{"id":22905,"date":"2026-04-17T23:13:04","date_gmt":"2026-04-17T21:13:04","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=22905"},"modified":"2026-04-18T00:01:34","modified_gmt":"2026-04-17T22:01:34","slug":"saint-thomas-daquin","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/saint-thomas-daquin\/","title":{"rendered":"Saint Thomas d&rsquo;Aquin"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 12px;\"><strong>Image mise en avant<\/strong> : <i>Saint Thomas d\u2019Aquin, le docteur ang\u00e9lique<\/i>, <\/span><span style=\"font-size: 12px;\"><a title=\"Retable\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retable\">retable<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Carlo Crivelli (peintre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Crivelli_(peintre)\">Carlo Crivelli<\/a>\u00a0(1476).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin\">Saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"infobox_v3 infobox infobox--frwiki noarchive large\">\n<div>\n<div class=\"images\"><span class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:St-thomas-aquinasFXD.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0a\/St-thomas-aquinasFXD.jpg\/250px-St-thomas-aquinasFXD.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0a\/St-thomas-aquinasFXD.jpg\/500px-St-thomas-aquinasFXD.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"375\" data-file-width=\"4004\" data-file-height=\"6000\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"legend\"><i>Saint Thomas d\u2019Aquin, le docteur ang\u00e9lique<\/i>,<br \/>\n<a title=\"Retable\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retable\">retable<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Carlo Crivelli (peintre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Crivelli_(peintre)\">Carlo Crivelli<\/a>\u00a0(1476).<\/div>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: left;\">\u00a0<\/div>\n<table class=\" alignleft\" style=\"width: 148%;\">\n<tbody>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">Naissance<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span style=\"font-size: 10px;\">1225 ou 1226<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 10px;\">Ch\u00e2teau de\u00a0<a title=\"Roccasecca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roccasecca\">Roccasecca<\/a>\u00a0pr\u00e8s d&rsquo;<a title=\"Aquino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aquino\">Aquino<\/a>\u00a0ou ch\u00e2teau de\u00a0<a title=\"Belcastro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Belcastro\">Belcastro<\/a>\u00a0(<a title=\"Royaume de Sicile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Sicile\">royaume de Sicile<\/a>)<\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">D\u00e9c\u00e8s<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span style=\"font-size: 10px;\"><time class=\"nowrap date-lien dday\" datetime=\"1274-03-14\" data-sort-value=\"1274-03-14\"><a title=\"7 mars\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/7_mars\">7 mars<\/a>\u00a0<a title=\"1274\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1274\">1274<\/a><\/time>\u00a0(\u00e0 49 ans)<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 10px;\"><a title=\"Abbaye de Fossanova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_de_Fossanova\">Abbaye de Fossanova<\/a>,\u00a0<a title=\"Priverno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Priverno\">Priverno<\/a>\u00a0(<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a>)<\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">S\u00e9pulture<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span class=\"wd_p119\" style=\"font-size: 10px;\">\u00c9glise des jacobins de Toulouse\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q96743264\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q96743264\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0<small>(depuis le\u00a0<time class=\"nowrap date-lien\" datetime=\"1369-02-05\" data-sort-value=\"1369-02-05\"><a title=\"28 janvier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/28_janvier\">28 janvier<\/a>\u00a0<a title=\"1369\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1369\">1369<\/a><\/time>)<\/small><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">Formation<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span class=\"wd_p69\" style=\"font-size: 10px;\"><a title=\"Universit\u00e9 de Naples - Fr\u00e9d\u00e9ric-II\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A9_de_Naples_-_Fr%C3%A9d%C3%A9ric-II\">Universit\u00e9 de Naples &#8211; Fr\u00e9d\u00e9ric-II<\/a>\u00a0<small>(<time>1239<\/time>&#8211;<wbr \/><time>1245<\/time>)<\/small><br \/>\n<a title=\"Ancienne universit\u00e9 de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ancienne_universit%C3%A9_de_Paris\">Ancienne universit\u00e9 de Paris<\/a>\u00a0<small>(<time>1245<\/time>&#8211;<wbr \/><time>1248<\/time>)<\/small><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">\u00c9cole\/tradition<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span style=\"font-size: 10px;\"><a title=\"Aristot\u00e9lisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristot%C3%A9lisme\">Aristot\u00e9lisme<\/a>, fondateur du\u00a0<a title=\"Thomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomisme\">thomisme<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">Principaux int\u00e9r\u00eats<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span style=\"font-size: 10px;\"><a title=\"Th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie\">Th\u00e9ologie<\/a>,\u00a0<a title=\"M\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9taphysique\">m\u00e9taphysique<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9pist\u00e9mologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89pist%C3%A9mologie\">\u00e9pist\u00e9mologie<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9thique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89thique\">\u00e9thique<\/a>,\u00a0<a title=\"Logique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Logique\">logique<\/a>,\u00a0<a title=\"Philosophie politique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophie_politique\">politique<\/a>,\u00a0<a title=\"Esth\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esth%C3%A9tique\">esth\u00e9tique<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">Id\u00e9es remarquables<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span style=\"font-size: 10px;\"><i><a title=\"Quinque viae\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quinque_viae\">Quinque vi\u00e6<\/a><\/i>, lien\u00a0<a title=\"Foi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi\">foi<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Raison\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raison\">raison<\/a>, autonomie des r\u00e9alit\u00e9s terrestres<\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">Influenc\u00e9 par<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span style=\"font-size: 10px;\"><a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>,\u00a0<a title=\"P\u00e8res de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A8res_de_l%27%C3%89glise\">P\u00e8res de l&rsquo;\u00c9glise<\/a>,\u00a0<a title=\"Augustin d'Hippone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Augustin_d%27Hippone\">Augustin<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pseudo-Denys\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pseudo-Denys\">Pseudo-Denys<\/a>,\u00a0<a title=\"Bo\u00e8ce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bo%C3%A8ce\">Bo\u00e8ce<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Jean Scot Erig\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Scot_Erig%C3%A8ne\">Scot Erig\u00e8ne<\/a>,<a title=\"Anselme de Cantorb\u00e9ry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anselme_de_Cantorb%C3%A9ry\">Anselme<\/a>,\u00a0<a title=\"Averro\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Averro%C3%A8s\">Averro\u00e8s<\/a>,\u00a0<a title=\"Salomon ibn Gabirol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salomon_ibn_Gabirol\">Salomon ibn Gabirol<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Maimonide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maimonide\">Maimonide<\/a>,\u00a0<a title=\"Avicenne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avicenne\">Avicenne<\/a>,\u00a0<a title=\"Albert le Grand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_le_Grand\">Albert le Grand<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Al-Ghaz\u00e2l\u00ee\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Ghaz%C3%A2l%C3%AE\">Al-Ghaz\u00e2l\u00ee<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">A influenc\u00e9<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span style=\"font-size: 10px;\">(entre autres\u2026)\u00a0<a title=\"Gilles de Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gilles_de_Rome\">Gilles de Rome<\/a>,\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Caj\u00e9tan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Caj%C3%A9tan\">Caj\u00e9tan<\/a>,\u00a0<a title=\"Ignace de Loyola\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ignace_de_Loyola\">Ignace de Loyola<\/a>,\u00a0<a title=\"Francisco Su\u00e1rez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francisco_Su%C3%A1rez\">Su\u00e1rez<\/a>,\u00a0<a title=\"John Locke\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Locke\">Locke<\/a>,\u00a0<a title=\"Gottfried Wilhelm Leibniz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gottfried_Wilhelm_Leibniz\">Leibniz<\/a>,\u00a0<a title=\"Franz Brentano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franz_Brentano\">Brentano<\/a>,\u00a0<a title=\"Jacques Maritain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Maritain\">Maritain<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">Gilson<\/a>,\u00a0<a title=\"Martin Heidegger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Heidegger\">Heidegger<\/a>,\u00a0<a title=\"Peter Geach\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peter_Geach\">Geach<\/a>,\u00a0<a title=\"Pierre Boutang\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Boutang\">Boutang<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Elizabeth Anscombe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Elizabeth_Anscombe\">Anscombe<\/a>,\u00a0<a title=\"Ren\u00e9 Gu\u00e9non\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Gu%C3%A9non\">Ren\u00e9 Gu\u00e9non<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">Famille<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span class=\"wd_p53\" style=\"font-size: 10px;\"><a title=\"Famille d'Aquino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Famille_d%27Aquino\">Maison d&rsquo;Aquino<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">P\u00e8re<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span class=\"wd_p22\" style=\"font-size: 10px;\">Landulphe d&rsquo;Aquino\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q21283581\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q21283581\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">M\u00e8re<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span class=\"wd_p25\" style=\"font-size: 10px;\">Teodora Galluccio\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q100437775\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q100437775\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th style=\"width: 13.0923%;\" scope=\"row\"><span style=\"font-size: 10px;\">Fratrie<\/span><\/th>\n<td class=\"\" style=\"width: 72.9426%;\">\n<div><span class=\"wd_p3373\" style=\"font-size: 10px;\">Adenolfo d&rsquo;Aquino\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q100437766\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q100437766\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small><br \/>\nTeodora d&rsquo;Aquino\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q100439696\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q100439696\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"navbar noprint bordered navigation-not-searchable\" style=\"text-align: left;\"><span class=\"plainlinks\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Thomas_d%27Aquin&amp;veaction=edit&amp;section=0\">modifier<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Thomas_d%27Aquin&amp;action=edit&amp;section=0\">modifier le code<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"d:Q9438\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q9438\">modifier Wikidata<\/a><\/span><a title=\"Documentation du mod\u00e8le\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Infobox_Philosophe\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/20px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/40px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Documentation du mod\u00e8le\" width=\"12\" height=\"12\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/p>\n<\/div>\n<table class=\"infobox_v2 infobox infobox--frwiki noarchive alignleft\">\n<tbody>\n<tr>\n<td class=\"entete defaut\" colspan=\"2\">Saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:S%C3%A3o_Tom%C3%A1s_de_Aquino_(Escola_Portuguesa,_s%C3%A9c._XVIII).png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e0\/S%C3%A3o_Tom%C3%A1s_de_Aquino_%28Escola_Portuguesa%2C_s%C3%A9c._XVIII%29.png\/250px-S%C3%A3o_Tom%C3%A1s_de_Aquino_%28Escola_Portuguesa%2C_s%C3%A9c._XVIII%29.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e0\/S%C3%A3o_Tom%C3%A1s_de_Aquino_%28Escola_Portuguesa%2C_s%C3%A9c._XVIII%29.png\/500px-S%C3%A3o_Tom%C3%A1s_de_Aquino_%28Escola_Portuguesa%2C_s%C3%A9c._XVIII%29.png 2x\" alt=\"Image illustrative de l\u2019article Thomas d'Aquin\" width=\"200\" height=\"252\" data-file-width=\"1015\" data-file-height=\"1280\" \/><\/a><br \/>\nTableau anonyme, \u00e9cole portugaise du\u00a0<a title=\"XVIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th colspan=\"2\"><a title=\"Saint\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint\">Saint<\/a>,\u00a0<a title=\"Docteur de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Docteur_de_l%27%C3%89glise\">Docteur de l&rsquo;\u00c9glise<\/a><\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\"><span class=\"nowrap\">Date de naissance<\/span><\/th>\n<td><time class=\"nowrap date-lien bday\" datetime=\"1225-02-04\" data-sort-value=\"1225-02-04\"><a title=\"28 janvier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/28_janvier\">28 janvier<\/a>\u00a0<a title=\"1225\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1225\">1225<\/a><\/time><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\"><span class=\"nowrap\">Lieu de naissance<\/span><\/th>\n<td>(ch\u00e2teau de\u00a0<a title=\"Roccasecca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roccasecca\">Roccasecca<\/a>\u00a0pr\u00e8s d&rsquo;<a title=\"Aquino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aquino\">Aquino<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a>)\u00a0<a title=\"Royaume de Sicile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Sicile\">royaume de Sicile<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\"><span class=\"nowrap\">Date de d\u00e9c\u00e8s<\/span><\/th>\n<td><time class=\"nowrap date-lien dday\" datetime=\"1274-03-14\" data-sort-value=\"1274-03-14\"><a title=\"7 mars\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/7_mars\">7 mars<\/a>\u00a0<a title=\"1274\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1274\">1274<\/a><\/time>\u00a0(\u00e0 49\u00a0ans)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\"><span class=\"nowrap\">Lieu de d\u00e9c\u00e8s<\/span><\/th>\n<td>abbaye de Fossanova dans les\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\">Ordre religieux<\/th>\n<td><a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">Ordre des Pr\u00eacheurs<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\"><a title=\"Canonisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canonisation\">Canonisation<\/a><\/th>\n<td>18 juillet 1323\u00a0<a title=\"Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avignon\">Avignon<\/a><br \/>\npar\u00a0<a title=\"Jean XXII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_XXII\">Jean\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"22\"><span class=\"romain\">XXII<\/span><\/abbr><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\">Docteur de l&rsquo;\u00c9glise<\/th>\n<td>1567<br \/>\npar\u00a0<a title=\"Pie V\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_V\">Pie\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\"><span class=\"romain\">V<\/span><\/abbr><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\">F\u00eate<\/th>\n<td>28 janvier (7 mars jusqu&rsquo;en 1969)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\"><a title=\"Saint patron\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint_patron\">Saint patron<\/a><\/th>\n<td><a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9cole catholique priv\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_catholique_priv%C3%A9e\">\u00e9coles<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Universit\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A9s\">universit\u00e9s<\/a>\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Catholiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catholiques\">catholiques<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Libraires\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Libraires\">libraires<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"navigation-only\" colspan=\"2\"><span class=\"plainlinks\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Thomas_d%27Aquin&amp;action=edit&amp;section=0\"><span class=\"infodoc\">modifier<\/span><\/a><\/span>\u00a0<a title=\"Consultez la documentation du mod\u00e8le\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Infobox_Saint\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/20px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/40px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"12\" height=\"12\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Saint Thomas d&#039;Aquin, la saintet\u00e9 de l&#039;intelligence\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Yh2ztviKDxc?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"3Bc1ifat1X\"><p><a href=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/liste-des-oeuvres-de-st-thomas-daquin\/\">Liste des Oeuvres de St Thomas d&rsquo;Aquin<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"\u00ab\u00a0Liste des Oeuvres de St Thomas d&rsquo;Aquin\u00a0\u00bb &#8212; Orazio Puglisi\" src=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/liste-des-oeuvres-de-st-thomas-daquin\/embed\/#?secret=oRx3FMslWZ#?secret=3Bc1ifat1X\" data-secret=\"3Bc1ifat1X\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Thomas d&rsquo;Aquin<\/b>, n\u00e9 en 1225 ou 1226 au ch\u00e2teau de\u00a0<a title=\"Roccasecca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roccasecca\">Roccasecca<\/a>\u00a0pr\u00e8s d&rsquo;<a title=\"Aquino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aquino\">Aquino<\/a>, dans la partie p\u00e9ninsulaire du\u00a0<a title=\"Royaume de Sicile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Sicile\">royaume de Sicile<\/a>\u00a0(<a title=\"Latium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latium\">Latium<\/a>), et mort le\u00a0<time class=\"nowrap dday\" datetime=\"1274-03-14\" data-sort-value=\"1274-03-14\">7 mars 1274<\/time>\u00a0\u00e0 l&rsquo;<a title=\"Abbaye de Fossanova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_de_Fossanova\">abbaye de Fossanova<\/a>\u00a0pr\u00e8s de\u00a0<a title=\"Priverno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Priverno\">Priverno<\/a>\u00a0dans les\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a>\u00a0(dans le\u00a0<a title=\"Latium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latium\">Latium<\/a>\u00a0\u00e9galement), est un religieux\u00a0<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">italien<\/a>\u00a0de l&rsquo;<a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">ordre dominicain<\/a>, c\u00e9l\u00e8bre pour son \u0153uvre th\u00e9ologique et philosophique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Consid\u00e9r\u00e9 comme l&rsquo;un des principaux ma\u00eetres de la philosophie\u00a0<a title=\"Scolastique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scolastique\">scolastique<\/a>\u00a0et de la\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie catholique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_catholique\">th\u00e9ologie catholique<\/a>, il est canonis\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1323-07-26\" data-sort-value=\"1323-07-26\">18 juillet 1323<\/time>\u00a0par\u00a0<a title=\"Jean XXII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_XXII\">Jean\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"22\"><span class=\"romain\">XXII<\/span><\/abbr><\/a><sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, puis proclam\u00e9\u00a0<a title=\"Docteur de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Docteur_de_l%27%C3%89glise\">docteur de l&rsquo;\u00c9glise<\/a>\u00a0par\u00a0<a title=\"Pie V\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_V\">Pie\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\"><span class=\"romain\">V<\/span><\/abbr><\/a>, en\u00a0<a title=\"1567\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1567\">1567<\/a>\u00a0et patron des universit\u00e9s, \u00e9coles et acad\u00e9mies catholiques, par\u00a0<a title=\"L\u00e9on XIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_XIII\">L\u00e9on\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0en 1880. Il est aussi qualifi\u00e9 du titre de \u00ab\u00a0Docteur ang\u00e9lique\u00a0\u00bb (<i>Doctor angelicus<\/i>) ou encore de \u00ab\u00a0prince des scolastiques\u00a0\u00bb ou de \u00ab\u00a0docteur commun\u00a0\u00bb. Son corps est conserv\u00e9 sous le ma\u00eetre-autel de l&rsquo;\u00e9glise de l&rsquo;ancien\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ensemble conventuel des Jacobins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ensemble_conventuel_des_Jacobins\">couvent des Dominicains de Toulouse<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De son nom d\u00e9rivent les termes\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><a title=\"Thomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomisme\">thomisme<\/a><\/i>\u00a0ou\u00a0<i>thomiste<\/i>\u00a0: qui concerne l&rsquo;\u00e9cole ou le courant philosophico-th\u00e9ologique qui se r\u00e9clame de Thomas d&rsquo;Aquin et en d\u00e9veloppe les principes au-del\u00e0 de la lettre de son expression historique initiale\u00a0;<\/li>\n<li><i><a title=\"N\u00e9othomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9othomisme\">n\u00e9othomisme<\/a><\/i>\u00a0: un courant de pens\u00e9e philosophico-th\u00e9ologique de type thomiste, d\u00e9velopp\u00e9 \u00e0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle pour r\u00e9pondre aux objections pos\u00e9es au christianisme catholique par la\u00a0<a title=\"Modernit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernit%C3%A9\">modernit\u00e9<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><i>thomasien<\/i>\u00a0: ce qui rel\u00e8ve de la pens\u00e9e de Thomas d&rsquo;Aquin lui-m\u00eame, ind\u00e9pendamment des d\u00e9veloppements historiques induits par sa r\u00e9ception.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1879, le pape\u00a0<a title=\"L\u00e9on XIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_XIII\">L\u00e9on\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/a>, dans l&rsquo;<a title=\"Encyclique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Encyclique\">encyclique<\/a>\u00a0<i><a title=\"\u00c6terni Patris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%86terni_Patris\">\u00c6terni Patris<\/a><\/i>, a d\u00e9clar\u00e9 que les \u00e9crits de Thomas d&rsquo;Aquin exprimaient ad\u00e9quatement la doctrine de l&rsquo;\u00c9glise. Le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"IIe concile \u0153cum\u00e9nique du Vatican\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/IIe_concile_%C5%93cum%C3%A9nique_du_Vatican\">concile\u00a0<span class=\"nowrap\">Vatican\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/span><\/a>\u00a0(d\u00e9cret\u00a0<i><a title=\"Optatam Totius\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Optatam_Totius\">Optatam Totius<\/a><\/i>\u00a0sur la formation des pr\u00eatres,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a016) propose l&rsquo;interpr\u00e9tation authentique de l&rsquo;enseignement des papes sur le thomisme en demandant que la formation th\u00e9ologique des pr\u00eatres se fasse\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0avec Thomas d&rsquo;Aquin pour ma\u00eetre\u00a0\u00bb<\/span>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin a propos\u00e9, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, une \u0153uvre th\u00e9ologique qui repose, par certains aspects, sur un essai de synth\u00e8se de la raison et de la foi, notamment lorsqu&rsquo;il tente de concilier la\u00a0<a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">pens\u00e9e chr\u00e9tienne<\/a>\u00a0et la\u00a0<a title=\"Philosophie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophie\">philosophie<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>, red\u00e9couverte par les scolastiques \u00e0 la suite des\u00a0<a title=\"Traductions latines du XIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Traductions_latines_du_XIIe_si%C3%A8cle\">traductions latines du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il distingue les v\u00e9rit\u00e9s accessibles \u00e0 la seule raison de celles de la foi, d\u00e9finies comme une adh\u00e9sion inconditionnelle \u00e0 la\u00a0<a title=\"Bible\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bible\">Parole de Dieu<\/a>. Il qualifie la philosophie de servante de la\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie\">th\u00e9ologie<\/a>\u00a0(<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">philosophia ancilla theologi\u00e6<\/span><\/i>) afin d&rsquo;exprimer comment les deux disciplines collaborent de mani\u00e8re \u00ab\u00a0subaltern\u00e9e\u00a0\u00bb \u00e0 la recherche de la connaissance de la v\u00e9rit\u00e9, chemin vers la b\u00e9atitude.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Les 5 preuves rationnelles de l&#039;existence de Dieu (de Saint Thomas d&#039;Aquin)\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Sv5Mzk6lJQQ?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Biographie\">Biographie<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Jeunesse_et_aspiration_\u00e0_la_vie_dominicaine_(1225-1244)\"><span id=\"Jeunesse_et_aspiration_.C3.A0_la_vie_dominicaine_.281225-1244.29\"><\/span>Jeunesse et aspiration \u00e0 la vie dominicaine (1225-1244)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fils du seigneur Landulphe d&rsquo;Aquino et de Th\u00e9odora\u00a0<a title=\"Famille Caracciolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Famille_Caracciolo\">Caracciolo Rossi<\/a><sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, d&rsquo;origine napolitaine, Thomas na\u00eet en 1225 ou 1226 au ch\u00e2teau de\u00a0<a title=\"Roccasecca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roccasecca\">Roccasecca<\/a>, dans le\u00a0<a title=\"Royaume de Sicile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Sicile\">royaume de Sicile<\/a><sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon certaines pieuses traditions locales et auteurs eccl\u00e9siastiques, son lieu de naissance serait plut\u00f4t le ch\u00e2teau familial de la ville de\u00a0<a title=\"Belcastro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Belcastro\">Belcastro<\/a>, situ\u00e9e pr\u00e8s de\u00a0<a title=\"Catanzaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catanzaro\">Catanzaro<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Calabre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calabre\">Calabre<\/a><sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La\u00a0<a title=\"Famille d'Aquino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Famille_d%27Aquino\">famille d&rsquo;Aquin<\/a>, d&rsquo;origine lombarde et install\u00e9e au nord de l&rsquo;actuelle\u00a0<a title=\"Campanie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Campanie\">Campanie<\/a>, est une grande famille d&rsquo;Italie, partisane du parti pontifical.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De\u00a0<a title=\"1230\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1230\">1230<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"1239\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1239\">1239<\/a>, il est\u00a0<a title=\"Oblat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oblat\">oblat<\/a>\u00a0\u00e0 l\u2019abbaye\u00a0<a title=\"Ordre de Saint-Beno\u00eet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_de_Saint-Beno%C3%AEt\">b\u00e9n\u00e9dictine<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Abbaye territoriale du Mont-Cassin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_territoriale_du_Mont-Cassin\">Mont-Cassin<\/a>. Il y demeure neuf ans, durant lesquels il apprend \u00e0 lire et \u00e0 \u00e9crire, ainsi que les rudiments de la grammaire et du\u00a0<a title=\"Latin eccl\u00e9siastique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin_eccl%C3%A9siastique\">latin<\/a>, associ\u00e9s \u00e0 une formation religieuse \u00e9l\u00e9mentaire.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-22914 aligncenter\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Saint-Thomas-dAquin-2-112x300.png\" alt=\"\" width=\"112\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Saint-Thomas-dAquin-2-112x300.png 112w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Saint-Thomas-dAquin-2.png 232w\" sizes=\"auto, (max-width: 112px) 100vw, 112px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir de\u00a0<a title=\"1239\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1239\">1239<\/a>,\u00a0<a title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric II (empereur du Saint-Empire)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_II_(empereur_du_Saint-Empire)\">Fr\u00e9d\u00e9ric\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/a>, en lutte contre\u00a0<a title=\"Gr\u00e9goire IX\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_IX\">Gr\u00e9goire\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\"><span class=\"romain\">IX<\/span><\/abbr><\/a><sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-6\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, expulse les moines de l&rsquo;abbaye. Sur le conseil de l&rsquo;abb\u00e9, les parents de Thomas l&rsquo;avaient d\u00e9j\u00e0 envoy\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naples\">Naples<\/a>\u00a0pour y poursuivre ses \u00e9tudes au\u00a0<i>Studium regni<\/i>\u00a0(qui n&rsquo;est pas une universit\u00e9, mais une acad\u00e9mie locale), fond\u00e9 par Fr\u00e9d\u00e9ric\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr>\u00a0en\u00a0<a title=\"1220\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1220\">1220<\/a>. Il y \u00e9tudie aupr\u00e8s des ma\u00eetres les disciplines classiques du\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Trivium Quadrivium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trivium_Quadrivium\">trivium<\/a><\/i>\u00a0et du\u00a0<i><a title=\"Quadrivium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quadrivium\">quadrivium<\/a><\/i>. Ce faisant il rencontre des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Fr\u00e8res pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A8res_pr%C3%AAcheurs\">fr\u00e8res pr\u00eacheurs<\/a>\u00a0dont la vie et la vitalit\u00e9 apostolique l&rsquo;attirent.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son p\u00e8re meurt le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1243-12-31\" data-sort-value=\"1243-12-31\">24 d\u00e9cembre 1243<\/time>, rendant le jeune Thomas un peu plus libre de son destin. Il d\u00e9cide d&rsquo;entrer dans l\u2019<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ordre dominicain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_dominicain\">ordre des Dominicains<\/a>\u00a0en avril\u00a0<a title=\"1244\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1244\">1244<\/a>, \u00e0 l&rsquo;\u00e2ge de dix-neuf ans, contre l\u2019avis de sa famille qui veut en faire l&rsquo;<a title=\"Abb\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abb%C3%A9\">abb\u00e9<\/a>\u00a0du Mont-Cassin. Sa m\u00e8re le fait alors enlever et l\u2019assigne \u00e0 r\u00e9sidence \u00e0 Roccasecca o\u00f9 il demeure un an. Thomas ne changeant cependant pas d\u2019avis, sa famille finit par accepter son choix<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9tudes_\u00e0_Paris,_premiers_enseignements_(1245-1259)\"><span id=\".C3.89tudes_.C3.A0_Paris.2C_premiers_enseignements_.281245-1259.29\"><\/span>\u00c9tudes \u00e0 Paris, premiers enseignements (1245-1259)<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tommaso_-_Super_Physicam_Aristotelis,_1595_-_4733624.tif?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/43\/Tommaso_-_Super_Physicam_Aristotelis%2C_1595_-_4733624.tif\/lossless-page1-250px-Tommaso_-_Super_Physicam_Aristotelis%2C_1595_-_4733624.tif.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/43\/Tommaso_-_Super_Physicam_Aristotelis%2C_1595_-_4733624.tif\/lossless-page1-500px-Tommaso_-_Super_Physicam_Aristotelis%2C_1595_-_4733624.tif.png 2x\" width=\"250\" height=\"368\" data-file-width=\"3300\" data-file-height=\"4860\" \/><\/a><figcaption><i>Super Physicam Aristotelis<\/i>, 1595.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il est ensuite \u00e9tudiant \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Ancienne universit\u00e9 de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ancienne_universit%C3%A9_de_Paris\">universit\u00e9 de Paris<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"1245\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1245\">1245<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"1248\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1248\">1248<\/a>, sous le r\u00e8gne de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Louis IX de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_IX_de_France\">Louis\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\"><span class=\"romain\">IX<\/span><\/abbr><\/a>. Puis il suit son ma\u00eetre\u00a0<a title=\"Albert le Grand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_le_Grand\">Albert le Grand<\/a>\u00a0(dominicain commentateur d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>) \u00e0\u00a0<a title=\"Cologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cologne\">Cologne<\/a>\u00a0jusqu&rsquo;en\u00a0<a title=\"1252\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1252\">1252<\/a><sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, o\u00f9 ses confr\u00e8res d&rsquo;\u00e9tude l&rsquo;affublent du sobriquet de \u00ab\u00a0b\u0153uf muet\u00a0\u00bb en raison de sa stature et de son caract\u00e8re taciturne<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De retour \u00e0 Paris, il suit le cursus universitaire classique des \u00e9tudiants en th\u00e9ologie\u00a0: il est bachelier biblique (lectures comment\u00e9es des \u00c9critures) de\u00a0<a title=\"1252\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1252\">1252<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"1254\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1254\">1254<\/a>, puis bachelier sententiaire.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il r\u00e9dige durant cette p\u00e9riode un commentaire des livres\u00a0<a title=\"Livre d'Isa\u00efe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_d%27Isa%C3%AFe\">d&rsquo;Isa\u00efe<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"Livre de J\u00e9r\u00e9mie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_de_J%C3%A9r%C3%A9mie\">J\u00e9r\u00e9mie<\/a>\u00a0(<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Super Isaiam<\/span><\/i>\u00a0et\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Super Ieremiam<\/span><\/i>), ainsi que le\u00a0<i><a title=\"De l'\u00eatre et de l'essence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/De_l%27%C3%AAtre_et_de_l%27essence\">De ente et essentia<\/a><\/i>\u00a0(1252). Comme bachelier sententiaire, il commente le\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Livre des Sentences\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_des_Sentences\">Livre des Sentences<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Pierre Lombard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Lombard\">Pierre Lombard<\/a>, devenu le manuel des \u00e9tudes th\u00e9ologiques \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Ancienne universit\u00e9 de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ancienne_universit%C3%A9_de_Paris\">universit\u00e9 de Paris<\/a>\u00a0depuis le d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Thomas d&rsquo;Aquin en fait le commentaire, en deux ans, durant son enseignement de bachelier sententiaire. Ce commentaire (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Scriptum super libros Sententiarum<\/span><\/i>) est \u00e9norme\u00a0: plus de\u00a0<span class=\"nowrap\">600 pages<\/span>\u00a0in-folio, \u00e9crites de\u00a0<a title=\"1254\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1254\">1254<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"1256\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1256\">1256<\/a>, tout en suivant certains des cours dispens\u00e9s dans les \u00e9coles parisiennes et au\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Studium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Studium\">Studium<\/a>\u00a0dominicain de Saint-Jacques (<a title=\"Couvent des Jacobins (rue Saint-Jacques)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Couvent_des_Jacobins_(rue_Saint-Jacques)\">coll\u00e8ge des Jacobins<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au printemps 1256, avec l&rsquo;appui du Souverain Pontife qui doit intervenir aupr\u00e8s de l&rsquo;universit\u00e9, dans le contexte conflictuel de l&rsquo;opposition des mendiants et des s\u00e9culiers, il soutient sa ma\u00eetrise en th\u00e9ologie et est nomm\u00e9 Ma\u00eetre-R\u00e9gent (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">magister in sacra pagina<\/span><\/i>\u00a0ou docteur en \u00c9criture sainte) \u2014 avec\u00a0<a title=\"Bonaventure de Bagnoregio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bonaventure_de_Bagnoregio\">Bonaventure de Bagnoregio<\/a>. Il commence aussit\u00f4t \u00e0 enseigner et r\u00e9dige les\u00a0<i>Questions disput\u00e9es<\/i>\u00a0:\u00a0<i><a title=\"De la v\u00e9rit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/De_la_v%C3%A9rit%C3%A9\">De veritate<\/a><\/i>\u00a0(1256-1259), les\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Quodlibet<\/span><\/i>\u00a0(7 \u00e0 11)\u00a0; commente le\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">De Trinitate<\/span><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Bo\u00e8ce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bo%C3%A8ce\">Bo\u00e8ce<\/a>\u00a0(1257-1258)\u2026 Son activit\u00e9 consiste principalement en\u00a0<a title=\"Disputatio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Disputatio\">disputes th\u00e9ologiques<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Disputatio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Disputatio\">disputatio<\/a><\/i>), en commentaires de la Bible et en pr\u00e9dications publiques. Les commentaires sur Aristote de Thomas d&rsquo;Aquin n&rsquo;ont jamais fait l&rsquo;objet d&rsquo;un enseignement public.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Premier_enseignement_en_Italie_(1259-1268)\"><span id=\"Premier_enseignement_en_Italie_.281259-1268.29\"><\/span>Premier enseignement en Italie (1259-1268)<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Lorenzo_Lotto_010.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8b\/Lorenzo_Lotto_010.jpg\/250px-Lorenzo_Lotto_010.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8b\/Lorenzo_Lotto_010.jpg\/500px-Lorenzo_Lotto_010.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"603\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"2411\" \/><\/a><figcaption>Thomas d&rsquo;Aquin et le pape\u00a0<a title=\"Urbain IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Urbain_IV\">Urbain\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>, d\u00e9tail du polyptyque de saint Dominique de\u00a0<a title=\"Lorenzo Lotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lorenzo_Lotto\">Lorenzo Lotto<\/a>,\u00a0<a title=\"1508\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1508\">1508<\/a>, huile sur bois, 307x242cm,\u00a0<a title=\"Recanati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Recanati\">Recanati<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e civique de la Villa Colloredo-Mels\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_civique_de_la_Villa_Colloredo-Mels\">Mus\u00e9e civique de la Villa Colloredo Mels<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"1259\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1259\">1259<\/a>, Thomas a trente-quatre ans lorsqu&rsquo;il part pour l&rsquo;<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a>\u00a0o\u00f9 il enseigne la th\u00e9ologie jusqu&rsquo;en\u00a0<a title=\"1268\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1268\">1268<\/a>, tout en jouissant d\u00e9j\u00e0 d&rsquo;une grande r\u00e9putation.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il est d&rsquo;abord assign\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Orvieto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orvieto\">Orvieto<\/a>, comme lecteur conventuel, c&rsquo;est-\u00e0-dire responsable de la formation permanente de la communaut\u00e9. Il trouve toutefois le loisir d&rsquo;achever la r\u00e9daction de la\u00a0<i><a title=\"Somme contre les Gentils\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_contre_les_Gentils\">Somme contre les Gentils<\/a><\/i>\u00a0(commenc\u00e9e en 1258) et de l\u2019<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Expositio super Iob ad litteram<\/span><\/i>\u00a0(1263-1265). Il r\u00e9dige notamment une explication continue des \u00e9vangiles, appel\u00e9e par la suite la\u00a0<i>Cha\u00eene d&rsquo;or<\/i>\u00a0(<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Catena aurea<\/span><\/i>), un floril\u00e8ge de citations\u00a0<a title=\"P\u00e8res de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A8res_de_l%27%C3%89glise\">patristiques<\/a>\u00a0organis\u00e9es de mani\u00e8re \u00e0 constituer un commentaire continu des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9vangiles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangiles\">\u00c9vangiles<\/a>, verset par verset. Cet ouvrage, d&rsquo;importance consid\u00e9rable du point de vue de l&rsquo;histoire de la r\u00e9ception des auteurs chr\u00e9tiens grecs, est r\u00e9dig\u00e9 de\u00a0<a title=\"1263\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1263\">1263<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"1264\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1264\">1264<\/a>\u00a0\u00e0 la demande du pape\u00a0<a title=\"Urbain IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Urbain_IV\">Urbain\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0auquel Thomas d\u00e9die la\u00a0<i>Cha\u00eene<\/i>\u00a0sur Matthieu<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas est envoy\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>\u00a0entre\u00a0<a title=\"1265\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1265\">1265<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"1268\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1268\">1268<\/a>\u00a0comme ma\u00eetre r\u00e9gent. Durant ce s\u00e9jour, affect\u00e9 \u00e0 la formation intellectuelle des jeunes\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominicains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominicains\">dominicains<\/a>, Thomas r\u00e9dige \u00e9galement\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">De potentia Dei<\/span><\/i>\u00a0(1265-1266), la premi\u00e8re partie du\u00a0<i><a title=\"Compendium de th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Compendium_de_th%C3%A9ologie\">Compendium de th\u00e9ologie<\/a><\/i>, et commence en\u00a0<a title=\"1266\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1266\">1266<\/a>\u00a0la r\u00e9daction de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>. Il entame ses commentaires sur\u00a0<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0par le\u00a0<i>Commentaire \u00ab\u00a0<a title=\"De l'\u00e2me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/De_l%27%C3%A2me\">De l&rsquo;\u00e2me<\/a>\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0(1267-1268), en adoptant la m\u00e9thode d&rsquo;explication mot \u00e0 mot propre aux\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">sententi\u00e6<\/span><\/i>\u00a0en vigueur dans les \u00e9coles<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est \u00e9galement en Italie qu&rsquo;il compose l\u2019<i><a title=\"Office du Saint-Sacrement\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Office_du_Saint-Sacrement\">Office du Saint-Sacrement<\/a><\/i>\u00a0au moment de l&rsquo;instauration de la F\u00eate du\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Corpus Christi<\/span><\/i>. Il r\u00e9dige aussi plusieurs opuscules, en r\u00e9ponses aux questions de personnes particuli\u00e8res ou de sup\u00e9rieurs, portant sur des questions diverses\u00a0: \u00e9conomiques, canoniques ou morales<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Durant cette p\u00e9riode, il eut l&rsquo;occasion de c\u00f4toyer la cour pontificale (qui ne r\u00e9sidait pas \u00e0 Rome). Assign\u00e9 \u00e0 des couvents dans lesquels il remplissait une t\u00e2che particuli\u00e8re, rien ne dit qu&rsquo;il suivit le pape dans ses d\u00e9placements continuels. La curie n&rsquo;avait pas alors de si\u00e8ge fixe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est probablement durant cette p\u00e9riode qu&rsquo;il eut l&rsquo;occasion de pr\u00eacher les sermons sur le\u00a0<a title=\"Credo (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Credo_(christianisme)\">Credo<\/a>, le\u00a0<a title=\"Notre P\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Notre_P%C3%A8re\">Pater<\/a>\u00a0et l&rsquo;<a title=\"Je vous salue Marie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Je_vous_salue_Marie\">Ave Maria<\/a>, puisque ceux-ci furent pr\u00each\u00e9s durant le\u00a0<a title=\"Car\u00eame\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Car%C3%AAme\">car\u00eame<\/a>\u00a0dans la r\u00e9gion de Naples et que Thomas n&rsquo;\u00e9tait plus en mesure de le faire en 1273.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Retour_\u00e0_Paris,_querelles_universitaires_(1268-1272)\"><span id=\"Retour_.C3.A0_Paris.2C_querelles_universitaires_.281268-1272.29\"><\/span>Retour \u00e0 Paris, querelles universitaires (1268-1272)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas revient de\u00a0<a title=\"1268\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1268\">1268<\/a>\u00a0\u00e0 P\u00e2ques\u00a0<a title=\"1272\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1272\">1272<\/a><sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00e0 Paris dont l&rsquo;Universit\u00e9 est en pleine crise intellectuelle et morale provoqu\u00e9e par la diffusion de l&rsquo;aristot\u00e9lisme et par les querelles entre les ordres mendiants, les s\u00e9culiers et les r\u00e9guliers. Le th\u00e9ologien\u00a0<a title=\"R\u00e9mi de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9mi_de_Florence\">R\u00e9mi de Florence<\/a>\u00a0a suivi ses cours lors de son second enseignement parisien. Il a quarante-quatre ans lorsqu&rsquo;il r\u00e9dige la seconde partie (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Secunda Pars<\/span><\/i>, abr\u00e9g\u00e9e IIa) de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0et la plus grande partie des\u00a0<i>Commentaires des \u0153uvres d&rsquo;Aristote<\/i>. Il doit faire face \u00e0 des attaques contre les ordres mendiants, mais aussi \u00e0 des rivalit\u00e9s avec les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Franciscain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franciscain\">franciscains<\/a>\u00a0et \u00e0 des disputes avec certains ma\u00eetres des arts (en particulier\u00a0<a title=\"Siger de Brabant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siger_de_Brabant\">Siger de Brabant<\/a>, dont la mort myst\u00e9rieuse est racont\u00e9e par\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>\u00a0\u00e9voquant \u00e9galement la rivalit\u00e9 entre Thomas et Siger dans le Paradis de la\u00a0<i><a title=\"Divine Com\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Divine_Com%C3%A9die\">Divine Com\u00e9die<\/a><\/i>). Il \u00e9crit le\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">De perfectione spiritualis vit\u00e6<\/span><\/i>\u00a0(1269-1270) et les\u00a0<i><span class=\"nowrap\">Quodlibets\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr><\/span>&#8211;<abbr class=\"abbr\" title=\"6\"><span class=\"romain\">VI<\/span><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\"><span class=\"romain\">XII<\/span><\/abbr><\/i>\u00a0contre les s\u00e9culiers et les trait\u00e9s\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">De \u00e6ternitate mundi<\/span><\/i>\u00a0(1271) et\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">De unitate intellectus<\/span><\/i>\u00a0(1270) contre l&rsquo;<a title=\"Averro\u00efsme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Averro%C3%AFsme\">averro\u00efsme<\/a>\u00a0des ma\u00eetres de la facult\u00e9 des arts<sup id=\"cite_ref-Torrell1993288-326_14-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-Torrell1993288-326-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Second_enseignement_en_Italie,_fondation_du_studium_generale_de_Naples_(1272-1273)\"><span id=\"Second_enseignement_en_Italie.2C_fondation_du_studium_generale_de_Naples_.281272-1273.29\"><\/span>Second enseignement en Italie, fondation du\u00a0<i>studium generale<\/i>\u00a0de Naples (1272-1273)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s le long travail accompli \u00e0 la fois pour l&rsquo;enseignement et la r\u00e9daction de son \u0153uvre, et les luttes continuelles qu&rsquo;il dut mener au sein m\u00eame de l&rsquo;Universit\u00e9, Thomas est envoy\u00e9 par ses sup\u00e9rieurs \u00e0\u00a0<a title=\"Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naples\">Naples<\/a>\u00a0pour y organiser le\u00a0<i>studium generale<\/i>\u00a0des fr\u00e8res dominicains (fond\u00e9 en 1269), destin\u00e9 \u00e0 la formation des jeunes fr\u00e8res dominicains de la province de Rome, et pour y enseigner en qualit\u00e9 de ma\u00eetre r\u00e9gent en th\u00e9ologie<sup id=\"cite_ref-Torrell1993361_et_suivantes&lt;span_class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;abbr_class=&quot;abbr_&quot;_title=&quot;chapitre(s)&quot;_&gt;chap.&lt;\/abbr&gt;&amp;nbsp;XIII&lt;\/span&gt;_15-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-Torrell1993361_et_suivantes%3Cspan_class=%22nowrap%22%3E%3Cabbr_class=%22abbr_%22_title=%22chapitre(s)%22_%3Echap.%3C\/abbr%3E&amp;nbsp;XIII%3C\/span%3E-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les raisons de ce rappel \u00e0 Naples ne sont pas connues. On peut supposer que ce fut sur les instances du roi\u00a0<a title=\"Charles Ier d'Anjou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Ier_d%27Anjou\">Charles\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\"><span class=\"romain\">I<\/span><sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0d&rsquo;Anjou<\/a>, le fr\u00e8re de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Louis IX de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_IX_de_France\">Louis\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\"><span class=\"romain\">IX<\/span><\/abbr>\u00a0de France<\/a>. Quoi qu\u2019il en soit, il est certain que ce fut malgr\u00e9 les supplications de l&rsquo;Universit\u00e9 de Paris<sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Thomas est \u00e0 pied d&rsquo;\u0153uvre entre fin juin et\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1272-09\" data-sort-value=\"1272-09\">septembre 1272<\/time>. Il poursuit la r\u00e9daction de la troisi\u00e8me partie (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Tertia Pars<\/span><\/i>,\u00a0<span class=\"romain\">III<\/span>a) de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, \u00e0 partir de la question 7\u00a0; il r\u00e9dige notamment les questions sur le Christ et les sacrements, qu&rsquo;il n&rsquo;ach\u00e8vera jamais. Il y reprend son enseignement sur les \u00e9p\u00eetres de\u00a0<a title=\"Paul de Tarse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_de_Tarse\">Paul<\/a>\u00a0(<i><a title=\"\u00c9p\u00eetre aux Romains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89p%C3%AEtre_aux_Romains\">\u00c9p\u00eetre aux Romains<\/a><\/i>), le commentaire des\u00a0<i>Psaumes<\/i>\u00a0(1272-1273), et certains\u00a0<a title=\"Commentaires d'Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commentaires_d%27Aristote\">commentaires d&rsquo;Aristote<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Sa_derni\u00e8re_vision_et_sa_fin_(1273-1274)\"><span id=\"Sa_derni.C3.A8re_vision_et_sa_fin_.281273-1274.29\"><\/span>Sa derni\u00e8re vision et sa fin (1273-1274)<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Couvent_des_Jacobins_de_Toulouse_-_Autel_de_St_Thomas_d%27Aquin.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/eb\/Couvent_des_Jacobins_de_Toulouse_-_Autel_de_St_Thomas_d%27Aquin.jpg\/250px-Couvent_des_Jacobins_de_Toulouse_-_Autel_de_St_Thomas_d%27Aquin.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/eb\/Couvent_des_Jacobins_de_Toulouse_-_Autel_de_St_Thomas_d%27Aquin.jpg\/500px-Couvent_des_Jacobins_de_Toulouse_-_Autel_de_St_Thomas_d%27Aquin.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"150\" data-file-width=\"7280\" data-file-height=\"4377\" \/><\/a><figcaption>Ch\u00e2sse contenant les restes de Thomas d&rsquo;Aquin dans l&rsquo;\u00e9glise des Jacobins, \u00e0 Toulouse.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1273-12-13\" data-sort-value=\"1273-12-13\">6 d\u00e9cembre 1273<\/time>, apr\u00e8s avoir eu une exp\u00e9rience spirituelle bouleversante pendant la messe<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, il cesse d\u2019\u00e9crire, parce que, dit-il, en comparaison de ce qu&rsquo;il a compris du myst\u00e8re de Dieu, tout ce qu&rsquo;il a \u00e9crit lui para\u00eet\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0comme de la paille\u00a0\u00bb<\/span>. Sa sant\u00e9 d\u00e9cline alors de mani\u00e8re rapide. Quasiment\u00a0<a title=\"Aphasie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aphasie\">aphasique<\/a>, il se rend n\u00e9anmoins au\u00a0<a title=\"Deuxi\u00e8me concile de Lyon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deuxi%C3%A8me_concile_de_Lyon\">concile de Lyon<\/a>\u00a0o\u00f9 il aurait \u00e9t\u00e9 convoqu\u00e9 par le\u00a0<a title=\"Pape\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pape\">pape<\/a>\u00a0<a title=\"Gr\u00e9goire X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_X\">Gr\u00e9goire\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\"><span class=\"romain\">X<\/span><\/abbr><\/a>. Il meurt en chemin, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1274-03-14\" data-sort-value=\"1274-03-14\">7 mars 1274<\/time>, \u00e2g\u00e9 de\u00a0<span class=\"nowrap\">49 ans<\/span>, au monast\u00e8re\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cistercien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cistercien\">cistercien<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Abbaye de Fossanova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_de_Fossanova\">Fossanova<\/a><sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>n 1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il y reposera jusqu&rsquo;\u00e0 la translation de sa d\u00e9pouille en 1369 \u00e0\u00a0<a title=\"Toulouse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toulouse\">Toulouse<\/a>, aux\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Couvent des Jacobins (Toulouse)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Couvent_des_Jacobins_(Toulouse)\">Jacobins<\/a>, o\u00f9 il repose toujours aujourd&rsquo;hui. On dit qu&rsquo;il commentait le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cantique des Cantiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cantique_des_Cantiques\">Cantique des Cantiques<\/a>\u00a0aux moines qui l&rsquo;accompagnaient, sur son lit de mort. En recevant sa derni\u00e8re\u00a0<a title=\"Communion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Communion\">communion<\/a>, il dit<sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Je vous re\u00e7ois, \u00f4 salut de mon \u00e2me. C&rsquo;est par amour de vous que j&rsquo;ai \u00e9tudi\u00e9, veill\u00e9 des nuits enti\u00e8res et que je me suis \u00e9puis\u00e9\u00a0; c&rsquo;est vous que j&rsquo;ai pr\u00each\u00e9 et enseign\u00e9. Jamais je n&rsquo;ai dit un mot contre Vous. Je ne m&rsquo;attache pas non plus obstin\u00e9ment \u00e0 mon propre sens\u00a0; mais si jamais je me suis mal exprim\u00e9 sur ce sacrement, je me soumets au jugement de la sainte \u00c9glise romaine dans l&rsquo;ob\u00e9issance de laquelle je meurs.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">La relique de sa main droite est conserv\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Salerne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salerne\">Salerne<\/a>, dans l&rsquo;<a class=\"new\" title=\"\u00c9glise Saint-Dominique de Salerne (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%89glise_Saint-Dominique_de_Salerne&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00e9glise Saint-Dominique<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Chiesa di San Domenico e Santa Maria della Porta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Chiesa_di_San_Domenico_e_Santa_Maria_della_Porta\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Chiesa di San Domenico e Santa Maria della Porta\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>. En 1369 sur ordre du pape\u00a0<a title=\"Urbain V\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Urbain_V\">Urbain V<\/a>, le cr\u00e2ne et la majeure partie de son corps sont transf\u00e9r\u00e9s de l&rsquo;<a title=\"Abbaye de Fossanova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_de_Fossanova\">abbaye de Fossanova<\/a>\u00a0\u00e0 Toulouse &#8211; si\u00e8ge de l&rsquo;<a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">Ordre dominicain<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;\u00e9poque &#8211; dans le\u00a0<a title=\"Couvent des Jacobins de Toulouse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Couvent_des_Jacobins_de_Toulouse\">couvent des Jacobins<\/a>, o\u00f9 il demeure encore. Depuis peu, on a d\u00e9couvert qu&rsquo;il existe un deuxi\u00e8me cr\u00e2ne pr\u00e9tendant \u00eatre celui d&rsquo;Aquin. D\u00e9couvert dans un mur de l&rsquo;autel de l&rsquo;<a title=\"Abbaye de Fossanova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_de_Fossanova\">abbaye de Fossanova<\/a>\u00a0en 1585, il avait des documents notari\u00e9s indiquant qu&rsquo;il s&rsquo;agissait du v\u00e9ritable cr\u00e2ne du th\u00e9ologien<sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La relique de ce deuxi\u00e8me cr\u00e2ne est elle conserv\u00e9e et v\u00e9n\u00e9r\u00e9e dans la\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale de Priverno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_de_Priverno\">cath\u00e9drale Santa Maria Annunziata de Priverno<\/a>\u00a0tandis que l&rsquo;une de ses c\u00f4tes est v\u00e9n\u00e9r\u00e9e dans la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cath\u00e9drale d'Aquino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_d%27Aquino\">basilique-cath\u00e9drale d&rsquo;Aquino<\/a>. Dans sa cellule \u00e0 la basilique San Domenico maggiore de Naples est conserv\u00e9 son hum\u00e9rus gauche.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La plupart des t\u00e9moignages concordent pour le pr\u00e9senter comme un homme grand et fort. Son apparence devait \u00eatre harmonieuse car, lorsqu&rsquo;il passait dans la campagne, le bon peuple abandonnait ses travaux et se pr\u00e9cipitait \u00e0 sa rencontre,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0admirant sa stature imposante et la beaut\u00e9 de ses traits\u00a0\u00bb<\/span>. Ses \u00e9tudiants le pr\u00e9sent\u00e8rent comme un homme soucieux de ne froisser personne par de mauvaises paroles, et tr\u00e8s assidu au travail, se levant tr\u00e8s t\u00f4t, bien avant les premiers offices, pour commencer \u00e0 travailler. Sa pi\u00e9t\u00e9 se tournait surtout vers la c\u00e9l\u00e9bration du sacrifice de la messe et vers l&rsquo;image du Christ crucifi\u00e9<sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ses \u0153uvres sont catalogu\u00e9es dans un \u00e9crit de 1319, mais leur chronologie exacte repose sur une critique complexe des sources et des manuscrits\u00a0; elle est fix\u00e9e maintenant pour l&rsquo;essentiel, bien que certains points de d\u00e9tail restent encore discut\u00e9s.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_condamnation_de_1277\">La condamnation de 1277<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans les\u00a0<span class=\"nowrap\">219 propositions<\/span>\u00a0condamn\u00e9es par\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Tempier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Tempier\">\u00c9tienne Tempier<\/a>, \u00e9v\u00eaque de Paris, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1277-03-14\" data-sort-value=\"1277-03-14\">7 mars 1277<\/time><sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, une quinzaine de propositions concernaient l\u2019aristot\u00e9lisme de Thomas d&rsquo;Aquin amalgam\u00e9 \u00e0 l\u2019<a title=\"Averro\u00efsme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Averro%C3%AFsme\">averro\u00efsme<\/a>\u00a0; la condamnation portait donc sur le sens averro\u00efste, et la formulation n&rsquo;\u00e9tait pas toujours celle de saint Thomas qui se d\u00e9marquait de l&rsquo;averro\u00efsme\u00a0; elles portaient sur l\u2019\u00e9ternit\u00e9 du monde, l\u2019individuation et la localisation des substances s\u00e9par\u00e9es, la nature des op\u00e9rations volontaires<sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Parall\u00e8lement, l&rsquo;\u0153uvre de Thomas d&rsquo;Aquin fut condamn\u00e9e le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1277-03-25\" data-sort-value=\"1277-03-25\">18 mars 1277<\/time>\u00a0par l&rsquo;archev\u00eaque anglais\u00a0<a title=\"Robert Kilwardby\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Kilwardby\">Robert Kilwardby<\/a>.\u00a0<a title=\"Guillaume de La Mare\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guillaume_de_La_Mare\">Guillaume de La Mare<\/a>, franciscain, publia vers 1279 un\u00a0<i>correctorium<\/i>\u00a0de fr\u00e8re Thomas, recensant\u00a0<span class=\"nowrap\">117<\/span>\u00a0propositions trop audacieuses. R\u00e9habilit\u00e9 par la suite, notamment sous l&rsquo;influence grandissante de l&rsquo;<a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">ordre dominicain<\/a>, il est\u00a0<a title=\"Canonisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canonisation\">canonis\u00e9<\/a>\u00a0en 1323 par le pape\u00a0<a title=\"Jean XXII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_XXII\">Jean\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"22\"><span class=\"romain\">XXII<\/span><\/abbr><\/a>, la proc\u00e9dure ayant \u00e9t\u00e9 dirig\u00e9e par le dominicain\u00a0<a title=\"Jacques de Concos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_de_Concos\">Jacques de Concos<\/a>. N\u00e9anmoins ses id\u00e9es continuent \u00e0 faire d\u00e9bat, y compris \u00e0 l&rsquo;int\u00e9rieur de l&rsquo;ordre dominicain o\u00f9 les\u00a0<a title=\"Chapitre de religieux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chapitre_de_religieux\">chapitres g\u00e9n\u00e9raux<\/a>\u00a0doivent maintes fois r\u00e9it\u00e9rer l&rsquo;obligation de ne pas critiquer les th\u00e8ses de Thomas d&rsquo;Aquin<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Fra_Angelico_080.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Fra_Angelico_080.jpg\/250px-Fra_Angelico_080.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Fra_Angelico_080.jpg\/500px-Fra_Angelico_080.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"265\" data-file-width=\"1256\" data-file-height=\"1331\" \/><\/a><figcaption>Thomas d&rsquo;Aquin (\u00e0 droite), saint Dominique et la Vierge Marie \u00e0 l&rsquo;enfant, de\u00a0<a title=\"Fra Angelico\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fra_Angelico\">Fra Angelico<\/a>, 1420, fresque, 196\u00a0\u00d7\u00a0187\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Saint-P\u00e9tersbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-P%C3%A9tersbourg\">Saint-P\u00e9tersbourg<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e de l'Ermitage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_l%27Ermitage\">mus\u00e9e de l&rsquo;Ermitage<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Thomas_en_son_temps\">Thomas en son temps<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le travail de contextualisation de Thomas d&rsquo;Aquin et de sa pens\u00e9e a commenc\u00e9 au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle gr\u00e2ce \u00e0\u00a0<a title=\"Marie-Dominique Chenu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Dominique_Chenu\">Marie-Dominique Chenu<\/a>\u00a0dans\u00a0<i>L&rsquo;introduction \u00e0 l&rsquo;\u00e9tude de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, puis repris \u00e0 la fin des ann\u00e9es 1990 par\u00a0<a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>, dans son\u00a0<i>Initiation \u00e0 saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>\u00a0et, \u00e0 la suite de son enseignement, par l&rsquo;\u00c9cole th\u00e9ologique de Fribourg. Thomas travaillait dans un contexte enti\u00e8rement chr\u00e9tien, avec sa propre foi dans le Dieu chr\u00e9tien, et avec les fondamentaux admis de son temps, bien qu&rsquo;avec une m\u00e9thode d&rsquo;inspiration\u00a0<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">aristot\u00e9licienne<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin a \u00e9crit la majorit\u00e9 de son \u0153uvre \u00e0 l&rsquo;universit\u00e9 de Paris au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, sous le r\u00e8gne de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Louis IX de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_IX_de_France\">Louis\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\"><span class=\"romain\">IX<\/span><\/abbr>\u00a0de France<\/a>. La didactique universitaire reposait \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque sur trois piliers\u00a0: l&rsquo;explication des textes, les questions disput\u00e9es et la pr\u00e9dication. Les disputes argument\u00e9es portent, les unes sur des questions pr\u00e9cises choisies par le ma\u00eetre, et les autres, dites\u00a0<i>quodlib\u00e9tiques<\/i>, soit sur des sujets propos\u00e9s par les \u00e9tudiants, soit choisies au hasard<sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-24\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Caract\u00e8re_g\u00e9n\u00e9ral_de_l'\u0153uvre_de_Thomas_d'Aquin\"><span id=\"Caract.C3.A8re_g.C3.A9n.C3.A9ral_de_l.27.C5.93uvre_de_Thomas_d.27Aquin\"><\/span>Caract\u00e8re g\u00e9n\u00e9ral de l&rsquo;\u0153uvre de Thomas d&rsquo;Aquin<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Une_th\u00e9ologie\"><span id=\"Une_th.C3.A9ologie\"><\/span>Une th\u00e9ologie<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin, un des premiers \u00e0 distinguer la\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie\">th\u00e9ologie<\/a>\u00a0naturelle (<i>theologia naturalis<\/i>) et la th\u00e9ologie r\u00e9v\u00e9l\u00e9e (<i>sacra doctrina<\/i>), est parti en qu\u00eate d&rsquo;une intelligence de la foi, par la raison naturelle, en s&rsquo;appuyant notamment sur la philosophie d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>. Cependant, certaines \u00e9tudes contemporaines<sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ont rappel\u00e9 que Thomas d&rsquo;Aquin est avant tout th\u00e9ologien et que sa philosophie s&rsquo;ins\u00e8re dans un syst\u00e8me th\u00e9ologique\u00a0<a title=\"Chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chr%C3%A9tien\">chr\u00e9tien<\/a>, qui prend en compte la cr\u00e9ation, l&rsquo;existence de Dieu, la vie de la Gr\u00e2ce et la\u00a0<a title=\"R\u00e9demption\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9demption\">R\u00e9demption<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_rapports_de_la_foi_et_de_la_raison\">Les rapports de la foi et de la raison<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Foi et raison\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi_et_raison\">Foi et raison<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les objections de la critique rationaliste ont incit\u00e9 l&rsquo;<a title=\"Apolog\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apolog%C3%A9tique\">apolog\u00e9tique<\/a>\u00a0catholique \u00e0 mettre en \u00e9vidence certaines positions de Thomas d&rsquo;Aquin concernant les rapports de la foi et de la raison. Thomas d&rsquo;Aquin soutient en effet que la foi chr\u00e9tienne n&rsquo;est ni incompatible, ni contradictoire avec un exercice de la\u00a0<a title=\"Raison\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raison\">raison<\/a>\u00a0conforme \u00e0 ses principes<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-26\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les v\u00e9rit\u00e9s de la foi et celles de la raison peuvent \u00eatre int\u00e9gr\u00e9es dans un syst\u00e8me synth\u00e9tique harmonieux, sans se contredire. \u00c0 une \u00e9poque o\u00f9 la philosophie commence \u00e0 s&rsquo;organiser en discipline autonome dans les \u00e9coles et les universit\u00e9s, il place les v\u00e9rit\u00e9s transmises par la\u00a0<i>Sacra doctrina<\/i>\u00a0\u2014\u00a0la R\u00e9v\u00e9lation\u00a0\u2014 au-dessus de toutes les sciences, puisque la R\u00e9v\u00e9lation vient de Dieu, qui, par d\u00e9finition, ne peut ni se tromper ni nous tromper. Dans cette perspective th\u00e9ologique, Thomas d&rsquo;Aquin pose comme principe le respect de l&rsquo;ordre rationnel, cr\u00e9\u00e9 et voulu par Dieu pour permettre \u00e0 l&rsquo;homme de conna\u00eetre la v\u00e9rit\u00e9. Il distingue de ce fait raison naturelle et raison \u00e9clair\u00e9e par la R\u00e9v\u00e9lation (\u00c9criture et Tradition), th\u00e9ologie naturelle et th\u00e9ologie r\u00e9v\u00e9l\u00e9e<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-27\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Philosophie_r\u00e9aliste\"><span id=\"Philosophie_r.C3.A9aliste\"><\/span>Philosophie r\u00e9aliste<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La connaissance intellectuelle humaine (cela ne vaut ni pour l&rsquo;ange ni pour Dieu) est le fruit d&rsquo;un processus cognitif d&rsquo;abstraction qui conduit l&rsquo;esprit humain de l&rsquo;exp\u00e9rience sensible et mat\u00e9rielle \u00e0 la connaissance immat\u00e9rielle de l&rsquo;intellect par la m\u00e9diation de la connaissance sensible qu&rsquo;il qualifie d&rsquo;intentionnelle. Dans une objection du\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">De Veritate<\/span><\/i>, il r\u00e9sume ce principe par l&rsquo;adage scolastique\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><a title=\"Nihil est in intellectu quod non sit prius in sensu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nihil_est_in_intellectu_quod_non_sit_prius_in_sensu\">nihil est in intellectu quod non sit prius in sensu<\/a><\/span><\/i>\u00a0(<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Rien n&rsquo;est dans l&rsquo;intelligence qui n&rsquo;ait \u00e9t\u00e9 d&rsquo;abord dans les sens\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-28\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>n 2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) dont il n&rsquo;est pas l&rsquo;auteur et qui n&rsquo;intervient qu&rsquo;une seule fois dans toute son \u0153uvre. Ce qui est dans l&rsquo;intelligence est donc abstrait des images fournies par les sens.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"\u00c9pist\u00e9mologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89pist%C3%A9mologie\">\u00e9pist\u00e9mologie<\/a>\u00a0de Thomas d&rsquo;Aquin se diff\u00e9rencie partiellement du courant n\u00e9o-platonicien selon lequel les sens ne fournissent que des informations trompeuses, et o\u00f9 le corps est une prison pour l&rsquo;\u00e2me. Elle rel\u00e8ve davantage de la rencontre de la philosophie r\u00e9aliste d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a><sup id=\"cite_ref-29\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-29\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>27<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et de la conviction de foi dans l&rsquo;origine divine et la bont\u00e9 de la cr\u00e9ation mat\u00e9rielle. Les facult\u00e9s sensibles de l&rsquo;homme sont donc intrins\u00e8quement bonnes, cr\u00e9\u00e9es sans intention de tromper, pour lui permettre d&rsquo;acc\u00e9der \u00e0 la connaissance du Vrai et du Bien.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Dieu_connu_par_ses_effets\">Dieu connu par ses effets<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la suite de l&rsquo;Ap\u00f4tre Paul, Thomas \u00e9tablit que l&rsquo;homme peut acqu\u00e9rir la connaissance de l&rsquo;existence de Dieu \u00e0 partir du monde et non \u00e0 partir de la d\u00e9duction de principes logiques ou abstraits. Il est tout \u00e0 fait possible d&rsquo;acc\u00e9der \u00e0 une certaine connaissance de Dieu \u2014 principalement son existence, son statut de cause premi\u00e8re \u2014 sans\u00a0<a title=\"R\u00e9v\u00e9lation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9v%C3%A9lation\">R\u00e9v\u00e9lation<\/a>, en observant le monde, par une connaissance indirecte et\u00a0<i>a posteriori<\/i>. C&rsquo;est le sens des voies dites cosmologiques qui conduisent \u00e0 la connaissance de l&rsquo;existence de Dieu \u00e0 partir de l&rsquo;observation de l&rsquo;univers<sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-30\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>28<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Thomas d&rsquo;Aquin proposera cinq voies qui conduisent \u00e0 conclure, par l&rsquo;exercice de la raison, \u00e0 l&rsquo;existence d&rsquo;un \u00eatre que tout le monde appelle Dieu\u00a0: les\u00a0<i><a title=\"Quinque viae\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quinque_viae\">Quinque vi\u00e6<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-mnl-28_31-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-mnl-28-31\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elles reposent sur la distinction entre ce que Dieu est \u00ab\u00a0pour nous\u00a0\u00bb (<i>quoad nos<\/i>) (par exemple Dieu en tant que cr\u00e9ateur du monde) et ce qu&rsquo;Il est \u00ab\u00a0en lui-m\u00eame\u00a0\u00bb (<i>in se<\/i>) \u2014 ce qui est impossible \u00e0 conna\u00eetre int\u00e9gralement en ce monde, car, en raison de sa perfection supr\u00eame, Il est au-del\u00e0 de ce que la cr\u00e9ature peut conna\u00eetre par elle-m\u00eame. L&rsquo;exercice de cette connaissance rationnelle reste souvent entrav\u00e9 par le p\u00e9ch\u00e9, et doit donc \u00eatre aid\u00e9 et compl\u00e9t\u00e9 par la R\u00e9v\u00e9lation et par la gr\u00e2ce de la r\u00e9demption, moyennant lesquelles l&rsquo;homme, cr\u00e9\u00e9\u00a0<i>capable de Dieu<\/i>\u00a0(<i>capax Dei<\/i>), est conduit \u00e0 atteindre sa finalit\u00e9 ultime\u00a0: contempler l&rsquo;essence de Dieu face \u00e0 face dans la B\u00e9atitude, c&rsquo;est-\u00e0-dire apr\u00e8s la mort pour les bienheureux<sup id=\"cite_ref-32\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-32\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_morale_comme_retour_vers_Dieu\">La morale comme retour vers Dieu<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La morale de Thomas d&rsquo;Aquin est\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Finalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Finalisme\">finaliste<\/a>, parce qu&rsquo;elle a en vue une fin supr\u00eame, et\u00a0<a title=\"Naturalisme (philosophie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naturalisme_(philosophie)\">naturaliste<\/a>, parce qu&rsquo;elle repose sur une anthropologie de la nature humaine pr\u00e9cise et r\u00e9aliste. L&rsquo;homme doit s&rsquo;ins\u00e9rer dans l&rsquo;ordre de l&rsquo;Univers voulu par Dieu, c&rsquo;est-\u00e0-dire faire ce pour quoi il a \u00e9t\u00e9 cr\u00e9\u00e9\u00a0: conna\u00eetre et aimer Dieu. La morale, parce qu&rsquo;elle porte sur l&rsquo;\u00eatre humain, en tant qu&rsquo;\u00eatre compos\u00e9 d&rsquo;\u00e2me et de corps, doit int\u00e9grer dans son chemin toutes les inclinations sensibles, toutes les passions, tous les amours, afin que l&rsquo;homme arrive \u00e0 sa fin dans toute son int\u00e9grit\u00e9\u00a0: cette fin est le bonheur dans l&rsquo;ordre naturel et la B\u00e9atitude dans l&rsquo;ordre surnaturel. La vie morale consiste donc, pour chaque homme, \u00e0 d\u00e9velopper au plus haut point ses capacit\u00e9s et ses possibilit\u00e9s naturelles sous la conduite de la raison<sup id=\"cite_ref-33\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-33\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>31<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et de s&rsquo;ouvrir \u00e0 la vie surnaturelle offerte par Dieu.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Th\u00e9ologie_et_philosophie\"><span id=\"Th.C3.A9ologie_et_philosophie\"><\/span>Th\u00e9ologie et philosophie<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dieu est l&rsquo;objet de tout le travail de Thomas d&rsquo;Aquin. Selon Thomas, la\u00a0<a title=\"Philosophie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophie\">philosophie<\/a>\u00a0\u00e9tudie d&rsquo;abord les \u00eatres cr\u00e9\u00e9s, pour s&rsquo;\u00e9lever ensuite \u00e0 la\u00a0<a title=\"Connaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Connaissance\">connaissance<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Dieu (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu_(christianisme)\">Dieu<\/a>\u00a0; dans l&rsquo;ordre de la\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie\">th\u00e9ologie<\/a>, au contraire, on commence par l&rsquo;\u00e9tude de Dieu, et c&rsquo;est pr\u00e9cis\u00e9ment cet ordre qui est suivi dans les\u00a0<i>Sommes<\/i>. L&rsquo;ordre de la th\u00e9ologie est ainsi sp\u00e9cifi\u00e9 dans la\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Somme de th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_de_th%C3%A9ologie\">Somme de th\u00e9ologie<\/a><\/i>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L&rsquo;objet principal de la doctrine sacr\u00e9e est de transmettre la connaissance de Dieu, non pas seulement selon ce qu&rsquo;Il est en lui-m\u00eame, mais aussi selon qu&rsquo;Il est le principe et la fin des choses, sp\u00e9cialement de la cr\u00e9ature raisonnable\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-34\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Philosophie et th\u00e9ologie diff\u00e8rent donc par l&rsquo;objet premier de la connaissance humaine, et elles diff\u00e8reront aussi en cons\u00e9quence par leur\u00a0<a title=\"M\u00e9thodologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9thodologie\">m\u00e9thode<\/a>\u00a0: il y a un statut \u00e9pist\u00e9mologique propre \u00e0 chacun de ces deux discours, ce qui pose la question de savoir si l&rsquo;on aboutit dans les deux domaines \u00e0 des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"V\u00e9rit\u00e9 en philosophie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/V%C3%A9rit%C3%A9_en_philosophie\">v\u00e9rit\u00e9s<\/a>\u00a0qui s&rsquo;accordent ou non et de quelle mani\u00e8re.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La th\u00e8se de Thomas est que foi et raison ne peuvent se contredire car elles \u00e9manent toutes deux de Dieu\u00a0; la th\u00e9ologie et la philosophie ne peuvent donc pas parvenir \u00e0 des v\u00e9rit\u00e9s divergentes. C&rsquo;est l&rsquo;argument de la double v\u00e9rit\u00e9 que l&rsquo;on trouve dans la\u00a0<i><a title=\"Somme contre les Gentils\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_contre_les_Gentils\">Somme contre les Gentils<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-35\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et dans la question\u00a0<i>1<\/i>\u00a0de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0: comme la lumi\u00e8re de la raison et celle de la foi viennent toutes deux de Dieu, elles ne peuvent se contredire. Mieux encore, la foi se sert de la raison tout comme la gr\u00e2ce se sert de la nature, c\u2019est-\u00e0-dire que les v\u00e9rit\u00e9s de la raison naturelle (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">ratio naturalis<\/span><\/i>) servent \u00e0 \u00e9clairer les articles de foi, parce qu&rsquo;elles donnent des raisons de croire<sup id=\"cite_ref-a_36-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-a-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>34<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ainsi, il n&rsquo;y a pas de rupture radicale entre la th\u00e9ologie et la philosophie (contrairement \u00e0\u00a0<a title=\"Bonaventure de Bagnoregio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bonaventure_de_Bagnoregio\">Bonaventure de Bagnoregio<\/a>, par exemple, qui dit que\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0la th\u00e9ologie commence l\u00e0 o\u00f9 la philosophie se termine\u00a0\u00bb<\/span>). Thomas d&rsquo;Aquin rendra c\u00e9l\u00e8bre l&rsquo;adage selon lequel\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0la philosophie est la servante de la th\u00e9ologie\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Philosophia ancilla theologi\u00e6<\/span><\/i>). En effet, en r\u00e9fl\u00e9chissant sur les conditions d&rsquo;un usage coh\u00e9rent des\u00a0<a title=\"Concept (philosophie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concept_(philosophie)\">concepts<\/a>\u00a0et du\u00a0<a title=\"Langage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langage\">langage<\/a>, la philosophie permet \u00e0 la th\u00e9ologie de rendre raison de mani\u00e8re fond\u00e9e et rationnelle des v\u00e9rit\u00e9s de foi qui sont, par d\u00e9finition, inaccessibles \u00e0 la raison mais non contraires \u00e0 celle-ci. Il y a donc collaboration hi\u00e9rarchis\u00e9e entre la servante et la ma\u00eetresse, toutes deux subordonn\u00e9es \u00e0 la science divine, mais chacune \u00e0 son rang\u00a0: la th\u00e9ologie comme science sup\u00e9rieure parce qu&rsquo;elle tient directement ses principes de la R\u00e9v\u00e9lation et se sert des conclusions de toutes les autres sciences, tandis que la philosophie, dont les fins sont ordonn\u00e9es \u00e0 celle de la th\u00e9ologie, tient ses principes de la seule raison<sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-37\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>35<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Ratio_naturalis_et_R\u00e9v\u00e9lation\"><span id=\"Ratio_naturalis_et_R.C3.A9v.C3.A9lation\"><\/span><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Ratio naturalis<\/span><\/i>\u00a0et R\u00e9v\u00e9lation<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vita_d_thomae_aquinatis_1008738.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/82\/Vita_d_thomae_aquinatis_1008738.jpg\/250px-Vita_d_thomae_aquinatis_1008738.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/82\/Vita_d_thomae_aquinatis_1008738.jpg\/500px-Vita_d_thomae_aquinatis_1008738.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"338\" data-file-width=\"2046\" data-file-height=\"2767\" \/><\/a><figcaption><i>Thomas d&rsquo;Aquin convertit deux rabbins juifs<\/i>, gravure\u00a0<a title=\"Otto van Veen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Otto_van_Veen\">O. van Veen<\/a>, 1610, exemplaire de la\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que Carnegie (Reims)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_Carnegie_(Reims)\">biblioth\u00e8que Carnegie (Reims)<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans la\u00a0<i><a title=\"Somme contre les Gentils\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_contre_les_Gentils\">Somme contre les Gentils<\/a><\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr>, Thomas d&rsquo;Aquin clarifie le concept de raison naturelle (<i>ratio naturalis<\/i>) pour rendre compte de la foi chr\u00e9tienne face aux objections de la raison, des\u00a0<a title=\"H\u00e9r\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9r%C3%A9sie\">h\u00e9r\u00e9sies<\/a>\u00a0et des philosophes, tant anciens que contemporains,\u00a0<a title=\"Juifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juifs\">juifs<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Musulman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulman\">musulmans<\/a>. Il y fait appel \u00e0 la\u00a0<a title=\"Bible\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bible\">Bible<\/a>\u00a0ou aux\u00a0<a title=\"P\u00e8res de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A8res_de_l%27%C3%89glise\">P\u00e8res<\/a>\u00a0dans les domaines de discussion proprement th\u00e9ologiques comme le myst\u00e8re de l&rsquo;\u00eatre du Christ. Thomas d&rsquo;Aquin expose dans un premier temps des arguments purement rationnels afin de montrer par la suite qu&rsquo;ils co\u00efncident avec la\u00a0<a title=\"Bible\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bible\">Bible<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En ce sens, la raison naturelle sert de terrain commun pour toute l&rsquo;humanit\u00e9 et permet de prouver la coh\u00e9rence entre les v\u00e9rit\u00e9s r\u00e9v\u00e9l\u00e9es et les v\u00e9rit\u00e9s de raison. Toutefois, la raison naturelle ne peut parvenir \u00ab\u00a0par ses propres forces\u00a0\u00bb \u00e0 la compr\u00e9hension totale des myst\u00e8res r\u00e9v\u00e9l\u00e9s. En effet, la th\u00e9ologie dite naturelle<sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0est ascendante\u00a0: elle va du bas (les cr\u00e9atures) vers le haut (Dieu)\u00a0; mais son d\u00e9veloppement est limit\u00e9 dans les cadres du \u00ab\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">per se<\/span><\/i>\u00a0\u00bb (pour soi). Dieu ne sera pas vu en ce qu&rsquo;Il est lui-m\u00eame \u00ab\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">in se<\/span><\/i>\u00a0\u00bb, mais en ce qu&rsquo;Il est pour nous\u00a0; par exemple, on ne peut savoir s&rsquo;Il est cr\u00e9ateur en Lui-m\u00eame, mais \u00e0 partir des cr\u00e9atures, on peut inf\u00e9rer qu&rsquo;Il est cr\u00e9ateur \u00ab\u00a0pour nous\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au contraire la th\u00e9ologie fond\u00e9e sur la R\u00e9v\u00e9lation est descendante dans la mesure o\u00f9 elle part du haut (les v\u00e9rit\u00e9s re\u00e7ues de Dieu) vers le bas (les cr\u00e9atures). La th\u00e9ologie n&rsquo;est donc pas un discours d\u00e9ductif fond\u00e9 sur la seule\u00a0<a title=\"Raison\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raison\">raison<\/a>. Elle est par nature connaissance de et par la\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Sacra doctrina<\/span><\/i>\u00a0: l&rsquo;\u00c9criture sainte re\u00e7ue dans la tradition de l&rsquo;\u00c9glise<sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-39\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>37<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin emploie des termes pr\u00e9cis pour clarifier cette distinction foi\/raison et leurs communes interactions. Il appelle \u00ab\u00a0r\u00e9v\u00e9lable\u00a0\u00bb (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">revelabile<\/span><\/i>) les connaissances r\u00e9v\u00e9l\u00e9es accessibles \u00e0 la raison naturelle (comme l&rsquo;existence de Dieu, par exemple) et \u00ab\u00a0r\u00e9v\u00e9l\u00e9\u00a0\u00bb (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">revelatum<\/span><\/i>) ce qui ne peut \u00eatre connu sans la R\u00e9v\u00e9lation (comme l&rsquo;incarnation du Christ, par exemple)<sup id=\"cite_ref-40\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-40\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Les objets intelligibles pr\u00e9sentant donc en Dieu deux sortes de v\u00e9rit\u00e9, l&rsquo;une \u00e0 laquelle peut atteindre l&rsquo;enqu\u00eate de la raison, l&rsquo;autre qui d\u00e9passe totalement les capacit\u00e9s de la raison humaine, c&rsquo;est \u00e0 bon droit que Dieu propose l&rsquo;une et l&rsquo;autre comme objets de foi<sup id=\"cite_ref-41\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il existe un dernier mode de connaissance de Dieu qui se fait dans la\u00a0<a title=\"B\u00e9atitudes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9atitudes\">B\u00e9atitude<\/a>, c&rsquo;est-\u00e0-dire dans un face-\u00e0-face avec l&rsquo;essence divine.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Approfondissement_des_quatre_sens_de_l\u2019\u00c9criture\"><span id=\"Approfondissement_des_quatre_sens_de_l.E2.80.99.C3.89criture\"><\/span>Approfondissement des quatre sens de l\u2019\u00c9criture<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin est l&rsquo;h\u00e9ritier du sch\u00e9ma explicatif dit \u00ab\u00a0des\u00a0<a title=\"Quatre sens de l'\u00c9criture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quatre_sens_de_l%27%C3%89criture\">quatre sens de l&rsquo;\u00c9criture<\/a>\u00a0\u00bb qui repose essentiellement sur une distinction entre le sens litt\u00e9ral et le sens spirituel ou all\u00e9gorique des textes sacr\u00e9s, diffus\u00e9e d\u00e8s l&rsquo;Antiquit\u00e9 par les auteurs du Nouveau Testament. Thomas en affine l&rsquo;explication th\u00e9orique ou scolastique. Les choses signifi\u00e9es par les mots de l&rsquo;\u00c9criture renvoient elles-m\u00eames \u00e0 d&rsquo;autres choses. C&rsquo;est ainsi que l&rsquo;<a title=\"Herm\u00e9neutique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Herm%C3%A9neutique\">herm\u00e9neutique<\/a>\u00a0scripturaire<sup id=\"cite_ref-42\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-42\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>40<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0de Thomas d&rsquo;Aquin expose le sens litt\u00e9ral ou historique comme \u00e9tant le fondement des sens spirituels de l&rsquo;\u00c9criture\u00a0: le sens\u00a0<a title=\"All\u00e9gorie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/All%C3%A9gorie\">all\u00e9gorique<\/a>, le sens tropologique et le sens\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Anagogique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anagogique\">anagogique<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin a consacr\u00e9 toute une question disput\u00e9e (<i><a title=\"Disputatio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Disputatio\">disputatio<\/a><\/i>) \u00e0 ces sens de l&rsquo;\u00c9criture\u00a0:\u00a0<i>Le Sens de l&rsquo;\u00e9criture Sacr\u00e9e<\/i>\u00a0&#8211;\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">De sensibus Sacr\u00e6 Scriptur\u00e6<\/span><\/i>\u00a0en\u00a0<a title=\"1266\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1266\">1266<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Dieu_selon_Thomas_d'Aquin\"><span id=\"Dieu_selon_Thomas_d.27Aquin\"><\/span>Dieu selon Thomas d&rsquo;Aquin<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin est avant tout un th\u00e9ologien\u00a0: son objet principal est de soulever un coin du voile m\u00e9taphysique qui cache Dieu \u00e0 notre existence humaine<sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-43\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dieu est pr\u00e9sent dans l&rsquo;ensemble de l&rsquo;\u0153uvre de Thomas d&rsquo;Aquin\u00a0: en m\u00e9taphysique (comme cr\u00e9ateur,\u00a0<a title=\"Premier moteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premier_moteur\">premier moteur<\/a>\u00a0,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>), en morale (en tant que principe et fin de l&rsquo;homme), en th\u00e9ologie morale (en tant que dispensateur de l&rsquo;Esprit Saint), etc. Dieu est identifi\u00e9 (et c&rsquo;est novateur) \u00e0 l&rsquo;\u00eatre (<i>ens<\/i>) et non plus au\u00a0<i>bonum<\/i>\u00a0(bien) comme chez\u00a0<a title=\"Augustin d'Hippone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Augustin_d%27Hippone\">Augustin d&rsquo;Hippone<\/a>\u00a0par exemple. C&rsquo;est une interpr\u00e9tation onto-th\u00e9ologique de Dieu qui repose sur l&rsquo;analyse profonde du \u00ab\u00a0Je suis Celui qui est\u00a0\u00bb de l&rsquo;<a title=\"Livre de l'Exode\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_de_l%27Exode\">Exode<\/a><sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>42<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La m\u00e9thode de la\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie\">th\u00e9ologie<\/a>\u00a0d\u00e9velopp\u00e9e par Thomas d&rsquo;Aquin est une th\u00e9ologie dite\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie apophatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_apophatique\">n\u00e9gative<\/a>, car elle progresse par mode de privation. La m\u00e9thode sera ainsi la suivante\u00a0: Dieu est infini parce qu&rsquo;il n&rsquo;est pas fini, il est bon parce qu&rsquo;il n&rsquo;est pas mauvais, etc.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L\u2019existence_de_Dieu\"><span id=\"L.E2.80.99existence_de_Dieu\"><\/span>L\u2019existence de Dieu<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Quinque viae\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quinque_viae\">Quinque viae<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alors qu&rsquo;au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle en Europe, l&rsquo;environnement est enti\u00e8rement chr\u00e9tien, que l&rsquo;existence de Dieu repose sur la foi et que Thomas d&rsquo;Aquin s&rsquo;adresse \u00e0 des th\u00e9ologiens, il entreprend de d\u00e9montrer l&rsquo;existence de Dieu selon cinq voies (<i><a title=\"Quinque viae\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quinque_viae\">Quinque vi\u00e6<\/a><\/i>)<sup id=\"cite_ref-mnl-28_31-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-mnl-28-31\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Thomas d&rsquo;Aquin ne cherche pas tant \u00e0 prouver l&rsquo;existence de Dieu qu&rsquo;\u00e0 trouver les conditions de possibilit\u00e9 qu&rsquo;a l&rsquo;homme pour remonter \u00e0 Dieu par les forces de sa\u00a0<a title=\"Raison\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raison\">raison<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon Thomas, qui s&rsquo;oppose \u00e0\u00a0<a title=\"Bonaventure de Bagnoregio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bonaventure_de_Bagnoregio\">Bonaventure<\/a>, l&rsquo;<a title=\"Existence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Existence\">existence<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Dieu (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu_(christianisme)\">Dieu<\/a>\u00a0n&rsquo;est pas une \u00e9vidence<sup id=\"cite_ref-45\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>n 3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0: ce n&rsquo;est pas une id\u00e9e inn\u00e9e que tout homme a en lui et que la simple r\u00e9flexion fait d\u00e9couvrir (contrairement \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Argument ontologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Argument_ontologique#Expos%C3%A9_chez_Descartes\">argument ontologique<\/a>\u00a0que\u00a0<a title=\"Ren\u00e9 Descartes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Descartes\">Descartes<\/a>\u00a0d\u00e9veloppera). Thomas d&rsquo;Aquin est aristot\u00e9licien\u00a0: nous n&rsquo;avons pas de notion naturelle d&rsquo;un\u00a0<a title=\"\u00catre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Atre\">\u00eatre<\/a>\u00a0infini. Dieu n&rsquo;est pas connaissable \u00ab\u00a0en soi\u00a0\u00bb ou en lui-m\u00eame (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">in se<\/span><\/i>), mais seulement \u00ab\u00a0pour soi\u00a0\u00bb (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">per se<\/span><\/i>), c\u2019est-\u00e0-dire qu&rsquo;on ne peut conna\u00eetre de Dieu que ce qu&rsquo;Il est pour nous, non ce qu&rsquo;il est en Lui-m\u00eame. Contrairement \u00e0 ceux qui pensent que Dieu est \u00e9vident par Lui-m\u00eame, Thomas d&rsquo;Aquin fonde ce probl\u00e8me sur une m\u00e9thode diff\u00e9rente, car il va de l&rsquo;existence \u00e0 l&rsquo;essence, et il pense qu&rsquo;il faut se fonder sur des raisons de croire (les\u00a0<i>pr\u00e9ambula fidei<\/i>)<sup id=\"cite_ref-a_36-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-a-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>34<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nous pouvons cependant conna\u00eetre que\u00a0<a title=\"Dieu (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu_(christianisme)\">Dieu<\/a>\u00a0est par la \u00ab\u00a0lumi\u00e8re naturelle\u00a0\u00bb, c\u2019est-\u00e0-dire par la\u00a0<a title=\"Raison\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raison\">raison<\/a>. Nous ne sommes pas encore ici dans la v\u00e9ritable\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie\">th\u00e9ologie<\/a>\u00a0; que Dieu est, c&rsquo;est ce que montre la\u00a0<a title=\"Philosophie naturelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophie_naturelle\">philosophie naturelle<\/a>. Thomas reprend ainsi\u00a0<a title=\"Quinque viae\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quinque_viae\">cinq voies de raisonnement<\/a>\u00a0qui partent du r\u00e9el existant pour d\u00e9montrer les arguments rationnels de l&rsquo;existence de Dieu. De plus, dans ces trois mani\u00e8res de conna\u00eetre Dieu, il dit qu&rsquo;on conna\u00eet plut\u00f4t le cr\u00e9\u00e9 que l&rsquo;incr\u00e9\u00e9 lui-m\u00eame. Ainsi, par exemple, on ne saurait affirmer avec notre seule raison que Dieu est cr\u00e9ateur en lui-m\u00eame, mais qu&rsquo;il est cr\u00e9ateur par rapport \u00e0 nous en tant que nous sommes cr\u00e9\u00e9s.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La m\u00e9thode pour remonter \u00e0 Dieu par la raison se r\u00e9sume \u00e0 trois points\u00a0: par mode de causalit\u00e9 (il est la cause de ce monde), par\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie apophatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_apophatique\">mode de n\u00e9gation<\/a>, c\u2019est-\u00e0-dire en niant en lui ce qui est limite en nous (par exemple\u00a0: Dieu n&rsquo;est pas mat\u00e9riel, mortel, localis\u00e9, etc.), et par mode d&rsquo;\u00e9minence, en affirmant qu&rsquo;il existe en lui \u00e9minemment ce qui est qualitatif en nous (par exemple\u00a0: Dieu est amour, intelligence, puissance).<\/p>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article connexe\u00a0:\u00a0<a title=\"Th\u00e9orie aristot\u00e9licienne de la causalit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9orie_aristot%C3%A9licienne_de_la_causalit%C3%A9\">Th\u00e9orie aristot\u00e9licienne de la causalit\u00e9<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin dit, dans sa\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">I<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0partie, question 2, article 3\u00a0: \u00ab\u00a0Dieu existe-t-il\u00a0?\u00a0\u00bb, qu&rsquo;il y a cinq voies (<i><a title=\"Quinque viae\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quinque_viae\">quinque vi\u00e6<\/a><\/i>) pour prouver que Dieu existe\u00a0:<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>par\u00a0<a title=\"Premier moteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premier_moteur#Pr%C3%A9sentation_de_la_th%C3%A9orie\">le premier moteur<\/a><sup id=\"cite_ref-46\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-46\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>43<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0(<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Argumentum ex motu<\/span><\/i>)\u00a0: les choses sont constamment en mouvement, or il est n\u00e9cessaire qu&rsquo;il y ait une cause motrice \u00e0 tout mouvement. Afin de ne pas remonter d&rsquo;une cause motrice \u00e0 une autre, il faut reconna\u00eetre l&rsquo;existence d&rsquo;un \u00ab\u00a0<a title=\"Premier moteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premier_moteur\">Premier moteur<\/a>\u00a0non m\u00fb\u00a0\u00bb, c&rsquo;est Dieu.<\/li>\n<li>par\u00a0<a title=\"Cause premi\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cause_premi%C3%A8re\">la causalit\u00e9 efficiente<\/a>\u00a0(<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Argumentum ex ratione caus\u00e6 efficientis<\/span><\/i>)\u00a0: nous observons un encha\u00eenement de causes \u00e0 effet dans la nature, or il est impossible de remonter de causes \u00e0 causes \u00e0 l&rsquo;infini\u00a0; il faut n\u00e9cessairement une\u00a0<a title=\"Cause premi\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cause_premi%C3%A8re\">cause premi\u00e8re<\/a>\u00a0: c&rsquo;est Dieu.<\/li>\n<li>par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Argument de la contingence (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Argument_de_la_contingence&amp;action=edit&amp;redlink=1\">la contingence<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Argument from contingency\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Argument_from_contingency\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Argument from contingency\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0(<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Argumentum ex contingentia<\/span><\/i>)\u00a0: il y a dans l&rsquo;univers des choses n\u00e9cessaires qui n&rsquo;ont pas en elles-m\u00eames le fondement de leur n\u00e9cessit\u00e9. Il faut donc un \u00catre par Lui-m\u00eame n\u00e9cessaire qui est Dieu.<\/li>\n<li>par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Argument des degr\u00e9s des \u00eatres (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Argument_des_degr%C3%A9s_des_%C3%AAtres&amp;action=edit&amp;redlink=1\">les degr\u00e9s des \u00eatres<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Argument from degree\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Argument_from_degree\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Argument from degree\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0(<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Argumentum ex gradu<\/span><\/i>)\u00a0: preuve reprise de\u00a0<a title=\"Platon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Platon\">Platon<\/a>, qui a remarqu\u00e9 qu&rsquo;il y a des perfections dans les choses (bien, beau, amour, etc.) mais \u00e0 des degr\u00e9s diff\u00e9rents. Or il faut n\u00e9cessairement qu&rsquo;il y ait un \u00catre qui poss\u00e8de ces perfections \u00e0 un degr\u00e9 maximum, puisque dans la nature toutes les perfections sont limit\u00e9es.<\/li>\n<li>par\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Argument th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Argument_th%C3%A9ologique\">l&rsquo;ordre du monde<\/a>\u00a0(<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Argumentum ex fine<\/span><\/i>)\u00a0: on observe un ordre dans la nature, l&rsquo;\u0153il est ordonn\u00e9 \u00e0 la vue, le poumon \u00e0 la respiration, etc. Or \u00e0 tout ordre il faut une intelligence qui le commande. Cette Intelligence ordinatrice est celle de Dieu.<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin n&rsquo;avait aucunement pour but de prouver\u00a0<a title=\"Arguments sur l'existence de Dieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arguments_sur_l%27existence_de_Dieu\">l&rsquo;existence de Dieu<\/a>\u00a0; il s&rsquo;adressait en effet \u00e0 des \u00e9tudiants en th\u00e9ologie (c&rsquo;est-\u00e0-dire des fr\u00e8res pr\u00eacheurs, des pr\u00eatres, etc.), pour lesquels cette existence \u00e9tait consid\u00e9r\u00e9e comme acquise. L&rsquo;intention de Thomas d&rsquo;Aquin \u00e9tait plut\u00f4t de montrer que l&rsquo;on pouvait acc\u00e9der \u00e0 Dieu au moyen de la raison naturelle, en partant de ce que l&rsquo;on constate du monde<sup id=\"cite_ref-47\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est pourquoi il ne propose pas de \u00ab\u00a0preuves\u00a0\u00bb au sens moderne et juridique, mais des \u00ab\u00a0voies\u00a0\u00bb.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_Dieu_unique,_le_Dieu_Trine\"><span id=\"Le_Dieu_unique.2C_le_Dieu_Trine\"><\/span>Le Dieu unique, le Dieu Trine<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les questions 2 \u00e0 26 de la premi\u00e8re partie de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0concernent le Dieu unique, c\u2019est-\u00e0-dire le Dieu des m\u00e9taphysiciens. Nous y d\u00e9couvrons que Dieu existe (qu. 2), qu&rsquo;Il est simple (qu. 3), infini (qu. 7-8), parfait (qu. 4-6) et immuable et \u00e9ternel (qu. 9-10).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Premi\u00e8rement, Il n&rsquo;est pas corps\u00a0: Dieu est le\u00a0<a title=\"Premier moteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premier_moteur\">premier moteur<\/a>\u00a0immobile, or aucun corps ne meut \u00e0 moins qu&rsquo;il soit m\u00fb, donc Dieu n&rsquo;est pas un corps<sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-48\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il ne peut \u00eatre compos\u00e9 de mati\u00e8re et de forme, puisque la mati\u00e8re est en puissance et que Dieu est acte pur<sup id=\"cite_ref-49\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-49\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>46<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Son existence inclut l&rsquo;essence (\u00ab\u00a0Dieu est identique \u00e0 son \u00eatre\u00a0\u00bb) car l&rsquo;acte d&rsquo;exister ne demande que la cause d&rsquo;existence, qui est par soi en Dieu<sup id=\"cite_ref-50\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-50\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les questions 27 \u00e0 43 de la premi\u00e8re partie de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0concernent le Dieu Trine et op\u00e8rent une distinction entre les Personnes (<a title=\"Hypostase (m\u00e9taphysique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hypostase_(m%C3%A9taphysique)\">hypostases<\/a>) divines.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Trinit\u00e9 chr\u00e9tienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trinit%C3%A9_chr%C3%A9tienne\">Trinit\u00e9<\/a>\u00a0est le Dieu unique en trois personnes, le\u00a0<a title=\"Dieu le P\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu_le_P%C3%A8re\">P\u00e8re<\/a>\u00a0(qu. 33), le\u00a0<a title=\"J\u00e9sus-Christ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus-Christ\">Fils<\/a>\u00a0qui est\u00a0<a title=\"Verbe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Verbe\">Verbe<\/a>\u00a0et Image du P\u00e8re, (qu. 33-35) et le\u00a0<a title=\"Saint-Esprit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Esprit\">Saint-Esprit<\/a>\u00a0que l&rsquo;on nomme par \u00ab\u00a0Amour\u00a0\u00bb et \u00ab\u00a0Don\u00a0\u00bb (qu. 36-38). Leurs relations sont \u00e9tudi\u00e9es de la question 39 \u00e0 la question 43 de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>. Il y a en Dieu deux processions\u00a0: celle de la g\u00e9n\u00e9ration et celle de l&rsquo;amour<sup id=\"cite_ref-51\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>48<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Thomas d&rsquo;Aquin, afin d&rsquo;expliquer l&rsquo;unit\u00e9 substantielle des trois Personnes divines, a recours \u00e0 la notion de relation<sup id=\"cite_ref-52\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-52\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>49<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le Dieu Trinitaire est le Dieu unique incompr\u00e9hensible en lui-m\u00eame. Le Dieu de la\u00a0<a title=\"Foi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi\">foi<\/a>\u00a0(Trinitaire) n&rsquo;est absolument pas en contradiction avec le Dieu de la raison (Dieu unique).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En nous situant dans ce que\u00a0<a title=\"Martin Heidegger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Heidegger\">Martin Heidegger<\/a>\u00a0appelait une onto-th\u00e9ologie (c\u2019est-\u00e0-dire dans un sch\u00e9ma o\u00f9 Dieu est concept rationnel avant d&rsquo;\u00eatre le Dieu de la foi), Dieu rentre en philosophie avant d&rsquo;entrer en th\u00e9ologie<sup id=\"cite_ref-53\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-53\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>50<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cependant d&rsquo;autres commentateurs, comme\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>, montrent que la m\u00e9taphysico-th\u00e9ologie de Thomas d&rsquo;Aquin \u00e9chappe \u00e0 cette critique onto-th\u00e9ologique d&rsquo;Heidegger<sup id=\"cite_ref-54\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"\u00ab_Que_ton_r\u00e8gne_arrive_\u00bb\"><span id=\".C2.AB_Que_ton_r.C3.A8gne_arrive_.C2.BB\"><\/span>\u00ab\u00a0Que ton r\u00e8gne arrive\u00a0\u00bb<\/h4>\n<\/div>\n<dl>\n<dd>On pourrait se poser la question\u00a0: Le r\u00e8gne de Dieu a toujours exist\u00e9, pourquoi donc demandons-nous son av\u00e8nement\u00a0?<\/dd>\n<dd>Il faut r\u00e9pondre\u00a0: cette demande,\u00a0<i>Que votre r\u00e8gne arrive<\/i>, peut s&rsquo;entendre de trois mani\u00e8res.<\/dd>\n<\/dl>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>En premier lieu, le r\u00e8gne de Dieu, sous sa forme achev\u00e9e, suppose la parfaite soumission de toutes choses \u00e0 Dieu.<\/li>\n<li>En deuxi\u00e8me lieu, le r\u00e8gne des cieux d\u00e9signe la gloire du paradis.<\/li>\n<li>Le troisi\u00e8me motif de demander \u00e0 Dieu la venue de son r\u00e8gne, c&rsquo;est que parfois le p\u00e9ch\u00e9 r\u00e8gne et triomphe en ce monde.<\/li>\n<\/ol>\n<dl>\n<dd>Par cette demande de la venue du r\u00e8gne de Dieu, nous parviendrons \u00e0 la\u00a0<a title=\"B\u00e9atitudes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9atitudes\">b\u00e9atitude<\/a>\u00a0proclam\u00e9e par le Seigneur\u00a0:\u00a0<i>Bienheureux les doux<\/i>\u00a0(<a title=\"\u00c9vangile selon Matthieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangile_selon_Matthieu\">Mt 5. 4<\/a>).<\/dd>\n<\/dl>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>En effet, [en premier lieu] l&rsquo;homme, du fait qu&rsquo;il d\u00e9sire voir Dieu reconnu comme Ma\u00eetre souverain de tout, ne se venge pas de l&rsquo;injure subie, mais r\u00e9serve ce soin \u00e0 Dieu\u00a0; car, en se vengeant, il rechercherait son triomphe personnel et non la venue du\u00a0<a title=\"Royaume de Dieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Dieu\">r\u00e8gne de Dieu<\/a>.<\/li>\n<li>[En deuxi\u00e8me lieu], si vous attendez ce r\u00e8gne de Dieu, c&rsquo;est-\u00e0-dire la gloire du paradis, vous ne devez pas, perdant les biens de ce monde, vous laisser aller \u00e0 l&rsquo;inqui\u00e9tude.<\/li>\n<li>De m\u00eame, [selon le troisi\u00e8me motif] si vous demandez que r\u00e8gne en vous Dieu et son\u00a0<a title=\"J\u00e9sus-Christ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus-Christ\">Christ<\/a>, comme J\u00e9sus fut tr\u00e8s doux, ainsi qu&rsquo;il le dit lui-m\u00eame (<a title=\"\u00c9vangile selon Matthieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangile_selon_Matthieu\">Mt 11. 29<\/a>), vous devez, vous aussi, \u00eatre doux et imiter les H\u00e9breux dont\u00a0<a title=\"Paul de Tarse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_de_Tarse\">saint Paul<\/a>\u00a0a dit\u00a0:\u00a0<i>Ils accept\u00e8rent joyeusement d&rsquo;\u00eatre d\u00e9pouill\u00e9s de leurs biens<\/i>\u00a0(<a title=\"\u00c9p\u00eetre aux H\u00e9breux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89p%C3%AEtre_aux_H%C3%A9breux\">He 10. 34<\/a>)<sup id=\"cite_ref-55\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-55\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>52<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_Christ\">Le Christ<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin d\u00e9veloppe une r\u00e9flexion\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Christologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christologique\">christologique<\/a>\u00a0qui tente de mettre \u00e0 jour l&rsquo;intelligibilit\u00e9 de l&rsquo;Incarnation et de la R\u00e9demption op\u00e9r\u00e9e par le Christ. Ce point sera tr\u00e8s disput\u00e9 dans la th\u00e9ologie future, certains th\u00e9ologiens refusant de parler d&rsquo;intelligibilit\u00e9 du myst\u00e8re de l&rsquo;Incarnation (<a class=\"mw-redirect\" title=\"Kerygme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kerygme\">kerygme<\/a>)<sup id=\"cite_ref-56\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-56\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le Christ est le Fils, c&rsquo;est-\u00e0-dire la personne Trinitaire qui est Verbe. La Christologie de Thomas d&rsquo;Aquin est d\u00e9velopp\u00e9e dans la\u00a0<i>tertia pars<\/i>\u00a0de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0en 90 questions (et 99 si l&rsquo;on compte le suppl\u00e9ment). Le prologue de la\u00a0<i>tertia pars<\/i>\u00a0commence ainsi\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Notre Sauveur, le Seigneur J\u00e9sus [\u2026] s&rsquo;est montr\u00e9 \u00e0 nous comme le chemin de la v\u00e9rit\u00e9, par lequel il nous est possible d\u00e9sormais de parvenir \u00e0 la r\u00e9surrection et \u00e0 la b\u00e9atitude de la vie immortelle. Dieu s&rsquo;est incarn\u00e9 (qu. 1-26)\u00a0; Il a souffert dans sa chair pour les hommes (qu. 27-59). Nous acc\u00e9dons \u00e0 la vie \u00e9ternelle et aux sacrements par et dans le Christ<sup id=\"cite_ref-57\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-57\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin d\u00e9veloppe \u00e0 propos du Christ ce que l&rsquo;on a appel\u00e9 les raisons de convenance<sup id=\"cite_ref-58\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-58\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>55<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>l&rsquo;argument de la manifestation de Dieu\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Il appara\u00eet de la plus haute convenance que par les choses visibles soient manifest\u00e9s les attributs invisibles de Dieu. Le monde entier a \u00e9t\u00e9 cr\u00e9\u00e9 pour cela, selon l\u2019Ap\u00f4tre (Rm 1, 20)\u00a0: \u00ab\u00a0Les perfections invisibles de Dieu se d\u00e9couvrent \u00e0 la pens\u00e9e par ses \u0153uvres.\u00a0\u00bb Mais, dit saint\u00a0<a title=\"Jean Damasc\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Damasc%C3%A8ne\">Jean Damasc\u00e8ne<\/a>, c\u2019est par le myst\u00e8re de l\u2019Incarnation que nous sont manifest\u00e9es \u00e0 la fois la bont\u00e9, la sagesse, la justice et la puissance de Dieu\u00a0: sa bont\u00e9, car il n\u2019a pas m\u00e9pris\u00e9 la faiblesse de notre chair\u00a0; sa justice car, l\u2019homme ayant \u00e9t\u00e9 vaincu par le tyran du monde, Dieu a voulu que ce tyran soit vaincu \u00e0 son tour par l\u2019homme lui-m\u00eame, et c\u2019est en respectant notre libert\u00e9 qu\u2019il nous a arrach\u00e9s \u00e0 la mort\u00a0; sa sagesse, car, \u00e0 la situation la plus difficile, il a su donner la solution la plus adapt\u00e9e\u00a0; sa puissance infinie, car rien n\u2019est plus grand que ceci\u00a0: Dieu qui se fait homme\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-59\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>56<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>l&rsquo;argument du\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">bonum diffusium sui<\/span><\/i>\u00a0: le Bien est ce qui se diffuse. Dieu se communique donc\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Aussi tout ce qui ressortit \u00e0 la raison de bien convient \u00e0 Dieu. Or, il appartient \u00e0 la raison de bien qu\u2019il se communique \u00e0 autrui comme le montre Denys. Aussi appartient-il \u00e0 la raison du souverain bien qu\u2019il se communique souverainement \u00e0 la cr\u00e9ature. Et cette souveraine communication se r\u00e9alise quand Dieu s\u2019unit \u00e0 la nature cr\u00e9\u00e9e de fa\u00e7on \u00e0 ne former qu\u2019une seule personne de ces trois r\u00e9alit\u00e9s\u00a0: le Verbe, l\u2019\u00e2me et la chair\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-60\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-60\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>l&rsquo;argument\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sot\u00e9riologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sot%C3%A9riologique\">sot\u00e9riologique<\/a>\u00a0: Thomas d&rsquo;Aquin reprend la doctrine de la r\u00e9demption par satisfaction d&rsquo;<a title=\"Anselme de Cantorb\u00e9ry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anselme_de_Cantorb%C3%A9ry\">Anselme de Cantorb\u00e9ry<\/a><sup id=\"cite_ref-61\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-61\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, qui consid\u00e8re que l\u2019\u0153uvre r\u00e9demptrice du Christ a \u00e9t\u00e9 offerte en compensation de l\u2019\u0153uvre manqu\u00e9e du p\u00e9ch\u00e9, et que cela constitue un m\u00e9rite pour tous les membres du Christ<sup id=\"cite_ref-62\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-62\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_Dieu_cr\u00e9ateur_:_Sa_Cr\u00e9ation\"><span id=\"Le_Dieu_cr.C3.A9ateur_:_Sa_Cr.C3.A9ation\"><\/span>Le Dieu cr\u00e9ateur\u00a0: Sa Cr\u00e9ation<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tommaso_-_Super_libros_de_generatione_et_corruptione_-_4733257_00007.tif?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3a\/Tommaso_-_Super_libros_de_generatione_et_corruptione_-_4733257_00007.tif\/lossy-page1-250px-Tommaso_-_Super_libros_de_generatione_et_corruptione_-_4733257_00007.tif.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3a\/Tommaso_-_Super_libros_de_generatione_et_corruptione_-_4733257_00007.tif\/lossy-page1-500px-Tommaso_-_Super_libros_de_generatione_et_corruptione_-_4733257_00007.tif.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"361\" data-file-width=\"1680\" data-file-height=\"2428\" \/><\/a><figcaption><i>Super libros de generatione et corruptione<\/i>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"L\u2019exitus_reditus\"><span id=\"L.E2.80.99exitus_reditus\"><\/span>L\u2019<i>exitus reditus<\/i><\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin consid\u00e8re la\u00a0<a title=\"Cr\u00e9ation (Bible)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cr%C3%A9ation_(Bible)\">cr\u00e9ation<\/a>\u00a0comme une action transitive venant de Dieu, c\u2019est-\u00e0-dire comme quelque chose \u00e9manant de lui, mais qui va retourner \u00e0 Lui par un mouvement d\u2019<i>exitus reditus<\/i>\u00a0(sortie \/ retour)<sup id=\"cite_ref-63\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-63\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>60<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La cr\u00e9ation est donc interpr\u00e9t\u00e9e dans une dynamique m\u00e9taphysique intrins\u00e8que aux choses.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0commence ainsi<sup id=\"cite_ref-64\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab\u00a0Nous devrons donc, ayant \u00e0 exposer cette doctrine, traiter\u00a0:<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>de Dieu (premi\u00e8re partie\u00a0: Ia)<\/li>\n<li>du mouvement de la cr\u00e9ature raisonnable vers Dieu (deuxi\u00e8me partie\u00a0: Ia, IIae en g\u00e9n\u00e9ral et IIa, IIae en particulier)<\/li>\n<li>du Christ qui, comme homme, est pour nous la voie qui m\u00e8ne \u00e0 Dieu (troisi\u00e8me partie\u00a0: IIIa).\u00a0\u00bb<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ainsi, Dieu, qui a cr\u00e9\u00e9 le monde par pur amour, est le principe de toutes choses (en tant que cr\u00e9ateur), mais aussi la fin de toutes choses (en tant que fin ultime\u00a0: la b\u00e9atitude), car il a imprim\u00e9 aux cr\u00e9atures un mouvement vers lui. C&rsquo;est ainsi qu&rsquo;est organis\u00e9e la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, mais c&rsquo;est aussi ainsi que toutes choses, tout \u00eatre, tout acte, vont \u00eatre situ\u00e9s et connus dans ce mouvement qui \u00e9mane de Dieu et qui y retourne<sup id=\"cite_ref-65\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>n 4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ce plan permettra de conduire le savoir rationnel jusqu&rsquo;aux causes divines des choses, et leurs finalit\u00e9s elles aussi divines<sup id=\"cite_ref-66\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-66\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>62<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\" style=\"text-align: justify;\">\n<h5 id=\"Les_Esprits_purs_ou_Anges\">Les Esprits purs ou Anges<\/h5>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Thomas_von_Aquin_17th_century_sculpture.jpeg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Thomas_von_Aquin_17th_century_sculpture.jpeg\/250px-Thomas_von_Aquin_17th_century_sculpture.jpeg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Thomas_von_Aquin_17th_century_sculpture.jpeg\/500px-Thomas_von_Aquin_17th_century_sculpture.jpeg 2x\" width=\"250\" height=\"317\" data-file-width=\"1195\" data-file-height=\"1517\" \/><\/a><figcaption>Statue de Thomas d&rsquo;Aquin,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle,\u00a0<a title=\"Bratislava\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bratislava\">Bratislava<\/a>, Slovensk\u00e9 N\u00e1rodn\u00e9 M\u00faseum.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les Esprits purs ou\u00a0<a title=\"Ange\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ange\">anges<\/a>\u00a0sont le type de cr\u00e9ature qui r\u00e9alise en sa nature m\u00eame le plus haut degr\u00e9 de perfection de toute la cr\u00e9ation. L&rsquo;<a title=\"Ang\u00e9lologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ang%C3%A9lologie\">ang\u00e9lologie<\/a>\u00a0thomiste est extr\u00eamement importante en volume et aux yeux de son auteur m\u00eame. Elle comprend l&rsquo;\u00e9tude des anges, des\u00a0<a title=\"D\u00e9mons dans le christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9mons_dans_le_christianisme\">d\u00e9mons<\/a>, du maintien des uns et de la chute des autres, de leurs relations entre eux, et de leurs relations avec les \u00eatres humains. L&rsquo;ang\u00e9ologie thomiste porte sur de nombreuses questions dans la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-67\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-67\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>63<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quelques points importants\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>l&rsquo;existence des anges peut \u00eatre d\u00e9montr\u00e9e<sup id=\"cite_ref-turmel-ia-50-1_68-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-turmel-ia-50-1-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>ils sont une substance uniquement spirituelle et incorporelle<sup id=\"cite_ref-turmel-ia-50-1_68-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-turmel-ia-50-1-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>chaque ange constitue \u00e0 lui seul une esp\u00e8ce<sup id=\"cite_ref-69\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-69\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>65<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>ils sont incorruptibles et immortels mais n&rsquo;existent pas de toute \u00e9ternit\u00e9<sup id=\"cite_ref-70\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-70\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>66<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>il y a une hi\u00e9rarchie entre eux<sup id=\"cite_ref-71\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-71\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>ils connaissent uniquement par intuition<sup id=\"cite_ref-72\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-72\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-73\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-73\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>n 5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>ils peuvent p\u00e9cher (d&rsquo;o\u00f9 la chute des d\u00e9mons)<sup id=\"cite_ref-74\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-74\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>ils peuvent se parler<sup id=\"cite_ref-75\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-75\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>70<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>les hommes peuvent \u00eatre, par la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Gr\u00e2ce (religion chr\u00e9tienne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A2ce_(religion_chr%C3%A9tienne)\">Gr\u00e2ce<\/a>, \u00e0 \u00e9galit\u00e9 avec les plus hauts ordres ang\u00e9liques<sup id=\"cite_ref-76\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-76\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>71<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>les anges commandent tous les \u00eatres corporels<sup id=\"cite_ref-77\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-77\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>72<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>l&rsquo;ange peut illuminer l&rsquo;intelligence de l&rsquo;homme<sup id=\"cite_ref-78\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-78\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>73<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, agir sur l&rsquo;intelligence de l&rsquo;homme<sup id=\"cite_ref-79\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-79\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>74<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et agir sur leurs sens<sup id=\"cite_ref-80\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>ils d\u00e9livrent parfois aux hommes les messages de Dieu<sup id=\"cite_ref-81\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-81\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>76<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Th\u00e9orie_de_la_connaissance\"><span id=\"Th.C3.A9orie_de_la_connaissance\"><\/span>Th\u00e9orie de la connaissance<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin est consid\u00e9r\u00e9 comme un\u00a0<a title=\"R\u00e9alisme (philosophie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9alisme_(philosophie)\">philosophe r\u00e9aliste<\/a>. Il retient d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0le fait que toute connaissance est d&rsquo;abord sensible avant d&rsquo;\u00eatre dans l&rsquo;intelligence<sup id=\"cite_ref-82\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-82\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>77<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Une exposition de la th\u00e9orie de la connaissance de Thomas d&rsquo;Aquin se trouve dans la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">I<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0partie, de la question 84 \u00e0 la question 89.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;architecture de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0expose successivement\u00a0:<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>comment l&rsquo;\u00e2me conna\u00eet les r\u00e9alit\u00e9s qui lui sont inf\u00e9rieures (la r\u00e9alit\u00e9 sensible et perceptible) (qu. 84-88)\u00a0;<\/li>\n<li>comment l&rsquo;\u00e2me se conna\u00eet elle-m\u00eame (introspection) (qu. 87)\u00a0;<\/li>\n<li>comment elle conna\u00eet les r\u00e9alit\u00e9s qui lui sont sup\u00e9rieures (Dieu et les anges).<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_connaissance_sensible\">La connaissance sensible<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article connexe\u00a0:\u00a0<a title=\"No\u00fbs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/No%C3%BBs#La_th%C3%A9orie_aristot%C3%A9licienne_du_no%C3%BBs\">No\u00fbs#La th\u00e9orie aristot\u00e9licienne du no\u00fbs<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La question de la connaissance sensible repose sur le probl\u00e8me de conna\u00eetre des r\u00e9alit\u00e9s inf\u00e9rieures \u00e0 l&rsquo;esprit. L&rsquo;homme est un \u00eatre compos\u00e9 d&rsquo;un corps et d&rsquo;une \u00e2me qui conna\u00eet en puisant dans l&rsquo;univers sensible. Les sens ne sont donc pas \u00e0 renier puisque l&rsquo;homme est un \u00eatre corporel plong\u00e9 dans un monde corporel\u00a0: les sens lui permettent d&rsquo;\u00eatre reli\u00e9 \u00e0 ce monde corporel. C&rsquo;est surtout contre les platoniciens que Thomas d&rsquo;Aquin veut r\u00e9affirmer, avec\u00a0<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>, l&rsquo;origine sensible des id\u00e9es.<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Le fait de conna\u00eetre ces substances s\u00e9par\u00e9es ne nous permettrait pas de juger des choses sensibles<sup id=\"cite_ref-83\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-83\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;intelligence conna\u00eet effectivement par les sens, mais selon le mode propre de l&rsquo;intelligence\u00a0: universellement, immat\u00e9riellement et n\u00e9cessairement\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Disons donc que l\u2019\u00e2me conna\u00eet les corps au moyen de l\u2019intelligence, d\u2019une connaissance immat\u00e9rielle, universelle et n\u00e9cessaire\u00a0\u00bb<\/span>.<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Aristote, lui, prit une voie interm\u00e9diaire. (\u2026) Dans la mesure o\u00f9 il d\u00e9pend des images, l\u2019acte intellectuel est caus\u00e9 par le sens<sup id=\"cite_ref-84\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-84\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>79<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin propose une interpr\u00e9tation du\u00a0<a title=\"R\u00e9alisme (philosophie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9alisme_(philosophie)\">r\u00e9alisme<\/a>\u00a0aristot\u00e9licien situ\u00e9 entre le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Th\u00e9orie des Formes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9orie_des_Formes\">platonisme<\/a>\u00a0et l&rsquo;<a title=\"Empirisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empirisme\">empirisme<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"D\u00e9mocrite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9mocrite\">D\u00e9mocrite<\/a>, o\u00f9 l&rsquo;intelligence est un intellect agent qui actualise l&rsquo;intelligence humaine \u00e0 partir de perceptions sensibles, purement passives, car elles ne font que recevoir l&rsquo;action d&rsquo;un objet ext\u00e9rieur. La connaissance sensible d\u00e9livre l&rsquo;individuel ou le singulier\u00a0: l&rsquo;intellect agent g\u00e9n\u00e9ralise ensuite les perceptions sensibles en id\u00e9e g\u00e9n\u00e9rale, c\u2019est-\u00e0-dire en concept.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin distingue dans sa\u00a0<a class=\"new\" title=\"Th\u00e9orie des facult\u00e9s (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Th%C3%A9orie_des_facult%C3%A9s&amp;action=edit&amp;redlink=1\">th\u00e9orie des facult\u00e9s<\/a>\u00a0les sens internes et les sens externes\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>les sens externes sont les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cinq sens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cinq_sens\">cinq sens<\/a>\u00a0(vue, ou\u00efe, odorat, toucher, go\u00fbt) qui permettent \u00e0 l&rsquo;homme de faire l&rsquo;exp\u00e9rience du monde mat\u00e9riel\u00a0;<\/li>\n<li>les sens internes sont le\u00a0<a title=\"Sens commun\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sens_commun\">sens commun<\/a>\u00a0(discernement et synth\u00e8se des sensations), la \u00ab\u00a0fantaisie\u00a0\u00bb, l&rsquo;imagination, l&rsquo;estimative (perception dans ce que les sens lui montrent le caract\u00e8re utile et utilisable) et la m\u00e9moire<sup id=\"cite_ref-85\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-85\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>80<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giovanni_di_Paolo_St._Thomas_Aquinas_Confounding_Averro%C3%ABs.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/86\/Giovanni_di_Paolo_St._Thomas_Aquinas_Confounding_Averro%C3%ABs.JPG\/250px-Giovanni_di_Paolo_St._Thomas_Aquinas_Confounding_Averro%C3%ABs.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/86\/Giovanni_di_Paolo_St._Thomas_Aquinas_Confounding_Averro%C3%ABs.JPG\/500px-Giovanni_di_Paolo_St._Thomas_Aquinas_Confounding_Averro%C3%ABs.JPG 2x\" width=\"250\" height=\"230\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"553\" \/><\/a><figcaption>Saint Thomas d&rsquo;Aquin confond\u00a0<a title=\"Averro\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Averro%C3%A8s\">Averro\u00e8s<\/a>, par\u00a0<a title=\"Giovanni di Paolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_di_Paolo\">Giovanni di Paolo<\/a>,\u00a0<a title=\"1445\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1445\">1445<\/a>, 24,7\u00a0\u00d7\u00a026,2\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Saint-Louis (Missouri)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Louis_(Missouri)\">Saint-Louis<\/a>, Art museum.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_connaissance_intellectuelle\">La connaissance intellectuelle<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles connexes\u00a0:\u00a0<a title=\"Puissance et acte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Puissance_et_acte\">Puissance et acte<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"No\u00fbs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/No%C3%BBs#_Le_no%C3%BBs_divin_d'Aristote\">No\u00fbs # Le no\u00fbs divin d&rsquo;Aristote<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;intelligence est une puissance de l&rsquo;\u00e2me qui met en rapport cette derni\u00e8re avec l&rsquo;\u00eatre universel. En effet, l&rsquo;intellect n&rsquo;est pas la r\u00e9alit\u00e9 tout enti\u00e8re, il est donc en puissance par rapport \u00e0 elle. Et comme l&rsquo;intellect est en puissance par rapport \u00e0 la r\u00e9alit\u00e9, il est passif par rapport \u00e0 la r\u00e9alit\u00e9<sup id=\"cite_ref-86\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>81<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;intellect n&rsquo;est rien mais peut tout devenir en ce qu&rsquo;il re\u00e7oit, par le moyen des sens, l&rsquo;impression de la r\u00e9alit\u00e9\u00a0: il est donc passif (intellect passif)<sup id=\"cite_ref-87\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-87\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>82<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le sens cause l&rsquo;acte de la connaissance sensible par le mode de l&rsquo;image. Mais c&rsquo;est par l&rsquo;action de l&rsquo;intellect agent que cette connaissance sensible se transforme en connaissance intellectuelle<sup id=\"cite_ref-88\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>83<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Quelle est la modalit\u00e9 de cette action de l&rsquo;intellect\u00a0? C&rsquo;est l&rsquo;abstraction<sup id=\"cite_ref-89\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-89\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>84<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;homme ne conna\u00eet, tout d&rsquo;abord, que par les sens. La facult\u00e9 de conna\u00eetre le sensible, de qui tient la connaissance sensible, ne conna\u00eet que les singularit\u00e9s\u00a0: on ne conna\u00eet par la sensibilit\u00e9 que cette pomme-l\u00e0, ce chien-l\u00e0, etc.\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Toute puissance sensible ne conna\u00eet que les \u00eatres particuliers.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, qu. 85, art. 1\u00a0: \u00ab\u00a0Notre intellect op\u00e8re-t-il en abstrayant des images les esp\u00e8ces intelligibles\u00a0?\u00a0\u00bb<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas distingue l\u2019intellect humain de l&rsquo;intellect d&rsquo;intuition des anges. Les Esprits purs (les\u00a0<a title=\"Ange\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ange\">anges<\/a>), du fait qu&rsquo;ils ne sont pas reli\u00e9s \u00e0 un corps, ne connaissent les \u00eatres que dans leur forme immat\u00e9rielle, ou, dira Thomas d&rsquo;Aquin, par\u00a0<a title=\"Intuition\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Intuition\">intuition<\/a>, c\u2019est-\u00e0-dire sans passer par le mode sensible.<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Il y a une autre facult\u00e9 de conna\u00eetre qui n\u2019est pas l\u2019acte d\u2019un organe et n\u2019est unie en aucune mani\u00e8re \u00e0 la mati\u00e8re corporelle\u00a0: c\u2019est l\u2019intellect ang\u00e9lique.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, qu. 85, art. 1<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019intellect humain conna\u00eet la forme \u00e0 partir de l&rsquo;image sensible fournie par les sens\u00a0: elle abstrait une forme individu\u00e9e dans une mati\u00e8re corporelle\u00a0; elle abstrait par exemple l&rsquo;id\u00e9e d&rsquo;homme de tel homme en particulier. L&rsquo;intelligence conna\u00eet la nature des choses en abstrayant les singularit\u00e9s d&rsquo;une chose en particulier. L&rsquo;id\u00e9e se forme en abstrayant de l&rsquo;intelligible dans les donn\u00e9es de l&rsquo;exp\u00e9rience sensible\u00a0; c&rsquo;est exactement le sens de ce passage\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Or, conna\u00eetre ce qui existe dans une mati\u00e8re individuelle, mais non en tant qu\u2019elle existe dans telle mati\u00e8re, c\u2019est abstraire de la mati\u00e8re individuelle la forme que repr\u00e9sentent les images\u00a0\u00bb<\/span>. Il serait \u00e9galement possible de parler \u00ab\u00a0d&rsquo;extraction\u00a0\u00bb. Nous comprenons maintenant pourquoi la connaissance intellectuelle est dite abstraite. Mais il existe plusieurs niveaux d&rsquo;abstraction, selon que l&rsquo;intelligence abstrait plus ou moins du singulier dans une chose.<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Or, conna\u00eetre ce qui existe dans une mati\u00e8re individuelle, mais non en tant qu\u2019elle existe dans telle mati\u00e8re, c\u2019est abstraire de la mati\u00e8re individuelle la forme que repr\u00e9sentent les images. Et c\u2019est pourquoi on doit dire que notre intelligence conna\u00eet les r\u00e9alit\u00e9s mat\u00e9rielles en les abstrayant des images.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, qu. 85, art. 1.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019objet de l&rsquo;intelligence est la r\u00e9alit\u00e9 de fa\u00e7on intentionnelle. Dans l&rsquo;ordre de la connaissance, les facult\u00e9s sensibles extraient une image sensible d&rsquo;une mati\u00e8re et la fournissent \u00e0 l&rsquo;intelligence, plus pr\u00e9cis\u00e9ment \u00e0 l&rsquo;intellect passif<sup id=\"cite_ref-90\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-90\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>85<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;intellect agent est cet acte qui extrait la forme de l&rsquo;image sensible<sup id=\"cite_ref-91\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-91\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0: c&rsquo;est cette facult\u00e9 qui proc\u00e8de par abstraction. Thomas d&rsquo;Aquin affirme qu&rsquo;<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0il y a le m\u00eame rapport entre l&rsquo;esp\u00e8ce intelligible et l&rsquo;intelligence qu&rsquo;entre l&rsquo;esp\u00e8ce sensible et le sens\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-92\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-92\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>87<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage est confus.\">L&rsquo;intelligible est donc ce par quoi l&rsquo;intelligence comprend, et non ce qu&rsquo;elle conna\u00eet. L&rsquo;objet (concept ou image) intelligence est le r\u00e9el, mais de fa\u00e7on intentionnelle\u00a0: de fa\u00e7on similaire. C&rsquo;est \u00e0 ce stade qu&rsquo;on retrouve ensuite l&rsquo;intellect passif, car c&rsquo;est lui qui est ce qui est connu de fa\u00e7on intentionnelle<sup id=\"cite_ref-93\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-93\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Wikip\u00e9dia:Style encyclop\u00e9dique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Style_encyclop%C3%A9dique#Clair\">[pas\u00a0clair]<\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Le_probl\u00e8me_de_l'unit\u00e9_de_l'intellect\"><span id=\"Le_probl.C3.A8me_de_l.27unit.C3.A9_de_l.27intellect\"><\/span>Le probl\u00e8me de l&rsquo;unit\u00e9 de l&rsquo;intellect<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles connexes\u00a0:\u00a0<a title=\"No\u00fbs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/No%C3%BBs\">No\u00fbs<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Ent\u00e9l\u00e9chie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ent%C3%A9l%C3%A9chie\">Ent\u00e9l\u00e9chie<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin consacre de nombreuses pages \u00e0 la question de l&rsquo;unit\u00e9 de l&rsquo;intellect, notamment contre les conceptions d&rsquo;<a title=\"Averro\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Averro%C3%A8s\">Averro\u00e8s<\/a><sup id=\"cite_ref-94\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-94\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Thomas d&rsquo;Aquin d\u00e9veloppe sa th\u00e9orie de la connaissance intellectuelle \u00e0 partir des ouvrages d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0(notamment du\u00a0<i><a title=\"De l'\u00e2me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/De_l%27%C3%A2me\">De anima<\/a><\/i>). Thomas d&rsquo;Aquin y a eu acc\u00e8s par les\u00a0<a title=\"Commentaires d'Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commentaires_d%27Aristote\">commentaires<\/a>\u00a0d&rsquo;auteurs musulmans, notamment Averro\u00e8s. Thomas rend hommage \u00e0 certains de ces commentaires, mais mentionne aussi ce qui lui para\u00eet inexact en expliquant pourquoi. Il critique notamment la th\u00e9orie attribu\u00e9e \u00e0 Averro\u00e8s de l&rsquo;intellect humain con\u00e7u comme entit\u00e9 s\u00e9par\u00e9e et commune \u00e0 tous les hommes.<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Depuis longtemps beaucoup d\u2019esprits se sont laiss\u00e9 surprendre par l\u2019erreur d\u2019Averro\u00e8s, qui s\u2019efforce de prouver que l\u2019<a title=\"No\u00fbs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/No%C3%BBs\">intellect<\/a>, qu\u2019Aristote reconna\u00eet comme possible, par une d\u00e9nomination fausse, est une esp\u00e8ce de substance s\u00e9par\u00e9e du corps quant \u00e0 l\u2019essence, et qui lui est unie d\u2019une certaine fa\u00e7on quant \u00e0 la forme\u00a0; et de plus, qu\u2019il est possible qu\u2019il n\u2019y ait qu\u2019un intellect commun pour tous\u00a0: depuis longtemps nous avons r\u00e9fut\u00e9 cette erreur<sup id=\"cite_ref-95\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-95\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>90<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;intellect actif et l&rsquo;intellect agent ne sont pas, comme le pense Averro\u00e8s, dans deux sujets distincts mais dans une seule substance individuelle<sup id=\"cite_ref-96\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-96\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>91<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Alors l&rsquo;intellect humain est sous diff\u00e9rents rapports\u00a0<a title=\"Puissance et acte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Puissance_et_acte\">en acte et en puissance<\/a>\u00a0par rapport \u00e0 la r\u00e9alit\u00e9<sup id=\"cite_ref-97\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-97\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>92<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_degr\u00e9s_d'abstraction\"><span id=\"Les_degr.C3.A9s_d.27abstraction\"><\/span>Les degr\u00e9s d&rsquo;abstraction<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Suivant le degr\u00e9 selon lequel l&rsquo;intellect abstrait des images sensibles des formes intelligibles, l&rsquo;essence de la chose (<i>res<\/i>) s&rsquo;en retrouve plus ou moins \u00e9loign\u00e9e de ses qualit\u00e9s sensibles premi\u00e8res. Par le proc\u00e9d\u00e9 d&rsquo;<a title=\"Abstraction (philosophie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abstraction_(philosophie)\">abstraction<\/a>, l&rsquo;intelligence explore \u00e0 diverses profondeurs ou zones d&rsquo;intelligibilit\u00e9 la chose m\u00eame. Il est possible d&rsquo;en distinguer trois<sup id=\"cite_ref-98\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-98\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>Laissant de c\u00f4t\u00e9 les caract\u00e8res singuliers de la chose, on d\u00e9couvre les natures et les lois universelles de cette chose. On trouve \u00e0 ce degr\u00e9 les sciences exp\u00e9rimentales telles que la\u00a0<a title=\"Physique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Physique\">physique<\/a>\u00a0ou la\u00a0<a title=\"Biologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biologie\">biologie<\/a>. Ces sciences d\u00e9couvrent la forme de la chose dans ses caract\u00e8res sensibles m\u00eames\u00a0;<\/li>\n<li>Laissant de c\u00f4t\u00e9 les propri\u00e9t\u00e9s physiques et sensibles de la chose, on ne consid\u00e8re plus que l&rsquo;accident quantit\u00e9\u00a0; on retrouve \u00e0 ce degr\u00e9 la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Math\u00e9matique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Math%C3%A9matique\">math\u00e9matique<\/a>, qui ne s&rsquo;occupe que des relations quantitatives dans la nature m\u00eame de la chose, ou dans ses relations avec les autres choses\u00a0;<\/li>\n<li>Laissant de c\u00f4t\u00e9 les quantit\u00e9s et les propri\u00e9t\u00e9s physiques des choses, on est dans la\u00a0<a title=\"M\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9taphysique\">m\u00e9taphysique<\/a>, qui est donc la science la plus abstraite en ce qu&rsquo;elle ne s&rsquo;occupe que de l&rsquo;\u00eatre de la chose en tant qu&rsquo;\u00eatre, c\u2019est-\u00e0-dire qu&rsquo;elle traite de l&rsquo;<a title=\"Ontologie (philosophie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ontologie_(philosophie)\">ontologie<\/a>. C&rsquo;est donc par l\u00e0 m\u00eame qu&rsquo;elle est la science la plus \u00ab\u00a0universelle\u00a0\u00bb et la plus \u00ab\u00a0abstraite\u00a0\u00bb.<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_m\u00e9taphysique\"><span id=\"La_m.C3.A9taphysique\"><\/span>La m\u00e9taphysique<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 c\u00f4t\u00e9 de sa th\u00e9ologie, Thomas d&rsquo;Aquin propose un discours proprement philosophique sur la r\u00e9alit\u00e9<sup id=\"cite_ref-99\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-99\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>94<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La m\u00e9taphysique thomasienne se situe dans une dynamique qui la d\u00e9termine de l&rsquo;ontologie jusqu&rsquo;\u00e0 la th\u00e9ologie (qui en est donc en quelque sorte le couronnement), en suivant le mouvement intrins\u00e8que de l&rsquo;<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">exitus reditus<\/span><\/i>. Les\u00a0<i><a title=\"\u00c9tant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tant\">\u00e9tants<\/a><\/i>, en tant que cr\u00e9\u00e9s, participent de ce mouvement vers Dieu, qui constitue \u00e0 la fois leur cause premi\u00e8re et leur fin derni\u00e8re<sup id=\"cite_ref-100\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-100\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>95<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Prise donc de part en part par la th\u00e9ologie, l&rsquo;ontologie thomasienne ne peut ni ne doit se comprendre ind\u00e9pendamment de la th\u00e9ologie et des v\u00e9rit\u00e9s r\u00e9v\u00e9l\u00e9es\u00a0: notamment que tout \u00eatre est cr\u00e9\u00e9, qu&rsquo;il y a un univers visible (celui des hommes) et un univers invisible (celui des anges), que tout a commenc\u00e9 et que toute forme d&rsquo;\u00eatre actuelle prendra fin comme telle.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"L'analogie_de_l'\u00eatre\"><span id=\"L.27analogie_de_l.27.C3.AAtre\"><\/span>L&rsquo;analogie de l&rsquo;\u00eatre<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Analogie m\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Analogie_m%C3%A9taphysique\">analogie de l&rsquo;\u00eatre<\/a>\u00a0est le concept clef de toute la\u00a0<a title=\"M\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9taphysique\">m\u00e9taphysique<\/a>\u00a0thomasienne, car il rend compte de l&rsquo;unicit\u00e9 du r\u00e9el tout en maintenant sa multiplicit\u00e9, et il lui imprime un mouvement dynamique et hi\u00e9rarchique vers Dieu, terme vers lequel tout \u00e9tant tend et s&rsquo;ordonne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ce concept s&rsquo;impose \u00e0 Thomas d&rsquo;Aquin lorsqu&rsquo;il cherche \u00e0 nommer Dieu \u00e0 la question 13 de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>. L&rsquo;\u00eatre en tant qu&rsquo;\u00eatre n&rsquo;est ni univoque, ni \u00e9quivoque, il est analogue (en tant qu&rsquo;analogie de proportionnalit\u00e9)\u00a0:<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>L&rsquo;\u00eatre en tant qu&rsquo;\u00eatre n&rsquo;est pas univoque, c&rsquo;est-\u00e0-dire qu&rsquo;il n&rsquo;est pas exactement le m\u00eame dans toutes les choses\u00a0: par exemple, l&rsquo;\u00eatre d&rsquo;une tasse n&rsquo;est pas exactement le m\u00eame \u00eatre que celui d&rsquo;un livre\u00a0; ou encore l&rsquo;\u00eatre de la substance, qui subsiste par lui-m\u00eame, n&rsquo;est pas le m\u00eame que l&rsquo;\u00eatre de l&rsquo;accident, qui a besoin d&rsquo;une substance pour subsister. Thomas d&rsquo;Aquin dirait que l&rsquo;\u00eatre n&rsquo;est pas diff\u00e9renci\u00e9 par des diff\u00e9rences extrins\u00e8ques\u00a0: l&rsquo;\u00eatre contient en lui toutes les d\u00e9terminations particuli\u00e8res\u00a0;<\/li>\n<li>L&rsquo;\u00eatre en tant qu&rsquo;\u00eatre n&rsquo;est pas non plus \u00e9quivoque, c&rsquo;est-\u00e0-dire qu&rsquo;il n&rsquo;est pas exactement diff\u00e9rent dans toutes les choses. Toutes les choses sont\u00a0: l&rsquo;\u00eatre est donc d&rsquo;un certain point de vue semblable dans toutes les choses\u00a0: il est v\u00e9ritablement commun \u00e0 toutes les choses.<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00eatre ne se r\u00e9alise pas de la m\u00eame fa\u00e7on dans toutes les choses, tout en \u00e9tant le m\u00eame. C&rsquo;est donc, conclut Thomas d&rsquo;Aquin, qu&rsquo;il se r\u00e9alise \u00e0 des degr\u00e9s divers dans les choses, en se proportionnant \u00e0 la diversit\u00e9 de ces degr\u00e9s. Il se hi\u00e9rarchise intrins\u00e8quement dans toutes les choses selon qu&rsquo;elles se rapprochent plus ou moins de l&rsquo;\u00catre en pl\u00e9nitude, Dieu, car toute hi\u00e9rarchie implique une relation ou une r\u00e9f\u00e9rence \u00e0 quelque chose d&rsquo;unique<sup id=\"cite_ref-101\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-101\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>96<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette hi\u00e9rarchie ontologique est une \u00ab\u00a0analogie de proportionnalit\u00e9\u00a0\u00bb. Tous les \u00eatres font r\u00e9f\u00e9rence \u00e0 quelque chose d&rsquo;unique, Dieu<sup id=\"cite_ref-102\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-102\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La th\u00e9orie de l&rsquo;<a title=\"Analogie m\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Analogie_m%C3%A9taphysique\">analogie de l&rsquo;\u00eatre<\/a>\u00a0pose un probl\u00e8me aux commentateurs de Thomas d&rsquo;Aquin en raison des points de vue divers \u00e0 partir desquels Thomas aborde le sujet, toujours de biais et par occasion, au fil de son \u0153uvre. L&rsquo;\u00e9tude de synth\u00e8se disponible la plus compl\u00e8te actuellement sur la question, en raison de sa lecture historique du d\u00e9veloppement de la pens\u00e9e thomasienne sur la question, est celle de Bernard Montagnes<sup id=\"cite_ref-103\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-103\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>98<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Deux \u00e9coles s&rsquo;affrontent de mani\u00e8re irr\u00e9ductible, celle de S. Thomas<sup id=\"cite_ref-104\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-104\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>99<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et celle de\u00a0<a title=\"Thomas de Vio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_de_Vio\">Cajetan<\/a><sup id=\"cite_ref-105\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-105\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>100<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elles\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0manifestent que la philosophie de l&rsquo;\u00eatre peut se d\u00e9velopper selon deux directions rigoureusement parall\u00e8les et se construire sous la forme de deux th\u00e9matiques dont les solutions ne sont ni interchangeables ni convergentes\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-106\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-106\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>101<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Deux voies se pr\u00e9sentent qui chacune d\u00e9termine une m\u00e9taphysique particuli\u00e8re\u00a0: selon une premi\u00e8re approche, l&rsquo;analogie tend \u00e0 r\u00e9duire le multiple \u00e0 l&rsquo;un par voie conceptuelle, au risque de confondre l&rsquo;\u00eatre avec son concept\u00a0; selon l&rsquo;autre approche, l&rsquo;analogie tend \u00e0 mettre en \u00e9vidence les rapports de causalit\u00e9 qui relient les \u00eatres \u00e0 la Cause premi\u00e8re et tend \u00e0 dissoudre l&rsquo;\u00eatre particip\u00e9 dans l&rsquo;acte premier dont il est participe.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"La_nature_humaine\">La nature humaine<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;homme est aux confins de deux natures\u00a0: la nature spirituelle (en tant qu&rsquo;il a un esprit) et la nature mat\u00e9rielle (en tant qu&rsquo;il a un corps)<sup id=\"cite_ref-scg-iii-cxvii_107-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-scg-iii-cxvii-107\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>102<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Thomas d&rsquo;Aquin garde les deux d\u00e9finitions d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0sur l&rsquo;homme\u00a0: il est par nature un\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0animal social\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-scg-iii-cxvii_107-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-scg-iii-cxvii-107\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>102<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0(Aristote l&rsquo;explique dans le premier livre de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"La Politique (Aristote)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Politique_(Aristote)\"><i>La Politique<\/i><\/a>) et il est un animal raisonnable.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Statut_de_la_cr\u00e9ature_raisonnable_dans_la_cr\u00e9ation\"><span id=\"Statut_de_la_cr.C3.A9ature_raisonnable_dans_la_cr.C3.A9ation\"><\/span>Statut de la cr\u00e9ature raisonnable dans la cr\u00e9ation<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parmi la cr\u00e9ation tout enti\u00e8re, l&rsquo;homme est consid\u00e9r\u00e9 comme une cr\u00e9ature raisonnable \u00e0 laquelle est imprim\u00e9e intrins\u00e8quement la fin derni\u00e8re de remonter \u00e0 Dieu (en vertu de la dynamique m\u00e9taphysique de l&rsquo;<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">exitus reditus<\/span><\/i>) jusqu&rsquo;\u00e0 la b\u00e9atitude\u00a0; de plus,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0l&rsquo;homme porte la ressemblance et repr\u00e9sente l&rsquo;image de Dieu\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-108\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-108\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>103<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, ce qui le rend capable de se diriger librement vers les fins qui lui semblent les meilleures et d&rsquo;utiliser les moyens qui lui semblent les plus appropri\u00e9s. \u00catre autonome, c&rsquo;est se donner des lois (<i>autos-nomos<\/i>\u00a0en grec). Ainsi l&rsquo;homme doit se dicter des lois \u00e0 lui-m\u00eame, mais ces lois se situent \u00e0 un niveau comportemental\u00a0: ce sont des lois qui doivent permettre d&rsquo;utiliser les bons moyens pour arriver \u00e0 une bonne fin et qui doivent respecter les lois que Dieu a r\u00e9v\u00e9l\u00e9es. Cette th\u00e8se est appel\u00e9e\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0autonomie des r\u00e9alit\u00e9s terrestres\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-109\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-109\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>104<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On con\u00e7oit d\u00e8s lors tr\u00e8s rapidement deux des statuts du bien pour l&rsquo;homme\u00a0: le bien caract\u00e9rise ce qui est le mieux adapt\u00e9 \u00e0 la r\u00e9alisation d&rsquo;une fin et la pertinence de cette fin par rapport \u00e0 la nature humaine. La cr\u00e9ature raisonnable qu&rsquo;est l&rsquo;homme existe avec ses responsabilit\u00e9s dans une nature ordonn\u00e9e par une Intelligence sup\u00e9rieure\u00a0: c&rsquo;est dire qu&rsquo;il s&rsquo;agit alors pour l&rsquo;homme de se maintenir dans l&rsquo;ordre naturel des choses, et que la question principale de la morale se r\u00e9sume \u00e0 adapter ses actes et ses fins \u00e0 cet ordre\u00a0: la moralit\u00e9 est en quelque sorte un prolongement de la cr\u00e9ation<sup id=\"cite_ref-110\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-110\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>105<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L'\u00e2me_et_le_corps\"><span id=\"L.27.C3.A2me_et_le_corps\"><\/span>L&rsquo;\u00e2me et le corps<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;axiome principal qui va normer tout le sujet est le suivant\u00a0: si Dieu a donn\u00e9 un corps \u00e0 l&rsquo;\u00eatre humain, c&rsquo;est que c&rsquo;est forc\u00e9ment bon pour ce dernier et qu&rsquo;il est fait pour \u00eatre utilis\u00e9. Il n&rsquo;y a aucune dualit\u00e9 en l&rsquo;homme selon Thomas d&rsquo;Aquin\u00a0: l&rsquo;\u00e2me et le corps constituent un seul \u00eatre. En effet, si l&rsquo;\u00e2me et le corps sont deux principes ou deux r\u00e9alit\u00e9s diff\u00e9rentes, ils ne sauraient exercer la m\u00eame activit\u00e9\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0des r\u00e9alit\u00e9s ontologiquement diverses ne sauraient exercer d&rsquo;activit\u00e9 une\u00a0\u00bb<\/span>. Or lorsque l&rsquo;homme agit, il agit de tout son \u00eatre, son acte est un<sup id=\"cite_ref-111\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-111\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>106<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;\u00e2me est donc la forme (selon la terminologie d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>) de l&rsquo;homme, et le corps sa mati\u00e8re<sup id=\"cite_ref-112\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-112\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>n 6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est la logique de l&rsquo;<a title=\"Hyl\u00e9morphisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hyl%C3%A9morphisme\">hyl\u00e9morphisme<\/a>\u00a0aristot\u00e9licien\u00a0: l&rsquo;\u00e2me est la seule forme du compos\u00e9 humain auquel elle donne d&rsquo;\u00eatre un corps vivant et sensible<sup id=\"cite_ref-113\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-113\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>107<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ce fut un des grands travaux de Thomas d&rsquo;Aquin d&rsquo;avoir d\u00e9pass\u00e9 la conception n\u00e9o-platonicienne de l&rsquo;\u00e2me enferm\u00e9e dans un corps en appliquant l&rsquo;<a title=\"Hyl\u00e9morphisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hyl%C3%A9morphisme\">hyl\u00e9morphisme<\/a>\u00a0aristot\u00e9licien \u00e0 une conception chr\u00e9tienne de l&rsquo;homme. La substance m\u00eame de l&rsquo;homme se trouve ainsi pleinement dans le monde des \u00eatres mat\u00e9riels\u00a0: l&rsquo;homme n&rsquo;a plus un corps, mais\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0l&rsquo;homme est un corps\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-114\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-114\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>108<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La forme du corps, c&rsquo;est-\u00e0-dire l&rsquo;<a title=\"\u00c2me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%82me\">\u00e2me<\/a>, est le principe vital de l&rsquo;homme, ce qui lui donne la nature d&rsquo;homme. Le corps est la mati\u00e8re, il donne \u00e0 l&rsquo;homme ses caract\u00e9ristiques singuli\u00e8res\u00a0: le corps est donc principe d&rsquo;individuation, ce qui fait qu&rsquo;un homme est tel homme, et non un autre. L&rsquo;hyl\u00e9morphisme est cette conception d&rsquo;une substance en tant que \u00ab\u00a0compos\u00e9\u00a0\u00bb de mati\u00e8re et de forme. L&rsquo;homme est donc une unit\u00e9 substantielle ou ontologique. Ainsi quand l&rsquo;homme pense, c&rsquo;est tout le compos\u00e9 corps\/\u00e2me qui pense en m\u00eame temps, de m\u00eame lorsqu&rsquo;il agit, ou fait une activit\u00e9 sportive. Thomas d&rsquo;Aquin aborde donc avec les outils philosophiques d&rsquo;Aristote la probl\u00e9matique\u00a0<a title=\"Psychosomatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Psychosomatique\">psychosomatique<\/a>\u00a0(des interactions \u00e2me\/corps). Remarquons qu&rsquo;il en est de m\u00eame pour la connaissance intellectuelle qui commence par les sens, et n\u00e9cessite donc le corps.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il est possible de distinguer trois parties dans l&rsquo;\u00e2me, qui reste cependant une<sup id=\"cite_ref-115\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-115\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>109<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>l&rsquo;\u00e2me v\u00e9g\u00e9tative, principe des besoins naturels et vitaux de l&rsquo;Homme\u00a0;<\/li>\n<li>l&rsquo;\u00e2me sensitive, principe de passivit\u00e9 de la sensation et si\u00e8ge des passions<sup id=\"cite_ref-116\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-116\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>110<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>l&rsquo;\u00e2me intellectuelle, forme substantielle de l&rsquo;homme, en tant qu&rsquo;il est un \u00eatre raisonnable<sup id=\"cite_ref-117\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-117\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>111<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_actes_humains\">Les actes humains<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">On retrouve une description pr\u00e9cise des actes humains dans la\u00a0<i>Prima secund\u00e6<\/i>\u00a0(Ia, IIae) de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>. C&rsquo;est un axiome de Thomas d&rsquo;Aquin que d&rsquo;affirmer que\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0s&rsquo;il y a des actes qui sont dits humains, c&rsquo;est en tant qu&rsquo;ils sont volontaires\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-118\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-118\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>112<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Mais le fait qu&rsquo;un acte soit volontaire ne prouve pas qu&rsquo;il soit libre. Un acte est dit v\u00e9ritablement libre lorsqu&rsquo;il na\u00eet d&rsquo;un principe int\u00e9rieur. Le sujet libre est cause de son acte. Le mot volontaire\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0signifie que l&rsquo;acte na\u00eet d&rsquo;une inclinaison propre\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-scg-ia-iiae-6-1_119-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-scg-ia-iiae-6-1-119\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>113<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;inclinaison oriente le d\u00e9sir vers une fin qui est le bien. Cette fin doit lui \u00eatre connue par la raison\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Pour qu&rsquo;une chose se fasse en vue d&rsquo;une fin, une connaissance quelconque de cette fin se trouve requise\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-scg-ia-iiae-6-1_119-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-scg-ia-iiae-6-1-119\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>113<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-120\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-120\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>114<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La volont\u00e9 doit consentir. La volont\u00e9 est libre vis-\u00e0-vis des biens interm\u00e9diaires et ne recherche v\u00e9ritablement que le Bien final<sup id=\"cite_ref-121\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-121\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>115<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Mais elle est v\u00e9ritablement libre parce qu&rsquo;elle se meut elle-m\u00eame \u00e0 vouloir vers sa fin et qu&rsquo;elle demeure libre de s&rsquo;en d\u00e9tourner. Seule cette libert\u00e9 de la volont\u00e9 rend l&rsquo;homme responsable de ses choix et donc responsable du p\u00e9ch\u00e9 qu&rsquo;il commet.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_passions\">Les passions<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Saint_Thomas_d%27Aquin_en_extase_dans_sa_biblioth%C3%A8que_avec_deux_anges.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Saint_Thomas_d%27Aquin_en_extase_dans_sa_biblioth%C3%A8que_avec_deux_anges.jpg\/250px-Saint_Thomas_d%27Aquin_en_extase_dans_sa_biblioth%C3%A8que_avec_deux_anges.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/d\/df\/Saint_Thomas_d%27Aquin_en_extase_dans_sa_biblioth%C3%A8que_avec_deux_anges.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"302\" data-file-width=\"491\" data-file-height=\"594\" \/><\/a><figcaption><i>Saint Thomas d&rsquo;Aquin en extase dans sa biblioth\u00e8que avec deux anges<\/i>,\u00a0<a title=\"Jacopo Vignali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacopo_Vignali\">Jacopo Vignali<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e des Beaux-Arts de Brest\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_de_Brest\">Mus\u00e9e des Beaux-Arts de Brest<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00e9tude des passions est fondamentale\u00a0: l&rsquo;homme est un \u00eatre m\u00fb par ses passions, en tant qu&rsquo;il est unit\u00e9 d&rsquo;\u00e2me et de corps. La\u00a0<a title=\"Passion (\u00e9motion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Passion_(%C3%A9motion)\">passion<\/a>\u00a0est un p\u00e2tir (en latin\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">pati<\/span><\/i>), issu de l&rsquo;ext\u00e9rieur, par diff\u00e9rentes modalit\u00e9s, qui vient modifier l&rsquo;app\u00e9tit sensible. On ne peut choisir de ressentir ou non la passion, car ce p\u00e2tir n&rsquo;appartient pas \u00e0 l&rsquo;homme en propre, mais seulement en tant qu&rsquo;animal\u00a0; n&rsquo;\u00e9tant pas humaines en propre, elles ne font pas partie de la sph\u00e8re\u00a0<a title=\"Morale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Morale\">morale<\/a>, puisque cette sph\u00e8re ne r\u00e9git que les actes volontaires libres, qui appartiennent en propre \u00e0 l&rsquo;homme. L&rsquo;\u00e2me et le corps s&rsquo;\u00e9prouvent constamment l&rsquo;un l&rsquo;autre\u00a0: ainsi lorsque le corps \u00e9prouve l&rsquo;\u00e2me, il s&rsquo;agit d&rsquo;une \u00ab\u00a0passion corporelle\u00a0\u00bb et lorsque l&rsquo;\u00e2me \u00e9prouve le corps, il s&rsquo;agit d&rsquo;une \u00ab\u00a0passion animale\u00a0\u00bb (puisque provoqu\u00e9e par l&rsquo;\u00e2me,\u00a0<i>anima<\/i>). Ainsi la passion est une modification de l&rsquo;\u00e2me qui provient du corps<sup id=\"cite_ref-122\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-122\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>116<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les passions sont provoqu\u00e9es, se d\u00e9veloppent et se produisent dans le compos\u00e9 humain\u00a0: l&rsquo;\u00e9tude des passions repose donc sur une\u00a0<a title=\"Anthropologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anthropologie\">anthropologie<\/a>\u00a0<a title=\"Hyl\u00e9morphisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hyl%C3%A9morphisme\">hyl\u00e9morphique<\/a>. Elles se situent dans ce que Thomas d&rsquo;Aquin appelle l&rsquo;app\u00e9tit sensible, qui provoque le mouvement vers un objet qui int\u00e9resse le corps<sup id=\"cite_ref-123\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-123\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>117<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin distingue diff\u00e9rents types d&rsquo;app\u00e9tits desquels vont na\u00eetre les passions<sup id=\"cite_ref-124\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-124\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>118<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>L&rsquo;app\u00e9tit naturel qui est mouvement d&rsquo;un \u00eatre vers ce qui l&rsquo;int\u00e9resse en raison de sa nature propre\u00a0; le sujet se d\u00e9place vers tel objet parce qu&rsquo;il en a ontologiquement besoin \u00e9tant donn\u00e9 sa nature m\u00eame, en raison d&rsquo;une certaine connaturalit\u00e9 entre l&rsquo;objet et le sujet\u00a0;<\/li>\n<li>L&rsquo;app\u00e9tit sensible est d\u00e9clench\u00e9 par les sens en tant qu&rsquo;ils per\u00e7oivent quelque chose de d\u00e9lectable ou de n\u00e9cessaire en propre (la nourriture, par exemple) ou en raison de l&rsquo;esp\u00e8ce (la g\u00e9n\u00e9ration, par exemple)\u00a0;<\/li>\n<li>L&rsquo;app\u00e9tit intellectuel, propre \u00e0 l&rsquo;homme, li\u00e9 \u00e0 la raison et nomm\u00e9 \u00ab\u00a0volont\u00e9\u00a0\u00bb. Le propre de la volont\u00e9 est d&rsquo;\u00eatre libre de vouloir ou de ne pas vouloir, de vouloir ceci ou cela<sup id=\"cite_ref-125\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-125\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>119<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;amour est principe fondamental des passions en tant qu&rsquo;il permet le dynamisme premier entre un sujet et son objet, et r\u00e9veille l&rsquo;app\u00e9tit, le mouvement proprement dit du sujet vers son objet. Il est principe du mouvement, et non le mouvement lui-m\u00eame<sup id=\"cite_ref-126\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-126\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>120<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La science morale se donne pour but d&rsquo;amener l&rsquo;homme tout entier (animalit\u00e9 comprise) \u00e0 une vie bonne\u00a0: elle doit donc non pas repousser les passions, mais les int\u00e9grer dans les actes volontaires et en faire un usage bon, car c&rsquo;est l&rsquo;usage que l&rsquo;on fait de la passion qui la rend bonne ou mauvaise\u00a0; elle n&rsquo;est elle-m\u00eame que moralement neutre. Mais ce qui importe, c&rsquo;est que la pr\u00e9sence ou l&rsquo;absence et le degr\u00e9 d&rsquo;\u00e9loignement du bien recherch\u00e9 va influer grandement sur la sensibilit\u00e9 enti\u00e8re de l&rsquo;\u00eatre humain, et donc avoir d&rsquo;importantes r\u00e9percussions sur le plan\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Physiologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Physiologique\">physiologique<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Psychologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Psychologique\">psychologique<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans l&rsquo;ordre des passions, on peut effectuer une distinction entre les passions de l&rsquo;irascible (<i>irascibilis<\/i>) et les passions du concupiscible (<i>concupiscibilis<\/i>)<sup id=\"cite_ref-127\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-127\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>121<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La premi\u00e8re est un mouvement qui \u00e9vite ou d\u00e9truit les obstacles vers le bien, la deuxi\u00e8me est le mouvement qui va aller vers le bien en question ou le fuir.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"La_morale_:_l'homme_et_sa_finalit\u00e9\"><span id=\"La_morale_:_l.27homme_et_sa_finalit.C3.A9\"><\/span>La morale\u00a0: l&rsquo;homme et sa finalit\u00e9<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Francisco_de_Zurbar%C3%A1n_001.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a0\/Francisco_de_Zurbar%C3%A1n_001.jpg\/250px-Francisco_de_Zurbar%C3%A1n_001.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a0\/Francisco_de_Zurbar%C3%A1n_001.jpg\/500px-Francisco_de_Zurbar%C3%A1n_001.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"316\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1265\" \/><\/a><figcaption><i>Le triomphe de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>,\u00a0<a title=\"Francisco de Zurbar\u00e1n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francisco_de_Zurbar%C3%A1n\">Francisco de Zurbar\u00e1n<\/a>,\u00a0<a title=\"1631\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1631\">1631<\/a>, 475\u00a0\u00d7\u00a0375\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>.\u00a0<a title=\"S\u00e9ville\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9ville\">S\u00e9ville<\/a>, Mus\u00e9e provincial des beaux-arts.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La nature dans sa totalit\u00e9 est enti\u00e8rement tourn\u00e9e vers\u00a0<a title=\"Dieu (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu_(christianisme)\">Dieu<\/a>\u00a0comme son principe, son fondement et sa fin derni\u00e8re, et la\u00a0<a title=\"R\u00e9v\u00e9lation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9v%C3%A9lation\">R\u00e9v\u00e9lation<\/a>\u00a0identifie Dieu comme \u00e9tant le Bien absolu\u00a0; l&rsquo;\u00eatre humain n&rsquo;\u00e9chappe pas \u00e0 cet \u00e9tat de fait et toute r\u00e9flexion morale doit s&rsquo;inscrire dans cette dynamique m\u00e9taphysique, car l&rsquo;on trouve chez Thomas d&rsquo;Aquin une continuit\u00e9 parfaite entre la morale et la\u00a0<a title=\"M\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9taphysique\">m\u00e9taphysique<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La cr\u00e9ature raisonnable qu&rsquo;est l&rsquo;homme dans le monde, en tant que syst\u00e8me de choses, est prise dans cette dynamique qui part de Dieu comme en son principe et qui y retourne de fa\u00e7on rationnelle<sup id=\"cite_ref-128\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-128\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>122<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0: c&rsquo;est le mouvement de l&rsquo;<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">exitus reditus<\/span><\/i>\u00a0o\u00f9 l&rsquo;homme provient de son Cr\u00e9ateur et y retourne au moyen d&rsquo;actes ordonn\u00e9s \u00e0 sa propre nature<sup id=\"cite_ref-129\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-129\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>123<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dieu imprime donc une direction aux choses en les cr\u00e9ant, et la direction imprim\u00e9e \u00e0 la cr\u00e9ature raisonnable est de retourner \u00e0 Dieu au moyen de ses actions qu&rsquo;elle choisit elle-m\u00eame librement<sup id=\"cite_ref-130\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-130\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>124<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est le choix de ces moyens corr\u00e9latifs \u00e0 cette fin ultime qui constitue le propre de la science morale.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin conceptualise sa vision optimiste de l&rsquo;homme et du monde pour faire germer au c\u0153ur de la vie morale la possibilit\u00e9 naturelle d&rsquo;acc\u00e9der au bonheur, c\u2019est-\u00e0-dire sans le secours surnaturel de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Gr\u00e2ce (religion chr\u00e9tienne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A2ce_(religion_chr%C3%A9tienne)\">Gr\u00e2ce<\/a>, bien que ce ne soit pas sans ce secours que l&rsquo;homme peut acc\u00e9der \u00e0 un bonheur parfait en ce monde.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ainsi, comme il y a une destin\u00e9e surnaturelle de l&rsquo;homme, il y a aussi une destin\u00e9e naturelle\u00a0: cette destin\u00e9e est le\u00a0<a title=\"Bonheur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bonheur\">bonheur<\/a>, et il consiste \u00e0 bien agir, c&rsquo;est-\u00e0-dire \u00e0 agir selon sa nature propre, \u00e0 se maintenir dans l&rsquo;ordre naturel des choses, ordre qui ne peut qu&rsquo;\u00eatre bon puisqu&rsquo;il est cr\u00e9\u00e9 directement par Dieu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est donc le rejet de toute artificialit\u00e9, qu&rsquo;elle soit individuelle ou collective, et une question d&rsquo;adaptation de l&rsquo;homme \u00e0 lui-m\u00eame et au monde qui l&rsquo;entoure\u00a0: ce n&rsquo;est que dans cette optique que l&rsquo;homme fera bien, car il ne tentera pas de se soustraire au gouvernement divin, mais bien plut\u00f4t de s&rsquo;y adapter.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_vertu\">La vertu<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tout agissement humain repose sur des dispositions de l&rsquo;\u00e2me que l&rsquo;on appelle\u00a0<a title=\"Vertu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vertu\">vertu<\/a>. La vertu est un avoir (<i>habitus<\/i>)<sup id=\"cite_ref-131\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-131\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>125<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0acquis et poss\u00e9d\u00e9 durablement dans l&rsquo;\u00e2me qui\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0favorise chez l&rsquo;homme le bon agir\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-scg-iii-cxli_132-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-scg-iii-cxli-132\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>126<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et gr\u00e2ce auquel il atteint le bonheur et aide \u00e0 l&rsquo;ad\u00e9quation raisonnable entre les fins et la nature humaine. C&rsquo;est donc un \u00ab\u00a0principe int\u00e9rieur\u00a0\u00bb des actes humains. \u00c9tant donn\u00e9 que les vertus sont indispensables pour le bon d\u00e9veloppement de la vie morale, et donc des biens qui va en d\u00e9couler, il est n\u00e9cessaire de les inclure dans cette \u00e9tude sur le bien de l&rsquo;homme. D&rsquo;autant plus que la vertu est d\u00e9finie comme \u00e9tant une bonne disposition de l&rsquo;\u00e2me et comme ce qui rend bon\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La vertu est ce qui rend bon celui qui la poss\u00e8de\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-133\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-133\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>127<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, car la vertu est ce qui oriente durablement l&rsquo;\u00e2me vers le bien<sup id=\"cite_ref-134\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-134\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>128<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin distingue\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>les vertus app\u00e9titives ou morales, qui sont dans la partie sensible (ou irrationnelle) de l&rsquo;\u00e2me\u00a0;<\/li>\n<li>les vertus intellectuelles, qui sont dans l&rsquo;intellect, soit sp\u00e9culatif, soit pratique<sup id=\"cite_ref-135\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-135\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>129<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>les vertus th\u00e9ologales, ou les dons du\u00a0<a title=\"Saint-Esprit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Esprit\">Saint-Esprit<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">La vertu morale maintient l&rsquo;homme qui les poss\u00e8de dans le juste milieu entre diff\u00e9rents \u00e9tats qui tiennent de sa sensibilit\u00e9\u00a0; par exemple le\u00a0<a title=\"Courage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Courage\">courage<\/a>\u00a0est l&rsquo;\u00e9tat de l&rsquo;homme qui n&rsquo;est ni l\u00e2che, ni t\u00e9m\u00e9raire<sup id=\"cite_ref-136\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-136\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>130<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Or ce milieu est celui qui convient \u00e0 l&rsquo;\u00eatre humain\u00a0: il est ainsi \u00e0 sa place, ni dans un agir par d\u00e9faut (l\u00e2chet\u00e9), ni dans un agir par exc\u00e8s (t\u00e9m\u00e9rit\u00e9), mais dans un agir proprement humain car raisonn\u00e9 par une vertu qu&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0et Thomas d&rsquo;Aquin nomment temp\u00e9rance (c&rsquo;est une\u00a0<a title=\"Vertu cardinale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vertu_cardinale\">vertu cardinale<\/a>\u00a0\u2014\u00a0par opposition aux\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Vertus th\u00e9ologales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vertus_th%C3%A9ologales\">vertus th\u00e9ologales<\/a>, se rapportant \u00e0 une capacit\u00e9 de discernement de l&rsquo;\u00e2me rationnelle\u00a0\u2014. Ainsi les vertus morales ne peuvent se passer des vertus intellectuelles<sup id=\"cite_ref-137\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-137\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>131<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ainsi, l&rsquo;agir vertueux est celui qui ordonne au bien parce qu&rsquo;il est l&rsquo;agir qui correspond le mieux \u00e0 la forme substantielle de l&rsquo;homme qui est d&rsquo;\u00eatre une cr\u00e9ature raisonnable. Le probl\u00e8me proprement moral de la distance entre l&rsquo;homme et sa nature humaine trouve sa solution (\u00e0 mettre en pratique) dans la\u00a0<a title=\"Vertu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vertu\">vertu<\/a>\u00a0: c&rsquo;est en agissant vertueusement que l&rsquo;homme agit en homme, et agit donc bien.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parmi les vertus intellectuelles, il y en a qui sont primordiales par rapport aux autres<sup id=\"cite_ref-138\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-138\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>132<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u00ab\u00a0l&rsquo;intelligence\u00a0\u00bb\u00a0;<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0la sagesse\u00a0\u00bb\u00a0;<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0la simple intelligence\u00a0\u00bb pour la partie sp\u00e9culative de l&rsquo;\u00e2me\u00a0;<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0la prudence\u00a0\u00bb pour la partie calculatrice de l&rsquo;\u00e2me rationnelle.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parmi les vertus morales se trouvent les vertus cardinales qui sont les suivantes<sup id=\"cite_ref-139\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-139\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>133<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>la prudence\u00a0;<\/li>\n<li>la justice\u00a0;<\/li>\n<li>la fortitude (le courage)\u00a0;<\/li>\n<li>la temp\u00e9rance.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est la prudence qui est la principale des vertus cardinales, c&rsquo;est la plus n\u00e9cessaire au bon agir humain<sup id=\"cite_ref-140\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-140\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>134<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La prudence est la vertu la plus n\u00e9cessaire \u00e0 la vie humaine\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-141\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-141\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>135<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les vertus th\u00e9ologales sont ainsi d\u00e9nomm\u00e9es parce qu&rsquo;elles ont pour objet Dieu et qu&rsquo;elles sont caus\u00e9es par Lui. Elles transcendent les simples possibilit\u00e9s de la nature humaine, car elles sont justement fond\u00e9es sur Dieu\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les vertus intellectuelles et les vertus morales perfectionnent l&rsquo;intelligence et l&rsquo;app\u00e9tit dans les limites de la nature humaine\u00a0; mais les vertus th\u00e9ologales, surnaturellement\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-142\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-142\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>136<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;Homme ne saurait effectivement pas \u00eatre renferm\u00e9 sur lui-m\u00eame alors qu&rsquo;il est pr\u00e9cieux \u00e0 Dieu\u00a0: la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Gr\u00e2ce (religion chr\u00e9tienne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A2ce_(religion_chr%C3%A9tienne)\">gr\u00e2ce<\/a>\u00a0lui permet d&rsquo;acc\u00e9der \u00e0 une pratique des vertus th\u00e9ologales, qui transcendent l&rsquo;agir humain naturel. Cette vie est la \u00ab\u00a0vie surnaturelle\u00a0\u00bb de l&rsquo;homme. Elles sont \u00e9tudi\u00e9es dans les questions 1 \u00e0 46 de la\u00a0<i>secunda secund\u00e6<\/i>\u00a0de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>. Il y a\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u00ab\u00a0la foi\u00a0\u00bb (questions 1 \u00e0 16) dont l&rsquo;objet est la V\u00e9rit\u00e9 r\u00e9v\u00e9l\u00e9e<sup id=\"cite_ref-143\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-143\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>137<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0l&rsquo;esp\u00e9rance\u00a0\u00bb (questions 17 \u00e0 22) dont l&rsquo;objet est la B\u00e9atitude \u00e9ternelle\u00a0;<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0la charit\u00e9\u00a0\u00bb (questions 23 \u00e0 46) qui est l&rsquo;amiti\u00e9 avec Dieu qui rend l&rsquo;homme participant de sa propre b\u00e9atitude.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"De_la_libert\u00e9_et_du_libre_arbitre\"><span id=\"De_la_libert.C3.A9_et_du_libre_arbitre\"><\/span>De la libert\u00e9 et du libre arbitre<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas distingue deux notions\u00a0: celle de\u00a0<a title=\"Libre arbitre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Libre_arbitre\">libre arbitre<\/a>\u00a0et celle de\u00a0<a title=\"Libert\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Libert%C3%A9\">libert\u00e9<\/a>. Est dit libre un \u00eatre qui est principe de ses actes. Le probl\u00e8me de la libert\u00e9 est explicitement m\u00eal\u00e9 \u00e0 la question de l&rsquo;acte volontaire et de la morale<sup id=\"cite_ref-mnl-38_144-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-mnl-38-144\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>138<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Thomas fait intervenir l&rsquo;intellect et la volont\u00e9. L&rsquo;intellect, par son jugement, d\u00e9termine si un objet est bon ou non, adapt\u00e9 \u00e0 la situation, au sujet, etc., mais ce jugement est enti\u00e8rement libre, absolument rien ne s&rsquo;oppose \u00e0 lui. Il s&rsquo;agit du jugement rationnel, et non du jugement instinctif, qui lui est d\u00e9termin\u00e9 par la sensibilit\u00e9. En effet, les passions et toutes les inclinations de la sensibilit\u00e9 ne d\u00e9terminent pas totalement la volont\u00e9 \u00e0 aller dans un sens plut\u00f4t qu&rsquo;un autre, puisqu&rsquo;elles sont soumises \u00e0 la raison\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Quant aux mani\u00e8res d\u2019\u00eatre surajout\u00e9es, ce sont les habitus et les passions, qui inclinent un individu dans un sens plut\u00f4t que dans l\u2019autre. Toutefois ces inclinations elles-m\u00eames sont soumises au jugement de la raison. De plus, ces qualit\u00e9s en d\u00e9pendent encore, par le fait qu\u2019il nous appartient de les acqu\u00e9rir, en les causant ou en nous y disposant, ou encore de les rejeter. Et ainsi, rien ne s\u2019oppose \u00e0 la libert\u00e9 de d\u00e9cision\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-st831_145-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-st831-145\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>139<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cependant, l&rsquo;homme qui suivrait toujours ses d\u00e9sirs et ses passions ne pourrait pas \u00eatre consid\u00e9r\u00e9 comme libre puisqu&rsquo;il agit en dehors du contr\u00f4le de la raison et est soumis \u00e0 ses inclinations sensibles, purement d\u00e9termin\u00e9e physiologiquement.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une fois que l&rsquo;intelligence a d\u00e9lib\u00e9r\u00e9 sur l&rsquo;objet, la volont\u00e9 prend le relais. Elle est la\u00a0<a title=\"Th\u00e9orie aristot\u00e9licienne de la causalit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9orie_aristot%C3%A9licienne_de_la_causalit%C3%A9\">cause efficiente<\/a>\u00a0de l&rsquo;acte libre, car elle m\u00e8ne l&rsquo;intention \u00e0 sa fin. Et la volont\u00e9 est libre parce qu&rsquo;elle est libre de contrainte et de n\u00e9cessit\u00e9 (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">libertas a necessitate<\/span><\/i>)<sup id=\"cite_ref-mnl-38_144-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-mnl-38-144\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>138<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-146\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-146\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>140<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Libre de contrainte car elle ne subit pas par nature de violence qui la font d\u00e9vier de son inclination, et libre de n\u00e9cessit\u00e9 sans quoi elle ne pourrait pas \u00eatre lou\u00e9e ou bl\u00e2m\u00e9e\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L\u2019homme est libre\u00a0; sans quoi conseils, exhortations, pr\u00e9ceptes, interdictions, r\u00e9compenses et ch\u00e2timents seraient vains\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-st831_145-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-st831-145\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>139<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La volont\u00e9 est libre car elle dispose de la capacit\u00e9 \u00e0 choisir<sup id=\"cite_ref-147\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-147\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>141<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;arbitre est un acte\u00a0: le choix libre de la volont\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin fait primer la s\u00e9curit\u00e9 de la foi collective sur la libert\u00e9 de l&rsquo;individu, ce qui le conduit \u00e0 exiger la\u00a0<a title=\"Peine de mort\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peine_de_mort\">peine de mort<\/a>\u00a0pour le\u00a0<a title=\"Relaps\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Relaps\">relaps<\/a><sup id=\"cite_ref-148\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-148\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>142<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas fait porter ses investigations sur le libre arbitre non seulement de l&rsquo;homme (question 83, article 1), mais des anges (question 59, article 3) et m\u00eame de Dieu (question 19, article 10).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_fin_derni\u00e8re_de_l'homme\"><span id=\"La_fin_derni.C3.A8re_de_l.27homme\"><\/span>La fin derni\u00e8re de l&rsquo;homme<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin, en suivant l&rsquo;<i><a title=\"\u00c9thique \u00e0 Nicomaque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89thique_%C3%A0_Nicomaque\">\u00c9thique \u00e0 Nicomaque<\/a><\/i>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>, d\u00e9veloppe une morale finaliste, c&rsquo;est-\u00e0-dire que tous les actes humains sont effectu\u00e9s en vue d&rsquo;une fin, et toutes les fins en vue d&rsquo;une fin supr\u00eame. La partie morale est extr\u00eamement importante en volume dans toute l&rsquo;\u0153uvre de Thomas d&rsquo;Aquin. Les actes moraux vont en effet permettre \u00e0 l&rsquo;Homme de remonter jusqu&rsquo;\u00e0 Dieu.\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>, dans\u00a0<i>Textes sur la morale<\/i>, et\u00a0<a title=\"Jacques Maritain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Maritain\">Jacques Maritain<\/a>, dans\u00a0<i>Principes de la morale naturelle<\/i>, se sont accord\u00e9s sur ce point.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Le_bien_supr\u00eame\"><span id=\"Le_bien_supr.C3.AAme\"><\/span>Le bien supr\u00eame<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les biens sont hi\u00e9rarchis\u00e9s proportionnellement\u00a0: tous les biens sont voulus d&rsquo;une mani\u00e8re subordonn\u00e9e par rapport \u00e0 un bien supr\u00eame<sup id=\"cite_ref-149\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-149\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>143<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0(par exemple la sant\u00e9 en vue de la possibilit\u00e9 d\u2019un \u00e9panouissement social ou encore l\u2019acquisition d\u2019une technique afin de s\u2019en servir \u00e0 des fins utiles comme le soldat apprend le maniement de l\u2019\u00e9p\u00e9e afin de pouvoir tuer son ennemi), donc relative les uns aux autres, et cela parce qu&rsquo;il y a une fin supr\u00eame qui lui est voulu d&rsquo;une mani\u00e8re absolue, qui est en quelque sorte le sommet de l&rsquo;<a title=\"Analogie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Analogie\">analogie<\/a>\u00a0: le soldat a tu\u00e9 son ennemi afin de gagner la bataille, victoire qui permettra de vivre en paix, ce qui permettra aux citoyens de s\u2019\u00e9panouir ,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>\u00a0cela jusqu\u2019\u00e0 une fin supr\u00eame qui sera voulue pour elle-m\u00eame, et non en vue d\u2019autre chose. Sans elle, rien ne serait subordonn\u00e9 et tous les biens se vaudraient. Toutes les autres choses ne sont recherch\u00e9es qu&rsquo;en vue de cette fin\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Tout ce que l&rsquo;homme veut ou d\u00e9sire, il est n\u00e9cessaire que ce soit pour sa fin ultime\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-150\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-150\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>144<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette fin ultime peut \u00eatre librement choisie, mais elle est le plus souvent plus ou moins consciente et plus ou moins d\u00e9termin\u00e9e par des ph\u00e9nom\u00e8nes physiologiques et psychologiques. L&rsquo;exp\u00e9rience nous montre d&rsquo;ailleurs bien que tous les hommes, qu&rsquo;ils le reconnaissent ou non, qu&rsquo;il en aient clairement conscience ou non, agissent tous en vue d&rsquo;un but qu&rsquo;ils veulent d&rsquo;une mani\u00e8re absolue et auquel sont subordonn\u00e9s tous leurs actes\u00a0; ainsi l&rsquo;avare n&rsquo;agit qu&rsquo;en vue de l&rsquo;argent, pour certains artistes c&rsquo;est en vue de la beaut\u00e9, pour un hitl\u00e9rien c&rsquo;est en vue de l&rsquo;expansion vitale de la race allemande, pour un marxiste r\u00e9volutionnaire c&rsquo;est en vue de la puissance mat\u00e9rielle du prol\u00e9tariat. Cependant, un homme ne peut avoir qu&rsquo;une seule fin ultime\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Il est impossible que la volont\u00e9 d&rsquo;un homme se dirige en m\u00eame temps vers divers objets comme des fins ultimes\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-151\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-151\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>145<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Bonheur_et_b\u00e9atitude\"><span id=\"Bonheur_et_b.C3.A9atitude\"><\/span>Bonheur et b\u00e9atitude<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin place le bien supr\u00eame de la vie morale naturelle, dans ce qu&rsquo;il appelle le\u00a0<a title=\"Bonheur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bonheur\">bonheur<\/a>, et le bien supr\u00eame de la vie surnaturelle dans la\u00a0<a title=\"B\u00e9atitudes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9atitudes\">b\u00e9atitude<\/a>, c&rsquo;est-\u00e0-dire la connaissance de Dieu<sup id=\"cite_ref-152\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-152\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>n 7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est la fin de tous les hommes\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L&rsquo;homme et les autres cr\u00e9atures raisonnables [les anges] atteignent leur fin ultime par la connaissance et l&rsquo;amour de Dieu\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-153\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-153\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>146<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pourquoi cette seule fin, alors qu&rsquo;il est clair que tous les hommes ne s&rsquo;accordent pas sur leurs fins\u00a0? Parce que la raison formelle de fin derni\u00e8re est le bien parfaitement comblant, et seul\u00a0<a title=\"Dieu (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu_(christianisme)\">Dieu<\/a>\u00a0est parfaitement comblant<sup id=\"cite_ref-154\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-154\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>147<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Comme la vie surnaturelle est infiniment sup\u00e9rieure \u00e0 la vie naturelle, la\u00a0<a title=\"B\u00e9atitudes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9atitudes\">b\u00e9atitude<\/a>\u00a0(appel\u00e9e \u00ab\u00a0b\u00e9atitude parfaite\u00a0\u00bb par les commentateurs) est un bien infiniment plus parfait que le\u00a0<a title=\"Bonheur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bonheur\">bonheur<\/a>\u00a0(appel\u00e9 \u00ab\u00a0b\u00e9atitude imparfaite\u00a0\u00bb par les commentateurs).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Tous_les_biens_sont_relatifs_au_bonheur_et_\u00e0_la_b\u00e9atitude\"><span id=\"Tous_les_biens_sont_relatifs_au_bonheur_et_.C3.A0_la_b.C3.A9atitude\"><\/span>Tous les biens sont relatifs au bonheur et \u00e0 la b\u00e9atitude<\/h4>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Saint-Thomas_d%27Aquin_2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/8\/8e\/Saint-Thomas_d%27Aquin_2.jpg\" width=\"198\" height=\"277\" data-file-width=\"198\" data-file-height=\"277\" \/><\/a><figcaption>Saint Thomas d&rsquo;Aquin (v. 1224\/1225-1274).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Le bonheur est la fin derni\u00e8re de l&rsquo;homme et est au sommet des biens\u00a0; plus une chose est proche de cette fin, plus \u00e9lev\u00e9 est son rang parmi les biens humains\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-scg-iii-cxli_132-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-scg-iii-cxli-132\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>126<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le bonheur est la fin ultime et derni\u00e8re de l&rsquo;homme. En effet, tous les biens n&rsquo;ont en vue que le bonheur, par un mode de relativit\u00e9\u00a0: la sant\u00e9 est en vue d&rsquo;avoir une bonne vie sociale, qui elle-m\u00eame permet l&rsquo;\u00e9panouissement, qui lui-m\u00eame permet d&rsquo;\u00eatre heureux\u00a0; la connaissance, bonne en elle-m\u00eame, qui est la perfection de l&rsquo;intelligence, permet de jouir de ce qui est connu\u00a0: cette jouissance rend heureux,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>\u00a0Les exemples peuvent s&rsquo;\u00e9tendre \u00e0 tous les biens transcendantaux et toutes les perfections. Ainsi les biens prennent leur valeur selon leur proximit\u00e9 avec le\u00a0<a title=\"Bonheur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bonheur\">bonheur<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin explique pourquoi certains biens inf\u00e9rieurs dont on est priv\u00e9 causent plus de d\u00e9sagr\u00e9ment que la privation d&rsquo;un bien sup\u00e9rieur\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Il est dans la nature d&rsquo;une privation de contrarier la volont\u00e9. Cependant, chaque homme n&rsquo;appr\u00e9cie pas toujours dans sa volont\u00e9 les biens selon la v\u00e9rit\u00e9\u00a0: il se fait qu&rsquo;une chose puisse priver d&rsquo;un grand bien sans contrarier la volont\u00e9 pour autant qu&rsquo;il ait moins raison de peine. [\u2026] Ainsi beaucoup jugent les peines corporelles sup\u00e9rieures aux peines spirituelles\u00a0: leur jugement sur la hi\u00e9rarchie des biens est alors fauss\u00e9\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-155\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-155\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>148<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-scg-iii-cxli_132-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-scg-iii-cxli-132\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>126<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Et leur jugement est fauss\u00e9 par l&rsquo;imm\u00e9diatet\u00e9 de la privation inf\u00e9rieure, par leur non-capacit\u00e9 d&rsquo;abstraction. Ainsi ne pas \u00eatre riche, p\u00e9cuniairement parlant, cause plus de peines que de ne pas \u00eatre vertueux, par exemple, et\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0c&rsquo;est pourquoi ils voient souvent les\u00a0<a title=\"P\u00e9ch\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9ch%C3%A9\">p\u00e9cheurs<\/a>\u00a0jouir de la sant\u00e9 corporelle et poss\u00e9der la fortune ext\u00e9rieure dont les hommes vertueux sont parfois priv\u00e9s\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-scg-iii-cxli_132-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-scg-iii-cxli-132\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>126<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Et cette \u00ab\u00a0fausse injustice\u00a0\u00bb leur cause plus de peine que la privation m\u00eame de la vertu car ils ne consid\u00e8rent pas la hi\u00e9rarchie des biens \u00e0 sa v\u00e9ritable valeur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On voit bien que cette consid\u00e9ration de la hi\u00e9rarchie des biens se fait sous le mode intellectuel, et que seule la raison pratique permet d&rsquo;en rendre compte. Le statut de la raison prend alors une nouvelle dimension. Ce n&rsquo;est plus seulement la facult\u00e9 de juger ce qui est bon ou non, mais aussi d&#8217;embrasser la vie tout enti\u00e8re par une objectivit\u00e9 abstractive et de replacer chaque bien \u00e0 sa v\u00e9ritable place, celle qui est voulue par l\u2019ordonnateur de toutes choses et qui constitue l\u2019essence m\u00eame du Bien unique \u00e0 partir duquel tous les autres biens prennent de la valeur\u00a0:\u00a0<a title=\"Dieu (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu_(christianisme)\">Dieu<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L'amour\"><span id=\"L.27amour\"><\/span>L&rsquo;amour<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La notion d&rsquo;amour chez Thomas d&rsquo;Aquin pose un probl\u00e8me aux commentateurs\u00a0: certains consid\u00e8rent qu&rsquo;il faut placer Thomas dans les conceptions physiques de l&rsquo;amour, comme le p\u00e8re Rousselot\u00a0; d&rsquo;autres, comme \u00c9tienne Gilson, le placent plut\u00f4t dans la conception \u00ab\u00a0extatique\u00a0\u00bb, c&rsquo;est-\u00e0-dire qui nous fait sortir de notre \u00eatre\u00a0; ou bien encore comme le P. Geiger qui consid\u00e8re que l&rsquo;amour est une notion qui touche le bien dans toute son universalit\u00e9<sup id=\"cite_ref-156\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-156\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>149<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"L'ouverture_sur_l'autre_:_l'amour_comme_fondement\"><span id=\"L.27ouverture_sur_l.27autre_:_l.27amour_comme_fondement\"><\/span>L&rsquo;ouverture sur l&rsquo;autre\u00a0: l&rsquo;amour comme fondement<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;amour (en latin\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">amor<\/span><\/i>,\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">dilectio<\/span><\/i>,\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">caritas<\/span><\/i>,\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">amicitia<\/span><\/i>)<sup id=\"cite_ref-157\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-157\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>150<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0est un mouvement interne ou externe de l&rsquo;\u00eatre humain. Il comprend en lui toutes les formes d&rsquo;app\u00e9tits, qu&rsquo;ils soient sensibles ou rationnels, mais ne se r\u00e9duit pas \u00e0 eux.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;amour et le bien sont corr\u00e9latifs\u00a0: tous deux sont des notions analogiques, des transcendantaux, et Dieu les poss\u00e8de en absolue pl\u00e9nitude\u00a0: ce qui veut dire que la\u00a0<a title=\"Vision (religion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vision_(religion)\">b\u00e9atitude<\/a>, en tant que connaissance de Dieu, est le Bien supr\u00eame de l&rsquo;homme, mais que l&rsquo;amour de Dieu est partie constituante de la b\u00e9atitude, car c&rsquo;est le propre de l&rsquo;homme que d&rsquo;aimer ce qu&rsquo;il juge comme bien, et plus encore lorsque ce bien le d\u00e9passe infiniment.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;amour est d&rsquo;abord une passion, en tant qu&rsquo;il est le principe premier de tout mouvement de la volont\u00e9 ou d&rsquo;une facult\u00e9 app\u00e9titive quelconque vers le Bien\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L&rsquo;amour a rapport au bien en g\u00e9n\u00e9ral, qu&rsquo;il soit poss\u00e9d\u00e9 ou non. C&rsquo;est donc l&rsquo;amour qui est par nature l&rsquo;acte premier de la volont\u00e9 ou de l&rsquo;app\u00e9tit\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-158\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-158\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>151<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;amour, en sa dimension de principe des actes humains, constitue d\u00e8s lors le fondement de toute morale. Il n&rsquo;y a rien qui se fasse sans amour, et il n&rsquo;y a pas de bien s&rsquo;il n&rsquo;est aim\u00e9 auparavant. L\u2019amour est donc principe de l\u2019agir en g\u00e9n\u00e9ral. Il y a autant de qualit\u00e9s d\u2019amour que de qualit\u00e9s de bien\u00a0: l\u2019amour porte vers le bien, mais re\u00e7oit sa dignit\u00e9 du bien vers lequel il porte.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;amour volontaire n&rsquo;est donc pas d\u00e9termin\u00e9 uniquement par le bien individuel et \u00e9go\u00efste, mais par le Bien et l&rsquo;\u00eatre en g\u00e9n\u00e9ral\u00a0: l&rsquo;amour est donc dans un lien de d\u00e9pendance avec la connaissance. C&rsquo;est ainsi qu&rsquo;il devient un amour rationnel, ou volontaire (il se nomme alors\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">dilectio<\/span><\/i>)<sup id=\"cite_ref-159\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-159\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>152<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il devient un pouvoir psychologique autonome par rapport \u00e0 l&rsquo;app\u00e9tit sensible\u00a0: ce dernier n&rsquo;\u00e9tant un bien qu&rsquo;en vertu de l&rsquo;ordre ontologique du sujet, c&rsquo;est-\u00e0-dire de ce qui lui convient en propre, alors que la\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">dilectio<\/span><\/i>\u00a0est une r\u00e9alit\u00e9 psychologique autonome car reposant sur l&rsquo;intellect et le libre-arbitre. Il en r\u00e9sulte que cet amour est amour de soi mais essentiellement \u00ab\u00a0amour objectif\u00a0\u00bb\u00a0; il surpasse l\u2019app\u00e9tit, le d\u00e9sir ou la convoitise, tout en les incluant. Dans cette perspective, un amour d\u00e9sint\u00e9ress\u00e9 ne fait aucune difficult\u00e9\u00a0; et un amour d\u00e9sint\u00e9ress\u00e9 prend son objet dans sa qualit\u00e9 de bien honn\u00eate.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;amour pousse donc au bien, en sa qualit\u00e9 de puissance motrice\u00a0; il permet une constance dans la recherche vertueuse du bien, en sa qualit\u00e9 de puissance app\u00e9titive rationnelle, et il permet d&rsquo;ouvrir la sph\u00e8re purement individuelle de la recherche et de la jouissance du bien \u00e0 une sph\u00e8re \u00e9largie \u00e0 l&rsquo;autre, individu ou communaut\u00e9, en tant qu&rsquo;aim\u00e9. La notion d&rsquo;amour introduit \u00e9galement de l&rsquo;alt\u00e9rit\u00e9 et de l&rsquo;\u00e9thique (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">ethicorum<\/span><\/i>) dans les comportements moraux. En effet, aimer quelque chose dans l&rsquo;ordre du bien honn\u00eate, c&rsquo;est lui vouloir du bien\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L&rsquo;amour consiste principalement en ce que l\u2019ami veut du bien \u00e0 celui qui aime\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-160\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-160\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>153<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le bien particulier est inf\u00e9rieur au bien politique ou communautaire, et plus encore, il y tend\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Le bien particulier tend au bien commun comme \u00e0 sa fin (\u2026) de l\u00e0, le bien de la communaut\u00e9 est plus divin que celui de l&rsquo;individu\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-161\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-161\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>154<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ainsi le bien se diffuse \u00e0 travers toutes les r\u00e9alit\u00e9s qui entourent l\u2019\u00eatre humain sous la modalit\u00e9 de l\u2019amour (c\u2019est tout le sens du\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">bonum diffusium<\/span><\/i>\u00a0de Thomas d&rsquo;Aquin), et prend par l\u00e0 m\u00eame le r\u00f4le de principe fondateur de toute sociabilit\u00e9 et de toute vie communautaire\u00a0: la vie de famille, la vie sociale, la vie politique, et m\u00eame tout rapport singulier d\u2019un individu \u00e0 l\u2019autre, qui ont une vis\u00e9e constructive et bonne, reposent sur l\u2019amour en tant qu\u2019il est partage de bien (bien mat\u00e9riel, utile, agr\u00e9able, intellectuel, int\u00e9ress\u00e9, vertueux, jouissif,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>)<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"La_charit\u00e9_fondement_des_vertus_morales\"><span id=\"La_charit.C3.A9_fondement_des_vertus_morales\"><\/span>La charit\u00e9 fondement des vertus morales<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;amour devient charit\u00e9 (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">caritas<\/span><\/i>) lorsqu&rsquo;elle est une vertu th\u00e9ologale, c&rsquo;est-\u00e0-dire une vertu qui vient de Dieu et qui a pour objet Dieu. Thomas d&rsquo;Aquin se situe donc sur un registre surnaturel lorsqu&rsquo;il parle de la charit\u00e9. Les vertus morales ne peuvent exister sans la charit\u00e9<sup id=\"cite_ref-162\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-162\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>155<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est donc que des vertus naturelles, immanentes \u00e0 la nature humaine (les vertus morales) ont un fondement surnaturel en tant qu&rsquo;elles reposent sur la charit\u00e9, qui est une vertu th\u00e9ologale<sup id=\"cite_ref-163\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-163\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>156<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La charit\u00e9 est une amiti\u00e9 avec Dieu, c&rsquo;est-\u00e0-dire une r\u00e9ciprocit\u00e9 fond\u00e9e sur la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Gr\u00e2ce (religion chr\u00e9tienne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A2ce_(religion_chr%C3%A9tienne)\">gr\u00e2ce<\/a>. Fondamentalement, elle repose sur le fait que Dieu doit un jour partager sa b\u00e9atitude avec l&rsquo;homme<sup id=\"cite_ref-164\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-164\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>157<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Nous nous trouvons encore une fois dans le registre du partage et de l&rsquo;ouverture, qui est permis par l&rsquo;amour. De plus, elle ajoute une certaine perfection \u00e0 l&rsquo;amour passion (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">amor<\/span><\/i>)<sup id=\"cite_ref-165\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-165\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>158<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Philosophie_politique\">Philosophie politique<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Saint_Thomas_d%E2%80%99Aquin,_Fontaine_de_Sagesse.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2a\/Saint_Thomas_d%E2%80%99Aquin%2C_Fontaine_de_Sagesse.jpg\/250px-Saint_Thomas_d%E2%80%99Aquin%2C_Fontaine_de_Sagesse.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2a\/Saint_Thomas_d%E2%80%99Aquin%2C_Fontaine_de_Sagesse.jpg\/500px-Saint_Thomas_d%E2%80%99Aquin%2C_Fontaine_de_Sagesse.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"221\" data-file-width=\"2121\" data-file-height=\"1878\" \/><\/a><figcaption><i>Saint Thomas d\u2019Aquin, Fontaine de Sagesse<\/i>. Antoine Nicolas, 1648.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La conception politique de Thomas d&rsquo;Aquin se dessine de fa\u00e7on tr\u00e8s nette dans son \u0153uvre, bien qu&rsquo;il n&rsquo;ait pas consacr\u00e9 un ouvrage \u00e0 ce sujet. Sa r\u00e9flexion politique est bien s\u00fbr nourrie par celle d&rsquo;Aristote, notamment lorsqu&rsquo;on consid\u00e8re que Thomas a comment\u00e9 le\u00a0<i>Livre sur les politiques<\/i>, ou\u00a0<a title=\"Politique (Aristote)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Politique_(Aristote)\"><i>Politique<\/i><\/a>. La politique est enracin\u00e9e dans la question de la communaut\u00e9 de nature entre les \u00eatres humains, d&rsquo;o\u00f9 la question de l&rsquo;amiti\u00e9 (en grec\u00a0<i>philia<\/i>), et se d\u00e9veloppe jusqu&rsquo;\u00e0 la sph\u00e8re de communaut\u00e9 divine et religieuse.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La communaut\u00e9 est naturelle \u00e0 l&rsquo;\u00eatre humain\u00a0: sa conception politique repose donc sur une anthropologie naturaliste. En effet, Thomas fait sienne cette parole d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a><sup id=\"cite_ref-166\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-166\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>159<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0: l&rsquo;homme est un \u00eatre social, ou plus pr\u00e9cis\u00e9ment\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0En tout homme il y a comme un \u00e9lan naturel \u00e0 la vie sociale, comparable au go\u00fbt pour la vertu\u00a0\u00bb<\/span>. C&rsquo;est ainsi que la soci\u00e9t\u00e9 s&rsquo;\u00e9tablit sur un penchant naturel et bon de la nature humaine.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas dit, lors de son prologue au\u00a0<i>Commentaire du livre de la Politique d&rsquo;Aristote<\/i>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les proc\u00e9d\u00e9s artificiels ne peuvent qu&rsquo;imiter les op\u00e9rations naturelles\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0; ainsi l&rsquo;institution de la cit\u00e9 n&rsquo;est pas un processus purement artificiel, mais se fonde sur les communaut\u00e9s naturelles telles que la famille<sup id=\"cite_ref-167\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-167\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>160<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Mais plus que le lien communautaire familial, qui est naturel par excellence, le lien politique est la raison<sup id=\"cite_ref-168\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-168\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>161<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Et cette institution politique qu&rsquo;est la cit\u00e9 a en vue le bien de tous, vis\u00e9 de fa\u00e7on raisonnable\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La cit\u00e9 poursuit un certain bien\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-169\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-169\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>162<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Plus encore, elle poursuit le bien supr\u00eame\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Plus encore, elle recherche le meilleur des biens humains\u00a0\u00bb<\/span>, c&rsquo;est-\u00e0-dire le bien divin\u00a0: tout, dans la cit\u00e9, doit permettre \u00e0 l&rsquo;individu de pratiquer bien sa religion, et doit viser le bien de la communaut\u00e9, qui est sup\u00e9rieur au bien individuel. Le bien commun ne doit pas \u00eatre sacrifi\u00e9 au bien d&rsquo;un seul\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Au bien d&rsquo;un seul on ne doit pas sacrifier celui de la communaut\u00e9\u00a0: le bien commun est toujours plus divin que celui de l&rsquo;individu\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-170\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-170\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>163<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Chaque individu est une partie organique du tout que constitue la soci\u00e9t\u00e9\u00a0; il est de l&rsquo;essence m\u00eame d&rsquo;une structure organis\u00e9e que chacun n&rsquo;y occupe pas la m\u00eame place et qu&rsquo;il y ait une structure hi\u00e9rarchique entre les \u00e9l\u00e9ments, bien que la soci\u00e9t\u00e9 vise un m\u00eame bien\u00a0: celui de tous.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Contempler_et_transmettre\">Contempler et transmettre<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La contemplation, activit\u00e9 sup\u00e9rieure \u00e0 toutes les autres, est celle du dominicain. Plus encore, le dominicain doit transmettre ce qu&rsquo;il a contempl\u00e9 aux autres\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0En effet, il est plus beau d\u2019\u00e9clairer que de briller seulement\u00a0; de m\u00eame est-il plus beau de transmettre aux autres ce qu\u2019on a contempl\u00e9 que de contempler seulement.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, IIa, IIae, qu. 188, art. 6<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette citation<sup id=\"cite_ref-171\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-171\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>164<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0r\u00e9sume le dynamisme intellectuel et religieux de Thomas d&rsquo;Aquin\u00a0: les fruits de la contemplation peuvent \u00eatre partag\u00e9s avec les autres et le sont. C&rsquo;est ainsi que le th\u00e9ologien et philosophe Thomas d&rsquo;Aquin, en enseignant et en cherchant, ne fait qu&rsquo;approfondir, scruter et partager les fruits de la connaissance de Dieu, qui sont les fruits les plus parfaits en ce monde et en l&rsquo;autre. Faire profiter autrui des fruits de la contemplation, par le pr\u00eache et par l&rsquo;enseignement, ce n&rsquo;est pas partager sa vie active et sa vie contemplative, c&rsquo;est additionner les deux\u00a0: la vie active d\u00e9rive, en quelque sorte, de la vie contemplative et s&rsquo;y coordonne<sup id=\"cite_ref-172\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-172\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>165<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Le_vocabulaire_scolastique_de_Thomas_d'Aquin\"><span id=\"Le_vocabulaire_scolastique_de_Thomas_d.27Aquin\"><\/span>Le vocabulaire scolastique de Thomas d&rsquo;Aquin<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gentile_da_Fabriano_052.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/Gentile_da_Fabriano_052.jpg\/250px-Gentile_da_Fabriano_052.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/Gentile_da_Fabriano_052.jpg\/500px-Gentile_da_Fabriano_052.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"319\" data-file-width=\"754\" data-file-height=\"963\" \/><\/a><figcaption>Saint Thomas d&rsquo;Aquin, docteur de l&rsquo;\u00c9glise catholique, de\u00a0<a title=\"Gentile da Fabriano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gentile_da_Fabriano\">Gentile da Fabriano<\/a>,\u00a0<a title=\"1400\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1400\">1400<\/a>, 49\u00a0\u00d7\u00a038\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Milan\">Milan<\/a>,\u00a0<a title=\"Pinacoth\u00e8que de Brera\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pinacoth%C3%A8que_de_Brera\">pinacoth\u00e8que de Brera<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quelques termes sont importants et couramment utilis\u00e9s par Thomas d&rsquo;Aquin, leurs sens a beaucoup chang\u00e9 pendant les si\u00e8cles qui nous s\u00e9parent de Thomas d&rsquo;Aquin. Ils proviennent pour la plupart du vocabulaire d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>, que Thomas d&rsquo;Aquin s&rsquo;est permis de pr\u00e9ciser.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00catre_(ens_ou_esse)\"><span id=\".C3.8Atre_.28ens_ou_esse.29\"><\/span>\u00catre (<i>ens<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>esse<\/i>)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"\u00catre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Atre\">\u00eatre<\/a>\u00a0est la notion fondamentale de la philosophie thomiste. Mais l&rsquo;<a title=\"Ontologie (philosophie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ontologie_(philosophie)\">ontologie<\/a>\u00a0d\u00e9velopp\u00e9e par Thomas d&rsquo;Aquin est complexe et n\u00e9cessite de consid\u00e9rer plusieurs aspects diff\u00e9rents de ce terme.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>L\u2019<i>ens<\/i>\u00a0dans le sens du concept (<i>conceptus entis<\/i>) signifie l&rsquo;\u00eatre pens\u00e9 dans toute sa g\u00e9n\u00e9ralit\u00e9, ou plut\u00f4t l&rsquo;acte d&rsquo;\u00eatre commun \u00e0 tous les\u00a0<i>\u00e9tants<\/i>, apr\u00e8s abstraction. C&rsquo;est le concept central de toute la\u00a0<a title=\"M\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9taphysique\">m\u00e9taphysique<\/a>\u00a0de Thomas. L&rsquo;\u00eatre se dit de mani\u00e8re analogique<sup id=\"cite_ref-173\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-173\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>166<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, c&rsquo;est-\u00e0-dire qu&rsquo;il se hi\u00e9rarchise \u00e0 divers degr\u00e9s selon les\u00a0<i>\u00e9tants.<\/i>\u00a0Dieu, en tant que sommet de l&rsquo;analogie de l&rsquo;\u00eatre, est\u00a0<i>l&rsquo;ipsum esse<\/i>, l&rsquo;acte pur d&rsquo;exister, Celui en qui se confond l&rsquo;essence et l&rsquo;existence<sup id=\"cite_ref-174\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-174\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>167<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>L\u2019<i>esse<\/i>\u00a0est l&rsquo;acte m\u00eame d&rsquo;exister d&rsquo;un \u00e9tant.<\/li>\n<li>L\u2019<i>essentia<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>quidditas<\/i>\u00a0est une des significations du mot \u00eatre en tant qu&rsquo;une chose est ce qu&rsquo;elle est\u00a0: c&rsquo;est l&rsquo;essence de la chose, ce que l&rsquo;intelligence va atteindre de la chose par le proc\u00e9d\u00e9 d&rsquo;abstraction.<\/li>\n<li>Enfin l&rsquo;\u00eatre se confond avec la r\u00e9alit\u00e9 m\u00eame en tant qu&rsquo;elle est pens\u00e9e (\u00eatre de raison) ou en tant qu&rsquo;elle est simplement (\u00eatre r\u00e9el).<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_causes_(causa)\"><span id=\"Les_causes_.28causa.29\"><\/span>Les causes (<i>causa<\/i>)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette th\u00e9orie des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Quatre causes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quatre_causes\">quatre causes<\/a>\u00a0provient d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>. Elle faisait partie du bagage de l&rsquo;enseignement des \u00e9coles parisiennes de th\u00e9ologie au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle d\u00e8s avant l&rsquo;arriv\u00e9e de Thomas qui la reprit \u00e0 son compte et l&rsquo;approfondit.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>La \u00ab\u00a0cause mat\u00e9rielle\u00a0\u00bb est ce qui dans le sujet est susceptible de recevoir une d\u00e9termination\u00a0;<\/li>\n<li>la \u00ab\u00a0cause formelle\u00a0\u00bb est ce en quoi l&rsquo;effet est, ce qui fait qu&rsquo;il est ce qu&rsquo;il est\u00a0;<\/li>\n<li>la \u00ab\u00a0cause efficiente\u00a0\u00bb est ce qui effectue le changement\u00a0;<\/li>\n<li>la \u00ab\u00a0<a title=\"Cause finale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cause_finale\">cause finale<\/a>\u00a0\u00bb est ce vers quoi le changement se produit.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les deux premi\u00e8res causes sont dites \u00ab\u00a0intrins\u00e8ques\u00a0\u00bb en ce qu&rsquo;elles constituent le sujet en son \u00eatre m\u00eame, et les deux derni\u00e8res causes sont dites \u00ab\u00a0extrins\u00e8ques\u00a0\u00bb, car elles ne sont pas constitutives de l&rsquo;\u00eatre de la chose. La cause est l&rsquo;objet de plusieurs autres distinctions chez Thomas d&rsquo;Aquin (cause premi\u00e8re et\u00a0<a title=\"Cause seconde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cause_seconde\">cause seconde<\/a>\u00a0: soit\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0une cause particuli\u00e8re qui doit sa vertu \u00e0 l&rsquo;action universelle de la cause premi\u00e8re en elle [soit Dieu]\u00a0; son effet lui est propre\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-175\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-175\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>168<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, cause\u00a0<i>per se<\/i>\u00a0et\u00a0<i>per accidens<\/i>, cause instrumentale, cause dispositive, cause exemplaire, etc.).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Mati\u00e8re_et_forme_(materia_et_forma)\"><span id=\"Mati.C3.A8re_et_forme_.28materia_et_forma.29\"><\/span>Mati\u00e8re et forme (<i>materia et forma<\/i>)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces concepts sont \u00e9galement repris d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 15 juillet 2018).\">la \u00ab\u00a0forme\u00a0\u00bb est le principe intrins\u00e8que et constitutif d&rsquo;un \u00eatre, ce qui fait qu&rsquo;une chose est ce qu&rsquo;elle est. Par exemple, elle donne la nature humaine \u00e0 une mati\u00e8re corporelle. Elle est donc aussi principe d&rsquo;esp\u00e8ce et elle constitue ce que Thomas d&rsquo;Aquin appelle l&rsquo;\u00e2me. Ce concept vaut surtout pour parler de la substance d&rsquo;une chose<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>la \u00ab\u00a0mati\u00e8re\u00a0\u00bb est ce qui dans un \u00eatre re\u00e7oit la forme, c&rsquo;est-\u00e0-dire une d\u00e9termination quelconque<sup id=\"cite_ref-176\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-176\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>169<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Acte_et_puissance_(actus_et_potentia)\"><span id=\"Acte_et_puissance_.28actus_et_potentia.29\"><\/span>Acte et puissance (<i>actus et potentia<\/i>)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces termes sont eux aussi aristot\u00e9liciens, ils ont de nombreuses significations\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>l\u2019\u00ab\u00a0acte\u00a0\u00bb signifie l&rsquo;ach\u00e8vement, quel qu&rsquo;il soit (moral, ontologique, etc.) de l&rsquo;\u00eatre d&rsquo;une chose\u00a0: il est donc pris en ce sens de l&rsquo;ent\u00e9l\u00e9chie. Mais il signifie \u00e9galement le fait m\u00eame d&rsquo;exister ou encore le simple fait d&rsquo;agir\u00a0;<\/li>\n<li>la \u00ab\u00a0puissance\u00a0\u00bb signifie ce qui peut \u00eatre d\u00e9termin\u00e9 par un acte, ou par un passage \u00e0 l&rsquo;acte. Elle repr\u00e9sente ou d\u00e9voile en quelque sorte un inach\u00e8vement ontologique mais qui peut potentiellement recevoir un perfectionnement. Il y a des puissances passives et des puissances actives<sup id=\"cite_ref-177\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-177\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>170<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Substance_et_accident_(substantia_et_accidens)\"><span id=\"Substance_et_accident_.28substantia_et_accidens.29\"><\/span>Substance et accident (<i>substantia et accidens<\/i>)<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence.\">La \u00ab\u00a0substance\u00a0\u00bb est l&rsquo;\u00e9tant qui existe par lui-m\u00eame, ce qui constitue le sujet en ce qu&rsquo;il a de plus irr\u00e9ductible. La substance premi\u00e8re est l&rsquo;individu (par exemple Socrate) et la substance seconde est la nature (par exemple homme)<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence.\">L\u2019\u00ab\u00a0accident\u00a0\u00bb est ce qui est \u00ab\u00a0ajout\u00e9\u00a0\u00bb \u00e0 une substance, en tant qu&rsquo;elle peut exister d&rsquo;elle-m\u00eame, mais l&rsquo;accident ne peut qu&rsquo;exister avec une substance. On distingue de nombreux accidents\u00a0: de temps, de lieu, de relation, etc<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>. Ainsi, un homme poss\u00e8de par nature deux yeux, mais si un concours de circonstances l&rsquo;en prive, il ne perd en rien son essence d&rsquo;homme.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Intellect_passif_et_intellect_agent\">Intellect passif et intellect agent<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>L\u2019\u00ab\u00a0intellect possible\u00a0\u00bb (ou en puissance, selon la terminologie d\u2019Aristote pour l\u2019intellection des intelligibles) est l&rsquo;activit\u00e9 de l&rsquo;intellect conditionn\u00e9e par la r\u00e9ception des images sensibles<sup id=\"cite_ref-178\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-178\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>171<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est en quelque sorte une table rase dans laquelle sont imprim\u00e9es les images sensibles extraites par les sens. Les\u00a0<a title=\"Sciences cognitives\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sciences_cognitives\">sciences cognitives<\/a>\u00a0en ce\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XXI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle le d\u00e9signent par les notions de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Perception\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perception\">perception<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"M\u00e9moire (psychologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9moire_(psychologie)\">m\u00e9moire<\/a>.<\/li>\n<li>L\u2019\u00ab\u00a0intellect agent\u00a0\u00bb (ou en acte) est l&rsquo;op\u00e9ration de l&rsquo;intellect qui va abstraire les caract\u00e9ristiques sensibles des images sensibles<sup id=\"cite_ref-179\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-179\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>172<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il s\u00e9pare l&rsquo;\u00e9l\u00e9ment universel de l&rsquo;\u00e9l\u00e9ment singulier de ce que lui fournissent les sens. Il recoupe assez bien ce que nous nommons de nos jours\u00a0<a title=\"Apprentissage profond\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apprentissage_profond\">apprentissage profond<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"M\u00e9thode\"><span id=\"M.C3.A9thode\"><\/span>M\u00e9thode<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thomas d&rsquo;Aquin est rest\u00e9 fid\u00e8le \u00e0 la m\u00e9thode<sup id=\"cite_ref-180\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-180\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>173<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0qui lui a \u00e9t\u00e9 inculqu\u00e9e par\u00a0<a title=\"Albert le Grand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_le_Grand\">Albert le Grand<\/a>\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0En mati\u00e8re de foi et de m\u0153urs, il faut croire\u00a0<a title=\"Augustin d'Hippone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Augustin_d%27Hippone\">Augustin d&rsquo;Hippone<\/a>\u00a0plus que les philosophes, s&rsquo;ils sont en d\u00e9saccord\u00a0; mais si nous parlons\u00a0<a title=\"M\u00e9decine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9decine\">m\u00e9decine<\/a>, je m&rsquo;en remets \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Galien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galien\">Galien<\/a>\u00a0et \u00e0\u00a0<a title=\"Hippocrate\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hippocrate\">Hippocrate<\/a>, et s&rsquo;il s&rsquo;agit de la nature des choses, c&rsquo;est \u00e0\u00a0<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0que je m&rsquo;adresse, ou \u00e0 quelque autre expert en la mati\u00e8re.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">La r\u00e9daction de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0montre cependant que m\u00eame en mati\u00e8re de foi et de m\u0153urs, il pr\u00e9f\u00e9ra apporter sa propre compilation d&rsquo;arguments et ses propres conclusions que de s&rsquo;en remettre \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Saint Augustin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Augustin\">saint Augustin<\/a>, sans toutefois jamais l&rsquo;avoir directement contredit. On sait aussi par ailleurs qu&rsquo;il avait toujours critiqu\u00e9 le point de vue d&rsquo;Augustin qui se gaussait qu&rsquo;on p\u00fbt croire habit\u00e9s les\u00a0<a title=\"Point antipodal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Point_antipodal\">antipodes<\/a>, eux-m\u00eames cons\u00e9quence de la rotondit\u00e9 de la\u00a0<a title=\"Terre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Terre\">Terre<\/a>\u00a0admise par\u00a0<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le recours aux autorit\u00e9s\u00a0<a title=\"P\u00e8res de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A8res_de_l%27%C3%89glise\">patristiques<\/a>\u00a0est n\u00e9anmoins consid\u00e9rable dans l&rsquo;\u0153uvre de Thomas d&rsquo;Aquin, conform\u00e9ment \u00e0 la m\u00e9thode g\u00e9n\u00e9rale de la scolastique, o\u00f9 les arguments se trouvent souvent introduits ou soutenus par des autorit\u00e9s<sup id=\"cite_ref-181\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-181\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>174<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Post\u00e9rit\u00e9\"><span id=\"Post.C3.A9rit.C3.A9\"><\/span>Post\u00e9rit\u00e9<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Le_triomphe_de_Saint-Thomas_d%27Aquin.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6a\/Le_triomphe_de_Saint-Thomas_d%27Aquin.jpg\/250px-Le_triomphe_de_Saint-Thomas_d%27Aquin.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/6\/6a\/Le_triomphe_de_Saint-Thomas_d%27Aquin.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"409\" data-file-width=\"279\" data-file-height=\"457\" \/><\/a><figcaption><i>Le Triomphe de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, de\u00a0<a title=\"Benozzo Gozzoli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Benozzo_Gozzoli\">Benozzo Gozzoli<\/a>\u00a0(1468-1484),\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Louvre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Louvre\">mus\u00e9e du Louvre<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Thomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomisme\">Thomisme<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"N\u00e9othomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9othomisme\">N\u00e9othomisme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u0153uvre de Thomas suscite de grands d\u00e9bats th\u00e9ologiques et philosophiques, d&rsquo;abord \u00e0 l&rsquo;int\u00e9rieur de l&rsquo;ordre dominicain. Puis, les autorit\u00e9s de l&rsquo;ordre prenant la d\u00e9fense de Thomas pour des raisons politiques et eccl\u00e9siologiques, le d\u00e9bat opposa de plus en plus\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominicains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominicains\">dominicains<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Franciscains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franciscains\">franciscains<\/a>. En 1321, dans la\u00a0<i><a title=\"Divine Com\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Divine_Com%C3%A9die\">Divine Com\u00e9die<\/a><\/i>,\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>\u00a0donne \u00e0 Thomas d&rsquo;Aquin la premi\u00e8re place parmi les philosophes th\u00e9ologiens. Les querelles th\u00e9ologiques et philosophiques sont intenses, avec notamment des discussions entre thomistes, scotistes (\u00e9cole de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"John Duns Scot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Duns_Scot\">John Duns Scot<\/a>),\u00a0<a title=\"Nicolas de Cues\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_de_Cues\">Nicolas de Cues<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Guillaume d'Ockham\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guillaume_d%27Ockham\">Guillaume d&rsquo;Ockham<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La contre-r\u00e9forme catholique du\u00a0<a title=\"Concile de Trente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_Trente\">Concile de Trente<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1545\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1545\">1545<\/a>\u00a0provoque un retour consid\u00e9rable au travail de Thomas d&rsquo;Aquin, afin de lutter contre les th\u00e8ses de\u00a0<a title=\"Martin Luther\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Luther\">Luther<\/a>, qui r\u00e9cusait en th\u00e9ologie l&rsquo;usage de la raison sans la r\u00e9v\u00e9lation et de la philosophie antique non chr\u00e9tienne. La\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>\u00a0devient tr\u00e8s tardivement un manuel de r\u00e9f\u00e9rence des \u00e9tudes de th\u00e9ologie. L&rsquo;<a title=\"\u00c9cole de Salamanque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_Salamanque\">\u00c9cole de Salamanque<\/a>, avec des commentateurs tels que\u00a0<a title=\"Francisco Su\u00e1rez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francisco_Su%C3%A1rez\">Francisco Su\u00e1rez<\/a>, le cardinal\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cajetan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cajetan\">Cajetan<\/a>, qui commente la\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>\u00a0et qui tente de ramener Luther \u00e0 la foi catholique avec des arguments thomistes, propulse Thomas d&rsquo;Aquin au-devant de la sc\u00e8ne intellectuelle. Le pape\u00a0<a title=\"L\u00e9on XIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_XIII\">L\u00e9on\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/a>, dans son encyclique\u00a0<i><a title=\"\u00c6terni Patris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%86terni_Patris\">\u00c6terni Patris<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-182\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-182\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>175<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00e9crivit trois si\u00e8cles plus tard\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0les P\u00e8res du concile de Trente voulurent que, au milieu de leur assembl\u00e9e, avec le livre des divines \u00c9critures et les d\u00e9crets des pontifes supr\u00eames, sur l&rsquo;autel m\u00eame, la\u00a0<i>Somme<\/i>\u00a0de Thomas d&rsquo;Aquin fut d\u00e9pos\u00e9e ouverte, pour pouvoir y puiser des conseils, des raisons, des oracles\u00a0\u00bb<\/span>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle voit rena\u00eetre le thomisme, apr\u00e8s deux si\u00e8cles d&rsquo;abandon partiel, afin de lutter contre le\u00a0<a title=\"Modernisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme\">modernisme<\/a>, l&rsquo;<a title=\"Id\u00e9alisme (philosophie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Id%C3%A9alisme_(philosophie)\">id\u00e9alisme<\/a>, le\u00a0<a title=\"Positivisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Positivisme\">positivisme<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Mat\u00e9rialisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mat%C3%A9rialisme\">mat\u00e9rialisme<\/a>, notamment depuis l&rsquo;encyclique\u00a0<i><a title=\"\u00c6terni Patris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%86terni_Patris\">\u00c6terni Patris<\/a><\/i>\u00a0(\u00ab\u00a0Sur la restauration dans les \u00e9coles catholiques de la philosophie chr\u00e9tienne selon l&rsquo;esprit du docteur ang\u00e9lique\u00a0\u00bb) du pape\u00a0<a title=\"L\u00e9on XIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_XIII\">L\u00e9on\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0en 1879 qui pr\u00e9conise un retour \u00e0 Thomas d&rsquo;Aquin\u00a0: c&rsquo;est ce que l&rsquo;on va appeler le\u00a0<a title=\"N\u00e9othomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9othomisme\">n\u00e9othomisme<\/a>. Le pape confie aux dominicains la t\u00e2che de publier une \u00e9dition scientifique et critique des \u0153uvres de Thomas d&rsquo;Aquin en fondant la\u00a0<a title=\"Commission l\u00e9onine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commission_l%C3%A9onine\">Commission l\u00e9onine<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1880-08-04\" data-sort-value=\"1880-08-04\">4 ao\u00fbt 1880<\/time>\u00a0L\u00e9on\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr>\u00a0d\u00e9clare le patron des \u00e9tudes dans les \u00e9coles catholiques (<i>Cum hoc sit<\/i>). Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1914-06-29\" data-sort-value=\"1914-06-29\">29 juin 1914<\/time>, dans son\u00a0<i>motu proprio<\/i>, le pape\u00a0<a title=\"Pie X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_X\">Pie\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\"><span class=\"romain\">X<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0demande aux professeurs de philosophie catholique d&rsquo;enseigner les principes du thomisme dans les universit\u00e9s et les coll\u00e8ges\u00a0; cette m\u00eame ann\u00e9e, la Congr\u00e9gation romaine des S\u00e9minaires et Universit\u00e9s promulgua une liste de 24 th\u00e8ses thomistes consid\u00e9r\u00e9es comme\u00a0<i>norm\u00e6 directiv\u00e6 tut\u00e6<\/i>\u00a0: ce sont\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Les th\u00e8ses de 1914\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_th%C3%A8ses_de_1914\">les th\u00e8ses de 1914<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Na\u00eet ainsi le\u00a0<a title=\"N\u00e9othomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9othomisme\">n\u00e9othomisme<\/a>. Les principales figures de ce renouveau sont notamment\u00a0<a title=\"Jacques Maritain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Maritain\">Jacques Maritain<\/a>, qui proposa un retour au r\u00e9alisme philosophique de Thomas d&rsquo;Aquin, et\u00a0<a title=\"Jean Daujat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Daujat\">Jean Daujat<\/a>, qui d\u00e9veloppa l&rsquo;enseignement de la philosophie thomiste, notamment en cr\u00e9ant le\u00a0<a title=\"Centre d'\u00e9tudes religieuses\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Centre_d%27%C3%A9tudes_religieuses\">Centre d&rsquo;\u00e9tudes religieuses<\/a>. Le\u00a0<a title=\"XXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XXe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0voit \u00e9galement un renouveau des \u00e9tudes universitaires sur Thomas d&rsquo;Aquin, soit centr\u00e9 sur sa philosophie (<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>) soit sur sa pens\u00e9e prise dans son contexte scolastique (<span class=\"nowrap\"><a title=\"Marie-Dominique Chenu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Dominique_Chenu\">M.-D. Chenu<\/a><\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"nowrap\">J.-P. Torell<\/span>). Les dominicains fondent le\u00a0<i><a title=\"Bulletin thomiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bulletin_thomiste\">Bulletin thomiste<\/a><\/i>. Certains, comme\u00a0<a title=\"Joseph Mar\u00e9chal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Mar%C3%A9chal\">Joseph Mar\u00e9chal<\/a>, tentent de concilier les th\u00e8ses de\u00a0<a title=\"Emmanuel Kant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Emmanuel_Kant\">Kant<\/a>\u00a0et celles du thomisme en fondant le courant appel\u00e9 thomisme transcendantal.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis le concile\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"IIe concile \u0153cum\u00e9nique du Vatican\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/IIe_concile_%C5%93cum%C3%A9nique_du_Vatican\"><span class=\"nowrap\">Vatican\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/span><\/a>, Thomas d&rsquo;Aquin devient une figure essentielle (mais non plus obligatoire) de la vie intellectuelle de l&rsquo;\u00c9glise catholique. La philosophie contemporaine, par son retour \u00e0 l&rsquo;\u00e9tude des philosophes m\u00e9di\u00e9vaux, prend en compte de plus en plus l&rsquo;influence de Thomas d&rsquo;Aquin.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Quelques-unes_des_approbations_pontificales_du_\u00ab_Docteur_commun_\u00bb\"><span id=\"Quelques-unes_des_approbations_pontificales_du_.C2.AB_Docteur_commun_.C2.BB\"><\/span>Quelques-unes des approbations pontificales du \u00ab\u00a0Docteur commun\u00a0\u00bb<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Encyclique\u00a0<i><a title=\"\u00c6terni Patris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%86terni_Patris\">\u00c6terni Patris<\/a><\/i>\u00a0de L\u00e9on\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr>\u00a01879\u00a0;<\/li>\n<li>l&rsquo;encyclique\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Studiorum Ducem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Studiorum_Ducem\">Studiorum Ducem<\/a><\/i>\u00a0de Pie\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\"><span class=\"romain\">XI<\/span><\/abbr>, 1923, lui est consacr\u00e9e\u00a0;<\/li>\n<li>encyclique\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Humani Generis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Humani_Generis\">Humani Generis<\/a><\/i>, 1950\u00a0: Il faut que la raison soit form\u00e9e comme il convient et\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0p\u00e9n\u00e9tr\u00e9e de la philosophie saine re\u00e7ue des si\u00e8cles chr\u00e9tiens\u00a0\u00bb<\/span>.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Si on a saisi ceci, on comprend pourquoi l\u2019\u00c9glise exige que ses futurs pr\u00eatres soient form\u00e9s aux disciplines philosophiques selon la m\u00e9thode, doctrine et principes de st. Thomas d\u2019Aquin\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0;<\/li>\n<li>le d\u00e9cret\u00a0<i>Optatam Totius<\/i>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a016) de\u00a0<span class=\"nowrap\">Vatican\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/span>, sur la formation des pr\u00eatres, demande qu&rsquo;on le prenne pour ma\u00eetre.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Critique_de_Bertrand_Russell\">Critique de Bertrand Russell<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pensant que Thomas consid\u00e9rait les\u00a0<a title=\"Saintes \u00c9critures\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saintes_%C3%89critures\">Saintes \u00c9critures<\/a>\u00a0comme vraies\u00a0<i>a priori<\/i>, sans justification rationnelle,\u00a0<a title=\"Bertrand Russell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bertrand_Russell\">Bertrand Russell<\/a>\u00a0rappelle que\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0rechercher des arguments justifiant une conclusion pos\u00e9e a priori ne constitue pas de la philosophie, mais de la rh\u00e9torique\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-183\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-183\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>176<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cependant, Thomas affirme que croire aux \u00c9critures demande bel et bien d&rsquo;avoir des raisons de croire (<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><a title=\"Somme contre les Gentils\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_contre_les_Gentils\">Summa contra Gentiles<\/a><\/span><\/i>, liv.1, chap. 6), et ajoute que la v\u00e9rit\u00e9 \u00e9tant une,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0si un point quelconque des propositions des philosophes est contraire \u00e0 la foi, ce n&rsquo;est pas de la philosophie, mais un abus de la philosophie r\u00e9sultant d&rsquo;un d\u00e9faut de raisonnement\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-184\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-184\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>177<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Citations,_avis,_anecdotes\"><span id=\"Citations.2C_avis.2C_anecdotes\"><\/span>Citations, avis, anecdotes<\/h2>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Santa_Maria_del_Rosario_(Venice)_Sebastiano_Ricci_-_St_Pius,_St_Thomas_of_Aquino_and_St_Peter_Martyr.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c1\/Santa_Maria_del_Rosario_%28Venice%29_Sebastiano_Ricci_-_St_Pius%2C_St_Thomas_of_Aquino_and_St_Peter_Martyr.jpg\/250px-Santa_Maria_del_Rosario_%28Venice%29_Sebastiano_Ricci_-_St_Pius%2C_St_Thomas_of_Aquino_and_St_Peter_Martyr.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c1\/Santa_Maria_del_Rosario_%28Venice%29_Sebastiano_Ricci_-_St_Pius%2C_St_Thomas_of_Aquino_and_St_Peter_Martyr.jpg\/500px-Santa_Maria_del_Rosario_%28Venice%29_Sebastiano_Ricci_-_St_Pius%2C_St_Thomas_of_Aquino_and_St_Peter_Martyr.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"396\" data-file-width=\"3118\" data-file-height=\"4943\" \/><\/a><figcaption><center><i>Le Pape\u00a0<a title=\"Pie V\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pie_V\">Pie\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\"><span class=\"romain\">V<\/span><\/abbr><\/a>\u00a0et<br \/>\nles saints Thomas d&rsquo;Aquin et\u00a0<a title=\"Pierre de V\u00e9rone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_de_V%C3%A9rone\">Pierre martyr<\/a><\/i><br \/>\n<a title=\"Sebastiano Ricci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sebastiano_Ricci\">Sebastiano Ricci<\/a>,\u00a0<a title=\"1732\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1732\">1732<\/a>&#8211;<a title=\"1733\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1733\">1733<\/a><br \/>\n<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9glise Sainte Marie du Rosaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_Sainte_Marie_du_Rosaire\">\u00c9glise Sainte Marie du Rosaire<\/a>, Venise<\/center><\/figcaption><\/figure>\n<p>Lors de ses \u00e9tudes, ses camarades l&rsquo;appelaient le\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0b\u0153uf muet\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0ou\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0le grand b\u0153uf muet de Sicile\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-185\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-185\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>178<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0en raison de sa corpulence, de sa discr\u00e9tion, de son humilit\u00e9 qui pouvait passer pour de la timidit\u00e9 et de son go\u00fbt pour la r\u00e9flexion solitaire. Son ma\u00eetre\u00a0<a title=\"Albert le Grand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_le_Grand\">Albert le Grand<\/a>, apprenant que ses camarades le nommaient ainsi, d\u00e9clara\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0lorsque le b\u0153uf mugira, il fera trembler l\u2019Occident\u00a0!\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0La post\u00e9rit\u00e9 consid\u00e9rable de son jeune \u00e9tudiant lui donna raison<sup id=\"cite_ref-186\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-186\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>179<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>Deux novices voulant plaisanter lui dirent de regarder \u00e0 la fen\u00eatre, car on voyait, disaient-ils, un b\u0153uf en train de voler. Thomas se d\u00e9pla\u00e7a \u00e0 la fen\u00eatre, et leur r\u00e9pondit\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0J&rsquo;aurais \u00e9t\u00e9 moins \u00e9tonn\u00e9 de voir un b\u0153uf voler qu&rsquo;un religieux mentir\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(la nomenclature des p\u00e9ch\u00e9s en r\u00e9pertorie alors un v\u00e9niel qui se nomme le\u00a0<a title=\"Mensonge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mensonge\">mensonge joyeux<\/a>)<sup id=\"cite_ref-187\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-187\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>180<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>Un jour, quelqu&rsquo;un lui demanda s&rsquo;il aurait voulu poss\u00e9der toutes les richesses de Paris. Thomas d&rsquo;Aquin r\u00e9pondit\u00a0:<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Je pr\u00e9f\u00e9rerais avoir le manuscrit de\u00a0<a title=\"Jean Chrysostome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Chrysostome\">Chrysostome<\/a>\u00a0sur saint Matthieu\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-188\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-188\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>181<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Alors qu&rsquo;il r\u00e9sidait \u00e0 Naples (1272-1274), un de ses confr\u00e8res affirma l&rsquo;avoir vu en l\u00e9vitation devant le Crucifix qui lui disait\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Tu as bien \u00e9crit de moi, Thomas<sup id=\"cite_ref-189\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-189\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>182<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, que d\u00e9sires-tu comme r\u00e9compense\u00a0?\u00a0\u00bb<\/span>, Thomas d&rsquo;Aquin aurait alors r\u00e9pondu\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Seigneur aucune autre que toi\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-190\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-190\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>183<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00c0 une autre occasion, aux alentours du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1273-12-13\" data-sort-value=\"1273-12-13\">6 d\u00e9cembre 1273<\/time>, il eut une extase en c\u00e9l\u00e9brant la messe. Apr\u00e8s cela, il cessa d&rsquo;\u00e9crire et de dicter. \u00c0 son secr\u00e9taire qui s&rsquo;en inqui\u00e9tait il r\u00e9pondit\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Je ne peux plus. Tout ce que j&rsquo;ai \u00e9crit me para\u00eet comme de la paille en comparaison de ce que j&rsquo;ai vu\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-191\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#cite_note-191\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>184<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Dans_les_arts\">Dans les arts<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Incipit_livre_thomas_d%27aquin_(1646)_sur_saint_Calmin.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/Incipit_livre_thomas_d%27aquin_%281646%29_sur_saint_Calmin.jpg\/250px-Incipit_livre_thomas_d%27aquin_%281646%29_sur_saint_Calmin.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/1\/16\/Incipit_livre_thomas_d%27aquin_%281646%29_sur_saint_Calmin.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"446\" data-file-width=\"269\" data-file-height=\"480\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Incipit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Incipit\">Incipit<\/a>\u00a0du livre\u00a0<i>Histoire de la vie de sainct Calmine [\u2026]<\/i>\u00a0\u00ab\u00a0par le R\u00e9v\u00e9rend P\u00e8re Fr\u00e8re Thomas d&rsquo;Aquin de Saint-Joseph Carme D\u00e9chauss\u00e9, d\u00e9finiteur de la province d&rsquo;Aquitaine\u00a0\u00bb, 1646<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Musique\">Musique<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Marc-Antoine Charpentier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marc-Antoine_Charpentier\">Marc-Antoine Charpentier<\/a>\u00a0a compos\u00e9 5 motets sur le texte de Saint Thomas d&rsquo;Aquin destin\u00e9 \u00e0 la f\u00eate du Saint Sacrement, ils portent les num\u00e9ros de catalogue H 61, H 62, H 64, H 68, H 58.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"\u0152uvres\"><span id=\".C5.92uvres\"><\/span>\u0152uvres<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0152uvre de r\u00e9f\u00e9rence\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : fran\u00e7ais\">(fr)<\/abbr>\u00a0Thomas d&rsquo;Aquin,\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>\u00a0[1266-1273], trad. fr. par A. M. Roguet, 4\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tonne\">t<\/abbr>., \u00e9d. du Cerf, Paris, 1984-1986.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Liste des \u0153uvres de Thomas d'Aquin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_%C5%93uvres_de_Thomas_d%27Aquin\">Liste des \u0153uvres de Thomas d&rsquo;Aquin<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour un catalogue critique dat\u00e9 et raisonn\u00e9, voir\u00a0<a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<i>Initiation \u00e0 saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>\u00a0(1993), Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cerf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cerf\">\u00c9ditions du Cerf<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0479-525, avec les mises \u00e0 jour de la seconde \u00e9dition (2002).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au sujet des \u00e9ditions critiques (c&rsquo;est-\u00e0-dire \u00e9tablies \u00e0 partir des manuscrits) de Thomas\u00a0:<\/p>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Commission l\u00e9onine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commission_l%C3%A9onine\">Commission l\u00e9onine<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Notes\">Notes<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\" data-mw-group=\"n\">\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"reference-text\">En 2017, six auteurs ont \u00e9mis l&rsquo;hypoth\u00e8se que le th\u00e9ologien aurait souffert d&rsquo;un\u00a0<a title=\"Accident vasculaire c\u00e9r\u00e9bral\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Accident_vasculaire_c%C3%A9r%C3%A9bral\">accident vasculaire c\u00e9r\u00e9bral<\/a>\u00a0qui lui aurait \u00e9t\u00e9 fatal\u00a0:\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Philippe Charlier, Deo Saudamini, Donatella Lippi, Antonio Perciaccante, Otto Appenzeller, Raffaella Bianucci,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.thelancet.com\/journals\/laneur\/article\/PIIS1474-4422(17)30177-1\/fulltext\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0The cerebrovascular health of Thomas Aquinas\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.thelancet.com%2Fjournals%2Flaneur%2Farticle%2FPIIS1474-4422(17)30177-1%2Ffulltext\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>The Lancet<\/i>, juillet 2017.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation not_fr_quote\" lang=\"la\">\u00ab\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Nihil est in intellectu quod non sit prius in sensu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nihil_est_in_intellectu_quod_non_sit_prius_in_sensu\">Nihil est in intellectu quod non sit prius in sensu<\/a>.<\/span>\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(Thomas d&rsquo;Aquin,\u00a0<i>De veritate<\/i>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.clerus.org\/bibliaclerusonline\/DE\/cu2.htm\" rel=\"nofollow\">Questio 2, art. 3, argumentum 19<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.clerus.org%2Fbibliaclerusonline%2FDE%2Fcu2.htm\">archive<\/a>]<\/small>. Sur la r\u00e9ception de cet adage hors de l&rsquo;\u00e9cole thomiste, voir\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0J. Cranefeld, \u00ab\u00a0On the Origin of the Phrase\u00a0: Nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Journal of the History of Medicine and Allied Sciences<\/i>, Oxford, 1970,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"25\"><span class=\"romain\">XXV<\/span><\/abbr>(1),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">77-80<\/span>\u00a0; premi\u00e8re page consultable\u00a0<small>[<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/jhmas.oxfordjournals.org\/cgi\/pdf_extract\/XXV\/1\/77\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjhmas.oxfordjournals.org%2Fcgi%2Fpdf_extract%2FXXV%2F1%2F77\">archive<\/a>]<\/small>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-45\"><span class=\"reference-text\">Thomas d&rsquo;Aquin et Bonaventure, tous deux contemporains, tous deux docteurs de l&rsquo;\u00c9glise, n&rsquo;ont absolument pas la m\u00eame m\u00e9thodologie. Thomas part du monde pour acc\u00e9der \u00e0 Dieu en ce qu&rsquo;Il est pour nous, alors que Bonaventure part de Dieu pour analyser la fa\u00e7on dont il se manifeste\u00a0: Emmanuel Falque,\u00a0<i>saint Bonaventure et l&rsquo;entr\u00e9e de Dieu en th\u00e9ologie<\/i>, \u00e9ditions VRIN, 2000 et l&rsquo;article de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">I<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0partie, question 2, article 1\u00a0: \u00ab\u00a0l&rsquo;existence de Dieu est-elle \u00e9vidente par elle-m\u00eame\u00a0?\u00a0\u00bb o\u00f9 Thomas r\u00e9pond indirectement \u00e0 Bonaventure.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-65\"><span class=\"reference-text\">La\u00a0<i>Somme contre les Gentils<\/i>\u00a0ne prend pas ce sch\u00e9ma d&rsquo;<i>exitus reditus<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-73\"><span class=\"reference-text\">En effet, les anges n&rsquo;ont pas acc\u00e8s directement aux r\u00e9alit\u00e9s mat\u00e9rielles\u00a0: ils n&rsquo;abstraient pas leur connaissance du sensible et leur intelligence ne progresse donc pas par discursivit\u00e9.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-112\"><span class=\"reference-text\">En gardant \u00e0 l&rsquo;esprit que mati\u00e8re et forme sont employ\u00e9s dans leurs sens aristot\u00e9licien, voire plut\u00f4t scolastique (reportez-vous au\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#Le_vocabulaire_scolastique_de_Thomas_d'Aquin\">court chapitre sur les termes scolastiques<\/a>).\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"confer (reportez-vous \u00e0\/comparez avec)\">cf.<\/abbr>\u00a0<i>Somme contre les Gentils<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"72\"><span class=\"romain\">LXXII<\/span><\/abbr>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-152\"><span class=\"reference-text\">En cela, il s&rsquo;\u00e9loigne d&rsquo;Aristote en ajoutant \u00e0 la vie de l&rsquo;homme une part surnaturelle dans sa fin derni\u00e8re et ne fait pas du bonheur terrestre la fin unique et\u00a0<i>Somme contre les Gentils<\/i>, IV, I.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"R\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>R\u00e9f\u00e9rences<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"reference-cadre\" style=\"text-align: justify;\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"references-small decimal\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Cl\u00e9ment1983\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Andr\u00e9_Cl\u00e9ment1983\" class=\"ouvrage\">Andr\u00e9\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Cl\u00e9ment<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">La Sagesse de Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Nouvelles \u00c9ditions latines\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nouvelles_%C3%89ditions_latines\">Nouvelles \u00c9ditions latines<\/a>,\u00a0<time>1983<\/time>, 366\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7233-0202-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7233-0202-4\"><span class=\"nowrap\">2-7233-0202-4<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=y9Lks42LXBEC&amp;pg=PA181\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3Dy9Lks42LXBEC%26pg%3DPA181\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0181<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<i>Amico della verit\u00e0: vita e opere di Tommaso d&rsquo;Aquino<\/i>, Edizioni Studio Domenicano, 2006,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a022.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"reference-text\">Ce ch\u00e2teau se trouve aujourd&rsquo;hui dans la\u00a0<a title=\"Province de Frosinone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Province_de_Frosinone\">province de Frosinone<\/a>,\u00a0<span id=\"Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Pierre_Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Initiation \u00e0 Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01,\u00a0<time>1993<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a01,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a02<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/books.google.es\/books?id=OEfiHj0umRYC\" rel=\"nofollow\"><i>Della Calabria illustrata<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbooks.google.es%2Fbooks%3Fid%3DOEfiHj0umRYC\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/books.google.es\/books?id=__I5AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=%22De+antiquitate+et+situ+Calabriae%22&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false\" rel=\"nofollow\"><i>De antiquitate et situ Calabriae<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbooks.google.es%2Fbooks%3Fid%3D__I5AAAAcAAJ%26printsec%3Dfrontcover%26dq%3D%2522De%2Bantiquitate%2Bet%2Bsitu%2BCalabriae%2522%26cd%3D1%23v%3Donepage%26q%3D%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jean Ch\u00e9lini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Ch%C3%A9lini\">Jean Ch\u00e9lini<\/a>,\u00a0<i>Histoire religieuse de l&rsquo;Occident m\u00e9di\u00e9val<\/i>, Hachette, 1991,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0320.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Pierre_Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Initiation \u00e0 Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01,\u00a0<time>1993<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a027 et 32<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Pierre_Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Initiation \u00e0 Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01,\u00a0<time>1993<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a027 \u00e0 52<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"reference-text\">Albert le Grand, ayant pris la mesure de son \u00e9l\u00e8ve, affirme alors que \u00ab\u00a0lorsque ce b\u0153uf mugira, il \u00e9tonnera le monde\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Pierre_Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Initiation \u00e0 Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01, Cerf,\u00a0<time>1993<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0VII,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0171 et suiv<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"reference-text\">Jean-Marie Vernier, pr\u00e9face au\u00a0<i>Commentaire du De Anima d&rsquo;Aristote de Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Vrin, Paris, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a07 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Pierre_Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Initiation \u00e0 Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01, Cerf,\u00a0<time>1993<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0VIII,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0207 et suiv.<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Pierre_Torrell1993\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Initiation \u00e0 Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01, Cerf,\u00a0<time>1993<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0IX,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0288<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Torrell1993288-326-14\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#Torrell1993\">Torrell 1993<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0288-326.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Torrell1993361_et_suivantes&lt;span_class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;abbr_class=&quot;abbr_&quot;_title=&quot;chapitre(s)&quot;_&gt;chap.&lt;\/abbr&gt;&amp;nbsp;XIII&lt;\/span&gt;-15\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin#Torrell1993\">Torrell 1993<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0XIII<\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0361 et suivantes.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><span class=\"reference-text\">Lettre de l&rsquo;universit\u00e9 de Paris du 2 mai 1274.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"reference-text\">Selon ses premiers biographes, notamment l&rsquo;<i>Ystoria sancti Thome de Aquino<\/i>\u00a0de Guillaume de Tocco qui date de 1323<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"reference-text\">Introduction \u00e0 la\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">I<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0partie de la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0des \u00e9ditions du Cerf, 2004, Marie-Joseph Nicolas,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a024.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"LeBeauAlkiswaniMauroCamarata2024\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gabriel_J._LeBeauAbdul-Rahman_AlkiswaniDaniel_J._MauroPaul_J._Camarata2024\" class=\"ouvrage\">Gabriel J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">LeBeau<\/span>, Abdul-Rahman\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Alkiswani<\/span>, Daniel J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Mauro<\/span>\u00a0et Paul J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Camarata<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>A Plausible Historical and Forensic Account of the Death of Thomas Aquinas<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>World Neurosurgery<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0182,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-02\" data-sort-value=\"2024-02\">f\u00e9vrier 2024<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">45\u201351<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/1878-8750\" rel=\"nofollow\">1878-8750<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.1016\/j.wneu.2023.11.041\" rel=\"nofollow\">10.1016\/j.wneu.2023.11.041<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.wneu.2023.11.041\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.1016%2Fj.wneu.2023.11.041\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-03-07\" data-sort-value=\"2024-03-07\">7 mars 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-21\"><span class=\"reference-text\">M. Morard, \u00ab\u00a0Thomas d&rsquo;Aquin, un homme de chair et d&rsquo;os aussi\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Sedes sapienti\u00e6<\/i>,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a030<\/span>, 1989,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">37-54<\/span>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<i>Sources<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a019\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a03, 1993,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">97-110<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-22\"><span class=\"reference-text\">Voir le livre de\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.philo.umontreal.ca\/personnel\/professeur\/piche-david\/\" rel=\"nofollow\">D. Pich\u00e9<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.philo.umontreal.ca%2Fpersonnel%2Fprofesseur%2Fpiche-david%2F\">archive<\/a>]<\/small>, ou une version en ligne des propositions condamn\u00e9es sur\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/enfrancaissurantimodernism.blogspot.com\/2012\/01\/index-in-stephani-tempier.html\" rel=\"nofollow\">En lengua romance en Antimodernism y de mis caminaciones\u00a0: Index in stephani tempier condempnationes<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fenfrancaissurantimodernism.blogspot.com%2F2012%2F01%2Findex-in-stephani-tempier.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-23\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Bernard Plongeron\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Plongeron\">Bernard Plongeron<\/a>\u00a0(dir.),\u00a0<i>Histoire du dioc\u00e8se de Paris<\/i>, vol. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-24\"><span class=\"reference-text\">Humbert de Romans,\u00a0<i>Opera de vita regulari<\/i>, \u00e9d. Berthier,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0260\u00a0; Le P. Mandonnet (<i>Revue thomiste<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"23\"><span class=\"romain\">XXIII<\/span><\/abbr>, 1928,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0297 et suivantes) d\u00e9crit de mani\u00e8re vivante cet exercice acad\u00e9mique majeur de la p\u00e9riode scolastique\u00a0; voir \u00e9galement P. Glorieux dans\u00a0<i>La litt\u00e9rature quodlib\u00e9tique de 1260 \u00e0 1320<\/i>, Biblioth\u00e8que thomiste 5 et 21, Paris, 1925 et 1935). Sur la structure des\u00a0<i><a title=\"Disputatio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Disputatio\">disputes<\/a><\/i>,\u00a0<i>quodlibets<\/i>\u00a0et\u00a0<i>qu\u00e6stiones<\/i>, se reporter \u00e0\u00a0<a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<i>Initiation 1<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">293-307<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, Vrin,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">414-419<\/span>, surtout la note 26 de la page 419.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"reference-text\">Michel Nod\u00e9-Langlois,\u00a0<i>Le vocabulaire de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Ellipses, Paris, 1999,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a060.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\"><span class=\"reference-text\">Certains parleront du d\u00e9but de l&rsquo;\u00e9mancipation de la raison par rapport \u00e0 la th\u00e9ologie, bien que pour Thomas elles soient intrins\u00e8quement associ\u00e9es et ordonn\u00e9es \u00e0 la m\u00eame fin. La question de l&rsquo;existence d&rsquo;une philosophie thomasienne, distincte de sa th\u00e9ologie a \u00e9t\u00e9 soutenue par\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>, mais cette th\u00e8se fait l&rsquo;objet d&rsquo;un d\u00e9bat qui concerne moins la pens\u00e9e de Thomas d&rsquo;Aquin que l&rsquo;histoire du thomisme,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"confer (reportez-vous \u00e0\/comparez avec)\">cf.<\/abbr>\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, Vrin, 2000, voir introduction\u00a0: \u00ab\u00a0Le cadre doctrinal\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">9-33<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-29\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9mile Br\u00e9hier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Br%C3%A9hier\">\u00c9mile Br\u00e9hier<\/a>,\u00a0<i>Histoire de la philosophie<\/i>, tome 1, PUF, 1989, le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, chapitre VIII,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0586 et suivantes.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, chapitre\u00a0: \u00ab\u00a0L&rsquo;existence de Dieu comme probl\u00e8me\u00a0\u00bb et\u00a0<i>le cadre doctrinal<\/i>, Paris, Vrin, 1997,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a025 et\u00a0<a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a>, Prima pars (abr\u00e9g\u00e9e\u00a0<span class=\"romain\">I<\/span>a), question 2,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"article(s)\">art.<\/abbr>\u00a03<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-mnl-28-31\"><span class=\"reference-text\">Michel Nod\u00e9-Langlois,\u00a0<i>Le vocabulaire de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Ellipses, Paris, 1999, p. 28.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-32\"><span class=\"reference-text\">Michel Nod\u00e9-Langlois,\u00a0<i>Le vocabulaire de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Ellipses, Paris, 1999,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">10-11<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-33\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, Vrin, 1994,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0353.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-34\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 1\u00a0: la doctrine sacr\u00e9e.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-35\"><span class=\"reference-text\">L&rsquo;argument de la double v\u00e9rit\u00e9 stipule que les v\u00e9rit\u00e9s accessibles par la raison sont englob\u00e9es dans les v\u00e9rit\u00e9s sup\u00e9rieures de la R\u00e9v\u00e9lation, et qu&rsquo;elles ne sont donc pas contradictoires\u00a0: voir la\u00a0<i>Somme contre les Gentils<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-a-36\"><span class=\"reference-text\">Michel Nod\u00e9-Langlois,\u00a0<i>Le vocabulaire de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Ellipses, Paris, 1999,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a034.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\"><span class=\"reference-text\"><i>In I Sent<\/i>. pr\u0153m. q. 1 a. 1 co.\u00a0;\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>\u00a0Ia, qu. 1,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"article(s)\">art.<\/abbr>\u00a02<\/span>\u00a0et voir le commentaire et l&rsquo;interpr\u00e9tation philosophique de cet article par\u00a0<a title=\"Jean-Fran\u00e7ois Courtine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Fran%C3%A7ois_Courtine\">Jean-Fran\u00e7ois Courtine<\/a>,\u00a0<i>Suarez et le syst\u00e8me de la m\u00e9taphysique<\/i>, PUF, \u00c9pim\u00e9th\u00e9e\u00a0; cet article est pr\u00e9sent\u00e9 comme l&rsquo;hypoth\u00e8se d&rsquo;un troisi\u00e8me terme entre la th\u00e9ologie naturelle et la th\u00e9ologie r\u00e9v\u00e9l\u00e9e\u00a0: ces deux sciences ont leur fondement dans la science de Dieu et des Bienheureux, ce qui fonde l&rsquo;\u00e9vidence et la pr\u00e9\u00e9minence de ces deux sciences.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"reference-text\">C&rsquo;est-\u00e0-dire la partie de la philosophie qui traite de Dieu \/ th\u00e9ologie qui est partie de la philosophie (Sum. theol. Ia q. 1 a 1 ad 2)\u00a0; Thomas n&rsquo;utilise qu&rsquo;une seule fois l&rsquo;expression \u00ab\u00a0theologia naturalis\u00a0\u00bb (In Rom. 1, 25). Dans les deux cas il d\u00e9signe un mode de connaissance par les forces de la raison naturelle, distingu\u00e9e de la connaissance par r\u00e9v\u00e9lation.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"confer (reportez-vous \u00e0\/comparez avec)\">cf.<\/abbr>\u00a0aussi\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, VRIN, 2000, introduction et R\u00e9v\u00e9lation.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"reference-text\">J.-P. Torrell,\u00a0<i>Sources<\/i>\u00a01,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a068.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-40\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, introduction, sur le R\u00e9v\u00e9latum et le R\u00e9v\u00e9labile +\u00a0<i>Somme contre les Gentils<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\"><span class=\"romain\">V<\/span><\/abbr>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-41\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme contre les Gentils<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr>, d\u00e9but du chapitre.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-42\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, question 1, article 10.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-43\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 1997, Paris, fin de l&rsquo;introduction (dernier paragraphe)\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">44-45<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-44\"><span class=\"reference-text\">La\u00a0<a title=\"Bible\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bible\">Bible<\/a>,\u00a0<i>Livre de l&rsquo;Exode<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr>, 3, 14. Selon les versions de la Bible, cette phrase (interpr\u00e9table comme \u00ab\u00a0Je suis le vrai Dieu, par opposition aux autres dieux\u00a0\u00bb) est aussi traduite par \u00ab\u00a0Je suis qui je suis\u00a0\u00bb (refus de faire conna\u00eetre son nom personnel), \u00ab\u00a0Je suis qui je serai\u00a0\u00bb (je suis l\u00e0 avec vous, de la mani\u00e8re que vous verrez). R\u00e9f.\u00a0<i>La Bible &#8211; Ancien Testament<\/i>, Trad. \u0153cum\u00e9nique, 1985.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-46\"><span class=\"reference-text\">L&rsquo;origine de cette preuve remonte \u00e0 Aristote\u00a0:\u00a0<i>Physique<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><\/abbr>, 5, 311 et\u00a0<i>M\u00e9taphysique<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\"><span class=\"romain\">XII<\/span><\/abbr>, 6, 1071 b, 3.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-47\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, Vrin, 1997, \u00ab\u00a0L&rsquo;existence de Dieu comme probl\u00e8me\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Marie-Dominique Chenu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Dominique_Chenu\">Marie-Dominique Chenu<\/a>,\u00a0<i>Saint Thomas d&rsquo;Aquin et la Th\u00e9ologie<\/i>, \u00e9dition Vrin et\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>, qu. 3, art. 1, resp.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-49\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>, qu. 3, art. 2, resp. ou\u00a0<i><a title=\"Somme contre les Gentils\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_contre_les_Gentils\">Contra Gentiles<\/a><\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>, 18.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-50\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>, qu. 3, art. 4, resp.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-51\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 27, art 5, concl.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-52\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 28\u00a0: les relations divines.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-53\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Martin Heidegger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Heidegger\">Martin Heidegger<\/a>, \u00ab\u00a0La constitution\u00a0<a title=\"Onto-th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Onto-th%C3%A9ologie\">onto-th\u00e9ologique<\/a>\u00a0de la\u00a0<a title=\"M\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9taphysique\">m\u00e9taphysique<\/a>\u00a0\u00bb (1957) dans\u00a0<i><span class=\"nowrap\">Questions\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr><\/span><\/i>, Gallimard.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-54\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>l&rsquo;\u00eatre et l&rsquo;essence<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 2000, notamment le chapitre III et Johannes B. Lotz,\u00a0<i>Martin Heidegger et Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, PUF, 1975.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-55\"><span class=\"reference-text\"><i>Explication du\u00a0<a title=\"Notre P\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Notre_P%C3%A8re\">Notre P\u00e8re<\/a><\/i>, dans le Pater et l&rsquo;<a title=\"Je vous salue Marie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Je_vous_salue_Marie\">Ave<\/a>, Nouvelles \u00e9ditions, Paris, 1967,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a035-42,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">61-71<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-56\"><span class=\"reference-text\">Otto Hermann Pesch,\u00a0<i>Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Cerf, Cogitatio fidei, Paris, 1994,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0432 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-57\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, prologue de la\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">III<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0partie.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-58\"><span class=\"reference-text\">Otto Hermann Pesch,\u00a0<i>Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Cerf, Cogitatio fidei, Paris, 1994,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0405 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-59\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr>, qu. 1, art. 1, sed contra.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-60\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr>, qu. 1, art. 1, respondeo.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-61\"><span class=\"reference-text\">Otto Hermann Pesch,\u00a0<i>Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Cerf, Cogitatio fidei, Paris, 1994,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0411.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-62\"><span class=\"reference-text\">Otto Hermann Pesch,\u00a0<i>Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Cerf, Cogitatio fidei, Paris, 1994,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0419.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-63\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Marie-Dominique Chenu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Dominique_Chenu\">Marie-Dominique Chenu<\/a>,\u00a0<i>Introduction \u00e0 l&rsquo;\u00e9tude de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>,\u00a0<span class=\"nowrap\">chapitre\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\"><span class=\"romain\">IX<\/span><\/abbr><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-64\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">I<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0partie, qu. 2, introduction.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-66\"><span class=\"reference-text\">Otto Hermann Pesch,\u00a0<i>Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Cerf, Cogitatio fidei, Paris, 1994,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0497 \u00e0 513.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-67\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, (qu. 50-64) et autres\u00a0; sur l&rsquo;ang\u00e9ologie de Thomas d&rsquo;Aquin, on se reportera avec profit \u00e0 \u00c9tienne Gilson,\u00a0<i>le thomisme<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-turmel-ia-50-1-68\"><span class=\"reference-text\">J. Turmel,\u00a0<i>Histoire de l&rsquo;ang\u00e9ologie<\/i>\u00a0;\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 50, art. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-69\"><span class=\"reference-text\"><i>De spirit. creat.<\/i>\u00a0(Des cr\u00e9atures spirituelles), qu. I, art. 8 ad resp.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-70\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le Thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">II<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0partie\u00a0:\u00a0<i>Les anges<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0209 \u00e0 224 et\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 50, art. 5 et qu. 61, art. 2.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-71\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>le Thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">II<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0partie\u00a0: \u00ab\u00a0Les anges\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0209 \u00e0 224 et\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 108\u00a0: \u00ab\u00a0Hi\u00e9rarchie et ordres ang\u00e9liques\u00a0\u00bb. Thomas d&rsquo;Aquin se r\u00e9f\u00e8re sur ce point \u00e0\u00a0<a title=\"Denys l'Ar\u00e9opagite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Denys_l%27Ar%C3%A9opagite\">Denys l&rsquo;Ar\u00e9opagite<\/a>\u00a0et sa hi\u00e9rarchie ang\u00e9lique (<i>De la hi\u00e9rarchie c\u00e9leste<\/i>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-72\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>le Thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">II<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0partie\u00a0: \u00ab\u00a0Les anges\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0209 \u00e0 224 et Somme th\u00e9ologique, Ia, qu. 58\u00a0: \u00ab\u00a0Le mode de connaissance ang\u00e9lique\u00a0\u00bb et\u00a0<i>De Veritate<\/i>, qu.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><\/abbr>, art. 10, ad resp.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-74\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 63, art. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-75\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 107\u00a0: \u00ab\u00a0Le langage des anges\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-76\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 108, art. 8\u00a0: \u00ab\u00a0Les hommes sont-ils \u00e9lev\u00e9s aux ordres ang\u00e9liques\u00a0?\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-77\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 110, art. 1, resp.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-78\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 111, art. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-79\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 111, art. 3.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-80\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Le Thomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Thomisme\">Le Thomisme<\/a><\/i>, \u00e9ditions Vrin, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">II<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0partie\u00a0: \u00ab\u00a0Les anges\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0209 \u00e0 224 et\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 111, art. 4.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-81\"><span class=\"reference-text\"><i>Contra Gentiles<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr>, 80.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-82\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, Vrin, 2000,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\"><span class=\"romain\">VI<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0263 et\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0280\u00a0: \u00ab\u00a0Connaissance et v\u00e9rit\u00e9\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-83\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">I<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0partie, qu. 84, article 2.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-84\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">I<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0partie, qu. 84, article 5.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-85\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 78, art. 4.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-86\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Pierre Rousselot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Rousselot\">Pierre Rousselot<\/a>,\u00a0<i>L&rsquo;intellectualisme de saint Thomas<\/i>, Biblioth\u00e8que des archives de philosophie,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">3<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0\u00e9dition et\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 79, art. 2,\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">respondeo<\/span><\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-87\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, Vrin, 2000,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\"><span class=\"romain\">VI<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0263 et\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0280\u00a0:\u00a0<i>Connaissance et v\u00e9rit\u00e9<\/i>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Consid\u00e9r\u00e9 sous son aspect le plus humble, l&rsquo;intellect humain appara\u00eet comme une puissance passive\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-88\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 84, art. 6,\u00a0<i>resp<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-89\"><span class=\"reference-text\">Pierre Rousselot,\u00a0<i>L&rsquo;intellectualisme de saint Thomas<\/i>, Biblioth\u00e8que des archives de philosophie,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">3<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0\u00e9dition, notamment les pages 92, 93, 103, 104 et \u00c9tienne Gilson,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, Vrin, 2000,\u00a0<span class=\"nowrap\">chapitre\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0283, 284.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-90\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 79, art. 2,\u00a0<i>resp<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-91\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jean Daujat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Daujat\">Jean Daujat<\/a>,\u00a0<i>Y a-t-il une v\u00e9rit\u00e9\u00a0?<\/i>, \u00e9ditions T\u00e9qui, chapitre sur la connaissance intellectuelle et\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 79, art. 3 et 4.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-92\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 85, art. 2,\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">sed contra<\/span><\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-93\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jean Daujat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Daujat\">Jean Daujat<\/a>,\u00a0<i>Y a-t-il une v\u00e9rit\u00e9<\/i>, \u00e9ditions T\u00e9qui, 2004,\u00a0<i>Sur la connaissance intellectuelle<\/i>\u00a0et\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 85, art. 2 et note de bas de page\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02 de l&rsquo;\u00e9dition du Cerf.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-94\"><span class=\"reference-text\"><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">De unitate intellectus contra Averroistas<\/span><\/i>\u00a0(De l&rsquo;unit\u00e9 de l&rsquo;intellect contre les averro\u00efstes), Paris, 1270, Trad. fr. par Alain de Libera,\u00a0<i>Contre Averro\u00e8s<\/i>, Garnier-Flammarion,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0\u00e9d. 1997.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-95\"><span class=\"reference-text\"><i>Contre Averro\u00e8s<\/i>, pr\u00e9face.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-96\"><span class=\"reference-text\"><i>Contre Averro\u00e8s<\/i>, o\u00f9 Thomas d&rsquo;Aquin expose l&rsquo;unit\u00e9 substantielle de l&rsquo;\u00eatre humain contre les interpr\u00e9tations d&rsquo;Aristote faites par\u00a0<a title=\"Averro\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Averro%C3%A8s\">Averro\u00e8s<\/a>. Voir aussi\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 79, art. 5.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-97\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 79, les puissances de l&rsquo;\u00e2me (voir \u00e9galement la diff\u00e9rence intellect passif, actif).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-98\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Olivier Boulnois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_Boulnois\">Olivier Boulnois<\/a>,\u00a0<i>La\u00a0<a title=\"M\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9taphysique\">m\u00e9taphysique<\/a>\u00a0selon saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, dans le collectif Thomas d&rsquo;Aquin, Cerf, Paris, 2010,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a056 \u00e0 64, et\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, qu. 85, art. 1\u00a0: \u00ab\u00a0Notre intellect op\u00e8re-t-il en abstrayant des images les esp\u00e8ces intelligibles\u00a0?\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-99\"><span class=\"reference-text\">Pour une pr\u00e9sentation moderne et avec les probl\u00e9matiques contemporaines de la\u00a0<a title=\"M\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9taphysique\">m\u00e9taphysique<\/a>\u00a0et de la th\u00e9ologie de Thomas d&rsquo;Aquin, voir J.B. Lotz,\u00a0<i><a title=\"Martin Heidegger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Heidegger\">Martin Heidegger<\/a>\u00a0et Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, PUF, Paris, 1988,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a036 et suivantes.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-100\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Olivier Boulnois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_Boulnois\">Olivier Boulnois<\/a>,\u00a0<i>La m\u00e9taphysique selon saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, dans le collectif Thomas d&rsquo;Aquin, Cerf, Paris, 2010,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a042 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-101\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme contre les Gentils<\/i>, I, XXXIV.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-102\"><span class=\"reference-text\">Sur l&rsquo;analogie de l&rsquo;\u00eatre, voir notamment\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">De Potentia Dei<\/span><\/i>, qu. 10, art. 4.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-103\"><span class=\"reference-text\">B. Montagnes,\u00a0<i>La doctrine de l\u2019analogie de l\u2019\u00eatre d\u2019apr\u00e8s saint Thomas d\u2019Aquin<\/i>, Paris, Vrin, 1963, r\u00e9\u00e9d. 2008 (version originale\u00a0:\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : fran\u00e7ais\">(fr)<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-format format-pdf\" title=\"Document au format Portable Document Format (PDF)\">[PDF]<\/abbr>\u00a0<small>[<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/metataphysica.free.fr\/EtudesetConferences\/Bernard%20Montagnes%20analogia%20entis.pdf\" rel=\"nofollow\">metataphysica.free.fr lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fmetataphysica.free.fr%2FEtudesetConferences%2FBernard%2520Montagnes%2520analogia%2520entis.pdf\">archive<\/a>]<\/small>]<\/small>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-104\"><span class=\"reference-text\">Voir, entre autres textes\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 13 et de potentia qu. 10, art. 4 et\u00a0<i>De Veritate<\/i>\u00a0q. 2, a. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-105\"><span class=\"reference-text\">Voir, entre autres textes,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cajetan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cajetan\">Cajetan<\/a>,\u00a0<i>De nominum analogia<\/i>, cap. II\u00a0:\u00a0<span class=\"citation not_fr_quote\" lang=\"la\">\u00ab\u00a0<span class=\"italique\">analogia ista (analogia attributionis) sit secundum determinationem extrinsecam tantum\u00a0; ita quod primum analogatorum tantum est tale formaliter, c\u00e6tera autem denominantur talia extrinsece<\/span>\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-106\"><span class=\"reference-text\">B. Montagnes,\u00a0<i>La doctrine de l\u2019analogie de l\u2019\u00eatre d\u2019apr\u00e8s saint Thomas d\u2019Aquin<\/i>, Paris, Vrin, 1963, r\u00e9\u00e9d. 2008, conclusion.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-scg-iii-cxvii-107\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme contre les Gentils<\/i>, III, CXVII.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-108\"><span class=\"reference-text\"><i>Contra Gentiles<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr>, cap. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-109\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme contre les Gentils<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"121\"><span class=\"romain\">CXXI<\/span><\/abbr>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-110\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Textes sur la morale<\/i>, Vrin, 1998, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-111\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme contre les Gentils<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"57\"><span class=\"romain\">LVII<\/span><\/abbr>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-113\"><span class=\"reference-text\">Louis-Bertrand Geiger,\u00a0<i>Penser avec Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, CERF, 1997,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a06 et suivantes.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-114\"><span class=\"reference-text\">L&rsquo;\u00e2me est ainsi vue comme un principe de vie (comme chez Aristote, plut\u00f4t que comme une substance \u00e0 part enti\u00e8re, diff\u00e9rente du corps\u00a0; sur ce point, voir\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, Vrin, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0241 et\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 76\u00a0:\u00a0<i>l&rsquo;union de l&rsquo;\u00e2me au corps<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-115\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 76, art. 3.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-116\"><span class=\"reference-text\">Reprise d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0; voir\u00a0<i>Somme contre les Gentils<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"57\"><span class=\"romain\">LVII<\/span><\/abbr>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-117\"><span class=\"reference-text\">Reprise d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0:\u00a0<i><a title=\"De l'\u00e2me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/De_l%27%C3%A2me\">De anima<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>\u00a0et\u00a0<i><a title=\"\u00c9thique \u00e0 Nicomaque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89thique_%C3%A0_Nicomaque\">\u00c9thique \u00e0 Nicomaque<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr>\u00a0; voir\u00a0<i>Somme contre les Gentils<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"86\"><span class=\"romain\">LXXXVI<\/span><\/abbr>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-118\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia IIae, Qu. 1, art. 1 et\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">III<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0partie,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a01<\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0315.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-scg-ia-iiae-6-1-119\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia IIae, Qu. 6, art. 1, concl.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-120\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">III<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0partie,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a01<\/span>\u00a0\u00ab\u00a0La structure de l&rsquo;acte humain\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">314-319<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-121\"><span class=\"reference-text\">Michel Nod\u00e9-Langlois,\u00a0<i>Le vocabulaire de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Ellipses, Paris, 1999,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">38-39<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-122\"><span class=\"reference-text\"><i>De veritate<\/i>, qu. 26, art. 2, ad resp.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-123\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0400 et\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, IIae, qu. 22, art. 2 et 3.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-124\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, IIae, qu. 26, art. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-125\"><span class=\"reference-text\">De Malo, q. 6.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-126\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, IIae, qu. 26, art. 2 et voir le commentaire du cardinal\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cajetan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cajetan\">Cajetan<\/a>\u00a0dans son\u00a0<i>Commentaire de la Somme th\u00e9ologique<\/i>\u00a0de cet article pr\u00e9cis de la\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>\u00a0: pour le trouver, voir les \u00e9ditions de la\u00a0<a title=\"Commission l\u00e9onine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commission_l%C3%A9onine\">Commission l\u00e9onine<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-127\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le Thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0300 sur le concupiscible et l&rsquo;irascible\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0\u00c0 l&rsquo;int\u00e9rieur de l&rsquo;app\u00e9tit sensitif, qui constitue une sorte de puissance g\u00e9n\u00e9rique d\u00e9sign\u00e9e par le nom de sensualit\u00e9, on distingue deux puissances qui en constituent deux esp\u00e8ces\u00a0; l&rsquo;irascible et le concupiscible\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0et\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia IIae, Qu. 23, art. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-128\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 44, art. 4.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-129\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, prologue de la question 2.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-130\"><span class=\"reference-text\"><i>Qu. De veritate<\/i>, qu. 13, art. 1 et 2.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-131\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0319 et\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, IIae, qu. 55, art. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-scg-iii-cxli-132\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme contre les Gentils<\/i>, III, CXLI.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-133\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia IIae, qu. 55, art. 4, concl. Voir aussi le commentaire de cet article du cardinal\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cajetan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cajetan\">Cajetan<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-134\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>textes sur la morale<\/i>, Vrin, \u00e9d. 1998, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0160 et suivantes et\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, IIae, qu. 55, art. 3.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-135\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Textes sur la morale de Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Vrin, \u00e9d. 1998, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0179 et\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia IIae, qu. 56, art. 3, concl.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-136\"><span class=\"reference-text\"><i>Commentaire de l&rsquo;\u00c9thique \u00e0 Nicomaque<\/i>, II, le\u00e7on 2, # 264.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-137\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le Thomisme<\/i>, Vrin, 2000, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0322\u00a0: \u00ab\u00a0Les vertus, le bien et le mal\u00a0\u00bb et\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, IIae, qu. 58, art. 2.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-138\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, IIae, qu. 57, art. 2.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-139\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, IIae, qu.61, art. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-140\"><span class=\"reference-text\">On notera aussi que c\u2019est celle qui s&rsquo;oppose pr\u00e9cis\u00e9ment aux emportements de l&rsquo;<a title=\"Orgueil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orgueil\">orgueil<\/a>,\u00a0<a title=\"P\u00e9ch\u00e9 capital\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9ch%C3%A9_capital\">p\u00e9ch\u00e9 capital<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-141\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Textes sur la morale de Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Vrin, \u00e9d. 1998, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0266 et suivantes, et\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, IIae, qu. 57, art. 5.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-142\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia IIae, qu. 62, art. 2, solu. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-143\"><span class=\"reference-text\">Sur la foi chez Thomas d&rsquo;Aquin, voir les \u00e9tudes du\u00a0<i><a title=\"Bulletin thomiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bulletin_thomiste\">Bulletin thomiste<\/a><\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a020 et les \u00e9tudes de la\u00a0<i>Revue n\u00e9o-scolastique<\/i>\u00a0de l&rsquo;universit\u00e9 de Louvain (maintenant appel\u00e9e\u00a0<i><a title=\"Revue philosophique de Louvain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Revue_philosophique_de_Louvain\">Revue philosophique de Louvain<\/a><\/i>), num\u00e9ro sp\u00e9cial sur la foi chez les scolastiques et\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, IIa, IIae, qu. 1, art. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-mnl-38-144\"><span class=\"reference-text\">Michel Nod\u00e9-Langlois,\u00a0<i>Le vocabulaire de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Ellipses, Paris, 1999, p. 38.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-st831-145\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, I, qu. 83, article 1, respondeo.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-146\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 1994, app\u00e9tit et volont\u00e9,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0306.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-147\"><span class=\"reference-text\">Sur la libert\u00e9, consulter L.-B. Geiger,\u00a0<i>Penser avec Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, CERF, 1997, chapitre sur la philosophie r\u00e9aliste et la libert\u00e9,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0186 et suivantes ou\u00a0<i>Revue des sciences philosophiques et th\u00e9ologiques<\/i>, Tome 2, 1955,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">347-407<\/span>\u00a0; J.-M. Goglin,\u00a0<i>La libert\u00e9 humaine chez Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, th\u00e8se de l4E.P.H.E., 2 t., O. Boulnois dir., Paris, 2010.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-148\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lecler1966\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Joseph_Lecler1966\" class=\"ouvrage\">Joseph\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lecler<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>La d\u00e9claration conciliaire sur la libert\u00e9 religieuse<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>\u00c9tudes<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1966-04\" data-sort-value=\"1966-04\">avril 1966<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">520-521<\/span>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/bpt6k441805d\/f90.image\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k441805d%2Ff90.image\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>, \u00e0 propos de\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, 2.2 q 11 a 4.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-149\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, IIae, qu. 1, art. 6.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-150\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0429 et autres sur la fin derni\u00e8re de l&rsquo;homme et\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, IIae, qu. 1, art. 6, r\u00e9p.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-151\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, IIae, qu. 1, art. 5, r\u00e9p\u00a0; sur la question de la fin ultime, voir\u00a0<a title=\"Jean Daujat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Daujat\">Jean Daujat<\/a>,\u00a0<i>Y a-t-il une V\u00e9rit\u00e9\u00a0?<\/i>, chap. sur la morale.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-153\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, IIae, qu. 1, art. 8, r\u00e9p.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-154\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, IIae, qu. 1, art. 7.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-155\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0430.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-156\"><span class=\"reference-text\">P. Rousselot dans l&rsquo;ouvrage\u00a0<i>Pour l&rsquo;histoire du probl\u00e8me de l&rsquo;amour au Moyen \u00c2ge<\/i>\u00a0;\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>L&rsquo;Esprit de la philosophie m\u00e9di\u00e9vale<\/i>, au chapitre 14\u00a0: L&rsquo;amour et son objet (sp\u00e9c.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0278 s.)\u00a0; P. Geiger\u00a0:\u00a0<i>Le Probl\u00e8me de l\u2019amour chez S. Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>\u00a0(Montr\u00e9al et Paris, 1952).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-157\"><span class=\"reference-text\">Sur cette distinction, voir\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, IIae, qu. 26, art. 3, resp. et\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0337 et 338.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-158\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, I pars, Qu. 20, art. 1, concl.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-159\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, IIae, qu. 26, art. 3, resp. et\u00a0<a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0340.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-160\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme contre les Gentils<\/i>, III, XC.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-161\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme contre les Gentils<\/i>, III, XVII.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-162\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, IIae, qu. 65, art. 2\u00a0: les vertus morales peuvent-elles exister sans la charit\u00e9\u00a0?\u00a0; sur ce sujet, voir le cours de\u00a0<a title=\"Michel Labourdette\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Labourdette\">Michel Labourdette<\/a>\u00a0<a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">o.p.<\/a>\u00a0: Th\u00e9ologie morale sur la Charit\u00e9 (ann\u00e9e 1959-1960).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-163\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr\" title=\"Ibidem (\u00ab au m\u00eame endroit \u00bb)\"><i>Ibid.<\/i><\/abbr>\u00a0voir fin de la\u00a0<i>respondeo<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-164\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0426.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-165\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, IIae, qu. 26, art. 3, resp. (fin du paragraphe).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-166\"><span class=\"reference-text\">Premi\u00e8re le\u00e7on du\u00a0<i>Commentaire de la Politique d&rsquo;Aristote<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-167\"><span class=\"reference-text\">Premi\u00e8re le\u00e7on du\u00a0<i>Commentaire de la Politique d&rsquo;Aristote<\/i>\u00a0: Pour tout le monde, il y a deux sortes de communaut\u00e9s \u00e9videntes\u00a0: la famille et la cit\u00e9.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-168\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 1997,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0400.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-169\"><span class=\"reference-text\">F. Daguet, article dans le\u00a0<i>Bulletin thomiste<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01 de l&rsquo;ann\u00e9e 2007\u00a0: principes d&rsquo;anthropologie politique chez saint Thomas d&rsquo;Aquin et premi\u00e8re le\u00e7on du\u00a0<i>Commentaire de la Politique d&rsquo;Aristote<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-170\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme contre les Gentils<\/i>, III, CXXV, CERF, 1993,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0686.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-171\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, IIa, IIae, qu. 188, art. 6.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-172\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i>Le thomisme<\/i>, \u00e9ditions Vrin, 1997,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a010.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-173\"><span class=\"reference-text\">Sur les probl\u00e8mes soulev\u00e9s par la doctrine de l&rsquo;analogie de l&rsquo;\u00eatre chez Thomas, voir l&rsquo;ouvrage de synth\u00e8se de B. Montagnes, La doctrine de l\u2019analogie de l\u2019\u00eatre d\u2019apr\u00e8s saint Thomas d\u2019Aquin, Paris, Vrin, 1963, r\u00e9\u00e9d. 2008 (<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : fran\u00e7ais\">(fr)<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-format format-pdf\" title=\"Document au format Portable Document Format (PDF)\">[PDF]<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/metataphysica.free.fr\/EtudesetConferences\/Bernard%20Montagnes%20analogia%20entis.pdf\" rel=\"nofollow\">metataphysica.free.fr<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fmetataphysica.free.fr%2FEtudesetConferences%2FBernard%2520Montagnes%2520analogia%2520entis.pdf\">archive<\/a>]<\/small>). Voir le chapitre sur l&rsquo;analogie de l&rsquo;\u00eatre. Les partisans de deux th\u00e8ses fondamentales s&rsquo;affrontent sur ce point\u00a0: celle de Thomas d&rsquo;Aquin (suivi par E. Gilson) et celle de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cajetan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cajetan\">Cajetan<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, suivie par J. Maritain, par exemple\u00a0;\u00a0<i>cf.<\/i>\u00a0la\u00a0<i><a title=\"Somme th\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Somme_th%C3%A9ologique\">Somme th\u00e9ologique<\/a><\/i>, Ia, qu. 13.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-174\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 3, art. 4\u00a0: \u00ab\u00a0l&rsquo;essence et l&rsquo;existence en Dieu\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-175\"><span class=\"reference-text\">Thierry Dominique-Hulmbrecht,\u00a0<i>Th\u00e9ologie n\u00e9gative et noms divins chez saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Paris, Vrin, 2005,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0710.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-176\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Th\u00e9r\u00e8se_Archambault1932\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Marie_Th\u00e9r\u00e8se_Archambault1932\" class=\"ouvrage\">Marie Th\u00e9r\u00e8se Archambault,\u00a0<cite class=\"italique\">La composition substantielle des corps naturels d&rsquo;apr\u00e8s Aristote et Saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite>, ProQuest Dissertations Publishing,\u00a0<time>1932<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.proquest.com\/docview\/871184465?parentSessionId=NnB1%2BhRuSsxgVJZ486FOLwiT2odqP1yaL5SEcz2WJ68%3D&amp;pq-origsite=summon&amp;accountid=15337\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.proquest.com%2Fdocview%2F871184465%3FparentSessionId%3DNnB1%252BhRuSsxgVJZ486FOLwiT2odqP1yaL5SEcz2WJ68%253D%26pq-origsite%3Dsummon%26accountid%3D15337\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0111<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-177\"><span class=\"reference-text\"><i>De potentia<\/i>, qu. 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-178\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 79, art. 2.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-179\"><span class=\"reference-text\"><i>Somme th\u00e9ologique<\/i>, Ia, qu. 79, art. 3, sed contra\u00a0;\u00a0<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>,\u00a0<i>De anima<\/i>, V, 1, 430 a 10.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-180\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Marie-Dominique Chenu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Dominique_Chenu\">Marie-Dominique Chenu<\/a>,\u00a0<i>Introduction \u00e0 l&rsquo;\u00e9tude de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, \u00e9ditions VRIN.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-181\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Marie-Dominique Chenu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Dominique_Chenu\">Marie-Dominique Chenu<\/a>,\u00a0<i>Introduction \u00e0 l&rsquo;\u00e9tude de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, VRIN, chapitre sur la question des autorit\u00e9s au Moyen \u00c2ge.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-182\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"L\u00e9on XIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_XIII\">L\u00e9on\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/a>, encyclique\u00a0<i><a title=\"\u00c6terni Patris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%86terni_Patris\">\u00c6terni Patris<\/a><\/i>, le 4 ao\u00fbt 1879.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-183\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">The finding of arguments for a conclusion given in advance is not philosophy, but special pleading.<\/span>\u00a0(Russell, 1967,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0463).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-184\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">If any point among the statements of the philosophers is found contrary to faith, this is not philosophy but rather an abuse of philosophy, resulting from a defect in reasoning.<\/span>\u00a0(cit\u00e9 dans\u00a0<i>Beyond Illusion and Doubt<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a063).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-185\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jules Michelet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Michelet\">Jules Michelet<\/a>,\u00a0<i>\u0152uvres compl\u00e8tes<\/i>, 1893, Flammarion,\u00a0<i>Histoire de France<\/i>, Tome 2, \u00ab\u00a0\u00c9claircissements\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0486 (<a class=\"extiw\" title=\"s:Histoire de France (Jules Michelet)\/\u00e9dition 1893\/Tome 2 - \u00c9claircissements\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Histoire_de_France_(Jules_Michelet)\/%C3%A9dition_1893\/Tome_2_-_%C3%89claircissements\">lire sur Wikisource<\/a>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-186\"><span class=\"reference-text\">Guillaume de Tocco,\u00a0<i>Histoire de saint Thomas d&rsquo;Aquin de l&rsquo;Ordre des fr\u00e8res pr\u00eacheurs<\/i>, (\u00e9crit en 1323)\u00a0: chapitre X\u00a0: l&rsquo;\u00e9l\u00e8ve de saint Albert le Grand.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-187\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"G. K. Chesterton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G._K._Chesterton\">Chesterton<\/a>,\u00a0<i>Le b\u0153uf muet<\/i>, chapitre 1.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-188\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"G. K. Chesterton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G._K._Chesterton\">Chesterton<\/a>,\u00a0<i>Le b\u0153uf muet<\/i>, chapitre 2.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-189\"><span class=\"reference-text\">Roger Peyrefitte dans\u00a0<i>Du V\u00e9suve \u00e0 l&rsquo;Etna<\/i>\u00a0cite cette approbation et la commente ainsi\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Parole terrible\u00a0: l&rsquo;Inquisition est sortie de ce mot.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0Effectivement il n&rsquo;\u00e9tait plus permis ensuite d&rsquo;\u00e9mettre des doutes sur l&rsquo;enseignement de Thomas.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-190\"><span class=\"reference-text\">Guillaume de Tocco,\u00a0<i>Ystoria sancti Thome<\/i>, chap. 34.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-191\"><span class=\"reference-text\">Proc\u00e8s de canonisation, \u00a7 79,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">376-377<\/span>\u00a0et Guillaume de Tocco,\u00a0<i>Ystoria sancti Thome<\/i>, chap.47 (\u00e9crit en 1323).<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Annexes\">Annexes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Category:Thomas_Aquinas?uselang=fr\">Thomas d&rsquo;Aquin<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<li class=\"wikiversity\"><a class=\"extiw\" title=\"v:Notions de m\u00e9taphysique aristot\u00e9lico-thomiste\" href=\"https:\/\/fr.wikiversity.org\/wiki\/Notions_de_m%C3%A9taphysique_aristot%C3%A9lico-thomiste\">Notions de m\u00e9taphysique aristot\u00e9lico-thomiste<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikiversity<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"wikisource\"><a class=\"extiw\" title=\"s:Auteur:Thomas d\u2019Aquin\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Auteur:Thomas_d%E2%80%99Aquin\">Thomas d&rsquo;Aquin<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikisource<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"wikiquote\"><a class=\"extiw\" title=\"q:Thomas d'Aquin\" href=\"https:\/\/fr.wikiquote.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin\">Thomas d&rsquo;Aquin<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikiquote<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Voici une s\u00e9lection de textes sur sa vie et le contexte de son \u0153uvre.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Hubert Jacobs,\u00a0<i>Bibliographie pour l&rsquo;\u00e9tude de saint Thomas en langue fran\u00e7aise reprenant des publications parues depuis une soixantaine d&rsquo;ann\u00e9es (liste non exhaustive)<\/i>, Bruxelles, Institut d&rsquo;\u00e9tudes th\u00e9ologiques\u00a0; Namur, Facult\u00e9s Notre-Dame de la Paix, 2010.<\/li>\n<li>Jean-Pierre Torrell, o.p., \u00ab\u00a0Situation actuelle des \u00e9tudes thomistes\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Recherches de sciences religieuses<\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a091, 2003,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">343-371<\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Vie_de_saint_Thomas_d'apr\u00e8s_les_auteurs_du_Moyen_\u00c2ge\"><span id=\"Vie_de_saint_Thomas_d.27apr.C3.A8s_les_auteurs_du_Moyen_.C3.82ge\"><\/span>Vie de saint Thomas d&rsquo;apr\u00e8s les auteurs du Moyen \u00c2ge<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Guillaume de Tocco,\u00a0<i>l&rsquo;Histoire de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>\u00a0(Vie \u00e9crite en vue du proc\u00e8s de canonisation de Thomas. Ce livre propose la traduction fran\u00e7aise du dernier \u00e9tat du texte (1323) avec introduction et notes par Claire Le Brun-Gouanvic). \u2013\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>\u00a0: les \u00c9ditions du Cerf, coll. \u00ab\u00a0Sagesses chr\u00e9tiennes\u00a0\u00bb,\u00a0<a title=\"2005\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2005\">2005<\/a>, 223 p., 20\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-204-07729-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-204-07729-1\"><span class=\"nowrap\">2-204-07729-1<\/span><\/a>)<\/small>. \u2013 Titre original\u00a0:\u00a0<i>Ystoria sancti Thom\u00e6 de Aquino<\/i>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Introductions_\u00e0_la_lecture_de_Thomas_d'Aquin\"><span id=\"Introductions_.C3.A0_la_lecture_de_Thomas_d.27Aquin\"><\/span>Introductions \u00e0 la lecture de Thomas d&rsquo;Aquin<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>,\u00a0<a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">o.p.<\/a>,\u00a0<i>Initiation \u00e0 saint Thomas d&rsquo;Aquin. Sa personne et son \u0153uvre, Initiation 1.<\/i>\u00a0(Pens\u00e9e antique et m\u00e9di\u00e9vale, Vestigia 13), Paris-Fribourg, Les \u00c9ditions du Cerf &#8211; \u00c9ditions Universitaires, 1993,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0\u00e9d. 2002, XVIII-650.\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.thomisme.fr\/recension_de_livres\/torrell_initiation_a_saint_thomaspag.html\" rel=\"nofollow\">voir site<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.thomisme.fr%2Frecension_de_livres%2Ftorrell_initiation_a_saint_thomaspag.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li><span id=\"Torrell2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Pierre_Torrell2002\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Pierre Torrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Torrell\">Jean-Pierre Torrell<\/a>\u00a0o.p.,\u00a0<cite class=\"italique\">Saint Thomas d&rsquo;Aquin, ma\u00eetre spirituel. Initiation 2<\/cite>, Fribourg &#8211; \u00c9ditions du Cerf, Paris, \u00c9ditions universitaires,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Pens\u00e9e antique et m\u00e9di\u00e9vale, Vestigia 19\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2002<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01996), 600\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/rscir_0035-2217_1997_num_71_4_3419\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Frscir_0035-2217_1997_num_71_4_3419\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.thomisme.fr\/recensions\/recensions_listepag.html\" rel=\"nofollow\">voir site<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.thomisme.fr%2Frecensions%2Frecensions_listepag.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li><a title=\"Marie-Dominique Chenu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Dominique_Chenu\">Marie-Dominique Chenu<\/a>,\u00a0<i>Introduction \u00e0 l&rsquo;\u00e9tude de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, \u00e9ditions VRIN. Introduction m\u00e9thodologique et historique men\u00e9e par le biais d&rsquo;une \u00e9tude des m\u00e9thodes scolastiques du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle .\n<div><i>Cf.<\/i>\u00a0L.-J. Bataillon, \u00ab\u00a0Le P. M.-D. Chenu et la th\u00e9ologie du Moyen \u00c2ge\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue des sciences philosophiques et th\u00e9ologiques<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a075, 1991, p. 454 et J.-P. Torrell, Initiation \u00e0 saint Thomas d&rsquo;Aquin,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0\u00e9d., p. XII.<\/div>\n<\/li>\n<li>Otto Hermann Pesch,\u00a0<i>Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Cerf, Cogitatio fidei, Paris, 1994.<\/li>\n<li>Ren\u00e9-Antoine Gauthier,\u00a0<i>Saint Thomas d\u2019Aquin, Somme contre les Gentils, Introduction<\/i>, \u00c9ditions universitaires, Paris, 1993. Introduction historique \u00e0 la lecture de la\u00a0<i>Somme contre les Gentils<\/i>.<\/li>\n<li>Michel Nod\u00e9-Langlois,\u00a0<i>Le Vocabulaire de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Ellipses, 1999.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Essais_de_synth\u00e8se_de_la_pens\u00e9e_de_Thomas_d'Aquin\"><span id=\"Essais_de_synth.C3.A8se_de_la_pens.C3.A9e_de_Thomas_d.27Aquin\"><\/span>Essais de synth\u00e8se de la pens\u00e9e de Thomas d&rsquo;Aquin<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Le Thomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Thomisme\">Le Thomisme\u00a0: introduction \u00e0 la philosophie de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/a><\/i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Librairie philosophique J. Vrin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_philosophique_J._Vrin\">\u00e9ditions Vrin<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Sixi\u00e8me\">6<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0r\u00e9\u00e9dition\u00a0: 2005\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7116-0297-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7116-0297-4\"><span class=\"nowrap\">2-7116-0297-4<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><a title=\"Stanislas Breton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stanislas_Breton\">Stanislas Breton<\/a>,\u00a0<i>Saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Paris, Seghers, 1965.<\/li>\n<li><a title=\"Jacques Maritain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Maritain\">Jacques Maritain<\/a>,\u00a0<i>Le Docteur ang\u00e9lique<\/i>, Paris, Paul Hartmann, 1929.<\/li>\n<li><a title=\"Antonin-Gilbert Sertillanges\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonin-Gilbert_Sertillanges\">Antonin-Dalmace Sertillanges<\/a>,\u00a0<i>Saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>\u00a0(2 volumes), Paris, 1910.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u0152uvres_de_vulgarisation\"><span id=\".C5.92uvres_de_vulgarisation\"><\/span>\u0152uvres de vulgarisation<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Chesterton2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"G._K._Chesterton2011\" class=\"ouvrage\"><a title=\"G. K. Chesterton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G._K._Chesterton\">G. K. Chesterton<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"pr\u00e9face\">pr\u00e9f.<\/abbr>\u00a0<a title=\"Philippe Maxence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Maxence\">Philippe Maxence<\/a>),\u00a0<cite class=\"italique\">Saint Thomas du cr\u00e9ateur<\/cite>, Poitiers, DMM,\u00a0<time>2011<\/time>, 172\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2856523254\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2856523254\"><span class=\"nowrap\">978-2856523254<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\n<div>Nouvelle traduction. La meilleure pr\u00e9sentation de Thomas d&rsquo;Aquin selon le philosophe \u00c9tienne Gilson.<\/div>\n<\/li>\n<li>Thierry-Dominique Humbrecht,\u00a0<i>Lire saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, 2007.<\/li>\n<li><a title=\"Marie-Dominique Philippe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Dominique_Philippe\">Marie-Dominique Philippe<\/a>,\u00a0<i>Saint Thomas docteur, t\u00e9moin de J\u00e9sus<\/i>. Saint Paul, Fribourg-Paris, 1992\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-85049-501-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-85049-501-8\"><span class=\"nowrap\">2-85049-501-8<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9tudes_sp\u00e9cialis\u00e9es\"><span id=\".C3.89tudes_sp.C3.A9cialis.C3.A9es\"><\/span>\u00c9tudes sp\u00e9cialis\u00e9es<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"colonnes\" style=\"text-align: justify;\">\n<ul>\n<li><span id=\"Langevin1974\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gilles_Langevin1974\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Gilles Langevin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gilles_Langevin\">Gilles Langevin<\/a>\u00a0s.j., \u00ab\u00a0<cite>L&rsquo;action immanente d&rsquo;apr\u00e8s s. Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Laval th\u00e9ologique et philosophique<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a030,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a03,\u200e\u00a0<time>1974<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">251-266<\/span>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/id.erudit.org\/iderudit\/1020440ar\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fid.erudit.org%2Fiderudit%2F1020440ar\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"de_Mattos1940\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gon\u00e7alo_de_Mattos1940\" class=\"ouvrage\">Gon\u00e7alo de Mattos, \u00ab\u00a0<cite>L&rsquo;intellect agent personnel dans les premiers \u00e9crits d&rsquo;Albert le Grand et de Thomas d&rsquo;Aquin<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue n\u00e9o-scolastique de philosophie<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a043\u1d49 ann\u00e9e, Deuxi\u00e8me s\u00e9rie,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a066,\u200e\u00a0<time>1940<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">145-161<\/span>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/phlou_0776-555x_1940_num_43_66_4015\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fphlou_0776-555x_1940_num_43_66_4015\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><a title=\"Marie-Dominique Chenu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Dominique_Chenu\">Marie-Dominique Chenu<\/a>,\u00a0<i>Saint Thomas d&rsquo;Aquin et la Th\u00e9ologie<\/i>, \u00e9dition VRIN.<\/li>\n<li>R. Joly,\u00a0<i>Quarta via de la somme th\u00e9ologique<\/i>, 1920, Gand.<\/li>\n<li>Louis-B. Geiger, o.p.,\u00a0<i>Le Probl\u00e8me de l&rsquo;amour chez saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, conf\u00e9rence Albert le Grand, 1952, \u00e9ditions VRIN.<\/li>\n<li><a title=\"Umberto Eco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Eco\">Umberto Eco<\/a>,\u00a0<i>Le probl\u00e8me esth\u00e9tique chez saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, \u00e9ditions VRIN. Th\u00e8se de doctorat de philosophie d&rsquo;Umberto Eco, 1970.<\/li>\n<li>Johannes B. Lotz,\u00a0<i>Martin Heidegger et Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, PUF, 1975.<\/li>\n<li>A. Wohlman,\u00a0<i>Thomas d&rsquo;Aquin et Ma\u00efmonide. Un dialogue exemplaire<\/i>, Cerf, Paris, 1988.<\/li>\n<li>Micka\u00ebl V\u00e9rit\u00e9,\u00a0<i>Saint Thomas d\u2019Aquin lecteur du Liber Fontis Vit\u00e6 d\u2019<a title=\"Salomon ibn Gabirol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salomon_ibn_Gabirol\">Avic\u00e9bron<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">443-448<\/span>, dans la\u00a0<i>Revue des Sciences philosophiques et th\u00e9ologiques<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a086, Paris, Vrin, 2002.<\/li>\n<li><a title=\"Servais-Th\u00e9odore Pinckaers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Servais-Th%C3%A9odore_Pinckaers\">Servais Pinckaers<\/a>,\u00a0<i>Les sources de la morale chr\u00e9tienne<\/i>, Sa m\u00e9thode, son contenu, son histoire\u00a0; Cerf, 1993, partie 1, Ch. VIII \u00ab\u00a0la morale de saint Thomas est-elle chr\u00e9tienne\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0180-202\u00a0; partie 2, ch. IX, 3 \u00ab\u00a0La th\u00e9ologie morale de saint Thomas\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0230-249\u00a0; et toute la troisi\u00e8me partie qui en expose la doctrine. \u00c9tude universitaire sur la doctrine morale de Thomas d&rsquo;Aquin (herm\u00e9neutique compar\u00e9e, cours du module Hc\/11 [35-42]. Prof. Di Giorgio W., Universit\u00e9 gr\u00e9gorienne, Rome, 1992).<\/li>\n<li>Leo J. Elders,\u00a0<i>La m\u00e9taphysique de saint Thomas d&rsquo;Aquin dans une perspective historique<\/i>, Vrin, Paris, 1994.<\/li>\n<li>Jean-Marie Vernier,\u00a0<i>Th\u00e9ologie et m\u00e9taphysique de la Cr\u00e9ation chez saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Pierre T\u00e9qui, \u00e9diteur, collection Croire et savoir, 1995\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7403-0310-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7403-0310-6\"><span class=\"nowrap\">2-7403-0310-6<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><a title=\"Ghislain Lafont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ghislain_Lafont\">Ghislain Lafont<\/a>,\u00a0<i>Structures et m\u00e9thode dans la \u00ab\u00a0Somme th\u00e9ologique\u00a0\u00bb de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Cerf, 1996.<\/li>\n<li>Philipp W. Rosemann,\u00a0<i>Omne ens est aliquid, Introduction \u00e0 la lecture du syst\u00e8me philosophique de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, \u00e9d. Peeters, Louvain-Paris, 1996.<\/li>\n<li>R. Pouivet,\u00a0<i>Apr\u00e8s Wittgenstein, saint Thomas<\/i>, PUF, 1997. Sur la r\u00e9ception\u00a0<a title=\"Philosophie analytique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophie_analytique\">analytique<\/a>\u00a0de Thomas d&rsquo;Aquin.<\/li>\n<li>S.-M. Barbellion,\u00a0<i>les preuves de l&rsquo;existence de Dieu<\/i>, Pour une relecture des cinq voies de saint Thomas d&rsquo;Aquin, Cerf, 1999.<\/li>\n<li><a title=\"Jean-Fran\u00e7ois Courtine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Fran%C3%A7ois_Courtine\">Jean-Fran\u00e7ois Courtine<\/a>,\u00a0<i>Inventio analogi\u00e6\u00a0: M\u00e9taphysique et ontoth\u00e9ologie<\/i>, Vrin, Probl\u00e8mes et controverses, 2005. Pour une discussion de la doctrine de l&rsquo;analogie dans la perspective de\u00a0<a title=\"Martin Heidegger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Heidegger\">Martin Heidegger<\/a>\u00a0et la critique de l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ontoth\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ontoth%C3%A9ologie\">ontoth\u00e9ologie<\/a>.<\/li>\n<li><span id=\"de_Bligni\u00e8res2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Louis-Marie_de_Bligni\u00e8res2003\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Louis-Marie de Bligni\u00e8res\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis-Marie_de_Bligni%C3%A8res\">Louis-Marie de Bligni\u00e8res<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">La qu\u00eate de la Ratio Entis\u00a0: un itin\u00e9raire thomasien<\/cite>, Paris,\u00a0<time>2003<\/time>, 704\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span><\/li>\n<li>Cyrille Michon,\u00a0<i>Thomas d&rsquo;Aquin et la controverse sur \u00ab\u00a0L&rsquo;\u00c9ternit\u00e9 du monde\u00a0\u00bb<\/i>, GF Flammarion, Paris, 2004.<\/li>\n<li><span id=\"Raffray2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Matthieu_Raffray2019\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Matthieu Raffray\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matthieu_Raffray\">Matthieu Raffray<\/a>\u00a0(dir.),\u00a0<cite class=\"italique\">Actus essendi\u00a0: saint Thomas d&rsquo;Aquin et ses interpr\u00e8tes<\/cite>, Parole et silence,\u00a0<time>2019<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-88959-020-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-88959-020-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-88959-020-9<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com.kh\/books?id=GmVxxwEACAAJ&amp;dq=Matthieu+Raffray&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;redir_esc=y\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com.kh%2Fbooks%3Fid%3DGmVxxwEACAAJ%26dq%3DMatthieu%2BRaffray%26hl%3Den%26sa%3DX%26redir_esc%3Dy\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li>Gr\u00e9goire Celier,\u00a0<i>Saint Thomas d&rsquo;Aquin et la possibilit\u00e9 d&rsquo;un monde cr\u00e9\u00e9 sans commencement<\/i>, Versailles, Via Romana, 2020, 376 p.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-37271-155-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-37271-155-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-37271-155-5<\/span><\/a>)<\/small><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Thomas_d'Aquin_(Auteur)Caverne_du_P\u00e8lerin_(Sous_la_direction_de)Duyck_(Avec_la_contribution_de)Joseph-Maxence_P\u00e9ronne_(Traduction)2021\" class=\"ouvrage\"><span id=\"St_Thomas_d'Aquin_(Auteur)La_Caverne_du_P\u00e8lerin_(Sous_la_direction_de)Charles_Duyck_(Avec_la_contribution_de)Abb\u00e9_Joseph-Maxence_P\u00e9ronne_(Traduction)2021\" class=\"ouvrage\">St Thomas d&rsquo;Aquin (Auteur), La Caverne du P\u00e8lerin (Sous la direction de), Charles Duyck (Avec la contribution de) et Abb\u00e9 Joseph-Maxence P\u00e9ronne (Traduction),\u00a0<cite class=\"italique\">Explication suivie des quatre \u00c9vangiles, St Matthieu et St Marc\u00a0: La cha\u00eene d&rsquo;or\u00a0; Volume 1<\/cite>,\u00a0<time>2021<\/time>, 712\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/979-8-5897-2325-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/979-8-5897-2325-0\"><span class=\"nowrap\">979-8-5897-2325-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Thomas_d'Aquin_(Auteur)Caverne_du_P\u00e8lerin_(Sous_la_direction_de)P\u00e9ronne_(Traduction)Duyck_(Traduction)2021\" class=\"ouvrage\"><span id=\"St_Thomas_d'Aquin_(Auteur)La_Caverne_du_P\u00e8lerin_(Sous_la_direction_de)Joseph-Maxence_P\u00e9ronne_(Traduction)Charles_Duyck_(Traduction)2021\" class=\"ouvrage\">St Thomas d&rsquo;Aquin (Auteur), La Caverne du P\u00e8lerin (Sous la direction de), Joseph-Maxence P\u00e9ronne (Traduction) et Charles Duyck (Traduction),\u00a0<cite class=\"italique\">Explication suivie des quatre \u00c9vangiles, St Luc et St Jean\u00a0: La cha\u00eene d&rsquo;or\u00a0; Volume 2<\/cite>,\u00a0<time>2021<\/time>, 779\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/979-8-7017-6037-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/979-8-7017-6037-8\"><span class=\"nowrap\">979-8-7017-6037-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Commentaires_philosophiques_d'\u0153uvres_de_Thomas_d'Aquin\"><span id=\"Commentaires_philosophiques_d.27.C5.93uvres_de_Thomas_d.27Aquin\"><\/span>Commentaires philosophiques d&rsquo;\u0153uvres de Thomas d&rsquo;Aquin<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Cajetan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cajetan\">Cajetan<\/a>,\u00a0<i>Commentaria in Summam Theologiam<\/i>, ed. H. Prosper (Lyr\u00e6, 1892), repris dans l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Commission L\u00e9onine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commission_L%C3%A9onine\">Editio leonina<\/a>\u00a0de Thomas d&rsquo;Aquin, vol. IV-XII\u00a0; commentaire analytique de chaque article de la Somme th\u00e9ologique de Thomas d&rsquo;Aquin.<\/li>\n<li><a title=\"Alain de Libera\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alain_de_Libera\">Alain de Libera<\/a>, \u00ab\u00a0Thomas d\u2019Aquin.\u00a0<i>Somme contre les Gentils<\/i>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Gradus philosophique<\/i>, dir. L. Jaffro et M. Labrune, Flammarion, GF 773, Paris, 1995,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0765-783 [Introduction philosophique \u00e0 la lecture de la Somme contre les Gentils].<\/li>\n<li>Alain de Libera,\u00a0<i>L&rsquo;Unit\u00e9 de l&rsquo;intellect de Thomas d&rsquo;Aquin<\/i>, Paris, Vrin, 2004.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Articles_connexes\">Articles connexes<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Commission l\u00e9onine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commission_l%C3%A9onine\">Commission l\u00e9onine<\/a><\/li>\n<li><a title=\"(73687) Thomas d'Aquin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/(73687)_Thomas_d%27Aquin\">(73687) Thomas d&rsquo;Aquin<\/a>, ast\u00e9ro\u00efde portant le nom de Thomas d&rsquo;Aquin.<\/li>\n<li><a title=\"Analogie m\u00e9taphysique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Analogie_m%C3%A9taphysique\">Analogie m\u00e9taphysique<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Th\u00e9ologie sacramentelle thomiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_sacramentelle_thomiste\">Th\u00e9ologie sacramentelle thomiste<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Sources_de_sa_pens\u00e9e\"><span id=\"Sources_de_sa_pens.C3.A9e\"><\/span>Sources de sa pens\u00e9e<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>La foi de l&rsquo;\u00c9glise catholique exprim\u00e9e par les symboles de foi, les d\u00e9crets des papes et des conciles.<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Bible\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bible\">R\u00e9v\u00e9lation biblique<\/a>. Source premi\u00e8re, principale et fondamentale de toute l&rsquo;\u0153uvre de Thomas d&rsquo;Aquin.<\/li>\n<li>Les\u00a0<a title=\"P\u00e8res de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A8res_de_l%27%C3%89glise\">P\u00e8res de l&rsquo;\u00c9glise<\/a>. Thomas connaissait et maniait constamment le corpus patristique accessible \u00e0 son \u00e9poque. De nombreux textes ne lui \u00e9taient pas accessibles ou \u00e9taient mal identifi\u00e9s. Il a n\u00e9anmoins manifest\u00e9 un int\u00e9r\u00eat hors pair pour ce type de sources, sans cesse \u00e0 la recherche d&rsquo;une documentation plus riche et mieux traduite (voir notamment l&rsquo;entreprise de la\u00a0<i>Catena aurea<\/i>).<\/li>\n<li>L&rsquo;enseignement commun des \u00e9coles du Moyen \u00c2ge, re\u00e7u et critiqu\u00e9.<\/li>\n<li><a title=\"Platon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Platon\">Platon<\/a>, ses th\u00e8ses \u00e9tant connues de fa\u00e7on indirecte par l&rsquo;interm\u00e9diaire des n\u00e9o-platoniciens.<\/li>\n<li><a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>, le principal philosophe non-chr\u00e9tien que Thomas reprend en le modifiant sur de nombreux points et qu&rsquo;il lit \u00e0 travers\u00a0:<\/li>\n<li>Les commentaires d&rsquo;<a title=\"Averro\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Averro%C3%A8s\">Averro\u00e8s<\/a>\u00a0et d&rsquo;<a title=\"Avicenne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avicenne\">Avicenne<\/a><\/li>\n<li>La philosophie n\u00e9o-platonicienne, notamment Proclus.<\/li>\n<li><a title=\"Pseudo-Denys l'Ar\u00e9opagite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pseudo-Denys_l%27Ar%C3%A9opagite\">Pseudo-Denys l&rsquo;Ar\u00e9opagite<\/a>, auquel il accorde l&rsquo;autorit\u00e9 d&rsquo;un P\u00e8re de l&rsquo;\u00c9glise, identifi\u00e9 au Moyen \u00c2ge comme \u00e9tant disciple imm\u00e9diat de saint Paul\u00a0; Denis compte parmi les auteurs les plus cit\u00e9s par Thomas.<\/li>\n<li><a title=\"Augustin d'Hippone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Augustin_d%27Hippone\">Saint Augustin<\/a>, principale source de pens\u00e9e de toute la pens\u00e9e chr\u00e9tienne occidentale jusqu&rsquo;\u00e0 la fin du Moyen \u00c2ge.<\/li>\n<li><a title=\"Albert le Grand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_le_Grand\">Albert le Grand<\/a>, le ma\u00eetre de saint Thomas d&rsquo;Aquin.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Influences\">Influences<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Thomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomisme\">Thomisme<\/a>, le courant de pens\u00e9e qui se r\u00e9f\u00e8re \u00e0 Thomas d&rsquo;Aquin.<\/li>\n<li><a title=\"N\u00e9othomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9othomisme\">N\u00e9othomisme<\/a>, le renouveau de la pens\u00e9e thomiste au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle avec\u00a0<a title=\"L\u00e9on XIII\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_XIII\">L\u00e9on\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><\/abbr><\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"\u00c9cole de Salamanque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_Salamanque\">\u00c9cole de Salamanque<\/a>, \u00e9cole du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle en Espagne qui s&rsquo;organisait autour des th\u00e8ses de Thomas d&rsquo;Aquin.<\/li>\n<li><a title=\"Francisco Su\u00e1rez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francisco_Su%C3%A1rez\">Francisco Su\u00e1rez<\/a>, qui a synth\u00e9tis\u00e9 la pens\u00e9e de Thomas d&rsquo;Aquin et a fond\u00e9 le\u00a0<a title=\"Thomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomisme\">thomisme<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/li>\n<li><a title=\"Thomas de Vio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_de_Vio\">Thomas de Vio<\/a>, dit Caj\u00e9tan, cardinal qui a produit un commentaire de la\u00a0<i>Somme th\u00e9ologique<\/i>\u00a0qui est une r\u00e9f\u00e9rence dans les \u00e9tudes thomistes.<\/li>\n<li><a title=\"Joseph Mar\u00e9chal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Mar%C3%A9chal\">Joseph Mar\u00e9chal<\/a>, n\u00e9o-kantien qui a tent\u00e9 de concilier\u00a0<a title=\"Emmanuel Kant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Emmanuel_Kant\">Kant<\/a>\u00a0et Thomas d&rsquo;Aquin au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle en fondant le courant de pens\u00e9e appel\u00e9 \u00ab\u00a0thomisme transcendantal\u00a0\u00bb.<\/li>\n<li><a title=\"Jacques Maritain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Maritain\">Jacques Maritain<\/a>, principal acteur du n\u00e9othomisme du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, qui dialogue avec la\u00a0<a title=\"Existentialisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Existentialisme\">philosophie existentialiste<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"\u00c9tienne Gilson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Gilson\">\u00c9tienne Gilson<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Marie-Dominique Chenu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Dominique_Chenu\">Marie-Dominique Chenu<\/a>, les deux principaux commentateurs de Thomas d&rsquo;Aquin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/li>\n<li>Jan Salamucha,\u00a0<a title=\"Peter Geach\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peter_Geach\">Peter Geach<\/a>,\u00a0<a title=\"G. E. M. Anscombe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G._E._M._Anscombe\">Elizabeth Anscombe<\/a>, Anthony Kenny et John Haldane cr\u00e9ent le courant du \u00ab\u00a0<a class=\"new\" title=\"Thomisme analytique (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Thomisme_analytique&amp;action=edit&amp;redlink=1\">thomisme analytique<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Analytical Thomism\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Analytical_Thomism\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Analytical Thomism\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0\u00bb, sorte de conciliation entre\u00a0<a title=\"Ludwig Wittgenstein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ludwig_Wittgenstein\">Ludwig Wittgenstein<\/a>\u00a0et saint Thomas, dans la lign\u00e9e de la\u00a0<a title=\"Philosophie analytique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophie_analytique\">philosophie analytique<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Questions_th\u00e9ologiques\"><span id=\"Questions_th.C3.A9ologiques\"><\/span>Questions th\u00e9ologiques<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Liste de th\u00e9ologiens chr\u00e9tiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_de_th%C3%A9ologiens_chr%C3%A9tiens\">Liste de th\u00e9ologiens chr\u00e9tiens<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Quinque viae\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quinque_viae\"><i>Quinque vi\u00e6<\/i><\/a><\/li>\n<li><i><a title=\"Philosophia ancilla theologi\u00e6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophia_ancilla_theologi%C3%A6\">Philosophia ancilla theologi\u00e6<\/a><\/i><\/li>\n<li><a title=\"Philosophie chr\u00e9tienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophie_chr%C3%A9tienne\">Philosophie chr\u00e9tienne<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Th\u00e9ologie catholique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_catholique\">Th\u00e9ologie catholique<\/a><\/li>\n<li><i><a title=\"\u00c6terni Patris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%86terni_Patris\">\u00c6terni Patris<\/a><\/i>, sur Thomas d&rsquo;Aquin et la th\u00e9ologie\u00a0<a title=\"Scolastique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scolastique\">scolastique<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Gr\u00e2ce (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A2ce_(christianisme)\">Gr\u00e2ce<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Liens_externes\">Liens externes<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"France Culture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France_Culture\">France Culture<\/a>, \u00e9mission\u00a0<i>les Nouveaux chemins de la connaissance<\/i>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.franceculture.fr\/emission-les-nouveaux-chemins-de-la-connaissance-retour-vers-le-moyen-age-44-thomas-d-aquin-2013-02-\" rel=\"nofollow\">Thomas d&rsquo;Aquin<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.franceculture.fr%2Femission-les-nouveaux-chemins-de-la-connaissance-retour-vers-le-moyen-age-44-thomas-d-aquin-2013-02-\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/bibliotheque.editionsducerf.fr\/\" rel=\"nofollow\">Les \u0153uvres de Thomas d&rsquo;Aquin disponibles en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbibliotheque.editionsducerf.fr%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00e0 la Biblioth\u00e8que des\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cerf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cerf\">\u00c9ditions du Cerf<\/a>\u00a0(<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dominicains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominicains\">dominicains<\/a>).<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/revuethomiste.fr\/\" rel=\"nofollow\">Site de la\u00a0<i>Revue thomiste<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Frevuethomiste.fr%2F\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.vatican.va\/roman_curia\/pontifical_academies\/san-tommaso\/past.html\" rel=\"nofollow\">Site officiel de l&rsquo;Acad\u00e9mie pontificale de saint Thomas d&rsquo;Aquin<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.vatican.va%2Froman_curia%2Fpontifical_academies%2Fsan-tommaso%2Fpast.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Bases_de_donn\u00e9es_et_dictionnaires\"><span id=\"Bases_de_donn.C3.A9es_et_dictionnaires\"><\/span>Bases de donn\u00e9es et dictionnaires<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span class=\"liste-horizontale noarchive\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressources relatives \u00e0 la musique<\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/imslp.org\/wiki\/Category%3AAquinas%2C_Thomas\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">International Music Score Library Project<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/data.carnegiehall.org\/names\/1020525\/about\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Carnegie Hall<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/gmo\/9781561592630.article.01134\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Grove Music Online<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/musicbrainz.org\/artist\/ea7f0f74-18fc-409c-ba6c-ed1cae12cddc\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">MusicBrainz<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/rateyourmusic.com\/artist\/tommaso-daquino\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Rate Your Music<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/rism.online\/people\/165247\" rel=\"nofollow\">R\u00e9pertoire international des sources musicales<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale noarchive\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressources relatives aux beaux-arts<\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.britishmuseum.org\/collection\/term\/BIOG115794\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">British Museum<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/gao\/9781884446054.article.T084633\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Grove Art Online<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.npg.org.uk\/collections\/search\/person\/mp86977\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">National Portrait Gallery<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/ta.sandrart.net\/en\/person\/view\/1248\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-de\" lang=\"de\">Sandrart.net<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.getty.edu\/vow\/ULANFullDisplay?find=&amp;role=&amp;nation=&amp;subjectid=500330859\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Union List of Artist Names<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale noarchive\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressources relatives \u00e0 la recherche<\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.iep.utm.edu\/aquinas\/\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Internet Encyclopedia of Philosophy<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/isidore.science\/a\/thomas_aquinas_saint_auteur_du_texte\" rel=\"nofollow\">Isidore<\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/plato.stanford.edu\/entries\/aquinas\/\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>Stanford Encyclopedia of Philosophy<\/i><\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale noarchive\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressources relatives \u00e0 la litt\u00e9rature<\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/arlima.net\/no\/3961\" rel=\"nofollow\">Archives de litt\u00e9rature du Moyen \u00c2ge<\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.isfdb.org\/cgi-bin\/ea.cgi?289537\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Internet Speculative Fiction Database<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale noarchive\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressources relatives \u00e0 la religion<\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/beauchesne.immanens.com\/appli\/article.php?id=10399\" rel=\"nofollow\"><i>Dictionnaire de spiritualit\u00e9<\/i><\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.gcatholic.org\/p\/67099\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">GCatholic.org<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale noarchive\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressource relative \u00e0 plusieurs domaines<\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.patrimoine-culturel.gouv.qc.ca\/rpcq\/detail.do?methode=consulter&amp;type=pge&amp;id=14272\" rel=\"nofollow\">R\u00e9pertoire du patrimoine culturel du Qu\u00e9bec<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale noarchive\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressource relative \u00e0 l&rsquo;astronomie<\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-0-387-30400-7_62\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Biographical Encyclopedia of Astronomers<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale noarchive\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressource relative \u00e0 la sant\u00e9<\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.biusante.parisdescartes.fr\/histoire\/biographies\/index.php?cle=18233\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que interuniversitaire de sant\u00e9<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<div class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\">Notices dans des dictionnaires ou encyclop\u00e9dies g\u00e9n\u00e9ralistes<\/span>\u00a0:\u00a0<\/p>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.britannica.com\/biography\/Saint-Thomas-Aquinas\" rel=\"nofollow\"><i>Britannica<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.britannica.com%2Fbiography%2FSaint-Thomas-Aquinas\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/brockhaus.de\/ecs\/enzy\/article\/thomas-von-aquino\" rel=\"nofollow\"><i>Brockhaus<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbrockhaus.de%2Fecs%2Fenzy%2Farticle%2Fthomas-von-aquino\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/denstoredanske.lex.dk\/\/Thomas_Aquinas\/\" rel=\"nofollow\"><i>Den Store Danske Encyklop\u00e6di<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdenstoredanske.lex.dk%2F%2FThomas_Aquinas%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.deutsche-biographie.de\/118622110.html\" rel=\"nofollow\"><i>Deutsche Biographie<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.deutsche-biographie.de%2F118622110.html\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/santo-tommaso-d-aquino_(Dizionario-Biografico)\" rel=\"nofollow\"><i>Dizionario biografico degli italiani<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fsanto-tommaso-d-aquino_(Dizionario-Biografico)\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/santo-tommaso-d-aquino_(Dizionario-di-Storia)\/\" rel=\"nofollow\"><i>Dizionario di Storia<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fsanto-tommaso-d-aquino_(Dizionario-di-Storia)%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/santo-tommaso-d-aquino_(Enciclopedia-Italiana)\/\" rel=\"nofollow\"><i>Enciclopedia italiana<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fsanto-tommaso-d-aquino_(Enciclopedia-Italiana)%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sapere.it\/enciclopedia\/Tommaso%2Bd%27Aquino.html\" rel=\"nofollow\"><i>Enciclopedia De Agostini<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.sapere.it%2Fenciclopedia%2FTommaso%252Bd%2527Aquino.html\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.enciclopedia.cat\/EC-GEC-0066379.xml\" rel=\"nofollow\"><i>Gran Enciclop\u00e8dia Catalana<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.enciclopedia.cat%2FEC-GEC-0066379.xml\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.enciklopedija.hr\/Natuknica.aspx?ID=61654\" rel=\"nofollow\"><i>Hrvatska Enciklopedija<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.enciklopedija.hr%2FNatuknica.aspx%3FID%3D61654\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/encyklopedia.pwn.pl\/haslo\/;3987919\" rel=\"nofollow\"><i>Internetowa encyklopedia PWN<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fencyklopedia.pwn.pl%2Fhaslo%2F%3B3987919\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ne.se\/uppslagsverk\/encyklopedi\/l%C3%A5ng\/thomas-av-aquino\" rel=\"nofollow\"><i>Nationalencyklopedin<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.ne.se%2Fuppslagsverk%2Fencyklopedi%2Fl%25C3%25A5ng%2Fthomas-av-aquino\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/proleksis.lzmk.hr\/48905\" rel=\"nofollow\"><i>Proleksis enciklopedija<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fproleksis.lzmk.hr%2F48905\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/snl.no\/Thomas_Aquinas\" rel=\"nofollow\"><i>Store norske leksikon<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fsnl.no%2FThomas_Aquinas\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/santo-tommaso-d-aquino\" rel=\"nofollow\"><i>Treccani<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fsanto-tommaso-d-aquino\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.universalis.fr\/encyclopedie\/thomas-d-aquin\/\" rel=\"nofollow\"><i>Universalis<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.universalis.fr%2Fencyclopedie%2Fthomas-d-aquin%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.vle.lt\/Straipsnis\/tomas-akvinietis\" rel=\"nofollow\"><i>Visuotin\u0117 lietuvi\u0173 enciklopedija<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.vle.lt%2FStraipsnis%2Ftomas-akvinietis\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\"><a title=\"Autorit\u00e9 (sciences de l'information)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autorit%C3%A9_(sciences_de_l%27information)\">Notices d&rsquo;autorit\u00e9<\/a><\/span>\u00a0:\u00a0<\/p>\n<ul>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/viaf.org\/viaf\/100910150\" rel=\"nofollow\">VIAF<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/isni.org\/isni\/0000000453792101\" rel=\"nofollow\">ISNI<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb11926496p\" rel=\"nofollow\">BnF<\/a><\/span>\u00a0(<span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/data.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb11926496p\" rel=\"nofollow\">donn\u00e9es<\/a><\/span>)<\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.idref.fr\/027161129\" rel=\"nofollow\">IdRef<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/id.loc.gov\/authorities\/n78095790\" rel=\"nofollow\">LCCN<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/d-nb.info\/gnd\/118622110\" rel=\"nofollow\">GND<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/opac.sbn.it\/nome\/CFIV008124\" rel=\"nofollow\">Italie<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/id.ndl.go.jp\/auth\/ndlna\/00458645\" rel=\"nofollow\">Japon<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/ci.nii.ac.jp\/author\/DA00454507?l=en\" rel=\"nofollow\">CiNii<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/datos.bne.es\/resource\/XX933930\" rel=\"nofollow\">Espagne<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/data.bibliotheken.nl\/id\/thes\/p068876270\" rel=\"nofollow\">Pays-Bas<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dbn.bn.org.pl\/descriptor-details\/9810560571205606\" rel=\"nofollow\">Pologne<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nli.org.il\/en\/authorities\/987007269088205171\" rel=\"nofollow\">Isra\u00ebl<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/nukat.edu.pl\/aut\/n%20%2094200708\" rel=\"nofollow\">NUKAT<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/cantic.bnc.cat\/registre\/981058519879806706\" rel=\"nofollow\">Catalogne<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/libris.kb.se\/auth\/199675\" rel=\"nofollow\">Su\u00e8de<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/opac.vatlib.it\/auth\/detail\/495_52490\" rel=\"nofollow\">Vatican<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/nla.gov.au\/anbd.aut-an36520996\" rel=\"nofollow\">Australie<\/a><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : Saint Thomas d\u2019Aquin, le docteur ang\u00e9lique, retable\u00a0de\u00a0Carlo Crivelli\u00a0(1476). &nbsp; &nbsp; &nbsp; Saint Thomas d&rsquo;Aquin &nbsp; &nbsp; Saint Thomas d\u2019Aquin, le docteur ang\u00e9lique, retable\u00a0de\u00a0Carlo Crivelli\u00a0(1476). \u00a0 Naissance 1225 ou 1226 Ch\u00e2teau de\u00a0Roccasecca\u00a0pr\u00e8s d&rsquo;Aquino\u00a0ou ch\u00e2teau de\u00a0Belcastro\u00a0(royaume de Sicile) D\u00e9c\u00e8s 7 mars\u00a01274\u00a0(\u00e0 49 ans) Abbaye de Fossanova,\u00a0Priverno\u00a0(\u00c9tats pontificaux) S\u00e9pulture \u00c9glise des jacobins de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22912,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-22905","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22905","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22905"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22905\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22937,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22905\/revisions\/22937"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22912"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}