{"id":25332,"date":"2026-06-16T06:33:05","date_gmt":"2026-06-16T04:33:05","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=25332"},"modified":"2026-06-16T06:34:38","modified_gmt":"2026-06-16T04:34:38","slug":"la-theologie-cataphatique","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-theologie-cataphatique\/","title":{"rendered":"La Th\u00e9ologie Cataphatique"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<b>th\u00e9ologie cataphatique<\/b>, du\u00a0<a title=\"Grec ancien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grec_ancien\">grec ancien<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-grc\" lang=\"grc\">\u03ba\u03b1\u03c4\u03ac\u03c6\u03b1\u03c3\u03b9\u03c2<\/span>\u00a0(<i>kataphasis<\/i>, \u00ab\u00a0affirmation\u00a0\u00bb), est une\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie\">th\u00e9ologie<\/a>\u00a0qui emploie des termes positifs pour d\u00e9crire\u00a0<a title=\"Dieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu\">Dieu<\/a>. Elle proc\u00e8de par l\u2019<a title=\"Affirmation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Affirmation\">affirmation<\/a>\u00a0de ce que Dieu est et s\u2019efforce de parvenir \u00e0 la connaissance de Dieu par l\u2019\u00e9num\u00e9ration de ses caract\u00e9ristiques positives. Ainsi, le concept logique de Dieu exprime ad\u00e9quatement son \u00catre, et du concept de l\u2019\u00catre on d\u00e9duit analytiquement les attributs de Dieu, sa simplicit\u00e9 et son unit\u00e9<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_cataphatique#cite_note-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle se situe donc \u00e0 l\u2019oppos\u00e9 de la terminologie n\u00e9gative utilis\u00e9e par la\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie apophatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_apophatique\">th\u00e9ologie apophatique<\/a>, qui d\u00e9termine ce que Dieu n\u2019est pas.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une telle approche peut \u00eatre per\u00e7ue comme limitative dans la mesure o\u00f9 elle vise \u00e0 d\u00e9finir ce qui est illimit\u00e9 et, partant, ne tient pas compte de la\u00a0<a title=\"Transcendance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Transcendance\">transcendance<\/a>\u00a0divine. Cette objection est \u00e9nonc\u00e9e, entre autres, par le\u00a0<a title=\"Pseudo-Denys l'Ar\u00e9opagite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pseudo-Denys_l%27Ar%C3%A9opagite\">Pseudo-Denys l&rsquo;Ar\u00e9opagite<\/a>, pour lequel l&rsquo;apophatisme est pr\u00e9f\u00e9rable au cataphatisme. L&rsquo;apophatisme nie ce que Dieu pourrait \u00eatre en proc\u00e9dant par retranchements successifs, comme un sculpteur qui d\u00e9gage la forme de la statue \u00e0 partir d\u2019un bloc de marbre, image que le Pseudo-Denys emploie dans son\u00a0<i>Trait\u00e9 de la th\u00e9ologie mystique<\/i>. Dieu est inconnaissable par nature car la connaissance a pour objet ce qui est. Or Dieu est au-del\u00e0 de ce qui est. Il faut donc nier ce qui lui est inf\u00e9rieur, autrement dit tout ce qui est.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Gr\u00e9goire de Nazianze\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_de_Nazianze\">Gr\u00e9goire de Nazianze<\/a>, qui adopte les deux approches, consid\u00e8re que la raison humaine ne peut certes appr\u00e9hender Dieu dans sa totalit\u00e9, mais permet de l&rsquo;esquisser<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_cataphatique#cite_note-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jugeant que ces deux voies de la connaissance de Dieu sont antinomiques,\u00a0<a title=\"Thomas d'Aquin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin\">Thomas d&rsquo;Aquin<\/a>\u00a0propose une synth\u00e8se qui pr\u00e9sente la th\u00e9ologie apophatique comme une correction de la th\u00e9ologie cataphatique.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Evdokimov2025\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_Evdokimov2025\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Paul Evdokimov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Evdokimov\">Paul Evdokimov<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">L\u2019Orthodoxie<\/cite>, Descl\u00e9e de Brouwer,\u00a0<time>2025<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a055.<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"Hilarion Alfeyev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hilarion_Alfeyev\">Hilarion Alfeyev<\/a>,\u00a0<i>Le Chantre de la Lumi\u00e8re, Introduction \u00e0 la spiritualit\u00e9 de saint Gr\u00e9goire de Nazianze<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cerf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cerf\">\u00e9ditions du Cerf<\/a>, coll. \u00ab\u00a0Th\u00e9ologies\u00a0\u00bb, 2006,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0189.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h2>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Vladimir Lossky\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Lossky\">Vladimir Lossky<\/a>,\u00a0<i>Essai sur la th\u00e9ologie mystique de l&rsquo;\u00c9glise d&rsquo;Orient<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cerf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cerf\">\u00e9ditions du Cerf<\/a>, coll. \u00ab\u00a0Foi vivante\u00a0\u00bb, 2012 (premi\u00e8re \u00e9dition\u00a0: 1944)<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Liens_externes\">Liens externes<\/h2>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i><a class=\"extiw\" title=\"s:Trait\u00e9 de la th\u00e9ologie mystique\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Trait%C3%A9_de_la_th%C3%A9ologie_mystique\">Trait\u00e9 de la th\u00e9ologie mystique<\/a><\/i>,\u00a0<a title=\"Pseudo-Denys l'Ar\u00e9opagite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pseudo-Denys_l%27Ar%C3%A9opagite\">Pseudo-Denys l&rsquo;Ar\u00e9opagite<\/a>, sur\u00a0<a title=\"Wikisource\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikisource\">Wikisource<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.universalis.fr\/encyclopedie\/dieu-l-affirmation-de-dieu\/\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Dieu &#8211; L&rsquo;affirmation de Dieu\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.universalis.fr%2Fencyclopedie%2Fdieu-l-affirmation-de-dieu%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0par\u00a0<a title=\"Claude Geffr\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Geffr%C3%A9\">Claude Geffr\u00e9<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Encyclop\u00e6dia Universalis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Encyclop%C3%A6dia_Universalis\">Encyclop\u00e6dia Universalis<\/a><\/i><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Bruno Forte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruno_Forte\">Bruno Forte<\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20121108042621\/http:\/\/www.zenit.org\/article-24619?l=italian\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0La Sacra Scrittura, anima della teologia\u00a0\u00bb<\/a>, sur\u00a0<i>zenit.org<\/i>, 2010<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La\u00a0th\u00e9ologie cataphatique, du\u00a0grec ancien\u00a0:\u00a0\u03ba\u03b1\u03c4\u03ac\u03c6\u03b1\u03c3\u03b9\u03c2\u00a0(kataphasis, \u00ab\u00a0affirmation\u00a0\u00bb), est une\u00a0th\u00e9ologie\u00a0qui emploie des termes positifs pour d\u00e9crire\u00a0Dieu. Elle proc\u00e8de par l\u2019affirmation\u00a0de ce que Dieu est et s\u2019efforce de parvenir \u00e0 la connaissance de Dieu par l\u2019\u00e9num\u00e9ration de ses caract\u00e9ristiques positives. Ainsi, le concept logique de Dieu exprime ad\u00e9quatement son \u00catre, et du concept de l\u2019\u00catre on d\u00e9duit analytiquement les [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-25332","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/25332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25332"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/25332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25336,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/25332\/revisions\/25336"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}