{"id":22991,"date":"2026-04-18T20:30:51","date_gmt":"2026-04-18T18:30:51","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=22991"},"modified":"2026-04-18T22:19:13","modified_gmt":"2026-04-18T20:19:13","slug":"conclaves","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/conclaves\/","title":{"rendered":"Conclaves"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Image mise en avant :<\/strong> Conclave de Viterbe 1268-1271. Le plus long de l&rsquo;histoire !<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave\">Les Conclaves<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<b>conclave<\/b>\u00a0(mot d\u00e9riv\u00e9 du\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a>\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">cum<\/span><\/i>\u00a0et\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">clave<\/span><\/i>, litt\u00e9ralement \u00ab\u00a0avec clef\u00a0\u00bb et d\u00e9signant en\u00a0<a title=\"Latin classique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin_classique\">latin classique<\/a>\u00a0une \u00ab\u00a0pi\u00e8ce ferm\u00e9e \u00e0 clef\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) est, pour l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise catholique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_catholique\">\u00c9glise catholique<\/a>, le lieu o\u00f9 sont enferm\u00e9s les\u00a0<a title=\"Cardinal (religion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_(religion)\">cardinaux<\/a>\u00a0rassembl\u00e9s pour\u00a0<a title=\"Pape\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pape#Mode_d'%C3%A9lection\">\u00e9lire<\/a>\u00a0le\u00a0<a title=\"Pape\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pape\">pape<\/a>\u00a0pendant la p\u00e9riode de\u00a0<a title=\"Sede vacante\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sede_vacante\">vacance du si\u00e8ge pontifical<\/a>.\u00a0<a title=\"Sens propre et sens figur\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sens_propre_et_sens_figur%C3%A9\">Par extension<\/a>, il d\u00e9signe aussi les discussions du\u00a0<a title=\"Coll\u00e8ge des cardinaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coll%C3%A8ge_des_cardinaux\">Coll\u00e8ge des cardinaux<\/a>\u00a0durant cette p\u00e9riode.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-23042 aligncenter\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Conclaves-300x164.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"164\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Conclaves-300x164.png 300w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Conclaves-508x278.png 508w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Conclaves.png 657w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cet enfermement trouve son origine dans diverses ing\u00e9rences politiques auxquelles a mis fin le d\u00e9cret du pape\u00a0<a title=\"Gr\u00e9goire X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_X\">Gr\u00e9goire X<\/a>\u00a0lors du\u00a0<a title=\"Deuxi\u00e8me concile de Lyon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deuxi%C3%A8me_concile_de_Lyon\">deuxi\u00e8me concile de Lyon<\/a>\u00a0en 1274. Depuis cette date, les cardinaux \u00e9lecteurs doivent rester dans l&rsquo;isolement et ne pas \u00eatre autoris\u00e9s \u00e0 sortir tant qu&rsquo;un nouveau\u00a0<a title=\"Pontife\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pontife\">pontife<\/a>\u00a0n&rsquo;a pas \u00e9t\u00e9 \u00e9lu. Le premier conclave \u00e0 se tenir dans la\u00a0<a title=\"Chapelle Sixtine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chapelle_Sixtine\">chapelle Sixtine<\/a>\u00a0eut lieu en 1492, et ce n\u2019est qu\u2019\u00e0 partir de 1878 qu\u2019elle devint le lieu de tous les conclaves sans exception.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Conclave de 2025\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_2025\">dernier conclave<\/a>, qui a \u00e9lu le successeur du\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_(pape)\">pape Fran\u00e7ois<\/a>, mort le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-04-21\" data-sort-value=\"2025-04-21\">21 avril 2025<\/time>, a d\u00e9but\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-05-07\" data-sort-value=\"2025-05-07\">7 mai 2025<\/time>\u00a0et a pris fin le lendemain, par l&rsquo;\u00e9lection de\u00a0<a title=\"L\u00e9on XIV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_XIV\">L\u00e9on XIV<\/a>. Le conclave pr\u00e9c\u00e9dent\u00a0<a title=\"Conclave de 2013\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_2013\">avait eu lieu en 2013<\/a>, avec l&rsquo;\u00e9lection de Fran\u00e7ois, succ\u00e9dant \u00e0\u00a0<a title=\"Beno\u00eet XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XVI\">Beno\u00eet XVI<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Histoire\">Histoire<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Moyen_\u00c2ge\"><span id=\"Moyen_.C3.82ge\"><\/span>Moyen \u00c2ge<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cappella_Sistina_-_2005.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1c\/Cappella_Sistina_-_2005.jpg\/250px-Cappella_Sistina_-_2005.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1c\/Cappella_Sistina_-_2005.jpg\/500px-Cappella_Sistina_-_2005.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"188\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1536\" \/><\/a><\/figure>\n<p>Le\u00a0<a title=\"Conclave de 1492\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1492\">conclave de 1492<\/a>\u00a0est le premier \u00e0 s&rsquo;\u00eatre tenu dans la\u00a0<a title=\"Chapelle Sixtine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chapelle_Sixtine\">chapelle Sixtine<\/a>, lieu de tous les conclaves depuis 1878.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Habemus_Papam_1415.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/Habemus_Papam_1415.jpg\/250px-Habemus_Papam_1415.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/a1\/Habemus_Papam_1415.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"332\" data-file-width=\"469\" data-file-height=\"622\" \/><\/a><figcaption><i>Habemus papam<\/i>\u00a0au\u00a0<a title=\"Concile de Constance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_Constance\">concile de Constance<\/a>\u00a0le 11 novembre 1417.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le processus du\u00a0<a title=\"Choix du pape avant 1059\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Choix_du_pape_avant_1059\">choix du pape avant 1059<\/a>\u00a0est peu connu, la documentation \u00e9tant fragmentaire et peu fiable, tel le\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Liber Pontificalis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liber_Pontificalis\">Liber Pontificalis<\/a><\/i>, compilation de sources se basant en grande partie sur des l\u00e9gendes<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De plus, la pr\u00e9\u00e9minence de l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9v\u00eaque de Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89v%C3%AAque_de_Rome\">\u00e9v\u00eaque de Rome<\/a>\u00a0ne se manifeste que lentement au cours du\u00a0<a title=\"Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge\">Moyen \u00c2ge<\/a><sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Au\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Christianisme ancien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme_ancien\">d\u00e9but du christianisme<\/a>, selon la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Tradition chr\u00e9tienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tradition_chr%C3%A9tienne\">tradition<\/a>\u00a0d&rsquo;apr\u00e8s les plus anciennes sources romaines \u00e0 ce sujet et qui datent du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">V<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, le premier \u00e9v\u00eaque de Rome l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ap\u00f4tre Pierre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ap%C3%B4tre_Pierre\">ap\u00f4tre Pierre<\/a>\u00a0choisit ses successeurs les papes\u00a0<a title=\"Lin (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lin_(pape)\">Lin<\/a>,\u00a0<a title=\"Anaclet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anaclet\">Anaclet<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cl\u00e9ment Ier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cl%C3%A9ment_Ier\">Cl\u00e9ment\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\"><span class=\"romain\">I<\/span><sup>er<\/sup><\/abbr><\/a><sup id=\"cite_ref-Baumgartner20034_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-Baumgartner20034-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L\u2019\u00e9lection de l&rsquo;\u00e9v\u00eaque de Rome se fait par la suite par les membres de l&rsquo;<span class=\"lang-grc\" lang=\"grc\">\u1f10\u03ba\u03ba\u03bb\u03b7\u03c3\u03af\u03b1<\/span>\u00a0\/\u00a0<span class=\"lang-grc-latn\" lang=\"grc-latn\"><i>ekkl\u0113s\u00eda<\/i><\/span>, l&rsquo;assembl\u00e9e des fid\u00e8les (clerg\u00e9 et peuple de la ville, avec en plus les\u00a0<a title=\"Dioc\u00e8se suburbicaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dioc%C3%A8se_suburbicaire\">\u00e9v\u00eaques suburbicaires<\/a>). \u00c0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">V<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, le corps \u00e9lectoral se restreint aux grands la\u00efcs et dignitaires cl\u00e9ricaux<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0mais, au gr\u00e9 de l&#8217;emprise du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pouvoir temporel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pouvoir_temporel\">pouvoir temporel<\/a>\u00a0sur le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pouvoir spirituel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pouvoir_spirituel\">spirituel<\/a>, la nomination du pape est soumise \u00e0 l&rsquo;approbation des grands princes (l&#8217;empereur romain, puis les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Empereurs byzantins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empereurs_byzantins\">empereurs byzantins<\/a>, voire les\u00a0<a title=\"Royaumes barbares\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaumes_barbares\">rois barbares<\/a>) par laquelle ces princes sanctionnent apr\u00e8s coup le r\u00e9sultat du scrutin<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-6\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le\u00a0<a title=\"Concile de Rome (769)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_Rome_(769)\">concile de Latran en 769<\/a>\u00a0retire l&rsquo;\u00e9lection du pape aux la\u00efcs et impose \u00e0 l\u2019\u00e9lu d&rsquo;\u00eatre pr\u00eatre ou diacre, ce qui n&#8217;emp\u00eache pas les traditionnelles ing\u00e9rences des empereurs<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1059-04-19\" data-sort-value=\"1059-04-19\">13 avril 1059<\/time>, le pape\u00a0<a title=\"Nicolas II (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_II_(pape)\">Nicolas II<\/a>, dans le but d&rsquo;\u00e9viter ces ing\u00e9rences, promulgue une\u00a0<a title=\"Bulle pontificale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bulle_pontificale\">bulle pontificale<\/a>,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"In nomine Domini (bulle pontificale)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/In_nomine_Domini_(bulle_pontificale)\">In nomine Domini<\/a><\/i>, d\u00e9cr\u00e9tant que le pape est d\u00e9sormais \u00e9lu par les seuls cardinaux-\u00e9v\u00eaques, que l&rsquo;approbation imp\u00e9riale est abolie et que son \u00e9lection marque le d\u00e9but de son\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pontificat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pontificat\">pontificat<\/a>. En 1179, le d\u00e9cret d\u2019<a title=\"Alexandre III (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_III_(pape)\">Alexandre III<\/a>\u00a0lors du\u00a0<a title=\"Troisi\u00e8me concile du Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Troisi%C3%A8me_concile_du_Latran\">troisi\u00e8me concile du Latran<\/a>\u00a0\u00e9tend cette pr\u00e9rogative \u00e0 l&rsquo;ensemble des\u00a0<a title=\"Cardinal (religion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_(religion)\">cardinaux<\/a>\u00a0qui \u00e9lisent le pape \u00e0 la majorit\u00e9 des deux tiers des voix<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis le Moyen \u00c2ge, les modalit\u00e9s du conclave ont \u00e9volu\u00e9 sous les diff\u00e9rents papes, le canon 24 du\u00a0<a title=\"Quatri\u00e8me concile du Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quatri%C3%A8me_concile_du_Latran\">quatri\u00e8me concile du Latran<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1215\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1215\">1215<\/a>\u00a0pr\u00e9voyant trois types d\u2019\u00e9lection<sup id=\"cite_ref-Bagliani_9-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-Bagliani-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>: par \u00ab\u00a0inspiration\u00a0\u00bb ou acclamation (les cardinaux, sans concertation, spontan\u00e9ment acclament l&rsquo;un des leurs comme pape), par \u00ab\u00a0compromis\u00a0\u00bb (lorsque l&rsquo;\u00e9lection tarde, les cardinaux d\u00e9l\u00e8guent \u00e0 une commission d\u2019arbitres \u2014\u00a0le plus souvent compos\u00e9e de trois cardinaux\u00a0\u2014 le soin de d\u00e9signer un candidat et s&rsquo;engagent \u00e0 voter pour lui) et par vote \u00e0 \u00ab\u00a0bulletin secret\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La bulle pontificale\u00a0<i><a title=\"Ubi periculum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ubi_periculum\">Ubi periculum<\/a><\/i>, promulgu\u00e9e par le pape\u00a0<a title=\"Gr\u00e9goire X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_X\">Gr\u00e9goire X<\/a>\u00a0lors du\u00a0<a title=\"Deuxi\u00e8me concile de Lyon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deuxi%C3%A8me_concile_de_Lyon\">deuxi\u00e8me concile de Lyon<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1274-07-14\" data-sort-value=\"1274-07-14\">7 juillet 1274<\/time>, \u00e9tablit le conclave comme m\u00e9thode d&rsquo;\u00e9lection d&rsquo;un pape. Cette mesure est prise \u00e0 la suite de l&rsquo;<a title=\"\u00c9lection pontificale de 1268-1271\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lection_pontificale_de_1268-1271\">\u00e9lection mouvement\u00e9e<\/a>\u00a0de Gr\u00e9goire X, en\u00a0<a title=\"1271\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1271\">1271<\/a>, qui avait dur\u00e9 pr\u00e8s de 3 ans, et s&rsquo;\u00e9tait tenue \u00e0\u00a0<a title=\"Viterbe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Viterbe\">Viterbe<\/a>. Au bout de 2 ans et 9 mois, les autorit\u00e9s romaines avaient emmur\u00e9 les cardinaux, \u00f4t\u00e9 le toit de la salle o\u00f9 ils se r\u00e9unissaient et menac\u00e9 de les affamer pour les pousser \u00e0 la r\u00e9solution. Les cardinaux d\u00e9l\u00e9gu\u00e8rent alors cette d\u00e9cision \u00e0 une commission de six membres, aboutissant \u00e0 une \u00e9lection par \u00ab\u00a0compromis\u00a0\u00bb. En r\u00e9alit\u00e9, cette mesure avait d\u00e9j\u00e0 \u00e9t\u00e9 prise auparavant, comme en\u00a0<a title=\"\u00c9lection pontificale de 1241\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lection_pontificale_de_1241\">1241<\/a>\u00a0par le s\u00e9nateur\u00a0<a title=\"Matteo Orsini (cardinal, 1262)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matteo_Orsini_(cardinal,_1262)\">Matteo Orsini<\/a>\u00a0et en\u00a0<a title=\"\u00c9lection pontificale de 1254\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lection_pontificale_de_1254\">1254<\/a>\u00a0par le\u00a0<a title=\"Podestat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Podestat\">podest\u00e0<\/a>\u00a0Bertolino Tavernieri, l&rsquo;\u00e9lection ayant lieu \u00e0 cette \u00e9poque dans la ville o\u00f9 \u00e9tait mort le pape<sup id=\"cite_ref-Bagliani_9-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-Bagliani-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour \u00e9viter de nouvelles \u00e9lections \u00e0 rallonge, Gr\u00e9goire X d\u00e9cide ainsi de garder le principe de l&rsquo;enfermement. Il y ajoute de nouvelles restrictions\u00a0: au bout de 5 jours de conclave, les cardinaux sont r\u00e9duits au pain, au vin et \u00e0 l&rsquo;eau, ils doivent vivre en commun sans s\u00e9paration dans la pi\u00e8ce \u2014 ce qui provoque un toll\u00e9 parmi les cardinaux<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, mesures qui seront modifi\u00e9es par la suite.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Conclave de janvier 1276\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_janvier_1276\">conclave de janvier 1276<\/a>, qui met sur le tr\u00f4ne de Saint-Pierre le pape\u00a0<a title=\"Innocent V\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_V\">Innocent V<\/a>, est la premi\u00e8re \u00e9lection \u00e0 employer le terme de \u00ab\u00a0conclave\u00a0\u00bb, en raison des circonstances dans lesquelles elle se d\u00e9roule<sup id=\"cite_ref-Cath_12-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-Cath-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1276-07\" data-sort-value=\"1276-07\">juillet 1276<\/time>,\u00a0<a title=\"Jean XXI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_XXI\">Jean XXI<\/a>\u00a0suspend les mesures de Gr\u00e9goire X et les \u00e9lections de\u00a0<a title=\"\u00c9lection pontificale de 1277\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lection_pontificale_de_1277\">1277<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9lection pontificale de 1280-1281\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lection_pontificale_de_1280-1281\">1280-81<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9lection pontificale de 1287-1288\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lection_pontificale_de_1287-1288\">1287-1288<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"\u00c9lection pontificale de 1292-1294\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lection_pontificale_de_1292-1294\">1292-1294<\/a>\u00a0sont particuli\u00e8rement longues, jusqu&rsquo;\u00e0 ce que\u00a0<a title=\"C\u00e9lestin V\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9lestin_V\">C\u00e9lestin V<\/a>\u00a0\u2014un autre \u00e9lu n&rsquo;appartenant pas au coll\u00e8ge des cardinaux\u2014 r\u00e9tablisse le syst\u00e8me conclaviste, en 1294<sup id=\"cite_ref-colomer_13-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-colomer-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Depuis lors, toutes les \u00e9lections pontificales ont eu lieu en conclave, conform\u00e9ment \u00e0 cette bulle<sup id=\"cite_ref-Boutry_14-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-Boutry-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup>,<\/sup><sup id=\"cite_ref-gaudemet_15-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-gaudemet-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Temps_modernes\">Temps modernes<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, en m\u00eame temps que d\u00e9bute un conclave, apparait, dans un premier temps \u00e0\u00a0<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>\u00a0puis dans toute l&rsquo;<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a>, des\u00a0<a title=\"Jeu d'argent\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jeu_d%27argent\">pratiques parieuses<\/a>\u00a0structur\u00e9es enserrant la vacance du\u00a0<a title=\"Sedia gestatoria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sedia_gestatoria\">tr\u00f4ne pontifical<\/a>. Il est aussi ais\u00e9 que fr\u00e9quent de parier de sommes d&rsquo;argent sur le futur\u00a0<a title=\"Pape\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pape\">pape<\/a>, gr\u00e2ce \u00e0 un syst\u00e8me de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Courtier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Courtier\">courtiers<\/a>\u00a0adoss\u00e9s aux\u00a0<a title=\"Banque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Banque\">banques<\/a>\u00a0romaines<sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1621, sous le pontificat de\u00a0<a title=\"Gr\u00e9goire XV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_XV\">Gr\u00e9goire XV<\/a>, le vote \u00e0 bulletins secrets est d\u00e9finitivement instaur\u00e9, bien qu&rsquo;il ait d\u00e9j\u00e0 \u00e9t\u00e9 mis en avant auparavant (notamment lors du quatri\u00e8me concile du Latran, en 1215).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9poque_contemporaine\"><span id=\".C3.89poque_contemporaine\"><\/span>\u00c9poque contemporaine<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jusqu&rsquo;\u00e0 la\u00a0<a title=\"Constitution apostolique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution_apostolique\">constitution apostolique<\/a>\u00a0<i>Commissum nobis<\/i>\u00a0du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1904-01-20\" data-sort-value=\"1904-01-20\">20 janvier 1904<\/time>\u00a0de\u00a0<a title=\"Pie X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_X\">Pie X<\/a>, le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Droit d'exclusive\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droit_d%27exclusive\">droit d&rsquo;exclusive<\/a>\u00a0est r\u00e9guli\u00e8rement employ\u00e9 par la France, l&rsquo;Espagne et l&rsquo;Autriche, ces \u00c9tats catholiques utilisant leur droit de\u00a0<a title=\"Veto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Veto\">veto<\/a>\u00a0pour exclure leurs candidats respectifs. Le\u00a0<i>jus exclusiv\u00e6<\/i>\u00a0est supprim\u00e9 en 1904 mais les ambassades continuent d&rsquo;intervenir activement pour soutenir l&rsquo;\u00e9lection de leur favori, le secret des scrutins leur \u00e9tant d\u00e9voil\u00e9s par les\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"wikt:conclaviste\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/conclaviste\">conclavistes<\/a><sup id=\"cite_ref-Boutry_14-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-Boutry-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Par cette m\u00eame constitution, Pie X impose que l&rsquo;\u00e9lection soit secr\u00e8te, et que les cardinaux gardent le silence sur ses circonstances, sous peine d&rsquo;<a title=\"Excommunication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Excommunication\">excommunication<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis\u00a0<a title=\"1975 dans le catholicisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1975_dans_le_catholicisme\">1975<\/a>, seuls les cardinaux de moins de\u00a0<span class=\"nowrap\">80 ans<\/span>\u00a0peuvent voter et le nombre de cardinaux \u00e9lecteurs est limit\u00e9 \u00e0 cent vingt (le\u00a0<a title=\"Conclave de 2025\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_2025\">conclave de 2025<\/a>\u00a0sera le premier conclave depuis l&rsquo;introduction de la limite des 120 o\u00f9 il y aura plus de\u00a0<span class=\"nowrap\">120 cardinaux<\/span>\u00a0\u00e9lecteurs le jour o\u00f9 la papaut\u00e9 est devenue vacante). Depuis 1996, les cardinaux sont log\u00e9s dans la\u00a0<a title=\"R\u00e9sidence Sainte-Marthe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9sidence_Sainte-Marthe\">r\u00e9sidence Sainte-Marthe<\/a>. Depuis 2005, en plus de la\u00a0<a title=\"Fum\u00e9e blanche et fum\u00e9e noire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fum%C3%A9e_blanche_et_fum%C3%A9e_noire\">fum\u00e9e blanche<\/a>\u00a0cens\u00e9e indiquer que l&rsquo;\u00e9lection d&rsquo;un nouveau pape a abouti, les cloches de la\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Pierre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Pierre\">basilique Saint-Pierre<\/a>\u00a0sonnent, pour indiquer ce fait plus clairement.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au cours du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les dirigeants de l&rsquo;\u00c9glise catholique se divisent entre r\u00e9formateurs (ou\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">politicante<\/span><\/i>) et conservateurs (ou\u00a0<i><a title=\"Intransigeantisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Intransigeantisme\">zelante<\/a><\/i>), chacun de ces camps ayant son\u00a0<i><a title=\"Papabile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Papabile\">papabile<\/a><\/i>. Cette division traverse tous les conclaves, toutefois pour \u00e9viter une division profonde, les cardinaux \u00e9lisent le plus souvent un troisi\u00e8me candidat de compromis. Ainsi, le favori du conclave devient rarement pape (\u00e0 l&rsquo;exception de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Leon XIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Leon_XIII\">Pecci<\/a>\u00a0en 1878,\u00a0<a title=\"Pie XII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_XII\">Pacelli<\/a>\u00a0en 1939,\u00a0<a title=\"Paul VI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_VI\">Montini<\/a>\u00a0en 1963 et\u00a0<a title=\"Beno\u00eet XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XVI\">Ratzinger<\/a>\u00a0en 2005<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1996-02-22\" data-sort-value=\"1996-02-22\">22 f\u00e9vrier 1996<\/time>,\u00a0<a title=\"Jean-Paul II\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Paul_II\">Jean-Paul II<\/a>\u00a0promulgue la\u00a0<a title=\"Constitution apostolique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution_apostolique\">constitution apostolique<\/a>\u00a0<i><a title=\"Universi Dominici gregis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universi_Dominici_gregis\">Universi Dominici gregis<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0sur la vacance du si\u00e8ge apostolique et l&rsquo;\u00e9lection du pontife romain. Celle-ci fixe les modalit\u00e9s du conclave qui \u00e9lit\u00a0<a title=\"Beno\u00eet XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XVI\">Beno\u00eet XVI<\/a>\u00a0\u00e0 la suite de Jean-Paul II le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2005-04-19\" data-sort-value=\"2005-04-19\">19 avril 2005<\/time>\u00a0et reste en vigueur \u00e0 ce jour. Dans l&rsquo;article 75, Jean-Paul II avait pr\u00e9vu que si, au bout de\u00a0<span class=\"nowrap\">30 tours<\/span>\u00a0de scrutin, l&rsquo;\u00e9lection n&rsquo;\u00e9tait pas encore acquise, on pourrait proc\u00e9der \u00e0 l&rsquo;\u00e9lection valide du Souverain Pontife seulement \u00e0 la majorit\u00e9 absolue (la moiti\u00e9 des voix plus une) et non plus \u00e0 la majorit\u00e9 des deux tiers exig\u00e9e pr\u00e9c\u00e9demment. Cependant par une lettre apostolique, en forme de motu proprio, intitul\u00e9e\u00a0<i>De aliquibus mutationibus in normis de electione Romani Pontificus<\/i><sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2007-06-11\" data-sort-value=\"2007-06-11\">11 juin 2007<\/time>, le pape Beno\u00eet XVI a modifi\u00e9 cet article et supprim\u00e9 cette clause, revenant ainsi pleinement aux normes \u00e9dict\u00e9es par le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Concile de Latran III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_Latran_III\">concile de Latran III<\/a>\u00a0en 1179\u00a0: la majorit\u00e9 des deux tiers doit \u00eatre dans tous les cas obtenue pour \u00e9lire validement un Souverain Pontife.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Organisation\">Organisation<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-tmh-player video\"><video id=\"mwe_player_0_placeholder\" class=\"mw-file-element\" tabindex=\"-1\" poster=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/40\/Comment_fonctionne_un_conclave.webm\/250px--Comment_fonctionne_un_conclave.webm.jpg\" preload=\"none\" width=\"250\" height=\"141\" data-mw-tmh=\"\" data-durationhint=\"132\" data-mwtitle=\"Comment_fonctionne_un_conclave.webm\" data-mwprovider=\"wikimediacommons\" data-mce-fragment=\"1\"><\/video><\/span><figcaption>Vid\u00e9o explicative:Comment fonctionne un conclave?, 2:12<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Folded_conclave_ballot.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Folded_conclave_ballot.jpg\/250px-Folded_conclave_ballot.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/4\/48\/Folded_conclave_ballot.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"144\" data-file-width=\"500\" data-file-height=\"287\" \/><\/a><figcaption>Bulletin de vote (<a title=\"Conclave de 1878\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1878\">conclave de 1878<\/a>) sur lequel est d\u00e9j\u00e0 inscrite la formule \u00ab\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Eligo in summum pontificem R(everendissimum) D(ominum) meum D(ominum) Card(inalem)<\/span>\u00a0\u00bb (\u00ab\u00a0Je choisis pour souverain pontife le Tr\u00e8s R\u00e9v\u00e9rend Seigneur, Monseigneur le Cardinal\u00a0\u00bb). Le nom du cardinal\u00a0<a title=\"Ruggero Luigi Emidio Antici Mattei\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ruggero_Luigi_Emidio_Antici_Mattei\">Ruggero Antici Mattei<\/a>\u00a0appara\u00eet. Depuis 1975, le format du bulletin ne comporte plus le\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Nomen<\/span>\u00a0ni le\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Signa<\/span><sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon la l\u00e9gislation actuelle conform\u00e9ment au\u00a0<a title=\"Motu proprio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Motu_proprio\">motu proprio<\/a>\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ingravescentem aetatem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ingravescentem_aetatem\">Ingravescentem aetatem<\/a>\u00a0du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1970-11-21\" data-sort-value=\"1970-11-21\">21 novembre 1970<\/time>, seuls les cardinaux de moins de\u00a0<span class=\"nowrap\">80 ans<\/span>\u00a0sont admis au conclave, et leur nombre ne peut exc\u00e9der 120. L&rsquo;entr\u00e9e en conclave d\u00e9bute\u00a0<span class=\"nowrap\">15 jours<\/span>\u00a0au moins,\u00a0<span class=\"nowrap\">20 jours<\/span>\u00a0au plus, apr\u00e8s la mort ou le renoncement d&rsquo;un pape\u00a0; n\u00e9anmoins, depuis le\u00a0<i><a title=\"Motu proprio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Motu_proprio\">motu proprio<\/a>\u00a0<a title=\"Normas Nonnullas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Normas_Nonnullas\">Normas Nonnullas<\/a><\/i>\u00a0du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-02-22\" data-sort-value=\"2013-02-22\">22 f\u00e9vrier 2013<\/time>, le conclave peut \u00eatre convoqu\u00e9 avant ce d\u00e9lai de 15\u00a0jours si les cardinaux le d\u00e9cident lors des congr\u00e9gations g\u00e9n\u00e9rales. Les cardinaux pr\u00eatent le serment de respecter le secret des\u00a0<a title=\"D\u00e9lib\u00e9ration\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9lib%C3%A9ration\">d\u00e9lib\u00e9rations<\/a>\u00a0et du vote (son non-respect est passible d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Excommunication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Excommunication\">excommunication<\/a>\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Latae sententiae (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Latae_sententiae&amp;action=edit&amp;redlink=1\">latae sententiae<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:latae sententiae\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/latae_sententiae\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0latae sententiae\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/i>)<sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et d&rsquo;en accepter le r\u00e9sultat<sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Apr\u00e8s le serment du dernier cardinal, le ma\u00eetre des c\u00e9l\u00e9brations prononce l&rsquo;<a title=\"Extra omnes !\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Extra_omnes_!\">Extra omnes\u00a0!<\/a>\u00a0La discipline gr\u00e9gorienne est assouplie au cours des si\u00e8cles et\u00a0<i><a title=\"Universi Dominici gregis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universi_Dominici_gregis\">Universi Dominici gregis<\/a><\/i>\u00a0pr\u00e9voit que les cardinaux \u00e9lecteurs s\u00e9journent pour la dur\u00e9e du conclave \u00e0 la\u00a0<a title=\"R\u00e9sidence Sainte-Marthe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9sidence_Sainte-Marthe\">r\u00e9sidence Sainte-Marthe<\/a>\u00a0(<i>Domus Sanct\u00e6 Marth\u00e6<\/i>), construite \u00e0 cet effet dans l&rsquo;enceinte de l&rsquo;\u00c9tat de la Cit\u00e9 du\u00a0<a title=\"Vatican\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vatican\">Vatican<\/a>, derri\u00e8re la salle des audiences. Les \u00e9lecteurs ne sont reclus que dans la\u00a0<a title=\"Chapelle Sixtine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chapelle_Sixtine\">chapelle Sixtine<\/a>, o\u00f9 ils proc\u00e8dent aux votes d&rsquo;\u00e9lection. Officiellement, tout homme baptis\u00e9, adulte, non mari\u00e9, vivant en r\u00e8gle avec l&rsquo;\u00c9glise, peut pr\u00e9tendre au pontificat, mais c&rsquo;est g\u00e9n\u00e9ralement l&rsquo;un des cardinaux membres du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Coll\u00e8ge cardinalice\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coll%C3%A8ge_cardinalice\">Coll\u00e8ge cardinalice<\/a>\u00a0qui est \u00e9lu,\u00a0<a title=\"Urbain VI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Urbain_VI\">Urbain VI<\/a>\u00a0\u00e9tant le dernier non-cardinal \u00e9lu en\u00a0<a title=\"1378\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1378\">1378<\/a><sup id=\"cite_ref-Geffroy_23-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-Geffroy-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avant l&rsquo;ouverture du conclave, les cardinaux, qui n&rsquo;ont pas le droit de voter pour eux, sont appel\u00e9s \u00e0 \u00e9voquer le futur de l&rsquo;\u00c9glise lors de Congr\u00e9gations g\u00e9n\u00e9rales, pour pr\u00e9parer l&rsquo;\u00e9lection du nouveau pape qui sera \u00e9lu lorsqu&rsquo;il aura recueilli les deux tiers des votes. Le matin du premier jour du conclave est r\u00e9serv\u00e9 \u00e0 la c\u00e9l\u00e9bration de la messe votive \u00ab\u00a0Pro eligendo Papa\u00a0\u00bb (\u00ab\u00a0Pour l&rsquo;\u00e9lection du Pape\u00a0\u00bb) dans la basilique Saint-Pierre \u00e0 l&rsquo;issue de laquelle les cardinaux se rendent en procession \u00e0 la chapelle Sixtine<sup id=\"cite_ref-DdM_24-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-DdM-24\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;apr\u00e8s-midi est consacr\u00e9 \u00e0 l&rsquo;entr\u00e9e en conclave. Il est pr\u00e9sid\u00e9 par le\u00a0<a title=\"Doyen du Coll\u00e8ge des cardinaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Doyen_du_Coll%C3%A8ge_des_cardinaux\">doyen du Coll\u00e8ge des cardinaux<\/a>, qui traditionnellement est aussi l&rsquo;<a title=\"Liste des \u00e9v\u00eaques d'Ostie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_%C3%A9v%C3%AAques_d%27Ostie\">\u00e9v\u00eaque d&rsquo;Ostie<\/a>. S&rsquo;il n&rsquo;est plus \u00e9lecteur, il est remplac\u00e9 par le vice-doyen ou, si celui-ci a aussi plus de\u00a0<span class=\"nowrap\">80 ans<\/span>, par le cardinal-\u00e9v\u00eaque le plus ancien. Neuf cardinaux (trois scrutateurs, trois\u00a0<i>infirmarii<\/i>\u00a0charg\u00e9s d\u2019aller recueillir le vote des cardinaux malades et trois r\u00e9viseurs charg\u00e9s de contr\u00f4ler les bulletins) sont d&rsquo;abord tir\u00e9s au sort. Puis a lieu le premier scrutin (qui peut \u00eatre remis au lendemain). Quand les cardinaux se rendent \u00e0 la chapelle, ils s&rsquo;y rendent en r\u00e9citant la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Litanie des saints\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litanie_des_saints\">Litanie des saints<\/a>. Lors de la remise du bulletin de vote, les cardinaux doivent lever de la main droite leur vote et prononcer la phrase\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0J&rsquo;en appelle \u00e0 t\u00e9moin le Christ notre seigneur qui me jugera tandis que j&rsquo;\u00e9lis celui que j&rsquo;estime digne d&rsquo;\u00eatre choisi par la volont\u00e9 de Dieu.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0\u00c0 la suite de cela il d\u00e9pose le bulletin dans une urne<sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les jours suivants, on organise une session de vote le matin et une l&rsquo;apr\u00e8s-midi. Lors de chaque session ponctu\u00e9e de pri\u00e8res pr\u00e9vues par l&rsquo;<i>Ordo rituum conclavis<\/i>\u00a0(texte liturgique expliquant l&rsquo;ordre des\u00a0<i>rites<\/i>\u00a0du conclave), si les r\u00e9sultats d&rsquo;un premier scrutin ne sont pas concluants, on proc\u00e8de imm\u00e9diatement \u00e0 un second scrutin, ce qui peut porter le nombre de scrutins quotidiens \u00e0 4. Les bulletins \u00e9lectoraux d\u00e9pouill\u00e9s sont \u00e0 chaque session br\u00fbl\u00e9s dans un po\u00eale en fonte traditionnellement utilis\u00e9 depuis l&rsquo;\u00e9lection de\u00a0<a title=\"Pie XII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_XII\">Pie XII<\/a>\u00a0en 1939<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-26\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Si la chapelle Sixtine est uniquement r\u00e9serv\u00e9e aux votes, les cardinaux y attendant leur tour de d\u00e9poser leur bulletin dans l&rsquo;urne en lisant ou en priant le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Br\u00e9viaire (catholique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Br%C3%A9viaire_(catholique)\">br\u00e9viaire<\/a>, le choix politique et g\u00e9opolitique menant \u00e0 l&rsquo;\u00e9lection du pape a lieu dans la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Domus Sanctae Marthae\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Domus_Sanctae_Marthae\">Domus Sanctae Marthae<\/a>, r\u00e9sidence des \u00e9lecteurs durant le conclave<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-27\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>27<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"thumb tmulti tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<div class=\"tsingle\">\n<div class=\"thumbimage\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Fumo_negro.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Fumo_negro.jpg\/120px-Fumo_negro.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Fumo_negro.jpg\/250px-Fumo_negro.jpg 2x\" alt=\"Fum\u00e9e noire\" width=\"120\" height=\"85\" data-file-width=\"500\" data-file-height=\"355\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"tsingle\">\n<div class=\"thumbimage\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Fumo_branco.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/20\/Fumo_branco.jpg\/120px-Fumo_branco.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/20\/Fumo_branco.jpg\/250px-Fumo_branco.jpg 2x\" alt=\"Fum\u00e9e blanche\" width=\"120\" height=\"79\" data-file-width=\"450\" data-file-height=\"298\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div>\u00a0<\/div>\n<div class=\"thumbcaption\"><a title=\"Fum\u00e9e blanche et fum\u00e9e noire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fum%C3%A9e_blanche_et_fum%C3%A9e_noire\">Fum\u00e9e noire et fum\u00e9e blanche<\/a>\u00a0s\u2019\u00e9chappant de la chemin\u00e9e de la chapelle Sixtine.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s chaque scrutin, les cardinaux communiquent les r\u00e9sultats au reste du monde par l&rsquo;interm\u00e9diaire d&rsquo;une chemin\u00e9e, un conduit en cuivre \u00e9tant sp\u00e9cialement install\u00e9 sur le toit lors du conclave. Depuis les conclaves du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle ayant eu lieu dans la\u00a0<i>chapelle Pauline<\/i>\u00a0du\u00a0<a title=\"Palais du Quirinal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_du_Quirinal\">palais du Quirinal<\/a>, le r\u00e9sultat du vote est annonc\u00e9 par une fum\u00e9e noire (vote non concluant) ou blanche (vote concluant). En cas de fum\u00e9e blanche, le conclave prend fin lorsque le pape a r\u00e9pondu favorablement \u00e0 la question du cardinal doyen\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Acceptez-vous votre \u00e9lection canonique comme souverain pontife\u00a0?\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(en latin\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Acceptasne electionem de te canonice factam in Summum Pontificem\u00a0?<\/span><\/i>) puis \u00e0\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0De quel nom voulez-vous \u00eatre appel\u00e9\u00a0?\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(en latin\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Quo nomine vis vocari\u00a0?<\/span><\/i>, le premier\u00a0<a title=\"Nom de r\u00e8gne des papes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nom_de_r%C3%A8gne_des_papes\">pape \u00e0 changer de nom<\/a>\u00a0\u00e9tant\u00a0<a title=\"Jean II (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_II_(pape)\">Jean II<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle)<sup id=\"cite_ref-Geffroy_23-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-Geffroy-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, le pape \u00e9tant finalement proclam\u00e9. Le feu \u00e9tait traditionnellement un feu de paille en ajoutant dans le po\u00eale de la paille humide aux notes et bulletins br\u00fbl\u00e9s pour produire une fum\u00e9e blanche ou en ajoutant une sorte de goudron pour en produire une noire. Depuis le\u00a0<a title=\"Conclave de 2005\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_2005\">conclave de 2005<\/a>, des\u00a0<a title=\"Fumig\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fumig%C3%A8ne\">fumig\u00e8nes<\/a>\u00a0colorants<sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-28\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>28<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0fabriqu\u00e9s par un po\u00eale auxiliaire<sup id=\"cite_ref-29\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-29\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00e0 injection \u00e9lectronique sont utilis\u00e9s pour \u00e9viter les confusions. Un ventilateur est install\u00e9 dans la chapelle Sixtine pour ne pas enfumer les cardinaux<sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-30\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De plus, on a d\u00e9cid\u00e9 cette ann\u00e9e-l\u00e0 de faire sonner les cloches de la\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Pierre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Pierre\">Basilique Saint-Pierre<\/a>\u00a0en accompagnement de la fum\u00e9e blanche afin d&rsquo;\u00e9viter les h\u00e9sitations des spectateurs sur la couleur des volutes s\u2019\u00e9chappant de la chemin\u00e9e<sup id=\"cite_ref-31\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-31\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>31<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le pape, accompagn\u00e9 du\u00a0<a title=\"Camerlingue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Camerlingue\">camerlingue<\/a>\u00a0et du ma\u00eetre des c\u00e9l\u00e9brations liturgiques se retire dans une cellule de trois m\u00e8tres sur trois attenante \u00e0 la chapelle, sacristie appel\u00e9e la \u00ab\u00a0chambre des larmes\u00a0\u00bb car, selon la\u00a0<a title=\"Tradition (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tradition_(christianisme)\">tradition<\/a>, le nouveau pontife y \u00e9clate en larmes face \u00e0 la responsabilit\u00e9 de sa t\u00e2che. Il y choisit sa soutane blanche parmi les trois mod\u00e8les de tailles (\u00ab\u00a0small\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0medium\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0large\u00a0\u00bb) confectionn\u00e9es par les tailleurs de la maison romaine\u00a0<a title=\"Gammarelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gammarelli\">Gammarelli<\/a><sup id=\"cite_ref-32\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-32\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De retour dans la chapelle Sixtine, le secr\u00e9taire du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sacr\u00e9 Coll\u00e8ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sacr%C3%A9_Coll%C3%A8ge\">Sacr\u00e9 Coll\u00e8ge<\/a>\u00a0lui remet sa calotte blanche, le\u00a0<a title=\"Cardinal protodiacre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_protodiacre\">cardinal protodiacre<\/a>\u00a0proclame l&rsquo;\u00e9vangile de la confession de foi de Pierre et, au chant du\u00a0<a title=\"Te Deum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Te_Deum\">Te Deum<\/a>, les cardinaux s&rsquo;avancent pour lui rendre hommage et faire acte d&rsquo;ob\u00e9issance en s&rsquo;agenouillant<sup id=\"cite_ref-DdM_24-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#cite_note-DdM-24\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ensuite, le cardinal protodiacre se pr\u00e9sente en compagnie du pape au\u00a0<a title=\"Balcon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Balcon\">balcon<\/a>\u00a0central de la\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Pierre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Pierre\">basilique Saint-Pierre<\/a>, appel\u00e9\u00a0<a title=\"Loggia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Loggia\">loggia<\/a>\u00a0des b\u00e9n\u00e9dictions, o\u00f9 il prononce l\u2019<i><a title=\"Habemus papam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Habemus_papam\">Habemus papam<\/a><\/i>. Quelques jours apr\u00e8s se d\u00e9roule l&rsquo;<a title=\"Inauguration papale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inauguration_papale\">inauguration du pontificat<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Les_derniers_conclaves\">Les derniers conclaves<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Graph_-_Cardinals_and_conclaves.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7a\/Graph_-_Cardinals_and_conclaves.png\/500px-Graph_-_Cardinals_and_conclaves.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/7a\/Graph_-_Cardinals_and_conclaves.png 2x\" width=\"350\" height=\"193\" data-file-width=\"856\" data-file-height=\"473\" \/><\/a><figcaption>Graphique repr\u00e9sentant le nombre de cardinaux pr\u00e9sents et absents lors des conclaves depuis 1700<\/figcaption><\/figure>\n<table class=\"wikitable\">\n<tbody>\n<tr>\n<th>Fin du conclave<\/th>\n<th>Pape<\/th>\n<th>Pays<br \/>\nd&rsquo;origine<\/th>\n<th>Nombre<br \/>\nde jours<\/th>\n<th>Nombre<br \/>\nde scrutins<\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1700\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1700\">23 novembre 1700<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Cl\u00e9ment XI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cl%C3%A9ment_XI\">Cl\u00e9ment XI<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Etats pontificaux\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/20px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/40px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png 2x\" width=\"15\" height=\"15\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a><\/span><\/td>\n<td>26<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1721\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1721\">8 mai 1721<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Innocent XIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_XIII\">Innocent XIII<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Etats pontificaux\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/20px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/40px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png 2x\" width=\"15\" height=\"15\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a><\/span><\/td>\n<td>39<\/td>\n<td>75<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1724\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1724\">29 mai 1724<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Beno\u00eet XIII (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XIII_(pape)\">Beno\u00eet XIII<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Naples royaume\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau du Royaume de Naples\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_Kingdom_of_the_Two_Sicilies_(1816).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/78\/Flag_of_the_Kingdom_of_the_Two_Sicilies_%281816%29.svg\/20px-Flag_of_the_Kingdom_of_the_Two_Sicilies_%281816%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/78\/Flag_of_the_Kingdom_of_the_Two_Sicilies_%281816%29.svg\/40px-Flag_of_the_Kingdom_of_the_Two_Sicilies_%281816%29.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau du Royaume de Naples\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"1200\" data-file-height=\"800\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"Royaume de Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Naples\">Royaume de Naples<\/a><\/span><\/td>\n<td>70<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1730\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1730\">12 juillet 1730<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Cl\u00e9ment XII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cl%C3%A9ment_XII\">Cl\u00e9ment XII<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Toscane Grand duche\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau du Grand-duch\u00e9 de Toscane\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:State_flag_simple_of_the_Grand_Duchy_of_Tuscany.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d0\/State_flag_simple_of_the_Grand_Duchy_of_Tuscany.svg\/20px-State_flag_simple_of_the_Grand_Duchy_of_Tuscany.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d0\/State_flag_simple_of_the_Grand_Duchy_of_Tuscany.svg\/40px-State_flag_simple_of_the_Grand_Duchy_of_Tuscany.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau du Grand-duch\u00e9 de Toscane\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"900\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"Grand-duch\u00e9 de Toscane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grand-duch%C3%A9_de_Toscane\">Grand-duch\u00e9 de Toscane<\/a><\/span><\/td>\n<td>130<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1740\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1740\">17 ao\u00fbt 1740<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Beno\u00eet XIV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XIV\">Beno\u00eet XIV<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Etats pontificaux\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/20px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/40px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png 2x\" width=\"15\" height=\"15\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a><\/span><\/td>\n<td>181<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1758\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1758\">6 juillet 1758<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Cl\u00e9ment XIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cl%C3%A9ment_XIII\">Cl\u00e9ment XIII<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Venise republique\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau de la R\u00e9publique de Venise\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b1\/Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg\/20px-Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b1\/Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg\/40px-Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau de la R\u00e9publique de Venise\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"500\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"R\u00e9publique de Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_de_Venise\">R\u00e9publique de Venise<\/a><\/span><\/td>\n<td>52<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1769\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1769\">19 mai 1769<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Cl\u00e9ment XIV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cl%C3%A9ment_XIV\">Cl\u00e9ment XIV<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Etats pontificaux\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/20px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/40px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png 2x\" width=\"15\" height=\"15\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a><\/span><\/td>\n<td>93<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1774-1775\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1774-1775\">15 f\u00e9vrier 1775<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Pie VI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_VI\">Pie VI<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Etats pontificaux\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/20px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/40px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png 2x\" width=\"15\" height=\"15\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a><\/span><\/td>\n<td>134<\/td>\n<td>265<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1799-1800\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1799-1800\">14 mars 1800<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Pie VII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_VII\">Pie VII<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Etats pontificaux\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/20px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/40px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png 2x\" width=\"15\" height=\"15\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a><\/span><\/td>\n<td>104<\/td>\n<td>?<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1823\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1823\">28 septembre 1823<\/a><\/td>\n<td><a title=\"L\u00e9on XII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_XII\">L\u00e9on XII<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Etats pontificaux\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/20px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/40px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png 2x\" width=\"15\" height=\"15\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a><\/span><\/td>\n<td>26<\/td>\n<td>?<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1829\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1829\">31 mars 1829<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Pie VIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_VIII\">Pie VIII<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Etats pontificaux\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/20px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/40px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png 2x\" width=\"15\" height=\"15\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a><\/span><\/td>\n<td>35<\/td>\n<td>36<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1830-1831\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1830-1831\">2 f\u00e9vrier 1831<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Gr\u00e9goire XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_XVI\">Gr\u00e9goire XVI<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Venise republique\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau de la R\u00e9publique de Venise\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b1\/Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg\/20px-Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b1\/Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg\/40px-Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau de la R\u00e9publique de Venise\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"500\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"R\u00e9publique de Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_de_Venise\">R\u00e9publique de Venise<\/a><\/span><\/td>\n<td>50<\/td>\n<td>83<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1846\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1846\">16 juin 1846<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Pie IX\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_IX\">Pie IX<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Etats pontificaux\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/20px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg\/40px-Flag_of_the_Papal_States_%28pre_1808%29.svg.png 2x\" width=\"15\" height=\"15\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a><\/span><\/td>\n<td>3<\/td>\n<td>4<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1878\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1878\">20 f\u00e9vrier 1878<\/a><\/td>\n<td><a title=\"L\u00e9on XIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_XIII\">L\u00e9on XIII<\/a><\/td>\n<td><span class=\"datasortkey\" data-sort-value=\"france empire\"><span class=\"flagicon nowrap\"><span class=\"mw-image-border noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau de l'Empire fran\u00e7ais\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_France_(1976%E2%80%932020).svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d1\/Flag_of_France_%281976%E2%80%932020%29.svg\/20px-Flag_of_France_%281976%E2%80%932020%29.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d1\/Flag_of_France_%281976%E2%80%932020%29.svg\/40px-Flag_of_France_%281976%E2%80%932020%29.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau de l'Empire fran\u00e7ais\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"900\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span>\u00a0<\/span><a title=\"Premier Empire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premier_Empire\">Empire fran\u00e7ais<\/a><\/span><\/td>\n<td>2<\/td>\n<td>3<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1903\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1903\">4 ao\u00fbt 1903<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Pie X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_X\">Pie X<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Lombardie venetie royaume\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau du Royaume de Lombardie-V\u00e9n\u00e9tie\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Kingdom_of_Lombardy-Venetia.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Flag_of_Kingdom_of_Lombardy-Venetia.svg\/20px-Flag_of_Kingdom_of_Lombardy-Venetia.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Flag_of_Kingdom_of_Lombardy-Venetia.svg\/40px-Flag_of_Kingdom_of_Lombardy-Venetia.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau du Royaume de Lombardie-V\u00e9n\u00e9tie\" width=\"20\" height=\"14\" data-file-width=\"309\" data-file-height=\"217\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"Royaume de Lombardie-V\u00e9n\u00e9tie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Lombardie-V%C3%A9n%C3%A9tie\">Royaume de Lombardie-V\u00e9n\u00e9tie<\/a><\/span><\/td>\n<td>5<\/td>\n<td>7<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1914\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1914\">3 septembre 1914<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Beno\u00eet XV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XV\">Beno\u00eet XV<\/a><\/td>\n<td><span class=\"datasortkey\" data-sort-value=\"Sardaigne royaume\"><span class=\"flagicon nowrap\"><span class=\"mw-image-border noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau du Royaume de Sardaigne\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Italy_(1861-1946)_crowned.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0d\/Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg\/20px-Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0d\/Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg\/40px-Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau du Royaume de Sardaigne\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"1500\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span>\u00a0<\/span><a title=\"Royaume de Sardaigne (1720-1861)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Sardaigne_(1720-1861)\">Royaume de Sardaigne<\/a><\/span><\/td>\n<td>4<\/td>\n<td>10<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1922\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1922\">6 f\u00e9vrier 1922<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Pie XI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_XI\">Pie XI<\/a><\/td>\n<td><span data-sort-value=\"Lombardie venetie royaume\"><span class=\"flagicon\"><span class=\"mw-image-border\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau du Royaume de Lombardie-V\u00e9n\u00e9tie\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Kingdom_of_Lombardy-Venetia.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Flag_of_Kingdom_of_Lombardy-Venetia.svg\/20px-Flag_of_Kingdom_of_Lombardy-Venetia.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Flag_of_Kingdom_of_Lombardy-Venetia.svg\/40px-Flag_of_Kingdom_of_Lombardy-Venetia.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau du Royaume de Lombardie-V\u00e9n\u00e9tie\" width=\"20\" height=\"14\" data-file-width=\"309\" data-file-height=\"217\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0<a title=\"Royaume de Lombardie-V\u00e9n\u00e9tie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Lombardie-V%C3%A9n%C3%A9tie\">Royaume de Lombardie-V\u00e9n\u00e9tie<\/a><\/span><\/td>\n<td>5<\/td>\n<td>14<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1939\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1939\">2 mars 1939<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Pie XII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_XII\">Pie XII<\/a><\/td>\n<td><span class=\"datasortkey\" data-sort-value=\"Italie royaume\"><span class=\"flagicon nowrap\"><span class=\"mw-image-border noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau du Royaume d'Italie\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Italy_(1861-1946)_crowned.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0d\/Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg\/20px-Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0d\/Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg\/40px-Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau du Royaume d'Italie\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"1500\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span>\u00a0<\/span><a title=\"Royaume d'Italie (1861-1946)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_d%27Italie_(1861-1946)\">Royaume d&rsquo;Italie<\/a><\/span><\/td>\n<td>2<\/td>\n<td>3<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1958\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1958\">28 octobre 1958<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Jean XXIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_XXIII\">Jean XXIII<\/a><\/td>\n<td><span class=\"datasortkey\" data-sort-value=\"Italie\"><span class=\"flagicon nowrap\"><span class=\"mw-image-border noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau de l'Italie\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Italy.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Flag_of_Italy.svg\/20px-Flag_of_Italy.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Flag_of_Italy.svg\/40px-Flag_of_Italy.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau de l'Italie\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"1500\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span>\u00a0<\/span><a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a><\/span><\/td>\n<td>4<\/td>\n<td>11<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 1963\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_1963\">21 juin 1963<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Paul VI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_VI\">Paul VI<\/a><\/td>\n<td><span class=\"datasortkey\" data-sort-value=\"Italie\"><span class=\"flagicon nowrap\"><span class=\"mw-image-border noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau de l'Italie\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Italy.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Flag_of_Italy.svg\/20px-Flag_of_Italy.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Flag_of_Italy.svg\/40px-Flag_of_Italy.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau de l'Italie\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"1500\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span>\u00a0<\/span><a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a><\/span><\/td>\n<td>3<\/td>\n<td>6<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave d'ao\u00fbt 1978\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_d%27ao%C3%BBt_1978\">26 ao\u00fbt 1978<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Jean-Paul Ier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Paul_Ier\">Jean-Paul\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">I<sup>er<\/sup><\/abbr><\/a><\/td>\n<td><span class=\"datasortkey\" data-sort-value=\"Italie\"><span class=\"flagicon nowrap\"><span class=\"mw-image-border noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau de l'Italie\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Italy.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Flag_of_Italy.svg\/20px-Flag_of_Italy.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Flag_of_Italy.svg\/40px-Flag_of_Italy.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau de l'Italie\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"1500\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/span>\u00a0<\/span><a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a><\/span><\/td>\n<td>2<\/td>\n<td>4<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave d'octobre 1978\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_d%27octobre_1978\">16 octobre 1978<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Jean-Paul II\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Paul_II\">Jean-Paul II<\/a><\/td>\n<td><span class=\"datasortkey\" data-sort-value=\"Pologne\"><span class=\"flagicon nowrap\"><span class=\"mw-image-border noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau de la Pologne\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Poland.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/12\/Flag_of_Poland.svg\/20px-Flag_of_Poland.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/12\/Flag_of_Poland.svg\/40px-Flag_of_Poland.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau de la Pologne\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"640\" data-file-height=\"400\" \/><\/a><\/span>\u00a0<\/span><a title=\"Pologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pologne\">Pologne<\/a><\/span><\/td>\n<td>3<\/td>\n<td>8<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 2005\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_2005\">19 avril 2005<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Beno\u00eet XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XVI\">Beno\u00eet XVI<\/a><\/td>\n<td><span class=\"datasortkey\" data-sort-value=\"Allemagne\"><span class=\"flagicon nowrap\"><span class=\"mw-image-border noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau de l'Allemagne\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Germany.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/ba\/Flag_of_Germany.svg\/20px-Flag_of_Germany.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/ba\/Flag_of_Germany.svg\/40px-Flag_of_Germany.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau de l'Allemagne\" width=\"20\" height=\"12\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span>\u00a0<\/span><a title=\"Allemagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allemagne\">Allemagne<\/a><\/span><\/td>\n<td>2<\/td>\n<td>4<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 2013\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_2013\">13 mars 2013<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Fran\u00e7ois (pape)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_(pape)\">Fran\u00e7ois<\/a><\/td>\n<td><span class=\"datasortkey\" data-sort-value=\"Argentine\"><span class=\"flagicon nowrap\"><span class=\"mw-image-border noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau de l'Argentine\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_Argentina.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Flag_of_Argentina.svg\/20px-Flag_of_Argentina.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Flag_of_Argentina.svg\/40px-Flag_of_Argentina.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau de l'Argentine\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"800\" data-file-height=\"500\" \/><\/a><\/span>\u00a0<\/span><a title=\"Argentine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Argentine\">Argentine<\/a><\/span><\/td>\n<td>2<\/td>\n<td>5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Conclave de 2025\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_de_2025\">8 mai 2025<\/a><\/td>\n<td><a title=\"L\u00e9on XIV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_XIV\">L\u00e9on XIV<\/a><\/td>\n<td><span class=\"nowrap\"><span class=\"datasortkey\" data-sort-value=\"\u00c9tats unis\"><span class=\"flagicon nowrap\"><span class=\"mw-image-border noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Drapeau des \u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_the_United_States.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a4\/Flag_of_the_United_States.svg\/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a4\/Flag_of_the_United_States.svg\/40px-Flag_of_the_United_States.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau des \u00c9tats-Unis\" width=\"20\" height=\"11\" data-file-width=\"1235\" data-file-height=\"650\" \/><\/a><\/span>\u00a0<\/span><a title=\"\u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats-Unis\">\u00c9tats-Unis<\/a><\/span><\/span><\/td>\n<td>2<\/td>\n<td>4<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div class=\"clear\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Dans_les_arts_et_la_culture_populaire\">Dans les arts et la culture populaire<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Filmographie\">Filmographie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Cin\u00e9ma\"><span id=\"Cin.C3.A9ma\"><\/span>Cin\u00e9ma<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>1968\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Les Souliers de saint Pierre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Souliers_de_saint_Pierre\">Les Souliers de saint Pierre<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Michael Anderson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michael_Anderson\">Michael Anderson<\/a>.<\/li>\n<li>2006\u00a0:\u00a0<i>The Conclave<\/i>\u00a0de Christoph Schrewe.<\/li>\n<li>2009\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Anges et D\u00e9mons (film)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anges_et_D%C3%A9mons_(film)\">Anges et D\u00e9mons<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Ron Howard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ron_Howard\">Ron Howard<\/a>.<\/li>\n<li>2011\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Habemus papam (film)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Habemus_papam_(film)\">Habemus papam<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Nanni Moretti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nanni_Moretti\">Nanni Moretti<\/a>.<\/li>\n<li>2016\u00a0:\u00a0<i>Le Pape Fran\u00e7ois<\/i>\u00a0de Beda Docampo Feij\u00f3o et Eduardo Giana.<\/li>\n<li>2019\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Les Deux Papes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Deux_Papes\">Les Deux Papes<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Fernando Meirelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernando_Meirelles\">Fernando Meirelles<\/a>.<\/li>\n<li>2024\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Conclave (film)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave_(film)\">Conclave<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Edward Berger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edward_Berger\">Edward Berger<\/a>, adaptation du roman \u00e9ponyme de\u00a0<a title=\"Robert Harris (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Harris_(%C3%A9crivain)\">Robert Harris<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"T\u00e9l\u00e9vision\"><span id=\"T.C3.A9l.C3.A9vision\"><\/span>T\u00e9l\u00e9vision<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\" style=\"text-align: justify;\">\n<h5 id=\"T\u00e9l\u00e9film\"><span id=\"T.C3.A9l.C3.A9film\"><\/span>T\u00e9l\u00e9film<\/h5>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>2005\u00a0:\u00a0<i>Pope John Paul II.<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"John Kent Harrison\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Kent_Harrison\">John Kent Harrison<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\" style=\"text-align: justify;\">\n<h5 id=\"S\u00e9rie\"><span id=\"S.C3.A9rie\"><\/span>S\u00e9rie<\/h5>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>2011\u00a0:\u00a0<i><a title=\"The Borgias\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Borgias\">The Borgias<\/a><\/i>\u00a0saison 1 \u00e9pisode 1\u00a0<i>The Poisoned Chalice.<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Litt\u00e9rature\"><span id=\"Litt.C3.A9rature\"><\/span>Litt\u00e9rature<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Bande_dessin\u00e9e\"><span id=\"Bande_dessin.C3.A9e\"><\/span>Bande dessin\u00e9e<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>2002\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Le Scorpion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Scorpion\">Le Scorpion<\/a><\/i>\u00a0Tome 3\u00a0<i>La Croix de Pierre<\/i>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Roman\">Roman<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>1963\u00a0:\u00a0<i>Les Souliers de saint Pierre<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Morris West\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Morris_West\">Morris West<\/a>.<\/li>\n<li>2002\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Anges et D\u00e9mons (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anges_et_D%C3%A9mons_(roman)\">Anges et D\u00e9mons<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Dan Brown\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dan_Brown\">Dan Brown<\/a>.<\/li>\n<li>2008\u00a0:\u00a0<i>Espion de Dieu<\/i>\u00a0de Juan G\u00f3mez-Jurado.<\/li>\n<li>2016\u00a0:\u00a0<i>Conclave<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Robert Harris (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Harris_(%C3%A9crivain)\">Robert Harris<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Poupard1974\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_Poupard1974\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Paul Poupard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Poupard\">Paul Poupard<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Connaissance du Vatican. Histoire, organisation, activit\u00e9<\/cite>, \u00c9ditions Beauchesne,\u00a0<time>1974<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a048<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Levillain2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Philippe_Levillain2002\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Philippe Levillain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Levillain\">Philippe Levillain<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Gaius-Proxies<\/cite>,\u00a0<a title=\"Routledge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Routledge\">Routledge<\/a>,\u00a0<time>2002<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books\/about\/Gaius_Proxies.html?hl=fr&amp;id=7VDcmDeLuV4C\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%2Fabout%2FGaius_Proxies.html%3Fhl%3Dfr%26id%3D7VDcmDeLuV4C\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0942<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Baumgartner2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Frederic_J._Baumgartner2003\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Frederic J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Baumgartner<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Behind Locked Doors\u00a0: A History of the Papal Elections<\/cite>, New York,\u00a0<a title=\"Palgrave Macmillan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palgrave_Macmillan\">Palgrave Macmillan<\/a>,\u00a0<time>2003<\/time>, 272\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-312-29463-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-312-29463-8\"><span class=\"nowrap\">0-312-29463-8<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a03<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Baumgartner20034-4\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#Baumgartner2003\">Baumgartner 2003<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a04.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Nodet2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"\u00c9tienne_Nodet2000\" class=\"ouvrage\"><a title=\"\u00c9tienne Nodet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Nodet\">\u00c9tienne Nodet<\/a>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Qui sont les premiers chr\u00e9tiens de J\u00e9rusalem\u00a0?\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Aux origines du christianisme<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00e9ditions Gallimard<\/a>\/Le monde de la Bible,\u00a0<time>2000<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">238-245<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"new\" title=\"Lucius Ferraris (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Lucius_Ferraris&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Lucius Ferraris<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Lucius Ferraris\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lucius_Ferraris\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Lucius Ferraris\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>,\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books\/about\/Prompta_bibliotheca_canonica_juridico_mo.html?hl=fr&amp;id=L1tnKi0JpLQC\" rel=\"nofollow\">Prompta Bibliotheca canonica, juridica, moralis, theologica, necnon ascetica, polemica, rubricistica, historica<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%2Fabout%2FPrompta_bibliotheca_canonica_juridico_mo.html%3Fhl%3Dfr%26id%3DL1tnKi0JpLQC\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, 1890, apud Franciscum Storti, 1752, sub verbo\u00a0<i>papa<\/i><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Guthlin1894\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Joseph_Guthlin1894\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Joseph Guthlin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Guthlin\">Joseph Guthlin<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le conclave\u00a0: origines, histoire, organisation, l\u00e9gislation ancienne et moderne<\/cite>, P. Lethielleux,\u00a0<time>1894<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0253<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><cite>\u00ab\u00a0Concile de Latran III &#8211; 1179 &#8211; onzi\u00e8me concile \u0153cum\u00e9nique\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Dictionnaire universel et complet des conciles<\/cite>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/lesbonstextes.ifastnet.com\/latraniii.htm\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Flesbonstextes.ifastnet.com%2Flatraniii.htm\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bagliani-9\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Paravicini_Bagliani2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Agostino_Paravicini_Bagliani2013\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Agostino Paravicini Bagliani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agostino_Paravicini_Bagliani\">Agostino Paravicini Bagliani<\/a>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.histoire.presse.fr\/web\/articles\/petit-guide-pour-suivre-l-election-du-pape-12-03-2013-53661\" rel=\"nofollow\"><cite>Petit guide pour suivre l\u2019\u00e9lection du pape<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.histoire.presse.fr%2Fweb%2Farticles%2Fpetit-guide-pour-suivre-l-election-du-pape-12-03-2013-53661\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"L'Histoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Histoire\">L&rsquo;Histoire<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-03-12\" data-sort-value=\"2013-03-12\">12 mars 2013<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"reference-text\">Depuis la\u00a0<a title=\"Constitution apostolique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution_apostolique\">constitution apostolique<\/a>\u00a0du pape\u00a0<a title=\"Jean-Paul II\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Paul_II\">Jean-Paul II<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1996-02-22\" data-sort-value=\"1996-02-22\">22 f\u00e9vrier 1996<\/time>\u00a0<i><a title=\"Universi Dominici gregis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universi_Dominici_gregis\">Universi Dominici gregis<\/a><\/i>, l&rsquo;\u00e9lection par acclamation ou compromis est abolie.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gaudemet1979\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean_Gaudemet1979\" class=\"ouvrage\">Jean\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Gaudemet<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les \u00c9lections dans l&rsquo;\u00c9glise latine des origines au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>, Fernand Lanore,\u00a0<time>1979<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=GR44nzLyq4cC\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DGR44nzLyq4cC\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0209<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Cath-12\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0Conclave\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\"><a title=\"Catholic Encyclopedia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catholic_Encyclopedia\">Catholic Encyclopedia<\/a><\/cite>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.newadvent.org\/cathen\/04192a.htm\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.newadvent.org%2Fcathen%2F04192a.htm\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-colomer-13\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#ColomerMcLean1998\">Colomer et McLean 1998<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a01-22<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Boutry-14\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Philippe Boutry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Boutry\">Philippe Boutry<\/a>, \u00ab\u00a0Les conclaves et leurs myst\u00e8res\u00a0\u00bb, \u00e9mission\u00a0<i><a title=\"Concordance des temps (\u00e9mission de radio)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concordance_des_temps_(%C3%A9mission_de_radio)\">Concordance des temps<\/a><\/i>\u00a0sur\u00a0<a title=\"France Culture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France_Culture\">France Culture<\/a>, 22 mars 2013.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-gaudemet-15\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclave#Gaudemet1979\">Gaudemet 1979<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0209<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Villard2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Renaud_Villard2009\" class=\"ouvrage\">Renaud Villard, \u00ab\u00a0<cite>Le conclave des parieurs Paris, opinion publique et continuit\u00e9 du pouvoir pontifical \u00e0 Rome au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Annales. Histoire, Sciences sociales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Annales._Histoire,_Sciences_sociales\">Annales. Histoire, Sciences sociales<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a064,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02,\u200e\u00a0<time>2009<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">375-403<\/span>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/shs.cairn.info\/revue-annales-2009-2-page-375?lang=fr&amp;tab=texte-integral\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fshs.cairn.info%2Frevue-annales-2009-2-page-375%3Flang%3Dfr%26tab%3Dtexte-integral\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0<span class=\"skin-invert-image\"><span title=\"Acc\u00e8s libre au document\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Lock-green.svg\/20px-Lock-green.svg.png\" alt=\"Acc\u00e8s libre\" width=\"9\" height=\"14\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"813\" \/><\/span><\/span>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-04-24\" data-sort-value=\"2025-04-24\">24 avril 2025<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lecomte2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Bernard_Lecomte2011\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Bernard Lecomte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Lecomte\">Bernard Lecomte<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Roman des papes<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Rocher\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Rocher\">\u00c9ditions du Rocher<\/a>,\u00a0<time>2011<\/time>, 251\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782268071244\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782268071244\"><span class=\"nowrap\">9782268071244<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.vatican.va\/holy_father\/john_paul_ii\/apost_constitutions\/documents\/hf_jp-ii_apc_22021996_universi-dominici-gregis_fr.html\" rel=\"nofollow\"><i>Universi Dominici gregis<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.vatican.va%2Fholy_father%2Fjohn_paul_ii%2Fapost_constitutions%2Fdocuments%2Fhf_jp-ii_apc_22021996_universi-dominici-gregis_fr.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0sur vatican.va<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.vatican.va\/holy_father\/benedict_xvi\/motu_proprio\/documents\/hf_ben-xvi_motu-proprio_20070611_de-electione_fr.html\" rel=\"nofollow\">De aliquibus mutationibus in normis de electione Romani Pontificus<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.vatican.va%2Fholy_father%2Fbenedict_xvi%2Fmotu_proprio%2Fdocuments%2Fhf_ben-xvi_motu-proprio_20070611_de-electione_fr.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0sur vatican.va<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Guruge2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Anura_Guruge2010\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Anura Guruge,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Next Pope<\/cite>, \u00c9dition One,\u00a0<time>2010<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a030<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-21\"><span class=\"reference-text\">Formule\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Nous tous et chacun de nous, cardinaux \u00e9lecteurs pr\u00e9sents \u00e0 cette \u00e9lection du Souverain Pontife, promettons, faisons le v\u0153u et jurons d&rsquo;observer fid\u00e8lement et scrupuleusement toutes les prescriptions contenues dans la Constitution apostolique du Souverain Pontife Jean-Paul II,\u00a0<i>Universi Dominici gregis<\/i>, dat\u00e9e du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1996-02-22\" data-sort-value=\"1996-02-22\">22 f\u00e9vrier 1996<\/time>. De m\u00eame, nous promettons, nous faisons le v\u0153u et nous jurons que quiconque d&rsquo;entre nous sera, par disposition divine, \u00e9lu Pontife romain, s&rsquo;engagera \u00e0 exercer fid\u00e8lement le munus petrinum (la charge de Pierre) de Pasteur de l&rsquo;\u00c9glise universelle et ne cessera d&rsquo;affirmer et de d\u00e9fendre avec courage les droits spirituels et temporels, ainsi que la libert\u00e9 du Saint-Si\u00e8ge. Nous promettons et nous jurons surtout de garder avec la plus grande fid\u00e9lit\u00e9 et avec tous, clercs et la\u00efcs, le secret sur tout ce qui concerne d&rsquo;une mani\u00e8re quelconque l&rsquo;\u00e9lection du Pontife romain et sur ce qui se fait dans le lieu de l&rsquo;\u00e9lection et qui concerne directement ou indirectement les scrutins\u00a0; de ne violer en aucune fa\u00e7on ce secret aussi bien pendant qu&rsquo;apr\u00e8s l&rsquo;\u00e9lection du nouveau Pontife, \u00e0 moins qu&rsquo;une autorisation explicite en ait \u00e9t\u00e9 accord\u00e9e par le pape lui-m\u00eame\u00a0; de n&rsquo;aider ou de ne favoriser aucune ing\u00e9rence, opposition ni aucune autre forme d&rsquo;intervention par lesquelles des autorit\u00e9s s\u00e9culi\u00e8res, de quelque ordre et de quelque degr\u00e9 que ce soit, ou n&rsquo;importe quel groupe, ou des individus voudraient s&rsquo;immiscer dans l&rsquo;\u00e9lection du Pontife romain.\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-22\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2013\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>\u00c9lection du nouveau pape, mode d&#8217;emploi<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Le Journal du dimanche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Journal_du_dimanche\">Le Journal du dimanche<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-02-27\" data-sort-value=\"2013-02-27\">27 f\u00e9vrier 2013<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lejdd.fr\/Societe\/Religion\/Actualite\/Election-du-nouveau-pape-mode-d-emploi-593880\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lejdd.fr%2FSociete%2FReligion%2FActualite%2FElection-du-nouveau-pape-mode-d-emploi-593880\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Geffroy-23\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Geffroy2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Lucie_Geffroy2013\" class=\"ouvrage\">Lucie Geffroy, \u00ab\u00a0<cite>Comment \u00e9lit-on le pape\u00a0?<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Courrier international\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Courrier_international\">Courrier international<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-03-12\" data-sort-value=\"2013-03-12\">12 mars 2013<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.courrierinternational.com\/article\/2013\/03\/13\/comment-elit-on-le-pape\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.courrierinternational.com%2Farticle%2F2013%2F03%2F13%2Fcomment-elit-on-le-pape\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DdM-24\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"de_Mallevo\u00fce2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Delphine_de_Mallevo\u00fce2013\" class=\"ouvrage\">Delphine de Mallevo\u00fce, \u00ab\u00a0<cite>Conclave\u00a0: dans les coulisses d&rsquo;une \u00e9lection tr\u00e8s ritualis\u00e9e<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Le Figaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Figaro\">Le Figaro<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-03-01\" data-sort-value=\"2013-03-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mars 2013<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lefigaro.fr\/actualite-france\/2013\/03\/11\/01016-20130311ARTFIG00274-conclave-dans-les-coulisses-d-une-election-tres-ritualisee.php\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Factualite-france%2F2013%2F03%2F11%2F01016-20130311ARTFIG00274-conclave-dans-les-coulisses-d-une-election-tres-ritualisee.php\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lecomte2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Bernard_Lecomte2009\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Bernard Lecomte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Lecomte\">Bernard Lecomte<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les secrets du Vatican<\/cite>, Perrin,\u00a0<time>2009<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0101<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2013\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Election du pape, mode d&#8217;emploi<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Lib\u00e9ration (journal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lib%C3%A9ration_(journal)\">Lib\u00e9ration<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-02-11\" data-sort-value=\"2013-02-11\">11 f\u00e9vrier 2013<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.liberation.fr\/monde\/2013\/02\/11\/election-du-pape-mode-d-emploi_880994\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.liberation.fr%2Fmonde%2F2013%2F02%2F11%2Felection-du-pape-mode-d-emploi_880994\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Nasi2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Margherita_Nasi2013\" class=\"ouvrage\">Margherita Nasi, \u00ab\u00a0<cite>Les secrets du conclave d\u00e9voil\u00e9s\u00a0: ce qui explique l&rsquo;\u00e9lection de Jorge Mario Bergoglio comme pape<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Slate (magazine)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Slate_(magazine)\">Slate<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-03-14\" data-sort-value=\"2013-03-14\">14 mars 2013<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.slate.fr\/monde\/69475\/secrets-conclave-pape-francois-pourquoi\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.slate.fr%2Fmonde%2F69475%2Fsecrets-conclave-pape-francois-pourquoi\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\"><span class=\"reference-text\">Cartouches fumig\u00e8nes \u00e0 base d&rsquo;un m\u00e9lange de\u00a0<a title=\"Perchlorate de potassium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perchlorate_de_potassium\">perchlorate de potassium<\/a>, d&rsquo;<a title=\"Anthrac\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anthrac%C3%A8ne\">anthrac\u00e8ne<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"Soufre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufre\">soufre<\/a>\u00a0pour la fum\u00e9e noire, \u00e0 base d&rsquo;un m\u00e9lange de\u00a0<a title=\"Chlorate de potassium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chlorate_de_potassium\">chlorate de potassium<\/a>, de\u00a0<a title=\"Lactose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lactose\">lactose<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"Colophane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Colophane\">colophane<\/a>\u00a0pour la fum\u00e9e blanche. Source\u00a0:\u00a0<span id=\"2013\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>C&rsquo;est seulement le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Vingt-cinqui\u00e8me\">25<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0conclave dans la chapelle Sixtine<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"L'\u00c9cho r\u00e9publicain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27%C3%89cho_r%C3%A9publicain\">L&rsquo;\u00c9cho r\u00e9publicain<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-03-13\" data-sort-value=\"2013-03-13\">13 mars 2013<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lechorepublicain.fr\/2013\/03\/13\/c-est-seulement-le-25e-conclave-dans-la-chapelle-sixtine-1475065.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lechorepublicain.fr%2F2013%2F03%2F13%2Fc-est-seulement-le-25e-conclave-dans-la-chapelle-sixtine-1475065.html\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-29\"><span class=\"reference-text\">Le traditionnel po\u00eale en fonte, utilis\u00e9 pour la premi\u00e8re fois en 1939 pour l&rsquo;\u00e9lection de\u00a0<a title=\"Pie XII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_XII\">Pie XII<\/a>, sert toujours \u00e0 br\u00fbler les bulletins de vote, les cardinaux \u00e9tant depuis autoris\u00e9s \u00e0 conserver leurs notes prises pendant le conclave. Y sont grav\u00e9s sur son couvercle tous les noms des papes \u00e9lus avec la date de leur \u00e9lection.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2013\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Le conclave se pr\u00e9pare<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Direct Matin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Direct_Matin\">Direct Matin<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01215,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-03-11\" data-sort-value=\"2013-03-11\">11 mars 2013<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a09<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-31\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2005\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Cloches et \u00e9lectronique\u00a0: le conclave nouveau est arriv\u00e9<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"La Libre Belgique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Libre_Belgique\">La Libre Belgique<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2005-04-18\" data-sort-value=\"2005-04-18\">18 avril 2005<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lalibre.be\/actu\/international\/article\/215918\/cloches-et-electronique-le-conclave-nouveau-est-arrive.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lalibre.be%2Factu%2Finternational%2Farticle%2F215918%2Fcloches-et-electronique-le-conclave-nouveau-est-arrive.html\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-32\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Le_Bars2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"St\u00e9phanie_Le_Bars2013\" class=\"ouvrage\">St\u00e9phanie Le Bars, \u00ab\u00a0<cite>Les rites d&rsquo;une \u00e9lection, entre soutane XL et fum\u00e9e blanche<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Le Monde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Monde\">Le Monde<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-03-11\" data-sort-value=\"2013-03-11\">11 mars 2013<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/europe\/article\/2013\/03\/11\/les-rites-d-une-election-entre-soutane-xl-et-fumee-blanche_1846012_3214.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Feurope%2Farticle%2F2013%2F03%2F11%2Fles-rites-d-une-election-entre-soutane-xl-et-fumee-blanche_1846012_3214.html\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Voir_aussi\">Voir aussi<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Category:Papal_conclave?uselang=fr\">Le conclave<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<li class=\"wiktionary\"><a class=\"extiw\" title=\"wikt:conclave\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/conclave\">conclave<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur le\u00a0<span class=\"project\">Wiktionnaire<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Chiron2024\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Yves_Chiron2024\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Yves Chiron\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yves_Chiron\">Yves Chiron<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les dix conclaves qui ont marqu\u00e9 l&rsquo;histoire<\/cite>, Perrin,\u00a0<time>2024<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.placedeslibraires.fr\/livre\/9782262050450-les-dix-conclaves-qui-ont-marque-l-histoire-yves-chiron\/?affil_mid=2723\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.placedeslibraires.fr%2Flivre%2F9782262050450-les-dix-conclaves-qui-ont-marque-l-histoire-yves-chiron%2F%3Faffil_mid%3D2723\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Chiron2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Yves_Chiron2013\" class=\"ouvrage\">Yves Chiron,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire des conclaves<\/cite>, Perrin,\u00a0<time>2013<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2262023089\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2262023089\"><span class=\"nowrap\">978-2262023089<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Commeaux1991\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Charles_Commeaux1991\" class=\"ouvrage\">Charles Commeaux,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Conclaves contemporains<\/cite>, \u00e9ditions France-Empire,\u00a0<time>1991<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2704804498\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2704804498\"><span class=\"nowrap\">978-2704804498<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"GoyauLesourd1935\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Georges_GoyauPaul_Lesourd1935\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Georges Goyau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Goyau\">Georges Goyau<\/a>\u00a0et Paul Lesourd,\u00a0<cite class=\"italique\">Comment on \u00e9lit un pape<\/cite>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9ditions Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Flammarion\">\u00c9ditions Flammarion<\/a>,\u00a0<time>1935<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"LesourdPaillat1969\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_LesourdClaude_Paillat1969\" class=\"ouvrage\">Paul Lesourd et\u00a0<a title=\"Claude Paillat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Paillat\">Claude Paillat<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Dossier secret des conclaves<\/cite>,\u00a0<a title=\"Presses de la Cit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Presses_de_la_Cit%C3%A9\">Presses de la Cit\u00e9<\/a>,\u00a0<time>1969<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Melloni2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\":Alberto_Melloni2003\" class=\"ouvrage\"><a class=\"new\" title=\"Alberto Melloni (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Alberto_Melloni&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Alberto Melloni<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Alberto Melloni\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alberto_Melloni\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Alberto Melloni\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Conclave\u00a0: histoire, fonctionnement, composition<\/cite>, Salvator,\u00a0<time>2003<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2706703416\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2706703416\"><span class=\"nowrap\">978-2706703416<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li>Javier Mart\u00ednez-Brocal, Jose de Jesus Aguilar,\u00a0<i>Conclave The rules for electing the next Pope<\/i>, 2025.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Articles_connexes\">Articles connexes<\/h3>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Liste des papes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_papes\">Liste des papes<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Nom de r\u00e8gne des papes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nom_de_r%C3%A8gne_des_papes\">Nom de r\u00e8gne des papes<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Composition actuelle du Coll\u00e8ge cardinalice\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Composition_actuelle_du_Coll%C3%A8ge_cardinalice\">Composition actuelle du Coll\u00e8ge cardinalice<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Exclusive\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exclusive\">Exclusive<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Conclavisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conclavisme\">Conclavisme<\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : Conclave de Viterbe 1268-1271. Le plus long de l&rsquo;histoire ! &nbsp; Les Conclaves Le\u00a0conclave\u00a0(mot d\u00e9riv\u00e9 du\u00a0latin\u00a0cum\u00a0et\u00a0clave, litt\u00e9ralement \u00ab\u00a0avec clef\u00a0\u00bb et d\u00e9signant en\u00a0latin classique\u00a0une \u00ab\u00a0pi\u00e8ce ferm\u00e9e \u00e0 clef\u00a0\u00bb[1]) est, pour l&rsquo;\u00c9glise catholique, le lieu o\u00f9 sont enferm\u00e9s les\u00a0cardinaux\u00a0rassembl\u00e9s pour\u00a0\u00e9lire\u00a0le\u00a0pape\u00a0pendant la p\u00e9riode de\u00a0vacance du si\u00e8ge pontifical.\u00a0Par extension, il d\u00e9signe aussi les discussions [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23042,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-22991","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22991","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22991"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22991\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23046,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22991\/revisions\/23046"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22991"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}