{"id":25339,"date":"2026-06-16T18:08:58","date_gmt":"2026-06-16T16:08:58","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=25339"},"modified":"2026-06-16T18:20:53","modified_gmt":"2026-06-16T16:20:53","slug":"la-question-de-linquisition","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-question-de-linquisition\/","title":{"rendered":"La question de l&rsquo;inquisition"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12px;\"><strong>Image mise en avant :<\/strong> <i>Galil\u00e9e devant l&rsquo;Inquisition<\/i>,<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 12px;\">par\u00a0<a title=\"Joseph-Nicolas Robert-Fleury\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph-Nicolas_Robert-Fleury\">Joseph-Nicolas Robert-Fleury<\/a>\u00a0(1847).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition\">L&rsquo;inquisition<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"La l\u00e9gende noire de l&amp;apos;inquisition\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ChR8NRfGZRg?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019<b>Inquisition<\/b>\u00a0(du\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a>\u00a0<i>inquisitio<\/i>, \u00ab\u00a0enqu\u00eate\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0recherche\u00a0\u00bb) est une\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"Juridiction\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juridiction\">juridiction<\/a>\u00a0sp\u00e9cialis\u00e9e (autrement dit un tribunal) cr\u00e9\u00e9e au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle par l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise catholique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_catholique\">\u00c9glise catholique<\/a>\u00a0et relevant du\u00a0<a title=\"Droit canonique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droit_canonique\">droit canonique<\/a>. Afin de combattre ce qu&rsquo;elle qualifie d&rsquo;<a title=\"H\u00e9r\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9sie\">h\u00e9r\u00e9sie<\/a>, elle fait appliquer des peines variant de simples peines spirituelles (pri\u00e8res, p\u00e9nitences) \u00e0 des amendes lorsque l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie n&rsquo;est pas \u00e9tablie<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et de la confiscation de tous les biens<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00e0 la\u00a0<a title=\"Peine de mort\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peine_de_mort\">peine de mort<\/a>\u00a0pour les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Apostats\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apostats\">apostats<\/a>\u00a0<a title=\"Relaps\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Relaps\">relaps<\/a>. L&rsquo;Inquisition se prononce sur la peine qu&rsquo;elle juge souhaitable mais se d\u00e9charge de son ex\u00e9cution sur le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Bras s\u00e9culier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bras_s%C3%A9culier\">bras s\u00e9culier<\/a>. En principe, l&rsquo;Inquisition ne peut condamner que des catholiques non respectueux des\u00a0<a title=\"Dogme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dogme\">dogmes<\/a><sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"Anne Brenon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anne_Brenon\">Anne Brenon<\/a>, sp\u00e9cialiste du\u00a0<a title=\"Catharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catharisme\">catharisme<\/a>, estime \u00e0 3\u00a0000 le nombre de peines de mort prononc\u00e9es par ces juridictions eccl\u00e9siastiques durant cinq si\u00e8cles \u00e0 travers l&rsquo;Europe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-25347 aligncenter\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Galileo_before_the_Holy_Office_-_Joseph-Nicolas_Robert-Fleury_1847-300x190.png\" alt=\"\" width=\"930\" height=\"589\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Galileo_before_the_Holy_Office_-_Joseph-Nicolas_Robert-Fleury_1847-300x190.png 300w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Galileo_before_the_Holy_Office_-_Joseph-Nicolas_Robert-Fleury_1847.png 330w\" sizes=\"auto, (max-width: 930px) 100vw, 930px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Inquisition m\u00e9di\u00e9vale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_m%C3%A9di%C3%A9vale\">Inquisition m\u00e9di\u00e9vale<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Royaume de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_France\">France<\/a>\u00a0a pour mission de lutter contre les r\u00e9bellions\u00a0<a title=\"Catharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catharisme\">cathare<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"\u00c9glise \u00e9vang\u00e9lique vaudoise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_%C3%A9vang%C3%A9lique_vaudoise\">vaudoise<\/a>\u00a0qui ont pris une dimension politique dans le Midi toulousain. En raison de ses exc\u00e8s, elle est supprim\u00e9e par le roi\u00a0<a title=\"Louis IX\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_IX\">Louis\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\"><span class=\"romain\">IX<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0qui la remplace par la juridiction de l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Official\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Official\">Official<\/a>\u00a0: celui-ci ne peut plus prononcer de peine sans d\u00e9cision d&rsquo;une juridiction civile. L&rsquo;histoire de l&rsquo;Inquisition en France est largement d\u00e9form\u00e9e depuis le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle par un faussaire,\u00a0<a title=\"\u00c9tienne-L\u00e9on de Lamothe-Langon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne-L%C3%A9on_de_Lamothe-Langon\">\u00c9tienne de La Mothe-Langon<\/a>, qui manipule des archives et les fait publier en 1829 dans une fantaisiste\u00a0<i><a title=\"Histoire de l'Inquisition en France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_l%27Inquisition_en_France\">Histoire de l&rsquo;Inquisition en France<\/a><\/i>, pourtant reprises par tous les historiens, notamment\u00a0<a title=\"Jules Michelet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Michelet\">Jules Michelet<\/a>. Les proc\u00e8s intent\u00e9s aux\u00a0<a title=\"Ordre du Temple\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_du_Temple\">Templiers<\/a>\u00a0et \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Proc\u00e8s de Jeanne d'Arc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Proc%C3%A8s_de_Jeanne_d%27Arc\">Jeanne d&rsquo;Arc<\/a>\u00a0sont l&rsquo;\u0153uvre de juridictions exceptionnelles, cr\u00e9\u00e9es pour l&rsquo;occasion et supprim\u00e9es ensuite.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la fin du\u00a0<a title=\"Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge\">Moyen \u00c2ge<\/a>, la port\u00e9e de l&rsquo;Inquisition s&rsquo;\u00e9tend en\u00a0<a title=\"Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagne\">Espagne<\/a>\u00a0et au\u00a0<a title=\"Portugal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portugal\">Portugal<\/a>\u00a0ainsi qu&rsquo;\u00e0 leurs colonies, en particulier sous l&rsquo;influence des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Franciscain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franciscain\">Franciscains<\/a>\u00a0et de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominicain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominicain\">Dominicains<\/a>, pour traquer les\u00a0<a title=\"Juifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juifs\">Juifs<\/a>\u00a0<a title=\"Marranisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marranisme\">marranes<\/a><sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Musulmans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulmans\">musulmans<\/a>\u00a0<a title=\"Morisques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Morisques\">morisques<\/a>\u00a0<a title=\"Converso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Converso\">convertis de force<\/a>\u00a0au catholicisme mais encore attach\u00e9s \u00e0 leur foi premi\u00e8re. \u00c0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, en particulier, l&rsquo;<a title=\"Inquisition espagnole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_espagnole\">Inquisition espagnole<\/a>\u00a0condamna environ 2\u00a0000 h\u00e9r\u00e9tiques au b\u00fbcher<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, organisant des\u00a0<a title=\"Autodaf\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autodaf%C3%A9\">autodaf\u00e9s<\/a>\u00a0de grande ampleur qui instaurent une terreur durable\u00a0; ensuite, la proportion des peines les plus lourdes diminue au cours du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle apr\u00e8s l&rsquo;<a title=\"Expulsion des Juifs d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Expulsion_des_Juifs_d%27Espagne\">expulsion des Juifs<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Expulsion des Morisques d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Expulsion_des_Morisques_d%27Espagne\">des musulmans<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alors qu&rsquo;elle est sur le d\u00e9clin, les opposants \u00e0 l&rsquo;Inquisition insistent sur sa violence. L&rsquo;op\u00e9ra\u00a0<i><a title=\"Don Carlos (op\u00e9ra)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Don_Carlos_(op%C3%A9ra)\">Don Carlos<\/a><\/i>\u00a0(1867) et le passage du\u00a0<a title=\"Le Grand Inquisiteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Grand_Inquisiteur\">Grand Inquisiteur<\/a>\u00a0dans\u00a0<i><a title=\"Les Fr\u00e8res Karamazov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Fr%C3%A8res_Karamazov\">Les Fr\u00e8res Karamazov<\/a><\/i>\u00a0(1879) ont contribu\u00e9 \u00e0 asseoir la\u00a0<a title=\"L\u00e9gende noire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9gende_noire\">l\u00e9gende noire<\/a>\u00a0de l&rsquo;Inquisition.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 l&rsquo;exception des\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a>, l&rsquo;institution est abolie en Europe au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Le pape\u00a0<a title=\"Pie X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_X\">Pie\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\"><span class=\"romain\">X<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0la remplace en 1908 par la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sacr\u00e9e congr\u00e9gation du Saint-Office\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sacr%C3%A9e_congr%C3%A9gation_du_Saint-Office\">Sacr\u00e9e congr\u00e9gation du Saint-Office<\/a>, puis, en 1965, le pape\u00a0<a title=\"Paul VI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_VI\">Paul\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\"><span class=\"romain\">VI<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0remplace le Saint-Office par la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Congr\u00e9gation pour la doctrine de la foi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Congr%C3%A9gation_pour_la_doctrine_de_la_foi\">Congr\u00e9gation pour la doctrine de la foi<\/a>, qui fait pr\u00e9valoir sur l&rsquo;aspect punitif de la condamnation l&rsquo;aspect positif de la correction de l&rsquo;erreur et de la pr\u00e9servation de la\u00a0<a title=\"Foi chr\u00e9tienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi_chr%C3%A9tienne\">foi<\/a><sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-6\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il est possible de distinguer trois p\u00e9riodes\u00a0:<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>l&rsquo;<a title=\"Inquisition m\u00e9di\u00e9vale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_m%C3%A9di%C3%A9vale\">Inquisition m\u00e9di\u00e9vale<\/a>, introduite devant les tribunaux eccl\u00e9siastiques par le pape\u00a0<a title=\"Gr\u00e9goire IX\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_IX\">Gr\u00e9goire IX<\/a>\u00a0en 1231\u00a0;<\/li>\n<li>l&rsquo;<a title=\"Inquisition espagnole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_espagnole\">Inquisition espagnole<\/a>, inf\u00e9od\u00e9e \u00e0 la couronne d&rsquo;Espagne, fond\u00e9e en 1478 et supprim\u00e9e en 1834, et l&rsquo;<a title=\"Inquisition portugaise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_portugaise\">Inquisition portugaise<\/a>, inf\u00e9od\u00e9e \u00e0 celle du Portugal, lesquelles op\u00e9raient aussi dans les colonies de ces pays\u00a0;<\/li>\n<li>l&rsquo;<a title=\"Inquisition romaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_romaine\">Inquisition romaine<\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0Congr\u00e9gation de l&rsquo;Inquisition romaine et universelle\u00a0\u00bb), fond\u00e9e en 1542 pour lutter contre le\u00a0<a title=\"Protestantisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Protestantisme\">protestantisme<\/a>, remplac\u00e9e par le Saint-Office en 1908.<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Racines_de_l'Inquisition\"><span id=\"Racines_de_l.27Inquisition\"><\/span>Racines de l&rsquo;Inquisition<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Pedro_Berruguete_Saint_Dominic_Presiding_over_an_Auto-da-fe_1495.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/45\/Pedro_Berruguete_Saint_Dominic_Presiding_over_an_Auto-da-fe_1495.jpg\/250px-Pedro_Berruguete_Saint_Dominic_Presiding_over_an_Auto-da-fe_1495.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/45\/Pedro_Berruguete_Saint_Dominic_Presiding_over_an_Auto-da-fe_1495.jpg\/500px-Pedro_Berruguete_Saint_Dominic_Presiding_over_an_Auto-da-fe_1495.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"410\" data-file-width=\"1170\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a><figcaption><i>Saint Dominique pr\u00e9sidant un auto da f\u00e9<\/i>, par\u00a0<a title=\"Pedro Berruguete\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pedro_Berruguete\">Pedro Berruguete<\/a>, vers 1495,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Prado\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Prado\">mus\u00e9e du Prado<\/a>. Image anachronique car\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominique de Guzman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominique_de_Guzman\">Dominique de Guzman<\/a>\u00a0est mort deux si\u00e8cles avant la cr\u00e9ation de l&rsquo;Inquisition espagnole, et les ex\u00e9cutions avaient rarement lieu pendant les c\u00e9r\u00e9monies d&rsquo;<a title=\"Autodaf\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autodaf%C3%A9\"><i>auto da f\u00e9<\/i><\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inquisition est due \u00e0 la conjonction de plusieurs id\u00e9es\u00a0: la notion d&rsquo;<a title=\"H\u00e9r\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9sie\">h\u00e9r\u00e9sie<\/a>\u00a0(ou erreur religieuse), d&rsquo;une part, et la notion de devoir religieux de l\u2019\u00c9tat, d&rsquo;autre part. Cette conjonction est d\u00e9j\u00e0 visible dans l&rsquo;<a title=\"\u00c9dit de Thessalonique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89dit_de_Thessalonique\">\u00e9dit de Thessalonique<\/a>\u00a0en 380.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avant la publication d&rsquo;<i><a class=\"new\" title=\"Excommunicamus (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Excommunicamus&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Excommunicamus<\/a><\/i>, l\u2019acte fondateur de l&rsquo;Inquisition m\u00e9di\u00e9vale confi\u00e9e principalement aux\u00a0<a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">Dominicains<\/a>\u00a0par le\u00a0<a title=\"Pape\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pape\">pape<\/a>\u00a0<a title=\"Gr\u00e9goire IX\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_IX\">Gr\u00e9goire IX<\/a>\u00a0en 1231, la lutte contre l\u2019h\u00e9r\u00e9sie s&rsquo;est d\u00e9velopp\u00e9e en plusieurs \u00e9tapes. On peut en particulier citer l\u2019\u00e9bauche d&rsquo;une l\u00e9gislation contre l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie d\u00e8s le\u00a0<a title=\"Deuxi\u00e8me concile du Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deuxi%C3%A8me_concile_du_Latran\">deuxi\u00e8me concile du Latran<\/a>\u00a0pr\u00e9sid\u00e9 par\u00a0<a title=\"Innocent II\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_II\">Innocent II<\/a>\u00a0en 1139, puis, \u00e0 la suite de la promulgation de la bulle\u00a0<i><a title=\"Ad abolendam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ad_abolendam\">Ad abolendam<\/a><\/i>\u00a0par\u00a0<a title=\"Lucius III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lucius_III\">Lucius III<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1184\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1184\">1184<\/a>, la cr\u00e9ation d&rsquo;une \u00ab\u00a0Inquisition \u00e9piscopale\u00a0\u00bb, men\u00e9e de mani\u00e8re d\u00e9centralis\u00e9e par les \u00e9v\u00eaques, suivie par une \u00ab\u00a0Inquisition l\u00e9gatine\u00a0\u00bb, confi\u00e9e aux\u00a0<a title=\"Ordre cistercien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_cistercien\">Cisterciens<\/a>\u00a0par Innocent III en 1198, et enfin le choix de la proc\u00e9dure inquisitoire lors du\u00a0<a title=\"Quatri\u00e8me concile du Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quatri%C3%A8me_concile_du_Latran\">quatri\u00e8me concile du Latran<\/a>\u00a0en 1215. Le\u00a0<a title=\"Concile de Toulouse (1229)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_Toulouse_(1229)\">concile de Toulouse (1229)<\/a>\u00a0organise la premi\u00e8re mise en place de l&rsquo;Inquisition en\u00a0<a title=\"Languedoc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Languedoc\">Languedoc<\/a>\u00a0dans la r\u00e9pression des h\u00e9r\u00e9tiques\u00a0<a title=\"Catharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catharisme\">cathares<\/a>\u00a0\u00e0 la suite de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Croisade des Albigeois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Croisade_des_Albigeois\">croisade des Albigeois<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Innocent III et Gr\u00e9goire IX, tous deux \u00e0 l&rsquo;origine de l&rsquo;Inquisition, \u00e9taient f\u00e9rus de\u00a0<a title=\"Droit romain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droit_romain\">droit romain<\/a>, de sorte que ces tribunaux eccl\u00e9siastiques se caract\u00e9risent par leur duret\u00e9\u00a0: le\u00a0<a title=\"Code de Justinien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Code_de_Justinien\">code de Justinien<\/a>\u00a0ordonnait en effet de mettre \u00e0 mort l&rsquo;h\u00e9r\u00e9tique<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9volution_de_la_notion_d'h\u00e9r\u00e9sie\"><span id=\".C3.89volution_de_la_notion_d.27h.C3.A9r.C3.A9sie\"><\/span>\u00c9volution de la notion d&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si l&rsquo;\u00c9glise avait connu une p\u00e9riode de calme relatif apr\u00e8s le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les courants jug\u00e9s h\u00e9r\u00e9tiques se multiplient aux\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, souvent en suivant les routes de p\u00e8lerinage\u00a0: les voyageurs discutent entre eux et avec les villageois lors des \u00e9tapes, alimentant des questions et des r\u00e9ponses hors du pouvoir r\u00e9gulateur de la paroisse.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<a title=\"Haut Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haut_Moyen_%C3%82ge\">haut Moyen \u00c2ge<\/a>, l&rsquo;h\u00e9r\u00e9tique est consid\u00e9r\u00e9 comme un\u00a0<a title=\"L\u00e8pre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A8pre\">l\u00e9preux<\/a>\u00a0qu&rsquo;il faut \u00e9loigner du corps sain des fid\u00e8les par l&rsquo;<a title=\"Excommunication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Excommunication\">excommunication<\/a>, puis par l&rsquo;exil ou la confiscation des biens. Au\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Bas Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bas_Moyen_%C3%82ge\">bas Moyen \u00c2ge<\/a>, l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie constitue une rupture du lien social.\u00a0<a title=\"R\u00e9gine Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud\">R\u00e9gine Pernoud<\/a>\u00a0\u00e9crit\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Tout accident spirituel semble dans ce contexte plus grave qu&rsquo;un accident physique. (\u2026) Sous bien des rapports, l&rsquo;Inquisition fut la r\u00e9action de d\u00e9fense d&rsquo;une soci\u00e9t\u00e9 pour laquelle, \u00e0 tort ou \u00e0 raison, la pr\u00e9servation de la foi semblait aussi importante que de nos jours celle de la sant\u00e9 physique<sup id=\"cite_ref-R\u00e9gine_Pernoud_8-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-R%C3%A9gine_Pernoud-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans la\u00a0<a title=\"Bulle pontificale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bulle_pontificale\">bulle pontificale<\/a>\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i><a title=\"Vergentis in senium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vergentis_in_senium\">Vergentis in senium<\/a><\/i><\/span>\u00a0(<time class=\"nowrap\" datetime=\"1199-04-01\" data-sort-value=\"1199-04-01\">25 mars 1199<\/time>), Innocent III assimile m\u00eame l\u2019<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0aberration dans la foi\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0\u00e0 un crime de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"L\u00e8se-majest\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A8se-majest%C3%A9\">l\u00e8se-majest\u00e9<\/a>, concept romain red\u00e9couvert \u00e0 cette \u00e9poque par les autorit\u00e9s la\u00efques<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s la cr\u00e9ation de l&rsquo;Inquisition, la d\u00e9finition de l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie (pour laquelle elle devient progressivement le seul tribunal comp\u00e9tent) s&rsquo;\u00e9largit constamment, au point d&rsquo;inclure des \u00e9l\u00e9ments de plus en plus divers\u00a0: l&rsquo;<a title=\"Apostasie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apostasie\">apostasie<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Juda\u00efsme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juda%C3%AFsme\">Juifs<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam\">Musulmans<\/a>\u00a0convertis, ou encore la\u00a0<a title=\"Sorcellerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sorcellerie\">sorcellerie<\/a>, laquelle leur est assign\u00e9e formellement en 1326 par\u00a0<a title=\"Jean XXII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_XXII\">Jean\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"22\"><span class=\"romain\">XXII<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0dans la bulle\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Super illius specula\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Super_illius_specula\">Super illius specula<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. On appelle aussi h\u00e9r\u00e9tiques les\u00a0<a title=\"Schisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Schisme\">schismatiques<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;occasion de la lutte contre\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric II (empereur)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_II_(empereur)\">Fr\u00e9d\u00e9ric\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0ou, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, du\u00a0<a title=\"Grand schisme d'Occident\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grand_schisme_d%27Occident\">grand schisme d&rsquo;Occident<\/a>\u00a0\u2014 ou encore ceux qui refusent de payer les\u00a0<a title=\"D\u00eeme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%AEme\">d\u00eemes<\/a>. La fronti\u00e8re se brouille aussi entre indiscipline et h\u00e9r\u00e9sie\u00a0: Jean\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"22\"><span class=\"romain\">XXII<\/span><\/abbr>\u00a0appelle l&rsquo;Inquisition \u00e0 lutter contre les dissidents de l&rsquo;ordre Franciscain, puis contre les b\u00e9guins.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les pr\u00e9rogatives grandissantes de l&rsquo;Inquisition explique sa toute-puissance au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0: les inquisiteurs prennent l&rsquo;habitude de travailler seuls, sans rendre de comptes, ce qui accro\u00eet leur autonomie vis-\u00e0-vis de l&rsquo;\u00c9glise.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Contestation_de_l'ordre_social\"><span id=\"Contestation_de_l.27ordre_social\"><\/span>Contestation de l&rsquo;ordre social<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie n&rsquo;est pas seulement affaire de doctrine\u00a0: elle est vue comme un crime global contre\u00a0<a title=\"Dieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu\">Dieu<\/a>, les princes, la soci\u00e9t\u00e9 \u2014\u00a0ce qui alors revient au m\u00eame. \u00c9tant une rupture du lien social, la lutte contre l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie est une question d&rsquo;<a title=\"Ordre public\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_public\">ordre public<\/a>. Les princes sont donc int\u00e9ress\u00e9s par sa r\u00e9pression \u00e0 plusieurs titres, et l&rsquo;autorit\u00e9 civile, pour pr\u00e9server l&rsquo;ordre public, se met \u00e0 lutter contre des h\u00e9r\u00e9sies et sanctionner des h\u00e9r\u00e9tiques de mani\u00e8re potentiellement autonome\u00a0: la d\u00e9cr\u00e9tale\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i><a title=\"Ad abolendam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ad_abolendam\">Ad abolendam<\/a><\/i><\/span>\u00a0(1184) de\u00a0<a title=\"Lucius III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lucius_III\">Lucius\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0fait de la r\u00e9pression de l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie un \u00e9l\u00e9ment constitutif du pouvoir de l&rsquo;Empereur, en l&rsquo;esp\u00e8ce\u00a0<a title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric Barberousse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Barberousse\">Fr\u00e9d\u00e9ric Barberousse<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette confusion entre domaines spirituel et temporel est assez g\u00e9n\u00e9rale, en Europe, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. En revanche, dans le Midi de la France et tout au nord du royaume d&rsquo;Aragon, la libert\u00e9 de culte est tr\u00e8s r\u00e9pandue (par exemple\u00a0: des Juifs sont \u00e9lus consuls \u00e0 Toulouse, cit\u00e9 dans\u00a0<i>L&rsquo;Histoire g\u00e9n\u00e9rale du Languedoc<\/i>\u00a0par Dom Vaissete). L&rsquo;\u00e9tablissement du premier tribunal de l&rsquo;Inquisition \u00e0 Carcassonne, apr\u00e8s les \u00ab\u00a0croisades albigeoises\u00a0\u00bb, est donc, sans doute, une fa\u00e7on de s&rsquo;assurer la coop\u00e9ration des nouveaux seigneurs locaux apr\u00e8s s&rsquo;\u00eatre d\u00e9barrass\u00e9 des anciens.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette implication des autorit\u00e9s la\u00efques entre en conflit avec l&rsquo;autorit\u00e9 de l&rsquo;\u00c9glise\u00a0: des tribunaux royaux ou imp\u00e9riaux se prononcent sur des probl\u00e8mes de doctrine. Ce conflit de juridiction est tranch\u00e9 par l\u2019<a title=\"Concile de V\u00e9rone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_V%C3%A9rone\">arrangement de V\u00e9rone<\/a>\u00a0(1184)\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0les h\u00e9r\u00e9tiques doivent \u00eatre jug\u00e9s par l&rsquo;\u00c9glise avant d&rsquo;\u00eatre remis au bras s\u00e9culier\u00a0\u00bb<\/span>. Inversement, l&rsquo;\u00c9glise oblige les autorit\u00e9s \u00ab\u00a0la\u00efques\u00a0\u00bb (dont la l\u00e9gitimit\u00e9 se fonde sur un mod\u00e8le de soci\u00e9t\u00e9 chr\u00e9tienne) \u00e0 rechercher les h\u00e9r\u00e9tiques, sous peine d&rsquo;excommunication ou de d\u00e9position.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e8s le d\u00e9but, l&rsquo;Inquisition est donc fond\u00e9e sur le principe de la collaboration et du partage des t\u00e2ches entre l&rsquo;\u00c9glise et les autorit\u00e9s la\u00efques, chacun intervenant dans son domaine et suivant sa responsabilit\u00e9 propre.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Lutte_contre_l'h\u00e9r\u00e9sie_avant_l'Inquisition\"><span id=\"Lutte_contre_l.27h.C3.A9r.C3.A9sie_avant_l.27Inquisition\"><\/span>Lutte contre l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie avant l&rsquo;Inquisition<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La lutte contre les\u00a0<a title=\"H\u00e9r\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9sie\">h\u00e9r\u00e9sies<\/a>\u00a0n&rsquo;est pas n\u00e9e avec l&rsquo;Inquisition. Avant l&rsquo;institution de cette derni\u00e8re, la recherche des h\u00e9r\u00e9tiques est confi\u00e9e \u00e0 l\u2019<i>ordinaire<\/i>\u00a0(le plus souvent, l&rsquo;<a title=\"\u00c9v\u00eaque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89v%C3%AAque\">\u00e9v\u00eaque<\/a>) et la punition au juge s\u00e9culier.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La lutte anti-h\u00e9r\u00e9sies n&rsquo;est pas du seul domaine de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Gouvernement de l'\u00c9glise catholique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gouvernement_de_l%27%C3%89glise_catholique\">papaut\u00e9<\/a>\u00a0: au contraire, en raison de ses dimensions sociales, les \u00c9tats s&rsquo;en chargent eux-m\u00eames. Ils collaborent avec la papaut\u00e9. Les premi\u00e8res formes de r\u00e9pression \u00e9taient apparues au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0: \u00e0 No\u00ebl\u00a0<a title=\"1022\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1022\">1022<\/a>\u00a0(<a title=\"H\u00e9r\u00e9sie d'Orl\u00e9ans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9sie_d%27Orl%C3%A9ans\">h\u00e9r\u00e9sie d&rsquo;Orl\u00e9ans<\/a>),\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Robert le Pieux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_le_Pieux\">Robert le Pieux<\/a>\u00a0avait fait br\u00fbler dix clercs de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cath\u00e9drale d'Orl\u00e9ans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_d%27Orl%C3%A9ans\">cath\u00e9drale d&rsquo;Orl\u00e9ans<\/a>. C&rsquo;\u00e9tait le premier b\u00fbcher de l&rsquo;histoire de la lutte contre l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie en Occident. Faisant suite \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Concile de V\u00e9rone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_V%C3%A9rone\">accord de V\u00e9rone<\/a>\u00a0entre\u00a0<a title=\"Lucius III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lucius_III\">Lucius\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric Barberousse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Barberousse\">Fr\u00e9d\u00e9ric Barberousse<\/a>, la\u00a0<a title=\"D\u00e9cr\u00e9tale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9cr%C3%A9tale\">d\u00e9cr\u00e9tale<\/a>\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Ad abolendam<\/i><\/span>\u00a0(1184) fait ainsi de la r\u00e9pression de l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie un \u00e9l\u00e9ment constitutif du pouvoir de l&rsquo;Empereur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces dispositions bient\u00f4t ne suffisent plus\u00a0: le pouvoir des \u00e9v\u00eaques reste limit\u00e9 \u00e0 leur territoire alors que l&rsquo;aire d&rsquo;influence des h\u00e9r\u00e9sies est mouvante, et couvre souvent plusieurs\u00a0<a title=\"Dioc\u00e8se\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dioc%C3%A8se\">dioc\u00e8ses<\/a>. Dans ce cas, l&rsquo;\u00e9v\u00eaque ne peut r\u00e9primer que la partie qui est dans sa juridiction, ce qui est peu efficace. En outre, les \u00e9v\u00eaques sont confront\u00e9s aux pressions locales\u00a0: l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie se d\u00e9veloppe \u00e9galement dans la\u00a0<a title=\"Noblesse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Noblesse\">noblesse<\/a>\u00a0ou chez les bourgeois des villes, et un \u00e9v\u00eaque peut avoir un proche parent h\u00e9r\u00e9tique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La doctrine cathare \u00e9tant bien plus r\u00e9pandue et grandissante que les petites h\u00e9r\u00e9sies habituelles, le syst\u00e8me des \u00e9v\u00each\u00e9s ne suffit plus. Certains pr\u00eatres catholiques changent m\u00eame de camp pour rejoindre les \u00ab\u00a0bons hommes\u00a0\u00bb. Le pape envoie alors deux l\u00e9gats, en 1198, \u00ab\u00a0r\u00e9pandre la Parole de Dieu\u00a0\u00bb, et leur donne tous les pouvoirs et une m\u00e9thode de jugement.\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 9 f\u00e9vrier 2018).\">Quarante ans avant l&rsquo;heure, ces deux l\u00e9gats sont les premiers inquisiteurs de l&rsquo;Histoire, avec les m\u00eames droits et m\u00e9thodes.<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00c9glise et les \u00c9tats recherchent donc de nouveaux moyens plus efficaces de lutte. D&rsquo;abord, le\u00a0<a title=\"Quatri\u00e8me concile du Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quatri%C3%A8me_concile_du_Latran\"><abbr class=\"abbr\" title=\"Quatri\u00e8me\">IV<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0concile du Latran<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1215\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1215\">1215<\/a>\u00a0\u00e9voque la possibilit\u00e9 d&rsquo;un personnel sp\u00e9cialis\u00e9, mais restant dans le cadre dioc\u00e9sain. Divers dispositifs sont ensuite essay\u00e9s, suivant les n\u00e9cessit\u00e9s locales, dans un effort pour d\u00e9passer les limitations de la juridiction ordinaire. Ainsi, dans une ville lombarde, l&rsquo;\u00e9v\u00eaque collabore \u00e0 la fois avec le prince local et un\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"L\u00e9gat pontifical\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9gat_pontifical\">l\u00e9gat pontifical<\/a>\u00a0pour faire appliquer des constitutions imp\u00e9riales, diffus\u00e9es par la papaut\u00e9. En France, le\u00a0<a title=\"Catharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catharisme\">catharisme<\/a>\u00a0est combattu par la\u00a0<a title=\"Croisade des albigeois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Croisade_des_albigeois\">croisade des albigeois<\/a>\u00a0et les \u00e9v\u00eaques appuy\u00e9s par des l\u00e9gats.\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominique de Guzman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominique_de_Guzman\">Dominique de Guzman<\/a>\u00a0meurt en 1221. En\u00a0<a title=\"1227\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1227\">1227<\/a>, des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominicains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominicains\">dominicains<\/a>\u00a0appuy\u00e9s par un commissaire pontifical,\u00a0<a title=\"Conrad de Marbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conrad_de_Marbourg\">Conrad de Marbourg<\/a>, parcourent la\u00a0<a title=\"Rh\u00e9nanie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rh%C3%A9nanie\">Rh\u00e9nanie<\/a>\u00a0pour soutenir les commissions \u00e9piscopales\u00a0: ils se chargent de d\u00e9noncer l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie au cours de la proc\u00e9dure.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9volution_de_la_proc\u00e9dure_judiciaire\"><span id=\".C3.89volution_de_la_proc.C3.A9dure_judiciaire\"><\/span>\u00c9volution de la proc\u00e9dure judiciaire<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 l&rsquo;origine, le terme \u00ab\u00a0inquisition\u00a0\u00bb (du\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a>\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>inquisitio<\/i><\/span>, \u00ab\u00a0enqu\u00eate\u00a0\u00bb) d\u00e9signe une technique judiciaire. Elle est rendue possible par le renouveau juridique du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, qui r\u00e9introduit dans les l\u00e9gislations des techniques de\u00a0<a title=\"Droit romain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droit_romain\">droit romain<\/a>\u00a0\u2014 m\u00eame si la proc\u00e9dure elle-m\u00eame est inconnue du droit romain.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-right\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:1685_-_Inquisi%C3%A7%C3%A3o_Portugal.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d7\/1685_-_Inquisi%C3%A7%C3%A3o_Portugal.jpg\/250px-1685_-_Inquisi%C3%A7%C3%A3o_Portugal.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d7\/1685_-_Inquisi%C3%A7%C3%A3o_Portugal.jpg\/500px-1685_-_Inquisi%C3%A7%C3%A3o_Portugal.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"220\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"592\" \/><\/a><figcaption><span class=\"lang-de\" lang=\"de\"><i>Die Inquisition in Portugall<\/i><\/span>, gravure de Jean David Zunner d&rsquo;apr\u00e8s\u00a0<i>Description de L&rsquo;Univers, Contenant les Diff\u00e9rents Syst\u00e8mes de Monde, Les Cartes G\u00e9n\u00e9rales &amp; Particuli\u00e8res de la G\u00e9ographie Ancienne &amp; Moderne.<\/i>\u00a0par Alain Manesson Mallet, Frankfurt, 1685 (<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>From the Dr. Nuno Carvalho de Sousa Private Collections &#8211; Lisbon<\/i><\/span>).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avant le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, le\u00a0<a title=\"Droit canonique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droit_canonique\">droit canonique<\/a>\u00a0n&rsquo;admet en effet que la proc\u00e9dure\u00a0<i>accusatoire<\/i>\u00a0: le juge instruit les plaintes\u00a0; la charge de la preuve lui revient. Appara\u00eet ensuite la proc\u00e9dure\u00a0<i>d\u00e9nonciatoire<\/i>, fond\u00e9e sur une simple d\u00e9nonciation et non plus une plainte en bonne et due forme.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La proc\u00e9dure\u00a0<i>inquisitoire<\/i>\u00a0conf\u00e8re au juge l&rsquo;initiative de la poursuite. Dans cette nouvelle forme de proc\u00e9dure, le juge peut lancer d&rsquo;office une proc\u00e9dure sur la base de la\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><a title=\"Fama (droit)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fama_(droit)\">fama publica<\/a><\/span><\/i>\u00a0(la \u00ab\u00a0notori\u00e9t\u00e9\u00a0\u00bb). Soit il trouve des accusateurs pr\u00e9cis par le biais d&rsquo;une enqu\u00eate, g\u00e9n\u00e9rale ou individuelle, soit il se charge lui-m\u00eame d&rsquo;administrer la preuve. L&rsquo;ensemble de la proc\u00e9dure fait une large place \u00e0 l&rsquo;acte \u00e9crit, au t\u00e9moignage et \u00e0 l&rsquo;aveu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La proc\u00e9dure inquisitoire est utilis\u00e9e d&rsquo;abord \u00e0 des fins de\u00a0<a title=\"Discipline eccl\u00e9siastique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Discipline_eccl%C3%A9siastique\">discipline eccl\u00e9siastique<\/a>\u00a0: r\u00e9pression de la\u00a0<a title=\"Simonie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Simonie\">simonie<\/a>, contestations d&rsquo;\u00e9lections abbatiales, etc. Cependant, elle se d\u00e9ploie tr\u00e8s vite dans le champ de la lutte contre les\u00a0<a title=\"H\u00e9r\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9sie\">h\u00e9r\u00e9sies<\/a>. La l\u00e9gislation en la mati\u00e8re est \u00e9bauch\u00e9e avec les d\u00e9crets du\u00a0<a title=\"Deuxi\u00e8me concile du Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deuxi%C3%A8me_concile_du_Latran\"><abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">II<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0concile du Latran<\/a>\u00a0(<a title=\"1139\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1139\">1139<\/a>). Le\u00a0<a title=\"Concile de Tours (1163)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_Tours_(1163)\">concile de Tours<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"1163\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1163\">1163<\/a>, pr\u00e9sid\u00e9 par\u00a0<a title=\"Alexandre II (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_II_(pape)\">Alexandre\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/a>, autorise les princes toulousains et gascons, dans le cadre de la lutte contre les h\u00e9r\u00e9tiques, \u00e0 recourir \u00e0 la proc\u00e9dure inquisitoire. Elle est codifi\u00e9e par une s\u00e9rie de\u00a0<a title=\"D\u00e9cr\u00e9tale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9cr%C3%A9tale\">d\u00e9cr\u00e9tales<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Innocent III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_III\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0(1198-1216), en particulier\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i><a class=\"new\" title=\"Licet Heli (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Licet_Heli&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Licet Heli<\/a><\/i><\/span>\u00a0(1213), compl\u00e9t\u00e9e par\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i><a class=\"new\" title=\"Per tuas litteras (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Per_tuas_litteras&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Per tuas litteras<\/a><\/i><\/span>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La lutte contre les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"H\u00e9r\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9tique\">h\u00e9r\u00e9tiques<\/a>\u00a0puise dans de nombreuses traditions pour se d\u00e9finir\u00a0: parall\u00e8lement \u00e0 la r\u00e9surgence du droit romain, les traditions germaniques sont \u00e9galement utilis\u00e9es. Ainsi, se fondant sur les punitions tr\u00e8s dures de la loi carolingienne contre le\u00a0<a title=\"Sacril\u00e8ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sacril%C3%A8ge\">sacril\u00e8ge<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric II (empereur)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_II_(empereur)\">Fr\u00e9d\u00e9ric\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0choisit en\u00a0<a title=\"1234\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1234\">1234<\/a>, dans le statut accord\u00e9 \u00e0 la ville de\u00a0<a title=\"Catane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catane\">Catane<\/a>, d&rsquo;appliquer la peine du feu aux h\u00e9r\u00e9tiques de\u00a0<a title=\"Lombardie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lombardie\">Lombardie<\/a>. C&rsquo;est la premi\u00e8re d\u00e9cision syst\u00e9matique de ce genre.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S&rsquo;agissant des peines, la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Papaut\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Papaut%C3%A9\">papaut\u00e9<\/a>\u00a0se borne \u00e0 un travail de synth\u00e8se des l\u00e9gislations civiles, c&rsquo;est ce qu&rsquo;on appelle souvent les \u00ab\u00a0statuts du Saint-Si\u00e8ge\u00a0\u00bb\u00a0:\u00a0<a title=\"Honorius III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Honorius_III\">Honorius\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0\u00e9tend la d\u00e9cision de Fr\u00e9d\u00e9ric\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr>\u00a0\u00e0 toute l&rsquo;Italie et en 1231,\u00a0<a title=\"Gr\u00e9goire IX\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_IX\">Gr\u00e9goire\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\"><span class=\"romain\">IX<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0la transforme en norme canonique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les \u00e9v\u00eaques disposent donc d&rsquo;une importante l\u00e9gislation pour lutter contre l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie, mais pas d&rsquo;une institution sp\u00e9cialis\u00e9e.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Fonctionnement_institutionnel\">Fonctionnement institutionnel<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le fonctionnement de l&rsquo;Inquisition rel\u00e8ve \u00e0 la fois du domaine du\u00a0<a title=\"Droit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droit\">droit<\/a>\u00a0et de celui de la\u00a0<a title=\"Religion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion\">religion<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Implantation\">Implantation<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"En_Espagne\">En Espagne<\/h4>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Francisco_rizi-auto_de_fe.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/28\/Francisco_rizi-auto_de_fe.jpg\/250px-Francisco_rizi-auto_de_fe.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/28\/Francisco_rizi-auto_de_fe.jpg\/500px-Francisco_rizi-auto_de_fe.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"158\" data-file-width=\"3071\" data-file-height=\"1946\" \/><\/a><figcaption><i>Autodaf\u00e9 sur la Plaza Mayor de Madrid<\/i>, Francisco Ricci (1683).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inquisition espagnole est organis\u00e9e en une vingtaine de tribunaux du Saint-Office r\u00e9partis sur le territoire<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Sous\u00a0<a title=\"Philippe II (roi d'Espagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_II_(roi_d%27Espagne)\">Philippe II<\/a>, roi des\u00a0<a title=\"Espagnes m\u00e9di\u00e9vales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagnes_m%C3%A9di%C3%A9vales\">Espagnes<\/a>\u00a0de 1556 \u00e0 1598, il existe quelque sept tribunaux de districts dont \u00e0\u00a0<a title=\"S\u00e9ville\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9ville\">S\u00e9ville<\/a>,\u00a0<a title=\"Tol\u00e8de\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tol%C3%A8de\">Tol\u00e8de<\/a>,\u00a0<a title=\"Valence (Espagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Valence_(Espagne)\">Valence<\/a>,\u00a0<a title=\"Saragosse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saragosse\">Saragosse<\/a>,\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>,\u00a0<a title=\"Grenade (Espagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grenade_(Espagne)\">Grenade<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Valladolid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Valladolid\">Valladoid<\/a><sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Au\u00a0<a title=\"XVIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, la couronne d&rsquo;Aragon compte six tribunaux r\u00e9partis dans diff\u00e9rentes r\u00e9gions du royaume\u00a0: Saragosse, Valence, Barcelone,\u00a0<a title=\"Sassari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sassari\">Sassari<\/a>,\u00a0<a title=\"Majorque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Majorque\">Majorque<\/a>, en\u00a0<a title=\"Sardaigne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sardaigne\">Sardaigne<\/a>\u00a0et en\u00a0<a title=\"Sicile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sicile\">Sicile<\/a><sup id=\"cite_ref-Gonzalez-Raymond19969_et_23_13-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-Gonzalez-Raymond19969_et_23-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Au\u00a0<a title=\"Si\u00e8cle des Lumi\u00e8res\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Si%C3%A8cle_des_Lumi%C3%A8res\">si\u00e8cle des Lumi\u00e8res<\/a>, l&rsquo;Inquisition espagnole appara\u00eet comme le \u00ab\u00a0symbole d&rsquo;une Espagne obscurantiste et attard\u00e9e\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-GiselAttias200241_14-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-GiselAttias200241-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"Montesquieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Montesquieu\">Montesquieu<\/a>\u00a0\u00e9crit avec ironie en 1725\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les Espagnols qu&rsquo;on ne br\u00fble pas paraissent si attach\u00e9s \u00e0 l&rsquo;Inquisition, qu&rsquo;il y aurait de la mauvaise humeur de la leur \u00f4ter\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Hors_d'Espagne\"><span id=\"Hors_d.27Espagne\"><\/span>Hors d&rsquo;Espagne<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les tribunaux de l&rsquo;Inquisition hors d&rsquo;Espagne (ou de la\u00a0<a title=\"P\u00e9ninsule Ib\u00e9rique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9ninsule_Ib%C3%A9rique\">P\u00e9ninsule Ib\u00e9rique<\/a>) poursuivent les\u00a0<a title=\"H\u00e9r\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9sie\">h\u00e9r\u00e9sies<\/a>\u00a0(dont les pratiques indig\u00e8nes), le\u00a0<a title=\"Juda\u00efsme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juda%C3%AFsme\">juda\u00efsme<\/a>, le\u00a0<a title=\"Protestantisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Protestantisme\">protestantisme<\/a>, l&rsquo;<a title=\"Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam\">islam<\/a><sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>&#8230;<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Possessions coloniales de la Castille\u00a0:\n<ul>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Iles Canaries\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iles_Canaries\">iles Canaries<\/a>\u00a0(1504)<\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Vice-royaut\u00e9 de Nouvelle-Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vice-royaut%C3%A9_de_Nouvelle-Espagne\">vice-royaut\u00e9 de Nouvelle-Espagne<\/a>\u00a0(<a title=\"Mexico\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mexico\">Mexico<\/a>), l&rsquo;<a title=\"Inquisition mexicaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_mexicaine\">Inquisition mexicaine<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Vice-royaut\u00e9 du P\u00e9rou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vice-royaut%C3%A9_du_P%C3%A9rou\">vice-royaut\u00e9 du P\u00e9rou<\/a>\u00a0(<a title=\"Lima\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lima\">Lima<\/a>), l&rsquo;<a class=\"new\" title=\"Inquisition p\u00e9ruvienne (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Inquisition_p%C3%A9ruvienne&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Inquisition p\u00e9ruvienne<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Possessions personnelles des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Rois d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rois_d%27Espagne\">rois d&rsquo;Espagne<\/a>\u00a0:\n<ul>\n<li>Les\u00a0<a title=\"Pays-Bas des Habsbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas_des_Habsbourg\">Pays-Bas des Habsbourg<\/a>\u00a0:<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir de\u00a0<a title=\"Charles Quint\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Quint\">Charles Quint<\/a>, les souverains des Pays-Bas sont aussi roi d&rsquo;Espagne. Charles Quint, qui, en tant qu&#8217;empereur<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>N 1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, est engag\u00e9 d\u00e8s 1520 dans la lutte contre le\u00a0<a title=\"Luth\u00e9ranisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luth%C3%A9ranisme\">luth\u00e9ranisme<\/a>\u00a0dans le\u00a0<a title=\"Saint-Empire romain germanique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Empire_romain_germanique\">Saint-Empire<\/a>, tente d&rsquo;implanter un Saint-Office dans ses possessions des Pays-Bas, mais se heurte aux traditions d&rsquo;autonomie des provinces et des villes, ainsi qu&rsquo;\u00e0 la force du\u00a0<a title=\"\u00c9rasmisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89rasmisme\">courant \u00e9rasmien<\/a>\u00a0chez les catholiques des Pays-Bas. Au\u00a0<a title=\"XVIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, sous domination espagnole, les tribunaux de l&rsquo;Inquisition sont install\u00e9s, notamment \u00e0\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>, pour principalement cibler les protestants dans le cadre des\u00a0<a title=\"Guerres de Religion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerres_de_Religion\">guerres de religion<\/a>.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\n<ul>\n<li>Les\u00a0<a title=\"Philippines\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippines\">Philippines<\/a>\u00a0: l&rsquo;<a class=\"new\" title=\"Inquisition philippine (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Inquisition_philippine&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Inquisition philippine<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Portugal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portugal\">Portugal<\/a>\u00a0: Un\u00a0<a title=\"Inquisition portugaise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_portugaise\">tribunal de l&rsquo;Inquisition<\/a>\u00a0analogue au Saint-Office est install\u00e9 au\u00a0<a title=\"Royaume de Portugal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Portugal\">Portugal<\/a>\u00a0en 1536 par le roi\u00a0<a title=\"Jean III (roi de Portugal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_III_(roi_de_Portugal)\">Jean III<\/a>, fils de\u00a0<a title=\"Manuel Ier (roi de Portugal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuel_Ier_(roi_de_Portugal)\">Manuel\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">I<sup>er<\/sup><\/abbr><\/a>\u00a0et de l&rsquo;infante\u00a0<a title=\"Marie d'Aragon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie_d%27Aragon\">Marie d&rsquo;Aragon<\/a>, fille des\u00a0<a title=\"Rois catholiques d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rois_catholiques_d%27Espagne\">Rois catholiques<\/a>\u00a0et tante de Charles Quint, qui intervient directement sur le roi de Portugal pour qu&rsquo;il \u00e9tablisse ce tribunal.<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a>\u00a0: L&rsquo;<a title=\"Inquisition romaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_romaine\">Inquisition romaine<\/a>\u00a0; le Saint-Office romain, fond\u00e9 au\u00a0<a title=\"XVIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, est centralis\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>. L&rsquo;Inquisition est active \u00e0 Rome,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>,\u00a0<a title=\"Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Venise\">Venise<\/a>,\u00a0<a title=\"Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naples\">Naples<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Milan\">Milan<\/a>. Voir notamment\u00a0<a title=\"Giordano Bruno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giordano_Bruno\">Giordano Bruno<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">France<\/a>\u00a0: L&rsquo;<a title=\"Inquisition m\u00e9di\u00e9vale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_m%C3%A9di%C3%A9vale\">Inquisition m\u00e9di\u00e9vale<\/a>\u00a0op\u00e8re dans le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sud de la France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sud_de_la_France\">sud de la France<\/a>, notamment en\u00a0<a title=\"Languedoc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Languedoc\">Languedoc<\/a>, pour lutter contre les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cathares\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cathares\">Cathares<\/a>, au\u00a0<a title=\"XIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>. Au\u00a0<a title=\"XVIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, les tribunaux sont actifs notamment contre les protestants.<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Allemagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allemagne\">Allemagne<\/a>\u00a0: Des tribunaux eccl\u00e9siastiques agissent contre les h\u00e9r\u00e9tiques, notamment dans les territoires catholiques.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Inquisiteur,_juge_d'exception\"><span id=\"Inquisiteur.2C_juge_d.27exception\"><\/span>Inquisiteur, juge d&rsquo;exception<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-right\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Torquemada.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ee\/Torquemada.jpg\/250px-Torquemada.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/e\/ee\/Torquemada.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"220\" data-file-width=\"267\" data-file-height=\"309\" \/><\/a><figcaption>Tom\u00e1s de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Torquemada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torquemada\">Torquemada<\/a>, premier Grand Inquisiteur d&rsquo;Espagne.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour le fonctionnement du\u00a0<a title=\"Droit canonique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droit_canonique\">droit canonique<\/a>, les proc\u00e8s et jugements dans l&rsquo;\u00c9glise rel\u00e8vent d&rsquo;un\u00a0<a title=\"Tribunal eccl\u00e9siastique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tribunal_eccl%C3%A9siastique\">tribunal eccl\u00e9siastique<\/a>, administr\u00e9 sous l&rsquo;autorit\u00e9 de l&rsquo;ordinaire du lieu, le plus souvent l&rsquo;<a title=\"\u00c9v\u00eaque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89v%C3%AAque\">\u00e9v\u00eaque<\/a>. Rome n&rsquo;intervient qu&rsquo;en deuxi\u00e8me ligne, \u00e0 la fois comme autorit\u00e9 d&rsquo;appel, et comme garant du bon fonctionnement de l&rsquo;ensemble.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quand cette organisation locale se r\u00e9v\u00e8le insuffisante ou inadapt\u00e9e pour d\u00e9fendre les besoins de la foi, le pape peut d\u00e9cider de cr\u00e9er une fonction d\u2019<i>inquisiteur<\/i>. C&rsquo;est un repr\u00e9sentant \u00e0 qui le pape d\u00e9l\u00e8gue son autorit\u00e9, pour juger toutes les questions relatives \u00e0 la foi dans une r\u00e9gion donn\u00e9e. C&rsquo;est une juridiction \u00ab\u00a0d&rsquo;exception\u00a0\u00bb, ce qui signifie que lorsque cette juridiction existe, elle est seule comp\u00e9tente pour juger de l&rsquo;orthodoxie d&rsquo;une cause qui lui est soumise. L&rsquo;inquisiteur est donc essentiellement le repr\u00e9sentant du pape, et h\u00e9rite de son autorit\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ils \u00e9taient choisis g\u00e9n\u00e9ralement parmi les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Franciscain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franciscain\">franciscains<\/a>\u00a0ou les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominicain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominicain\">dominicains<\/a>. Les inquisiteurs r\u00e9guliers vivaient en marge de la vie conventuelle, et pour accomplir leur mission ils \u00e9taient relev\u00e9s de leurs v\u0153ux d&rsquo;ob\u00e9issance envers leurs sup\u00e9rieurs<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[<abbr class=\"abbr\" title=\"r\u00e9f\u00e9rence\">r\u00e9f.<\/abbr>\u00a0souhait\u00e9e]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;organisation que met en place l&rsquo;inquisiteur pour r\u00e9aliser sa mission de jugement \u2014\u00a0donc un tribunal\u00a0\u2014 est l&rsquo;Inquisition, au sens administratif du terme. Le tribunal inquisitoire poss\u00e8de le plus souvent un si\u00e8ge fixe, o\u00f9 sont conserv\u00e9es les archives, mais plusieurs inquisiteurs sont itin\u00e9rants. Tous sont assist\u00e9s d&rsquo;un personnel nombreux\u00a0:\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Clercs r\u00e9guliers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clercs_r%C3%A9guliers\">clercs<\/a>,\u00a0<a title=\"Notaire public\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Notaire_public\">notaires<\/a>,\u00a0<a title=\"Greffier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Greffier\">greffiers<\/a>, ge\u00f4liers, etc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au d\u00e9but, les inquisiteurs travaillent par deux, avec des comp\u00e9tences \u00e9gales. Dans les tribunaux de district espagnols, ces deux inquisiteurs travaillent syst\u00e9matiquement avec un procureur, deux greffiers, un tr\u00e9sorier, un pr\u00e9pos\u00e9 aux litiges financiers, des qualificateurs (experts en th\u00e9ologie) et du personnel subalterne<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage devrait pr\u00e9ciser au minimum la d\u00e9cennie ou l'ann\u00e9e.\">Par la suite,<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Quand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Quand\">[Quand\u00a0?]<\/a><\/sup>\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Une source est souhait\u00e9e pour ce passage.\">la charge d&rsquo;une r\u00e9gion fut confi\u00e9e \u00e0 un inquisiteur unique.<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[<abbr class=\"abbr\" title=\"r\u00e9f\u00e9rence\">r\u00e9f.<\/abbr>\u00a0souhait\u00e9e]<\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Proc\u00e9dure_inquisitoire\"><span id=\"Proc.C3.A9dure_inquisitoire\"><\/span>Proc\u00e9dure inquisitoire<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une juridiction d&rsquo;Inquisition tire son nom de sa capacit\u00e9 \u00e0 avoir recours \u00e0 la proc\u00e9dure\u00a0<i>inquisitoire<\/i>, proc\u00e9dure extraordinaire (et inconnue du droit romain). Un tribunal classique ne peut pas \u00e9voquer spontan\u00e9ment une cause, il doit pr\u00e9alablement \u00eatre\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Saisine (appel)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saisine_(appel)\">saisi<\/a>\u00a0par un\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Demandeur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Demandeur\">demandeur<\/a>\u00a0(qui, en\u00a0<a title=\"Action publique (droit p\u00e9nal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Action_publique_(droit_p%C3%A9nal)\">mati\u00e8re p\u00e9nale<\/a>, peut \u00eatre une\u00a0<a title=\"Minist\u00e8re public\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minist%C3%A8re_public\">institution publique \u00e9tablie \u00e0 cet effet<\/a>). Au contraire, un tribunal d&rsquo;Inquisition peut examiner\u00a0<i>d&rsquo;office<\/i>\u00a0(au sens litt\u00e9ral\u00a0: du fait de sa\u00a0<i>mission<\/i>, son\u00a0<i>office<\/i>) toute question dans son domaine de comp\u00e9tence, sans avoir besoin d&rsquo;\u00eatre saisi. Ce pouvoir a \u00e9t\u00e9 attribu\u00e9 pour permettre d&rsquo;examiner vite et efficacement tout ce qui pouvait \u00eatre soup\u00e7onn\u00e9 d&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le pouvoir inquisitoire est un pouvoir exorbitant du droit commun,\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence.\">susceptible d&rsquo;\u00eatre employ\u00e9 abusivement<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>, et \u2014\u00a0de ce fait\u00a0\u2014 habituellement refus\u00e9 aux juridictions classiques. Il faut comprendre \u00e0 quel point ce pouvoir est extraordinaire\u00a0:\u00a0<a title=\"Napol\u00e9on Ier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Napol%C3%A9on_Ier\">Napol\u00e9on\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">I<sup>er<\/sup><\/abbr><\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Honor\u00e9 de Balzac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Honor%C3%A9_de_Balzac\">Honor\u00e9 de Balzac<\/a>\u00a0disaient du\u00a0<a title=\"Juge d'instruction\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juge_d%27instruction\">juge d&rsquo;instruction<\/a>\u00a0qu&rsquo;il \u00e9tait\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0l&rsquo;homme le plus puissant de France\u00a0\u00bb<\/span>, par sa libert\u00e9 d&rsquo;action, mais il ne pouvait intervenir que sur commission. L&rsquo;inquisiteur cumulait les pouvoirs d&rsquo;un\u00a0<a title=\"Juge d'instruction\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juge_d%27instruction\">juge d&rsquo;instruction<\/a>, d&rsquo;un\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Procureur (auxiliaire de justice)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Procureur_(auxiliaire_de_justice)\">procureur<\/a>, et avait la facult\u00e9 de se saisir d&rsquo;une affaire.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Proc\u00e9dure_p\u00e9nale\"><span id=\"Proc.C3.A9dure_p.C3.A9nale\"><\/span>Proc\u00e9dure p\u00e9nale<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Joaquin_Pinto_-_The_Inquisition.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b3\/Joaquin_Pinto_-_The_Inquisition.JPG\/250px-Joaquin_Pinto_-_The_Inquisition.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b3\/Joaquin_Pinto_-_The_Inquisition.JPG\/500px-Joaquin_Pinto_-_The_Inquisition.JPG 2x\" width=\"250\" height=\"214\" data-file-width=\"3368\" data-file-height=\"2888\" \/><\/a><figcaption><i>L&rsquo;Inquisition<\/i>\u00a0par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Joaqu\u00edn Pinto (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Joaqu%C3%ADn_Pinto&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Joaqu\u00edn Pinto<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Joaqu\u00edn Pinto\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Joaqu%C3%ADn_Pinto\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Joaqu\u00edn Pinto\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0(1842\u20131906).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parler de la \u00ab\u00a0proc\u00e9dure p\u00e9nale de l&rsquo;Inquisition\u00a0\u00bb introduit une cat\u00e9gorie peu l\u00e9gitime\u00a0: la\u00a0<a title=\"Proc\u00e9dure p\u00e9nale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Proc%C3%A9dure_p%C3%A9nale\">proc\u00e9dure p\u00e9nale<\/a>\u00a0employ\u00e9e par les juridictions d&rsquo;Inquisition \u00e9tait essentiellement celle de l&rsquo;\u00e9poque, avec peu de sp\u00e9cificit\u00e9 r\u00e9elle. Les proc\u00e9dures qui apparaissent aujourd&rsquo;hui scandaleuses \u00e9taient globalement normales pour l&rsquo;\u00e9poque\u00a0: en regard de ce que conna\u00eet le droit moderne, les garanties de proc\u00e9dure et les dispositions qui assurent aujourd&rsquo;hui la protection de l&rsquo;inculp\u00e9 \u00e9taient alors extr\u00eamement rudimentaires, quelle que soit la juridiction. Cependant, on peut souligner que les juridictions d&rsquo;Inquisition ont globalement \u00e9t\u00e9 progressistes, par rapport \u00e0 ce qui se pratiquait \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque dans les proc\u00e9dures \u00e9quivalentes de l&rsquo;autorit\u00e9 civile.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette proc\u00e9dure est issue de la red\u00e9couverte du droit romain. La proc\u00e9dure \u00e9tait codifi\u00e9e par des documents g\u00e9n\u00e9raux (voir les d\u00e9cr\u00e9tales cit\u00e9es dans les sources latines), et par des instructions d&rsquo;application promulgu\u00e9es par les inquisiteurs pour les proc\u00e9dures de leur ressort. La proc\u00e9dure \u00e9tait enti\u00e8rement \u00e9crite, un notaire transcrivait tous les d\u00e9bats. L&rsquo;ensemble de la proc\u00e9dure se d\u00e9roulait sous le contr\u00f4le de l&rsquo;\u00e9v\u00eaque du lieu, qui recevait copie de tous les documents. Les actes de la proc\u00e9dure \u00e9taient normalement r\u00e9dig\u00e9s en latin, langue officielle de l&rsquo;\u00c9glise, mais les interrogatoires \u00e9taient naturellement faits en\u00a0<a title=\"Langue vernaculaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langue_vernaculaire\">langue vernaculaire<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;accus\u00e9 pouvait r\u00e9cuser un juge, ou faire appel \u00e0 Rome. En cas d&rsquo;appel \u00e0 Rome, l&rsquo;ensemble des documents \u00e9tait envoy\u00e9 sous scell\u00e9s, et la cause \u00e9tait examin\u00e9e et jug\u00e9e \u00e0 Rome sur les pi\u00e8ces recueillies.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La proc\u00e9dure de l&rsquo;Inquisition a vari\u00e9 dans le temps, et selon les r\u00e9gions, mais ses grandes lignes sont donn\u00e9es ci-apr\u00e8s.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Proc\u00e9dure_type_de_l'Inquisition\"><span id=\"Proc.C3.A9dure_type_de_l.27Inquisition\"><\/span>Proc\u00e9dure type de l&rsquo;Inquisition<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon\u00a0<a title=\"Val\u00e9rie Toureille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Val%C3%A9rie_Toureille\">Val\u00e9rie Toureille<\/a>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0la proc\u00e9dure utilis\u00e9e par l&rsquo;Inquisition reposait sur trois principes nouveaux\u00a0: l&rsquo;ignorance par l&rsquo;accus\u00e9 du nom des t\u00e9moins \u00e0 charge, la suppression de certaines incapacit\u00e9s \u00e0 t\u00e9moigner et l&#8217;emploi de la question\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour Rapha\u00ebl Carrasco et Anita Gonzalez, \u00ab\u00a0le Saint-Office outrepasse ses droits en permanence\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"D\u00e9cret_de_gr\u00e2ce\"><span id=\"D.C3.A9cret_de_gr.C3.A2ce\"><\/span>D\u00e9cret de gr\u00e2ce<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Edouard_Moyse_-_Inquisition_-_Google_Art_Project.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d3\/Edouard_Moyse_-_Inquisition_-_Google_Art_Project.jpg\/250px-Edouard_Moyse_-_Inquisition_-_Google_Art_Project.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d3\/Edouard_Moyse_-_Inquisition_-_Google_Art_Project.jpg\/500px-Edouard_Moyse_-_Inquisition_-_Google_Art_Project.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"150\" data-file-width=\"4681\" data-file-height=\"2809\" \/><\/a><figcaption><i>Inquisition<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9douard Moyse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89douard_Moyse\">\u00c9douard Moyse<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Dix-neuvi\u00e8me\">XIX<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0s.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;enqu\u00eate g\u00e9n\u00e9rale \u00e9tait proclam\u00e9e dans une r\u00e9gion enti\u00e8re. Quand l&rsquo;Inquisition proc\u00e9dait par secteur g\u00e9ographique, l&rsquo;ouverture d&rsquo;une enqu\u00eate de l&rsquo;Inquisition dans un secteur h\u00e9r\u00e9tique donn\u00e9 prenait en g\u00e9n\u00e9ral la forme d&rsquo;une pr\u00e9dication g\u00e9n\u00e9rale, o\u00f9 l&rsquo;inquisiteur exposait la doctrine de l&rsquo;\u00c9glise et r\u00e9futait les th\u00e8ses de l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie. Il publiait ensuite un d\u00e9cret de gr\u00e2ce et un\u00a0<a title=\"\u00c9dit de foi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89dit_de_foi\">\u00e9dit de foi<\/a>, convoquant tous les habitants devant l&rsquo;inquisiteur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pendant une dur\u00e9e fix\u00e9e par le d\u00e9cret de gr\u00e2ce (typiquement de 15 \u00e0\u00a0<span class=\"nowrap\">30 jours<\/span>), ceux qui se pr\u00e9sentaient en temps et en heure et confessaient spontan\u00e9ment leurs fautes se voyaient imposer une\u00a0<a title=\"P\u00e9nitence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9nitence\">p\u00e9nitence<\/a>\u00a0religieuse (typiquement un\u00a0<a title=\"P\u00e8lerinage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A8lerinage\">p\u00e8lerinage<\/a>), mais \u00e9chappaient aux sanctions du pouvoir civil. Inversement, l&rsquo;\u00e9dit de foi donnait obligation de d\u00e9noncer les pratiques h\u00e9r\u00e9tiques.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces premiers aveux spontan\u00e9s, qui devaient \u00eatre complets, permettaient aussi par leur t\u00e9moignage (<a title=\"D\u00e9nonciation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9nonciation\">d\u00e9nonciation<\/a>) d&rsquo;identifier des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"H\u00e9r\u00e9tiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9tiques\">h\u00e9r\u00e9tiques<\/a>\u00a0qui ne s&rsquo;\u00e9taient pas pr\u00e9sent\u00e9s. Le d\u00e9lai accord\u00e9 par le d\u00e9cret de gr\u00e2ce permettait aussi de mener des enqu\u00eates locales et, le cas \u00e9ch\u00e9ant, de r\u00e9colter des d\u00e9lations.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les fid\u00e8les suspect\u00e9s d&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie qui ne s&rsquo;\u00e9taient pas pr\u00e9sent\u00e9s pendant le d\u00e9lai de gr\u00e2ce faisaient l&rsquo;objet d&rsquo;une citation individuelle.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Citation_individuelle\">Citation individuelle<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flagellum_haereticorum_fascinariorum.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/45\/Flagellum_haereticorum_fascinariorum.png\/250px-Flagellum_haereticorum_fascinariorum.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/45\/Flagellum_haereticorum_fascinariorum.png\/500px-Flagellum_haereticorum_fascinariorum.png 2x\" width=\"190\" height=\"275\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"1482\" \/><\/a><figcaption>Page de garde du\u00a0<i>Flagellum haereticorum fascinariorum<\/i>, 1581<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La citation individuelle se faisait le plus souvent par le biais du\u00a0<a title=\"Cur\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cur%C3%A9\">cur\u00e9<\/a>. Ceux qui refusaient de compara\u00eetre se trouvaient\u00a0<a title=\"Excommunication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Excommunication\">excommuni\u00e9s<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un suspect devait jurer (sur les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9vangiles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangiles\">quatre \u00e9vangiles<\/a>) de r\u00e9v\u00e9ler tout ce qu&rsquo;il savait sur l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie. Si le suspect reconnaissait ses erreurs tout de suite et librement, il se voyait infliger des p\u00e9nitences comme pr\u00e9c\u00e9demment, et les peines \u00e9ventuelles \u00e9taient l\u00e9g\u00e8res.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Serment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Serment\">serment<\/a>\u00a0\u00e9tait une arme redoutable entre les mains de l&rsquo;inquisiteur. De nombreuses sectes proscrivaient le serment, et la violation ou le refus du serment \u00e9tait donc un indice s\u00e9rieux d&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie. D&rsquo;autre part, la sanction contre les\u00a0<a title=\"Parjure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parjure\">parjures<\/a>\u00a0\u00e9tait la prison \u00e0 vie, tr\u00e8s dissuasive.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les peines s\u00e9rieuses ne concernaient que ceux qui refusaient de reconna\u00eetre leur erreur, m\u00eame apr\u00e8s avoir jur\u00e9 de dire la\u00a0<a title=\"V\u00e9rit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/V%C3%A9rit%C3%A9\">v\u00e9rit\u00e9<\/a>, et malgr\u00e9 des t\u00e9moignages permettant de douter s\u00e9rieusement de leur\u00a0<a title=\"Sinc\u00e9rit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sinc%C3%A9rit%C3%A9\">sinc\u00e9rit\u00e9<\/a>. Pour ceux-l\u00e0, la proc\u00e9dure inquisitoire s&rsquo;engageait r\u00e9ellement.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La mort de l&rsquo;accus\u00e9 ne suspendait pas la proc\u00e9dure\u00a0: si le mort \u00e9tait coupable d&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie, cette erreur devait \u00eatre reconnue par un jugement. (Des morts ou des absents dont on n&rsquo;avait pas ou plus le corps, pouvaient \u00eatre jug\u00e9s, condamn\u00e9s et\u00a0<a title=\"Ex\u00e9cution en effigie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ex%C3%A9cution_en_effigie\">ex\u00e9cut\u00e9s en effigie<\/a>.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00eame en l&rsquo;absence d&rsquo;aveux, le suspect n&rsquo;\u00e9tait pas n\u00e9cessairement emprisonn\u00e9. Il pouvait rester en libert\u00e9 sur parole, sur caution, ou pr\u00e9senter des personnes se portant garantes de sa comparution devant l&rsquo;inquisiteur. L&rsquo;incarc\u00e9ration pouvait \u00eatre utilis\u00e9e, mais le plus souvent ne s&rsquo;\u00e9tendait pas \u00e0 toute la dur\u00e9e de la proc\u00e9dure.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"T\u00e9moignages_et_d\u00e9fense\"><span id=\"T.C3.A9moignages_et_d.C3.A9fense\"><\/span>T\u00e9moignages et d\u00e9fense<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Des protections \u00e9taient accord\u00e9es aux accus\u00e9s, comme aux t\u00e9moins. Ainsi l&rsquo;identit\u00e9 des t\u00e9moins \u00e0 charge \u00e9tait tenue secr\u00e8te, pratique courante de l&rsquo;\u00e9poque. Dans cette m\u00eame logique, les notions de confrontation de t\u00e9moins et de contre-interrogatoire \u00e9taient inconnues. En revanche, dans les tribunaux de l&rsquo;Inquisition, les accus\u00e9s \u00e9taient autoris\u00e9s \u00e0 fournir une liste des personnes susceptibles de leur en vouloir, lesquelles \u00e9taient alors r\u00e9cus\u00e9es comme t\u00e9moins.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Scene_from_an_Inquisition_by_Goya.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2a\/Scene_from_an_Inquisition_by_Goya.jpg\/250px-Scene_from_an_Inquisition_by_Goya.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2a\/Scene_from_an_Inquisition_by_Goya.jpg\/500px-Scene_from_an_Inquisition_by_Goya.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"153\" data-file-width=\"931\" data-file-height=\"571\" \/><\/a><figcaption>Sc\u00e8ne d&rsquo;Inquisition, lors d&rsquo;un\u00a0<a title=\"Autodaf\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autodaf%C3%A9\">autodaf\u00e9<\/a>, par\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Francisco Goya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francisco_Goya\">Francisco Goya<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les tribunaux civils n&rsquo;acceptaient pas de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"T\u00e9moignage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%A9moignage\">t\u00e9moignages<\/a>\u00a0d&rsquo;origine douteuse\u00a0:\u00a0<a title=\"Vol (droit)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vol_(droit)\">voleurs<\/a>,\u00a0<a title=\"Prostitution\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prostitution\">prostitu\u00e9es<\/a>, personnes de mauvaise vie, mais aussi h\u00e9r\u00e9tiques et excommuni\u00e9s. Tr\u00e8s vite, les tribunaux d&rsquo;Inquisition se d\u00e9marquent de cette r\u00e8gle, en ce qui concerne le t\u00e9moignage d&rsquo;h\u00e9r\u00e9tiques, pour des raisons pratiques \u00e9videntes\u00a0: les activit\u00e9s h\u00e9r\u00e9tiques \u00e9taient en g\u00e9n\u00e9ral cach\u00e9es, les t\u00e9moignages correspondants pouvaient provenir des h\u00e9r\u00e9tiques eux-m\u00eames, \u00e9galement des domestiques ou des voisins. Cette pratique est officialis\u00e9e en 1261 par le pape\u00a0<a title=\"Alexandre IV (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_IV_(pape)\">Alexandre\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;accus\u00e9 b\u00e9n\u00e9ficiait d&rsquo;une protection g\u00e9n\u00e9rale certaine dans la mani\u00e8re dont on punissait le faux t\u00e9moignage\u00a0: les t\u00e9moignages \u00e9taient obtenus sous\u00a0<a title=\"Serment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Serment\">serment<\/a>, et le crime de\u00a0<a title=\"Parjure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parjure\">parjure<\/a>\u00a0\u00e9tait s\u00e9v\u00e8rement sanctionn\u00e9 par la r\u00e9clusion \u00e0 vie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;accus\u00e9 a g\u00e9n\u00e9ralement droit \u00e0 un d\u00e9fenseur, mais ce droit \u00e9tait le plus souvent th\u00e9orique dans le cas de l&rsquo;Inquisition, faute de volontaire\u00a0: les avocats d&rsquo;h\u00e9r\u00e9tiques risquaient d&rsquo;\u00eatre eux-m\u00eames accus\u00e9s de complaisance avec l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie poursuivie. En g\u00e9n\u00e9ral, et pour la m\u00eame raison, les accus\u00e9s traduits devant un tribunal d&rsquo;Inquisition ne b\u00e9n\u00e9ficiaient pas de la pr\u00e9sence de t\u00e9moins \u00e0 d\u00e9charge.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Question_et_torture\">Question et torture<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La proc\u00e9dure inquisitoriale accorde une grande importance \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Aveu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aveu\">aveu<\/a>\u00a0de l&rsquo;accus\u00e9. En tant que juridiction religieuse, l&rsquo;inquisition se pr\u00e9occupe du rachat des \u00e2mes et souhaite obtenir le\u00a0<a title=\"Repentir (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Repentir_(christianisme)\">repentir<\/a>\u00a0des accus\u00e9s. Toute une proc\u00e9dure est alors mise en place pour obtenir leur t\u00e9moignage, puis leurs aveux. Pour aider les clercs \u00e0 proc\u00e9der aux interrogatoires, des manuels de l&rsquo;inquisiteur sont r\u00e9dig\u00e9s dont les plus c\u00e9l\u00e8bres sont le\u00a0<i><a title=\"Manuel de l'inquisiteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuel_de_l%27inquisiteur\">Manuel de l&rsquo;inquisiteur<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Bernard Gui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Gui\">Bernard Gui<\/a>, le\u00a0<a title=\"Le Manuel des inquisiteurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Manuel_des_inquisiteurs\"><i>Manuel des inquisiteurs<\/i><\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Nicolas Eymerich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Eymerich\">Eymerich<\/a>\u00a0et le manuel de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Torquemada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torquemada\">Torquemada<\/a><sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. On y indique la proc\u00e9dure, les questions \u00e0 poser, les pressions morales et les pressions physiques que l&rsquo;on peut y faire subir. L&rsquo;inquisiteur doit extraire la v\u00e9rit\u00e9 \u00e9ventuellement\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0par la ruse et la sagacit\u00e9\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Parmi les pressions physiques, on peut citer la r\u00e9clusion qui, selon Bernard Gui,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0ouvre l&rsquo;esprit\u00a0\u00bb<\/span>, ainsi que la privation de nourriture et la\u00a0<a title=\"Torture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torture\">torture<\/a>. Mais une des particularit\u00e9s de l&rsquo;instruction inquisitoriale est le\u00a0<a title=\"Secret\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Secret\">secret<\/a>\u00a0: l&rsquo;accus\u00e9 et ses proches ne connaissent aucun des chefs d&rsquo;inculpation et la d\u00e9fense se fait donc \u00e0 l&rsquo;aveugle<sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Fr\u00e9quence_de_l'usage_de_la_torture\"><span id=\"Fr.C3.A9quence_de_l.27usage_de_la_torture\"><\/span>Fr\u00e9quence de l&rsquo;usage de la torture<\/h4>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:The_illustrated_Christian_martyrology_-_being_an_authentic_and_genuine_historical_acount_of_the_principal_persecutions_against_the_church_of_Christ,_in_different_parts_of_the_world_(1854)_(14748761746).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/80\/The_illustrated_Christian_martyrology_-_being_an_authentic_and_genuine_historical_acount_of_the_principal_persecutions_against_the_church_of_Christ%2C_in_different_parts_of_the_world_%281854%29_%2814748761746%29.jpg\/250px-thumbnail.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/80\/The_illustrated_Christian_martyrology_-_being_an_authentic_and_genuine_historical_acount_of_the_principal_persecutions_against_the_church_of_Christ%2C_in_different_parts_of_the_world_%281854%29_%2814748761746%29.jpg\/500px-thumbnail.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"283\" data-file-width=\"1610\" data-file-height=\"2394\" \/><\/a><figcaption>\u00ab\u00a0Diff\u00e9rents modes de torture de l&rsquo;Inquisition espagnole\u00a0\u00bb, 1854.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La pratique de la\u00a0<a title=\"Torture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torture\">torture<\/a>\u00a0(ou \u00ab\u00a0question\u00a0\u00bb, du\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a>\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>qu\u00e6stio<\/i><\/span>) \u00e9tait \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque utilis\u00e9e aussi dans les tribunaux s\u00e9culiers<sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-24\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, sauf par exemple en\u00a0<a title=\"Aragon (communaut\u00e9 autonome)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aragon_(communaut%C3%A9_autonome)\">Aragon<\/a><sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et n&rsquo;\u00e9tait pas l&rsquo;apanage de l&rsquo;Inquisition<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-26\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Bartolom\u00e9 Bennassar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bartolom%C3%A9_Bennassar\">Bennassar<\/a>\u00a0\u00e9value entre 7 et 10\u00a0% le nombre de prisonniers de l&rsquo;Inquisition espagnole ayant subi ces supplices<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-27\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et pr\u00e9cise que\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0l&rsquo;usage de la torture n&rsquo;a jamais \u00e9t\u00e9 la r\u00e8gle pour l&rsquo;Inquisition et peut m\u00eame appara\u00eetre, \u00e0 certaines \u00e9poques, comme l&rsquo;exception\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-28\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>27<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trait singulier de la torture sous l&rsquo;Inquisition, la noblesse ne b\u00e9n\u00e9ficiait pas de privil\u00e8ge particulier comme cela \u00e9tait le cas aupr\u00e8s des autres tribunaux<sup id=\"cite_ref-29\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-29\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>28<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cependant, l&rsquo;usage de la torture en particulier, et le nombre de victimes de l&rsquo;inquisition en g\u00e9n\u00e9ral, reste difficile \u00e0 quantifier car la plupart des donn\u00e9es statistiques sur la p\u00e9riode avant 1560 ont disparu<sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-30\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les aveux obtenus sous la torture n&rsquo;\u00e9tant pas recevables,\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le octobre 2012).\">cette partie de la proc\u00e9dure ne faisait g\u00e9n\u00e9ralement pas l&rsquo;objet d&rsquo;un enregistrement \u00e9crit<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>, et les archives des proc\u00e8s sont le plus souvent muettes ou au mieux allusives sur ce sujet. On trouve ainsi dans les\u00a0<a title=\"Minute (droit civil)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minute_(droit_civil)\">minutes<\/a>\u00a0des interrogatoires de courtes phrases du type\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>confessionem esse veram, non factam vi tormentorum<\/i><\/span>, qui \u00e0 la fois \u00e9voque l&rsquo;hypoth\u00e8se d&rsquo;une torture, et nie que l&rsquo;aveu not\u00e9 en ait \u00e9t\u00e9 l&rsquo;effet (\u00ab\u00a0l&rsquo;aveu est spontan\u00e9, non fait sous la force de la douleur\u00a0\u00bb). Les notations explicites\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>postquam depositus fuit de tormento<\/i><\/span>\u00a0(\u00ab\u00a0apr\u00e8s son retour de la torture\u00a0\u00bb) sont rarissimes.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Limites_de_la_torture\">Limites de la torture<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Bartolom\u00e9 Bennassar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bartolom%C3%A9_Bennassar\">Bartolom\u00e9 Bennassar<\/a>\u00a0rappelle que la pratique de la torture est tr\u00e8s codifi\u00e9e dans l&rsquo;Inquisition espagnole<sup id=\"cite_ref-31\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-31\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Trois tortures sont pr\u00e9conis\u00e9es\u00a0: l&rsquo;eau, la poutre et le feu<sup id=\"cite_ref-32\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-32\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>31<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Torture_Chamber_of_the_Inquisition_from_Moore%27s_Martyrology.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Torture_Chamber_of_the_Inquisition_from_Moore%27s_Martyrology.png\/250px-Torture_Chamber_of_the_Inquisition_from_Moore%27s_Martyrology.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Torture_Chamber_of_the_Inquisition_from_Moore%27s_Martyrology.png\/500px-Torture_Chamber_of_the_Inquisition_from_Moore%27s_Martyrology.png 2x\" width=\"250\" height=\"172\" data-file-width=\"677\" data-file-height=\"466\" \/><\/a><figcaption>Chambre des tortures sous l&rsquo;Inquisition, 1809.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bennassar consid\u00e8re pour preuve que la torture fut appliqu\u00e9e avec mod\u00e9ration le fait que nombreux sont ceux qui y r\u00e9sist\u00e8rent<sup id=\"cite_ref-33\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-33\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De m\u00eame, Laurent Albaret consid\u00e8re qu&rsquo;au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0la pratique de la torture (\u2026) est mod\u00e9r\u00e9e et le personnel inquisitorial sinc\u00e8rement peu convaincu de ses r\u00e9sultats\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-34\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;usage de la torture posait un probl\u00e8me moral pour les inquisiteurs, qui, en tant que clercs, n&rsquo;avaient pas le droit de verser le sang. Apr\u00e8s un flou juridique initial, cette pratique est officiellement autoris\u00e9e pour l&rsquo;Inquisition en\u00a0<a title=\"1252\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1252\">1252<\/a>\u00a0par la\u00a0<a title=\"Bulle pontificale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bulle_pontificale\">bulle<\/a>\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Ad extirpenda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ad_extirpenda\">Ad extirpenda<\/a><\/i><\/span>, du pape\u00a0<a title=\"Innocent IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_IV\">Innocent IV<\/a>, sous r\u00e9serve de ne conduire ni \u00e0 la mutilation ni \u00e0 la mort, et en excluant les enfants, les femmes enceintes et les vieillards de son champ d&rsquo;application<sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-35\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>34<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De plus, il a souvent \u00e9t\u00e9 exig\u00e9 par le pape qu&rsquo;elle ne puisse \u00eatre donn\u00e9e qu&rsquo;avec le consentement de l&rsquo;<a title=\"\u00c9v\u00eaque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89v%C3%AAque\">\u00e9v\u00eaque<\/a>\u00a0du lieu, dont on se passait souvent aussi dans la pratique. Dans cette bulle, l&rsquo;accus\u00e9 b\u00e9n\u00e9ficie de deux protections\u00a0: la question ne peut \u00eatre donn\u00e9e qu&rsquo;une fois (mais en plusieurs jours), et les aveux doivent \u00eatre r\u00e9p\u00e9t\u00e9s \u00ab\u00a0librement\u00a0\u00bb pour \u00eatre recevables.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cuna_de_Judas._Antiguo_instrumento_de_tortura._Exposici%C3%B3n_Inquisici%C3%B3n_en_el_Palacio_de_los_Olvidados_de_Granada_04.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/94\/Cuna_de_Judas._Antiguo_instrumento_de_tortura._Exposici%C3%B3n_Inquisici%C3%B3n_en_el_Palacio_de_los_Olvidados_de_Granada_04.jpg\/250px-Cuna_de_Judas._Antiguo_instrumento_de_tortura._Exposici%C3%B3n_Inquisici%C3%B3n_en_el_Palacio_de_los_Olvidados_de_Granada_04.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/94\/Cuna_de_Judas._Antiguo_instrumento_de_tortura._Exposici%C3%B3n_Inquisici%C3%B3n_en_el_Palacio_de_los_Olvidados_de_Granada_04.jpg\/500px-Cuna_de_Judas._Antiguo_instrumento_de_tortura._Exposici%C3%B3n_Inquisici%C3%B3n_en_el_Palacio_de_los_Olvidados_de_Granada_04.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"375\" data-file-width=\"2667\" data-file-height=\"4000\" \/><\/a><figcaption>\u00ab\u00a0Berceau de Judas\u00a0\u00bb, ancien instrument de torture. Exposition\u00a0<i>Inquisition<\/i>\u00a0au\u00a0<a title=\"Palacio de los Olvidados\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palacio_de_los_Olvidados\">Palacio de los Olvidados<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Grenade (Espagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grenade_(Espagne)\">Grenade<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une autre source disponible permettant de se faire une id\u00e9e sur l&rsquo;usage de la torture dans les proc\u00e8s de l&rsquo;Inquisition sont les manuels et instructions des inquisiteurs, pour autant qu&rsquo;on les respecte. Dans les manuels, l&rsquo;interdiction de soumettre plusieurs fois \u00e0 la question semble ne pas avoir \u00e9t\u00e9 prise au s\u00e9rieux\u00a0: des arguments formels permettaient de justifier que cette interdiction est formellement respect\u00e9e, tout en la laissant sans effet. La question \u00e9tait par exemple consid\u00e9r\u00e9e comme form\u00e9e de plusieurs \u00e9tapes, la fin d&rsquo;une \u00e9tape n&rsquo;impliquant pas la suspension de toute la proc\u00e9dure. Un autre argument a \u00e9t\u00e9 que la d\u00e9couverte de nouvelles charges justifiait \u00e0 nouveau l&rsquo;usage de la question sp\u00e9cifiquement contre cette charge. Enfin, l&rsquo;interdiction ne concernait que l&rsquo;accus\u00e9 par rapport \u00e0 son chef d&rsquo;accusation, pas le cas des t\u00e9moignages obtenus de la part d&rsquo;autres t\u00e9moins.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon\u00a0<a title=\"Nicolas Eymerich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Eymerich\">Nicolas Eymerich<\/a>, inquisiteur g\u00e9n\u00e9ral d&rsquo;<a title=\"Aragon (communaut\u00e9 autonome)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aragon_(communaut%C3%A9_autonome)\">Aragon<\/a>, la torture n&rsquo;\u00e9tait toutefois pas un moyen fiable et efficace d&rsquo;obtenir la v\u00e9rit\u00e9 (<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>qu\u00e6stiones sunt fallaces et inefficaces<\/i><\/span>)<sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>35<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0car il estimait que, non seulement la capacit\u00e9 de r\u00e9sistance variait consid\u00e9rablement d&rsquo;un individu \u00e0 l&rsquo;autre, mais aussi que certains accus\u00e9s usaient de\u00a0<a title=\"Sorcellerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sorcellerie\">sorcellerie<\/a>\u00a0pour devenir insensibles \u00e0 la douleur, voire pr\u00e9f\u00e9raient mourir que de confesser<sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-37\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En\u00a0<a title=\"1561\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1561\">1561<\/a>, l&rsquo;inquisiteur g\u00e9n\u00e9ral\u00a0<a title=\"Fernando de Vald\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernando_de_Vald%C3%A9s\">Fernando de Vald\u00e9s<\/a>\u00a0fit preuve du m\u00eame scepticisme<sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>37<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. N\u00e9anmoins, il a \u00e9t\u00e9 relev\u00e9 de nombreux cas d&rsquo;abus<sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-39\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; l&rsquo;un des pires exemples, loin d&rsquo;\u00eatre un cas isol\u00e9, fut sans doute celui de\u00a0<a title=\"Diego Rodriguez Lucero\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diego_Rodriguez_Lucero\">Diego Rodriguez Lucero<\/a>, inquisiteur de\u00a0<a title=\"Cordoue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cordoue\">Cordoue<\/a>\u00a0de 1499 \u00e0 1507, date \u00e0 laquelle il a finalement \u00e9t\u00e9 relev\u00e9 de ses fonctions<sup id=\"cite_ref-40\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-40\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Avis_d'un_jury\"><span id=\"Avis_d.27un_jury\"><\/span>Avis d&rsquo;un jury<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans les cas difficiles, le tribunal devait entendre l&rsquo;avis d&rsquo;un coll\u00e8ge de\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>boni viri<\/i><\/span>, conseil (en latin\u00a0<i>consilium<\/i>) form\u00e9 de trente \u00e0 une centaine d&rsquo;hommes de m\u0153urs, de foi et de jugement confirm\u00e9s. Ce conseil est impos\u00e9 et confirm\u00e9 par les instructions du pape \u00e0 partir de\u00a0<a title=\"1254\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1254\">1254<\/a>. Son r\u00f4le ira croissant dans l&rsquo;Inquisition, et sera \u00e9tendu \u00e0 d&rsquo;autres juridictions pour finalement \u00eatre \u00e0 l&rsquo;origine du\u00a0<a title=\"Jury\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jury\">jury<\/a>\u00a0moderne<sup id=\"cite_ref-41\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>40<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s qu&rsquo;ils ont pr\u00eat\u00e9 serment de s&rsquo;exprimer en conscience, l&rsquo;ensemble des actes du proc\u00e8s leur \u00e9tait transmis, mais de mani\u00e8re anonyme, censur\u00e9 du nom de la personne accus\u00e9e. Ils transmettaient deux avis \u00e0 l&rsquo;inquisiteur\u00a0: sur la nature de la faute constat\u00e9e, et sur la nature de la sanction opportune.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;inquisiteur reste souverain et responsable de sa sentence, mais l&rsquo;avis de ce conseil \u00e9tait le plus souvent suivi, et quand il ne l&rsquo;\u00e9tait pas, c&rsquo;\u00e9tait pour amoindrir les sanctions propos\u00e9es.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Prononc\u00e9_du_jugement\"><span id=\"Prononc.C3.A9_du_jugement\"><\/span>Prononc\u00e9 du jugement<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les sentences de l&rsquo;Inquisition \u00e9taient prononc\u00e9es dans une c\u00e9r\u00e9monie officielle, en pr\u00e9sence des autorit\u00e9s civiles et religieuses. Cette c\u00e9r\u00e9monie \u2014\u00a0une\u00a0<a title=\"Liturgie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liturgie\">liturgie<\/a>\u00a0dans le sens antique du terme\u00a0\u2014 avait pour fonction de marquer symboliquement la restauration de l&rsquo;\u00e9quilibre social et religieux qui avait \u00e9t\u00e9 rompu par l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie. C&rsquo;\u00e9tait donc un\u00a0<i>acte de foi<\/i>\u00a0public, ce qui est la signification exacte du terme portugais \u00ab\u00a0<span class=\"lang-pt\" lang=\"pt\"><i><a title=\"Autodaf\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autodaf%C3%A9\">auto da f\u00e9<\/a><\/i><\/span>\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un jour ou deux avant le prononc\u00e9, les inculp\u00e9s se voyaient lire \u00e0 nouveau les charges retenues contre eux (traduites en\u00a0<a title=\"Langue vernaculaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langue_vernaculaire\">langue vernaculaire<\/a>), et \u00e9taient convoqu\u00e9s pour entendre le verdict de l&rsquo;inquisiteur, avec les autorit\u00e9s du lieu et le reste de la population.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Le_grand_inquisiteur.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Le_grand_inquisiteur.jpg\/250px-Le_grand_inquisiteur.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Le_grand_inquisiteur.jpg\/500px-Le_grand_inquisiteur.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"204\" data-file-width=\"689\" data-file-height=\"562\" \/><\/a><figcaption><i>Le Pape et l&rsquo;inquisiteur<\/i>, peinture de\u00a0<a title=\"Jean-Paul Laurens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Paul_Laurens\">Jean-Paul Laurens<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La c\u00e9r\u00e9monie s&rsquo;ouvrait t\u00f4t le matin, par un sermon de l&rsquo;inquisiteur, d&rsquo;o\u00f9 son autre nom de \u00ab\u00a0<i>sermon g\u00e9n\u00e9ral<\/i>\u00a0\u00bb. Les autorit\u00e9s civiles pr\u00eataient ensuite serment de fid\u00e9lit\u00e9 \u00e0 l&rsquo;\u00c9glise, et s&rsquo;engageaient \u00e0 pr\u00eater leur assistance dans sa lutte contre l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La lecture des verdicts venait ensuite, en commen\u00e7ant par les \u00ab\u00a0actes de cl\u00e9mence\u00a0\u00bb\u00a0: remises de peines ou commutations. Les p\u00e9nitences de toutes natures (dons, p\u00e8lerinages, mortifications, etc.) suivaient ensuite. Venaient enfin les sanctions proprement dites, jusqu&rsquo;aux plus s\u00e9v\u00e8res qu&rsquo;\u00e9taient l&#8217;emprisonnement \u00e0 vie ou la peine de mort. Les condamn\u00e9s \u00e9taient alors remis au bras s\u00e9culier par une formule solennelle\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Cum ecclesia ultra non habeat quod faciat pro suis demeritis contra ipsum, idcirco, eundum reliquimus brachio et judicio s\u00e6culari<\/i><\/span>\u00a0(\u00ab\u00a0Puisque l\u2019\u00c9glise n\u2019a plus \u00e0 pr\u00e9sent \u00e0 accomplir son r\u00f4le contre ceux-ci, pour cette raison, nous les laissons au bras s\u00e9culier et \u00e0 sa justice\u00a0\u00bb)<sup id=\"cite_ref-Gilles1998_42-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-Gilles1998-42\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Sur ce, la c\u00e9r\u00e9monie s&rsquo;achevait. L&rsquo;inquisiteur avait achev\u00e9 son r\u00f4le, l&rsquo;\u00c9glise s&rsquo;\u00e9tait prononc\u00e9e sur l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chacun pouvait alors rentrer chez soi avec sa bonne conscience retrouv\u00e9e \u2014 sauf bien s\u00fbr les coupables de crimes contre la soci\u00e9t\u00e9, \u00e0 qui le \u00ab\u00a0bras s\u00e9culier\u00a0\u00bb allait faire subir leurs peines. Contrairement aux p\u00e9nitences religieuses, ces peines \u00e9taient en effet d\u00e9finies\u00a0<i>par le pouvoir temporel<\/i>. Elles sanctionnaient les crimes commis contre la foi et l&rsquo;\u00c9glise, toutes deux officiellement prot\u00e9g\u00e9es par l&rsquo;\u00c9tat.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Peines_et_p\u00e9nitences\"><span id=\"Peines_et_p.C3.A9nitences\"><\/span>Peines et p\u00e9nitences<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flagellants.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Flagellants.png\/250px-Flagellants.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/4\/48\/Flagellants.png 2x\" width=\"190\" height=\"148\" data-file-width=\"456\" data-file-height=\"354\" \/><\/a><figcaption>P\u00e9nitents se flagellant.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le tribunal inquisitoire n&rsquo;infligeait pas de peines \u00e0 proprement parler, mais des \u00ab\u00a0<a title=\"P\u00e9nitence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9nitence\">p\u00e9nitences<\/a>\u00a0\u00bb. Les moins graves \u00e9taient appel\u00e9es \u00ab\u00a0p\u00e9nitences arbitraires\u00a0\u00bb. C&rsquo;\u00e9tait la\u00a0<a title=\"Flagellation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Flagellation\">flagellation<\/a>\u00a0publique au cours de la\u00a0<a title=\"Messe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Messe\">messe<\/a>, les visites aux \u00e9glises, les\u00a0<a title=\"P\u00e8lerinage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A8lerinage\">p\u00e8lerinages<\/a>, l&rsquo;entretien d&rsquo;un pauvre, le port de la croix sur les v\u00eatements, etc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La p\u00e9nitence \u00e9tait souvent r\u00e9duite par la suite. Les archives de l&rsquo;Inquisition montrent de nombreux exemples de p\u00e9nitences att\u00e9nu\u00e9es ou lev\u00e9es pour des motifs vari\u00e9s, parfois sur simple demande. On cite ainsi le cas d&rsquo;un fils obtenant la lib\u00e9ration de son p\u00e8re en faisant simplement appel \u00e0 la cl\u00e9mence de l&rsquo;inquisiteur, d&rsquo;autres sont lib\u00e9r\u00e9s pour assister leurs parents malades \u00ab\u00a0jusqu&rsquo;\u00e0 leur gu\u00e9rison ou leur mort\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mais l&rsquo;Inquisition condamne aussi \u00e0 des peines \u00e9conomiques et sociales. Par la\u00a0<a title=\"Confiscation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Confiscation\">confiscation<\/a>\u00a0et la vente des biens saisis, elle amasse des\u00a0<a title=\"Butin (glossaire militaire)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Butin_(glossaire_militaire)\">butins<\/a>\u00a0lui permettant de fonctionner, et si m\u00eame l&rsquo;accus\u00e9 est lib\u00e9r\u00e9, il est ruin\u00e9<sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-43\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>42<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;Inquisition espagnole condamne aussi \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Ostracisme (sociologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ostracisme_(sociologie)\">ostracisme<\/a>\u00a0par le biais du port du\u00a0<i><a title=\"Sambenito\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sambenito\">sambenito<\/a><\/i>\u00a0ou par l&rsquo;exposition de celui-ci avec le nom du condamn\u00e9 dans les \u00e9glises<sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>43<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La peine de\u00a0<i>l&rsquo;inhabilet\u00e9<\/i><sup id=\"cite_ref-45\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0conduisait aussi \u00e0 la ruine et la mis\u00e8re celui qui en \u00e9tait frapp\u00e9<sup id=\"cite_ref-46\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-46\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En revanche, les h\u00e9r\u00e9tiques qui ne s&rsquo;\u00e9taient pas pr\u00e9sent\u00e9s dans les d\u00e9lais de gr\u00e2ce, ou ceux qui \u00e9taient retomb\u00e9s dans l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie, encouraient la prison \u00e0 vie. La prison connaissait deux modes possibles\u00a0: le \u00ab\u00a0mur large\u00a0\u00bb, comparable \u00e0 une r\u00e9sidence surveill\u00e9e, et le \u00ab\u00a0mur \u00e9troit\u00a0\u00bb, r\u00e9clusion solitaire. Le mur \u00e9troit pouvait \u00eatre aggrav\u00e9 en\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>carcer strictissimus<\/i><\/span>, le condamn\u00e9 mis au\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cachot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cachot\">cachot<\/a>\u00a0(commun\u00e9ment appel\u00e9 un\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>in pace<\/i><\/span>) encha\u00een\u00e9 et priv\u00e9 de tout contact.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Relaps\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Relaps\">relaps<\/a>, ou l&rsquo;obstin\u00e9 qui refusait d&rsquo;avouer son crime (qui devait par ailleurs avoir \u00e9t\u00e9 d\u00e9montr\u00e9), \u00e9tait abandonn\u00e9 \u00e0 l&rsquo;autorit\u00e9 s\u00e9culi\u00e8re, et la peine de son crime \u00e9tait souvent l&rsquo;incarc\u00e9ration ou la mort par le\u00a0<a title=\"B\u00fbcher\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%BBcher\">b\u00fbcher<\/a>. En toute rigueur, la peine la plus s\u00e9v\u00e8re que pronon\u00e7ait l&rsquo;\u00c9glise \u00e9tait l&rsquo;<a title=\"Excommunication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Excommunication\">excommunication<\/a>. Les condamnations \u00e0 mort \u00e9taient prononc\u00e9es en fonction de la loi civile et ex\u00e9cut\u00e9es par les autorit\u00e9s s\u00e9culi\u00e8res. Il faut dire, cependant, qu&rsquo;il n&rsquo;y avait pas de s\u00e9paration nette entre les domaines civils et religieux\u00a0: les autorit\u00e9s civiles \u00e9taient elles-m\u00eames tenues d&rsquo;apporter leur concours sous peine d&rsquo;excommunication.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Appel\">Appel<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans certaines circonstances, en particulier en cas de faute lors du d\u00e9roulement de la proc\u00e9dure, l&rsquo;accus\u00e9 peut faire appel au pape. En pratique, cette possibilit\u00e9 est rarement offerte.\u00a0<a title=\"Bernard Gui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Gui\">Bernard Gui<\/a>\u00a0pr\u00e9cise que l&rsquo;inquisiteur passe outre \u00e0 tout privil\u00e8ge d&rsquo;exemption et \u00e0 l&rsquo;appel. \u00c0\u00a0<a title=\"Valence (Espagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Valence_(Espagne)\">Valence<\/a>\u00a0en 1494, ce droit \u00e0 l&rsquo;appel est d\u00e9ni\u00e9 \u00e0 ceux condamn\u00e9s pour h\u00e9r\u00e9sie<sup id=\"cite_ref-47\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>46<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon\u00a0<a title=\"\u00c9tienne-L\u00e9on de Lamothe-Langon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne-L%C3%A9on_de_Lamothe-Langon\">\u00c9tienne-L\u00e9on de Lamothe-Langon<\/a>, c\u00e9l\u00e8bre faussaire historien de l&rsquo;Inquisition, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;appel au pape et au parlement se g\u00e9n\u00e9ralise et permet de bloquer la proc\u00e9dure tant que la plainte n&rsquo;a pas \u00e9t\u00e9 analys\u00e9e<sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-48\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"\u00c9vang\u00e9lisation_par_l'\u00e9p\u00e9e\"><span id=\".C3.89vang.C3.A9lisation_par_l.27.C3.A9p.C3.A9e\"><\/span>\u00c9vang\u00e9lisation par l&rsquo;\u00e9p\u00e9e<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Victimes\">Victimes<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Spiezer_Chronik_Jan_Hus_1485.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Spiezer_Chronik_Jan_Hus_1485.jpg\/250px-Spiezer_Chronik_Jan_Hus_1485.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Spiezer_Chronik_Jan_Hus_1485.jpg\/500px-Spiezer_Chronik_Jan_Hus_1485.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"269\" data-file-width=\"2302\" data-file-height=\"2478\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Jan Hus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Hus\">Jan Hus<\/a>\u00a0au b\u00fbcher,\u00a0<i><a title=\"Chronique de Spiez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chronique_de_Spiez\">Chronique de Spiez<\/a><\/i>, 1485.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;inquisition concerne les\u00a0<a title=\"Chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chr%C3%A9tien\">chr\u00e9tiens<\/a>\u00a0devenus \u00ab\u00a0h\u00e9r\u00e9tiques\u00a0\u00bb et non les non-chr\u00e9tiens en terre chr\u00e9tienne. Par exemple, en 1199, le pape\u00a0<a title=\"Innocent III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_III\">Innocent III<\/a>, associ\u00e9 \u00e0 la cr\u00e9ation du tribunal d&rsquo;Inquisition, rappelle l&rsquo;importance de prot\u00e9ger les\u00a0<a title=\"Juifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juifs\">Juifs<\/a>\u00a0dans les droits qui sont les leurs et l&rsquo;impossibilit\u00e9 de\u00a0<a title=\"Conversion forc\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conversion_forc%C3%A9e\">convertir par la force<\/a>\u00a0un non-chr\u00e9tien<sup id=\"cite_ref-Denzinger_49-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-Denzinger-49\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>48<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0mais il est peu \u00e9cout\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle concernera en outre toute personne consid\u00e9r\u00e9e comme d\u00e9viante\u00a0: les\u00a0<a title=\"Mystique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mystique\">mystiques<\/a>\u00a0(notamment\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Illumin\u00e9s d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Illumin%C3%A9s_d%27Espagne\">illuministes<\/a>\u00a0<i><a title=\"Alumbrados\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alumbrados\">alumbrados<\/a><\/i>), les \u00ab\u00a0sorci\u00e8res\u00a0\u00bb et \u00ab\u00a0<a title=\"Sorcier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sorcier\">sorciers\u00a0\u00bb<\/a>, les\u00a0<a title=\"Blasph\u00e8me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Blasph%C3%A8me\">blasph\u00e9mateurs<\/a>\u00a0(d\u00e9lit de paroles), les\u00a0<a title=\"Polygamie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polygamie\">bigames<\/a>, les\u00a0<a title=\"Fornication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fornication\">fornicateurs<\/a>\u00a0(pour les\u00a0<a title=\"Adult\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adult%C3%A8re\">relations hors mariage<\/a>), les\u00a0<a title=\"Zoophilie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zoophilie\">zoophiles<\/a>\u00a0(d\u00e9lit dit de \u00ab\u00a0bestialit\u00e9\u00a0\u00bb),\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une citation.\">les\u00a0<a title=\"Sodomie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sodomie\">sodomites<\/a>\u00a0(dont\u00a0<a title=\"Homosexualit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Homosexualit%C3%A9\">homosexuels<\/a>), les\u00a0<a title=\"P\u00e9d\u00e9rastie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9d%C3%A9rastie\">p\u00e9d\u00e9rastes<\/a><\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Citation n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Citation_n%C3%A9cessaire\">[citation n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>, les personnes d\u00e9nonc\u00e9es pour motifs divers<sup id=\"cite_ref-:0_50-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:0-50\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>49<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-51\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>50<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bilan_humain\">Bilan humain<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le nombre de personnes abandonn\u00e9es \u00e0 la justice civile et livr\u00e9es au b\u00fbcher est difficile \u00e0 \u00e9valuer. La m\u00e9moire collective est marqu\u00e9e par les ex\u00e9cutions massives de\u00a0<a title=\"Monts\u00e9gur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monts%C3%A9gur\">Monts\u00e9gur<\/a><sup id=\"cite_ref-52\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-52\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, V\u00e9rone<sup id=\"cite_ref-53\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-53\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>52<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ou du mont Aim\u00e9<sup id=\"cite_ref-54\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et par la r\u00e9p\u00e9tition des b\u00fbchers \u00e0 certaines p\u00e9riodes de l&rsquo;<a title=\"Inquisition espagnole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_espagnole\">Inquisition espagnole<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les registres des proc\u00e8s ont partiellement disparu et les historiens sont amen\u00e9s \u00e0 \u00e9valuer le bilan humain seulement \u00e0 partir de documents partiels.\u00a0<a title=\"Juan Antonio Llorente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juan_Antonio_Llorente\">Juan Antonio Llorente<\/a>\u00a0dans son \u00e9tude\u00a0<i>Histoire critique de l&rsquo;Inquisition d&rsquo;Espagne depuis l&rsquo;\u00e9poque de son \u00e9tablissement par Ferdinand\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\"><span class=\"romain\">V<\/span><\/abbr>, jusqu&rsquo;au r\u00e8gne de Ferdinand\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr><\/i>, en 1818, estime \u00e0 environ 30\u00a0000\u00a0condamnations \u00e0 mort physique et 15\u00a0000\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"En effigie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/En_effigie\">par effigie<\/a><sup id=\"cite_ref-55\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-55\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0durant les trois si\u00e8cles de l&rsquo;Inquisition espagnole de 1481 \u00e0 1781 (date de la derni\u00e8re ex\u00e9cution) dont 8\u00a0800 pour la p\u00e9riode de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Torquemada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torquemada\">Torquemada<\/a>. Cependant, des historiens contemporains trouvent cette \u00e9valuation grandement exag\u00e9r\u00e9e<sup id=\"cite_ref-56\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-56\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>55<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et la d\u00e9signent comme un instrument de la\u00a0<a title=\"L\u00e9gende noire espagnole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9gende_noire_espagnole\">l\u00e9gende noire<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-57\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-57\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>56<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Medieval_manuscript-Jews_identified_by_rouelle_are_being_burned_at_stake.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6b\/Medieval_manuscript-Jews_identified_by_rouelle_are_being_burned_at_stake.jpg\/250px-Medieval_manuscript-Jews_identified_by_rouelle_are_being_burned_at_stake.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6b\/Medieval_manuscript-Jews_identified_by_rouelle_are_being_burned_at_stake.jpg\/500px-Medieval_manuscript-Jews_identified_by_rouelle_are_being_burned_at_stake.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"291\" data-file-width=\"577\" data-file-height=\"671\" \/><\/a><figcaption>Juifs portant la\u00a0<a title=\"Rouelle (Moyen \u00c2ge)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rouelle_(Moyen_%C3%82ge)\">rouelle<\/a>\u00a0et livr\u00e9s au b\u00fbcher, 1515.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Agostino Borromeo, un des meilleurs sp\u00e9cialistes, estime que, pour l&rsquo;Inquisition espagnole [\u2026], sur 44\u00a0674 inculp\u00e9s, quelque 800 furent condamn\u00e9s \u00e0 mort.\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-58\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-58\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; \u00ab\u00a0s&rsquo;il y avait quelque 125\u00a0000\u00a0proc\u00e8s d&rsquo;h\u00e9r\u00e9tiques pr\u00e9sum\u00e9s en Espagne, les chercheurs ont constat\u00e9 que pr\u00e8s de 1 pour cent des accus\u00e9s ont \u00e9t\u00e9 ex\u00e9cut\u00e9s. Au Portugal, 5,7 pour cent des plus de 13\u00a0000\u00a0personnes jug\u00e9es devant des tribunaux de l&rsquo;\u00e9glise du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Seizi\u00e8me\">XVI<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, ont \u00e9t\u00e9 condamn\u00e9es \u00e0 mort\u00a0\u00bb, pr\u00e9cise-t-il<sup id=\"cite_ref-:1_59-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:1-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les quelques \u00e9tudes men\u00e9es pour le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle donnent une proportion de condamnations au b\u00fbcher inf\u00e9rieure \u00e0 10\u00a0% des peines<sup id=\"cite_ref-60\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-60\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. D&rsquo;apr\u00e8s Patrick Henriet<sup id=\"cite_ref-61\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-61\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>60<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Il ne fait aucun doute qu&rsquo;au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, comme encore par la suite, la justice inquisitoriale s&rsquo;est montr\u00e9e beaucoup moins exp\u00e9ditive que celle des cours civiles.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0Bartolom\u00e9 Bennassar pointe la grande variabilit\u00e9 en nombre de ces condamnations selon les p\u00e9riodes (rigoureuses ou plus calmes). Il \u00e9value ainsi \u00e0 40\u00a0% des personnes jug\u00e9es celles montant sur le b\u00fbcher lors de la p\u00e9riode la plus terrible de l&rsquo;inquisition espagnole (fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle), pour tomber \u00e0 1\u00a0% dans la seconde moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-62\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-62\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. D&rsquo;apr\u00e8s\u00a0<a title=\"Jean Dumont (historien)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Dumont_(historien)\">Jean Dumont<\/a>,\u00a0<a title=\"Bernard Gui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Gui\">Bernard Gui<\/a>\u00a0a prononc\u00e9, entre 1308 et 1323, 42 condamnations au b\u00fbcher sur 930 sentences, soit 4,5\u00a0%<sup id=\"cite_ref-63\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-63\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>62<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tous ces calculs ne peuvent tenir compte des victimes consign\u00e9es dans les nombreuses archives de proc\u00e8s qui ont \u00e9t\u00e9 d\u00e9truites ou perdues<sup id=\"cite_ref-:1_59-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:1-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, mais pour autant cela n&rsquo;impacte pas le pourcentage de condamnations \u00e0 mort, qui est rest\u00e9 faible.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au temps de l&rsquo;inquisition triomphante, on posa en 1524 \u00e0\u00a0<a title=\"S\u00e9ville\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9ville\">S\u00e9ville<\/a>\u00a0une plaque comm\u00e9morative donnant un bilan des quarante premi\u00e8res ann\u00e9es de l&rsquo;inquisition espagnole, suppos\u00e9es les plus terribles\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0L&rsquo;an du Seigneur 1481 [\u2026] a commenc\u00e9 en ce lieu le Saint Office de l&rsquo;Inquisition contre les h\u00e9r\u00e9tiques juda\u00efsants, pour l&rsquo;exaltation de la foi. Par lui, depuis l&rsquo;expulsion des Juifs et des Sarrasins jusqu&rsquo;en l&rsquo;ann\u00e9e 1524 [\u2026] plus de vingt mille h\u00e9r\u00e9tiques ont abjur\u00e9 leurs criminelles erreurs, et plus de mille obstin\u00e9s dans l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie ont \u00e9t\u00e9 livr\u00e9s aux flammes, apr\u00e8s avoir \u00e9t\u00e9 jug\u00e9s conform\u00e9ment au droit [\u2026]<sup id=\"cite_ref-64\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>63<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Libert\u00e9_de_conscience\"><span id=\"Libert.C3.A9_de_conscience\"><\/span>Libert\u00e9 de conscience<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Libert\u00e9 de conscience\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Libert%C3%A9_de_conscience\">Libert\u00e9 de conscience<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La conversion \u00e0 Dieu ne peut se faire que librement. C&rsquo;est ce que dit\u00a0<a title=\"\u00c9z\u00e9chiel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89z%C3%A9chiel\">\u00c9z\u00e9chiel<\/a><sup id=\"cite_ref-:0_65-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:0-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>N 2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0(dans son optique juive) r\u00e9sum\u00e9 en\u00a0: \u00ab\u00a0Dieu ne veut pas la mort du p\u00e9cheur, mais qu&rsquo;il se repente\u00a0<small>(de ses mauvaises voies)<\/small>\u00a0et vive\u00a0\u00bb (<a title=\"Livre d'\u00c9z\u00e9chiel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_d%27%C3%89z%C3%A9chiel\">Ez.<\/a>\u00a033:11<sup id=\"cite_ref-:0_65-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:0-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>N 2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>), devenu\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Dieu ne veut pas la mort du p\u00e9cheur, mais qu&rsquo;il se convertisse\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(<a class=\"mw-redirect\" title=\"Livre des proph\u00e8tes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_des_proph%C3%A8tes\">2P<\/a>\u00a03:9, prologue de la\u00a0<a title=\"R\u00e8gle de saint Beno\u00eet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A8gle_de_saint_Beno%C3%AEt\">r\u00e8gle de saint Beno\u00eet<\/a><sup id=\"cite_ref-66\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-66\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>). C&rsquo;est ce que r\u00e9p\u00e8tent les\u00a0<a title=\"P\u00e8res de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A8res_de_l%27%C3%89glise\">p\u00e8res de l&rsquo;\u00c9glise<\/a>\u00a0(dans leur optique chr\u00e9tienne donc\u00a0<a title=\"Pros\u00e9lytisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pros%C3%A9lytisme\">pros\u00e9lyte<\/a>), depuis\u00a0<a title=\"Tertullien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tertullien\">Tertullien<\/a><sup id=\"cite_ref-67\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-67\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>65<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">II<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. \u00c0 l&rsquo;\u00e9poque m\u00eame o\u00f9 la premi\u00e8re Inquisition est fond\u00e9e,\u00a0<a title=\"Bernard de Clairvaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_de_Clairvaux\">Bernard de Clairvaux<\/a>\u00a0formule que\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0la foi doit \u00eatre persuad\u00e9e, non impos\u00e9e\u00a0\u00bb<\/span>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Dominique de Guzm\u00e1n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominique_de_Guzm%C3%A1n\">Dominique de Guzm\u00e1n<\/a>, de son c\u00f4t\u00e9, fonde l&rsquo;<a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">ordre des Pr\u00eacheurs<\/a>\u00a0pour r\u00e9duire l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie\u00a0<a title=\"Catharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catharisme\">albigeoise<\/a>\u00a0par la pr\u00e9dication et l&rsquo;exemple d&rsquo;une vie mendiante, se d\u00e9marquant de la croisade guerri\u00e8re men\u00e9e \u00e0 la m\u00eame \u00e9poque sous\u00a0<a title=\"Innocent III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_III\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr><\/a>. La solide formation\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie dogmatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_dogmatique\">dogmatique<\/a>\u00a0des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominicains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominicains\">Dominicains<\/a>\u00a0leur vaudra ult\u00e9rieurement de fournir bon nombre d&rsquo;inquisiteurs. Dans sa lign\u00e9e,\u00a0<a title=\"Thomas d'Aquin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin\">Thomas d&rsquo;Aquin<\/a>, futur docteur de l&rsquo;\u00c9glise, affirme dans la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0que la conscience, m\u00eame erron\u00e9e, oblige. C&rsquo;est-\u00e0-dire qu&rsquo;il est rationnel et donc juste que l&rsquo;homme suive sa conscience (ST., Ia II\u00e6., Qu.19, art.5<sup id=\"cite_ref-68\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>66<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Toutefois, m\u00eame si la\u00a0<a title=\"Libert\u00e9 de conscience\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Libert%C3%A9_de_conscience\">conscience est libre<\/a>, cette libert\u00e9 ne se comprend que par rapport \u00e0 deux devoirs dans la pens\u00e9e\u00a0<a title=\"Catholicisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catholicisme\">catholique<\/a>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>le devoir moral de chaque individu de chercher la v\u00e9rit\u00e9 et de vivre en cons\u00e9quence\u00a0;<\/li>\n<li>le devoir institutionnel de l&rsquo;\u00c9glise d&rsquo;annoncer et de d\u00e9fendre ce qu&rsquo;elle per\u00e7oit de la V\u00e9rit\u00e9, c&rsquo;est-\u00e0-dire le\u00a0<a title=\"Dogme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dogme\">dogme<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un tribunal d&rsquo;Inquisition, par lui-m\u00eame, ne fait que se prononcer sur l&rsquo;<a title=\"Orthodoxie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orthodoxie\">orthodoxie<\/a>\u00a0du cas qui lui est soumis. Un tel jugement est un devoir institutionnel et ne pose aucun probl\u00e8me moral. L&rsquo;\u00c9glise accepte que son jugement entra\u00eene une sanction p\u00e9nale du pouvoir temporel.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Atteinte_\u00e0_l'ordre_social\"><span id=\"Atteinte_.C3.A0_l.27ordre_social\"><\/span>Atteinte \u00e0 l&rsquo;ordre social<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cathars_expelled.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e4\/Cathars_expelled.JPG\/250px-Cathars_expelled.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e4\/Cathars_expelled.JPG\/500px-Cathars_expelled.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"190\" height=\"199\" data-file-width=\"955\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><figcaption>Les\u00a0<a title=\"Catharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catharisme\">cathares<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Carcassonne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carcassonne\">Carcassonne<\/a>\u00a0expuls\u00e9s nus de la cit\u00e9 en\u00a0<a title=\"1209\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1209\">1209<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour la soci\u00e9t\u00e9 m\u00e9di\u00e9vale, le\u00a0<a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">christianisme<\/a>\u00a0fait partie de l&rsquo;<a title=\"Ordre social\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_social\">ordre social<\/a>, et l&rsquo;ordre social se fonde sur la religion.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Dans cette organisation, sur le plan religieux, une h\u00e9r\u00e9sie constitue n\u00e9cessairement une rupture de l&rsquo;ordre social. Inversement, sur le plan politique, la seule mani\u00e8re de contester l&rsquo;ordre \u00e9tabli est d&rsquo;entrer en rupture (<a title=\"Schisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Schisme\">schisme<\/a>) avec la religion institutionnelle.<\/li>\n<li>Il est normal que le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pouvoir temporel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pouvoir_temporel\">pouvoir temporel<\/a>\u00a0d\u00e9fende d&rsquo;une mani\u00e8re ou d&rsquo;une autre l&rsquo;ordre social, en sanctionnant au besoin ce qui le met en danger (m\u00eame si la d\u00e9fense est d\u00e9licate, et doit s&rsquo;exercer avec prudence, pour ne pas tomber dans un immobilisme r\u00e9actionnaire).<\/li>\n<li>Dans la mesure o\u00f9 l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie met en danger la soci\u00e9t\u00e9, elle doit \u00eatre combattue par le pouvoir temporel. Mais dans la mesure o\u00f9 l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie s&rsquo;exprime dans le domaine de la\u00a0<a title=\"Foi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi\">foi<\/a>, elle doit \u00eatre jug\u00e9e par une autorit\u00e9 religieuse.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Par cons\u00e9quent, les tribunaux religieux se mettent \u00e0 juger des fauteurs de troubles sociaux. Ce partage des r\u00f4les est act\u00e9 dans l\u2019accord de\u00a0<a title=\"V\u00e9rone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/V%C3%A9rone\">V\u00e9rone<\/a>\u00a0(1148) entre le Pape et l&rsquo;Empereur\u00a0: les h\u00e9r\u00e9tiques doivent \u00eatre jug\u00e9s par l&rsquo;\u00c9glise avant d&rsquo;\u00eatre remis au\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Bras s\u00e9culier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bras_s%C3%A9culier\">bras s\u00e9culier<\/a>, pour y subir \u00ab\u00a0la peine due\u00a0\u00bb (<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>debita animadversione puniendus<\/i><\/span>).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Inquisition_et_pouvoir\">Inquisition et pouvoir<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L'\u00c9glise_et_l\u2019\u00c9tat\"><span id=\"L.27.C3.89glise_et_l.E2.80.99.C3.89tat\"><\/span>L&rsquo;\u00c9glise et l\u2019\u00c9tat<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L&rsquo;histoire de l&rsquo;Inquisition est l&rsquo;illustration du drame qui menace les hommes chaque fois qu&rsquo;une liaison organique s&rsquo;\u00e9tablit entre l&rsquo;\u00c9tat et l\u2019\u00c9glise\u00a0\u00bb<\/span>, \u00e9crit\u00a0<a title=\"Bartolom\u00e9 Bennassar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bartolom%C3%A9_Bennassar\">Bartolom\u00e9 Bennassar<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le fonctionnement m\u00eame de l&rsquo;Inquisition (promulgation d&rsquo;\u00e9dits obligeant \u00e0 la d\u00e9nonciation, tenue et conservation de registres sur toutes les d\u00e9nonciations, proc\u00e9dure soumise au secret) en fait une formidable outil de r\u00e9pression<sup id=\"cite_ref-69\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-69\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0dont le pouvoir religieux et royal usera.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon les \u00e9poques, l&rsquo;Inquisition sert ou combat le pouvoir politique. En France, l&rsquo;<a title=\"Inquisition m\u00e9di\u00e9vale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_m%C3%A9di%C3%A9vale\">inquisition m\u00e9di\u00e9vale<\/a>, dans ses d\u00e9buts, est principalement au service du pape, qui tente de rasseoir son autorit\u00e9 et de lutter contre les h\u00e9r\u00e9sies, et le roi s&rsquo;opposera parfois \u00e0 la rigueur de la r\u00e9pression. Mais, d\u00e8s la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et jusqu&rsquo;au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les souverains sollicit\u00e8rent le pouvoir inquisitorial pour se d\u00e9barrasser des individus devenus g\u00eanants pour les puissants<sup id=\"cite_ref-70\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-70\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, le pape r\u00e9agit \u00e0 certaines d\u00e9rives sur l&rsquo;autonomie laiss\u00e9e \u00e0 l&rsquo;inquisition en exigeant la collaboration entre inquisiteurs et \u00e9v\u00eaques. Le droit absolu de l&rsquo;inquisiteur est remis en question. Mais les juridictions civiles fragilisent aussi peu \u00e0 peu la puissance d&rsquo;un tel tribunal. \u00c0\u00a0<a title=\"Toulouse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toulouse\">Toulouse<\/a>, en 1331, un commissaire du roi assimile l&rsquo;inquisition \u00e0 une juridiction royale, en 1412, l&rsquo;inquisiteur de Toulouse est arr\u00eat\u00e9 sur l&rsquo;ordre du roi. En\u00a0<a title=\"Dauphin\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dauphin%C3%A9\">Dauphin\u00e9<\/a>, le tribunal est progressivement subordonn\u00e9 au\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Parlement de Grenoble\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parlement_de_Grenoble\">Parlement de Grenoble<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagne\">Espagne<\/a>, l&rsquo;inquisition est sous l&rsquo;autorit\u00e9 du roi, qui d\u00e9signe les inquisiteurs. Le pape n&rsquo;a que tr\u00e8s peu d&rsquo;influence sur l&rsquo;inquisition espagnole et face \u00e0 l&rsquo;intransigeance d&rsquo;un\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Torquemada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torquemada\">Torquemada<\/a>, il ne peut qu&rsquo;\u00e9lever une protestation, s&rsquo;il l&rsquo;\u00e9l\u00e8ve. Instrument du pouvoir, elle est d&rsquo;abord une force d&rsquo;unification dans l&rsquo;Espagne apr\u00e8s la\u00a0<i><a title=\"Reconquista\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reconquista\">Reconquista<\/a><\/i>. Elle se met ensuite au service du pouvoir devenant une arme contre les\u00a0<i><a title=\"For (droit)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/For_(droit)\">fueros<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-71\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-71\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle sert \u00e0 lutter contre les ennemis du pouvoir (parti navarrais,\u00a0<a title=\"Antonio P\u00e9rez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_P%C3%A9rez\">Antonio P\u00e9rez<\/a>, r\u00e9pression des\u00a0<a title=\"\u00c9meute\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89meute\">\u00e9meutes<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"1591\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1591\">1591<\/a>, r\u00e9pression de la r\u00e9volution de 1640 en\u00a0<a title=\"Catalogne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catalogne\">Catalogne<\/a>, prise de parti dans la\u00a0<a title=\"Guerre de Succession d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_de_Succession_d%27Espagne\">guerre de Succession d&rsquo;Espagne<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle fournit, par ses condamnations, de la\u00a0<a title=\"Main-d'\u0153uvre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Main-d%27%C5%93uvre\">main d&rsquo;\u0153uvre<\/a>\u00a0gratuite pour les\u00a0<a title=\"Gal\u00e8res (peine)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gal%C3%A8res_(peine)\">gal\u00e8res<\/a>\u00a0et enrichit les caisses de la couronne par les\u00a0<a title=\"Amende\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amende\">amendes<\/a>\u00a0qu&rsquo;elle inflige et la saisie des biens, tout en finan\u00e7ant la poursuite de ses propres \u0153uvres. Elle se plie aux al\u00e9as de la politique (indulgence envers les h\u00e9r\u00e9tiques anglais en 1604 lors de la construction de la paix). Elle sert aussi de\u00a0<a title=\"Police politique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Police_politique\">police politique<\/a>\u00a0en contr\u00f4lant les \u00e9trangers. Elle devient peu \u00e0 peu une force\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"R\u00e9actionnaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9actionnaire\">r\u00e9actionnaire<\/a>\u00a0contre les changements au sein de l&rsquo;Espagne dont la puissance perdurera jusqu&rsquo;en\u00a0<a title=\"1808\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1808\">1808<\/a><sup id=\"cite_ref-72\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-72\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>70<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"R\u00e9pression_de_la_R\u00e9forme_protestante\"><span id=\"R.C3.A9pression_de_la_R.C3.A9forme_protestante\"><\/span>R\u00e9pression de la R\u00e9forme protestante<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inquisition s&rsquo;attaque \u00e0 la\u00a0<a title=\"R\u00e9forme protestante\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9forme_protestante\">R\u00e9forme protestante<\/a>, en particulier sur les territoires espagnols, sous les r\u00e8gnes de\u00a0<a title=\"Charles Quint\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Quint\">Charles Quint<\/a>\u00a0puis de son fils\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Philippe II d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_II_d%27Espagne\">Philippe\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"1522\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1522\">1522<\/a>, Charles Quint cr\u00e9e le poste d&rsquo;Inquisiteur g\u00e9n\u00e9ral des\u00a0<a title=\"Pays-Bas espagnols\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas_espagnols\">Pays-Bas espagnols<\/a>, en y nommant\u00a0<a class=\"new\" title=\"Fran\u00e7ois Vander Hulst (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Fran%C3%A7ois_Vander_Hulst&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Fran\u00e7ois Vander Hulst<\/a>, pour \u00e9tendre son pouvoir \u00e0 travers cette institution. Celle-ci r\u00e9prime de mani\u00e8re particuli\u00e8rement violente ce qui est consid\u00e9r\u00e9 par l&rsquo;\u00c9glise catholique comme une h\u00e9r\u00e9sie. Les victimes deviennent des\u00a0<a title=\"Martyr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martyr\">martyrs<\/a>, et cette r\u00e9pression alimente dans la population n\u00e9erlandaise le rejet du r\u00e9gime espagnol, qu&rsquo;elle obtient \u00e0 la suite de pr\u00e8s d&rsquo;un si\u00e8cle de troubles (la\u00a0<a title=\"Guerre de Quatre-Vingts Ans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_de_Quatre-Vingts_Ans\">guerre de Quatre-Vingts Ans<\/a>, 1566-1648). L&rsquo;ind\u00e9pendance de la Hollande se construit sur un fond de lutte pour la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Libert\u00e9 religieuse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Libert%C3%A9_religieuse\">libert\u00e9 religieuse<\/a>, contre l&rsquo;Espagne catholique et son Inquisition.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Inquisition_-_1.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f9\/Inquisition_-_1.png\/250px-Inquisition_-_1.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f9\/Inquisition_-_1.png\/500px-Inquisition_-_1.png 2x\" width=\"190\" height=\"264\" data-file-width=\"2629\" data-file-height=\"3652\" \/><\/a><figcaption><i>Inquisition<\/i>,\u00a0<a title=\"Jacques Collin de Plancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Collin_de_Plancy\">Collin de Plancy<\/a>, 1863.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, le th\u00e8me de l&rsquo;Inquisition passe dans la culture des \u00c9glises r\u00e9form\u00e9es, port\u00e9 par un culte des h\u00e9ros \u00e0 la fois nationaliste et religieux. De nombreux pamphlets commencent \u00e0 diffuser une image critique de l&rsquo;Inquisition et de ses pratiques. C&rsquo;est ainsi qu&rsquo;en 1567 le protestant espagnol\u00a0<a class=\"new\" title=\"Antonio del Corro (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Antonio_del_Corro&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Antonio del Corro<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"es:Antonio del Corro\" href=\"https:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_del_Corro\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en espagnol\u00a0: \u00ab\u00a0Antonio del Corro\u00a0\u00bb\">(es)<\/span><\/a>\u00a0(sous le pseudonyme de Reginaldus Gonzalvus Montanus) d\u00e9nonce l&rsquo;Inquisition espagnole dans son ouvrage\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Sanct\u00e6 Inquisitionis Hispanic\u00e6 Artes aliquot detect\u00e6 ac palam traduct\u00e6<\/i><\/span>, en pr\u00e9sentant\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0chaque victime de l&rsquo;inquisition comme innocente, chaque inquisiteur comme v\u00e9nal et trompeur, et chaque \u00e9tape de la proc\u00e9dure inquisitoriale comme une violation des lois de la nature et de la raison\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#Peters1988\">Peters 1988<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0134). Ce livre, r\u00e9imprim\u00e9 et traduit \u00e0 de nombreuses reprises, remporte un \u00e9norme succ\u00e8s. Un autre ouvrage notable est l&rsquo;<i>Apologie<\/i>\u00a0de Guillaume de Nassau, publi\u00e9e en 1581 par le\u00a0<a title=\"Huguenot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Huguenot\">huguenot<\/a>\u00a0<a class=\"new\" title=\"Pierre Loyseleur de Villiers (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pierre_Loyseleur_de_Villiers&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pierre Loyseleur de Villiers<\/a><sup id=\"cite_ref-73\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-73\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>71<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La majorit\u00e9 des charges contre l&rsquo;Inquisition s&rsquo;appuieront ensuite sur ces sources.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Angleterre du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle est \u00e0 la fois protestante, en contact culturel et \u00e9conomique \u00e9troit avec la Hollande, et en lutte d&rsquo;influence contre l&rsquo;Espagne catholique. De plus, depuis\u00a0<a title=\"1533\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1533\">1533<\/a>, elle baigne dans un anti-<a title=\"Papisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Papisme\">papisme<\/a>\u00a0officiel et la r\u00e9conciliation avec Rome durant le bref r\u00e8gne de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Marie Ire d'Angleterre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie_Ire_d%27Angleterre\">Marie Tudor<\/a>\u00a0(de 1553 \u00e0 1558), assortie de pers\u00e9cutions contre les protestants, ne fait que radicaliser le rejet du catholicisme sous le r\u00e8gne d\u2019<a title=\"\u00c9lisabeth Ire (reine d'Angleterre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lisabeth_Ire_(reine_d%27Angleterre)\">\u00c9lisabeth\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">I<sup>re<\/sup><\/abbr><\/a>. Dans ce contexte, le th\u00e8me des crimes de l&rsquo;Inquisition trouve un nouveau relais dans les milieux protestants et nationalistes anglais (<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#Peters1988\">Peters 1988<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0139-144).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Image_de_l'Inquisition\"><span id=\"Image_de_l.27Inquisition\"><\/span>Image de l&rsquo;Inquisition<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, celui des\u00a0<a title=\"Si\u00e8cle des Lumi\u00e8res\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Si%C3%A8cle_des_Lumi%C3%A8res\">Lumi\u00e8res<\/a>, l&rsquo;Inquisition devient un th\u00e8me r\u00e9current du discours\u00a0<a title=\"Anticl\u00e9ricalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anticl%C3%A9ricalisme\">anticl\u00e9rical<\/a>.\u00a0<a title=\"Voltaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Voltaire\">Voltaire<\/a>\u00a0la prend pour cible constante<sup id=\"cite_ref-74\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-74\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>72<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Diderot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diderot\">Diderot<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Jean le Rond D'Alembert\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_le_Rond_D%27Alembert\">D&rsquo;Alembert<\/a>\u00a0la prennent \u00e9galement pour cible dans leur\u00a0<i><a title=\"Encyclop\u00e9die ou Dictionnaire raisonn\u00e9 des sciences, des arts et des m\u00e9tiers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Encyclop%C3%A9die_ou_Dictionnaire_raisonn%C3%A9_des_sciences,_des_arts_et_des_m%C3%A9tiers\">Encyclop\u00e9die<\/a><\/i>\u00a0: dans le\u00a0<i><a title=\"Discours pr\u00e9liminaire de l'Encyclop\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Discours_pr%C3%A9liminaire_de_l%27Encyclop%C3%A9die\">Discours pr\u00e9liminaire de l&rsquo;Encyclop\u00e9die<\/a><\/i>, D&rsquo;Alembert la critique s\u00e9v\u00e8rement, sans la nommer, pour la\u00a0<a title=\"Proc\u00e8s de Galil\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Proc%C3%A8s_de_Galil%C3%A9e\">condamnation de Galil\u00e9e<\/a><sup id=\"cite_ref-75\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-75\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>73<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le th\u00e8me de cette nouvelle image n&rsquo;est plus seulement la violence, mais la raison. L&rsquo;Inquisition devient le symbole de l&rsquo;obscurantisme, l&rsquo;instrument par lequel l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise catholique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_catholique\">\u00c9glise catholique<\/a>\u00a0impose un\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dogmes catholiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dogmes_catholiques\">dogme<\/a>\u00a0par la violence<sup id=\"cite_ref-76\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-76\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>74<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Galileo_facing_the_Roman_Inquisition.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/88\/Galileo_facing_the_Roman_Inquisition.jpg\/250px-Galileo_facing_the_Roman_Inquisition.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/88\/Galileo_facing_the_Roman_Inquisition.jpg\/500px-Galileo_facing_the_Roman_Inquisition.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"191\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1567\" \/><\/a><figcaption><i>Galil\u00e9e face \u00e0 l&rsquo;Inquisition romaine<\/i>, par\u00a0<a title=\"Cristiano Banti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cristiano_Banti\">Cristiano Banti<\/a>\u00a0(1857).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, le th\u00e8me des Lumi\u00e8res continue \u00e0 vivre dans le discours\u00a0<a title=\"Anticl\u00e9ricalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anticl%C3%A9ricalisme\">anticl\u00e9rical<\/a>, et est de plus relay\u00e9 par la vision que le\u00a0<a title=\"Romantisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Romantisme\">romantisme<\/a>\u00a0a donn\u00e9e du Moyen \u00c2ge. Ainsi,\u00a0<a title=\"Jules Michelet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Michelet\">Jules Michelet<\/a>\u00a0publie en\u00a0<time>1841<\/time>\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Le Proc\u00e8s des Templiers (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Le_Proc%C3%A8s_des_Templiers&amp;action=edit&amp;redlink=1\">le Proc\u00e8s des Templiers<\/a><\/i>, en\u00a0<time>1862<\/time><i>\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"La Sorci\u00e8re (1862)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Sorci%C3%A8re_(1862)\">La Sorci\u00e8re<\/a><\/i>\u00a0;\u00a0<a title=\"Victor Hugo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Hugo\">Victor Hugo<\/a>\u00a0publie en\u00a0<time>1882<\/time>\u00a0un drame en quatre actes intitul\u00e9 \u00ab\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Torquemada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torquemada\">Torquemada<\/a><\/i>\u00a0\u00bb, et relate, dans\u00a0<i><a title=\"Notre-Dame de Paris (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Notre-Dame_de_Paris_(roman)\">Notre-Dame de Paris<\/a><\/i>, le sort d&rsquo;Esm\u00e9ralda. Quelques ann\u00e9es plus t\u00f4t, en\u00a0<time>1867<\/time>, le\u00a0<i><a title=\"Don Carlos (op\u00e9ra)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Don_Carlos_(op%C3%A9ra)\">Don Carlos<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Verdi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Verdi\">Verdi<\/a>, d&rsquo;apr\u00e8s\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Friedrich von Schiller\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Friedrich_von_Schiller\">Friedrich von Schiller<\/a>, avait diffus\u00e9 dans le public une image \u00e0 la fois n\u00e9gative et embl\u00e9matique avec le personnage du \u00ab\u00a0<span class=\"lang-it\" lang=\"it\"><i>Grande Inquisitore, cieco e nonagenario<\/i><\/span>\u00a0\u00bb (le \u00ab\u00a0<i>Grand Inquisiteur, aveugle et nonag\u00e9naire<\/i>\u00a0\u00bb). Ce th\u00e8me, comme dans l&rsquo;<i><a title=\"Histoire de l'Inquisition en France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_l%27Inquisition_en_France\">Histoire de l&rsquo;Inquisition en France<\/a><\/i>, d\u00e9veloppe l&rsquo;image d&rsquo;une Inquisition men\u00e9e par des eccl\u00e9siastiques pervers ayant opprim\u00e9 les populations \u00e0 toutes les \u00e9poques. Cette vision est reprise par l&rsquo;\u00e9cole la\u00efque<sup id=\"cite_ref-Jacques_Heers_77-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-Jacques_Heers-77\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans l&rsquo;\u00e9pop\u00e9e des\u00a0<a title=\"Les Pardaillan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Pardaillan\"><i>Pardaillan<\/i><\/a>, un des succ\u00e8s de la litt\u00e9rature d&rsquo;aventure du d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;Inquisition espagnole appara\u00eet non seulement comme une juridiction sp\u00e9ciale, mais encore comme une organisation occulte autonome, plus puissante que le pape et disposant de son propre service de renseignement.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;Inquisition passe dans le vocabulaire courant, devenant un mot commun pour d\u00e9signer un certain genre de pers\u00e9cution, hyst\u00e9rique, souvent collective et toujours spectaculaire. Le genre litt\u00e9raire toujours actif se prolonge dans la bande dessin\u00e9e, les jeux vid\u00e9o, faisant plus souvent r\u00e9f\u00e9rence aux st\u00e9r\u00e9otypes de la l\u00e9gende noire de l&rsquo;Inquisition que pr\u00e9tendant refl\u00e9ter une r\u00e9alit\u00e9 plus nuanc\u00e9e sur la base des recherches historiques contemporaines<sup id=\"cite_ref-R\u00e9gine_Pernoud_8-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-R%C3%A9gine_Pernoud-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, deux \u0153uvres occupent une place \u00e0 part. Dans son roman\u00a0<i><a title=\"Le Nom de la rose (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Nom_de_la_rose_(roman)\">Le Nom de la rose<\/a><\/i>\u00a0(<a title=\"1980 en litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1980_en_litt%C3%A9rature\">1980<\/a>),\u00a0<a title=\"Umberto Eco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Eco\">Umberto Eco<\/a>\u00a0choisit pour personnage principal un ancien inquisiteur,\u00a0<a title=\"Guillaume de Baskerville\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guillaume_de_Baskerville\">Guillaume de Baskerville<\/a>, qui fait office de d\u00e9tective \u00e9lucidant une s\u00e9rie de meurtres. Un an plus tard, dans son film\u00a0<i><a title=\"La Folle Histoire du monde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Folle_Histoire_du_monde\">La Folle Histoire du monde<\/a><\/i>\u00a0(<a title=\"1981 au cin\u00e9ma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1981_au_cin%C3%A9ma\">1981<\/a>),\u00a0<a title=\"Mel Brooks\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mel_Brooks\">Mel Brooks<\/a>\u00a0se met lui-m\u00eame en sc\u00e8ne dans un sketch\u00a0<a title=\"Parodie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parodie\">parodique<\/a>\u00a0qui repr\u00e9sente l&rsquo;inquisition sous la forme d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Com\u00e9die musicale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Com%C3%A9die_musicale\">com\u00e9die musicale<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Inquisiteurs_assassin\u00e9s\"><span id=\"Inquisiteurs_assassin.C3.A9s\"><\/span>Inquisiteurs assassin\u00e9s<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gentile_da_Fabriano_050.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fa\/Gentile_da_Fabriano_050.jpg\/250px-Gentile_da_Fabriano_050.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fa\/Gentile_da_Fabriano_050.jpg\/500px-Gentile_da_Fabriano_050.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"253\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1332\" \/><\/a><figcaption><i>La Mort de saint\u00a0<a title=\"Pierre de V\u00e9rone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_de_V%C3%A9rone\">Pierre de V\u00e9rone<\/a><\/i>\u00a0par\u00a0<a title=\"Gentile da Fabriano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gentile_da_Fabriano\">Gentile da Fabriano<\/a>,\u00a0<a title=\"XVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans des mouvements de r\u00e9sistance \u00e0 l&rsquo;Inquisition, plusieurs inquisiteurs sont assassin\u00e9s, notamment<sup id=\"cite_ref-:12_78-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:12-78\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>76<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Conrad de Marbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conrad_de_Marbourg\">Conrad de Marbourg<\/a>, premier inquisiteur allemand nomm\u00e9 en 1231, est tu\u00e9 en 1233<sup id=\"cite_ref-79\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-79\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>77<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>Pierre de Planedis,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominicain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominicain\">dominicain<\/a>\u00a0empoisonn\u00e9 en 1242<sup id=\"cite_ref-:2_80-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:2-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-81\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-81\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>79<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>Guillaume Arnaud et ses compagnons tu\u00e9s par les \u00ab\u00a0h\u00e9r\u00e9tiques\u00a0\u00bb de\u00a0<a title=\"Monts\u00e9gur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monts%C3%A9gur\">Monts\u00e9gur<\/a>\u00a0en 1243, pr\u00e8s d\u2019<a title=\"Avignonet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avignonet\">Avignonet<\/a><sup id=\"cite_ref-:3_82-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:3-82\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>80<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:2_80-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:2-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>Pierre d\u2019Arcagno, notaire de l\u2019Inquisition, tu\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Milan\">Milan<\/a>, en 1245<sup id=\"cite_ref-:12_78-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:12-78\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>76<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Pierre de V\u00e9rone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_de_V%C3%A9rone\">Pierre de V\u00e9rone<\/a>\u00a0(dit saint Pierre Martyr), tu\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Seveso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seveso\">Seveso<\/a>\u00a0en 1252<sup id=\"cite_ref-:3_82-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:3-82\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>80<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:2_80-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:2-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>Pagano de\u00a0<a title=\"Lecce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lecce\">Lecca<\/a>, tu\u00e9 en\u00a0<a title=\"Valteline\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Valteline\">Valteline<\/a>, en 1277<sup id=\"cite_ref-83\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-83\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>81<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-84\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-84\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>82<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-85\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-85\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>83<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>Pierre de La Cadiretta, dominicain lapid\u00e9 \u00e0 la\u00a0<a title=\"La Seu d'Urgell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Seu_d%27Urgell\">Seu d&rsquo;Urgell<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"XIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_80-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:2-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Antoine Pavoni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoine_Pavoni\">Antoine Pavoni<\/a>, tu\u00e9 en 1374 pr\u00e8s de\u00a0<a title=\"Pignerol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pignerol\">Pignerol<\/a>, en Italie<sup id=\"cite_ref-86\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>84<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Pedro de Arbu\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pedro_de_Arbu%C3%A9s\">Pedro de Arbu\u00e9s<\/a>, nomm\u00e9 en 1484 et tu\u00e9 en 1485 \u00e0\u00a0<a title=\"Saragosse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saragosse\">Saragosse<\/a><sup id=\"cite_ref-87\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-87\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>85<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>Juan Lopez Cisneros, inquisiteur de\u00a0<a title=\"Sicile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sicile\">Sicile<\/a>, tu\u00e9 par\u00a0<a title=\"Diego La Matina\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diego_La_Matina\">Diego La Matina<\/a>\u00a0en 1657<sup id=\"cite_ref-88\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Chronologie_de_l'Inquisition\"><span id=\"Chronologie_de_l.27Inquisition\"><\/span>Chronologie de l&rsquo;Inquisition<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container metadata bandeau-section bandeau-niveau-modere\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\">\n<figure class=\"mw-halign-center noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2017-fr.wp-orange-source.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/40px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/60px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"25\" height=\"25\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">\n<div class=\"mw-collapsible mw-collapsed mw-made-collapsible\"><b>Cette section\u00a0<a title=\"Wikip\u00e9dia:Citez vos sources\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Citez_vos_sources\">ne cite pas suffisamment ses sources<\/a><\/b><small>\u00a0(janvier 2010)<\/small>.\u00a0<\/p>\n<div class=\"mw-collapsible-content\" hidden=\"until-found\">\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Lutte_contre_les_h\u00e9r\u00e9sies_dans_l'Empire_romain\"><span id=\"Lutte_contre_les_h.C3.A9r.C3.A9sies_dans_l.27Empire_romain\"><\/span>Lutte contre les h\u00e9r\u00e9sies dans l&rsquo;Empire romain<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><abbr class=\"abbr\" title=\"1\u1d49\u02b3 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">I<\/span><sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\/<abbr class=\"abbr\" title=\"2\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">II<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0: dans deux des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9p\u00eetres pastorales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89p%C3%AEtres_pastorales\">\u00e9p\u00eetres pastorales<\/a>\u00a0\u00e9crites par des disciples de\u00a0<a title=\"Paul de Tarse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_de_Tarse\">Paul de Tarse<\/a>, apparaissent les premi\u00e8res divisions et querelles au sein des\u00a0<a title=\"Christianisme primitif\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme_primitif\">communaut\u00e9s chr\u00e9tiennes primitives<\/a>\u00a0(Tit 3 :10, 1Tim 1 :20).<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr\" title=\"2\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">II<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0:\u00a0<a title=\"Ir\u00e9n\u00e9e de Lyon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ir%C3%A9n%C3%A9e_de_Lyon\">Ir\u00e9n\u00e9e de Lyon<\/a>\u00a0r\u00e9dige\u00a0<i>R\u00e9futation de la pr\u00e9tendue gnose au nom menteur<\/i>\u00a0\u00e9galement appel\u00e9\u00a0<i>Contre les h\u00e9r\u00e9sies<\/i>, qui est \u00e0 la fois un manuel de vie chr\u00e9tienne et informe sur les principales \u00ab\u00a0d\u00e9viances\u00a0\u00bb de cette \u00e9poque qui ne se nomment pas encore les\u00a0<i><a title=\"H\u00e9r\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9sie\">h\u00e9r\u00e9sies<\/a><\/i>.<\/li>\n<li><a title=\"287\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/287\">287<\/a>\u00a0: l&#8217;empereur\u00a0<a title=\"Diocl\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diocl%C3%A9tien\">Diocl\u00e9tien<\/a>,\u00a0<a title=\"Religion de la Rome antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion_de_la_Rome_antique\">pa\u00efen<\/a>, d\u00e9cr\u00e8te la mise \u00e0 mort des\u00a0<a title=\"Manich\u00e9isme (religion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manich%C3%A9isme_(religion)\">manich\u00e9ens<\/a>, les chefs seront br\u00fbl\u00e9s vifs. Ce pr\u00e9c\u00e9dent dans le droit imp\u00e9rial justifiera par la suite qu&rsquo;on br\u00fble les\u00a0<i>h\u00e9r\u00e9tiques<\/i><sup id=\"cite_ref-89\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-89\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>87<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><a title=\"313\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/313\">313<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Constantin Ier (empereur romain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constantin_Ier_(empereur_romain)\">Constantin<\/a>\u00a0promulgue l&rsquo;<a title=\"\u00c9dit de Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89dit_de_Milan\">\u00e9dit de Milan<\/a>\u00a0autorisant le\u00a0<a title=\"Histoire du christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_christianisme\">christianisme<\/a>\u00a0dans l&rsquo;Empire romain.<\/li>\n<li><a title=\"385\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/385\">385<\/a>\u00a0: l&rsquo;\u00e9v\u00eaque\u00a0<a title=\"Priscillien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Priscillien\">Priscillien<\/a>, dont les th\u00e8ses sont condamn\u00e9es au\u00a0<a class=\"new\" title=\"Synode de Saragosse (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Synode_de_Saragosse&amp;action=edit&amp;redlink=1\">synode de Saragosse<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"380\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/380\">380<\/a>, est ex\u00e9cut\u00e9 par l&#8217;empereur\u00a0<a title=\"Magnus Maximus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magnus_Maximus\">Magnus Maximus<\/a>\u00a0aupr\u00e8s duquel il avait fait recours \u00e0\u00a0<a title=\"Tr\u00e8ves (Allemagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%A8ves_(Allemagne)\">Tr\u00e8ves<\/a>. Ce \u00ab\u00a0meurtre\u00a0\u00bb suscite \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque le scandale et la protestation de nombreux \u00e9v\u00eaques parmi lesquels\u00a0<a title=\"Ambroise de Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ambroise_de_Milan\">Ambroise de Milan<\/a>\u00a0et l&rsquo;\u00e9v\u00eaque de Rome\u00a0<a title=\"Sirice\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sirice\">Sirice<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"407\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/407\">407<\/a>\u00a0: contre le\u00a0<a title=\"Donatisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatisme\">donatisme<\/a>, la loi romaine assimile l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie \u00e0 un crime de l\u00e8se-majest\u00e9. \u00c0 la m\u00eame \u00e9poque,\u00a0<a title=\"Augustin d'Hippone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Augustin_d%27Hippone\">Augustin d&rsquo;Hippone<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jean Chrysostome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Chrysostome\">Jean Chrysostome<\/a>\u00a0s&rsquo;opposent \u00e0 l&rsquo;usage de la violence dans la lutte contre l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie.<\/li>\n<li><a title=\"556\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/556\">556<\/a>\u00a0: ex\u00e9cution de\u00a0<a title=\"Manich\u00e9isme (religion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manich%C3%A9isme_(religion)\">manich\u00e9ens<\/a>\u00a0\u00e0 Ravenne par la justice de l&rsquo;Empire.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"H\u00e9r\u00e9sies_de_l'an_mille\"><span id=\"H.C3.A9r.C3.A9sies_de_l.27an_mille\"><\/span>H\u00e9r\u00e9sies de l&rsquo;an mille<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1000<\/time>\u00a0: expansion de l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie manich\u00e9enne.<\/li>\n<li><time>1022<\/time>\u00a0: en France,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Robert le Pieux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_le_Pieux\">Robert le Pieux<\/a>\u00a0fait condamner 13 h\u00e9r\u00e9tiques \u00e0 \u00eatre br\u00fbl\u00e9s vifs.<\/li>\n<li><time>1139<\/time>\u00a0: concile de\u00a0<a title=\"Deuxi\u00e8me concile du Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deuxi%C3%A8me_concile_du_Latran\">Latran\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/a>.\u00a0<i>Anath\u00e8me contre les ennemis de la Foi<\/i>. Les h\u00e9r\u00e9tiques doivent \u00eatre punis.<\/li>\n<li><time>1148<\/time>\u00a0: arrangement de V\u00e9rone entre le pape et l&#8217;empereur\u00a0: les h\u00e9r\u00e9tiques doivent \u00eatre jug\u00e9s par l&rsquo;\u00c9glise avant d&rsquo;\u00eatre remis au bras s\u00e9culier.<\/li>\n<li>1150 \u00e0 1200\u00a0: forte expansion de l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie cathare. R\u00e9pression de l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie par la collaboration de l&rsquo;autorit\u00e9 civile et de l&rsquo;\u00e9v\u00eaque du lieu (Flandres, France, etc.). Les h\u00e9r\u00e9tiques sont br\u00fbl\u00e9s et leurs biens confisqu\u00e9s. Une trentaine d&rsquo;h\u00e9r\u00e9tiques sont br\u00fbl\u00e9s en Angleterre par Henri\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr>\u00a0(1166). \u00c0 cette \u00e9poque,\u00a0<a title=\"Bernard de Clairvaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_de_Clairvaux\">Bernard de Clairvaux<\/a>\u00a0rappelle que la foi ne doit pas \u00eatre impos\u00e9e. \u00c0 Cologne et Li\u00e8ge, \u00e0 la m\u00eame \u00e9poque, la foule veut br\u00fbler des h\u00e9r\u00e9tiques\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cathares\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cathares\">cathares<\/a>\u00a0emprisonn\u00e9s, contre l&rsquo;avis de l&rsquo;\u00e9v\u00eaque, qui s&rsquo;interpose.<\/li>\n<li><time>1179<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Troisi\u00e8me concile du Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Troisi%C3%A8me_concile_du_Latran\"><abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">III<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0concile du Latran<\/a>\u00a0; anath\u00e8me contre les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cathares\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cathares\">cathares<\/a>. Acceptation de principe de la croisade contre les\u00a0<a title=\"Croisade des albigeois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Croisade_des_albigeois\">albigeois<\/a>, qui ne sera effectivement lanc\u00e9e que\u00a0<span class=\"nowrap\">30 ans<\/span>\u00a0plus tard. Interdiction est faite aux\u00a0<a title=\"\u00c9glise \u00e9vang\u00e9lique vaudoise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_%C3%A9vang%C3%A9lique_vaudoise\">vaudois<\/a>\u00a0de pr\u00eacher.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Inquisition_m\u00e9di\u00e9vale\"><span id=\"Inquisition_m.C3.A9di.C3.A9vale\"><\/span>Inquisition m\u00e9di\u00e9vale<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Templars_on_Stake.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Templars_on_Stake.jpg\/250px-Templars_on_Stake.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/9\/91\/Templars_on_Stake.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"185\" data-file-width=\"500\" data-file-height=\"370\" \/><\/a><figcaption>Ex\u00e9cution des\u00a0<a title=\"Ordre du Temple\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_du_Temple\">Templiers<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1199<\/time>\u00a0: le pape\u00a0<a title=\"Innocent III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_III\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0assimile l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie au crime de l\u00e8se-majest\u00e9 d\u00e9fini dans le droit romain h\u00e9rit\u00e9 de l&rsquo;Antiquit\u00e9 dans la bulle\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i><a title=\"Vergentis in senium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vergentis_in_senium\">Vergentis in senium<\/a><\/i><\/span><sup id=\"cite_ref-90\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-90\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><time>1200<\/time>\u00a0: vers cette \u00e9poque\u00a0: promulgation de lois punissant de mort les h\u00e9r\u00e9tiques par l&#8217;empereur\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric II du Saint-Empire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_II_du_Saint-Empire\">Fr\u00e9d\u00e9ric\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0(1220), par\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Louis VIII de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_VIII_de_France\">Louis\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0en France (1226), par\u00a0<a title=\"Raymond V de Toulouse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_V_de_Toulouse\">Raymond\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\"><span class=\"romain\">V<\/span><\/abbr>\u00a0de Toulouse<\/a>\u00a0(1229),\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pierre II d'Aragon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_II_d%27Aragon\">Pierre\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr>\u00a0d\u2019Aragon<\/a>\u00a0(1226), etc. Le b\u00fbcher devient la sanction usuelle contre les h\u00e9r\u00e9tiques.<\/li>\n<li><time>1205<\/time>\u00a0: le pape\u00a0<a title=\"Innocent III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_III\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr><\/a>, dans sa bulle\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i><a class=\"new\" title=\"Si adversus vos (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Si_adversus_vos&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Si adversus vos<\/a><\/i><\/span>, condamne ceux qui viennent \u00e0 la d\u00e9fense des h\u00e9r\u00e9tiques, leur interdisant de fait le secours d&rsquo;un avocat, voire de t\u00e9moins \u00e0 d\u00e9charge.<\/li>\n<\/ul>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:People_burned_as_heretics.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8f\/People_burned_as_heretics.jpg\/250px-People_burned_as_heretics.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8f\/People_burned_as_heretics.jpg\/500px-People_burned_as_heretics.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"178\" data-file-width=\"504\" data-file-height=\"359\" \/><\/a><figcaption>Cathares du Languedoc (<abbr class=\"abbr\" title=\"Douzi\u00e8me\">XII<sup>e<\/sup><\/abbr>&#8211;<abbr class=\"abbr\" title=\"Treizi\u00e8me\">XIII<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0s.) ou Juifs\u00a0<i><a title=\"Converso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Converso\">conversos<\/a><\/i>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"Quatorzi\u00e8me\">XIV<sup>e<\/sup><\/abbr>&#8211;<abbr class=\"abbr\" title=\"Quinzi\u00e8me\">XV<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0s.) livr\u00e9s aux flammes.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1207<\/time>\u00a0: le pape\u00a0<a title=\"Innocent III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_III\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0fait pr\u00eacher la croisade contre les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Croisade des Albigeois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Croisade_des_Albigeois\">albigeois<\/a>. Elle prendra fin par le\u00a0<a title=\"Trait\u00e9 de Paris (1229)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trait%C3%A9_de_Paris_(1229)\">trait\u00e9 de Paris (1229)<\/a>.<\/li>\n<li><time>1213<\/time>\u00a0: la d\u00e9cr\u00e9tale\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Licet Heli<\/i><\/span>\u00a0permet d&rsquo;appliquer la proc\u00e9dure inquisitoire contre les h\u00e9r\u00e9sies. Elle sera compl\u00e9t\u00e9e par la d\u00e9cr\u00e9tale\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Per tuas litteras<\/i><\/span>.<\/li>\n<li><time>1215<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Quatri\u00e8me concile du Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quatri%C3%A8me_concile_du_Latran\"><abbr class=\"abbr\" title=\"Quatri\u00e8me\">IV<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0concile du Latran<\/a>, qui reprend et met en ordre toutes les dispositions relatives \u00e0 la proc\u00e9dure inquisitoriale. Les Juifs doivent porter des signes distinctifs.<\/li>\n<li><time>1231<\/time>\u00a0: constitution\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Excommunicamus<\/i><\/span>\u00a0condamnant l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie, excommunie les h\u00e9r\u00e9tiques, et officialisant les ordonnances du pouvoir temporel\u00a0: la prison \u00e0 vie pour les repentants, le b\u00fbcher pour les h\u00e9r\u00e9tiques r\u00e9calcitrants.<\/li>\n<li>\u00c0 partir de 1231\u00a0: les premiers inquisiteurs sont d\u00e9sign\u00e9s et missionn\u00e9s par le Saint-Si\u00e8ge, qui fait des choix pour le moins malheureux. Le premier des inquisiteurs,\u00a0<a title=\"Conrad de Marbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conrad_de_Marbourg\">Conrad de Marbourg<\/a>, nomm\u00e9 en 1231, sera assassin\u00e9 en 1233. En 1235,\u00a0<a title=\"Robert le Bougre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_le_Bougre\">Robert le Bougre<\/a>\u00a0est nomm\u00e9 inquisiteur de France. L&rsquo;Inquisition est confi\u00e9e aux\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominicain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominicain\">dominicains<\/a>, mais cette fondation a lieu apr\u00e8s la mort de\u00a0<a title=\"Dominique de Guzm\u00e1n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominique_de_Guzm%C3%A1n\">leur fondateur<\/a>, oppos\u00e9 \u00e0 toute forme d&rsquo;action autre que la pr\u00e9dication et la persuasion verbale.<\/li>\n<li><time>1232<\/time>\u00a0: suivant l&rsquo;avis de son confesseur\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Raymond de Penyafort\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_de_Penyafort\">Raymond de Pe\u00f1afort<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Jacques Ier d'Aragon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Ier_d%27Aragon\">Jacques\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr><sup>er<\/sup>\u00a0d&rsquo;Aragon<\/a>\u00a0demande l&rsquo;instauration d&rsquo;une Inquisition en\u00a0<a title=\"Royaume d'Aragon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_d%27Aragon\">Aragon<\/a>.<\/li>\n<li><time class=\"nowrap\" datetime=\"1233-04\" data-sort-value=\"1233-04\">avril 1233<\/time>\u00a0: bulle\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i><a class=\"new\" title=\"Ille humani generis (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ille_humani_generis&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ille humani generis<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"nl:Ille humani generis\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Ille_humani_generis\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en n\u00e9erlandais\u00a0: \u00ab\u00a0Ille humani generis\u00a0\u00bb\">(nl)<\/span><\/a><\/i><\/span>\u00a0: la comp\u00e9tence contre les h\u00e9r\u00e9sies est retir\u00e9e aux tribunaux eccl\u00e9siastiques quand un tribunal d&rsquo;Inquisition existe.<\/li>\n<li><time>1234<\/time>\u00a0: les tribunaux d&rsquo;Inquisition sont install\u00e9s \u00e0\u00a0<a title=\"Toulouse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toulouse\">Toulouse<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Carcassonne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carcassonne\">Carcassonne<\/a>. Ils sont confi\u00e9s aux dominicains.<\/li>\n<li><time>1237<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Raymond VII de Toulouse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_VII_de_Toulouse\">Raymond\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr>\u00a0de Toulouse<\/a>\u00a0obtient la suspension de l&rsquo;Inquisition dans ses \u00c9tats.<\/li>\n<li><time>1237<\/time>\u00a0: \u00e0 Carcassonne, r\u00e9pression particuli\u00e8rement muscl\u00e9e par Ferrier, surnomm\u00e9 le\u00a0<i>marteau des h\u00e9r\u00e9tiques<\/i>. Ce surnom sera plus tard donn\u00e9 \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Torquemada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torquemada\">Torquemada<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Antoine de Padoue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoine_de_Padoue\">Antoine de Padoue<\/a>.<\/li>\n<li><time>1239<\/time>\u00a0: en Champagne,\u00a0<a title=\"Robert le Bougre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_le_Bougre\">Robert le Bougre<\/a>\u00a0fait br\u00fbler\u00a0<span class=\"nowrap\">180 personnes<\/span>\u00a0au\u00a0<a title=\"Mont Aim\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mont_Aim%C3%A9\">Mont Aim\u00e9<\/a>, jug\u00e9es en \u00e0 peine une semaine. Cet \u00e9v\u00e8nement est consid\u00e9r\u00e9 comme un des pires exemples des abus de l&rsquo;inquisition de l&rsquo;\u00e9poque. Aujourd&rsquo;hui les historiens sont divis\u00e9s quant aux vraies raisons qui ont conduit \u00e0 cette ex\u00e9cution de masse. Certains ont tendance de l&rsquo;attribuer \u00e0 l&rsquo;exc\u00e8s av\u00e9r\u00e9 de z\u00e8le de Robert le Bougre. D&rsquo;autres voient l&rsquo;int\u00e9r\u00eat personnel de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Thibault IV de Champagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thibault_IV_de_Champagne\">Thibault IV de Champagne<\/a>\u00a0qui se pr\u00e9pare pour la\u00a0<a title=\"Croisade des barons\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Croisade_des_barons\">Croisade des Barons<\/a>\u00a0et qui cherche \u00e0 r\u00e9parer sa r\u00e9putation ternie apr\u00e8s sa r\u00e9volte contre le roi de France. D&rsquo;autant plus que les biens confisqu\u00e9s aux h\u00e9r\u00e9tiques vont servir \u00e0 financer sa croisade &#8211; fait qui sans aucun doute explique le tr\u00e8s grand nombre de victimes dans une r\u00e9gion o\u00f9 le\u00a0<a title=\"Catharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catharisme\">Catharisme<\/a>\u00a0n&rsquo;est pas tr\u00e8s pr\u00e9sent. Il s&rsquo;agit d&rsquo;un \u00e9v\u00e8nement majeur dans le\u00a0<a title=\"Comt\u00e9 de Champagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Comt%C3%A9_de_Champagne\">Comt\u00e9 de Champagne<\/a>. Il est d\u00e9crit en d\u00e9tails par\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Alb\u00e9ric de Trois-Fontaines\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alb%C3%A9ric_de_Trois-Fontaines\">Alb\u00e9ric de Trois-Fontaines<\/a>\u00a0qui est t\u00e9moin oculaire. Il \u00e9voque une foule de 700 000 spectateurs venus pour assister \u00e0 l&rsquo;ex\u00e9cution\u00a0<sup id=\"cite_ref-91\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-91\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><time>1242<\/time>\u00a0: premier manuel de l&rsquo;Inquisition, \u00e9labor\u00e9 par\u00a0<a title=\"Raymond de Pe\u00f1afort\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_de_Pe%C3%B1afort\">Raymond de Pe\u00f1afort<\/a>.<\/li>\n<li><time>1242<\/time>\u00a0: deux inquisiteurs, Guillaume Arnaud et \u00c9tienne de Saint-Thib\u00e9ry, sont assassin\u00e9s \u00e0 Avignonet.<\/li>\n<li><time>1244<\/time>\u00a0: fin de l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie \u00e0\u00a0<a title=\"Montpellier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Montpellier\">Montpellier<\/a>, le tribunal de l&rsquo;Inquisition y est supprim\u00e9.<\/li>\n<li><time>1246<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Innocent IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_IV\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0veut suivre de pr\u00e8s et intervient dans le fonctionnement des tribunaux d&rsquo;Inquisition, ce qui cause des frictions (voir\u00a0<a title=\"Inquisition m\u00e9di\u00e9vale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_m%C3%A9di%C3%A9vale\">Inquisition m\u00e9di\u00e9vale<\/a>).<\/li>\n<li><time>1249<\/time>\u00a0: sans passer par le tribunal de l&rsquo;Inquisition,\u00a0<a title=\"Raymond VII de Toulouse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_VII_de_Toulouse\">Raymond\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr>\u00a0de Toulouse<\/a>\u00a0fait br\u00fbler quatre-vingts h\u00e9r\u00e9tiques en sa pr\u00e9sence, sans leur permettre de se r\u00e9tracter.<\/li>\n<li><time>1250<\/time>\u00a0: l&rsquo;Inquisition (<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>inquisitio heretic\u00e6 pravitatis<\/i><\/span>) est en place et fonctionne dans toute l&rsquo;Europe occidentale.<\/li>\n<li><time>1252<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Pierre de V\u00e9rone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_de_V%C3%A9rone\">Pierre de V\u00e9rone<\/a>, qui sera surnomm\u00e9 \u00ab\u00a0Pierre Martyr\u00a0\u00bb, est assassin\u00e9 en Italie. Il est\u00a0<a title=\"Canonisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canonisation\">canonis\u00e9<\/a>\u00a0un an plus tard.<\/li>\n<li><time>1252<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Innocent IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_IV\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0promulgue la bulle\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i><a title=\"Ad extirpanda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ad_extirpanda\">Ad extirpanda<\/a><\/i><\/span>\u00a0autorisant l&rsquo;usage de la\u00a0<i><a title=\"Torture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torture\">question<\/a><\/i>\u00a0dans les enqu\u00eates de l&rsquo;Inquisition. Cette autorisation est confirm\u00e9e en\u00a0<time>1259<\/time>\u00a0(<a title=\"Alexandre IV (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_IV_(pape)\">Alexandre\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>) et\u00a0<time>1262<\/time>\u00a0(<a title=\"Cl\u00e9ment IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cl%C3%A9ment_IV\">Cl\u00e9ment\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>), date \u00e0 laquelle les inquisiteurs sont finalement autoris\u00e9s \u00e0 assister \u00e0 la question.<\/li>\n<\/ul>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:De_baghine_Des_dodes_dantz_Lubeck_1489.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f4\/De_baghine_Des_dodes_dantz_Lubeck_1489.jpg\/250px-De_baghine_Des_dodes_dantz_Lubeck_1489.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/f\/f4\/De_baghine_Des_dodes_dantz_Lubeck_1489.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"288\" data-file-width=\"484\" data-file-height=\"733\" \/><\/a><figcaption>Une b\u00e9guine (telle\u00a0<a title=\"Marguerite Porete\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marguerite_Porete\">Marguerite Porete<\/a>), imprim\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"L\u00fcbeck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%BCbeck\">L\u00fcbeck<\/a>\u00a0en\u00a0<time>1489<\/time>.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1254<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Innocent IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_IV\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0renouvelle l&rsquo;interdiction faite aux autorit\u00e9s civiles d&#8217;emprisonner ou de br\u00fbler les h\u00e9r\u00e9tiques sans l&rsquo;avis de l&rsquo;\u00e9v\u00eaque du lieu, interdiction viol\u00e9e souvent rappel\u00e9e par la suite.<\/li>\n<li><time>1255<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Innocent IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_IV\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0prescrit l&rsquo;usage des\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>boni viri<\/i><\/span>.<\/li>\n<li><time>1255<\/time>\u00a0: les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominicain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominicain\">dominicains<\/a>\u00a0s&rsquo;\u00e9tablissent \u00e0 Toulouse.<\/li>\n<li><time>1261<\/time>\u00a0: le t\u00e9moignage des h\u00e9r\u00e9tiques et apostats est officiellement admis devant les tribunaux de l&rsquo;Inquisition.<\/li>\n<li><time>1273<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Thomas d'Aquin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin\">Thomas d&rsquo;Aquin<\/a>\u00a0dans la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0consid\u00e8re que la peine de mort peut \u00eatre l\u00e9gitimement employ\u00e9e pour assurer la conservation de l\u2019ordre social<sup id=\"cite_ref-92\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-92\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>90<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, y compris contre les h\u00e9r\u00e9sies<sup id=\"cite_ref-93\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-93\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>91<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><time>1278<\/time>\u00a0: deux cents cathares sont br\u00fbl\u00e9s \u00e0 V\u00e9rone.<\/li>\n<li><time>1286<\/time>\u00a0: plainte du consul de Carcassonne au roi de France sur la cruaut\u00e9 des inquisiteurs du lieu.<\/li>\n<li><time>1300<\/time>\u00a0: proc\u00e8s et \u00e9radication des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Guglielma de Boh\u00eame\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guglielma_de_Boh%C3%AAme\">Guillelmites<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Milan\">Milan<\/a>.<\/li>\n<li><time>1301<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Philippe IV le Bel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_IV_le_Bel\">Philippe\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr>\u00a0le Bel<\/a>\u00a0prend pr\u00e9texte des exc\u00e8s de l&rsquo;Inquisition pour reprendre la main sur le fonctionnement de ces tribunaux.<\/li>\n<li><time>1306<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Cl\u00e9ment V\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cl%C3%A9ment_V\">Cl\u00e9ment\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\"><span class=\"romain\">V<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0ordonne une enqu\u00eate sur le fonctionnement de l&rsquo;Inquisition dans le Sud de la France.<\/li>\n<li><time>1307<\/time>\u00a0: les premiers\u00a0<a title=\"Ordre du Temple\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_du_Temple\">templiers<\/a>\u00a0sont arr\u00eat\u00e9s sur ordre de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Philippe le Bel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_le_Bel\">Philippe le Bel<\/a>.<\/li>\n<li><time>1308<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Bernard Gui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Gui\">Bernard Gui<\/a>\u00a0est nomm\u00e9 inquisiteur de\u00a0<a title=\"Toulouse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toulouse\">Toulouse<\/a>.<\/li>\n<li><time>1310<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Marguerite Porete\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marguerite_Porete\">Marguerite Porete<\/a>, dite\u00a0<i>Marguerite des Pr\u00e9s<\/i>\u00a0est br\u00fbl\u00e9e pour h\u00e9r\u00e9sie,\u00a0<a title=\"Femme de lettres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Femme_de_lettres\">femme de lettres<\/a>,\u00a0<a title=\"Mystique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mystique\">mystique<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chr%C3%A9tien\">chr\u00e9tienne<\/a>\u00a0du courant des\u00a0<a title=\"B\u00e9guine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9guine\">b\u00e9guines<\/a>, n\u00e9e vers\u00a0<time>1250<\/time>, br\u00fbl\u00e9e avec son livre\u00a0<i><a title=\"Le Miroir des \u00e2mes simples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Miroir_des_%C3%A2mes_simples\">Le Miroir des \u00e2mes simples<\/a>\u00a0et an\u00e9anties\u2026<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Nuremberg_chronicles_-_Burning_of_the_Jews_(CCXXv).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Nuremberg_chronicles_-_Burning_of_the_Jews_%28CCXXv%29.jpg\/250px-Nuremberg_chronicles_-_Burning_of_the_Jews_%28CCXXv%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Nuremberg_chronicles_-_Burning_of_the_Jews_%28CCXXv%29.jpg\/500px-Nuremberg_chronicles_-_Burning_of_the_Jews_%28CCXXv%29.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"189\" data-file-width=\"2060\" data-file-height=\"1556\" \/><\/a><figcaption>Juifs au b\u00fbcher (1349)<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time class=\"nowrap\" datetime=\"1311-10\" data-sort-value=\"1311-10\">octobre 1311<\/time>&#8211;<time class=\"nowrap\" datetime=\"1312-05\" data-sort-value=\"1312-05\">mai 1312<\/time>, le\u00a0<a title=\"Concile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile\">concile<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Vienne (Is\u00e8re)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vienne_(Is%C3%A8re)\">Vienne<\/a>, est convoqu\u00e9 par le pape\u00a0<a title=\"Cl\u00e9ment V\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cl%C3%A9ment_V\">Cl\u00e9ment\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\"><span class=\"romain\">V<\/span><\/abbr><\/a>, pour statuer de l&rsquo;<a title=\"Ordre du Temple\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_du_Temple\">ordre du Temple<\/a>.<\/li>\n<li><time>1312<\/time>\u00a0: les constitutions\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Multorum querela<\/i><\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Nolentes<\/i><\/span>\u00a0sont promulgu\u00e9es lors du concile de Vienne, exigeant le contr\u00f4le de l&rsquo;\u00e9v\u00eaque du lieu pour tous les actes importants de la proc\u00e9dure de l&rsquo;Inquisition.<\/li>\n<li><time>1314<\/time>\u00a0: les ma\u00eetres\u00a0<a title=\"Ordre du Temple\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_du_Temple\">templiers<\/a>\u00a0sont br\u00fbl\u00e9s pour h\u00e9r\u00e9sie,\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une citation.\"><a title=\"Sodomie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sodomie\">sodomie<\/a><\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Citation n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Citation_n%C3%A9cessaire\">[citation n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>, etc.<\/li>\n<\/ul>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-right\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Jan_Hus_at_the_Stake.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Jan_Hus_at_the_Stake.jpg\/250px-Jan_Hus_at_the_Stake.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Jan_Hus_at_the_Stake.jpg\/500px-Jan_Hus_at_the_Stake.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"285\" data-file-width=\"1920\" data-file-height=\"2880\" \/><\/a><figcaption><a class=\"mw-redirect\" title=\"Jean Hus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Hus\">Jean Hus<\/a>\u00a0sur le b\u00fbcher.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1317<\/time>&#8211;<time>1322<\/time>\u00a0: ann\u00e9es terribles pour les\u00a0<a title=\"Libre-Esprit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Libre-Esprit\">spirituels<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"B\u00e9guine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9guine\">b\u00e9guins<\/a>, consid\u00e9r\u00e9s comme h\u00e9r\u00e9tiques, ceux-ci sont poursuivis, jug\u00e9s et nombre d&rsquo;entre eux sont livr\u00e9s au b\u00fbcher.<\/li>\n<li><time>1321<\/time>\u00a0: le dernier dignitaire cathare, Guillaume B\u00e9libaste, est br\u00fbl\u00e9 \u00e0 Villerouge-Termen\u00e8s, par l&rsquo;Inquisition de Carcassonne.<\/li>\n<li><time>1324<\/time>\u00a0: Jean de Beaune, inquisiteur de Carcassonne.<\/li>\n<li><time>1326<\/time>\u00a0: l&rsquo;archev\u00eaque de Cologne intente un proc\u00e8s en Inquisition contre le th\u00e9ologien dominicain\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre Eckhart\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_Eckhart\">Jean Eckhart<\/a>.<\/li>\n<li><time>1328<\/time>\u00a0: dernier h\u00e9r\u00e9tique br\u00fbl\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Carcassonne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carcassonne\">Carcassonne<\/a>.<\/li>\n<li><time>1400<\/time>\u00a0: la fonction d&rsquo;inquisiteur devient progressivement un titre accessoire ou honoraire.<\/li>\n<li><time>1415<\/time>\u00a0:\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Jean Hus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Hus\">Jean Hus<\/a>\u00a0est br\u00fbl\u00e9 pour h\u00e9r\u00e9sie.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"XVe_si\u00e8cle_et_Inquisition_espagnole\"><span id=\"XVe_si.C3.A8cle_et_Inquisition_espagnole\"><\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et Inquisition espagnole<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1478<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Isabelle la Catholique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isabelle_la_Catholique\">Isabelle la Catholique<\/a>\u00a0obtient du pape\u00a0<a title=\"Sixte IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sixte_IV\">Sixte\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0la bulle cr\u00e9ant l&rsquo;<a title=\"Inquisition espagnole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_espagnole\">Inquisition espagnole<\/a>, qui commence \u00e0 fonctionner en 1480, les inquisiteurs \u00e9tant nomm\u00e9s par les souverains.<\/li>\n<li><time>1481<\/time>\u00a0: organisation des premiers\u00a0<a title=\"Autodaf\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autodaf%C3%A9\">autodaf\u00e9s<\/a>.<\/li>\n<li><time>1482<\/time>\u00a0: dans un\u00a0<a title=\"Bref apostolique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bref_apostolique\">bref<\/a>\u00a0du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"01-29\" data-sort-value=\"01-29\">29 janvier<\/time>,\u00a0<a title=\"Sixte IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sixte_IV\">Sixte\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0condamne les exc\u00e8s de l&rsquo;Inquisition espagnole.<\/li>\n<li><time>1483<\/time>\u00a0:\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Torquemada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torquemada\">Torquemada<\/a>\u00a0est nomm\u00e9 par le pape grand inquisiteur d&rsquo;Espagne. Il publie son code de l&rsquo;inquisiteur en 1484. Sa rigueur suscite de nombreuses protestations et l&rsquo;intervention de\u00a0<a title=\"Sixte IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sixte_IV\">Sixte\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>.<\/li>\n<li><time>1484<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Innocent VIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_VIII\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0promulgue la bulle\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i><a title=\"Summis desiderantes affectibus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Summis_desiderantes_affectibus\">Summis desiderantes affectibus<\/a><\/i><\/span>\u00a0autorisant l&rsquo;Inquisition \u00e0 agir en mati\u00e8re de\u00a0<a title=\"Sorcellerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sorcellerie\">sorcellerie<\/a>.<\/li>\n<li><time>1486<\/time>\u00a0: parution du\u00a0<i><a title=\"Malleus Maleficarum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malleus_Maleficarum\">Marteau des sorci\u00e8res<\/a><\/i>\u00a0(<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Malleus maleficarum<\/i><\/span>) des inquisiteurs\u00a0<a title=\"Henri Institoris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Institoris\">Henri Institoris<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jacques Sprenger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Sprenger\">Jacques Sprenger<\/a>\u00a0et d\u00e9but de la\u00a0<a title=\"Chasse aux sorci\u00e8res\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chasse_aux_sorci%C3%A8res\">chasse aux sorci\u00e8res<\/a>.<\/li>\n<li><time>1492<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"D\u00e9cret de l'Alhambra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9cret_de_l%27Alhambra\">d\u00e9cret de l&rsquo;Alhambra<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Expulsion des Juifs d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Expulsion_des_Juifs_d%27Espagne\">expulsion des Juifs d&rsquo;Espagne<\/a>\u00a0(ce d\u00e9cret est rest\u00e9 officiellement en vigueur jusqu&rsquo;en 1967).<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"XVIe_et_XVIIe_si\u00e8cles,_r\u00e9forme_et_Renaissance\"><span id=\"XVIe_et_XVIIe_si.C3.A8cles.2C_r.C3.A9forme_et_Renaissance\"><\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, r\u00e9forme et Renaissance<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Contemporary_illustration_of_the_Auto-da-fe_held_at_Validolid_Spain_21-05-1559..jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Contemporary_illustration_of_the_Auto-da-fe_held_at_Validolid_Spain_21-05-1559..jpg\/250px-Contemporary_illustration_of_the_Auto-da-fe_held_at_Validolid_Spain_21-05-1559..jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Contemporary_illustration_of_the_Auto-da-fe_held_at_Validolid_Spain_21-05-1559..jpg\/500px-Contemporary_illustration_of_the_Auto-da-fe_held_at_Validolid_Spain_21-05-1559..jpg 2x\" width=\"250\" height=\"144\" data-file-width=\"765\" data-file-height=\"442\" \/><\/a><figcaption><i><a title=\"Autodaf\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autodaf%C3%A9\">Auto da f\u00e9<\/a><\/i>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Valladolid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Valladolid\">Valladolid<\/a>, 1559<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Francisco_rizi-auto_de_fe.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/28\/Francisco_rizi-auto_de_fe.jpg\/250px-Francisco_rizi-auto_de_fe.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/28\/Francisco_rizi-auto_de_fe.jpg\/500px-Francisco_rizi-auto_de_fe.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"158\" data-file-width=\"3071\" data-file-height=\"1946\" \/><\/a><figcaption><i>Autodaf\u00e9 sur la Plaza Mayor de Madrid<\/i>, par\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Francisco Rizi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francisco_Rizi\">Francisco Rizi<\/a>, 1683.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1512<\/time>&#8211;<time>1517<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Cinqui\u00e8me concile du Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cinqui%C3%A8me_concile_du_Latran\"><abbr class=\"abbr\" title=\"Cinqui\u00e8me\">V<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0concile du Latran<\/a>. Les livres imprim\u00e9s doivent \u00eatre soumis \u00e0 l&rsquo;avis de l&rsquo;\u00c9glise (voir 1559).<\/li>\n<li><time>1520<\/time>\u00a0: organisation d&rsquo;une Inquisition moderne aux\u00a0<a title=\"Pays-Bas des Habsbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas_des_Habsbourg\">Pays-Bas<\/a>.<\/li>\n<li><time>1523<\/time>\u00a0: premiers\u00a0<a title=\"Martyr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martyr\">martyrs<\/a>\u00a0de la\u00a0<a title=\"R\u00e9forme protestante\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9forme_protestante\">r\u00e9forme<\/a>\u00a0aux\u00a0<a title=\"Pays-Bas des Habsbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas_des_Habsbourg\">Pays-Bas<\/a>.<\/li>\n<li><time>1525<\/time>\u00a0: l&rsquo;Inquisition espagnole commence \u00e0 poursuivre les\u00a0<a title=\"Illuminisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Illuminisme\">illuministes<\/a>\u00a0et se d\u00e9fie des mystiques. Les mystiques espagnols seront souvent inqui\u00e9t\u00e9s par l&rsquo;Inquisition\u00a0: c&rsquo;est le cas de\u00a0<a title=\"Th\u00e9r\u00e8se d'Avila\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9r%C3%A8se_d%27Avila\">Th\u00e9r\u00e8se d&rsquo;Avila<\/a>\u00a0et de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Jean de la Croix (saint)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_de_la_Croix_(saint)\">Jean de la Croix<\/a>, futurs\u00a0<a title=\"Docteur de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Docteur_de_l%27%C3%89glise\">docteurs de l&rsquo;\u00c9glise<\/a>.<\/li>\n<li><time>1531<\/time>\u00a0: l&rsquo;Inquisition est \u00e9tablie au\u00a0<a title=\"Portugal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portugal\">Portugal<\/a>\u00a0par autorisation du pape\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cl\u00e9ment VII (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cl%C3%A9ment_VII_(pape)\">Cl\u00e9ment\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr><\/a>.<\/li>\n<li><time>1542<\/time>\u00a0: cr\u00e9ation \u00e0 Rome par Paul III de la\u00a0<a title=\"Inquisition romaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_romaine\">Sacr\u00e9e Congr\u00e9gation de l&rsquo;Inquisition romaine et universelle<\/a>, cour d&rsquo;appel pour les jugements concernant les h\u00e9r\u00e9sies et la foi, et tribunal des causes r\u00e9serv\u00e9es au pape. Elle est \u00e0 l&rsquo;origine de l&rsquo;<a title=\"Inquisition romaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_romaine\">Inquisition romaine<\/a>.<\/li>\n<li><time>1550<\/time>\u00a0: le th\u00e9ologien r\u00e9formateur\u00a0<a title=\"Heinrich Bullinger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Heinrich_Bullinger\">Heinrich Bullinger<\/a>\u00a0d\u00e9clare \u00e0\u00a0<a title=\"Gen\u00e8ve\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gen%C3%A8ve\">Gen\u00e8ve<\/a>\u00a0que l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie peut \u00eatre punie de la peine de mort, comme le\u00a0<a title=\"Meurtre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Meurtre\">meurtre<\/a>\u00a0ou la\u00a0<a title=\"Trahison\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trahison\">trahison<\/a>.<\/li>\n<li><time>1553<\/time>\u00a0: l&rsquo;<a title=\"Antitrinitarisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antitrinitarisme\">antitrinitariste<\/a>\u00a0<a title=\"Michel Servet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Servet\">Michel Servet<\/a>, poursuivi par l&rsquo;Inquisition espagnole, est captur\u00e9 et ex\u00e9cut\u00e9 par le consistoire protestant de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"R\u00e9publique th\u00e9ocratique de Gen\u00e8ve\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_th%C3%A9ocratique_de_Gen%C3%A8ve\">Gen\u00e8ve<\/a>.<\/li>\n<li><time>1559<\/time>\u00a0: cr\u00e9ation de l\u2019<i><a title=\"Index librorum prohibitorum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Index_librorum_prohibitorum\">Index<\/a><\/i>\u00a0par le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Saint-Office\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Office\">Saint-Office<\/a>\u00a0de Rome. Le premier index espagnol, dit de Vald\u00e9s, est publi\u00e9 quelques mois plus tard\u00a0: il incorpore de nouvelles \u0153uvres, en particulier en langue romane\u00a0: sur\u00a0<span class=\"nowrap\">670 ouvrages<\/span>\u00a0interdits, 170 sont en langue vulgaire.<\/li>\n<li><time>1559<\/time>\u00a0: crise protestante en\u00a0<a title=\"Castille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Castille\">Castille<\/a>\u00a0: l&rsquo;Inquisition an\u00e9antit brutalement des groupuscules\u00a0<a title=\"H\u00e9t\u00e9rodoxie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9t%C3%A9rodoxie\">h\u00e9t\u00e9rodoxes<\/a>\u00a0en Espagne (1559-1563).<\/li>\n<li><time>1563<\/time>\u00a0: publication de\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>The Book of Martyrs<\/i><\/span>\u00a0de\u00a0<a title=\"John Foxe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Foxe\">John Foxe<\/a>, un\u00a0<a title=\"Martyrologe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martyrologe\">martyrologe<\/a>\u00a0protestant qui donnera une consistance durable aux repr\u00e9sentations anticatholiques en\u00a0<a title=\"Grande-Bretagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grande-Bretagne\">Grande-Bretagne<\/a>\u00a0(b\u00fbchers, tortures, etc.).<\/li>\n<\/ul>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:La_Inquisicion_en_lima.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/61\/La_Inquisicion_en_lima.jpg\/250px-La_Inquisicion_en_lima.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/6\/61\/La_Inquisicion_en_lima.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"167\" data-file-width=\"409\" data-file-height=\"273\" \/><\/a><figcaption><i>Auto da f\u00e9<\/i>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Lima\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lima\">Lima<\/a>\u00a0: p\u00e9nitents encord\u00e9s portant\u00a0<i><a title=\"Sambenito\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sambenito\">sambenito<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Coroza\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coroza\">coroza<\/a><\/i>\u00a0et cierge, certains b\u00e2illonn\u00e9s de fer<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1568<\/time>\u00a0: d\u00e9but de la\u00a0<a title=\"Guerre de Quatre-Vingts Ans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_de_Quatre-Vingts_Ans\">guerre de Quatre-Vingts Ans<\/a>\u00a0aux\u00a0<a title=\"Pays-Bas espagnols\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas_espagnols\">Pays-Bas espagnols<\/a>, en partie motiv\u00e9e par la crainte de voir s&rsquo;\u00e9tablir dans les\u00a0<a title=\"Flandres (r\u00e9gion transfrontali\u00e8re)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Flandres_(r%C3%A9gion_transfrontali%C3%A8re)\">Flandres<\/a>\u00a0une Inquisition de type espagnol.<\/li>\n<li>1569\u00a0: fondation du tribunal de l&rsquo;Inquisition \u00e0\u00a0<a title=\"Lima\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lima\">Lima<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"P\u00e9rou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9rou\">P\u00e9rou<\/a><sup id=\"cite_ref-Congreso_Republica_Peru_94-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-Congreso_Republica_Peru-94\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>92<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>1571\u00a0: fondation du tribunal de l&rsquo;Inquisition \u00e0\u00a0<a title=\"Mexico\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mexico\">Mexico<\/a>.<\/li>\n<li><time>1600<\/time>\u00a0: l&rsquo;<a title=\"Inquisition romaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_romaine\">Inquisition romaine<\/a>\u00a0condamne le dominicain\u00a0<a title=\"Giordano Bruno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giordano_Bruno\">Giordano Bruno<\/a>\u00a0\u00e0 \u00eatre br\u00fbl\u00e9 vif.<\/li>\n<li><time>1601<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Raymond de Pe\u00f1afort\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_de_Pe%C3%B1afort\">Raymond de Pe\u00f1afort<\/a>\u00a0est canonis\u00e9.<\/li>\n<li><time>1605<\/time>\u00a0: dans son fameux roman,\u00a0<a title=\"Miguel de Cervantes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miguel_de_Cervantes\">Miguel de Cervantes<\/a>\u00a0met en sc\u00e8ne un\u00a0<a title=\"Don Quichotte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Don_Quichotte\">Don Quichotte<\/a>\u00a0poursuivi par l&rsquo;Inquisition (et l&rsquo;Inquisition espagnole ne l&rsquo;inqui\u00e8te pas particuli\u00e8rement).<\/li>\n<li>1609\u00a0: fondation du tribunal de l&rsquo;Inquisition \u00e0\u00a0<a title=\"Carthag\u00e8ne des Indes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carthag%C3%A8ne_des_Indes\">Carthag\u00e8ne des Indes<\/a>\u00a0(actuelle\u00a0<a title=\"Colombie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Colombie\">Colombie<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:PanglossAutodeFe.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a6\/PanglossAutodeFe.jpg\/250px-PanglossAutodeFe.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/a6\/PanglossAutodeFe.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"394\" data-file-width=\"398\" data-file-height=\"826\" \/><\/a><figcaption>\u00ab\u00a0<i>Homme qui va \u00eatre brul\u00e9 par arrest de l&rsquo;Inquisition\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0(\u00e0\u00a0<a title=\"Goa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Goa\">Goa<\/a>), portant le\u00a0<i><a title=\"Sambenito\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sambenito\">sambenito<\/a><\/i>\u00a0et la\u00a0<i><a title=\"Coroza\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coroza\">coroza<\/a><\/i>, 1687 &#8211; Image reprise dans le\u00a0<i><a title=\"Candide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Candide\">Candide<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Voltaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Voltaire\">Voltaire<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1616<\/time>\u00a0: les id\u00e9es de\u00a0<a title=\"Nicolas Copernic\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Copernic\">Copernic<\/a>\u00a0sont condamn\u00e9es par le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Saint-Office\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Office\">Saint-Office<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Galileo Galilei\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galileo_Galilei\">Galil\u00e9e<\/a>\u00a0doit cesser d&rsquo;enseigner ses th\u00e8ses.<\/li>\n<li><time>1633<\/time>\u00a0: condamnation des th\u00e8ses de\u00a0<a title=\"Galil\u00e9e (savant)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galil%C3%A9e_(savant)\">Galil\u00e9e<\/a>, qui se voit assign\u00e9 \u00e0 r\u00e9sidence.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"XVIIIe_et_XIXe_si\u00e8cles\"><span id=\"XVIIIe_et_XIXe_si.C3.A8cles\"><\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1717<\/time>\u00a0: fondation de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Grande Loge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grande_Loge\">Grande Loge<\/a>\u00a0d&rsquo;Angleterre, d\u00e9but de la\u00a0<a title=\"Franc-ma\u00e7onnerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franc-ma%C3%A7onnerie\">franc-ma\u00e7onnerie<\/a>\u00a0moderne.<\/li>\n<li><time>1759<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Voltaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Voltaire\">Voltaire<\/a>\u00a0d\u00e9nonce les exc\u00e8s de l&rsquo;Inquisition dans\u00a0<i><a title=\"Candide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Candide\">Candide<\/a><\/i>.<\/li>\n<li><time>1781<\/time>\u00a0: derni\u00e8re ex\u00e9cution par le feu\u00a0: Mar\u00eda de los Dolores L\u00f3pez condamn\u00e9e au b\u00fbcher le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1781-11-07\" data-sort-value=\"1781-11-07\">7 novembre 1781<\/time>\u00a0\u00e0 S\u00e9ville.<\/li>\n<li><time>1808<\/time>\u00a0: le roi d&rsquo;Espagne\u00a0<a title=\"Joseph Bonaparte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Bonaparte\">Joseph Bonaparte<\/a>\u00a0abolit l&rsquo;Inquisition d&rsquo;Espagne.<\/li>\n<li><time>1811<\/time>\u00a0: abolition du tribunal de l&rsquo;Inquisition de\u00a0<a title=\"Carthag\u00e8ne des Indes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carthag%C3%A8ne_des_Indes\">Carthag\u00e8ne des Indes<\/a>\u00a0lors de l&rsquo;ind\u00e9pendance (r\u00e9tabli de 1816 \u00e0 1821)<sup id=\"cite_ref-95\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-95\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><time>1812<\/time>\u00a0: abolition du tribunal de l&rsquo;Inquisition de\u00a0<a title=\"Mexico\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mexico\">Mexico<\/a>\u00a0lors de l&rsquo;ind\u00e9pendance (r\u00e9tabli de 1813 \u00e0 1820).<\/li>\n<li><time class=\"nowrap\" datetime=\"1813-02-28\" data-sort-value=\"1813-02-28\">28 f\u00e9vrier 1813<\/time>\u00a0: abolition par d\u00e9cret de l&rsquo;Inquisition par les\u00a0<a title=\"Cortes de Cadix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cortes_de_Cadix\">Cortes de Cadix<\/a>.<\/li>\n<li><time class=\"nowrap\" datetime=\"1813-07-30\" data-sort-value=\"1813-07-30\">30 juillet 1813<\/time>\u00a0: abolition du tribunal de l&rsquo;Inquisition de\u00a0<a title=\"Lima\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lima\">Lima<\/a>\u00a0par le vice-roi\u00a0<a title=\"Jos\u00e9 Fernando de Abascal y Sousa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Fernando_de_Abascal_y_Sousa\">Jos\u00e9 Fernando de Abascal y Sousa<\/a><sup id=\"cite_ref-Congreso_Republica_Peru_94-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-Congreso_Republica_Peru-94\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>92<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. R\u00e9tabli en 1814, il sera d\u00e9finitivenement aboli en 1820.<\/li>\n<li><time>1814<\/time>\u00a0: l&rsquo;Inquisition est r\u00e9tablie en Espagne par\u00a0<a title=\"Ferdinand VII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ferdinand_VII\">Ferdinand\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr><\/a>.<\/li>\n<li><time>1815<\/time>\u00a0: publication des\u00a0<i>Lettres \u00e0 un gentilhomme russe sur l&rsquo;Inquisition espagnole<\/i>\u00a0par le comte\u00a0<a title=\"Joseph de Maistre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_de_Maistre\">Joseph de Maistre<\/a>.<\/li>\n<li><time>1817<\/time>\u00a0: Llorente publie l\u2019<i>Histoire critique de l&rsquo;Inquisition en Espagne<\/i>.<\/li>\n<li><time>1820<\/time>\u00a0: l&rsquo;Inquisition espagnole est supprim\u00e9e de fait par la r\u00e9volution espagnole, mais reste inscrite dans les textes<sup id=\"cite_ref-96\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-96\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>94<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><time class=\"nowrap\" datetime=\"1821-03-31\" data-sort-value=\"1821-03-31\">31 mars 1821<\/time>\u00a0: fin de l&rsquo;inquisition portugaise<sup id=\"cite_ref-97\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-97\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>95<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><time>1823<\/time>\u00a0: \u00e0 la restauration,\u00a0<a title=\"Ferdinand VII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ferdinand_VII\">Ferdinand\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0ne remet pas en vigueur l&rsquo;Inquisition.<\/li>\n<li><time>1829<\/time>\u00a0: publication d&rsquo;<i><a title=\"Histoire de l'Inquisition en France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_l%27Inquisition_en_France\">Histoire de l&rsquo;Inquisition en France<\/a><\/i>, qui s&rsquo;av\u00e9rera \u00eatre un document purement fantaisiste<sup id=\"cite_ref-98\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-98\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>96<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><time>1831<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Victor Hugo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Hugo\">Victor Hugo<\/a>\u00a0publie\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Notre-Dame de Paris (Victor Hugo)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Notre-Dame_de_Paris_(Victor_Hugo)\">Notre-Dame de Paris<\/a><\/i>.<\/li>\n<li><time>1834<\/time>\u00a0: l&rsquo;Inquisition espagnole est d\u00e9finitivement abolie.<\/li>\n<li><time>1841<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Jules Michelet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Michelet\">Jules Michelet<\/a>\u00a0publie\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Le Proc\u00e8s des Templiers (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Le_Proc%C3%A8s_des_Templiers&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Le Proc\u00e8s des Templiers<\/a><\/i>.<\/li>\n<li><time>1862<\/time>\u00a0: Michelet publie\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"La Sorci\u00e8re (1862)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Sorci%C3%A8re_(1862)\">La Sorci\u00e8re<\/a><\/i>.<\/li>\n<li><time>1880<\/time>\u00a0:\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dosto\u00efevski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dosto%C3%AFevski\">Dosto\u00efevski<\/a>\u00a0pr\u00e9sente \u00ab\u00a0<a title=\"Le Grand Inquisiteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Grand_Inquisiteur\">le grand inquisiteur<\/a>\u00a0\u00bb dans\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Les Fr\u00e8res Karamazov (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Fr%C3%A8res_Karamazov_(roman)\">Les Fr\u00e8res Karamazov<\/a><\/i>.<\/li>\n<li><time>1882<\/time>\u00a0:\u00a0<a title=\"Victor Hugo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Hugo\">Victor Hugo<\/a>\u00a0publie\u00a0<i><a title=\"Torquemada (Hugo)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torquemada_(Hugo)\">Torquemada<\/a><\/i>, drame en quatre actes.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"P\u00e9riode_contemporaine\"><span id=\"P.C3.A9riode_contemporaine\"><\/span>P\u00e9riode contemporaine<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><time>1965<\/time>\u00a0: la congr\u00e9gation du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Saint-Office\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Office\">Saint-Office<\/a>\u00a0est remplac\u00e9e par la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Congr\u00e9gation pour la doctrine de la foi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Congr%C3%A9gation_pour_la_doctrine_de_la_foi\">Congr\u00e9gation pour la doctrine de la foi<\/a>, comp\u00e9tente pour ce qui touche aux points de doctrine et aux m\u0153urs.<\/li>\n<li><time>1966<\/time>\u00a0: dissolution de l&rsquo;<a title=\"Index librorum prohibitorum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Index_librorum_prohibitorum\"><i>Index<\/i><\/a>.<\/li>\n<li><time>1981<\/time>\u00a0: le\u00a0<a title=\"Beno\u00eet XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XVI\">cardinal Ratzinger<\/a>\u00a0est nomm\u00e9 \u00e0 la t\u00eate de la Congr\u00e9gation pour la doctrine de la foi.<\/li>\n<li><time>1992<\/time>\u00a0: sous la pr\u00e9sidence du cardinal Ratzinger,\u00a0<a title=\"Repentance de l'\u00c9glise catholique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Repentance_de_l%27%C3%89glise_catholique\">repentance de l&rsquo;\u00c9glise catholique<\/a>\u00a0qui reconna\u00eet ses erreurs dans l&rsquo;affaire\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Galileo Galilei\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galileo_Galilei\">Galil\u00e9e<\/a>.<\/li>\n<li><time>1994<\/time>\u00a0: pour la pr\u00e9paration du\u00a0<a title=\"Jubil\u00e9 de l'an 2000\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jubil%C3%A9_de_l%27an_2000\">jubil\u00e9 de l&rsquo;an 2000<\/a>, dans la lettre apostolique\u00a0<i><a title=\"Tertio millennio adveniente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tertio_millennio_adveniente\">Tertio millennio adveniente<\/a><\/i>,\u00a0<a title=\"Jean-Paul II\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Paul_II\">Jean-Paul II<\/a>\u00a0souhaite que \u00ab\u00a0l&rsquo;\u00c9glise prenne en charge, avec une conscience plus vive, le\u00a0<a title=\"P\u00e9ch\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9ch%C3%A9\">p\u00e9ch\u00e9<\/a>\u00a0de ses enfants, dans le souvenir de toutes les circonstances dans lesquelles, au cours de son histoire, ils se sont \u00e9loign\u00e9s de l&rsquo;esprit du\u00a0<a title=\"J\u00e9sus-Christ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus-Christ\">Christ<\/a>\u00a0et de son\u00a0<a title=\"\u00c9vangile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangile\">\u00c9vangile<\/a>, pr\u00e9sentant au monde, non point le t\u00e9moignage d&rsquo;une vie inspir\u00e9e par les valeurs de la foi, mais le spectacle de fa\u00e7ons de penser et d&rsquo;agir qui \u00e9taient de v\u00e9ritables\u00a0<i>formes de contre-t\u00e9moignage et de scandale<\/i>\u00a0\u00bb\u00a0; l&rsquo;Inquisition n&rsquo;est pas encore mentionn\u00e9e explicitement<sup id=\"cite_ref-99\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-99\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><time>1998<\/time>\u00a0: le pape\u00a0<a title=\"Jean-Paul II\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Paul_II\">Jean-Paul II<\/a>\u00a0d\u00e9cide d&rsquo;ouvrir les archives concernant l&rsquo;Inquisition et l&rsquo;<a title=\"Index librorum prohibitorum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Index_librorum_prohibitorum\"><i>Index<\/i><\/a>\u00a0dans les\u00a0<a title=\"Archives apostoliques du Vatican\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Archives_apostoliques_du_Vatican\">Archives du Vatican<\/a><sup id=\"cite_ref-100\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-100\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>98<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><time>1998<\/time>\u00a0: le Vatican lance les premiers travaux de recherche sur l&rsquo;Inquisition\u00a0; un Symposium international est organis\u00e9 sur l&rsquo;Inquisition (29-<time class=\"nowrap\" datetime=\"10-31\" data-sort-value=\"10-31\">31 octobre<\/time>)<sup id=\"cite_ref-101\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-101\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>99<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><time>2000<\/time>\u00a0: sous la pr\u00e9sidence du cardinal Ratzinger, repentance officielle de l&rsquo;\u00c9glise catholique contre les exc\u00e8s de l&rsquo;Inquisition.<\/li>\n<li><time>2004<\/time>\u00a0: premiers r\u00e9sultats de l&rsquo;\u00e9tude men\u00e9e par le Vatican sur l&rsquo;Inquisition et r\u00e9actions<sup id=\"cite_ref-:1_59-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#cite_note-:1-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Notes\">Notes<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-references-wrap\" style=\"text-align: justify;\">\n<ol class=\"references\" data-mw-group=\"N\">\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Charles Quint\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Quint\">Charles de Habsbourg<\/a>\u00a0(1500-1558) devient\u00a0<a title=\"Liste des souverains des Pays-Bas espagnols et autrichiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_souverains_des_Pays-Bas_espagnols_et_autrichiens\">souverain des Pays-Bas<\/a>\u00a0en 1515 (<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dix-sept provinces\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dix-sept_provinces\">dix-sept provinces<\/a>\u00a0\u00e0 la fin de son r\u00e8gne), c&rsquo;est-\u00e0-dire\u00a0<a title=\"Liste des ducs et duchesses de Brabant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_ducs_et_duchesses_de_Brabant\">duc de Brabant<\/a>,\u00a0<a title=\"Liste des comtes de Flandre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_comtes_de_Flandre\">comte de Flandre<\/a>,\u00a0<a title=\"Liste des comtes de Hollande\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_comtes_de_Hollande\">comte de Hollande<\/a>, etc., en tant qu&rsquo;h\u00e9ritier des\u00a0<a title=\"Maison de Valois-Bourgogne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_Valois-Bourgogne\">ducs de Bourgogne<\/a>\u00a0; roi de Castille et d&rsquo;Aragon en 1516, en tant qu&rsquo;h\u00e9ritier des\u00a0<a title=\"Rois catholiques d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rois_catholiques_d%27Espagne\">Rois catholiques<\/a>\u00a0; chef de la\u00a0<a title=\"Maison de Habsbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_Habsbourg\">maison de Habsbourg<\/a>\u00a0en 1519, en tant qu&rsquo;h\u00e9ritier de\u00a0<a title=\"Maximilien Ier (empereur du Saint-Empire)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maximilien_Ier_(empereur_du_Saint-Empire)\">Maximilien d&rsquo;Autriche<\/a>\u00a0; il est \u00e9lu\u00a0<a title=\"Saint-Empire romain germanique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Empire_romain_germanique\">empereur<\/a>\u00a0en 1520 sous le nom de\u00a0<a title=\"Charles Quint\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Quint\">Charles Quint<\/a>\u00a0(Charles V). Les\u00a0<a title=\"Pays-Bas des Habsbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas_des_Habsbourg\">Pays-Bas des Habsbourg<\/a>, issus des\u00a0<a title=\"Pays-Bas bourguignons\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas_bourguignons\">Pays-Bas bourguignons<\/a>, font d&rsquo;ailleurs partie du\u00a0<a title=\"Saint-Empire romain germanique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Empire_romain_germanique\">Saint-Empire<\/a>\u00a0et ne sont pas une possession de l&rsquo;Espagne, mais une possession personnelle des rois d&rsquo;Espagne.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-65\"><span class=\"reference-text\">Citation exacte d&rsquo;Ez. 33:11, selon la traduction\u00a0<a title=\"Louis Segond\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Segond\">Segond<\/a>\u00a0: \u00ab\u00a0Dis-leur\u00a0: Je prends plaisir \u00e0 la mort du m\u00e9chant, dit le Seigneur, et non pas \u00e0 ce qu&rsquo;il se d\u00e9tourne de sa voie et qu&rsquo;il vive.\u00a0<a title=\"Conversion religieuse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conversion_religieuse\">Convertissez<\/a>-vous, convertissez-vous de vos mauvaises voies\u00a0; pourquoi mourriez-vous,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Maison d'Isra\u00ebl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_d%27Isra%C3%ABl\">maison d&rsquo;Isra\u00ebl<\/a>\u00a0?\u00a0\u00bb\u00a0; selon la traduction\u00a0<a title=\"Andr\u00e9 Chouraqui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Chouraqui\">Chouraqui<\/a>\u00a0plus fid\u00e8le \u00e0 l&rsquo;h\u00e9breu d&rsquo;origine\u00a0: \u00ab\u00a0Dis-leur\u00a0: Je prends plaisir \u00e0 la mort du m\u00e9chant, dit le Seigneur, et non qu&rsquo;il se d\u00e9tourne de sa voie et qu&rsquo;il vive.\u00a0<a title=\"Techouva\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Techouva\">Revenez<\/a>, revenez de vos mauvaises voies\u00a0; pourquoi mourriez-vous, maison d&rsquo;Isra\u00ebl\u00a0?\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"R\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>R\u00e9f\u00e9rences<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lavall\u00e9e1809\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Joseph_Lavall\u00e9e1809\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Joseph Lavall\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Lavall%C3%A9e\">Joseph Lavall\u00e9e<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Inquisitions religieuses d\u2019Italie d\u2019Espagne et de Portugal\u00a0: depuis leur origine jusqu\u2019\u00e0 la conqu\u00eate de l\u2019Espagne<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">I<sup>er<\/sup><\/abbr>, Paris, Richomme, Capelle et Renand,\u00a0<time>1809<\/time>, 405\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=GfAk3verC8wC&amp;pg=PA395\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DGfAk3verC8wC%26pg%3DPA395\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0395<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"P\u00e9rez2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Joseph_P\u00e9rez2002\" class=\"ouvrage\">Joseph P\u00e9rez,\u00a0<cite class=\"italique\">Br\u00e8ve histoire de l&rsquo;Inquisition en Espagne<\/cite>,\u00a0<a title=\"Librairie Arth\u00e8me Fayard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Arth%C3%A8me_Fayard\">Fayard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Le Cours de l&rsquo;histoire\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2002-10-30\" data-sort-value=\"2002-10-30\">30 octobre 2002<\/time>, 198\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-213-65943-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-213-65943-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-213-65943-5<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=nedwy_ysG3IC\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3Dnedwy_ysG3IC\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/catho.org\/9.php?d=bwi#c1q\" rel=\"nofollow\"><cite>bwi<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fcatho.org%2F9.php%3Fd%3Dbwi%23c1q\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">catho.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-02-15\" data-sort-value=\"2021-02-15\">15 f\u00e9vrier 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"reference-text\">David Nirenberg,\u00a0<i>Antijuda\u00efsme\u00a0: Un pilier de la pens\u00e9e occidentale<\/i>, chap. 6, 2023, \u00c9d.\u00a0<a title=\"Labor et Fides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Labor_et_Fides\">Labor et Fides<\/a>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2830917994\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2830917994\"><span class=\"nowrap\">978-2830917994<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Planet2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Lonely_Planet2013\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Lonely Planet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lonely_Planet\">Lonely Planet<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Espagne du Centre 1\u00a0: Castille-L\u00e9on<\/cite>, Paris, Place Des \u00c9diteurs,\u00a0<time>2013<\/time>, 162\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8161-3963-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8161-3963-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-8161-3963-1<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=DYYsAAAAQBAJ&amp;pg=PA46\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DDYYsAAAAQBAJ%26pg%3DPA46\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a046<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"reference-text\"><i>Motu proprio Integr\u00e6 servand\u00e6<\/i>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/w2.vatican.va\/content\/paul-vi\/fr\/motu_proprio\/documents\/hf_p-vi_motu-proprio_19651207_integrae-servandae.html\" rel=\"nofollow\">Integr\u00e6 servand\u00e6<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fw2.vatican.va%2Fcontent%2Fpaul-vi%2Ffr%2Fmotu_proprio%2Fdocuments%2Fhf_p-vi_motu-proprio_19651207_integrae-servandae.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1965-12-07\" data-sort-value=\"1965-12-07\">7 d\u00e9cembre 1965<\/time>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.vatican.va\/roman_curia\/congregations\/cfaith\/documents\/rc_con_cfaith_pro_14071997_fr.html\" rel=\"nofollow\">Pr\u00e9sentation de la Congr\u00e9gation pour la doctrine de la foi sur le site du Vatican<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.vatican.va%2Froman_curia%2Fcongregations%2Fcfaith%2Fdocuments%2Frc_con_cfaith_pro_14071997_fr.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"R\u00e9gine Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud\">R\u00e9gine Pernoud<\/a>,\u00a0<i>Pour en finir avec le Moyen \u00c2ge<\/i>, Seuil,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0111 et 113.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-R\u00e9gine_Pernoud-8\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Pernoud1979\" class=\"ouvrage\"><span id=\"R\u00e9gine_Pernoud1979\" class=\"ouvrage\"><a title=\"R\u00e9gine Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud\">R\u00e9gine Pernoud<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Pour en finir avec le Moyen \u00c2ge<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<time>1979<\/time>, 158\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-005074-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-005074-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-005074-6<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0103<\/span><\/span>. Le chapitre \u00ab\u00a0L&rsquo;index accusateur\u00a0\u00bb est enti\u00e8rement consacr\u00e9 \u00e0 une mise au point sur l&rsquo;image de l&rsquo;Inquisition dans la soci\u00e9t\u00e9 contemporaine.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"reference-text\">Jacques Chiffoleau, \u00ab\u00a0Note sur la bulle\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Vergentis in senium<\/i><\/span>, la lutte contre les h\u00e9r\u00e9tiques du Midi et la construction des majest\u00e9s temporelles\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Innocent III et le Midi<\/i>\u00a0(<i><a title=\"Cahiers de Fanjeaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cahiers_de_Fanjeaux\">Cahiers de Fanjeaux<\/a><\/i>, 50) Toulouse, Privat, 2015,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">89-144<\/span>. Texte latin et traduction de\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Vergentis in senium<\/i><\/span>\u00a0dans Patrick Gilli et Julien Th\u00e9ry,\u00a0<i>Le gouvernement pontifical et l\u2019Italie des villes au temps de la th\u00e9ocratie (fin-<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>-mi-<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0s.)<\/i>, Montpellier, Presses universitaires de la M\u00e9diterran\u00e9e, 2010,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">553-561<\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/32534765\/_Exp%C3%A9rience_italienne_et_norme_inquisitoriale_chapitre_11_dans_Patrick_Gilli_Julien_Th%C3%A9ry_Le_gouvernement_pontifical_et_lItalie_des_villes_au_temps_de_la_th%C3%A9ocratie_fin_XIIe-mi-XIVe_si%C3%A8cle_Montpellier_Presses_universitaires_de_la_M%C3%A9diterran%C3%A9e_2010_p._547-592_texte_int%C3%A9gral_\" rel=\"nofollow\">chapitre 11, disponible en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F32534765%2F_Exp%25C3%25A9rience_italienne_et_norme_inquisitoriale_chapitre_11_dans_Patrick_Gilli_Julien_Th%25C3%25A9ry_Le_gouvernement_pontifical_et_lItalie_des_villes_au_temps_de_la_th%25C3%25A9ocratie_fin_XIIe-mi-XIVe_si%25C3%25A8cle_Montpellier_Presses_universitaires_de_la_M%25C3%25A9diterran%25C3%25A9e_2010_p._547-592_texte_int%25C3%25A9gral_\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jean Delumeau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Delumeau\">Jean Delumeau<\/a>,\u00a0<i>Un chemin d&rsquo;histoire\u00a0: Chr\u00e9tient\u00e9 et christianisation<\/i>, Fayard, 1981,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=oIfM0BktRS4C&amp;pg=PT87#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\"><abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a087<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DoIfM0BktRS4C%26pg%3DPT87%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Dedieu2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Pierre_Dedieu2001\" class=\"ouvrage\">Jean-Pierre\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Dedieu<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Autant d\u2019amour que de haine\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Religion et exclusion<\/cite>, Presses universitaires de Provence,\u00a0<time>2001<\/time>, 93\u2013105\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-85399-491-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-85399-491-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-85399-491-0<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.4000\/books.pup.6789\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.4000%2Fbooks.pup.6789\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">93-105<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"reference-text\">Marie-France Schmidt,\u00a0<i><a title=\"Que sais-je ?\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Que_sais-je_%3F\">Que sais-je\u00a0?<\/a><\/i>, chap. IV \u00ab\u00a0L&rsquo;Inquisition en Espagne sous les Rois catholiques\u00a0\u00bb, 2021, p. 47-67.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Gonzalez-Raymond19969_et_23-13\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#Gonzalez-Raymond1996\">Gonzalez-Raymond 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a09 et 23.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-GiselAttias200241-14\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#GiselAttias2002\">Gisel et Attias 2002<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a041.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"reference-text\">Montesquieu,\u00a0<a title=\"Lettres persanes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lettres_persanes\">Lettre<\/a>\u00a0LXXVIII<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><span class=\"reference-text\">Jennifer Speake,\u00a0<i>Encyclopedia of the Renaissance and Reformation<\/i>, \u00e9d. Thomas Goddard Bergin, 1999.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"reference-text\">Rapha\u00ebl Carrasco,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=CHOlXa7WDJYC&amp;pg=PT27\" rel=\"nofollow\"><i>L&rsquo;Espagne classique\u00a0: 1474-1814<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DCHOlXa7WDJYC%26pg%3DPT27\">archive<\/a>]<\/small>, Hachette \u00c9ducation, 2006 (<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">3<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0\u00e9dition),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a027.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"reference-text\"><i>Crime et ch\u00e2timent au Moyen \u00c2ge<\/i>, \u00c9ditions du Seuil,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=E1vEFcGT7poC&amp;pg=PT121&amp;lpg=PT121&amp;dq=La+proc%C3%A9dure+utilis%C3%A9e+par+l%27Inquisition+reposait+sur+trois+principes+nouveaux+:+l%27+ignorance+par+l%27accus%C3%A9+du+nom+des+t%C3%A9moins+%C3%A0+charge,+la+suppression+de++certaines+incapacit%C3%A9s+%C3%A0+t%C3%A9moigner+et+l%27emploi+de+la+question&amp;source=bl&amp;ots=Nz0uIZ0s6O&amp;sig=elaNNSkLhB6bKe3-CGI5kMY0tRQ&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ei=_N5WUZjWIIeHhQfUooEY&amp;ved=0CDIQ6AEwAA\" rel=\"nofollow\"><abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0121<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DE1vEFcGT7poC%26pg%3DPT121%26lpg%3DPT121%26dq%3DLa%2Bproc%25C3%25A9dure%2Butilis%25C3%25A9e%2Bpar%2Bl%2527Inquisition%2Breposait%2Bsur%2Btrois%2Bprincipes%2Bnouveaux%2B%3A%2Bl%2527%2Bignorance%2Bpar%2Bl%2527accus%25C3%25A9%2Bdu%2Bnom%2Bdes%2Bt%25C3%25A9moins%2B%25C3%25A0%2Bcharge%2C%2Bla%2Bsuppression%2Bde%2B%2Bcertaines%2Bincapacit%25C3%25A9s%2B%25C3%25A0%2Bt%25C3%25A9moigner%2Bet%2Bl%2527emploi%2Bde%2Bla%2Bquestion%26source%3Dbl%26ots%3DNz0uIZ0s6O%26sig%3DelaNNSkLhB6bKe3-CGI5kMY0tRQ%26hl%3Dfr%26sa%3DX%26ei%3D_N5WUZjWIIeHhQfUooEY%26ved%3D0CDIQ6AEwAA\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"CarrascoGonzalez2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Rapha\u00ebl_CarrascoAnita_Gonzalez2014\" class=\"ouvrage\">Rapha\u00ebl\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Carrasco<\/span>\u00a0et Anita\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Gonzalez<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0L\u2019Inquisition apr\u00e8s les Rois Catholiques\u00a0: crise et r\u00e9surrection (1517-1561)\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Aux premiers temps de l\u2019Inquisition espagnole (1478-1561)<\/cite>, Presses universitaires de la M\u00e9diterran\u00e9e,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Voix des Suds\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-10-21\" data-sort-value=\"2014-10-21\">21 octobre 2014<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-36781-085-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-36781-085-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-36781-085-0<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/books.openedition.org\/pulm\/573\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbooks.openedition.org%2Fpulm%2F573\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">51\u2013132<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-21\"><span class=\"reference-text\">D&rsquo;autres manuels ant\u00e9rieurs existent aussi selon Laurent Albaret,\u00a0<i>L&rsquo;inquisition rempart de la foi\u00a0?<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a056.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-22\"><span class=\"reference-text\">Nicolas Eymerich.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-23\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Encyclop\u00e6dia Universalis<\/i><\/span>, article sur la torture.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-24\"><span class=\"reference-text\">En particulier, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle en g\u00e9n\u00e9ral selon Laurent Albaret (<i>L&rsquo;Inquisition rempart de la foi\u00a0?<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a051).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\"><span class=\"reference-text\">Henry Charles Lea,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>A History of the Inquisition of the Middle Ages Volume 3<\/i><\/span>, Cosimo ed., 2005, page 312\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">(\u2026) In 1310, Clement sent to Aragon, as elsewhere, special papal inquisitors to conduct the trials. They were met by the same difficulties as in England: in Aragon, torture was not recognized by the law, and in 1325 we find the Cortes protesting against its use and against the inquisitorial process as infractions of the recognized liberties of the land (\u2026)<\/span>\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#Bennassar1979\">Bennassar 1979<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">106-107<\/span>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0il n&rsquo;existe aucune raison pour imaginer que, dans la foule des juges, civils ou eccl\u00e9siastiques, le monopole du sadisme ait \u00e9t\u00e9 d\u00e9volu \u00e0 quelques inquisiteurs\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#Bennassar1979\">Bennassar 1979<\/a>, chapitre \u00ab\u00a0La p\u00e9dagogie de la peur\u00a0\u00bb, section \u00ab\u00a0Les mauvaises raisons\u00a0: la torture\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0117.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#Bennassar1979\">Bennassar 1979<\/a>, chapitre \u00ab\u00a0La p\u00e9dagogie de la peur\u00a0\u00bb, section \u00ab\u00a0Les mauvaises raisons\u00a0: la torture\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0111.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-29\"><span class=\"reference-text\">Voir\u00a0<i>le Manuel des Inquisiteurs<\/i>\u00a0rapport\u00e9 page 29 dans\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>The Spanish Inquisition<\/i><\/span>, Joseph Perez,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Yale University<\/span>, 2005.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"reference-text\">Voir page 171 dans\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>The Spanish Inquisition<\/i><\/span>,\u00a0<a title=\"Joseph P\u00e9rez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_P%C3%A9rez\">Joseph Perez<\/a>,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Yale University<\/span>, 2005.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-31\"><span class=\"reference-text\">Bartolom\u00e9 Bennassar,\u00a0<i>L&rsquo;inquisition espagnole\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>\u00a0(La p\u00e9dagogie de la peur &#8211; les mauvaises raisons\u00a0: la torture),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0110.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-32\"><span class=\"reference-text\">Extraits (page 198) de\u00a0<i>Les crimes et les peines dans l&rsquo;antiquit\u00e9 et dans les temps modernes\u00a0: \u00e9tude historique<\/i>, Jules Loiseleur, Hachette, 1863\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La premi\u00e8re se donnait en liant \u00e0 l\u2019aide d\u2019une corde les bras du pr\u00e9venu renvers\u00e9s par derri\u00e8re. On lui attachait aux pieds de lourdes pierres, on l\u2019enlevait en l\u2019air au moyen d\u2019une poulie et on le laissait ensuite brusquement retomber presque jusqu\u2019\u00e0 terre de fa\u00e7on que la secousse disloqu\u00e2t les jointures. Cette torture durait une heure et quelquefois davantage. Pour la torture de l\u2019eau, les bourreaux couchaient la victime sur un chevalet, esp\u00e8ce de banc creux qui se refermait sur elle et la comprimait autant qu\u2019on le voulait. Les reins portaient sur un b\u00e2ton transversal et l\u2019\u00e9pine dorsale n\u2019avait pas d\u2019autre appui. Le questionnaire, comprimant le nez du patient couch\u00e9 dans cette horrible position, lui versait lentement dans la bouche une quantit\u00e9 d\u00e9termin\u00e9e d\u2019eau. Il para\u00eet qu\u2019il avait soin pr\u00e9liminairement d\u2019introduire dans la gorge un linge fin et mouill\u00e9 dont l\u2019extr\u00e9mit\u00e9 recouvrait les narines afin que l\u2019eau filtr\u00e2t avec plus de lenteur. C\u2019est du moins ce qu\u2019affirme Llorente, qu\u2019il ne faut pas toujours croire sans examen\u00a0; mais ici son t\u00e9moignage est confirm\u00e9 par Damhoud\u00e8re qui nous apprend qu\u2019on usait de ce proc\u00e9d\u00e9 dans certaines parties des Flandres. La torture du feu n\u2019\u00e9tait pas moins cruelle. L\u2019accus\u00e9 les mains li\u00e9es \u00e9tait couch\u00e9 sur le dos. Ses pieds pr\u00e9alablement frott\u00e9s d\u2019huile ou de lard \u00e9taient pass\u00e9s dans une sorte d\u2019entrave en bois qui les tenait suspendus au-dessus d\u2019un r\u00e9chaud ardent.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0Voir aussi page 207 de\u00a0<i>L\u2019Histoire de l\u2019Inquisition et de son origine<\/i>, Abb\u00e9 Jacques Marsollier, 1693.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-33\"><span class=\"reference-text\">Bartolom\u00e9 Bennassar,\u00a0<i>L&rsquo;inquisition espagnole\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>\u00a0(La p\u00e9dagogie de la peur &#8211; les mauvaises raisons\u00a0: la torture),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0117.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-34\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.cathares.org\/inquisitionLaurentAlbaret.html\" rel=\"nofollow\"><cite>L&rsquo;Inquisition &#8211; texte de Laurent Albaret<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.cathares.org%2FinquisitionLaurentAlbaret.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.cathares.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2026-02-07\" data-sort-value=\"2026-02-07\">7 f\u00e9vrier 2026<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-35\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition#Bagnaudez\">Martin-Bagnaudez 1992<\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=I8wbAAAAIAAJ&amp;dq=ad+extirpenda+femmes\" rel=\"nofollow\"><abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a042<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DI8wbAAAAIAAJ%26dq%3Dad%2Bextirpenda%2Bfemmes\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0;\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/32534765\/_Exp%C3%A9rience_italienne_et_norme_inquisitoriale_chapitre_11_dans_Patrick_Gilli_Julien_Th%C3%A9ry_Le_gouvernement_pontifical_et_lItalie_des_villes_au_temps_de_la_th%C3%A9ocratie_fin_XIIe-mi-XIVe_si%C3%A8cle_Montpellier_Presses_universitaires_de_la_M%C3%A9diterran%C3%A9e_2010_p._547-592_texte_int%C3%A9gral_\" rel=\"nofollow\">Patrick Gilli, Julien Th\u00e9ry, \u00ab\u00a0Innocent III organise la r\u00e9pression de l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie dans le cadre des communes italiennes\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F32534765%2F_Exp%25C3%25A9rience_italienne_et_norme_inquisitoriale_chapitre_11_dans_Patrick_Gilli_Julien_Th%25C3%25A9ry_Le_gouvernement_pontifical_et_lItalie_des_villes_au_temps_de_la_th%25C3%25A9ocratie_fin_XIIe-mi-XIVe_si%25C3%25A8cle_Montpellier_Presses_universitaires_de_la_M%25C3%25A9diterran%25C3%25A9e_2010_p._547-592_texte_int%25C3%25A9gral_\">archive<\/a>]<\/small>, dans\u00a0<i>Le gouvernement pontifical et l\u2019Italie des villes au temps de la th\u00e9ocratie (fin-<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>-mi-<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0s.)<\/i>, Montpellier, Presses universitaires de la M\u00e9diterran\u00e9e, 2010,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">5-588<\/span>, disponible en ligne\u00a0; Texte latin de la bulle\u00a0<i>Ad extirpanda<\/i>\u00a0avec traduction fran\u00e7aise, t\u00e9moins manuscrits et bibliographie dans\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/telma-chartes.irht.cnrs.fr\/aposcripta\/notice-acte\/146291\" rel=\"nofollow\">APOSCRIPTA database &#8211; Unified Corpus of Papal Letters, n\u00b0 6106.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ftelma-chartes.irht.cnrs.fr%2Faposcripta%2Fnotice-acte%2F146291\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"reference-text\">Voir\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Directorium inquisitorum<\/i><\/span>, Nicolas Eymerich, 1376, traduit en fran\u00e7ais sous le titre\u00a0<i>Le manuel des inquisiteurs<\/i>\u00a0par Louis Sala-Molins, 1973.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\"><span class=\"reference-text\">Voir page 63 dans\u00a0<span class=\"lang-es\" lang=\"es\"><i>Manual de los Inquisidores<\/i><\/span>\u00a0(traduction de\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Directorium inquisitorum<\/i><\/span>, Nicolas Eymerich),\u00a0<span class=\"lang-es\" lang=\"es\">Ed. Alfonso, Buenos Aires<\/span>, 1972.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"reference-text\">Voir page 147 dans\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>The spanish inquisition<\/i><\/span>, Joseph Perez,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Yale University<\/span>, 2005.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"reference-text\">Voir entre autres les pages 65-87 dans\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>Inquisition: the reign of fear<\/i><\/span>, Toby Green, Macmillan, 2007 o\u00f9 sont relat\u00e9s de nombreux faits (Cordoue, Mexico, Canaries, Carthag\u00e8ne\u2026)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-40\"><span class=\"reference-text\">Voir pages 238 dans\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>Conversos, Inquisition, and the Expulsion of the Jews from Spain<\/i><\/span>, Norman Roth,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">University of Wisconsin<\/span>, 2003.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-41\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jean Dumont (historien)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Dumont_(historien)\">Jean Dumont<\/a>,\u00a0<i>L&rsquo;\u00c9glise au risque de l&rsquo;histoire<\/i>, \u00c9ditions de Paris, 1984,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=rakTP6csWJIC&amp;pg=PA301&amp;lpg=PA301&amp;dq=consilium+jury+pape+1254+%22Inquisition%22&amp;source=bl&amp;ots=5VUxAqdKdE&amp;sig=pf49hWobOdo3V09KqfXl2_bXMX0&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ei=jLoDUtLJEomg0QWv34CgCg&amp;ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=consilium%20jury%20pape%201254%20%22Inquisition%22&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">lire en ligne,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">300-303<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DrakTP6csWJIC%26pg%3DPA301%26lpg%3DPA301%26dq%3Dconsilium%2Bjury%2Bpape%2B1254%2B%2522Inquisition%2522%26source%3Dbl%26ots%3D5VUxAqdKdE%26sig%3Dpf49hWobOdo3V09KqfXl2_bXMX0%26hl%3Dfr%26sa%3DX%26ei%3DjLoDUtLJEomg0QWv34CgCg%26ved%3D0CDEQ6AEwAA%23v%3Donepage%26q%3Dconsilium%2520jury%2520pape%25201254%2520%2522Inquisition%2522%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Gilles1998-42\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gilles1998\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Henri_Gilles1998\" class=\"ouvrage\">Henri\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Gilles<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Peine de mort et droit canonique\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">La mort et l&rsquo;au-del\u00e0 en France m\u00e9ridionale (XIIe-XVe si\u00e8cle)<\/cite>, Toulouse, Privat,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a title=\"Cahiers de Fanjeaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cahiers_de_Fanjeaux\">Cahiers de Fanjeaux<\/a>\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a033),\u00a0<time>1998<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/cafan_0575-061x_1998_act_33_1_1709\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fcafan_0575-061x_1998_act_33_1_1709\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">393-416<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-43\"><span class=\"reference-text\">Laurent Albaret,\u00a0<i>L&rsquo;inquisition rempart de la foi\u00a0?<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a051.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-44\"><span class=\"reference-text\">Bartolom\u00e9 Bennassar,\u00a0<i>L&rsquo;inquisition espagnole\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>\u00a0(La p\u00e9dagogie de la peur &#8211; les vraies raisons\u00a0: la m\u00e9moire de l&rsquo;infamie),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0131.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-45\"><span class=\"reference-text\">Interdiction de certaines professions comme le commerce, le courtage en foire, la boucherie\u2026<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-46\"><span class=\"reference-text\">Bartolom\u00e9 Bennassar,\u00a0<i>L&rsquo;Inquisition espagnole\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>\u00a0(La p\u00e9dagogie de la peur &#8211; les vraies raisons\u00a0: la m\u00e9moire de l&rsquo;infamie),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0133.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-47\"><span class=\"reference-text\">Laurent Albaret,\u00a0<i>L&rsquo;inquisition rempart de la foi\u00a0?<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0103.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne-L\u00e9on de Lamothe-Langon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne-L%C3%A9on_de_Lamothe-Langon\">\u00c9tienne-L\u00e9on de La Mothe-Langon<\/a>\u00a0(c\u00e9l\u00e8bre faussaire en histoire),\u00a0<i>Histoire de l&rsquo;inquisition en France<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a087.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Denzinger-49\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Denzinger\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Denzinger, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/catho.org\/9.php?d=bwi#c1q\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Tol\u00e9rance \u00e0 l&rsquo;\u00e9gard de ceux dont la foi est autre<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fcatho.org%2F9.php%3Fd%3Dbwi%23c1q\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb [772-773], sur\u00a0<span class=\"italique\">catho.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-07-23\" data-sort-value=\"2018-07-23\">23 juillet 2018<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-50\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0Auto-da-f\u00e9 | public ceremony\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Encyclopaedia Britannica<\/cite>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.britannica.com\/topic\/auto-da-fe\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.britannica.com%2Ftopic%2Fauto-da-fe\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><small>\u00a0(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-11-30\" data-sort-value=\"2018-11-30\">30 novembre 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-51\"><span class=\"reference-text\">S&rsquo;y ajoutent ou d\u00e9taillent les\u00a0<a title=\"Ren\u00e9gat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9gat\">ren\u00e9gats<\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0<a title=\"Nouveau chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nouveau_chr%C3%A9tien\">vieux-chr\u00e9tiens\u00a0\u00bb<\/a>\u00a0ayant reni\u00e9 plus ou moins volontairement leur foi catholique, notamment ceux pris par des\u00a0<a title=\"Barbaresques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barbaresques\">pirates barbaresques<\/a>), d&rsquo;<a title=\"Esclavage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esclavage\">esclaves<\/a>\u00a0ou captifs oblig\u00e9s de passer d&rsquo;une religion \u00e0 l&rsquo;autre\u00a0; les\u00a0<a title=\"Boucher (m\u00e9tier)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boucher_(m%C3%A9tier)\">bouchers<\/a>\u00a0<i>deg\u00fcella a la morisca<\/i>\u00a0(\u00e9gorgeurs \u00e0 la musulmane, majoritairement \u00ab\u00a0vieux-chr\u00e9tiens\u00a0\u00bb<a title=\"Halal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Halal\">sacrifiant les b\u00eates<\/a>\u00a0selon la demande de leurs clients)\u00a0; les sorci\u00e8res\u00a0<i>brugeria<\/i>\u00a0capables de voler la nuit et se transformer en animaux et les sorciers et sorci\u00e8res\u00a0<i>hechiceria<\/i>\u00a0usant d&rsquo;artifices magiques ou divinatoires,\u00a0<a title=\"Astrologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Astrologie\">astrologues<\/a>&#8230; A. Gonzalez-Raymond,\u00a0<i>op. cit<\/i>.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a025\u00a0?, 45 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-52\"><span class=\"reference-text\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1244-03\" data-sort-value=\"1244-03\">mars 1244<\/time>, environ 200 cathares sont br\u00fbl\u00e9s \u00e0\u00a0<a title=\"Ch\u00e2teau de Monts\u00e9gur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_de_Monts%C3%A9gur\">Monts\u00e9gur<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-53\"><span class=\"reference-text\">En 1278, 200 cathares sont br\u00fbl\u00e9s \u00e0 V\u00e9rone.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-54\"><span class=\"reference-text\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1239-05-20\" data-sort-value=\"1239-05-20\">13 mai 1239<\/time>, 183 accus\u00e9s sont br\u00fbl\u00e9s \u00e0\u00a0<a title=\"Berg\u00e8res-l\u00e8s-Vertus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berg%C3%A8res-l%C3%A8s-Vertus\">Berg\u00e8res-l\u00e8s-Vertus<\/a>\u00a0lors d&rsquo;une inquisition men\u00e9e par\u00a0<a title=\"Robert le Bougre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_le_Bougre\">Robert le Bougre<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-55\"><span class=\"reference-text\">On br\u00fblait l&rsquo;effigie des personnes condamn\u00e9es au b\u00fbcher qui avaient \u00e9chapp\u00e9 \u00e0 l&rsquo;ex\u00e9cution, soit parce qu&rsquo;ils \u00e9taient morts avant la condamnation, soit parce qu&rsquo;ils avaient r\u00e9ussi \u00e0 s&rsquo;\u00e9chapper.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-56\"><span class=\"reference-text\">Bennassar, dans\u00a0<i>L&rsquo;Inquisition espagnole<\/i>,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0I<\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">15-16<\/span>, indique qu&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Henry-Charles Lea\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry-Charles_Lea\">Henry-Charles Lea<\/a>\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0n&rsquo;\u00e9prouvait aucune sympathie pour le Saint-Office\u00a0\u00bb<\/span>, mais que la conclusion de son\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>History of the Inquisition in Spain<\/i><\/span>\u00a0(1906-1907), qui\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0reste, en d\u00e9pit de [son anciennet\u00e9], l&rsquo;ouvrage le plus document\u00e9 sur le sujet\u00a0\u00bb<\/span>, est que\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Llorente exag\u00e8re \u00e9norm\u00e9ment\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/libro.uca.edu\/lea4\/lea4.htm\" rel=\"nofollow\">tome\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Flibro.uca.edu%2Flea4%2Flea4.htm\">archive<\/a>]<\/small>, livre\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\"><span class=\"romain\">IX<\/span><\/abbr>,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a02<\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">516-525<\/span>). De m\u00eame,\u00a0<a title=\"Henry Kamen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Kamen\">Henry Kamen<\/a>, dans\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>The Spanish Inquisition: A Historical Revision<\/i><\/span>, \u00e9crit\u00a0:\u00a0<span class=\"citation not_fr_quote\" lang=\"en\">\u00ab\u00a0<span class=\"italique\">Llorente came up with the incredible figures of 31,912 relaxations in person, 17,659 relaxations in effigy, and 291,450 penitents, a grand total of 341,021 victims. All the historical evidence has shown this greatly exaggerated figure to be without any foundation<\/span>\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">280-281<\/span>\u00a0de l&rsquo;\u00e9dition de 1965).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-57\"><span class=\"reference-text\">Lea 1906-1907,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/libro.uca.edu\/lea4\/lea4.htm\" rel=\"nofollow\">tome\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Flibro.uca.edu%2Flea4%2Flea4.htm\">archive<\/a>]<\/small>, livre\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\"><span class=\"romain\">IX<\/span><\/abbr>, chapitre 2, page 517\u00a0:\u00a0<span class=\"citation not_fr_quote\" lang=\"en\">\u00ab\u00a0<span class=\"italique\">There is no question that the number of these has been greatly exaggerated in popular belief, an exaggeration to which Llorente has largely contributed by his absurd method of computation\u2026<\/span>\u00a0\u00bb<\/span>. De m\u00eame, G\u00e9rard Dufour, sp\u00e9cialiste reconnu de Llorente, \u00e9crit dans l&rsquo;article\u00a0<span class=\"lang-es\" lang=\"es\"><i>Juan Antonio Llorente, de servidor a cr\u00edtico de la Inquisici\u00f3n<\/i><\/span>\u00a0(<span class=\"lang-es\" lang=\"es\"><i>Historia 16<\/i><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a083, 1983,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0210-6353\" rel=\"nofollow\">0210-6353<\/a><\/span>)<\/small>)\u00a0:\u00a0<span class=\"citation not_fr_quote\" lang=\"es\">\u00ab\u00a0<span class=\"italique\">Lo que interesaba en la\u00a0<i>Historia cr\u00edtica<\/i>\u00a0no era tanto lo que dec\u00eda Llorente como lo que permit\u00eda decir contra los ultrarrealistas de otra sociedad secreta, muy temida por los liberales franceses:\u00a0<i>Congr\u00e9gation<\/i>. Creyendo hacer una obra hist\u00f3rica, Llorente hab\u00eda hecho obra pol\u00edtica<\/span>\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-58\"><span class=\"reference-text\">Guy Bedouelle, \u00ab\u00a0L&rsquo;inquisition, l\u00e9gende et ch\u00e2timent\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Le Vif l&rsquo;Express<\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a03259, d\u00e9cembre 2013,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a088.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:1-59\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Voir l&rsquo;article\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cbsnews.com\/stories\/2004\/06\/15\/world\/main623253.shtml\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Vatican looks back at Inquisition<\/span>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cbsnews.com%2Fstories%2F2004%2F06%2F15%2Fworld%2Fmain623253.shtml\">archive<\/a>]<\/small>, Frances d&rsquo;Emilio, Associated Press (report\u00e9 par CBS News), 6 juin 2004.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-60\"><span class=\"reference-text\">Dossier \u00ab\u00a0Inquisition et int\u00e9grisme\u00a0\u00bb,\u00a0<span class=\"lang-es\" lang=\"es\"><i>Historia sp\u00e9cial<\/i><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a047, mai-juin 1997.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-61\"><span class=\"reference-text\">Patrick Henriet (Ma\u00eetre de conf\u00e9rence d&rsquo;histoire m\u00e9di\u00e9vale \u00e0 l&rsquo;Universit\u00e9 Paris\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr>\u00a0Sorbonne) dans\u00a0<i>Histoire de la papaut\u00e9<\/i>, sous la direction d&rsquo;Yves-Marie Hilaire,\u00a0<i>Le contr\u00f4le du monde chr\u00e9tien<\/i>, coll. Histoire, Points Seuil, 2003,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">225-226<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-62\"><span class=\"reference-text\">Bartolom\u00e9 Bennassar,\u00a0<i>L&rsquo;inquisition espagnole\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>\u00a0(les quatre temps)\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a035,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a039.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-63\"><span class=\"reference-text\">Jean Dumont,\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=rakTP6csWJIC&amp;pg=PA539&amp;lpg=PA539\" rel=\"nofollow\">L&rsquo;\u00c9glise au risque de l&rsquo;Histoire<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DrakTP6csWJIC%26pg%3DPA539%26lpg%3DPA539\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, \u00c9dition de Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0307, 1984.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-64\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation not_fr_quote\" lang=\"la\">\u00ab\u00a0<span class=\"italique\"><i>Anno Domini millessimo quadringentessimo octogessimo primo, Sixto\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr>\u00a0pontifice maximo, Ferdinand\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\"><span class=\"romain\">V<\/span><\/abbr>\u00a0et Elisabeth Hispaniarum et utriusque Sicili\u0153 regibus catholicis, Sacrum Inquisitionis Off\u00eecium contra h\u0153reticos judaizantes ad fidei exaltationem hic exordium sumpsit. Ubi post Jud\u0153orum et Saracenorum ex pulsionem ad annum usque millessimum quingen tessimum vigessimum quartum, divo Carolo Romanorum imperatore ex materna hereditate eorumdem regum catholicorum successore tunc regnante, ac reverendissimo domino Alphonso Manrico archiepiscopo Hispalensi fidei officia pr\u0153fecto, viginti millia hereticorum et ultra nefandum h\u0153reseos crimen abjurarunt, necnon hominum fere millia in suis h\u0153resibus obstinatorum postea jure previo ignibus tradita sunt et combusta. Innocentio\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><\/abbr>, Alexandro\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\"><span class=\"romain\">VI<\/span><\/abbr>, Pio\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr>, Julio\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr>, Leonne\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\"><span class=\"romain\">X<\/span><\/abbr>, Adriano\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\"><span class=\"romain\">VI<\/span><\/abbr>\u00a0(qui etiam dum cardinalis Hispaniarum gubernator, ac generalis inquisitor esset, in summum pontificatum assumptus est) et Clemente\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr>\u00a0annuentibus et faventibus. Domini nostri imperatoris jussu et impensis, licenciatus de la Cueva poni jussit, dictante domino Didaco a Cortegana archidiacono Hispalensi, anno Domini millessimo quingentessimo vigessimo quarto.<\/i><\/span>\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0Cit\u00e9 par Llorente,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=VDs3AAAAMAAJ&amp;pg=RA6-PA274\" rel=\"nofollow\"><i>Histoire critique de l&rsquo;inquisition d&rsquo;Espagne<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DVDs3AAAAMAAJ%26pg%3DRA6-PA274\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">274-275<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-66\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.abbaye-saint-benoit.ch\/benoit\/page8.html\" rel=\"nofollow\">R\u00e8gle de st. Beno\u00eet<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.abbaye-saint-benoit.ch%2Fbenoit%2Fpage8.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-67\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"trad._De_Genoude\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Tertulien,_trad._De_Genoude\" class=\"ouvrage\">Tertulien, trad. De Genoude,\u00a0<cite class=\"italique\">\u00c0 Scapula<\/cite>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.tertullian.org\/french\/g2_14_ad_scapulam.htm\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.tertullian.org%2Ffrench%2Fg2_14_ad_scapulam.htm\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>, Toutefois, chaque homme re\u00e7oit de la loi et de la nature la libert\u00e9 d&rsquo;adorer ce que bon lui semble\u00a0: quel mal ou quel bien fait \u00e0 autrui ma religion\u00a0? Il est contraire \u00e0 la religion de contraindre \u00e0 la religion, qui doit \u00eatre embrass\u00e9e volontairement et non par force, puisque tout sacrifice demande le consentement du c\u0153ur. Aussi quand m\u00eame vous nous forceriez de sacrifier, il n&rsquo;en reviendrait aucun honneur \u00e0 vos dieux, qui ne peuvent se plaire \u00e0 des sacrifices arrach\u00e9s par la contrainte, \u00e0 moins qu&rsquo;ils n&rsquo;aiment la violence. (\u00a72.2)<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-68\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"d'Aquin\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Thomas_d'Aquin\" class=\"ouvrage\">Thomas d&rsquo;Aquin,\u00a0<cite class=\"italique\">Somme th\u00e9ologique<\/cite>\u00a0<small>(\/bibliotheque\/sommes\/2sommetheologique1a2a.htm)<\/small>, comme on l&rsquo;a vu dans la premi\u00e8re partie, la conscience n&rsquo;est que l&rsquo;application de la science aux actes. Or, la science appartient \u00e0 la raison. Donc la volont\u00e9 qui s&rsquo;\u00e9carte de la raison erron\u00e9e va contre la conscience. Mais une volont\u00e9 de ce genre est mauvaise\u00a0; car il est dit dans l&rsquo;\u00e9p\u00eetre aux Romains (14, 23)\u00a0: \u00ab\u00a0Tout ce qui ne vient pas de la bonne foi est p\u00e9ch\u00e9\u00a0\u00bb, c&rsquo;est-\u00e0-dire ce qui est contre la conscience. Donc la volont\u00e9 en opposition avec la raison erron\u00e9e est mauvaise.<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-69\"><span class=\"reference-text\">Julien Thery,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/12873217\/_Une_politique_de_la_terreur._L%C3%A9v%C3%AAque_dAlbi_Bernard_de_Castanet_v._1240-1317_et_lInquisition_dans_Les_inquisiteurs._Portraits_de_d%C3%A9fenseurs_de_la_foi_en_Languedoc_XIIIe-XIVe_s._dir._L._Albaret_Toulouse_Privat_2001_p._71-87\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Une politique de la terreur. Bernard de Castanet (v. 1240-1317) et l&rsquo;Inquisition\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F12873217%2F_Une_politique_de_la_terreur._L%25C3%25A9v%25C3%25AAque_dAlbi_Bernard_de_Castanet_v._1240-1317_et_lInquisition_dans_Les_inquisiteurs._Portraits_de_d%25C3%25A9fenseurs_de_la_foi_en_Languedoc_XIIIe-XIVe_s._dir._L._Albaret_Toulouse_Privat_2001_p._71-87\">archive<\/a>]<\/small><abbr class=\"abbr indicateur-format format-pdf\" title=\"Document au format Portable Document Format (PDF)\">[PDF]<\/abbr>, paru dans L. Albaret (dir.),\u00a0<i>Les inquisiteurs. Portraits de d\u00e9fenseurs de la foi en Languedoc (<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle)<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-70\"><span class=\"reference-text\">Laurent Albaret\u00a0<i>L&rsquo;inquisition rempart de la foi\u00a0?<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a062 &amp; 65.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-71\"><span class=\"reference-text\">Tribunaux locaux.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-72\"><span class=\"reference-text\">Bartolom\u00e9 Bennassar,\u00a0<i>L&rsquo;Inquisition espagnole\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>\u00a0(Pour l&rsquo;\u00c9tat, contre l&rsquo;\u00c9tat).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-73\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=qHoOAAAAYAAJ\" rel=\"nofollow\">Lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DqHoOAAAAYAAJ\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-74\"><span class=\"reference-text\">Par exemple dans\u00a0<i><a title=\"Candide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Candide\">Candide<\/a><\/i>\u00a0et dans\u00a0<i><a title=\"La Princesse de Babylone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Princesse_de_Babylone\">La Princesse de Babylone<\/a><\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-75\"><span class=\"reference-text\">Voir l&rsquo;article\u00a0<i><a title=\"Discours pr\u00e9liminaire de l'Encyclop\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Discours_pr%C3%A9liminaire_de_l%27Encyclop%C3%A9die#Contexte\">Discours pr\u00e9liminaire de l&rsquo;Encyclop\u00e9die<\/a><\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-76\"><span class=\"reference-text\">Un \u00e9cho tardif de cette logique se trouve dans\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Les Fr\u00e8res Karamazov (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Fr%C3%A8res_Karamazov_(roman)\">Les Fr\u00e8res Karamazov<\/a><\/i>, de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dosto\u00efevski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dosto%C3%AFevski\">Dosto\u00efevski<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Jacques_Heers-77\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Heers2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jacques_Heers2008\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jacques Heers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Heers\">Jacques\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Heers<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Moyen \u00c2ge, une imposture<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Perrin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Perrin\">\u00c9ditions Perrin<\/a>,\u00a0<time>2008<\/time>, 384\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-262-02943-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-262-02943-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-262-02943-2<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">271-300<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:12-78\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Combescure_Thiry2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Monique_Combescure_Thiry2005\" class=\"ouvrage\">Monique Combescure Thiry, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/hal.archives-ouvertes.fr\/file\/index\/docid\/484968\/filename\/Les_assassins_de_Pedro_Arbues.pdf\" rel=\"nofollow\"><cite>Les assassins de l\u2019inquisiteur Pedro Arbu\u00e9s<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fhal.archives-ouvertes.fr%2Ffile%2Findex%2Fdocid%2F484968%2Ffilename%2FLes_assassins_de_Pedro_Arbues.pdf\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">HAL<\/span>,\u00a0<i>Pratiques Hagiographiques dans l\u2019Espagne du Moyen \u00c2ge et du Si\u00e8cle d\u2019Or, CNRS-UMR5136-Universit\u00e9 Toulouse le Mirail-Toulouse II, M\u00e9ridiennes<\/i>,\u00a0<time>2005<\/time><\/span><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">235-241<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-79\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Robert I. Moore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_I._Moore\">Robert I. Moore<\/a>,\u00a0<i>The War on Heresy. Faith and Power in Medieval Europe<\/i>, Londres, Profile Books, 2014,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0401<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:2-80\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ames2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Christine_Caldwell_Ames2000\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Christine Caldwell\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ames<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">Peter Martyr: The Inquisitor as Saint<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Comitatus\u00a0: A Journal of Medieval and Renaissance Studies<\/span><\/i>, University of California,\u200e\u00a0<time>2000<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/2951844\/Peter_Martyr_The_Inquisitor_as_Saint\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F2951844%2FPeter_Martyr_The_Inquisitor_as_Saint\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-11\" data-sort-value=\"2019-12-11\">11 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-81\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"LLORENTES\u00e9gur1838\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Juan_Antonio_LLORENTEPhilippe-Paul_comte_de_S\u00e9gur1838\" class=\"ouvrage\">Juan Antonio\u00a0<span class=\"nom_auteur\">LLORENTE<\/span>\u00a0et Philippe-Paul comte de\u00a0<span class=\"nom_auteur\">S\u00e9gur<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire abr\u00e9g\u00e9e de l&rsquo;Inquisition d&rsquo;Espagne, \u2026 pr\u00e9c\u00e9d\u00e9e d&rsquo;un discours sur cette histoire par M. le Comte de S\u00e9gur. Quatri\u00e8me \u00e9dition, orn\u00e9e de figures<\/cite>,\u00a0<time>1838<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=36pdAAAAcAAJ&amp;pg=PA54&amp;dq=Pierre+de+Planedis\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3D36pdAAAAcAAJ%26pg%3DPA54%26dq%3DPierre%2Bde%2BPlanedis\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a054<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:3-82\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cosmovisions.com\/$Inquisition03.htm\" rel=\"nofollow\"><cite>L&rsquo;Inquisition dans divers pays<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cosmovisions.com%2F%24Inquisition03.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">cosmovisions.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-11\" data-sort-value=\"2019-12-11\">11 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-83\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Cant\u00f91847\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Cesare_Cant\u00f91847\" class=\"ouvrage\">Cesare\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Cant\u00f9<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire universelle<\/cite>,\u00a0<time>1847<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=zJyntpNTqQMC&amp;pg=PA171&amp;dq=Pagano+inquisition+valteline\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DzJyntpNTqQMC%26pg%3DPA171%26dq%3DPagano%2Binquisition%2Bvalteline\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0171<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-84\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lea2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Henry_Charles_Lea2005\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Henry Charles\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lea<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">A History of the Inquisition of the Middle Ages<\/cite>, Cosimo, Inc.,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2005-12-01\" data-sort-value=\"2005-12-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0d\u00e9cembre 2005<\/time>, 601\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1-59605-620-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1-59605-620-6\"><span class=\"nowrap\">978-1-59605-620-6<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=DmF2ymQCFYcC&amp;pg=PA237&amp;dq=Pagano+inquisition+valteline\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DDmF2ymQCFYcC%26pg%3DPA237%26dq%3DPagano%2Binquisition%2Bvalteline\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0237<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-85\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ames2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Christine_Caldwell_Ames2013\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Christine Caldwell\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ames<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Righteous Persecution\u00a0: Inquisition, Dominicans, and Christianity in the Middle Ages<\/cite>,\u00a0<a title=\"University of Pennsylvania Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/University_of_Pennsylvania_Press\">University of Pennsylvania Press<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-05-22\" data-sort-value=\"2013-05-22\">22 mai 2013<\/time>, 320\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-8122-0109-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-8122-0109-3\"><span class=\"nowrap\">978-0-8122-0109-3<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=SXCSFYqXuR4C&amp;pg=PA65&amp;dq=Pagano+inquisition+valteline\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DSXCSFYqXuR4C%26pg%3DPA65%26dq%3DPagano%2Binquisition%2Bvalteline\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a065<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-86\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.santiebeati.it\/dettaglio\/49075\" rel=\"nofollow\"><cite>Beato Antonio Pavoni su santiebeati.it<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.santiebeati.it%2Fdettaglio%2F49075\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Santiebeati.it<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-11\" data-sort-value=\"2019-12-11\">11 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-87\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Combescure2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Monique_Combescure2005\" class=\"ouvrage\">Monique\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Combescure<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0San Pedro Arbu\u00e9s, l&rsquo;inquisiteur assassin\u00e9\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Homenje a Henri Guerreiro. La hagiografia entre historia y literatura en la Espa\u00f1a de la Edad Media y del Siglo de Oro<\/cite>, Universidad de Navarra. Iberoamericana. Vervuert,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Biblioteca Aurea Hispanica\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2005-11\" data-sort-value=\"2005-11\">novembre 2005<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/hal.archives-ouvertes.fr\/hal-00918696\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fhal.archives-ouvertes.fr%2Fhal-00918696\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">405\u2013420<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-88\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Monter2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"E._William_Monter2003\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0E. William\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Monter<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Frontiers of Heresy\u00a0: The Spanish Inquisition from the Basque Lands to Sicily<\/cite>,\u00a0<a title=\"Cambridge University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cambridge_University_Press\">Cambridge University Press<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2003-11-13\" data-sort-value=\"2003-11-13\">13 novembre 2003<\/time>, 364\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-521-52259-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-521-52259-5\"><span class=\"nowrap\">978-0-521-52259-5<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=ROnDOB-HHVIC&amp;pg=PA179&amp;dq=Juan+Lopez+Cisneros\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DROnDOB-HHVIC%26pg%3DPA179%26dq%3DJuan%2BLopez%2BCisneros\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-89\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.newadvent.org\/cathen\/08026a.htm\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Inquisition<\/span><\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.newadvent.org%2Fcathen%2F08026a.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb,\u00a0<span class=\"italique\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Catholic Encyclopedia<\/span><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">newadvent.org<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-90\"><span class=\"reference-text\">Jacques Chiffoleau, \u00ab\u00a0Note sur la bulle\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Vergentis in senium<\/i><\/span>, la lutte contre les h\u00e9r\u00e9tiques du Midi et la construction des majest\u00e9s temporelles\u00a0\u00bb,\u00a0<i>op. cit.<\/i>\u00a0; texte latin et traduction de\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Vergentis in senium<\/i><\/span>\u00a0dans Patrick Gilli et Julien Th\u00e9ry,\u00a0<i>Le gouvernement pontifical et l\u2019Italie des villes au temps de la th\u00e9ocratie (fin-<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>-mi-<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0s.)<\/i>,\u00a0<i>op. cit.<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">553-561<\/span>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/32534765\/_Exp%C3%A9rience_italienne_et_norme_inquisitoriale_chapitre_11_dans_Patrick_Gilli_Julien_Th%C3%A9ry_Le_gouvernement_pontifical_et_lItalie_des_villes_au_temps_de_la_th%C3%A9ocratie_fin_XIIe-mi-XIVe_si%C3%A8cle_Montpellier_Presses_universitaires_de_la_M%C3%A9diterran%C3%A9e_2010_p._547-592_texte_int%C3%A9gral_\" rel=\"nofollow\">chapitre 11, disponible en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F32534765%2F_Exp%25C3%25A9rience_italienne_et_norme_inquisitoriale_chapitre_11_dans_Patrick_Gilli_Julien_Th%25C3%25A9ry_Le_gouvernement_pontifical_et_lItalie_des_villes_au_temps_de_la_th%25C3%25A9ocratie_fin_XIIe-mi-XIVe_si%25C3%25A8cle_Montpellier_Presses_universitaires_de_la_M%25C3%25A9diterran%25C3%25A9e_2010_p._547-592_texte_int%25C3%25A9gral_\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-91\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lower2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michael_Lower2003\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Michael\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lower<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">The burning at Mont-Aim\u00e9: Thibaut of Champagne\u2019s preparations for the Barons\u2019 Crusade of 1239<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Journal of Medieval History<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a029,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2003-06\" data-sort-value=\"2003-06\">juin 2003<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">95\u2013108<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0304-4181\" rel=\"nofollow\">0304-4181<\/a><\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/1873-1279\" rel=\"nofollow\">1873-1279<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.1016\/S0304-4181%2803%2900016-2\" rel=\"nofollow\">10.1016\/S0304-4181(03)00016-2<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/full\/10.1016\/S0304-4181%2803%2900016-2\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.tandfonline.com%2Fdoi%2Ffull%2F10.1016%2FS0304-4181%252803%252900016-2\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-06-04\" data-sort-value=\"2025-06-04\">4 juin 2025<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-92\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/salve-regina.com\/index.php?title=La_peine_de_mort_chez_St_Thomas_d%27Aquin\" rel=\"nofollow\"><cite>La peine de mort chez St Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fsalve-regina.com%2Findex.php%3Ftitle%3DLa_peine_de_mort_chez_St_Thomas_d%2527Aquin\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">salve-regina.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-01-27\" data-sort-value=\"2021-01-27\">27 janvier 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-93\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Michon2018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Cyrille_Michon2018\" class=\"ouvrage\">Cyrille\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Michon<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Conscience morale et libert\u00e9 religieuse chez saint Thomas d\u2019Aquin\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Libert\u00e9 des consciences et religion\u00a0: Enjeux et conflits (xiiie-xxe\u00a0si\u00e8cle)<\/cite>, Presses universitaires de Rennes,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Histoire\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2018<\/time>, 29\u201340\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7535-8895-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7535-8895-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-7535-8895-0<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/books.pur.172483\" rel=\"nofollow\">10.4000\/books.pur.172483<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.openedition.org\/pur\/172483\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.openedition.org%2Fpur%2F172483\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Congreso_Republica_Peru-94\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : espagnol\">(es)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.congreso.gob.pe\/participacion\/museo\/inquisicion\/historia-en-el-peru\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"es\"><i>Rese\u00f1a hist\u00f3rica en el Per\u00fa<\/i><\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.congreso.gob.pe%2Fparticipacion%2Fmuseo%2Finquisicion%2Fhistoria-en-el-peru%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Congr\u00e8s de la R\u00e9publique (P\u00e9rou)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Congr%C3%A8s_de_la_R%C3%A9publique_(P%C3%A9rou)\">www.congreso.gob.pe<\/a><\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-02-09\" data-sort-value=\"2021-02-09\">9 f\u00e9vrier 2021<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-95\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : espagnol\">(es)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cartagenacaribe.com\/historia\/colonia\/inquisicion.htm\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"es\">Historia de Cartagena de Indias &#8211; La Inquisici\u00f3n llega a Cartagena<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cartagenacaribe.com%2Fhistoria%2Fcolonia%2Finquisicion.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">cartagenacaribe.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-10-04\" data-sort-value=\"2017-10-04\">4 octobre 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-96\"><span class=\"reference-text\">Cf. encyclop\u00e6dia universalis.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-97\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : portugais\">(pt)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/ensina.rtp.pt\/artigo\/fim-da-inquisicao-em-portugal\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"pt\">Fim da Inquisi\u00e7\u00e3o em Portugal<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fensina.rtp.pt%2Fartigo%2Ffim-da-inquisicao-em-portugal%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb,\u00a0<a title=\"Radio-t\u00e9l\u00e9vision du Portugal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Radio-t%C3%A9l%C3%A9vision_du_Portugal\">Radio-t\u00e9l\u00e9vision du Portugal<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-98\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Jenny Gibbons,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.tangledmoon.org\/witchhunt.htm\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Recent Developments in the Study of the Great European Witch Hunt<\/span>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.tangledmoon.org%2Fwitchhunt.htm\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-99\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.vatican.va\/holy_father\/john_paul_ii\/apost_letters\/documents\/hf_jp-ii_apl_10111994_tertio-millennio-adveniente_fr.html\" rel=\"nofollow\"><i>Tertio millennio adveniente<\/i>, \u00a7 33<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.vatican.va%2Fholy_father%2Fjohn_paul_ii%2Fapost_letters%2Fdocuments%2Fhf_jp-ii_apl_10111994_tertio-millennio-adveniente_fr.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-100\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cairn.info\/revue-bulletin-de-l-institut-pierre-renouvin-2012-2-page-131.htm\" rel=\"nofollow\">Florian Michel, \u00ab\u00a0Les Archives secr\u00e8tes vaticanes\u00a0: des sources pour l\u2019histoire des relations internationales\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Bulletin de l&rsquo;Institut Pierre Renouvin<\/i>\u00a02\/2012 (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a036),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">131-137<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cairn.info%2Frevue-bulletin-de-l-institut-pierre-renouvin-2012-2-page-131.htm\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-101\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Voir l&rsquo;article\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/query.nytimes.com\/gst\/fullpage.html?res=950CE5DA143FF932A05753C1A96E958260&amp;scp=14&amp;sq=Inquisition&amp;st=nyt\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Vatican Is Investigating the Inquisition, in Secret<\/span>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fquery.nytimes.com%2Fgst%2Ffullpage.html%3Fres%3D950CE5DA143FF932A05753C1A96E958260%26scp%3D14%26sq%3DInquisition%26st%3Dnyt\">archive<\/a>]<\/small>, Alessandra Stanley,\u00a0<i>New York Times<\/i>, 31 octobre 1998.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Voir_aussi\">Voir aussi<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Sources_primaires_imprim\u00e9es\"><span id=\"Sources_primaires_imprim.C3.A9es\"><\/span>Sources primaires imprim\u00e9es<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Eymerich2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Nicolas_Eymerich2001\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Nicolas Eymerich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Eymerich\">Nicolas Eymerich<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0du latin par Louis Sala-Molins, adapt\u00e9 en 1578 par Francisco Pe\u00f1a),\u00a0<cite class=\"italique\"><a title=\"Le Manuel des inquisiteurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Manuel_des_inquisiteurs\">Le Manuel des inquisiteurs<\/a><\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">\u00c9ditions Albin Michel<\/a>,\u00a0<time>2001<\/time>, 304\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-226-12578-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-226-12578-7\"><span class=\"nowrap\">2-226-12578-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>..<\/li>\n<li><span id=\"Pales-Gobilliar_(traduction)2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Annette_Pales-Gobilliar_(traduction)2002\" class=\"ouvrage\">Annette Pales-Gobilliar (traduction) (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0du latin),\u00a0<cite class=\"italique\">Livre des sentences de l&rsquo;inquisiteur\u00a0<a title=\"Bernard Gui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Gui\">Bernard Gui<\/a>, 1308-1323<\/cite>, Paris, CNRS,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Sources d&rsquo;histoire m\u00e9di\u00e9vale\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2002<\/time>, 1 801\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-271-06047-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-271-06047-8\"><span class=\"nowrap\">2-271-06047-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Gui2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Bernard_Gui2006\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Bernard Gui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Gui\">Bernard Gui<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0du latin par G Drioux, et\u00a0<a title=\"Guillaume Mollat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guillaume_Mollat\">Guillaume Mollat<\/a>),\u00a0<cite class=\"italique\"><a title=\"Manuel de l'inquisiteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuel_de_l%27inquisiteur\">Manuel de l&rsquo;inquisiteur<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Bernard Gui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Gui\">Bernard Gui<\/a><\/cite>, Paris,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Belles Lettres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Belles_Lettres\">Belles Lettres<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Les classiques de l&rsquo;histoire de France au Moyen \u00c2ge\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2006<\/time>, 167\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-251-34055-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-251-34055-6\"><span class=\"nowrap\">2-251-34055-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Th\u00e9ry2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Julien_Th\u00e9ry2010\" class=\"ouvrage\">Julien Th\u00e9ry (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0du latin),\u00a0<cite class=\"italique\">Le\u00a0<i>Livre des sentences<\/i>\u00a0de l&rsquo;inquisiteur\u00a0<a title=\"Bernard Gui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Gui\">Bernard Gui<\/a>. Extraits choisis, traduits et pr\u00e9sent\u00e9s<\/cite>, Paris,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"CNRS\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/CNRS\">CNRS<\/a>\u00a0\u00e9ditions,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Lire le Moyen \u00c2ge (poche)\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2010<\/time>, 271\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-271-06859-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-271-06859-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-271-06859-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Jes\u00fas_Mart\u00ednez_de_Bujanda1984\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Jes\u00fas Mart\u00ednez de Bujanda<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Index de l&rsquo;Inquisition espagnole<\/cite>, Sherbrooke (Canada),\u00a0<a title=\"Librairie Droz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Droz\">Librairie Droz<\/a>,\u00a0<time>1984<\/time>, 799\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7622-0024-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7622-0024-5\"><span class=\"nowrap\">2-7622-0024-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span>. Sur\u00a0<a title=\"Google Livres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Google_Livres\">Google Livres<\/a>.<\/li>\n<li><span id=\"Marsollier1693\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jacques_Marsollier1693\" class=\"ouvrage\">Jacques Marsollier,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de l&rsquo;Inquisition et son origine<\/cite>, Pierre Marteau,\u00a0<time>1693<\/time><\/span><\/span>. Sur\u00a0<a title=\"Google Livres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Google_Livres\">Google Livres<\/a>.<\/li>\n<li><span id=\"InstitorisSprengerDanet\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Heinrich_InstitorisJacques_SprengerAmand_Danet\" class=\"ouvrage\">Heinrich Institoris,\u00a0<a title=\"Jacques Sprenger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Sprenger\">Jacques Sprenger<\/a>\u00a0et Amand Danet,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Marteau des sorci\u00e8res,\u00a0<a title=\"Malleus Maleficarum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malleus_Maleficarum\">Malleus Maleficarum<\/a><\/cite><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Llorente1817\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Juan_Antonio_Llorente1817\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Juan Antonio Llorente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juan_Antonio_Llorente\">Juan Antonio\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Llorente<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire critique de l&rsquo;Inquisition d&rsquo;Espagne\u00a0: Depuis l&rsquo;\u00e9poque de son \u00e9tablissement par Ferdinand V jusqu&rsquo;au r\u00e8gne de Ferdinand VII<\/cite>, Treuttel et W\u00fcrz,\u00a0<time>1817<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/openlibrary.org\/books\/OL20596753M\/Histoire_critique_de_l%27Inquisition_d%27Espagne_dupuis_l%27%C3%A9poque_de_son_%C3%A9tablissement_par_Fedinand_...\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fopenlibrary.org%2Fbooks%2FOL20596753M%2FHistoire_critique_de_l%2527Inquisition_d%2527Espagne_dupuis_l%2527%25C3%25A9poque_de_son_%25C3%25A9tablissement_par_Fedinand_...\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Approches_g\u00e9n\u00e9rales\"><span id=\"Approches_g.C3.A9n.C3.A9rales\"><\/span>Approches g\u00e9n\u00e9rales<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Laurent_Albaret2006\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Laurent Albaret<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L\u2019Inquisition, rempart de la foi\u00a0?<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00c9ditions Gallimard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a title=\"D\u00e9couvertes Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9couvertes_Gallimard\">D\u00e9couvertes Gallimard<\/a>\u00a0\/ Religions\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0<a title=\"Liste des volumes de \u00ab D\u00e9couvertes Gallimard \u00bb (2e partie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_volumes_de_%C2%AB_D%C3%A9couvertes_Gallimard_%C2%BB_(2e_partie)\">366<\/a>),\u00a0<time>2006<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"cinqui\u00e8me\">5<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01998), 128\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-053458-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-053458-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-053458-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Bagnaudez\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Jacqueline Martin-Bagnaudez<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Inquisition\u00a0: mythes et r\u00e9alit\u00e9s<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Descl\u00e9e de Brouwer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Descl%C3%A9e_de_Brouwer\">\u00c9ditions Descl\u00e9e de Brouwer<\/a>,\u00a0<time>1992<\/time>, 136\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-220-03310-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-220-03310-4\"><span class=\"nowrap\">2-220-03310-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><a title=\"Michael Baigent\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michael_Baigent\">Michael Baigent<\/a>\u00a0&amp;\u00a0<a title=\"Richard Leigh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Richard_Leigh\">Richard Leigh<\/a>, The Inquisition, Penguin Books Limited, 2000.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0140274669\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0140274669\"><span class=\"nowrap\">0140274669<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9780140274660\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9780140274660\"><span class=\"nowrap\">9780140274660<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Agostino Borromeo (\u00e9d.), L&rsquo;inquisizione. Atti del Simposio internazionale (Citt\u00e0 del Vaticano, 29-31 ottobre 1998). Biblioteca Apostolica Vaticana, 2003,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0786\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/88-210-0761-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/88-210-0761-8\"><span class=\"nowrap\">88-210-0761-8<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><span id=\"Francisco_Bethencourt1995\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Francisco Bethencourt<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Inquisition \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque moderne\u00a0: Espagne, Italie, Portugal,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>,\u00a0<a title=\"Librairie Arth\u00e8me Fayard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Arth%C3%A8me_Fayard\">Fayard<\/a>,\u00a0<time>1995<\/time>, 539\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-213-59298-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-213-59298-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-213-59298-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<i>Dizionario storico dell\u2019Inquisizione<\/i>, ed. by V. Lavenia, A. Prosperi, J. Tedeschi, 4 voll., Edizioni della Normale, Pisa, 2010.<\/li>\n<li><span id=\"Dedieu1987\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Pierre_Dedieu1987\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Pierre Dedieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Dedieu\">Jean-Pierre Dedieu<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Inquisition<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cerf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cerf\">\u00c9ditions du Cerf<\/a>,\u00a0<time>1987<\/time>, 128\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-204-02830-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-204-02830-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-204-02830-1<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=CUqBZ-O6Uy8C&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DCUqBZ-O6Uy8C%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><a title=\"Jean-Pierre Dedieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Dedieu\">Jean-Pierre Dedieu<\/a>, Ren\u00e9 Millar Carvacho, \u00ab\u00a0Entre histoire et m\u00e9moire. L&rsquo;Inquisition \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque moderne\u00a0: dix ans d&rsquo;historiographie\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Revue des Annales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Revue_des_Annales\">Annales<\/a><\/i>, 2002,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">349-372<\/span>.\u00a0<small>[<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.persee.fr\/web\/revues\/home\/prescript\/article\/ahess_0395-2649_2002_num_57_2_280051\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fweb%2Frevues%2Fhome%2Fprescript%2Farticle%2Fahess_0395-2649_2002_num_57_2_280051\">archive<\/a>]<\/small>]<\/small>.<\/li>\n<li><span id=\"Henri_Maisonneuve1989\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Henri Maisonneuve<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Inquisition<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Descl\u00e9e de Brouwer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Descl%C3%A9e_de_Brouwer\">Descl\u00e9e de Brouwer<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0L&rsquo;horizon du croyant\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1989<\/time>, 170\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7189-0418-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7189-0418-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-7189-0418-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Peters1988\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Edward_Peters1988\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Edward\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Peters<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Inquisition<\/cite>, New York, The Free Press,\u00a0<time>1988<\/time>, 362\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-02-924980-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-02-924980-5\"><span class=\"nowrap\">0-02-924980-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"TestasTestas2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Guy_TestasJean_Testas2001\" class=\"ouvrage\">Guy Testas et Jean Testas,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Inquisition<\/cite>,\u00a0<a title=\"Presses universitaires de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Presses_universitaires_de_France\">Presses universitaires de France<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Que sais-je\u00a0?\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2001<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"huiti\u00e8me\">8<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01966), 126\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-13-038119-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-13-038119-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-13-038119-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"van_der_Vekene1982\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Emil_van_der_Vekene1982\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : latin\">(la)<\/abbr>\u00a0Emil van der Vekene (Bibliographie de 7\u00a0110\u00a0titres sur l&rsquo;Inquisition),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"la\">Bibliotheca bibliographica histori\u00e6 sanct\u00e6 inquisitionis<\/cite>, Topos-Verlag, 1982-83, 1992, 3 volumes\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-289-00272-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-289-00272-9\"><span class=\"nowrap\">978-3-289-00272-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Gr\u00e9gory_Woimb\u00e9e2009\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Gr\u00e9gory Woimb\u00e9e<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L\u2019\u00c9glise et l\u2019Inquisition<\/cite>, Perpignan, Tempora,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0La v\u00e9ritable histoire\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2009<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a02009), 173\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-916053-72-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-916053-72-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-916053-72-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><a title=\"Salomon Reinach\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salomon_Reinach\">Salomon Reinach<\/a>,\u00a0<i>Cultes, Mythes et Religions<\/i>, Robert Laffont collection Bouquins, Les apologies de l&rsquo;inquisition pages 1066 \u00e0 1088 et L&rsquo;inquisition et les Juifs pages 1089 \u00e0 1101,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-221-07348-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-221-07348-7\"><span class=\"nowrap\">2-221-07348-7<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Proc\u00e9dure_inquisitoire_2\"><span id=\"Proc.C3.A9dure_inquisitoire_2\"><\/span>Proc\u00e9dure inquisitoire<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Federico Barbierato,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/journals.openedition.org\/acrh\/5223\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Les corps comme preuve. M\u00e9decins et inquisiteurs dans les pratiques judiciaires du Saint-Office\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Facrh%2F5223\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"L'Atelier du Centre des recherches historiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Atelier_du_Centre_des_recherches_historiques\">L\u2019Atelier du Centre de recherches historiques<\/a><\/i>, 11 | 2013, mis en ligne le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-07-08\" data-sort-value=\"2013-07-08\">8 juillet 2013<\/time><\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Richard M. Fraher, \u00ab\u00a0IV Lateran&rsquo;s Revolution in Criminal Procedure: the Birth of\u00a0<i>Inquisitio<\/i>, the End of Ordeals, and Innocent III&rsquo;s Vision of Ecclesiastical Politics\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Studia in honorem Eminentissimi Cardinalis Alphonsi M. Stickler<\/i>, \u00e9d. R. J. Castillo Lara, Rome, 1992.<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/32534765\/_Exp%C3%A9rience_italienne_et_norme_inquisitoriale_chapitre_11_dans_Patrick_Gilli_Julien_Th%C3%A9ry_Le_gouvernement_pontifical_et_lItalie_des_villes_au_temps_de_la_th%C3%A9ocratie_fin_XIIe-mi-XIVe_si%C3%A8cle_Montpellier_\" rel=\"nofollow\">Patrick Gilli, Julien Th\u00e9ry, \u00ab\u00a0Exp\u00e9rience italienne et norme inquisitoriale\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le gouvernement pontifical et l&rsquo;Italie des villes au temps de la th\u00e9ocratie (fin\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Douzi\u00e8me\">XII<sup>e<\/sup><\/abbr>-mi-<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle)<\/i>, Montpellier\u00a0: Presses universitaires de la M\u00e9diterran\u00e9e, 2010, chapitre XI,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">547-592<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F32534765%2F_Exp%25C3%25A9rience_italienne_et_norme_inquisitoriale_chapitre_11_dans_Patrick_Gilli_Julien_Th%25C3%25A9ry_Le_gouvernement_pontifical_et_lItalie_des_villes_au_temps_de_la_th%25C3%25A9ocratie_fin_XIIe-mi-XIVe_si%25C3%25A8cle_Montpellier_\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0(sources latines \u00e9dit\u00e9es, traduites et pr\u00e9sent\u00e9es), disponible en ligne.<\/li>\n<li><span id=\"Henri_Maisonneuve1960\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Henri Maisonneuve<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">\u00c9tudes sur les origines de l&rsquo;Inquisition<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Descl\u00e9e de Brouwer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Descl%C3%A9e_de_Brouwer\">\u00c9ditions Descl\u00e9e de Brouwer<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0J. Vrin (Paris)\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1960<\/time>, 170\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7189-0418-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7189-0418-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-7189-0418-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0Hubertus Mynarek,\u00a0<i>Die neue Inquisition, Sektenjagd in Deutschland &#8211; Mentalit\u00e4t, Motivation, Methoden kirchlicher und staatlicher Sektenbeauftragter<\/i>, Maison d&rsquo;\u00e9dition Das Weisse Pferd,\u00a0<a title=\"Marktheidenfeld\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marktheidenfeld\">Marktheidenfeld<\/a>, 1999<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/1198008\/_Justice_inquisitoire_et_construction_de_la_souverainet%C3%A9_le_mod%C3%A8le_eccl%C3%A9sial_XIIe-XIVe_si%C3%A8cles_._Normes_pratiques_diffusion_\" rel=\"nofollow\">Julien Th\u00e9ry, \u00ab\u00a0Justice inquisitoire et construction de la souverainet\u00e9\u00a0: le mod\u00e8le eccl\u00e9sial. Normes, pratiques, diffusion\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Annuaire de l&rsquo;EHESS. Comptes rendus des cours et des conf\u00e9rences 2004-2005<\/i>, Paris, EHESS, 2006,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">593-594<\/span>, en ligne.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F1198008%2F_Justice_inquisitoire_et_construction_de_la_souverainet%25C3%25A9_le_mod%25C3%25A8le_eccl%25C3%25A9sial_XIIe-XIVe_si%25C3%25A8cles_._Normes_pratiques_diffusion_\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li>Julien Th\u00e9ry,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/499318\/_Fama_lopinion_publique_comme_preuve._Aper%C3%A7u_sur_la_r%C3%A9volution_m%C3%A9di%C3%A9vale_de_linquisitoire_XIIe-XIVe_si%C3%A8cles_dans_La_preuve_en_justice_de_lAntiquit%C3%A9_%C3%A0_nos_jours_%C3%A9d._Bruno_Lemesle_Presses_universitaires_de_Rennes_2003_p._119-147\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<i>Fama<\/i>. L&rsquo;opinion publique comme preuve. Aper\u00e7u sur la r\u00e9volution m\u00e9di\u00e9vale de l&rsquo;inquisitoire\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>La preuve en justice de l&rsquo;Antiquit\u00e9 \u00e0 nos jours<\/i>, dir. Bruno Lemesle, Presses universitaires de Rennes, 2003,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">119-147<\/span>, accessible sur le site halshs.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F499318%2F_Fama_lopinion_publique_comme_preuve._Aper%25C3%25A7u_sur_la_r%25C3%25A9volution_m%25C3%25A9di%25C3%25A9vale_de_linquisitoire_XIIe-XIVe_si%25C3%25A8cles_dans_La_preuve_en_justice_de_lAntiquit%25C3%25A9_%25C3%25A0_nos_jours_%25C3%25A9d._Bruno_Lemesle_Presses_universitaires_de_Rennes_2003_p._119-147\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/499331\/_Faide_nobiliaire_et_justice_inquisitoire_de_la_papaut%C3%A9_%C3%A0_Sienne_au_temps_des_Neuf_les_recollectiones_d_une_enqu%C3%AAte_de_Beno%C3%AEt_XII_contre_l%C3%A9v%C3%AAque_Donosdeo_de_Malavolti_ASV_Collectoriae_61A_et_404A_\" rel=\"nofollow\">Julien Th\u00e9ry, \u00ab\u00a0Faide nobiliaire et justice inquisitoire de la papaut\u00e9 \u00e0 Sienne au temps des Neuf\u00a0: les recollectiones d\u2019une enqu\u00eate de Beno\u00eet XII contre l&rsquo;\u00e9v\u00eaque Donosdeo de\u2019 Malavolti (ASV, Collectori\u00e6 61A et 404A)\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Als die Welt in die Akten kam. Proze\u00dfschriftgut im europ\u00e4ischen Mittelalter<\/i>, \u00e9d. Susanne Lepsius, Thomas Wetzstein, Francfort, Klostermann (Rechtsprechung, 27), 2008,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">275-345<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F499331%2F_Faide_nobiliaire_et_justice_inquisitoire_de_la_papaut%25C3%25A9_%25C3%25A0_Sienne_au_temps_des_Neuf_les_recollectiones_d_une_enqu%25C3%25AAte_de_Beno%25C3%25AEt_XII_contre_l%25C3%25A9v%25C3%25AAque_Donosdeo_de_Malavolti_ASV_Collectoriae_61A_et_404A_\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\" style=\"text-align: justify;\">\n<h5 id=\"Inquisition_m\u00e9di\u00e9vale_2\"><span id=\"Inquisition_m.C3.A9di.C3.A9vale_2\"><\/span>Inquisition m\u00e9di\u00e9vale<\/h5>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Jean-Louis Biget\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Louis_Biget\">Jean-Louis Biget<\/a>, \u00ab\u00a0Un proc\u00e8s d\u2019Inquisition \u00e0 Albi en 1300\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Le cr\u00e9do, la morale et l\u2019Inquisition.\u00a0<a title=\"Cahiers de Fanjeaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cahiers_de_Fanjeaux\">Cahiers de Fanjeaux<\/a><\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a06, 1971,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">273-341<\/span>.<\/li>\n<li><a title=\"Jean-Louis Biget\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Louis_Biget\">Jean-Louis Biget<\/a>\u00a0(\u00e9d.), \u00ab\u00a0Inquisition et soci\u00e9t\u00e9 en pays d&rsquo;Oc,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles\u00a0\u00bb, Toulouse, Privat (<i><a title=\"Cahiers de Fanjeaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cahiers_de_Fanjeaux\">Cahiers de Fanjeaux<\/a><\/i>, hors-s\u00e9rie,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02), 2014.<\/li>\n<li><span id=\"Jean-Louis_Biget2007\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\"><a title=\"Jean-Louis Biget\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Louis_Biget\">Jean-Louis Biget<\/a><\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">H\u00e9r\u00e9sie et inquisition dans le midi de la France<\/cite>, Paris, Picard,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Les m\u00e9di\u00e9vistes fran\u00e7ais\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2007<\/time>, 247\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7084-0803-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7084-0803-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-7084-0803-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Didier_Le_Fur2012\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Didier Le Fur<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;inquisition en France, enqu\u00eate historique\u00a0: France,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Tallandier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Tallandier\">\u00c9ditions Tallandier<\/a>,\u00a0<time>2012<\/time>, 190\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84734-934-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84734-934-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-84734-934-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Henri-Charles_Lea2004\" class=\"ouvrage\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"Henri-Charles Lea\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri-Charles_Lea\"><span class=\"nom_auteur\">Henri-Charles Lea<\/span><\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0<a title=\"Salomon Reinach\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salomon_Reinach\">Salomon Reinach<\/a>),\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de l&rsquo;Inquisition au Moyen \u00c2ge<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Robert Laffont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Robert_Laffont\">\u00c9ditions Robert Laffont<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Bouquins\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2004<\/time>, 1 458\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-221-10238-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-221-10238-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-221-10238-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.\n<div><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/archive.org\/details\/histoiredelinqui01leah\" rel=\"nofollow\"><abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>\u00a0:\u00a0<i>Origines et proc\u00e9dures de l&rsquo;Inquisition<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Farchive.org%2Fdetails%2Fhistoiredelinqui01leah\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/archive.org\/details\/histoiredelinqu00fredgoog\" rel=\"nofollow\"><abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr>\u00a0:\u00a0<i>L&rsquo;Inquisition dans les divers pays de la Chr\u00e9tient\u00e9<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Farchive.org%2Fdetails%2Fhistoiredelinqu00fredgoog\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/archive.org\/details\/histoiredelinqu01leagoog\" rel=\"nofollow\"><abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr>\u00a0:\u00a0<i>Domaines particuliers de l&rsquo;activit\u00e9 inquisitoriale<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Farchive.org%2Fdetails%2Fhistoiredelinqu01leagoog\">archive<\/a>]<\/small>, Paris, Soci\u00e9t\u00e9 nouvelle de librairie et d&rsquo;\u00e9dition, 1900-1902.<\/div>\n<\/li>\n<li><span id=\"Zo\u00e9_Oldenbourg2003\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Zo\u00e9 Oldenbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zo%C3%A9_Oldenbourg\"><span class=\"nom_auteur\">Zo\u00e9 Oldenbourg<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le b\u00fbcher de Monts\u00e9gur &#8211; 16 mars 1244<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00c9ditions Gallimard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Les journ\u00e9es qui ont fait la France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_journ%C3%A9es_qui_ont_fait_la_France\">Les journ\u00e9es qui ont fait la France<\/a>\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2003<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01959), 603\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-07-032507-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-07-032507-5\"><span class=\"nowrap\">2-07-032507-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li>Julien Th\u00e9ry, \u00ab\u00a0Une politique de la terreur. L&rsquo;\u00e9v\u00eaque d\u2019Albi Bernard de Castanet (v. 1240-1317) et l\u2019Inquisition\u00a0\u00bb, dans\u00a0<span id=\"Laurent_Albaret2001\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Laurent Albaret<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Inquisiteurs. Portraits de d\u00e9fenseurs de la foi en Languedoc (<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle)<\/cite>, Toulouse,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Privat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Privat\">\u00c9ditions Privat<\/a>,\u00a0<time>2001<\/time>, 190\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7089-7521-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7089-7521-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-7089-7521-7<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">71-87<\/span><\/span>\u00a0<small>[<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/halshs.archives-ouvertes.fr\/docs\/00\/21\/60\/44\/PDF\/Thery_Une_politique_de_la_terreur._Bernard_de_Castanet_et_l_Inquisition.pdf\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fhalshs.archives-ouvertes.fr%2Fdocs%2F00%2F21%2F60%2F44%2FPDF%2FThery_Une_politique_de_la_terreur._Bernard_de_Castanet_et_l_Inquisition.pdf\">archive<\/a>]<\/small>]<\/small>.<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/3613777\/_Mort_%C3%A0_linquisiteur_dans_Le_Moyen_%C3%82ge_des_h%C3%A9r%C3%A9tiques_Les_collections_de_lHistoire_26_2005_p._76-77\" rel=\"nofollow\">Julien Th\u00e9ry, \u00ab\u00a0Mort \u00e0 l&rsquo;inquisiteur\u00a0!\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Le Moyen \u00c2ge des h\u00e9r\u00e9tiques<\/i>,\u00a0<i>Les collections de L&rsquo;Histoire<\/i>, 26, 2005,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">76-77<\/span>, disponible en ligne.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F3613777%2F_Mort_%25C3%25A0_linquisiteur_dans_Le_Moyen_%25C3%2582ge_des_h%25C3%25A9r%25C3%25A9tiques_Les_collections_de_lHistoire_26_2005_p._76-77\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/499340\/_Les_h%C3%A9r%C3%A9sies_du_XIIe_au_d%C3%A9but_du_XIVe_si%C3%A8cle_dans_Structures_et_dynamiques_de_la_vie_religieuse_en_Occident_1179-1449_ed._Marie-Madeleine_de_Cevins_Jean-Michel_Matz_Rennes_PUR_2010_p._373-386\" rel=\"nofollow\">Julien Th\u00e9ry, \u00ab\u00a0Les h\u00e9r\u00e9sies, du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Structures et dynamiques de la vie religieuse en Occident (1179-1449)<\/i>, dir. Marie-Madeleine de Cevins, Jean-Michel Matz, Rennes\u00a0: PUR, 2010,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">373-386<\/span>, en ligne.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F499340%2F_Les_h%25C3%25A9r%25C3%25A9sies_du_XIIe_au_d%25C3%25A9but_du_XIVe_si%25C3%25A8cle_dans_Structures_et_dynamiques_de_la_vie_religieuse_en_Occident_1179-1449_ed._Marie-Madeleine_de_Cevins_Jean-Michel_Matz_Rennes_PUR_2010_p._373-386\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/2233938\/_H%C3%A9r%C3%A9sies_et_r%C3%A9pression_inquisitoriale_en_Occitanie_v._1230-v._1330_dans_Religion_et_histoire_46_2012_p._49-55\" rel=\"nofollow\">Julien Th\u00e9ry, \u00ab\u00a0H\u00e9r\u00e9sie et r\u00e9pression inquisitoriale en Occitanie (v. 1230-v. 1330)\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Religion et histoire<\/i>, 46, 2012,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">49-55<\/span>.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F2233938%2F_H%25C3%25A9r%25C3%25A9sies_et_r%25C3%25A9pression_inquisitoriale_en_Occitanie_v._1230-v._1330_dans_Religion_et_histoire_46_2012_p._49-55\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\" style=\"text-align: justify;\">\n<h5 id=\"Inquisition_espagnole\">Inquisition espagnole<\/h5>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bennassar1979\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Bartolom\u00e9_Bennassar1979\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Bartolom\u00e9 Bennassar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bartolom%C3%A9_Bennassar\">Bartolom\u00e9 Bennassar<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>),\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Inquisition espagnole,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Hachette Livre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hachette_Livre\">Hachette<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Pluriel\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1979<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"r\u00e9impression\">r\u00e9impr.<\/abbr>\u00a02001), 382\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-01-003928-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-01-003928-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-01-003928-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Michel_Boeglin2003\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Michel Boeglin<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Inquisition espagnole au lendemain du concile de Trente. Le tribunal du Saint-Office de S\u00e9ville (1560-1700)<\/cite>, Montpellier, Presses de l&rsquo;Universit\u00e9 Montpellier\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr>,\u00a0<time>2003<\/time>, 678\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-84269-605-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-84269-605-0\"><span class=\"nowrap\">2-84269-605-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Rapha\u00ebl_Carrasco2001\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Rapha\u00ebl Carrasco<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Aux premiers temps de l&rsquo;Inquisition espagnole, 1478-1561<\/cite>, universit\u00e9 de Montpellier\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr>,\u00a0<time>2001<\/time>, 323\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84269-541-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84269-541-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-84269-541-5<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=yu0YCwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3Dyu0YCwAAQBAJ%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Dedieu1989\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Pierre_Dedieu1989\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Pierre Dedieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Dedieu\">Jean-Pierre Dedieu<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;administration de la foi. L&rsquo;Inquisition de Tol\u00e8de,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>, Madrid, Casa de Velazquez,\u00a0<time>1989<\/time>, 406\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/84-86839-07-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/84-86839-07-6\"><span class=\"nowrap\">84-86839-07-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Anita_Gonzalez-Raymond1996\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Anita Gonzalez-Raymond<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Inquisition et soci\u00e9t\u00e9 en Espagne. Les relations de causes du tribunal de Valence (1566-1700)<\/cite>, Diffusion Les Belles Lettres,\u00a0<time>1996<\/time>, 374\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-251-60618-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-251-60618-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-251-60618-7<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=U9bWBdkkspwC&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DU9bWBdkkspwC%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=U9bWBdkkspwC&amp;pg=PA40&amp;dq=coroza&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=2#v=onepage&amp;q=coroza&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DU9bWBdkkspwC%26pg%3DPA40%26dq%3Dcoroza%26hl%3Dfr%26source%3Dgbs_selected_pages%26cad%3D2%23v%3Donepage%26q%3Dcoroza%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><span id=\"Aline_Goosens1997\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Aline Goosens<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Inquisitions modernes dans les Pays-Bas m\u00e9ridionaux, 1520-1633\u00a0: Les victimes<\/cite>, universit\u00e9 de Bruxelles,\u00a0<time>1997<\/time>, 215\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8004-1170-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8004-1170-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-8004-1170-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Toby Green,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>Inquisition: The Reign of Fear<\/i><\/span>, Pan, 2008.<\/li>\n<li><span id=\"B\u00e9atrice_P\u00e9rez2007\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\"><a title=\"B\u00e9atrice P\u00e9rez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9atrice_P%C3%A9rez\">B\u00e9atrice P\u00e9rez<\/a><\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Inquisition, pouvoir, soci\u00e9t\u00e9\u00a0: La province de S\u00e9ville et ses jud\u00e9oconvers sous les rois catholiques<\/cite>, Paris, Honor\u00e9 Champion,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0\u00c9tudes d&rsquo;histoire m\u00e9di\u00e9vale\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2007<\/time>, 639\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7453-1628-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7453-1628-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-7453-1628-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Joseph P\u00e9rez,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>The Spanish Inquisition: A History<\/i><\/span>,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Yale University Press<\/span>, 2006.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\" style=\"text-align: justify;\">\n<h5 id=\"Inquisition_romaine\">Inquisition romaine<\/h5>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Christopher Black,\u00a0<i>The Italian Inquisition<\/i>, Yale University Press, New Haven\u2013London, 2009.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Andrea Del Col,\u00a0<i>L\u2019Inquisizione in Italia. Dall\u2019XI al XXI secolo<\/i>, Mondadori, Milan, 2006.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Massimo Firpo,\u00a0<i>Inquisizione romana e Controriforma. Studi sul cardinal Giovanni Morone (1509\u20131580) e il suo processo d\u2019eresia<\/i>, Morcelliana, Brescia, 2005.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Massimo Firpo,\u00a0<i>Vittore Soranzo vescovo ed eretico. Riforma della Chiesa e Inquisizione nell\u2019Italia del Cinquecento<\/i>, Laterza, Rome\u2013Bari, 2006.<\/li>\n<li><span id=\"Peter_Godman2009\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Peter Godman<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire secr\u00e8te de l&rsquo;Inquisition. De\u00a0<a title=\"Paul III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_III\">Paul\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Jean-Paul II\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Paul_II\">Jean-Paul\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/a><\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Perrin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Perrin\">\u00c9ditions Perrin<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Tempus\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2009<\/time><\/span>\u00a0(concerne seulement l&rsquo;Inquisition romaine et la Congr\u00e9gation de l&rsquo;Index).<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Adriano Prosperi,\u00a0<i>Tribunali della coscienza. Inquisitori, confessori, missionari<\/i>, Turin, Einaudi, 1996.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Giovanni Romeo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Romeo\">Giovanni Romeo<\/a>,\u00a0<i>Inquisitori, esorcisti e streghe nell\u2019Italia della Controriforma<\/i>, Sansoni, Florence, 1990.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Giovanni Romeo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Romeo\">Giovanni Romeo<\/a>,\u00a0<i>Ricerche su confessione dei peccati e Inquisizione nell\u2019Italia del Cinquecento<\/i>, La Citt\u00e0 del Sole, Naples, 1997.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Giovanni Romeo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Romeo\">Giovanni Romeo<\/a>,\u00a0<i>L\u2019Inquisizione nell\u2019Italia moderna<\/i>, Laterza, Rome-Bari, 2002.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Giovanni Romeo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Romeo\">Giovanni Romeo<\/a>,\u00a0<i>Amori proibiti. I concubini tra Chiesa e Inquisizione<\/i>, Laterza, Rome-Bari, 2008.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0John Tedeschi,\u00a0<i>The prosecution of heresy: collected studies on the Inquisition in early modern Italy<\/i>, Medieval &amp; Renaissance texts &amp; studies, Binghamton, New York, 1991.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Articles_connexes\">Articles connexes<\/h3>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Th\u00e9ocratie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ocratie\">Th\u00e9ocratie<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Catharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catharisme\">Catharisme<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Bulles\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Ad abolendam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ad_abolendam\">Ad abolendam<\/a><\/i>\u00a0(1184),\u00a0<i><a title=\"Vergentis in senium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vergentis_in_senium\">Vergentis in senium<\/a><\/i>\u00a0(1199),\u00a0<i><a title=\"Ad extirpanda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ad_extirpanda\">Ad extirpanda<\/a><\/i>\u00a0(1252)<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Index librorum prohibitorum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Index_librorum_prohibitorum\"><i>Index librorum prohibitorum (Index des livres interdits)<\/i><\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i><a title=\"Le Manuel des inquisiteurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Manuel_des_inquisiteurs\">Le Manuel des inquisiteurs<\/a><\/i>\u00a0: concerne la soumission \u00e0 la\u00a0<a title=\"Torture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torture\">Torture<\/a>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i><a title=\"Manuel de l'inquisiteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuel_de_l%27inquisiteur\">Manuel de l&rsquo;inquisiteur<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Bernard Gui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Gui\">Bernard Gui<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Nouveau chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nouveau_chr%C3%A9tien\">Nouveaux chr\u00e9tiens<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Chambre ardente (tribunal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chambre_ardente_(tribunal)\">Chambre ardente (tribunal)<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Chasse aux sorci\u00e8res\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chasse_aux_sorci%C3%A8res\">Chasse aux sorci\u00e8res<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Histoire de la papaut\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_la_papaut%C3%A9\">Histoire de la papaut\u00e9<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Th\u00e8mes accusatoires<\/i>\n<ul>\n<li><a title=\"Blasph\u00e8me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Blasph%C3%A8me\">Blasph\u00e8me<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"L\u00e9gislation sur le blasph\u00e8me (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=L%C3%A9gislation_sur_le_blasph%C3%A8me&amp;action=edit&amp;redlink=1\">l\u00e9gislation sur le blasph\u00e8me<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Blasphemy law\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Blasphemy_law\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Blasphemy law\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/li>\n<li><a title=\"Anath\u00e8me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anath%C3%A8me\">Anath\u00e8me<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Repentance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Repentance\">Repentance<\/a><\/li>\n<li><a title=\"H\u00e9r\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9sie\">H\u00e9r\u00e9sie<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a class=\"new\" title=\"Liste de personnes ex\u00e9cut\u00e9es pour des infractions religieuses (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Liste_de_personnes_ex%C3%A9cut%C3%A9es_pour_des_infractions_religieuses&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Liste de personnes ex\u00e9cut\u00e9es pour des infractions religieuses<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Lists of executed people for religious offenses\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lists_of_executed_people_for_religious_offenses\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Lists of executed people for religious offenses\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Zones g\u00e9ographiques\n<ul>\n<li><a class=\"new\" title=\"Inquisition dans les pays tch\u00e8ques (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Inquisition_dans_les_pays_tch%C3%A8ques&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Inquisition dans les pays tch\u00e8ques<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Inquisition in the Czech lands\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_in_the_Czech_lands\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Inquisition in the Czech lands\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Inquisition en Pologne (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Inquisition_en_Pologne&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Inquisition en Pologne<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Polish Inquisition\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polish_Inquisition\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Polish Inquisition\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Inquisition aux Pays-Bas espagnols (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Inquisition_aux_Pays-Bas_espagnols&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Inquisition aux Pays-Bas espagnols<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Inquisition in the Netherlands\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_in_the_Netherlands\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Inquisition in the Netherlands\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Inquisition en Allemagne (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Inquisition_en_Allemagne&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Inquisition en Allemagne<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:German Inquisition\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/German_Inquisition\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0German Inquisition\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Inqusition en R\u00e9publique de Venise (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Inqusition_en_R%C3%A9publique_de_Venise&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Inqusition en R\u00e9publique de Venise<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Venetian Holy Inquisition\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Venetian_Holy_Inquisition\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Venetian Holy Inquisition\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/li>\n<li><a title=\"Inquisition mexicaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_mexicaine\">Inquisition mexicaine<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Palais de l'inquisition (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Palais_de_l%27inquisition&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Palais de l&rsquo;inquisition<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Palace of the Inquisition\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Palace_of_the_Inquisition\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Palace of the Inquisition\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0(Mexico, ann\u00e9es 1730)<\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Inquisition p\u00e9ruvienne (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Inquisition_p%C3%A9ruvienne&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Inquisition p\u00e9ruvienne<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Peruvian Inquisition\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Peruvian_Inquisition\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Peruvian Inquisition\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Mus\u00e9e du Congr\u00e8s et de l'inquisition (Lima) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mus%C3%A9e_du_Congr%C3%A8s_et_de_l%27inquisition_(Lima)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">mus\u00e9e du Congr\u00e8s et de l&rsquo;inquisition (Lima)<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Museum of Congress and the Inquisition\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Museum_of_Congress_and_the_Inquisition\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Museum of Congress and the Inquisition\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/li>\n<li>Pamiers\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Registre de Fournier (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Registre_de_Fournier&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Registre de Fournier<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Fournier Register\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fournier_Register\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Fournier Register\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/i><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Voir \u00e9galement les cat\u00e9gories:\n<ul>\n<li><a title=\"Cat\u00e9gorie:Inquisition\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Inquisition\">Inquisition<\/a>\u00a0: tous les articles index\u00e9s par \u00ab\u00a0Inquisition\u00a0\u00bb.<\/li>\n<li><a title=\"Cat\u00e9gorie:Inquisiteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Inquisiteur\">Inquisiteur<\/a>\u00a0: ceux de sinistre m\u00e9moire, mais aussi ceux qui ont \u00e9t\u00e9 canonis\u00e9s.<\/li>\n<li><a title=\"Cat\u00e9gorie:Victime de l'inquisition\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Victime_de_l%27inquisition\">Victimes de l&rsquo;Inquisition<\/a>\u00a0: pour un renvoi vers les notices bibliographiques d\u00e9taill\u00e9es des victimes.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Histoire des repr\u00e9sentations de l'Inquisition\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_des_repr%C3%A9sentations_de_l%27Inquisition\">Histoire des repr\u00e9sentations de l&rsquo;Inquisition<\/a>,\u00a0<a title=\"Sambenito\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sambenito\">sambenito<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Coroza\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coroza\">coroza<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Dicast\u00e8re pour la Doctrine de la foi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dicast%C3%A8re_pour_la_Doctrine_de_la_foi\">Dicast\u00e8re pour la Doctrine de la foi<\/a>\u00a0(Congr\u00e9gation pour la doctrine de la foi)<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Repentance de l'\u00c9glise catholique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Repentance_de_l%27%C3%89glise_catholique\">Repentance de l&rsquo;\u00c9glise catholique<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i><a title=\"La Pers\u00e9cution : sa formation en Europe, Xe-XIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Pers%C3%A9cution_:_sa_formation_en_Europe,_Xe-XIIIe_si%C3%A8cle\">La Pers\u00e9cution\u00a0: sa formation en Europe, Xe-XIIIe si\u00e8cle<\/a><\/i>\u00a0(1987)<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : Galil\u00e9e devant l&rsquo;Inquisition, par\u00a0Joseph-Nicolas Robert-Fleury\u00a0(1847). \u00a0 L&rsquo;inquisition \u00a0 \u00a0 L\u2019Inquisition\u00a0(du\u00a0latin\u00a0inquisitio, \u00ab\u00a0enqu\u00eate\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0recherche\u00a0\u00bb) est une\u00a0juridiction\u00a0sp\u00e9cialis\u00e9e (autrement dit un tribunal) cr\u00e9\u00e9e au\u00a0XIIe\u00a0si\u00e8cle par l&rsquo;\u00c9glise catholique\u00a0et relevant du\u00a0droit canonique. Afin de combattre ce qu&rsquo;elle qualifie d&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie, elle fait appliquer des peines variant de simples peines spirituelles (pri\u00e8res, p\u00e9nitences) \u00e0 des amendes lorsque l&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25347,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-25339","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/25339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25339"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/25339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25349,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/25339\/revisions\/25349"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25347"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}