019avait pu imaginer au Moyen \u00c2ge, cette possibilit\u00e9 d\u2019un autre angle de vision, cette autre dimension. Dans les\u00a0<i id=\"mwBvQ\">Voix du silence<\/i>,\u00a0<a id=\"mwBvU\" title=\"Andr\u00e9 Malraux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Malraux\" rel=\"mw:WikiLink\">Andr\u00e9 Malraux<\/a>\u00a0r\u00e9fl\u00e9chit autour de l\u2019art pictural<span id=\"mwBvY\">\u00a0<\/span>: \u00ab<span id=\"mwBvc\">\u00a0<\/span>\u2026 une peinture \u00e0 laquelle la conqu\u00eate de la troisi\u00e8me dimension avait \u00e9t\u00e9 essentielle et pour laquelle l\u2019union entre l\u2019illusion et l\u2019expression plastique allait de soi. Union qui voulait exprimer non seulement la forme des objets, mais encore leur mani\u00e8re et leur volume\u2026 c\u2019est-\u00e0-dire atteindre \u00e0 la fois la vue et le toucher<span id=\"mwBvg\">\u00a0<\/span>\u00bb<sup id=\"cite_ref-126\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-126&quot;}}\"><a id=\"mwBvk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-126\"><span id=\"mwBvo\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBvs\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>126<span id=\"mwBvw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBv0\" style=\"text-align: justify;\">Quant \u00e0\u00a0<a id=\"mwBv4\" title=\"Minas Av\u00e9tissian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minas_Av%C3%A9tissian\" rel=\"mw:WikiLink\">Minas Av\u00e9tissian<\/a>, sa propre m\u00e9ditation \u00e0 propos des enlumineurs vient surtout de l\u2019\u00e9cole du Vaspourakan avec ses particularit\u00e9s stylistiques. En effet, dans certaines miniatures, composition et traitement des sc\u00e8nes sont soumis \u00e0 un trac\u00e9 lin\u00e9aire sans figuration de profondeur. \u00ab<span id=\"mwBv8\">\u00a0<\/span>La ligne devient alors le principal moyen d\u2019expression et elle acquiert de la vivacit\u00e9 gr\u00e2ce \u00e0 l\u2019emploi de couleurs pures et vibrantes<span id=\"mwBwA\">\u00a0<\/span>\u00bb, selon les iconographes Akopian et Korkhmazian<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198414_66-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198414&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198414-66&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;14&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBwE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198414-66\"><span id=\"mwBwI\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBwM\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>66<span id=\"mwBwQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Et, de fait, l\u2019emploi du rouge \u00e9carlate en opposition au bleu outremer et \u00e0 la terre de Sienne, comme \u00e9l\u00e9ments de d\u00e9cor, sans profondeur donc, cette utilisation des couleurs pures et vibrantes aux puissants accords chromatiques fait penser aux miniatures arm\u00e9niennes de la Grande-Arm\u00e9nie. Cet emploi des couleurs dans leur puret\u00e9 et leur vibration a un but. D\u2019une part, il s\u2019agit de toucher directement \u00e0 l\u2019\u00e9motion, retenue chez Roslin, selon l\u2019id\u00e9al esth\u00e9tique du\u00a0<a id=\"mwBwU\" title=\"Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge\" rel=\"mw:WikiLink\">Moyen \u00c2ge<\/a>, mais exacerb\u00e9e et ardente chez\u00a0<a id=\"mwBwY\" title=\"Martiros Sarian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martiros_Sarian\" rel=\"mw:WikiLink\">Martiros Sarian<\/a>, v\u00e9h\u00e9mente et palpitante, voire tragique dans toute sa mati\u00e8re chez\u00a0<a id=\"mwBwc\" title=\"Minas Av\u00e9tissian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minas_Av%C3%A9tissian\" rel=\"mw:WikiLink\">Minas Av\u00e9tissian<\/a>. D\u2019autre part, il s\u2019agit donc d\u2019atteindre par l&rsquo;\u0153il et la main, par la ligne et les couleurs, par la force de l&rsquo;<a id=\"mwBwg\" title=\"\u00c9motion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89motion\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00e9motion<\/a>\u00a0picturale, l\u2019<a id=\"mwBwk\" title=\"Inconscient\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inconscient\" rel=\"mw:WikiLink\">inconscient<\/a>\u00a0du spectateur<span id=\"mwBwo\">\u00a0<\/span>; en lui faisant franchir les barri\u00e8res de la raison, pour lui parler au sens\u00a0<a id=\"mwBws\" title=\"Symbolique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Symbolique\" rel=\"mw:WikiLink\">symbolique<\/a>, sans le faire passer par le d\u00e9chiffrement des formes, dans l\u2019absence de perspective, comme chez les miniaturistes de l\u2019\u00e2ge d\u2019or. Ainsi, les peintres arm\u00e9niens de l\u2019\u00e9poque moderne semblent plus proches des enlumineurs du Moyen \u00c2ge que de bien des peintres d\u2019autres p\u00e9riodes de l\u2019histoire de l\u2019<a id=\"mwBww\" title=\"Art arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">art arm\u00e9nien<\/a><sup id=\"cite_ref-Kouymjian1981287_90-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Kouymjian1981287&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Kouymjian1981287-90&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Kouymjian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1981&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;287&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwBw0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Kouymjian1981287-90\"><span id=\"mwBw4\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBw8\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>90<span id=\"mwBxA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Bien avant\u00a0<a id=\"mwBxE\" title=\"Le Caravage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Caravage\" rel=\"mw:WikiLink\">Le Caravage<\/a>\u00a0et son invention technique du\u00a0<a id=\"mwBxI\" title=\"Clair-obscur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clair-obscur\" rel=\"mw:WikiLink\">clair-obscur<\/a><span id=\"mwBxM\">\u00a0<\/span>: \u00ab<span id=\"mwBxQ\">\u00a0<\/span>Toros est la Renaissance<span id=\"mwBxU\">\u00a0<\/span>\u00bb, conclut Arshile Gorky<sup id=\"cite_ref-127\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-127&quot;}}\"><a id=\"mwBxY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-127\"><span id=\"mwBxc\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBxg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>127<span id=\"mwBxk\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwBxo\" data-mw-section-id=\"22\" aria-labelledby=\"Cin\u00e9ma_arm\u00e9nien\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Cin\u00e9ma_arm\u00e9nien\"><span id=\"Cin.C3.A9ma_arm.C3.A9nien\"><\/span>Cin\u00e9ma arm\u00e9nien<\/h3>\n<\/div>\n<figure id=\"mwBxs\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwBxw\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:ArmenianStamps-157a.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwBx0\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/da\/ArmenianStamps-157a.jpg\/250px-ArmenianStamps-157a.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/d\/da\/ArmenianStamps-157a.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail_unscaled 2x\" width=\"768\" height=\"697\" data-file-width=\"500\" data-file-height=\"454\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwBx4\">Sergue\u00ef Paradjanov, timbre-poste \u00e9mis par la\u00a0<a id=\"mwBx8\" title=\"Haypost\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haypost\" rel=\"mw:WikiLink\">Poste arm\u00e9nienne<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<div id=\"mwByA\" class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article connexe&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article_connexe&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Cin\u00e9ma arm\u00e9nien&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article connexe\u00a0:\u00a0<a title=\"Cin\u00e9ma arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cin%C3%A9ma_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">Cin\u00e9ma arm\u00e9nien<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p id=\"mwByE\" style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;art de la miniature a aussi influenc\u00e9 le\u00a0<a id=\"mwByI\" title=\"Cin\u00e9ma arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cin%C3%A9ma_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">cin\u00e9ma arm\u00e9nien<\/a>.\u00a0<a id=\"mwByM\" title=\"Sergue\u00ef Paradjanov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sergue%C3%AF_Paradjanov\" rel=\"mw:WikiLink\">Sergue\u00ef Paradjanov<\/a>\u00a0(Sarkis Paradjanian), l&rsquo;auteur de\u00a0<i id=\"mwByQ\"><a id=\"mwByU\" title=\"Sayat-Nova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sayat-Nova\" rel=\"mw:WikiLink\">Sayat-Nova<\/a><\/i>, film all\u00e9gorique \u00e0 propos de la vie du po\u00e8te, avait beaucoup r\u00e9fl\u00e9chi sur l&rsquo;art de la miniature, sur l&rsquo;\u00e9poque m\u00e9di\u00e9vale et son rapport \u00e0 l&rsquo;espace et au temps dans leur repr\u00e9sentation. En effet, au Moyen \u00e2ge, la construction de l&rsquo;espace selon les r\u00e8gles de la perspective est encore ignor\u00e9e. En revanche, un\u00a0<i id=\"mwByY\">feuilletage<\/i>\u00a0de plans superpos\u00e9s est utilis\u00e9, \u00e0 partir d&rsquo;une surface o\u00f9 les personnages et les diff\u00e9rents \u00e9l\u00e9ments du d\u00e9cor viennent s&rsquo;inscrire. La hi\u00e9rarchie des figures et des \u00e9l\u00e9ments est sugg\u00e9r\u00e9e par la taille, l&rsquo;alternance rythmique des couleurs, le code symbolique des gestes, celui des postures hi\u00e9ratiques, comme celui, plus vivant, des sc\u00e8nes de vie populaire. La composition de l&rsquo;espace en\u00a0<i id=\"mwByc\">lieux<\/i>\u00a0correspond \u00e0 une conception sp\u00e9cifiquement m\u00e9di\u00e9vale. Par ailleurs, le temps est exprim\u00e9 par l&rsquo;espace<span id=\"mwByg\">\u00a0<\/span>: par la juxtaposition de lieux diff\u00e9rents qui constituent autant de moments diff\u00e9rents d&rsquo;une histoire, et ainsi rassembl\u00e9s produisent du sens. La richesse de l&rsquo;image est la caract\u00e9ristique la plus frappante. \u00ab\u00a0En puisant\u00a0dans la po\u00e9sie et la culture arm\u00e9niennes sans craindre de croiser les influences perses, l&rsquo;un des berceaux de l&rsquo;<a id=\"mwByk\" title=\"Alchimie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alchimie\" rel=\"mw:WikiLink\">alchimie<\/a>, le cin\u00e9aste rencontre la tradition herm\u00e9tique. Elle se trouve indissolublement attach\u00e9e aux images et aux motifs avec lesquels il agence ses plans. D&rsquo;o\u00f9 la tonalit\u00e9 \u00e9nigmatique des tableaux, proche du\u00a0<i id=\"mwByo\"><a id=\"mwBys\" title=\"Fantastique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fantastique\" rel=\"mw:WikiLink\">fantastique<\/a>\u00a0entrav\u00e9<\/i>\u00a0dont parle\u00a0<a id=\"mwByw\" title=\"Roger Caillois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roger_Caillois\" rel=\"mw:WikiLink\">Roger Caillois<\/a>\u00a0\u00e0 propos des all\u00e9gories alchimiques<span id=\"mwBy0\">\u00a0<\/span>\u00bb<sup id=\"cite_ref-128\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-128&quot;}}\"><a id=\"mwBy4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-128\"><span id=\"mwBy8\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBzA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>128<span id=\"mwBzE\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Le film tout entier est une expression de l&rsquo;imaginaire mat\u00e9riel, c&rsquo;est-\u00e0-dire \u00ab<span id=\"mwBzI\">\u00a0<\/span>l&rsquo;art de se tenir au plus pr\u00e8s des \u00e9l\u00e9ments, des mati\u00e8res, des textures, des couleurs<span id=\"mwBzM\">\u00a0<\/span>\u00bb<sup id=\"cite_ref-129\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-129&quot;}}\"><a id=\"mwBzQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-129\"><span id=\"mwBzU\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwBzY\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>129<span id=\"mwBzc\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwBzg\" style=\"text-align: justify;\">Dans un article du journal\u00a0<i id=\"mwBzk\"><a id=\"mwBzo\" title=\"Lib\u00e9ration (journal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lib%C3%A9ration_(journal)\" rel=\"mw:WikiLink\">Lib\u00e9ration<\/a><\/i>, en\u00a0<a id=\"mwBzs\" title=\"1982\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1982\" rel=\"mw:WikiLink\">1982<\/a>,\u00a0<a id=\"mwBzw\" title=\"Serge Daney\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Serge_Daney\" rel=\"mw:WikiLink\">Serge Daney<\/a>, critique cin\u00e9matographique, reprend les propos du cin\u00e9aste<span id=\"mwBz0\">\u00a0<\/span>: \u00ab<span id=\"mwBz4\">\u00a0<\/span>il m\u2019a sembl\u00e9 qu\u2019une image statique, au cin\u00e9ma, peut avoir une profondeur telle une miniature, une plastique et une dynamique internes<span id=\"mwBz8\">\u00a0<\/span>\u00bb notait Paradjanov<sup id=\"cite_ref-obs_130-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;obs&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-obs-130&quot;}}\"><a id=\"mwB0A\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-obs-130\"><span id=\"mwB0E\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB0I\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>130<span id=\"mwB0M\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;auteur de\u00a0<i id=\"mwB0Q\">Sayat-Nova<\/i>\u00a0a beaucoup m\u00e9dit\u00e9 sur la miniature arm\u00e9nienne, il d\u00e9clarait<span id=\"mwB0U\">\u00a0<\/span>: \u00ab<span id=\"mwB0Y\">\u00a0<\/span>J&rsquo;ai pens\u00e9 que le cin\u00e9ma pouvait \u00eatre statique par l&rsquo;image, comme peut l&rsquo;\u00eatre une\u00a0<a id=\"mwB0c\" title=\"Miniature persane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_persane\" rel=\"mw:WikiLink\">miniature persane<\/a>\u00a0ou indienne, et avoir une plastique et une dynamique int\u00e9rieures. C&rsquo;est pour cela que Sayat Nova a \u00e9t\u00e9 diff\u00e9rent de mes films pr\u00e9c\u00e9dents, lorsque j&rsquo;ai r\u00e9fl\u00e9chi et travaill\u00e9 sur les miniatures religieuses arm\u00e9niennes, pleines de spiritualit\u00e9 et de po\u00e9sie. Elles ont \u00e9veill\u00e9 en moi un \u00e9tonnant sentiment de v\u00e9n\u00e9ration<span id=\"mwB0g\">\u00a0<\/span>\u00bb<sup id=\"cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198493_131-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;KorkhmazianAkopianDrampian198493&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198493-131&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Korkhmazian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Akopian&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Drampian&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;93&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwB0k\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198493-131\"><span id=\"mwB0o\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB0s\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>131<span id=\"mwB0w\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Et son regard s&rsquo;est m\u00e9tamorphos\u00e9 au contact de ces miniatures. En effet, comme dans la miniature arm\u00e9nienne, la profondeur de chaque image-tableau est gomm\u00e9e en fixant un fond \u00e0 l\u2019image. La perspective s&rsquo;efface au profit d&rsquo;une\u00a0<i id=\"mwB00\">vision<\/i>\u00a0constitu\u00e9e d&rsquo;une riche mati\u00e8re faite de d\u00e9tails et d&rsquo;ornementation. Ainsi, le cin\u00e9aste restitue la profondeur vivante du\u00a0<a id=\"mwB04\" title=\"Mythe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mythe\" rel=\"mw:WikiLink\">mythe<\/a>, entre visible et invisible, il perp\u00e9tue le lien \u00e9labor\u00e9 au fil des si\u00e8cles entre\u00a0<a id=\"mwB08\" title=\"Tradition\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tradition\" rel=\"mw:WikiLink\">tradition<\/a>\u00a0et\u00a0<a id=\"mwB1A\" title=\"Modernit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernit%C3%A9\" rel=\"mw:WikiLink\">modernit\u00e9<\/a><sup id=\"cite_ref-obs_130-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;obs&quot;}}\"><a id=\"mwB1E\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-obs-130\"><span id=\"mwB1I\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB1M\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>130<span id=\"mwB1Q\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n<section id=\"mwB1U\" data-mw-section-id=\"23\" aria-labelledby=\"Conservation\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Conservation\">Conservation<\/h2>\n<\/div>\n<figure id=\"mwB1Y\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mwB1c\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Yerevan,_Matenadaran,_Armenia.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mwB1g\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/be\/Yerevan%2C_Matenadaran%2C_Armenia.jpg\/250px-Yerevan%2C_Matenadaran%2C_Armenia.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/be\/Yerevan%2C_Matenadaran%2C_Armenia.jpg\/500px-Yerevan%2C_Matenadaran%2C_Armenia.jpg?utm_source=fr.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail 2x\" width=\"820\" height=\"613\" data-file-width=\"4352\" data-file-height=\"3264\" data-file-type=\"bitmap\" \/><\/a><figcaption id=\"mwB1k\">Entr\u00e9e principale du Matenadaran.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwB1o\" style=\"text-align: justify;\">Sur les\u00a0<span id=\"mwB1s\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;formatnum:30000&quot;,&quot;function&quot;:&quot;formatnum&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">30\u00a0000<\/span>\u00a0<a id=\"mwB1w\" title=\"Livre arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">manuscrits arm\u00e9niens<\/a>\u00a0actuellement r\u00e9pertori\u00e9s dans le monde<sup id=\"cite_ref-Mat_hist_132-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mat hist&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mat_hist-132&quot;}}\"><a id=\"mwB10\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mat_hist-132\"><span id=\"mwB14\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB18\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>132<span id=\"mwB2A\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>, environ\u00a0<span id=\"mwB2E\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;formatnum:10000&quot;,&quot;function&quot;:&quot;formatnum&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">10\u00a0000<\/span>\u00a0sont ornement\u00e9s, et entre\u00a0<span id=\"mwB2I\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;formatnum:5000&quot;,&quot;function&quot;:&quot;formatnum&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">5\u00a0000<\/span>\u00a0et\u00a0<span id=\"mwB2M\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;formatnum:7000&quot;,&quot;function&quot;:&quot;formatnum&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">7\u00a0000<\/span>\u00a0d&rsquo;entre eux contiennent une ou plusieurs miniatures (dont le nombre total se compte en dizaines de milliers)<sup id=\"cite_ref-Kouymjian_133-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Kouymjian&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Kouymjian-133&quot;}}\"><a id=\"mwB2Q\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Kouymjian-133\"><span id=\"mwB2U\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB2Y\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>133<span id=\"mwB2c\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. On retrouve ces manuscrits ornement\u00e9s (dont la plupart sont religieux<span id=\"mwB2g\">\u00a0<\/span>: seuls 5<span id=\"mwB2k\">\u00a0<\/span>% d&rsquo;entre eux sont profanes<sup id=\"cite_ref-Mutafian200786_115-3\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mutafian200786&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mutafian200786-115&quot;},&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sfn&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sfn&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mutafian&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;86&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><a id=\"mwB2o\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mutafian200786-115\"><span id=\"mwB2s\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB2w\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>115<span id=\"mwB20\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>) dans la plupart des\u00a0<a id=\"mwB24\" title=\"Mus\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e\" rel=\"mw:WikiLink\">mus\u00e9es<\/a>\u00a0et des grandes biblioth\u00e8ques du monde<span id=\"mwB28\">\u00a0<\/span>; les principaux endroits de conservation sont les suivants<span id=\"mwB3A\">\u00a0<\/span>:<\/p>\n<ul id=\"mwB3E\">\n<li id=\"mwB3I\" style=\"text-align: justify;\">Institut Machtots de recherches sur les manuscrits anciens, dit \u00ab<span id=\"mwB3M\">\u00a0<\/span><a id=\"mwB3Q\" title=\"Matenadaran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matenadaran\" rel=\"mw:WikiLink\">Matenadaran<\/a><span id=\"mwB3U\">\u00a0<\/span>\u00bb (<a id=\"mwB3Y\" title=\"Erevan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Erevan\" rel=\"mw:WikiLink\">Erevan<\/a>,\u00a0<a id=\"mwB3c\" title=\"Arm\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arm%C3%A9nie\" rel=\"mw:WikiLink\">Arm\u00e9nie<\/a>)<span id=\"mwB3g\">\u00a0<\/span>: sur les plus de\u00a0<span id=\"mwB3k\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;formatnum:10000&quot;,&quot;function&quot;:&quot;formatnum&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">10\u00a0000<\/span>\u00a0manuscrits arm\u00e9niens qui y sont conserv\u00e9s, un tiers est ornement\u00e9<sup id=\"cite_ref-Mouradian_134-0\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Mouradian&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-Mouradian-134&quot;}}\"><a id=\"mwB3o\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Mouradian-134\"><span id=\"mwB3s\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB3w\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>134<span id=\"mwB30\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li id=\"mwB34\" style=\"text-align: justify;\"><a id=\"mwB38\" title=\"San Lazzaro degli Armeni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/San_Lazzaro_degli_Armeni\" rel=\"mw:WikiLink\">San Lazzaro degli Armeni<\/a>, monast\u00e8re de la\u00a0<a id=\"mwB4A\" title=\"Congr\u00e9gation des p\u00e8res m\u00e9khitaristes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Congr%C3%A9gation_des_p%C3%A8res_m%C3%A9khitaristes\" rel=\"mw:WikiLink\">Congr\u00e9gation des p\u00e8res m\u00e9khitaristes<\/a>\u00a0(<a id=\"mwB4E\" title=\"Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Venise\" rel=\"mw:WikiLink\">Venise<\/a>,\u00a0<a id=\"mwB4I\" title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\" rel=\"mw:WikiLink\">Italie<\/a>)<span id=\"mwB4M\">\u00a0<\/span>:\u00a0<span id=\"mwB4Q\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;formatnum:4000&quot;,&quot;function&quot;:&quot;formatnum&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">4\u00a0000<\/span>\u00a0manuscrits y sont conserv\u00e9s<sup id=\"cite_ref-Kouymjian_133-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Kouymjian&quot;}}\"><a id=\"mwB4U\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Kouymjian-133\"><span id=\"mwB4Y\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB4c\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>133<span id=\"mwB4g\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li id=\"mwB4k\" style=\"text-align: justify;\"><a id=\"mwB4o\" title=\"Patriarcat arm\u00e9nien de J\u00e9rusalem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patriarcat_arm%C3%A9nien_de_J%C3%A9rusalem\" rel=\"mw:WikiLink\">Patriarcat arm\u00e9nien de J\u00e9rusalem<\/a>\u00a0(<a id=\"mwB4s\" title=\"J\u00e9rusalem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9rusalem\" rel=\"mw:WikiLink\">J\u00e9rusalem<\/a>,\u00a0<a id=\"mwB4w\" title=\"Isra\u00ebl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isra%C3%ABl\" rel=\"mw:WikiLink\">Isra\u00ebl<\/a>)<span id=\"mwB40\">\u00a0<\/span>: le Patriarcat pr\u00e9serve\u00a0<span id=\"mwB44\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;formatnum:4000&quot;,&quot;function&quot;:&quot;formatnum&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">4\u00a0000<\/span>\u00a0manuscrits, et sa biblioth\u00e8que\u00a0<a id=\"mwB48\" title=\"Calouste Gulbenkian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calouste_Gulbenkian\" rel=\"mw:WikiLink\">Calouste Gulbenkian<\/a>\u00a0est un centre d&rsquo;\u00e9tude important<sup id=\"cite_ref-135\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-135&quot;}}\"><a id=\"mwB5A\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-135\"><span id=\"mwB5E\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB5I\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>135<span id=\"mwB5M\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li id=\"mwB5Q\" style=\"text-align: justify;\"><a id=\"mwB5U\" title=\"Monast\u00e8re m\u00e9khitariste de Vienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monast%C3%A8re_m%C3%A9khitariste_de_Vienne\" rel=\"mw:WikiLink\">Monast\u00e8re m\u00e9khitariste de Vienne<\/a>\u00a0(<a id=\"mwB5Y\" title=\"Autriche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autriche\" rel=\"mw:WikiLink\">Autriche<\/a>)<span id=\"mwB5c\">\u00a0<\/span>: ce centre abrite\u00a0<span id=\"mwB5g\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;formatnum:2800&quot;,&quot;function&quot;:&quot;formatnum&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">2\u00a0800<\/span>\u00a0manuscrits et fragments<sup id=\"cite_ref-136\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-136&quot;}}\"><a id=\"mwB5k\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-136\"><span id=\"mwB5o\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB5s\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>136<span id=\"mwB5w\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li id=\"mwB50\" style=\"text-align: justify;\">Monast\u00e8re de Bzommar,\u00a0<a id=\"mwB54\" title=\"\u00c9glise catholique arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_catholique_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00c9glise catholique arm\u00e9nienne<\/a>\u00a0(<a id=\"mwB58\" title=\"Liban\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liban\" rel=\"mw:WikiLink\">Liban<\/a>)<span id=\"mwB6A\">\u00a0<\/span>: un millier de manuscrits y sont conserv\u00e9s<sup id=\"cite_ref-Kouymjian_133-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Kouymjian&quot;}}\"><a id=\"mwB6E\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Kouymjian-133\"><span id=\"mwB6I\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB6M\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>133<span id=\"mwB6Q\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li id=\"mwB6U\" style=\"text-align: justify;\">Monast\u00e8re de\u00a0<a id=\"mwB6Y\" title=\"La Nouvelle-Djolfa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Nouvelle-Djolfa\" rel=\"mw:WikiLink\">La Nouvelle-Djolfa<\/a>\u00a0(<a id=\"mwB6c\" title=\"Ispahan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ispahan\" rel=\"mw:WikiLink\">Ispahan<\/a>,\u00a0<a id=\"mwB6g\" title=\"Iran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iran\" rel=\"mw:WikiLink\">Iran<\/a>)<span id=\"mwB6k\">\u00a0<\/span>: la biblioth\u00e8que conserve un millier de manuscrits<sup id=\"cite_ref-Kouymjian_133-3\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Kouymjian&quot;}}\"><a id=\"mwB6o\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Kouymjian-133\"><span id=\"mwB6s\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB6w\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>133<span id=\"mwB60\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li id=\"mwB64\" style=\"text-align: justify;\"><a id=\"mwB68\" title=\"Catholicossat de tous les Arm\u00e9niens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catholicossat_de_tous_les_Arm%C3%A9niens\" rel=\"mw:WikiLink\">Si\u00e8ge de Sainte-Etchmiadzin<\/a>\u00a0(<a id=\"mwB7A\" title=\"Etchmiadzin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Etchmiadzin\" rel=\"mw:WikiLink\">Etchmiadzin<\/a>,\u00a0<a id=\"mwB7E\" title=\"Arm\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arm%C3%A9nie\" rel=\"mw:WikiLink\">Arm\u00e9nie<\/a>)<sup id=\"cite_ref-137\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-137&quot;}}\"><a id=\"mwB7I\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-137\"><span id=\"mwB7M\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB7Q\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>137<span id=\"mwB7U\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup><span id=\"mwB7Y\">\u00a0<\/span>: moins de mille manuscrits y sont pr\u00e9serv\u00e9s<sup id=\"cite_ref-Kouymjian_133-4\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;name&quot;:&quot;Kouymjian&quot;}}\"><a id=\"mwB7c\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_note-Kouymjian-133\"><span id=\"mwB7g\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwB7k\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>133<span id=\"mwB7o\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n<section id=\"mwB7s\" data-mw-section-id=\"24\" aria-labelledby=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div id=\"mwB70\" class=\"reference-cadre\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"references-small decimal\">\n<ol id=\"mwB74\" class=\"mw-references references\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;references&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;responsive&quot;:&quot;0&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;html&quot;:&quot;&quot;}}\">\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19847-1\" data-mw-footnote-number=\"1\"><span id=\"mwB78\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwB8A\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian19847_1-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19847-1\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwB8I\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwB8M\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwB8Q\">\u00a0<\/span>7.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\" data-mw-footnote-number=\"2\"><span id=\"mwB8U\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwB8Y\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-2\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-2\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwB8g\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : russe\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ru&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ru&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(ru)<\/abbr>\u00a0<a id=\"mwB8k\" title=\"Val\u00e9ri Brioussov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Val%C3%A9ri_Brioussov\" rel=\"mw:WikiLink\">Val\u00e9ri Brioussov<\/a>,\u00a0<i id=\"mwB8o\">\u041f\u043e\u044d\u0437\u0438\u044f \u0410\u0440\u043c\u0435\u043d\u0438\u0438<\/i>\u00a0(<i id=\"mwB8s\">La po\u00e9sie de l&rsquo;Arm\u00e9nie<\/i>), \u00c9ditions d&rsquo;\u00c9tat, Erevan, 1966,\u00a0<abbr id=\"mwB8w\" class=\"abbr\" title=\"page\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;27&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwB80\">\u00a0<\/span><span id=\"mwB84\">27<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mutafian200782-3\" data-mw-footnote-number=\"3\"><span id=\"mwB88\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwB9A\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200782_3-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mutafian200782-3\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwB9I\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Mutafian2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Mutafian 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwB9M\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwB9Q\">\u00a0<\/span>82.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mutafian200775-4\" data-mw-footnote-number=\"4\"><span id=\"mwB9U\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwB9Y\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200775_4-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mutafian200775-4\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwB9g\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Mutafian2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Mutafian 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwB9k\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwB9o\">\u00a0<\/span>75.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5\" data-mw-footnote-number=\"5\"><span id=\"mwB9s\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwB9w\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-0\"><\/a><a id=\"mwB94\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-1\"><\/a><a id=\"mwB-A\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-2\"><\/a><a id=\"mwB-I\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-3\"><\/a><a id=\"mwB-Q\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-4\"><\/a><a id=\"mwB-Y\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007177_5-5\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007177-5\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwB-g\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwB-k\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwB-o\">\u00a0<\/span>177.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007176-6\" data-mw-footnote-number=\"6\"><span id=\"mwB-s\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwB-w\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007176_6-0\"><\/a><a id=\"mwB-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007176_6-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007176-6\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwB_A\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwB_E\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwB_I\">\u00a0<\/span>176.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007118-7\" data-mw-footnote-number=\"7\"><span id=\"mwB_M\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwB_Q\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007118_7-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007118-7\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwB_Y\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwB_c\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwB_g\">\u00a0<\/span>118.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007181-8\" data-mw-footnote-number=\"8\"><span id=\"mwB_k\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwB_o\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007181_8-0\"><\/a><a id=\"mwB_w\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007181_8-1\"><\/a><a id=\"mwB_4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007181_8-2\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007181-8\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCAA\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCAE\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCAI\">\u00a0<\/span>181.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_264-9\" data-mw-footnote-number=\"9\"><span id=\"mwCAM\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCAQ\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_264_9-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_264-9\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"D\u00e9d\u00e9yan2007\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ref-Dedeyan-PeupleArm\u00e9nien&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ref-Dedeyan-PeupleArm\u00e9nien&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;passage&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;264&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"G\u00e9rard_D\u00e9d\u00e9yan2007\" class=\"ouvrage\"><a id=\"mwCAY\" title=\"G\u00e9rard D\u00e9d\u00e9yan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9rard_D%C3%A9d%C3%A9yan\" rel=\"mw:WikiLink\">G\u00e9rard\u00a0<span id=\"mwCAc\" class=\"nom_auteur\">D\u00e9d\u00e9yan<\/span><\/a>\u00a0(<abbr id=\"mwCAg\" class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>),\u00a0<cite id=\"mwCAk\" class=\"italique\">Histoire du peuple arm\u00e9nien<\/cite>, Toulouse, \u00c9d. Privat,\u00a0<time id=\"mwCAo\">2007<\/time>\u00a0(<abbr id=\"mwCAs\" class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup id=\"mwCAw\">re<\/sup><\/abbr><span id=\"mwCA0\">\u00a0<\/span><abbr id=\"mwCA4\" class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01982), 991<span id=\"mwCA8\">\u00a0<\/span><abbr id=\"mwCBA\" class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small id=\"mwCBE\"><span id=\"mwCBI\">[<\/span><a id=\"mwCBM\" title=\"R\u00e9f\u00e9rence:Histoire du peuple arm\u00e9nien (D\u00e9d\u00e9yan)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9f%C3%A9rence:Histoire_du_peuple_arm%C3%A9nien_(D%C3%A9d%C3%A9yan)\" rel=\"mw:WikiLink\">d\u00e9tail de l\u2019\u00e9dition<\/a><span id=\"mwCBQ\">]<\/span><\/small>\u00a0<small id=\"mwCBU\">(<a id=\"mwCBY\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwCBc\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCBg\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7089-6874-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7089-6874-5\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwCBk\" class=\"nowrap\">978-2-7089-6874-5<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwCBo\" class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr><span id=\"mwCBs\">\u00a0<\/span>264<span id=\"mwCBw\" class=\"Z3988\" title=\"ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Histoire+du+peuple+arm%C3%A9nien&amp;rft.place=Toulouse&amp;rft.pub=%C3%89d.+Privat&amp;rft.aulast=D%C3%A9d%C3%A9yan&amp;rft.aufirst=G%C3%A9rard&amp;rft.date=2007&amp;rft.pages=264&amp;rft.tpages=991&amp;rft.isbn=978-2-7089-6874-5&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AMiniature+arm%C3%A9nienne\"><\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vernay-Nouri200755-10\" data-mw-footnote-number=\"10\"><span id=\"mwCB0\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCB4\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200755_10-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200755-10\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCCA\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Vernay-Nouri2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Vernay-Nouri 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCCE\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCCI\">\u00a0<\/span>55.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007186-11\" data-mw-footnote-number=\"11\"><span id=\"mwCCM\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCCQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007186_11-0\"><\/a><a id=\"mwCCY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007186_11-1\"><\/a><a id=\"mwCCg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007186_11-2\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007186-11\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCCo\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCCs\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCCw\">\u00a0<\/span>186.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vernay-Nouri200756-12\" data-mw-footnote-number=\"12\"><span id=\"mwCC0\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCC4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200756_12-0\"><\/a><a id=\"mwCDA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200756_12-1\"><\/a><a id=\"mwCDI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200756_12-2\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200756-12\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCDQ\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Vernay-Nouri2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Vernay-Nouri 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCDU\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCDY\">\u00a0<\/span>56.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007184-13\" data-mw-footnote-number=\"13\"><span id=\"mwCDc\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCDg\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007184_13-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007184-13\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCDo\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCDs\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCDw\">\u00a0<\/span>184.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_289-14\" data-mw-footnote-number=\"14\"><span id=\"mwCD0\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCD4\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_289_14-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_289-14\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCEA\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;289&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwCEE\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwCEI\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCEM\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCEQ\">289<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007185-15\" data-mw-footnote-number=\"15\"><span id=\"mwCEU\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCEY\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007185_15-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007185-15\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCEg\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCEk\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCEo\">\u00a0<\/span>185.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007105-16\" data-mw-footnote-number=\"16\"><span id=\"mwCEs\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCEw\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007105_16-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007105-16\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCE4\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCE8\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCFA\">\u00a0<\/span>105.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007108-17\" data-mw-footnote-number=\"17\"><span id=\"mwCFE\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCFI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007108_17-0\"><\/a><a id=\"mwCFQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007108_17-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007108-17\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCFY\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCFc\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCFg\">\u00a0<\/span>108.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\" data-mw-footnote-number=\"18\"><span id=\"mwCFk\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCFo\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-18\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-18\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwCFw\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/armenianstudies.csufresno.edu\/arts_of_armenia\/images\/61.jpg&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;''Adoration des Mages'', Ms. 2374&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;22 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\u00ab<span id=\"mwCF0\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCF4\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/armenianstudies.csufresno.edu\/arts_of_armenia\/images\/61.jpg\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwCF8\"><i id=\"mwCGA\">Adoration des Mages<\/i>, Ms. 2374<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Farmenianstudies.csufresno.edu%2Farts_of_armenia%2Fimages%2F61.jpg\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwCGE\">\u00a0<\/span>\u00bb\u00a0<small id=\"mwCGI\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwCGM\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-22\" data-sort-value=\"2008-11-22\">22 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007109-19\" data-mw-footnote-number=\"19\"><span id=\"mwCGQ\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCGU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007109_19-0\"><\/a><a id=\"mwCGc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007109_19-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007109-19\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCGk\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCGo\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCGs\">\u00a0<\/span>109.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007187-20\" data-mw-footnote-number=\"20\"><span id=\"mwCGw\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCG0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007187_20-0\"><\/a><a id=\"mwCG8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007187_20-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007187-20\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCHE\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCHI\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCHM\">\u00a0<\/span>187.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mutafian200792-21\" data-mw-footnote-number=\"21\"><span id=\"mwCHQ\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCHU\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200792_21-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mutafian200792-21\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCHc\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Mutafian2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Mutafian 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCHg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCHk\">\u00a0<\/span>92.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007178-22\" data-mw-footnote-number=\"22\"><span id=\"mwCHo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCHs\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007178_22-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007178-22\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCH0\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCH4\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCH8\">\u00a0<\/span>178.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007189-23\" data-mw-footnote-number=\"23\"><span id=\"mwCIA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCIE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007189_23-0\"><\/a><a id=\"mwCIM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007189_23-1\"><\/a><a id=\"mwCIU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007189_23-2\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007189-23\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCIc\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCIg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCIk\">\u00a0<\/span>189.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007180-24\" data-mw-footnote-number=\"24\"><span id=\"mwCIo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCIs\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007180_24-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007180-24\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCI0\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCI4\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCI8\">\u00a0<\/span>180.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_329-25\" data-mw-footnote-number=\"25\"><span id=\"mwCJA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCJE\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_329_25-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_329-25\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCJM\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;329&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwCJQ\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwCJU\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCJY\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCJc\">329<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Hacikyan_186-26\" data-mw-footnote-number=\"26\"><span id=\"mwCJg\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCJk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Hacikyan_186_26-0\"><\/a><a id=\"mwCJs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Hacikyan_186_26-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Hacikyan_186-26\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCJ0\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0Agop J. Hacikyan (dir.),\u00a0<i id=\"mwCJ4\">The Heritage of Armenian Literature<\/i>, vol.\u00a0<abbr id=\"mwCJ8\" class=\"abbr \" title=\"2\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;II&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:II&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwCKA\" class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><span id=\"mwCKE\">\u00a0<\/span>:\u00a0<i id=\"mwCKI\">From the Sixth to the Eighteenth Century<\/i>, Wayne State University Press, D\u00e9troit, 2005,\u00a0<span id=\"mwCKM\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;0-8143-3221-8&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwCKQ\">(<a id=\"mwCKU\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwCKY\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCKc\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-8143-3221-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-8143-3221-8\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwCKg\" class=\"nowrap\">0-8143-3221-8<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwCKk\" class=\"abbr\" title=\"page\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;186&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCKo\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCKs\">186<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\" data-mw-footnote-number=\"27\"><span id=\"mwCKw\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCK0\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-27\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-27\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"Bedrosian1979\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ouvrage &quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ouvrage&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;auteur1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Robert Bedrosian&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;The Turco-Mongol Invasions and the Lords of Armenia in the 13-14th Centuries&quot;},&quot;nature ouvrage&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Dissertation, Columbia University&quot;},&quot;sous-titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lieu&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;collection&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;ann\u00e9e&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1979&quot;},&quot;volume&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;tome&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;pages totales&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;passage&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.156&quot;},&quot;isbn&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lire en ligne&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/rbedrosian.com\/dissert.html&quot;},&quot;texte&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ph.D.&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Robert_Bedrosian1979\" class=\"ouvrage\"><abbr id=\"mwCK8\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Robert Bedrosian,\u00a0<cite id=\"mwCLA\" class=\"italique\" lang=\"en\">The Turco-Mongol Invasions and the Lords of Armenia in the 13-14th Centuries<\/cite>\u00a0(Dissertation, Columbia University),\u00a0<time id=\"mwCLE\">1979<\/time>\u00a0<small id=\"mwCLI\">(<a id=\"mwCLM\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/rbedrosian.com\/dissert.html\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Frbedrosian.com%2Fdissert.html\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>, p.156<span id=\"mwCLQ\" class=\"Z3988\" title=\"ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=The+Turco-Mongol+Invasions+and+the+Lords+of+Armenia+in+the+13-14th+Centuries&amp;rft.aulast=Bedrosian&amp;rft.aufirst=Robert&amp;rft.date=1979&amp;rft.pages=p.156&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AMiniature+arm%C3%A9nienne\"><\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bedrosian197998,_111-112-28\" data-mw-footnote-number=\"28\"><span id=\"mwCLU\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCLY\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Bedrosian197998,_111-112_28-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Bedrosian197998,_111-112-28\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCLg\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Bedrosian1979\" rel=\"mw:WikiLink\">Bedrosian 1979<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCLk\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCLo\">\u00a0<\/span>98, 111-112.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-29\" data-mw-footnote-number=\"29\"><span id=\"mwCLs\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCLw\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-29\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-29\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCL4\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;363-364&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwCL8\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwCMA\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCME\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCMI\">363-364<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_356-30\" data-mw-footnote-number=\"30\"><span id=\"mwCMM\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCMQ\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_356_30-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_356-30\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCMY\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;356&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwCMc\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwCMg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCMk\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCMo\">356<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-31\" data-mw-footnote-number=\"31\"><span id=\"mwCMs\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCMw\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-31\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-31\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCM4\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : russe\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ru&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ru&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(ru)<\/abbr>\u00a0L\u00e9von Khatchikian,\u00a0<i id=\"mwCM8\">\u041d\u0430\u0443\u0447\u043d\u044b\u0435 \u0442\u0440\u0443\u0434\u044b \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u0413\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0423\u043d\u0438\u0432\u0435\u0440\u0441\u0438\u0442\u0435\u0442\u0430<\/i>\u00a0(<i id=\"mwCNA\">L&rsquo;universit\u00e9 de Gladzor et les discours de fin d&rsquo;\u00e9tudes<\/i>), Travaux scientifiques de l&rsquo;universit\u00e9 d&rsquo;\u00c9revan, t. 23, 1946.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mathews_27-32\" data-mw-footnote-number=\"32\"><span id=\"mwCNE\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCNI\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mathews_27_32-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mathews_27-32\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"MathewsTaylor2001\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ouvrage &quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ouvrage&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;pr\u00e9nom1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Thomas F.&quot;},&quot;nom1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mathews&quot;},&quot;auteur2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Alice Taylor&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;The Armenian Gospels of Gladzor: The Life of Christ Illuminated&quot;},&quot;sous-titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lieu&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Getty Publications&quot;},&quot;collection&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;ann\u00e9e&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2001&quot;},&quot;volume&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;tome&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;pages totales&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;passage&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.27&quot;},&quot;isbn&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;0-89236-627-3&quot;},&quot;lire en ligne&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Thomas_F._MathewsAlice_Taylor2001\" class=\"ouvrage\"><abbr id=\"mwCNQ\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Thomas F.\u00a0<span id=\"mwCNU\" class=\"nom_auteur\">Mathews<\/span>\u00a0et Alice Taylor,\u00a0<cite id=\"mwCNY\" class=\"italique\" lang=\"en\">The Armenian Gospels of Gladzor: The Life of Christ Illuminated<\/cite>, Getty Publications,\u00a0<time id=\"mwCNc\">2001<\/time>\u00a0<small id=\"mwCNg\">(<a id=\"mwCNk\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwCNo\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCNs\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-89236-627-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-89236-627-3\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwCNw\" class=\"nowrap\">0-89236-627-3<\/span><\/a>)<\/small>, p.27<span id=\"mwCN0\" class=\"Z3988\" title=\"ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=The+Armenian+Gospels+of+Gladzor%3A+The+Life+of+Christ+Illuminated&amp;rft.pub=Getty+Publications&amp;rft.aulast=Mathews&amp;rft.aufirst=Thomas+F.&amp;rft.au=Alice+Taylor&amp;rft.date=2001&amp;rft.pages=p.27&amp;rft.isbn=0-89236-627-3&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AMiniature+arm%C3%A9nienne\"><\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19848-33\" data-mw-footnote-number=\"33\"><span id=\"mwCN4\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCN8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian19848_33-0\"><\/a><a id=\"mwCOE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian19848_33-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19848-33\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCOM\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCOQ\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCOU\">\u00a0<\/span>8.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_371-34\" data-mw-footnote-number=\"34\"><span id=\"mwCOY\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCOc\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_371_34-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_371-34\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCOk\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;371&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwCOo\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwCOs\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCOw\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCO0\">371<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-35\" data-mw-footnote-number=\"35\"><span id=\"mwCO4\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCO8\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-35\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-35\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"Dournovo1979\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ouvrage &quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ouvrage&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ru&quot;},&quot;auteur1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Lydia Dournovo&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;\u041e\u0447\u0435\u0440\u043a\u0438 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0437\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0433\u043e \u0438\u0441\u043a\u0443\u0441\u0441\u0442\u0432\u0430 \u0441\u0440\u0435\u0434\u043d\u0435\u0432\u0435\u043a\u043e\u0432\u043e\u0439 \u0410\u0440\u043c\u0435\u043d\u0438\u0438&quot;},&quot;traduction titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Essai sur les arts plastiques de l'Arm\u00e9nie m\u00e9di\u00e9vale&quot;},&quot;sous-titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lieu&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Moscou&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;collection&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;ann\u00e9e&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1979&quot;},&quot;volume&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;tome&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;pages totales&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;passage&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.244&quot;},&quot;isbn&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lire en ligne&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Lydia_Dournovo1979\" class=\"ouvrage\"><abbr id=\"mwCPE\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : russe\">(ru)<\/abbr>\u00a0Lydia Dournovo,\u00a0<cite id=\"mwCPI\" lang=\"ru\">\u041e\u0447\u0435\u0440\u043a\u0438 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0437\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0433\u043e \u0438\u0441\u043a\u0443\u0441\u0441\u0442\u0432\u0430 \u0441\u0440\u0435\u0434\u043d\u0435\u0432\u0435\u043a\u043e\u0432\u043e\u0439 \u0410\u0440\u043c\u0435\u043d\u0438\u0438<\/cite>\u00a0[\u00ab<span id=\"mwCPM\">\u00a0<\/span>Essai sur les arts plastiques de l&rsquo;Arm\u00e9nie m\u00e9di\u00e9vale<span id=\"mwCPQ\">\u00a0<\/span>\u00bb], Moscou,<span id=\"mwCPU\">\u200e<\/span>\u00a0<time id=\"mwCPY\">1979<\/time>, p.244<span id=\"mwCPc\" class=\"Z3988\" title=\"ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=%D0%9E%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B8+%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0+%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9+%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8&amp;rft.place=Moscou&amp;rft.aulast=Dournovo&amp;rft.aufirst=Lydia&amp;rft.date=1979&amp;rft.pages=p.244&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AMiniature+arm%C3%A9nienne\"><\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19849-36\" data-mw-footnote-number=\"36\"><span id=\"mwCPg\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCPk\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian19849_36-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian19849-36\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCPs\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCPw\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCP0\">\u00a0<\/span>9.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\" data-mw-footnote-number=\"37\"><span id=\"mwCP4\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCP8\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-37\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-37\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCQE\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : russe\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ru&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ru&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(ru)<\/abbr>\u00a0I. Iakobson, \u00ab<span id=\"mwCQI\">\u00a0<\/span>\u0425\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0435 \u0441\u0432\u044f\u0437\u0438 \u041c\u043e\u0441\u043a\u043e\u0432\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0420\u0443\u0441\u0438 \u0441 \u0417\u0430\u043a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u044c\u0435\u043c \u0438 \u0411\u043b\u0438\u0436\u043d\u0438\u043c \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u043a\u043e\u043c \u0432\u00a0<abbr id=\"mwCQM\" class=\"abbr \" title=\"16\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVI&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:XVI&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwCQQ\" class=\"romain\">XVI<\/span><\/abbr>\u00a0\u0432.<span id=\"mwCQU\">\u00a0<\/span>\u00bb (\u00ab<span id=\"mwCQY\">\u00a0<\/span>Les liens entre l&rsquo;art de la Moscovie, de la Transcaucasie et du Proche-Orient au\u00a0<abbr id=\"mwCQc\" class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVI&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwCQg\" class=\"romain\">XVI<\/span><sup id=\"mwCQk\">e<\/sup><\/abbr><span id=\"mwCQo\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCQs\">si\u00e8cle<\/span><span id=\"mwCQw\">\u00a0<\/span>\u00bb), dans\u00a0<i id=\"mwCQ0\">\u0414\u0440\u0435\u0432\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u043c\u043e\u0441\u043a\u043e\u0432\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u041a\u0440\u0435\u043c\u043b\u044f<\/i>\u00a0(<i id=\"mwCQ4\">Les Antiquit\u00e9s du Kremlin de Moscou<\/i>), 1971.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\" data-mw-footnote-number=\"38\"><span id=\"mwCQ8\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCRA\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-38\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-38\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwCRI\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.matenadaran.am\/fr\/history\/uniqueitems.html&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Site du Matenadaran, \u00ab Quelques sp\u00e9cimens originaux \u00bb&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;8 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\u00ab<span id=\"mwCRM\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCRQ\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.matenadaran.am\/fr\/history\/uniqueitems.html\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwCRU\">Site du Matenadaran, \u00ab<span id=\"mwCRY\">\u00a0<\/span>Quelques sp\u00e9cimens originaux<span id=\"mwCRc\">\u00a0<\/span>\u00bb<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.matenadaran.am%2Ffr%2Fhistory%2Funiqueitems.html\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwCRg\">\u00a0<\/span>\u00bb\u00a0<small id=\"mwCRk\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwCRo\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-08\" data-sort-value=\"2008-11-08\">8 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\" data-mw-footnote-number=\"39\"><span id=\"mwCRs\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCRw\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-39\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-39\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCR4\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0Richard G. Hovannisian (dir.),\u00a0<i id=\"mwCR8\">Armenian Baghesh\/Bitlis and Taron\/Mush<\/i>, Mazda Publishers, Costa Mesa, 2001,\u00a0<span id=\"mwCSA\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;978-1568591360&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwCSE\">(<a id=\"mwCSI\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwCSM\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCSQ\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1568591360\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1568591360\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwCSU\" class=\"nowrap\">978-1568591360<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwCSY\" class=\"abbr\" title=\"page\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;121&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCSc\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCSg\">121<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mutafian200784-40\" data-mw-footnote-number=\"40\"><span id=\"mwCSk\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCSo\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200784_40-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mutafian200784-40\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCSw\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Mutafian2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Mutafian 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCS0\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCS4\">\u00a0<\/span>84.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-41\" data-mw-footnote-number=\"41\"><span id=\"mwCS8\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCTA\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-41\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-41\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Motif marginal<span id=\"mwCTI\">\u00a0<\/span>: ornement typiquement arm\u00e9nien, plac\u00e9 dans la marge des manuscrits, g\u00e9n\u00e9ralement au d\u00e9but d&rsquo;un chapitre, parfois accompagn\u00e9 d&rsquo;une lettre-chiffre.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-42\" data-mw-footnote-number=\"42\"><span id=\"mwCTM\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCTQ\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-42\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-42\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"Hakopyan_et_Emma_Korkhmazian\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/index.html#4&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Armenian Miniature Schools \u2014 The Art of Miniature in the 12th-13th Centuries&quot;},&quot;auteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Hravard Hakopyan et Emma Korkhmazian&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Matenadaran&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;16 d\u00e9cembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Hravard_Hakopyan_et_Emma_Korkhmazian\" class=\"ouvrage\"><abbr id=\"mwCTY\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Hravard Hakopyan et Emma Korkhmazian, \u00ab<span id=\"mwCTc\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCTg\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/index.html#4\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwCTk\" lang=\"en\">Armenian Miniature Schools \u2014 The Art of Miniature in the 12th-13th Centuries<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.matenadaran.am%2Fen%2Fheritage%2Fminiature%2Findex.html%234\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwCTo\">\u00a0<\/span>\u00bb, Matenadaran\u00a0<small id=\"mwCTs\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwCTw\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-12-16\" data-sort-value=\"2008-12-16\">16 d\u00e9cembre 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007196-43\" data-mw-footnote-number=\"43\"><span id=\"mwCT0\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCT4\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007196_43-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007196-43\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCUA\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCUE\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCUI\">\u00a0<\/span>196.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198410-44\" data-mw-footnote-number=\"44\"><span id=\"mwCUM\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCUQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198410_44-0\"><\/a><a id=\"mwCUY\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198410_44-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198410-44\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCUg\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCUk\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCUo\">\u00a0<\/span>10.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Dournovo_30-45\" data-mw-footnote-number=\"45\"><span id=\"mwCUs\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCUw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Dournovo_30_45-0\"><\/a><a id=\"mwCU4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Dournovo_30_45-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Dournovo_30-45\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCVA\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arm\u00e9nien\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;hy&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Hy&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(hy)<\/abbr>\u00a0Lydia Dournovo,\u00a0<i id=\"mwCVE\">\u0540\u056b\u0576 \u0570\u0561\u0575\u056f\u0561\u056f\u0561\u0576 \u0576\u056f\u0561\u0580\u0579\u0578\u0582\u0569\u0575\u0561\u0576 \u0570\u0561\u0574\u0561\u057c\u0578\u057f \u057a\u0561\u057f\u0574\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576\u00a0<\/i>(<i id=\"mwCVI\">Br\u00e8ve histoire de la peinture arm\u00e9nienne ancienne<\/i>), Erevan, \u00c9ditions d&rsquo;\u00c9tat 1957,\u00a0<abbr id=\"mwCVM\" class=\"abbr\" title=\"page\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;30&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCVQ\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCVU\">30<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007194-46\" data-mw-footnote-number=\"46\"><span id=\"mwCVY\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCVc\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007194_46-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007194-46\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCVk\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCVo\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCVs\">\u00a0<\/span>194.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-47\" data-mw-footnote-number=\"47\"><span id=\"mwCVw\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCV0\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-47\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-47\" class=\"mw-reference-text reference-text\">L\u00e9von Khatchikian,\u00a0<i id=\"mwCV8\">Colophons des manuscrits arm\u00e9niens du\u00a0<abbr id=\"mwCWA\" class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwCWE\" class=\"romain\">XIV<\/span><sup id=\"mwCWI\">e<\/sup><\/abbr><span id=\"mwCWM\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCWQ\">si\u00e8cle<\/span><\/i>, Erevan, 1950,\u00a0<abbr id=\"mwCWU\" class=\"abbr\" title=\"page\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;305&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCWY\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCWc\">305<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\" data-mw-footnote-number=\"48\"><span id=\"mwCWg\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCWk\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-48\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-48\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCWs\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0Agop Jack Hacikyan (dir.),\u00a0<i id=\"mwCWw\">The Heritage of Armenian Literature<\/i>, vol.\u00a0<abbr id=\"mwCW0\" class=\"abbr \" title=\"2\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;II&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:II&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwCW4\" class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><span id=\"mwCW8\">\u00a0<\/span>:\u00a0<i id=\"mwCXA\">From the Sixth to the Eighteenth Century<\/i>, Wayne State University, D\u00e9troit, 2002,\u00a0<span id=\"mwCXE\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;0-8143-3023-1&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwCXI\">(<a id=\"mwCXM\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwCXQ\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCXU\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-8143-3023-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-8143-3023-1\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwCXY\" class=\"nowrap\">0-8143-3023-1<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwCXc\" class=\"abbr\" title=\"page\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;493&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCXg\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCXk\">493<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-MathewsTaylor200128-49\" data-mw-footnote-number=\"49\"><span id=\"mwCXo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCXs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-MathewsTaylor200128_49-0\"><\/a><a id=\"mwCX0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-MathewsTaylor200128_49-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-MathewsTaylor200128-49\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCX8\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#MathewsTaylor2001\" rel=\"mw:WikiLink\">Mathews et Taylor 2001<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCYA\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCYE\">\u00a0<\/span>28.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vernay-Nouri200762-50\" data-mw-footnote-number=\"50\"><span id=\"mwCYI\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCYM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200762_50-0\"><\/a><a id=\"mwCYU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200762_50-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200762-50\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCYc\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Vernay-Nouri2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Vernay-Nouri 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCYg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCYk\">\u00a0<\/span>62.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-gladzor-51\" data-mw-footnote-number=\"51\"><span id=\"mwCYo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCYs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-gladzor_51-0\"><\/a><a id=\"mwCY0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-gladzor_51-1\"><\/a><a id=\"mwCY8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-gladzor_51-2\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-gladzor-51\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwCZE\" class=\"ouvrage\" data-x-id=\"Hakopyan_et_Emma_Korkhmazian\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/index.html#7&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Armenian Miniature Schools \u2014 The School of Miniature Painting of Gladzor&quot;},&quot;auteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Hravard Hakopyan et Emma Korkhmazian&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Matenadaran&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;15 d\u00e9cembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwCZI\" class=\"ouvrage\" data-x-id=\"Hravard_Hakopyan_et_Emma_Korkhmazian\"><abbr id=\"mwCZM\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Hravard Hakopyan et Emma Korkhmazian, \u00ab<span id=\"mwCZQ\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCZU\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/index.html#7\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwCZY\" lang=\"en\">Armenian Miniature Schools \u2014 The School of Miniature Painting of Gladzor<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.matenadaran.am%2Fen%2Fheritage%2Fminiature%2Findex.html%237\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwCZc\">\u00a0<\/span>\u00bb, Matenadaran\u00a0<small id=\"mwCZg\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwCZk\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-12-15\" data-sort-value=\"2008-12-15\">15 d\u00e9cembre 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-52\" data-mw-footnote-number=\"52\"><span id=\"mwCZo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCZs\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-52\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-52\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Qui ont la forme d&rsquo;une plante<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198413-53\" data-mw-footnote-number=\"53\"><span id=\"mwCZ0\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCZ4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198413_53-0\"><\/a><a id=\"mwCaA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198413_53-1\"><\/a><a id=\"mwCaI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198413_53-2\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198413-53\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCaQ\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCaU\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCaY\">\u00a0<\/span>13.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-SAE-54\" data-mw-footnote-number=\"54\"><span id=\"mwCac\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCag\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-SAE_54-0\"><\/a><a id=\"mwCao\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-SAE_54-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-SAE-54\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCaw\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arm\u00e9nien\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;hy&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Hy&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(hy)<\/abbr>\u00a0Stepan Mnatsakanyan et E. Zakaryan, \u00ab<span id=\"mwCa0\">\u00a0<\/span>\u0544\u0578\u0574\u056b\u056f<span id=\"mwCa4\">\u00a0<\/span>\u00bb, dans\u00a0<i id=\"mwCa8\"><a id=\"mwCbA\" title=\"Encyclop\u00e9die sovi\u00e9tique arm\u00e9nienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Encyclop%C3%A9die_sovi%C3%A9tique_arm%C3%A9nienne\" rel=\"mw:WikiLink\">Encyclop\u00e9die sovi\u00e9tique arm\u00e9nienne<\/a><\/i>, vol. VII,\u00a0<a id=\"mwCbE\" class=\"mw-redirect\" title=\"Acad\u00e9mie nationale des sciences de la R\u00e9publique d'Arm\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie_nationale_des_sciences_de_la_R%C3%A9publique_d'Arm%C3%A9nie\" rel=\"mw:WikiLink\">Acad\u00e9mie arm\u00e9nienne des sciences<\/a>, Erevan, 1981,\u00a0<abbr id=\"mwCbI\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCbM\">\u00a0<\/span>698-699.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007313-55\" data-mw-footnote-number=\"55\"><span id=\"mwCbQ\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCbU\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007313_55-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007313-55\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCbc\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCbg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCbk\">\u00a0<\/span>313.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198412-56\" data-mw-footnote-number=\"56\"><span id=\"mwCbo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCbs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198412_56-0\"><\/a><a id=\"mwCb0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198412_56-1\"><\/a><a id=\"mwCb8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198412_56-2\"><\/a><a id=\"mwCcE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198412_56-3\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198412-56\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCcM\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCcQ\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCcU\">\u00a0<\/span>12.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mutafian200798-57\" data-mw-footnote-number=\"57\"><span id=\"mwCcY\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCcc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200798_57-0\"><\/a><a id=\"mwCck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200798_57-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mutafian200798-57\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCcs\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Mutafian2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Mutafian 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCcw\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCc0\">\u00a0<\/span>98.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007326-58\" data-mw-footnote-number=\"58\"><span id=\"mwCc4\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCc8\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007326_58-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007326-58\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCdE\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCdI\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCdM\">\u00a0<\/span>326.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mutafian200799-59\" data-mw-footnote-number=\"59\"><span id=\"mwCdQ\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCdU\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200799_59-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mutafian200799-59\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCdc\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Mutafian2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Mutafian 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCdg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCdk\">\u00a0<\/span>99.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007329-60\" data-mw-footnote-number=\"60\"><span id=\"mwCdo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCds\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007329_60-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007329-60\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCd0\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCd4\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCd8\">\u00a0<\/span>329.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_405-61\" data-mw-footnote-number=\"61\"><span id=\"mwCeA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCeE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_405_61-0\"><\/a><a id=\"mwCeM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_405_61-1\"><\/a><a id=\"mwCeU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_405_61-2\"><\/a><a id=\"mwCec\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_405_61-3\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_405-61\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCek\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;405&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwCeo\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwCes\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCew\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCe0\">405<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007340-62\" data-mw-footnote-number=\"62\"><span id=\"mwCe4\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCe8\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007340_62-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007340-62\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCfE\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCfI\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCfM\">\u00a0<\/span>340.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007340-341-63\" data-mw-footnote-number=\"63\"><span id=\"mwCfQ\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCfU\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007340-341_63-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007340-341-63\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCfc\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCfg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCfk\">\u00a0<\/span>340-341.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-64\" data-mw-footnote-number=\"64\"><span id=\"mwCfo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCfs\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-64\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-64\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCf0\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0Sirarpie Der-Nersessian,\u00a0<i id=\"mwCf4\">Aghtamar<\/i>, Cambridge, 1965,\u00a0<abbr id=\"mwCf8\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCgA\">\u00a0<\/span>23.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-vasp-65\" data-mw-footnote-number=\"65\"><span id=\"mwCgE\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCgI\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-vasp_65-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-vasp-65\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwCgQ\" class=\"ouvrage\" data-x-id=\"Hakopyan_et_Emma_Korkhmazian\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/index.html#9&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Armenian Miniature Schools \u2014 The School of Miniature Painting of Vaspurakan&quot;},&quot;auteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Hravard Hakopyan et Emma Korkhmazian&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Matenadaran&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;15 d\u00e9cembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwCgU\" class=\"ouvrage\" data-x-id=\"Hravard_Hakopyan_et_Emma_Korkhmazian\"><abbr id=\"mwCgY\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Hravard Hakopyan et Emma Korkhmazian, \u00ab<span id=\"mwCgc\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCgg\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/index.html#9\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwCgk\" lang=\"en\">Armenian Miniature Schools \u2014 The School of Miniature Painting of Vaspurakan<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.matenadaran.am%2Fen%2Fheritage%2Fminiature%2Findex.html%239\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwCgo\">\u00a0<\/span>\u00bb, Matenadaran\u00a0<small id=\"mwCgs\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwCgw\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-12-15\" data-sort-value=\"2008-12-15\">15 d\u00e9cembre 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198414-66\" data-mw-footnote-number=\"66\"><span id=\"mwCg0\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCg4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198414_66-0\"><\/a><a id=\"mwChA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198414_66-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198414-66\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwChI\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwChM\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwChQ\">\u00a0<\/span>14.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198415-67\" data-mw-footnote-number=\"67\"><span id=\"mwChU\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwChY\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198415_67-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198415-67\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwChg\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwChk\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCho\">\u00a0<\/span>15.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-68\" data-mw-footnote-number=\"68\"><span id=\"mwChs\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwChw\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-68\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-68\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Rollin, dans Littr\u00e9, Dictionnaire Le Robert, 1983, vol. IV,\u00a0<abbr id=\"mwCh4\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCh8\">\u00a0<\/span>559.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-nakh-69\" data-mw-footnote-number=\"69\"><span id=\"mwCiA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCiE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-nakh_69-0\"><\/a><a id=\"mwCiM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-nakh_69-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-nakh-69\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwCiU\" class=\"ouvrage\" data-x-id=\"Hakopyan_et_Emma_Korkhmazian\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/index.html#8&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Armenian Miniature Schools \u2014 The School of Miniature Painting of Nakhijevan&quot;},&quot;auteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Hravard Hakopyan et Emma Korkhmazian&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Matenadaran&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;15 d\u00e9cembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwCiY\" class=\"ouvrage\" data-x-id=\"Hravard_Hakopyan_et_Emma_Korkhmazian\"><abbr id=\"mwCic\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Hravard Hakopyan et Emma Korkhmazian, \u00ab<span id=\"mwCig\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCik\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/index.html#8\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwCio\" lang=\"en\">Armenian Miniature Schools \u2014 The School of Miniature Painting of Nakhijevan<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.matenadaran.am%2Fen%2Fheritage%2Fminiature%2Findex.html%238\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwCis\">\u00a0<\/span>\u00bb, Matenadaran\u00a0<small id=\"mwCiw\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwCi0\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-12-15\" data-sort-value=\"2008-12-15\">15 d\u00e9cembre 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198416-70\" data-mw-footnote-number=\"70\"><span id=\"mwCi4\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCi8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198416_70-0\"><\/a><a id=\"mwCjE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198416_70-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198416-70\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCjM\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCjQ\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCjU\">\u00a0<\/span>16.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Dournovo197931-71\" data-mw-footnote-number=\"71\"><span id=\"mwCjY\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCjc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Dournovo197931_71-0\"><\/a><a id=\"mwCjk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Dournovo197931_71-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Dournovo197931-71\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCjs\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Dournovo1979\" rel=\"mw:WikiLink\">Dournovo 1979<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCjw\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCj0\">\u00a0<\/span>31.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-72\" data-mw-footnote-number=\"72\"><span id=\"mwCj4\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCj8\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-72\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-72\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Cit\u00e9 dans\u00a0<a id=\"mwCkE\" title=\"Ren\u00e9 Alleau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Alleau\" rel=\"mw:WikiLink\">Ren\u00e9 Alleau<\/a>,\u00a0<i id=\"mwCkI\">De la nature des symboles<\/i>, Paris, 1958, Pont-Royal, (r\u00e9\u00e9dit\u00e9 en 1964),\u00a0<abbr id=\"mwCkM\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCkQ\">\u00a0<\/span>20.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198417-73\" data-mw-footnote-number=\"73\"><span id=\"mwCkU\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCkY\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198417_73-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198417-73\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCkg\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCkk\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCko\">\u00a0<\/span>17.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-nakh2-74\" data-mw-footnote-number=\"74\"><span id=\"mwCks\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCkw\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-nakh2_74-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-nakh2-74\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"Hacopian\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/artsakhschool.html&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Miniature Painting School of Artsakh-Utik&quot;},&quot;auteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Hravard Hacopian&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Matenadaran&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;16 d\u00e9cembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Hravard_Hacopian\" class=\"ouvrage\"><abbr id=\"mwCk4\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Hravard Hacopian, \u00ab<span id=\"mwCk8\">\u00a0<\/span><a id=\"mwClA\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/artsakhschool.html\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwClE\" lang=\"en\">Miniature Painting School of Artsakh-Utik<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.matenadaran.am%2Fen%2Fheritage%2Fminiature%2Fartsakhschool.html\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwClI\">\u00a0<\/span>\u00bb, Matenadaran\u00a0<small id=\"mwClM\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwClQ\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-12-16\" data-sort-value=\"2008-12-16\">16 d\u00e9cembre 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-75\" data-mw-footnote-number=\"75\"><span id=\"mwClU\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwClY\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-75\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-75\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwClg\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : russe\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ru&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ru&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(ru)<\/abbr>\u00a0S. Jebelev,\u00a0<i id=\"mwClk\">\u0415\u0432\u0430\u043d\u0433\u0435\u043b\u0438\u044f \u043a\u0430\u043d\u043e\u043d\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0438 \u0430\u043f\u043e\u043a\u0440\u0438\u0444\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435<\/i>\u00a0(<i id=\"mwClo\">Les \u00c9vangiles canoniques et apocryphes<\/i>), P\u00e9trograd, 1919, p 84.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198418-76\" data-mw-footnote-number=\"76\"><span id=\"mwCls\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwClw\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198418_76-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198418-76\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCl4\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCl8\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCmA\">\u00a0<\/span>18.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-77\" data-mw-footnote-number=\"77\"><span id=\"mwCmE\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCmI\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-77\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-77\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCmQ\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0Sirarpie Der-Nersessian,\u00a0<i id=\"mwCmU\">Miniature Painting in the Armenian Kingdom of Cilicia from the Twelfth to the Fourteenth Century<\/i>, Dumbarton Oaks, Washington, 1993\u00a0<span id=\"mwCmY\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;0-8840-2202-1&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwCmc\">(<a id=\"mwCmg\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwCmk\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCmo\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-8840-2202-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-8840-2202-1\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwCms\" class=\"nowrap\">0-8840-2202-1<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0<small id=\"mwCmw\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;OCLC&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:OCLC&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;25872399&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">(<a id=\"mwCm0\" title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\" rel=\"mw:WikiLink\">OCLC<\/a>\u00a0<span id=\"mwCm4\" class=\"plainlinks noarchive\"><a id=\"mwCm8\" class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/25872399\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\">25872399<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwCnA\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCnE\">\u00a0<\/span>1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198421-78\" data-mw-footnote-number=\"78\"><span id=\"mwCnI\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCnM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198421_78-0\"><\/a><a id=\"mwCnU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198421_78-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198421-78\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCnc\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCng\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCnk\">\u00a0<\/span>21.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198422-79\" data-mw-footnote-number=\"79\"><span id=\"mwCno\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCns\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198422_79-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198422-79\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCn0\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCn4\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCn8\">\u00a0<\/span>22.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007268-80\" data-mw-footnote-number=\"80\"><span id=\"mwCoA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCoE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007268_80-0\"><\/a><a id=\"mwCoM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007268_80-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007268-80\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCoU\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCoY\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCoc\">\u00a0<\/span>268.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-81\" data-mw-footnote-number=\"81\"><span id=\"mwCog\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCok\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-81\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-81\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCos\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arm\u00e9nien\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;hy&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Hy&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(hy)<\/abbr>\u00a0Levon Azarian\u00a0<i id=\"mwCow\">et al.<\/i>,\u00a0<i id=\"mwCo0\">\u0540\u0561\u0575 \u0574\u0577\u0561\u056f\u0578\u056b\u0575\u0569\u056b \u0576\u0577\u0561\u0576\u0561\u057e\u0578\u0580 \u0563\u0578\u0580\u056e\u056b\u0579\u0576\u0565\u0580\u0568, V &#8211; XVIII \u0564\u0561\u0580\u0565\u0580<\/i>\u00a0(<i id=\"mwCo4\">Figures \u00e9minentes de la culture arm\u00e9nienne,\u00a0<abbr id=\"mwCo8\" class=\"abbr\" title=\"5\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;sp-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Sp-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;V&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;-&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVIII&quot;},&quot;5&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;6&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwCpA\" class=\"romain\">V<\/span><sup id=\"mwCpE\">e<\/sup><\/abbr><span id=\"mwCpI\">\u2009\u2013\u2009<\/span><abbr id=\"mwCpM\" class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle \"><span id=\"mwCpQ\" class=\"romain\">XVIII<\/span><sup id=\"mwCpU\">e<\/sup><\/abbr><span id=\"mwCpY\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCpc\">si\u00e8cles<\/span><\/i>), Yerevan State University Publishing, Erevan, 1976,\u00a0<abbr id=\"mwCpg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCpk\">\u00a0<\/span>322.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198423-82\" data-mw-footnote-number=\"82\"><span id=\"mwCpo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCps\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198423_82-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198423-82\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCp0\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCp4\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCp8\">\u00a0<\/span>23.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198424-83\" data-mw-footnote-number=\"83\"><span id=\"mwCqA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCqE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198424_83-0\"><\/a><a id=\"mwCqM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198424_83-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198424-83\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCqU\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCqY\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCqc\">\u00a0<\/span>24.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-84\" data-mw-footnote-number=\"84\"><span id=\"mwCqg\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCqk\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-84\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-84\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCqs\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0Sirarpie Der-Nersessian,\u00a0<i id=\"mwCqw\">Miniature Painting in the Armenian Kingdom of Cilicia from the Twelfth to the Fourteenth Century<\/i>, Dumbarton Oaks, Washington, 1993\u00a0<span id=\"mwCq0\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;0-8840-2202-1&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwCq4\">(<a id=\"mwCq8\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwCrA\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCrE\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-8840-2202-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-8840-2202-1\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwCrI\" class=\"nowrap\">0-8840-2202-1<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0<small id=\"mwCrM\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;OCLC&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:OCLC&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;25872399&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">(<a id=\"mwCrQ\" title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\" rel=\"mw:WikiLink\">OCLC<\/a>\u00a0<span id=\"mwCrU\" class=\"plainlinks noarchive\"><a id=\"mwCrY\" class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/25872399\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\">25872399<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwCrc\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCrg\">\u00a0<\/span>55.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198425-85\" data-mw-footnote-number=\"85\"><span id=\"mwCrk\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198425_85-0\"><\/a><a id=\"mwCrw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198425_85-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198425-85\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCr4\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCr8\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCsA\">\u00a0<\/span>25.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-86\" data-mw-footnote-number=\"86\"><span id=\"mwCsE\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCsI\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-86\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-86\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"Kouymjian1981\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Article &quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Article&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;auteur1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Dickran Kouymjian&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;The Classical Tradition in Armenian Art&quot;},&quot;p\u00e9riodique&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;[[Revue des \u00e9tudes arm\u00e9niennes]]&quot;},&quot;volume&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XV&quot;},&quot;num\u00e9ro&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;date&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1981&quot;},&quot;pages&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.288&quot;},&quot;issn&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;e-issn&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lire en ligne&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;id&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Dickran_Kouymjian1981\" class=\"ouvrage\"><abbr id=\"mwCsQ\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Dickran Kouymjian, \u00ab<span id=\"mwCsU\">\u00a0<\/span><cite id=\"mwCsY\" lang=\"en\">The Classical Tradition in Armenian Art<\/cite><span id=\"mwCsc\">\u00a0<\/span>\u00bb,\u00a0<i id=\"mwCsg\"><span id=\"mwCsk\" class=\"lang-en\" lang=\"en\"><a id=\"mwCso\" title=\"Revue des \u00e9tudes arm\u00e9niennes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Revue_des_%C3%A9tudes_arm%C3%A9niennes\" rel=\"mw:WikiLink\">Revue des \u00e9tudes arm\u00e9niennes<\/a><\/span><\/i>,\u00a0<abbr id=\"mwCss\" class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr><span id=\"mwCsw\">\u00a0<\/span>XV,<span id=\"mwCs0\">\u200e<\/span>\u00a0<time id=\"mwCs4\">1981<\/time>, p.288<span id=\"mwCs8\" class=\"Z3988\" title=\"ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rft.genre=article&amp;rft.atitle=The+Classical+Tradition+in+Armenian+Art&amp;rft.jtitle=Revue+des+%C3%A9tudes+arm%C3%A9niennes&amp;rft.aulast=Kouymjian&amp;rft.aufirst=Dickran&amp;rft.date=1981&amp;rft.volume=XV&amp;rft.pages=p.288&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AMiniature+arm%C3%A9nienne\"><\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198427-87\" data-mw-footnote-number=\"87\"><span id=\"mwCtA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCtE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198427_87-0\"><\/a><a id=\"mwCtM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198427_87-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198427-87\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCtU\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCtY\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCtc\">\u00a0<\/span>27.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198428-88\" data-mw-footnote-number=\"88\"><span id=\"mwCtg\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCtk\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198428_88-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198428-88\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCts\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCtw\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCt0\">\u00a0<\/span>28.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198429-89\" data-mw-footnote-number=\"89\"><span id=\"mwCt4\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCt8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198429_89-0\"><\/a><a id=\"mwCuE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198429_89-1\"><\/a><a id=\"mwCuM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198429_89-2\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198429-89\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCuU\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCuY\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCuc\">\u00a0<\/span>29.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Kouymjian1981287-90\" data-mw-footnote-number=\"90\"><span id=\"mwCug\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCuk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Kouymjian1981287_90-0\"><\/a><a id=\"mwCus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Kouymjian1981287_90-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Kouymjian1981287-90\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCu0\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Kouymjian1981\" rel=\"mw:WikiLink\">Kouymjian 1981<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCu4\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCu8\">\u00a0<\/span>287.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-91\" data-mw-footnote-number=\"91\"><span id=\"mwCvA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCvE\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-91\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-91\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCvM\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;342&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwCvQ\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwCvU\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCvY\">\u00a0<\/span><span id=\"mwCvc\">342<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198430-92\" data-mw-footnote-number=\"92\"><span id=\"mwCvg\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCvk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198430_92-0\"><\/a><a id=\"mwCvs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198430_92-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198430-92\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCv0\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCv4\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCv8\">\u00a0<\/span>30.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198431-93\" data-mw-footnote-number=\"93\"><span id=\"mwCwA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCwE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198431_93-0\"><\/a><a id=\"mwCwM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198431_93-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198431-93\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCwU\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCwY\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCwc\">\u00a0<\/span>31.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-AC-94\" data-mw-footnote-number=\"94\"><span id=\"mwCwg\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCwk\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-AC_94-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-AC-94\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwCws\" class=\"ouvrage\" data-x-id=\"Hakopyan_et_Emma_Korkhmazian\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/index.html#11&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Armenian Miniature Schools \u2014 The School of Miniature Painting of Armenian Communities&quot;},&quot;auteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Hravard Hakopyan et Emma Korkhmazian&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Matenadaran&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;15 d\u00e9cembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwCww\" class=\"ouvrage\" data-x-id=\"Hravard_Hakopyan_et_Emma_Korkhmazian\"><abbr id=\"mwCw0\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Hravard Hakopyan et Emma Korkhmazian, \u00ab<span id=\"mwCw4\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCw8\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.matenadaran.am\/en\/heritage\/miniature\/index.html#11\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwCxA\" lang=\"en\">Armenian Miniature Schools \u2014 The School of Miniature Painting of Armenian Communities<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.matenadaran.am%2Fen%2Fheritage%2Fminiature%2Findex.html%2311\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwCxE\">\u00a0<\/span>\u00bb, Matenadaran\u00a0<small id=\"mwCxI\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwCxM\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-12-15\" data-sort-value=\"2008-12-15\">15 d\u00e9cembre 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198433-95\" data-mw-footnote-number=\"95\"><span id=\"mwCxQ\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCxU\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198433_95-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198433-95\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCxc\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCxg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCxk\">\u00a0<\/span>33.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-96\" data-mw-footnote-number=\"96\"><span id=\"mwCxo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCxs\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-96\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-96\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwCx0\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arm\u00e9nien\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;hy&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Hy&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(hy)<\/abbr>\u00a0Astrik Gu\u00e9vorkian et Khoren Palian,\u00a0<i id=\"mwCx4\">\u0533\u0580\u056b\u0563\u0578\u0580 \u0546\u0561\u0580\u0565\u056f\u0561\u0581\u056b\u0576 \u0574\u0561\u0576\u0580\u0561\u0576\u056f\u0561\u0580\u0576\u0565\u0580\u0578\u0582\u0574 \u0565\u0582 \u0574\u0565\u056e \u0584\u0565\u0580\u0569\u0578\u0572\u056b \u057f\u0561\u0572\u0565\u0580\u0568<\/i>\u00a0(<i id=\"mwCx8\"><a id=\"mwCyA\" title=\"Gr\u00e9goire de Narek\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_de_Narek\" rel=\"mw:WikiLink\">Gr\u00e9goire de Narek<\/a>\u00a0dans les miniatures<\/i>\u00a0et\u00a0<i id=\"mwCyE\">Les odes du g\u00e9ant cr\u00e9ateur<\/i>), \u00c9ditions Tigran Metz, Erevan, 2005\u00a0<span id=\"mwCyI\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;99941-0-120-X&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwCyM\">(<a id=\"mwCyQ\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwCyU\">\u00a0<\/span><a id=\"mwCyY\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/99941-0-120-X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/99941-0-120-X\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwCyc\" class=\"nowrap\">99941-0-120-X<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwCyg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwCyk\">\u00a0<\/span>6.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97\" data-mw-footnote-number=\"97\"><span id=\"mwCyo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCys\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-0\"><\/a><a id=\"mwCy0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-1\"><\/a><a id=\"mwCy8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-2\"><\/a><a id=\"mwCzE\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-3\"><\/a><a id=\"mwCzM\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-4\"><\/a><a id=\"mwCzU\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-5\"><\/a><a id=\"mwCzc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007387_97-6\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007387-97\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCzk\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwCzo\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwCzs\">\u00a0<\/span>387.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-98\" data-mw-footnote-number=\"98\"><span id=\"mwCzw\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwCz0\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-98\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-98\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwCz8\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;462&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwC0A\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwC0E\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC0I\">\u00a0<\/span><span id=\"mwC0M\">462<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_355-99\" data-mw-footnote-number=\"99\"><span id=\"mwC0Q\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC0U\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_355_99-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_355-99\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC0c\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;355&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwC0g\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwC0k\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC0o\">\u00a0<\/span><span id=\"mwC0s\">355<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bedrosian1979147-100\" data-mw-footnote-number=\"100\"><span id=\"mwC0w\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC00\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Bedrosian1979147_100-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Bedrosian1979147-100\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC08\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Bedrosian1979\" rel=\"mw:WikiLink\">Bedrosian 1979<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC1A\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC1E\">\u00a0<\/span>147.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007341-101\" data-mw-footnote-number=\"101\"><span id=\"mwC1I\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC1M\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007341_101-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007341-101\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC1U\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC1Y\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC1c\">\u00a0<\/span>341.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-102\" data-mw-footnote-number=\"102\"><span id=\"mwC1g\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC1k\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-102\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-102\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Jean V. Gur\u00e9ghian,\u00a0<i id=\"mwC1s\">Les monuments de la r\u00e9gion Mouch &#8211; Sassoun &#8211; Van en Arm\u00e9nie historique<\/i>, Sigest, Alfortville, 2008\u00a0<span id=\"mwC1w\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;978-2-917329-06-1&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwC10\">(<a id=\"mwC14\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwC18\">\u00a0<\/span><a id=\"mwC2A\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-917329-06-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-917329-06-1\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwC2E\" class=\"nowrap\">978-2-917329-06-1<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwC2I\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwC2M\">\u00a0<\/span>10-11.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vernay-Nouri200767-103\" data-mw-footnote-number=\"103\"><span id=\"mwC2Q\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC2U\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200767_103-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200767-103\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC2c\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Vernay-Nouri2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Vernay-Nouri 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC2g\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC2k\">\u00a0<\/span>67.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007342-104\" data-mw-footnote-number=\"104\"><span id=\"mwC2o\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC2s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007342_104-0\"><\/a><a id=\"mwC20\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007342_104-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007342-104\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC28\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC3A\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC3E\">\u00a0<\/span>342.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vernay-Nouri200769-105\" data-mw-footnote-number=\"105\"><span id=\"mwC3I\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC3M\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200769_105-0\"><\/a><a id=\"mwC3U\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200769_105-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200769-105\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC3c\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Vernay-Nouri2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Vernay-Nouri 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC3g\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC3k\">\u00a0<\/span>69.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007343-106\" data-mw-footnote-number=\"106\"><span id=\"mwC3o\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC3s\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007343_106-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007343-106\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC30\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC34\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC38\">\u00a0<\/span>343.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_406-107\" data-mw-footnote-number=\"107\"><span id=\"mwC4A\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC4E\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_406_107-0\"><\/a><a id=\"mwC4M\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_406_107-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_406-107\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC4U\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;406&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwC4Y\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwC4c\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC4g\">\u00a0<\/span><span id=\"mwC4k\">406<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007385-108\" data-mw-footnote-number=\"108\"><span id=\"mwC4o\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC4s\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007385_108-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007385-108\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC40\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC44\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC48\">\u00a0<\/span>385.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007386-109\" data-mw-footnote-number=\"109\"><span id=\"mwC5A\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC5E\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-DurandRaptiGiovannoni2007386_109-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-DurandRaptiGiovannoni2007386-109\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC5M\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#DurandRaptiGiovannoni2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Durand, Rapti et Giovannoni 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC5Q\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC5U\">\u00a0<\/span>386.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_452-110\" data-mw-footnote-number=\"110\"><span id=\"mwC5Y\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC5c\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_452_110-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_452-110\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC5k\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;452&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwC5o\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwC5s\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC5w\">\u00a0<\/span><span id=\"mwC50\">452<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vernay-Nouri200772-111\" data-mw-footnote-number=\"111\"><span id=\"mwC54\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC58\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200772_111-0\"><\/a><a id=\"mwC6E\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200772_111-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200772-111\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC6M\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Vernay-Nouri2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Vernay-Nouri 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC6Q\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC6U\">\u00a0<\/span>72.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_466-112\" data-mw-footnote-number=\"112\"><span id=\"mwC6Y\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC6c\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-D%C3%A9d%C3%A9yan_466_112-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-D\u00e9d\u00e9yan_466-112\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC6k\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#D%C3%A9d%C3%A9yan2007\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Harvsp&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Harvsp&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;D\u00e9d\u00e9yan&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;p&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;466&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">D\u00e9d\u00e9yan 2007<\/a><span id=\"mwC6o\">,\u00a0<\/span><abbr id=\"mwC6s\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC6w\">\u00a0<\/span><span id=\"mwC60\">466<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mutafian2007173-113\" data-mw-footnote-number=\"113\"><span id=\"mwC64\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC68\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian2007173_113-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mutafian2007173-113\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC7E\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Mutafian2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Mutafian 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC7I\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC7M\">\u00a0<\/span>173.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198432-114\" data-mw-footnote-number=\"114\"><span id=\"mwC7Q\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC7U\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198432_114-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198432-114\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC7c\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC7g\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC7k\">\u00a0<\/span>32.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mutafian200786-115\" data-mw-footnote-number=\"115\"><span id=\"mwC7o\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC7s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200786_115-0\"><\/a><a id=\"mwC70\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200786_115-1\"><\/a><a id=\"mwC78\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200786_115-2\"><\/a><a id=\"mwC8E\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mutafian200786_115-3\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mutafian200786-115\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC8M\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Mutafian2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Mutafian 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC8Q\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC8U\">\u00a0<\/span>86.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vernay-Nouri200792-116\" data-mw-footnote-number=\"116\"><span id=\"mwC8Y\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC8c\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Vernay-Nouri200792_116-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Vernay-Nouri200792-116\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC8k\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#Vernay-Nouri2007\" rel=\"mw:WikiLink\">Vernay-Nouri 2007<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC8o\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC8s\">\u00a0<\/span>92.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Rubin-117\" data-mw-footnote-number=\"117\"><span id=\"mwC8w\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC80\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Rubin_117-0\"><\/a><a id=\"mwC88\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Rubin_117-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Rubin-117\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"Rubin2008\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.kunstpedia.com\/articles\/332\/1\/Illuminated-Manuscripts-of-Armenia\/Page1.html&quot;},&quot;auteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Norman A. Rubin&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Illuminated Manuscripts of Armenia&quot;},&quot;site&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;kunstpedia.com&quot;},&quot;date&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;18 novembre 2008&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;29 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Norman_A._Rubin2008\" class=\"ouvrage\"><abbr id=\"mwC9E\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Norman A. Rubin, \u00ab<span id=\"mwC9I\">\u00a0<\/span><a id=\"mwC9M\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.kunstpedia.com\/articles\/332\/1\/Illuminated-Manuscripts-of-Armenia\/Page1.html\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwC9Q\" lang=\"en\">Illuminated Manuscripts of Armenia<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.kunstpedia.com%2Farticles%2F332%2F1%2FIlluminated-Manuscripts-of-Armenia%2FPage1.html\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwC9U\">\u00a0<\/span>\u00bb, sur\u00a0<span id=\"mwC9Y\" class=\"italique\">kunstpedia.com<\/span>,\u00a0<time id=\"mwC9c\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-18\" data-sort-value=\"2008-11-18\">18 novembre 2008<\/time>\u00a0<small id=\"mwC9g\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwC9k\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-29\" data-sort-value=\"2008-11-29\">29 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-118\" data-mw-footnote-number=\"118\"><span id=\"mwC9o\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC9s\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-118\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-118\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"EastaughWalshChaplinSiddall2004\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ouvrage &quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ouvrage&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;auteur1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Nicholas Eastaugh&quot;},&quot;auteur2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Valentine Walsh&quot;},&quot;auteur3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Tracey Chaplin&quot;},&quot;auteur4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ruth Siddall&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Pigment compendium: A Dictionary of Historical pigments&quot;},&quot;sous-titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lieu&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Londres&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Butterworth-Heinemann&quot;},&quot;collection&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;ann\u00e9e&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2004&quot;},&quot;volume&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;tome&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;pages totales&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;passage&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.118&quot;},&quot;isbn&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;978-0750657495&quot;},&quot;lire en ligne&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Nicholas_EastaughValentine_WalshTracey_ChaplinRuth_Siddall2004\" class=\"ouvrage\"><abbr id=\"mwC90\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Nicholas Eastaugh, Valentine Walsh, Tracey Chaplin et Ruth Siddall,\u00a0<cite id=\"mwC94\" class=\"italique\" lang=\"en\">Pigment compendium: A Dictionary of Historical pigments<\/cite>, Londres, Butterworth-Heinemann,\u00a0<time id=\"mwC98\">2004<\/time>\u00a0<small id=\"mwC-A\">(<a id=\"mwC-E\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwC-I\">\u00a0<\/span><a id=\"mwC-M\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0750657495\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0750657495\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwC-Q\" class=\"nowrap\">978-0750657495<\/span><\/a>)<\/small>, p.118<span id=\"mwC-U\" class=\"Z3988\" title=\"ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Pigment+compendium%3A+A+Dictionary+of+Historical+pigments&amp;rft.place=Londres&amp;rft.pub=Butterworth-Heinemann&amp;rft.aulast=Eastaugh&amp;rft.aufirst=Nicholas&amp;rft.au=Valentine+Walsh&amp;rft.au=Tracey+Chaplin&amp;rft.au=Ruth+Siddall&amp;rft.date=2004&amp;rft.pages=p.118&amp;rft.isbn=978-0750657495&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AMiniature+arm%C3%A9nienne\"><\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall2004164-119\" data-mw-footnote-number=\"119\"><span id=\"mwC-Y\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC-c\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-EastaughWalshChaplinSiddall2004164_119-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall2004164-119\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC-k\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#EastaughWalshChaplinSiddall2004\" rel=\"mw:WikiLink\">Eastaugh\u00a0<i id=\"mwC-o\"><abbr id=\"mwC-s\" class=\"abbr \" lang=\"la\" title=\"et alii (\u00ab et d'autres \u00bb)\">et al.<\/abbr><\/i>\u00a02004<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC-w\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC-0\">\u00a0<\/span>164.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall200458-120\" data-mw-footnote-number=\"120\"><span id=\"mwC-4\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC-8\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-EastaughWalshChaplinSiddall200458_120-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall200458-120\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC_E\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#EastaughWalshChaplinSiddall2004\" rel=\"mw:WikiLink\">Eastaugh\u00a0<i id=\"mwC_I\"><abbr id=\"mwC_M\" class=\"abbr \" lang=\"la\" title=\"et alii (\u00ab et d'autres \u00bb)\">et al.<\/abbr><\/i>\u00a02004<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC_Q\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC_U\">\u00a0<\/span>58.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall200484-121\" data-mw-footnote-number=\"121\"><span id=\"mwC_Y\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC_c\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-EastaughWalshChaplinSiddall200484_121-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-EastaughWalshChaplinSiddall200484-121\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwC_k\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#EastaughWalshChaplinSiddall2004\" rel=\"mw:WikiLink\">Eastaugh\u00a0<i id=\"mwC_o\"><abbr id=\"mwC_s\" class=\"abbr \" lang=\"la\" title=\"et alii (\u00ab et d'autres \u00bb)\">et al.<\/abbr><\/i>\u00a02004<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwC_w\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwC_0\">\u00a0<\/span>84.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-122\" data-mw-footnote-number=\"122\"><span id=\"mwC_4\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwC_8\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-122\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-122\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwDAE\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0<span id=\"Kouymjian1995\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/armenianstudies.csufresno.edu\/faculty\/kouymjian\/articles\/exile.htm&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Art in Exile: Armenian Artists in the Nineteenth and Twentieth Centuries&quot;},&quot;auteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Dickran Kouymjian&quot;},&quot;site&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;armenianstudies.csufresno.edu&quot;},&quot;date&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1995&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;29 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Dickran_Kouymjian1995\" class=\"ouvrage\">Dickran Kouymjian, \u00ab<span id=\"mwDAI\">\u00a0<\/span><a id=\"mwDAM\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/armenianstudies.csufresno.edu\/faculty\/kouymjian\/articles\/exile.htm\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwDAQ\">Art in Exile: Armenian Artists in the Nineteenth and Twentieth Centuries<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Farmenianstudies.csufresno.edu%2Ffaculty%2Fkouymjian%2Farticles%2Fexile.htm\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwDAU\">\u00a0<\/span>\u00bb, sur\u00a0<span id=\"mwDAY\" class=\"italique\">armenianstudies.csufresno.edu<\/span>,\u00a0<time id=\"mwDAc\">1995<\/time>\u00a0<small id=\"mwDAg\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwDAk\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-29\" data-sort-value=\"2008-11-29\">29 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-123\" data-mw-footnote-number=\"123\"><span id=\"mwDAo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDAs\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-123\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-123\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Philippe Dagen \u00ab<span id=\"mwDA0\">\u00a0<\/span>Gorky, l&rsquo;oubli\u00e9 de l&rsquo;abstraction<span id=\"mwDA4\">\u00a0<\/span>\u00bb, dans\u00a0<i id=\"mwDA8\"><a id=\"mwDBA\" title=\"Le Monde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Monde\" rel=\"mw:WikiLink\">Le Monde<\/a><\/i>, 6 avril 2007,\u00a0<abbr id=\"mwDBE\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwDBI\">\u00a0<\/span>26.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-124\" data-mw-footnote-number=\"124\"><span id=\"mwDBM\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDBQ\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-124\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-124\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><abbr id=\"mwDBY\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0Margaret Bedrosian, The Magical Pine Ring: Culture and the Imagination in Armenian-American Literature, Wayne State University Press, D\u00e9troit, 1992\u00a0<span id=\"mwDBc\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;0-8143-2339-1&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwDBg\">(<a id=\"mwDBk\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwDBo\">\u00a0<\/span><a id=\"mwDBs\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-8143-2339-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-8143-2339-1\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwDBw\" class=\"nowrap\">0-8143-2339-1<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0<small id=\"mwDB0\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;OCLC&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:OCLC&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;23767581&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">(<a id=\"mwDB4\" title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\" rel=\"mw:WikiLink\">OCLC<\/a>\u00a0<span id=\"mwDB8\" class=\"plainlinks noarchive\"><a id=\"mwDCA\" class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/23767581\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\">23767581<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwDCE\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwDCI\">\u00a0<\/span>212.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-125\" data-mw-footnote-number=\"125\"><span id=\"mwDCM\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDCQ\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-125\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-125\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Dictionnaire Le Robert, tome 2, Paris 1983,\u00a0<abbr id=\"mwDCY\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwDCc\">\u00a0<\/span>\u00a0228.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-126\" data-mw-footnote-number=\"126\"><span id=\"mwDCg\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDCk\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-126\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-126\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Andr\u00e9 Malraux, \u00ab<span id=\"mwDCs\">\u00a0<\/span>Les Voix du silence<span id=\"mwDCw\">\u00a0<\/span>\u00bb, dans\u00a0<i id=\"mwDC0\">Le Mus\u00e9e Imaginaire<\/i>, tome I, Gallimard, 1965.\u00a0<abbr id=\"mwDC4\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwDC8\">\u00a0<\/span>102.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-127\" data-mw-footnote-number=\"127\"><span id=\"mwDDA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDDE\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-127\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-127\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Gorky est \u00ab<span id=\"mwDDM\">\u00a0<\/span>l&rsquo;initiateur de l&rsquo;<a id=\"mwDDQ\" title=\"Abstraction lyrique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abstraction_lyrique\" rel=\"mw:WikiLink\">Abstraction lyrique<\/a>\u00a0new-yorkaise, il annonce l&rsquo;art de\u00a0<a id=\"mwDDU\" title=\"Jackson Pollock\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jackson_Pollock\" rel=\"mw:WikiLink\">Jackson Pollock<\/a><span id=\"mwDDY\">\u00a0<\/span>\u00bb, d&rsquo;apr\u00e8s le dictionnaire\u00a0<a id=\"mwDDc\" title=\"Le Robert\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Robert\" rel=\"mw:WikiLink\">Le Robert<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr id=\"mwDDg\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwDDk\">\u00a0<\/span>\u00a0850.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-128\" data-mw-footnote-number=\"128\"><span id=\"mwDDo\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDDs\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-128\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-128\" class=\"mw-reference-text reference-text\">\u00c9rik Bullot,\u00a0<i id=\"mwDD0\">Sayat Nova de Sergue\u00ef Paradjanov<\/i>, \u00c9ditions Yellow Now, n\u00b08\u00a0<span id=\"mwDD4\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2-87340-212-1&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwDD8\">(<a id=\"mwDEA\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwDEE\">\u00a0<\/span><a id=\"mwDEI\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-87340-212-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-87340-212-1\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwDEM\" class=\"nowrap\">2-87340-212-1<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwDEQ\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwDEU\">\u00a0<\/span>82.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-129\" data-mw-footnote-number=\"129\"><span id=\"mwDEY\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDEc\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-129\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-129\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Serge Daney,\u00a0<i id=\"mwDEk\">Cin\u00e9 journal<\/i>, 28 janvier 1982,\u00a0<abbr id=\"mwDEo\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwDEs\">\u00a0<\/span>\u00a075.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-obs-130\" data-mw-footnote-number=\"130\"><span id=\"mwDEw\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDE0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-obs_130-0\"><\/a><a id=\"mwDE8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-obs_130-1\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-obs-130\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwDFE\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/simpleappareil.free.fr\/lobservatoire\/index.php?2008\/02\/17\/47-sayat-nova&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;L'oBservatoire - Cin\u00e9ma m\u00e9di\u00e9val (Sayat Nova \/ Couleur de la grenade)&quot;},&quot;ann\u00e9e&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2008&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;5 d\u00e9cembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\u00ab<span id=\"mwDFI\">\u00a0<\/span><a id=\"mwDFM\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/simpleappareil.free.fr\/lobservatoire\/index.php?2008\/02\/17\/47-sayat-nova\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwDFQ\">L&rsquo;oBservatoire &#8211; Cin\u00e9ma m\u00e9di\u00e9val (Sayat Nova \/ Couleur de la grenade)<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fsimpleappareil.free.fr%2Flobservatoire%2Findex.php%3F2008%2F02%2F17%2F47-sayat-nova\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwDFU\">\u00a0<\/span>\u00bb,\u00a0<time id=\"mwDFY\">2008<\/time>\u00a0<small id=\"mwDFc\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwDFg\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-12-05\" data-sort-value=\"2008-12-05\">5 d\u00e9cembre 2008<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198493-131\" data-mw-footnote-number=\"131\"><span id=\"mwDFk\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDFo\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-KorkhmazianAkopianDrampian198493_131-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-KorkhmazianAkopianDrampian198493-131\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><a id=\"mwDFw\" class=\"mw-selflink-fragment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#KorkhmazianAkopianDrampian1984\" rel=\"mw:WikiLink\">Korkhmazian, Akopian et Drampian 1984<\/a>,\u00a0<abbr id=\"mwDF0\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr><span id=\"mwDF4\">\u00a0<\/span>93.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mat_hist-132\" data-mw-footnote-number=\"132\"><span id=\"mwDF8\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDGA\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mat_hist_132-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mat_hist-132\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwDGI\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.matenadaran.am\/fr\/history\/index.html&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Site du Matenadaran, \u00ab Histoire du Matenadaran \u00bb&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;8 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">\u00ab<span id=\"mwDGM\">\u00a0<\/span><a id=\"mwDGQ\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.matenadaran.am\/fr\/history\/index.html\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwDGU\">Site du Matenadaran, \u00ab<span id=\"mwDGY\">\u00a0<\/span>Histoire du Matenadaran<span id=\"mwDGc\">\u00a0<\/span>\u00bb<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.matenadaran.am%2Ffr%2Fhistory%2Findex.html\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwDGg\">\u00a0<\/span>\u00bb\u00a0<small id=\"mwDGk\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwDGo\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-08\" data-sort-value=\"2008-11-08\">8 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Kouymjian-133\" data-mw-footnote-number=\"133\"><span id=\"mwDGs\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDGw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Kouymjian_133-0\"><\/a><a id=\"mwDG4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Kouymjian_133-1\"><\/a><a id=\"mwDHA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Kouymjian_133-2\"><\/a><a id=\"mwDHI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Kouymjian_133-3\"><\/a><a id=\"mwDHQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Kouymjian_133-4\"><\/a><\/span>\u00a0<span id=\"mw-reference-text-cite_note-Kouymjian-133\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"Kouymjian\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;auteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Dickran Kouymjian&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Arts of Armenia (Miniatures)&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Armenian Studies Program, California State University&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/armenianstudies.csufresno.edu\/arts_of_armenia\/miniatures.htm&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;30 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Dickran_Kouymjian\" class=\"ouvrage\"><abbr id=\"mwDHY\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Dickran Kouymjian, \u00ab<span id=\"mwDHc\">\u00a0<\/span><a id=\"mwDHg\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/armenianstudies.csufresno.edu\/arts_of_armenia\/miniatures.htm\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwDHk\" lang=\"en\">Arts of Armenia (Miniatures)<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Farmenianstudies.csufresno.edu%2Farts_of_armenia%2Fminiatures.htm\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwDHo\">\u00a0<\/span>\u00bb, Armenian Studies Program, California State University\u00a0<small id=\"mwDHs\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwDHw\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-30\" data-sort-value=\"2008-11-30\">30 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mouradian-134\" data-mw-footnote-number=\"134\"><span id=\"mwDH0\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDH4\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-Mouradian_134-0\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-Mouradian-134\" class=\"mw-reference-text reference-text\">\u00c9lisabeth Mouradian Venturini et Michel Malherbe,\u00a0<i id=\"mwDIA\">Parlons arm\u00e9nien<\/i>, L&rsquo;Harmattan, Paris, 2007\u00a0<span id=\"mwDIE\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;978-2-2960-4534-7&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwDII\">(<a id=\"mwDIM\" title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a><span id=\"mwDIQ\">\u00a0<\/span><a id=\"mwDIU\" title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-2960-4534-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-2960-4534-7\" rel=\"mw:WikiLink\"><span id=\"mwDIY\" class=\"nowrap\">978-2-2960-4534-7<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr id=\"mwDIc\" class=\"abbr\" title=\"page(s)\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;p.&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:P.&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">p.<\/abbr><span id=\"mwDIg\">\u00a0<\/span>173.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-135\" data-mw-footnote-number=\"135\"><span id=\"mwDIk\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDIo\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-135\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-135\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwDIw\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.armenian-patriarchate.org\/page11.html&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;The Calouste Gulbenkian Library&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Armenia Patriarchate of St. James, Jerusalem&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;30 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr id=\"mwDI0\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab<span id=\"mwDI4\">\u00a0<\/span><a id=\"mwDI8\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.armenian-patriarchate.org\/page11.html\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwDJA\" lang=\"en\">The Calouste Gulbenkian Library<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.armenian-patriarchate.org%2Fpage11.html\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwDJE\">\u00a0<\/span>\u00bb, Armenia Patriarchate of St. James, Jerusalem\u00a0<small id=\"mwDJI\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwDJM\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-30\" data-sort-value=\"2008-11-30\">30 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-136\" data-mw-footnote-number=\"136\"><span id=\"mwDJQ\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDJU\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-136\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-136\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwDJc\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;it&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.mekhitar.org\/ita\/vienna.shtml&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Il Monastero Mechitarista di Vienna&quot;},&quot;site&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;mekhitar.org&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;30 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr id=\"mwDJg\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0\u00ab<span id=\"mwDJk\">\u00a0<\/span><a id=\"mwDJo\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.mekhitar.org\/ita\/vienna.shtml\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwDJs\" lang=\"it\">Il Monastero Mechitarista di Vienna<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.mekhitar.org%2Fita%2Fvienna.shtml\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwDJw\">\u00a0<\/span>\u00bb, sur\u00a0<span id=\"mwDJ0\" class=\"italique\">mekhitar.org<\/span>\u00a0<small id=\"mwDJ4\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwDJ8\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-30\" data-sort-value=\"2008-11-30\">30 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-137\" data-mw-footnote-number=\"137\"><span id=\"mwDKA\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwDKE\" title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_arm%C3%A9nienne#cite_ref-137\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Revenir plus haut\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-137\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><span id=\"mwDKM\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/66.208.37.78\/index.jsp?sid=1&amp;id=25&amp;pid=4&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Karekin I Theological and Armenological Center&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mother See of Holy Etchmiadzin&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;30 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr id=\"mwDKQ\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab<span id=\"mwDKU\">\u00a0<\/span><a id=\"mwDKY\" class=\"external text\" href=\"http:\/\/66.208.37.78\/index.jsp?sid=1&amp;id=25&amp;pid=4\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite id=\"mwDKc\" lang=\"en\">Karekin I Theological and Armenological Center<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2F66.208.37.78%2Findex.jsp%3Fsid%3D1%26id%3D25%26pid%3D4\">archive<\/a>]<\/small><span id=\"mwDKg\">\u00a0<\/span>\u00bb, Mother See of Holy Etchmiadzin\u00a0<small id=\"mwDKk\">(consult\u00e9 le\u00a0<time id=\"mwDKo\" class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-30\" data-sort-value=\"2008-11-30\">30 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<section id=\"mwDKs\" data-mw-section-id=\"25\" aria-labelledby=\"Voir_aussi\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Voir_aussi\">Voir aussi<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Category:Armenian_manuscripts?uselang=fr\" rel=\"mw:ExtLink\">Miniature arm\u00e9nienne<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<section id=\"mwDK0\" data-mw-section-id=\"26\" aria-labelledby=\"Articles_connexes\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Articles_connexes\">Articles connexes<\/h3>\n<\/div>\n<ul id=\"mwDK4\">\n<li id=\"mwDK8\"><a id=\"mwDLA\" title=\"Miniature (enluminure)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_(enluminure)\" rel=\"mw:WikiLink\">Miniature (enluminure)<\/a><\/li>\n<li id=\"mwDLE\"><a id=\"mwDLI\" title=\"Enluminure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enluminure\" rel=\"mw:WikiLink\">Enluminure<\/a><\/li>\n<li id=\"mwDLM\"><a id=\"mwDLQ\" title=\"Art arm\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_arm%C3%A9nien\" rel=\"mw:WikiLink\">Art arm\u00e9nien<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n<section id=\"mwDLU\" data-mw-section-id=\"27\" aria-labelledby=\"Bibliographie\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<ul id=\"mwDLY\">\n<li id=\"mwDLc\"><abbr id=\"mwDLg\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0<a id=\"mwDLk\" title=\"Sirarpie Der Nersessian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sirarpie_Der_Nersessian\" rel=\"mw:WikiLink\">Sirarpie Der Nersessian<\/a>, \u00ab<span id=\"mwDLo\">\u00a0<\/span>An Armenian Lectionary of Fourteenth Century<span id=\"mwDLs\">\u00a0<\/span>\u00bb, dans\u00a0<i id=\"mwDLw\">Byzantine and Armenian Studies<\/i>, Louvain, 1973.<\/li>\n<li id=\"mwDL0\"><abbr id=\"mwDL4\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0Sirarpie Der Nersessian,\u00a0<i id=\"mwDL8\">Miniature Painting in the Armenian Kingdom of Cilicia from the Twelfth to the Fourteenth Century<\/i>, Dumbarton Oaks, Washington, 1993\u00a0<span id=\"mwDMA\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;0-8840-2202-1&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwDME\">(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-8840-2202-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-8840-2202-1\" rel=\"mw:WikiLink\"><span class=\"nowrap\">0-8840-2202-1<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0<small id=\"mwDMI\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;OCLC&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:OCLC&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;25872399&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\" rel=\"mw:WikiLink\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/25872399\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\">25872399<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li id=\"mwDMM\">Patrick Donab\u00e9dian et Jean-Michel Thierry,\u00a0<i id=\"mwDMQ\">Les arts arm\u00e9niens<\/i>, \u00c9ditions Citadelles, Paris, 1987\u00a0<span id=\"mwDMU\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;978-2850880223&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwDMY\">(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2850880223\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2850880223\" rel=\"mw:WikiLink\"><span class=\"nowrap\">978-2850880223<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li id=\"mwDMc\"><abbr id=\"mwDMg\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : russe\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ru&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ru&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(ru)<\/abbr>\u00a0Rouben Drampian, \u00ab<span id=\"mwDMk\">\u00a0<\/span>\u0418\u0437 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043c\u0438\u043d\u0438\u0430\u0442\u044e\u0440\u044b XIII-XIV\u0432\u0432<span id=\"mwDMo\">\u00a0<\/span>\u00bb (\u00ab<span id=\"mwDMs\">\u00a0<\/span>\u00c0 propos de l&rsquo;histoire de la miniature arm\u00e9nienne aux\u00a0<abbr id=\"mwDMw\" class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle \" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;s2-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:S2-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIII&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIV&quot;},&quot;4&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;e&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles<span id=\"mwDM0\">\u00a0<\/span>\u00bb), dans\u00a0<i id=\"mwDM4\">\u0418\u0437\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u044f \u0410\u041d \u0410\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0421\u0421\u0420<\/i>\u00a0(<i id=\"mwDM8\">Bulletin de l&rsquo;Acad\u00e9mie des Sciences de la R\u00e9publique d&rsquo;Arm\u00e9nie<\/i>), 1948,\u00a0<abbr id=\"mwDNA\" class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;n\u00b0&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:N\u00b0&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;5&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a05.<\/li>\n<li id=\"mwDNE\"><span id=\"DurandRaptiGiovannoni2007\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ouvrage &quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ouvrage&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;auteur1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;[[Jannic Durand]]&quot;},&quot;auteur2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ioanna Rapti&quot;},&quot;auteur3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Dorota Giovannoni&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Armenia sacra \u2014 M\u00e9moire chr\u00e9tienne des Arm\u00e9niens ({{sp-|IV|e|-|XVIII|e}})&quot;},&quot;sous-titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Somogy \/ Mus\u00e9e du Louvre&quot;},&quot;collection&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lieu&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Paris&quot;},&quot;ann\u00e9e&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;volume&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;tome&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;pages totales&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;passage&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;isbn&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;978-2-7572-0066-7&quot;},&quot;lire en ligne&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Jannic_DurandIoanna_RaptiDorota_Giovannoni2007\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jannic Durand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jannic_Durand\" rel=\"mw:WikiLink\">Jannic Durand<\/a>, Ioanna Rapti et Dorota Giovannoni,\u00a0<cite class=\"italique\">Armenia sacra \u2014 M\u00e9moire chr\u00e9tienne des Arm\u00e9niens (<abbr class=\"abbr\" title=\"4\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">IV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle)<\/cite>, Paris, Somogy \/ Mus\u00e9e du Louvre,\u00a0<time>2007<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7572-0066-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7572-0066-7\" rel=\"mw:WikiLink\"><span class=\"nowrap\">978-2-7572-0066-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li id=\"mwDNI\"><span id=\"KorkhmazianAkopianDrampian1984\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ouvrage &quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ouvrage&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;auteur1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Emma Korkhmazian&quot;},&quot;auteur2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Gravard Akopian&quot;},&quot;auteur3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Irina Drampian&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;La miniature arm\u00e9nienne \u2014 {{sp-|XIII|e|-|XIV|e|s}} \u2014 Collection du Matenadaran (Erevan)&quot;},&quot;sous-titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lieu&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;L\u00e9ningrad&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;\u00c9ditions d'art Aurora&quot;},&quot;collection&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;ann\u00e9e&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;1984&quot;},&quot;volume&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;tome&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;pages totales&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;passage&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;isbn&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lire en ligne&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Emma_KorkhmazianGravard_AkopianIrina_Drampian1984\" class=\"ouvrage\">Emma Korkhmazian, Gravard Akopian et Irina Drampian,\u00a0<cite class=\"italique\">La miniature arm\u00e9nienne \u2014\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle \"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles \u2014 Collection du Matenadaran (Erevan)<\/cite>, L\u00e9ningrad, \u00c9ditions d&rsquo;art Aurora,\u00a0<time>1984<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<li id=\"mwDNM\"><abbr id=\"mwDNQ\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0Thomas F. Mathews et Avedis Krikor Sanjian,\u00a0<i id=\"mwDNU\">Armenian Gospel Iconography: The Tradition of the Glajor Gospel<\/i>, Dumbarton Oaks, Washington, 1991\u00a0<span id=\"mwDNY\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;978-0-8840-2183-4&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwDNc\">(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-8840-2183-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-8840-2183-4\" rel=\"mw:WikiLink\"><span class=\"nowrap\">978-0-8840-2183-4<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li id=\"mwDNg\"><span id=\"Mutafian2007\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ouvrage &quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ouvrage&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;auteur1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;[[Claude Mutafian]]&quot;},&quot;directeur1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Arm\u00e9nie, la magie de l'\u00e9crit&quot;},&quot;sous-titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Somogy&quot;},&quot;collection&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lieu&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Paris&quot;},&quot;ann\u00e9e&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;volume&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;tome&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;pages totales&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;passage&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;isbn&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;978-2-7572-0057-5&quot;},&quot;lire en ligne&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Claude_Mutafian2007\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Claude Mutafian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Mutafian\" rel=\"mw:WikiLink\">Claude Mutafian<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Arm\u00e9nie, la magie de l&rsquo;\u00e9crit<\/cite>, Paris, Somogy,\u00a0<time>2007<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7572-0057-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7572-0057-5\" rel=\"mw:WikiLink\"><span class=\"nowrap\">978-2-7572-0057-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li id=\"mwDNk\"><abbr id=\"mwDNo\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:En&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(en)<\/abbr>\u00a0Bezalel Narkiss (dir.),\u00a0<i id=\"mwDNs\">Armenian Art Treasures of Jerusalem<\/i>, Caratzas, Jerusalem, 1979\u00a0<span id=\"mwDNw\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ISBN&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:ISBN&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;978-0892410958&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><\/span><small id=\"mwDN0\">(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0892410958\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0892410958\" rel=\"mw:WikiLink\"><span class=\"nowrap\">978-0892410958<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li id=\"mwDN4\"><abbr id=\"mwDN8\" class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arm\u00e9nien\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;hy&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Hy&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">(hy)<\/abbr>\u00a0G. Ovsepian,\u00a0<i id=\"mwDOA\">\u0546\u0575\u0578\u0582\u0569\u0565\u0580 \u0565\u0582 \u0578\u0582\u057d\u0578\u0582\u0574\u0576\u0561\u057d\u056b\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576\u0576\u0565\u0580 \u0570\u0561\u0575 \u0574\u0577\u0561\u056f\u0578\u0582\u0575\u0569\u056b \u0578\u0582 \u057a\u0561\u057f\u0574\u0578\u0582\u0569\u0575\u0561\u0576 \u057e\u0565\u0580\u0561\u0562\u0565\u0580\u0575\u0561\u056c<\/i>\u00a0(<i id=\"mwDOE\">Mat\u00e9riaux et recherches sur l&rsquo;histoire de la culture et de l&rsquo;art arm\u00e9niens<\/i>), J\u00e9rusalem, 1933.<\/li>\n<li id=\"mwDOI\">Gu\u00e9vork Ter Vartanian,\u00a0<i id=\"mwDOM\">L&rsquo;art du manuscrit arm\u00e9nien de la ville de\u00a0<a id=\"mwDOQ\" class=\"mw-redirect\" title=\"La Nouvelle-Djoulfa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Nouvelle-Djoulfa\" rel=\"mw:WikiLink\">Nor Djoura<\/a>\u00a0et ses alentours<\/i>,\u00a0<a id=\"mwDOU\" class=\"mw-redirect\" title=\"Isphahan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isphahan\" rel=\"mw:WikiLink\">Isphahan<\/a>\u00a02005, catalogue de l&rsquo;exposition, juillet-<time id=\"mwDOY\" class=\"nowrap\" datetime=\"2005-08\" data-sort-value=\"2005-08\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;date-&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Date-&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;ao\u00fbt 2005&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">ao\u00fbt 2005<\/time>\u00a0au Mat\u00e9nadaran, (\u00e9dit\u00e9 par les\u00a0<a id=\"mwDOc\" title=\"Arm\u00e9niens d'Iran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arm%C3%A9niens_d'Iran\" rel=\"mw:WikiLink\">Arm\u00e9niens d&rsquo;Iran<\/a>).<\/li>\n<li id=\"mwDOg\"><span id=\"Vernay-Nouri2007\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Ouvrage &quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Ouvrage&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;auteur1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Annie Vernay-Nouri&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Livres d'Arm\u00e9nie \u2014 Collections de la [[Biblioth\u00e8que nationale de France]]&quot;},&quot;sous-titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;lieu&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Paris&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Biblioth\u00e8que nationale de France&quot;},&quot;collection&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;ann\u00e9e&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;2007&quot;},&quot;volume&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;tome&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;pages totales&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;passage&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;},&quot;isbn&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;978-2-7177-2375-5&quot;},&quot;lire en ligne&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"Annie_Vernay-Nouri2007\" class=\"ouvrage\">Annie Vernay-Nouri,\u00a0<cite class=\"italique\">Livres d&rsquo;Arm\u00e9nie \u2014 Collections de la\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\" rel=\"mw:WikiLink\">Biblioth\u00e8que nationale de France<\/a><\/cite>, Paris, Biblioth\u00e8que nationale de France,\u00a0<time>2007<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\" rel=\"mw:WikiLink\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7177-2375-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7177-2375-5\" rel=\"mw:WikiLink\"><span class=\"nowrap\">978-2-7177-2375-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n<section id=\"mwDOk\" data-mw-section-id=\"28\" aria-labelledby=\"Liens_externes\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Liens_externes\">Liens externes<\/h3>\n<\/div>\n<ul id=\"mwDOo\">\n<li id=\"mwDOs\"><span id=\"mwDOw\" class=\"ouvrage\" data-x-id=\"Kouymjian\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;auteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Dickran Kouymjian&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Arts of Armenia (Miniatures)&quot;},&quot;\u00e9diteur&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Armenian Studies Program, California State University&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/armenianstudies.csufresno.edu\/arts_of_armenia\/miniatures.htm&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;30 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><span id=\"mwAA\" class=\"ouvrage\" data-x-id=\"Dickran_Kouymjian\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Dickran Kouymjian, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/armenianstudies.csufresno.edu\/arts_of_armenia\/miniatures.htm\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite lang=\"en\">Arts of Armenia (Miniatures)<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Farmenianstudies.csufresno.edu%2Farts_of_armenia%2Fminiatures.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, Armenian Studies Program, California State University\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-30\" data-sort-value=\"2008-11-30\">30 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li id=\"mwDO0\"><span id=\"mwDO4\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/armenianstudies.csufresno.edu\/iaa_miniatures\/index.htm&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Database of Armenian Manuscript Illuminations&quot;},&quot;site&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Index of Armenian Art&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;19 janvier 2010&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/armenianstudies.csufresno.edu\/iaa_miniatures\/index.htm\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite lang=\"en\">Database of Armenian Manuscript Illuminations<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Farmenianstudies.csufresno.edu%2Fiaa_miniatures%2Findex.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Index of Armenian Art<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-01-19\" data-sort-value=\"2010-01-19\">19 janvier 2010<\/time>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li id=\"mwDO8\"><span id=\"mwDPA\" class=\"ouvrage\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;lien web&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Lien_web&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;langue&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;en&quot;},&quot;url&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;http:\/\/www.armenica.org\/cgi-bin\/armenica.cgi?732111860140324=2=l=========1=1&quot;},&quot;titre&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Manuscripts&quot;},&quot;site&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;armenica.org&quot;},&quot;consult\u00e9 le&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;30 novembre 2008&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.armenica.org\/cgi-bin\/armenica.cgi?732111860140324=2=l=========1=1\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\"><cite lang=\"en\">Manuscripts<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.armenica.org%2Fcgi-bin%2Farmenica.cgi%3F732111860140324%3D2%3Dl%3D%3D%3D%3D%3D%3D%3D%3D%3D1%3D1\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">armenica.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-30\" data-sort-value=\"2008-11-30\">30 novembre 2008<\/time>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : Toros Roslin,\u00a0Le passage de la\u00a0mer Rouge, 1266, rituel\u00a0Machtots\u00a0(Patriarcat arm\u00e9nien de J\u00e9rusalem, Ms. 2027). &nbsp; Les Origines de l&rsquo;art miniature dans la Peinture &nbsp; La miniature Arm\u00e9nienne &nbsp; La\u00a0miniature arm\u00e9nienne\u00a0est l&rsquo;expression particuli\u00e8re de la\u00a0miniature\u00a0en\u00a0Grande-Arm\u00e9nie, en\u00a0Petite-Arm\u00e9nie\u00a0et dans la\u00a0diaspora arm\u00e9nienne. Son apparition remonte \u00e0 la cr\u00e9ation de l&rsquo;alphabet arm\u00e9nien\u00a0en\u00a0Arm\u00e9nie, soit en l&rsquo;an 405. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27159,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-27130","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>La miniature Arm\u00e9nienne - Orazio Puglisi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"La\u00a0miniature arm\u00e9nienne\u00a0est l&#039;expression particuli\u00e8re de la\u00a0miniature\u00a0en\u00a0Grande-Arm\u00e9nie, en\u00a0Petite-Arm\u00e9nie\u00a0et dans la\u00a0diaspora arm\u00e9nienne. Son apparition remonte \u00e0 la cr\u00e9ation de l&#039;alphabet arm\u00e9nien\u00a0en\u00a0Arm\u00e9nie, soit en l&#039;an 405. Tr\u00e8s peu de fragments de manuscrits enlumin\u00e9s des\u00a0VIe\u00a0et\u00a0VIIe\u00a0si\u00e8cles\u00a0ont surv\u00e9cu, le plus ancien conserv\u00e9 en entier datant du\u00a0IXe\u00a0si\u00e8cle. L&#039;\u00e2ge d&#039;or se situe aux\u00a0XIIIe\u00a0et\u00a0XIVe\u00a0si\u00e8cles, p\u00e9riode de la formation d\u00e9finitive des principales \u00e9coles et tendances (quinze cents centres d&#039;\u00e9criture et d&#039;enluminure[1]). Les plus \u00e9clatantes sont celles de\u00a0Siounie, du\u00a0Vaspourakan\u00a0et de\u00a0Cilicie. De nombreux manuscrits arm\u00e9niens enlumin\u00e9s hors du pays d&#039;Arm\u00e9nie ont aussi travers\u00e9 les si\u00e8cles. Malgr\u00e9 l&#039;apparition de l&#039;imprimerie\u00a0arm\u00e9nienne au\u00a0XVIe\u00a0si\u00e8cle, la production de miniatures s&#039;est prolong\u00e9e jusqu&#039;au\u00a0XIXe\u00a0si\u00e8cle\u00a0et survit \u00e0 travers la\u00a0peinture\u00a0et le\u00a0cin\u00e9ma\u00a0arm\u00e9niens modernes.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"La miniature Arm\u00e9nienne - Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La\u00a0miniature arm\u00e9nienne\u00a0est l&#039;expression particuli\u00e8re de la\u00a0miniature\u00a0en\u00a0Grande-Arm\u00e9nie, en\u00a0Petite-Arm\u00e9nie\u00a0et dans la\u00a0diaspora arm\u00e9nienne. Son apparition remonte \u00e0 la cr\u00e9ation de l&#039;alphabet arm\u00e9nien\u00a0en\u00a0Arm\u00e9nie, soit en l&#039;an 405. Tr\u00e8s peu de fragments de manuscrits enlumin\u00e9s des\u00a0VIe\u00a0et\u00a0VIIe\u00a0si\u00e8cles\u00a0ont surv\u00e9cu, le plus ancien conserv\u00e9 en entier datant du\u00a0IXe\u00a0si\u00e8cle. L&#039;\u00e2ge d&#039;or se situe aux\u00a0XIIIe\u00a0et\u00a0XIVe\u00a0si\u00e8cles, p\u00e9riode de la formation d\u00e9finitive des principales \u00e9coles et tendances (quinze cents centres d&#039;\u00e9criture et d&#039;enluminure[1]). Les plus \u00e9clatantes sont celles de\u00a0Siounie, du\u00a0Vaspourakan\u00a0et de\u00a0Cilicie. De nombreux manuscrits arm\u00e9niens enlumin\u00e9s hors du pays d&#039;Arm\u00e9nie ont aussi travers\u00e9 les si\u00e8cles. Malgr\u00e9 l&#039;apparition de l&#039;imprimerie\u00a0arm\u00e9nienne au\u00a0XVIe\u00a0si\u00e8cle, la production de miniatures s&#039;est prolong\u00e9e jusqu&#039;au\u00a0XIXe\u00a0si\u00e8cle\u00a0et survit \u00e0 travers la\u00a0peinture\u00a0et le\u00a0cin\u00e9ma\u00a0arm\u00e9niens modernes.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orazio Puglisi\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-15T09:09:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Toros-Roslin-Le-passage-de-la-mer-Rouge-1266-rituel-Machtots-Patriarcat-armenien-de-Jerusalem-Ms.-2027.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"960\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1220\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"78 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/la-miniature-armenienne\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/la-miniature-armenienne\\\/\",\"name\":\"La miniature Arm\u00e9nienne - Orazio Puglisi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/la-miniature-armenienne\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/la-miniature-armenienne\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/Toros-Roslin-Le-passage-de-la-mer-Rouge-1266-rituel-Machtots-Patriarcat-armenien-de-Jerusalem-Ms.-2027.jpg\",\"datePublished\":\"2026-08-15T07:36:24+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-15T09:09:42+00:00\",\"description\":\"La\u00a0miniature arm\u00e9nienne\u00a0est l'expression particuli\u00e8re de la\u00a0miniature\u00a0en\u00a0Grande-Arm\u00e9nie, en\u00a0Petite-Arm\u00e9nie\u00a0et dans la\u00a0diaspora arm\u00e9nienne. Son apparition remonte \u00e0 la cr\u00e9ation de l'alphabet arm\u00e9nien\u00a0en\u00a0Arm\u00e9nie, soit en l'an 405. Tr\u00e8s peu de fragments de manuscrits enlumin\u00e9s des\u00a0VIe\u00a0et\u00a0VIIe\u00a0si\u00e8cles\u00a0ont surv\u00e9cu, le plus ancien conserv\u00e9 en entier datant du\u00a0IXe\u00a0si\u00e8cle. L'\u00e2ge d'or se situe aux\u00a0XIIIe\u00a0et\u00a0XIVe\u00a0si\u00e8cles, p\u00e9riode de la formation d\u00e9finitive des principales \u00e9coles et tendances (quinze cents centres d'\u00e9criture et d'enluminure[1]). Les plus \u00e9clatantes sont celles de\u00a0Siounie, du\u00a0Vaspourakan\u00a0et de\u00a0Cilicie. De nombreux manuscrits arm\u00e9niens enlumin\u00e9s hors du pays d'Arm\u00e9nie ont aussi travers\u00e9 les si\u00e8cles. Malgr\u00e9 l'apparition de l'imprimerie\u00a0arm\u00e9nienne au\u00a0XVIe\u00a0si\u00e8cle, la production de miniatures s'est prolong\u00e9e jusqu'au\u00a0XIXe\u00a0si\u00e8cle\u00a0et survit \u00e0 travers la\u00a0peinture\u00a0et le\u00a0cin\u00e9ma\u00a0arm\u00e9niens modernes.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/la-miniature-armenienne\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/la-miniature-armenienne\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/la-miniature-armenienne\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/Toros-Roslin-Le-passage-de-la-mer-Rouge-1266-rituel-Machtots-Patriarcat-armenien-de-Jerusalem-Ms.-2027.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/Toros-Roslin-Le-passage-de-la-mer-Rouge-1266-rituel-Machtots-Patriarcat-armenien-de-Jerusalem-Ms.-2027.jpg\",\"width\":960,\"height\":1220},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/index.php\\\/la-miniature-armenienne\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"La miniature Arm\u00e9nienne\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/\",\"name\":\"Orazio Puglisi\",\"description\":\"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/oraziopuglisi.art\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"La miniature Arm\u00e9nienne - Orazio Puglisi","description":"La\u00a0miniature arm\u00e9nienne\u00a0est l'expression particuli\u00e8re de la\u00a0miniature\u00a0en\u00a0Grande-Arm\u00e9nie, en\u00a0Petite-Arm\u00e9nie\u00a0et dans la\u00a0diaspora arm\u00e9nienne. Son apparition remonte \u00e0 la cr\u00e9ation de l'alphabet arm\u00e9nien\u00a0en\u00a0Arm\u00e9nie, soit en l'an 405. Tr\u00e8s peu de fragments de manuscrits enlumin\u00e9s des\u00a0VIe\u00a0et\u00a0VIIe\u00a0si\u00e8cles\u00a0ont surv\u00e9cu, le plus ancien conserv\u00e9 en entier datant du\u00a0IXe\u00a0si\u00e8cle. L'\u00e2ge d'or se situe aux\u00a0XIIIe\u00a0et\u00a0XIVe\u00a0si\u00e8cles, p\u00e9riode de la formation d\u00e9finitive des principales \u00e9coles et tendances (quinze cents centres d'\u00e9criture et d'enluminure[1]). Les plus \u00e9clatantes sont celles de\u00a0Siounie, du\u00a0Vaspourakan\u00a0et de\u00a0Cilicie. De nombreux manuscrits arm\u00e9niens enlumin\u00e9s hors du pays d'Arm\u00e9nie ont aussi travers\u00e9 les si\u00e8cles. Malgr\u00e9 l'apparition de l'imprimerie\u00a0arm\u00e9nienne au\u00a0XVIe\u00a0si\u00e8cle, la production de miniatures s'est prolong\u00e9e jusqu'au\u00a0XIXe\u00a0si\u00e8cle\u00a0et survit \u00e0 travers la\u00a0peinture\u00a0et le\u00a0cin\u00e9ma\u00a0arm\u00e9niens modernes.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"La miniature Arm\u00e9nienne - Orazio Puglisi","og_description":"La\u00a0miniature arm\u00e9nienne\u00a0est l'expression particuli\u00e8re de la\u00a0miniature\u00a0en\u00a0Grande-Arm\u00e9nie, en\u00a0Petite-Arm\u00e9nie\u00a0et dans la\u00a0diaspora arm\u00e9nienne. Son apparition remonte \u00e0 la cr\u00e9ation de l'alphabet arm\u00e9nien\u00a0en\u00a0Arm\u00e9nie, soit en l'an 405. Tr\u00e8s peu de fragments de manuscrits enlumin\u00e9s des\u00a0VIe\u00a0et\u00a0VIIe\u00a0si\u00e8cles\u00a0ont surv\u00e9cu, le plus ancien conserv\u00e9 en entier datant du\u00a0IXe\u00a0si\u00e8cle. L'\u00e2ge d'or se situe aux\u00a0XIIIe\u00a0et\u00a0XIVe\u00a0si\u00e8cles, p\u00e9riode de la formation d\u00e9finitive des principales \u00e9coles et tendances (quinze cents centres d'\u00e9criture et d'enluminure[1]). Les plus \u00e9clatantes sont celles de\u00a0Siounie, du\u00a0Vaspourakan\u00a0et de\u00a0Cilicie. De nombreux manuscrits arm\u00e9niens enlumin\u00e9s hors du pays d'Arm\u00e9nie ont aussi travers\u00e9 les si\u00e8cles. Malgr\u00e9 l'apparition de l'imprimerie\u00a0arm\u00e9nienne au\u00a0XVIe\u00a0si\u00e8cle, la production de miniatures s'est prolong\u00e9e jusqu'au\u00a0XIXe\u00a0si\u00e8cle\u00a0et survit \u00e0 travers la\u00a0peinture\u00a0et le\u00a0cin\u00e9ma\u00a0arm\u00e9niens modernes.","og_url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/","og_site_name":"Orazio Puglisi","article_modified_time":"2026-08-15T09:09:42+00:00","og_image":[{"width":960,"height":1220,"url":"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Toros-Roslin-Le-passage-de-la-mer-Rouge-1266-rituel-Machtots-Patriarcat-armenien-de-Jerusalem-Ms.-2027.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"78 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/","name":"La miniature Arm\u00e9nienne - Orazio Puglisi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Toros-Roslin-Le-passage-de-la-mer-Rouge-1266-rituel-Machtots-Patriarcat-armenien-de-Jerusalem-Ms.-2027.jpg","datePublished":"2026-08-15T07:36:24+00:00","dateModified":"2026-08-15T09:09:42+00:00","description":"La\u00a0miniature arm\u00e9nienne\u00a0est l'expression particuli\u00e8re de la\u00a0miniature\u00a0en\u00a0Grande-Arm\u00e9nie, en\u00a0Petite-Arm\u00e9nie\u00a0et dans la\u00a0diaspora arm\u00e9nienne. Son apparition remonte \u00e0 la cr\u00e9ation de l'alphabet arm\u00e9nien\u00a0en\u00a0Arm\u00e9nie, soit en l'an 405. Tr\u00e8s peu de fragments de manuscrits enlumin\u00e9s des\u00a0VIe\u00a0et\u00a0VIIe\u00a0si\u00e8cles\u00a0ont surv\u00e9cu, le plus ancien conserv\u00e9 en entier datant du\u00a0IXe\u00a0si\u00e8cle. L'\u00e2ge d'or se situe aux\u00a0XIIIe\u00a0et\u00a0XIVe\u00a0si\u00e8cles, p\u00e9riode de la formation d\u00e9finitive des principales \u00e9coles et tendances (quinze cents centres d'\u00e9criture et d'enluminure[1]). Les plus \u00e9clatantes sont celles de\u00a0Siounie, du\u00a0Vaspourakan\u00a0et de\u00a0Cilicie. De nombreux manuscrits arm\u00e9niens enlumin\u00e9s hors du pays d'Arm\u00e9nie ont aussi travers\u00e9 les si\u00e8cles. Malgr\u00e9 l'apparition de l'imprimerie\u00a0arm\u00e9nienne au\u00a0XVIe\u00a0si\u00e8cle, la production de miniatures s'est prolong\u00e9e jusqu'au\u00a0XIXe\u00a0si\u00e8cle\u00a0et survit \u00e0 travers la\u00a0peinture\u00a0et le\u00a0cin\u00e9ma\u00a0arm\u00e9niens modernes.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/#primaryimage","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Toros-Roslin-Le-passage-de-la-mer-Rouge-1266-rituel-Machtots-Patriarcat-armenien-de-Jerusalem-Ms.-2027.jpg","contentUrl":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Toros-Roslin-Le-passage-de-la-mer-Rouge-1266-rituel-Machtots-Patriarcat-armenien-de-Jerusalem-Ms.-2027.jpg","width":960,"height":1220},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-miniature-armenienne\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"La miniature Arm\u00e9nienne"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/#website","url":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/","name":"Orazio Puglisi","description":"Le beau ! Quoi d&#039;autre ?","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/27130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27130"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/27130\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27169,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/27130\/revisions\/27169"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}