{"id":22875,"date":"2026-04-16T17:30:02","date_gmt":"2026-04-16T15:30:02","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=22875"},"modified":"2026-04-16T18:41:17","modified_gmt":"2026-04-16T16:41:17","slug":"islam","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/islam\/","title":{"rendered":"Islam"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12px;\"><em><strong>Image mise en avant :<\/strong><\/em> La\u00a0<a title=\"Kaaba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kaaba\">Kaaba<\/a>, dans la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Mosqu\u00e9e al-Har\u00e2m\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e_al-Har%C3%A2m\">Mosqu\u00e9e al-Har\u00e2m<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"La Mecque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Mecque\">La Mecque<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Arabie saoudite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabie_saoudite\">Arabie saoudite<\/a>, le plus sacr\u00e9 des\u00a0<a title=\"Lieux saints de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lieux_saints_de_l%27islam\">lieux saints de l&rsquo;islam<\/a>.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam\">Islam<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<b>islam<\/b>\u00a0(en\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0652\u0625\u0650\u0633\u0652\u0644\u064e\u0627\u0645\u064f<\/span>,\u00a0<span class=\"lang-ar-latn\" lang=\"ar-latn\"><i>al-isl\u0101m<\/i><\/span>, \u00ab\u00a0la soumission, l&rsquo;abandon [\u00e0 Dieu]\u00a0\u00bb) est une\u00a0<a title=\"Religion abrahamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion_abrahamique\">religion abrahamique<\/a>\u00a0qui s&rsquo;appuie sur le\u00a0<a title=\"Dogme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dogme\">dogme<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Monoth\u00e9isme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monoth%C3%A9isme\">monoth\u00e9isme<\/a>\u00a0absolu (<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u062a\u064e\u0648\u0652\u062d\u0650\u064a\u062f\u064f<\/span>,\u00a0<i><a title=\"Tawhid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tawhid\">tawhid<\/a><\/i>) et qui prend sa source dans le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>, tenu, par les adh\u00e9rents de l&rsquo;islam, pour la parole de\u00a0<a title=\"Dieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu\">Dieu<\/a>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0644\u0647<\/span>,\u00a0<i><a title=\"Allah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allah\">Allah<\/a><\/i>)\u00a0<a title=\"R\u00e9v\u00e9lation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9v%C3%A9lation\">r\u00e9v\u00e9l\u00e9e<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"VIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/VIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Arabie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabie\">Arabie<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064f<\/span>,\u00a0<i>Muhammad<\/i>), qui est consid\u00e9r\u00e9 par ces m\u00eames adh\u00e9rents comme \u00e9tant le dernier\u00a0<a title=\"Proph\u00e8tes de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Proph%C3%A8tes_de_l%27islam\">proph\u00e8te de Dieu<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un adepte de l&rsquo;islam est appel\u00e9 un\u00a0<a title=\"Musulman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulman\">musulman<\/a>\u00a0; il a des devoirs\u00a0<a title=\"Culte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Culte\">cultuels<\/a>, souvent appel\u00e9s les \u00ab\u00a0<a title=\"Piliers de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piliers_de_l%27islam\">piliers de l&rsquo;islam<\/a>\u00a0\u00bb. Les musulmans croient que Dieu est unique et indivisible et que l&rsquo;islam est une\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Religion r\u00e9v\u00e9l\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion_r%C3%A9v%C3%A9l%C3%A9e\">religion r\u00e9v\u00e9l\u00e9e<\/a>. Elle se pr\u00e9sente comme un retour sur les pas d&rsquo;<a title=\"Abraham\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abraham\">Abraham<\/a>\u00a0(appel\u00e9, en\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>,\u00a0<a title=\"Ibrahim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibrahim\">Ibrahim<\/a>), en une soumission exclusive \u00e0 la volont\u00e9 de Dieu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"2015\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2015\">2015<\/a>, le nombre de musulmans dans le monde est estim\u00e9 \u00e0 1,8\u00a0milliard, soit 24\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pourcent\">%<\/abbr>\u00a0de la population mondiale, ce qui fait de l&rsquo;islam la deuxi\u00e8me religion du monde apr\u00e8s le\u00a0<a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">christianisme<\/a>\u00a0et devant l&rsquo;<a title=\"Hindouisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindouisme\">hindouisme<\/a>. L\u2019islam se r\u00e9partit en diff\u00e9rents courants, dont les principaux sont le\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnisme<\/a>, qui repr\u00e9sente 90\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pourcent\">%<\/abbr>\u00a0des musulmans, le\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiisme<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Kharidjisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kharidjisme\">kharidjisme<\/a>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-22895 aligncenter\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/La-Caaba-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/La-Caaba-300x200.jpg 300w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/La-Caaba.jpg 330w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;islam est, chronologiquement parlant, le troisi\u00e8me grand courant monoth\u00e9iste de la famille des\u00a0<a title=\"Religion abrahamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion_abrahamique\">religions abrahamiques<\/a>, apr\u00e8s le\u00a0<a title=\"Juda\u00efsme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juda%C3%AFsme\">juda\u00efsme<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">christianisme<\/a>, avec lesquels il poss\u00e8de des \u00e9l\u00e9ments communs. Tout en estimant que les livres sacr\u00e9s de ces religions seraient, dans leurs interpr\u00e9tations actuelles, le r\u00e9sultat d&rsquo;une falsification partielle, le Coran reconna\u00eet leur origine divine\u00a0: les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Feuillets d'Abraham\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Feuillets_d%27Abraham\">Feuillets d&rsquo;Abraham<\/a>, la\u00a0<i><a title=\"Tawrat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tawrat\">Tawrat<\/a><\/i>\u00a0(le Livre de\u00a0<a title=\"Mo\u00efse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mo%C3%AFse\">Mo\u00efse<\/a>\u00a0identifi\u00e9 \u00e0 la\u00a0<a title=\"Torah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torah\">Torah<\/a>), le\u00a0<i><a title=\"Zabur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zabur\">Zabur<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"David (roi d'Isra\u00ebl)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/David_(roi_d%27Isra%C3%ABl)\">David<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Salomon (roi d'Isra\u00ebl)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salomon_(roi_d%27Isra%C3%ABl)\">Salomon<\/a>\u00a0(identifi\u00e9 au\u00a0<a title=\"Livre des Psaumes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_des_Psaumes\">Livre des Psaumes<\/a>) et l&rsquo;<a title=\"Injil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Injil\">Injil<\/a>\u00a0(l&rsquo;\u00c9vangile de\u00a0<a title=\"J\u00e9sus de Nazareth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus_de_Nazareth\">J\u00e9sus<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;islam accorde une grande importance \u00e0 la\u00a0<a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">Sunna<\/a>\u00a0de Mahomet, dont la tradition musulmane a rapport\u00e9 des paroles, faits et gestes. Ces r\u00e9cits, appel\u00e9s\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Had\u00eeth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Had%C3%AEth\">had\u00eeths<\/a>, auxquels se r\u00e9f\u00e8rent la majorit\u00e9 des musulmans pour l&rsquo;\u00e9tablissement de r\u00e8gles juridiques (<a title=\"Jurisprudence islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jurisprudence_islamique\">fiqh<\/a>), permettent de codifier la foi et la pratique musulmane. Les diff\u00e9rentes branches de l&rsquo;islam ne s&rsquo;accordent pas sur les compilations de hadiths \u00e0 retenir. Le Coran et les hadiths dits \u00ab\u00a0recevables\u00a0\u00bb sont deux des quatre sources de la loi islamique (la\u00a0<a title=\"Charia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charia\">charia<\/a>), les deux autres \u00e9tant le consensus (<i><a title=\"Ijm\u00e2'\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ijm%C3%A2%27\">ijm\u00e2&rsquo;<\/a><\/i>) et l&rsquo;analogie (<i><a title=\"Qiy\u00e2s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qiy%C3%A2s\">qiy\u00e2s<\/a><\/i>).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Aux origines de l\u2019islam : l\u2019histoire complexe de Mahomet - Documentaire Histoire - AT\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/K9AQz_ruaLA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"\u00c9tymologie\"><span id=\".C3.89tymologie\"><\/span>\u00c9tymologie<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mot \u00ab\u00a0islam\u00a0\u00bb est la\u00a0<a title=\"Transcription phon\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Transcription_phon%C3%A9tique\">transcription<\/a>\u00a0de l\u2019<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0652\u0625\u0650\u0633\u0652\u0644\u064e\u0627\u0645\u064f<\/span>,\u00a0<i>al-isl\u0101m<\/i>\u00a0<sup class=\"noprint\"><span class=\"ext-phonos\"><span id=\"ooui-php-1\" class=\"noexcerpt ext-phonos-PhonosButton oo-ui-widget oo-ui-widget-enabled oo-ui-buttonElement oo-ui-buttonElement-frameless oo-ui-iconElement oo-ui-labelElement oo-ui-buttonWidget\" data-nosnippet=\"\" data-ooui=\"{&quot;_&quot;:&quot;mw.Phonos.PhonosButton&quot;,&quot;href&quot;:&quot;\\\/\\\/upload.wikimedia.org\\\/wikipedia\\\/commons\\\/transcoded\\\/e\\\/e5\\\/Ar-al_islam.ogg\\\/Ar-al_islam.ogg.mp3&quot;,&quot;rel&quot;:[&quot;nofollow&quot;],&quot;framed&quot;:false,&quot;icon&quot;:&quot;volumeUp&quot;,&quot;label&quot;:{&quot;html&quot;:&quot;&lt;small&gt;\\u00e9couter&lt;\\\/small&gt;&quot;},&quot;data&quot;:{&quot;ipa&quot;:&quot;&quot;,&quot;text&quot;:&quot;&quot;,&quot;lang&quot;:&quot;fr&quot;,&quot;wikibase&quot;:&quot;&quot;,&quot;file&quot;:&quot;Ar-al islam.ogg&quot;},&quot;classes&quot;:[&quot;noexcerpt&quot;,&quot;ext-phonos-PhonosButton&quot;]}\"><a class=\"oo-ui-buttonElement-button\" tabindex=\"0\" title=\"Lecture audio\" role=\"button\" href=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/transcoded\/e\/e5\/Ar-al_islam.ogg\/Ar-al_islam.ogg.mp3\" rel=\"nofollow\" aria-label=\"Lecture audio\"><span class=\"oo-ui-labelElement-label\"><small>\u00e9couter<\/small><\/span><\/a><\/span><sup class=\"ext-phonos-attribution noexcerpt navigation-not-searchable\"><a title=\"Fichier:Ar-al islam.ogg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Ar-al_islam.ogg\">\u24d8<\/a><\/sup><\/span><\/sup>, mot qui comporte principalement les id\u00e9es de \u00ab\u00a0soumission [\u00e0 Dieu]\u00a0\u00bb et de \u00ab\u00a0paix, s\u00e9curit\u00e9 [en Dieu]\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-zahra_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-zahra-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il s&rsquo;agit d&rsquo;un nom d&rsquo;action (en arabe\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0633\u0645 \u0641\u0639\u0644<\/span>\u00a0<i>ism fi&rsquo;l<\/i>), qui d\u00e9signe l&rsquo;acte de se soumettre volontairement, d\u00e9riv\u00e9 d&rsquo;un\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Radical (linguistique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Radical_(linguistique)\">radical<\/a>\u00a0s\u00e9mitique,\u00a0<i>s.l.m<\/i>, \u00e0 l&rsquo;origine d&rsquo;une classe de mots signifiant la concorde, la compl\u00e9tude, l&rsquo;int\u00e9grit\u00e9 ou la\u00a0<a title=\"Paix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paix\">paix<\/a><sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le nom d&rsquo;agent (en arabe\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0633\u0652\u0645\u064c \u0641\u064e\u0627\u0639\u0650\u0644\u064c<\/span>\u00a0<i>ism f\u0101&rsquo;il<\/i>) d\u00e9riv\u00e9 de cette racine est\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0645\u064f\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064c<\/span>\u00a0<i>muslim<\/i>\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0celui qui est aminci\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0en vieil arabe<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, mais\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0celui qui se soumet\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0en arabe moderne, \u00e0 l&rsquo;origine du mot fran\u00e7ais \u00ab\u00a0musulman\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-6\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dans la premi\u00e8re communaut\u00e9, le croyant portait le nom de\u00a0<i><a title=\"Mu'min\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mu%27min\">mu&rsquo;minun<\/a><\/i>\u00a0et non celui de\u00a0<i>muslimun<\/i><sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.Ce n\u2019est que plus tardivement que cette religion prendra le nom d\u2019islam<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:06_9-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:06-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On trouve, particuli\u00e8rement dans les anciens\u00a0<a title=\"Roman de chevalerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roman_de_chevalerie\">romans de chevalerie<\/a>, les termes \u00ab\u00a0<a title=\"Mahom\u00e9tisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahom%C3%A9tisme\">mahom\u00e9tisme<\/a>\u00a0\u00bb (anciennement \u00ab\u00a0mahom\u00e9tanisme\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:4_10-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:4-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) et \u00ab\u00a0mahom\u00e9tan\u00a0\u00bb, qui sont tomb\u00e9s en d\u00e9su\u00e9tude depuis plus d&rsquo;un si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-TLF_11-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-TLF-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ces termes d\u00e9rivent tous deux du nom francis\u00e9 \u00ab\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0\u00bb. La religion musulmane a, par la suite, \u00e9t\u00e9 d\u00e9sign\u00e9e en fran\u00e7ais par le mot \u00ab\u00a0islamisme\u00a0\u00bb (comme \u00ab\u00a0juda\u00efsme\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0christianisme\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0<a title=\"Bouddhisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bouddhisme\">bouddhisme<\/a>\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0<a title=\"Animisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Animisme\">animisme<\/a>\u00a0\u00bb, etc.). Ce terme est de cr\u00e9ation fran\u00e7aise et son usage est attest\u00e9 en fran\u00e7ais depuis le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle,\u00a0<a title=\"Voltaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Voltaire\">Voltaire<\/a>\u00a0l&rsquo;utilisant \u00e0 la place de \u00ab\u00a0<a title=\"Mahom\u00e9tisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahom%C3%A9tisme\">mahom\u00e9tisme<\/a>\u00a0\u00bb pour signifier \u00ab\u00a0religion des musulmans\u00a0\u00bb. Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, le mot \u00ab\u00a0islamisme\u00a0\u00bb, remplac\u00e9 par celui d&rsquo;\u00ab\u00a0islam\u00a0\u00bb dans cette ancienne acception, a chang\u00e9 de sens et s&rsquo;est sp\u00e9cialis\u00e9 pour d\u00e9signer l&rsquo;utilisation\u00a0<a title=\"Politique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Politique\">politique<\/a>\u00a0de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-Bruno_\u00c9tienne_12-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Bruno_%C3%89tienne-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, l&rsquo;<a title=\"Islamisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islamisme\">islamisme<\/a>\u00a0devenant alors une doctrine politique qui vise \u00e0 l&rsquo;expansion de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les termes \u00ab\u00a0islam\u00a0\u00bb et \u00ab\u00a0musulman\u00a0\u00bb ne sont employ\u00e9s couramment en fran\u00e7ais que depuis le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-:4_10-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:4-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mot \u00ab\u00a0islam\u00a0\u00bb avec une\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Bas-de-casse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bas-de-casse\">minuscule<\/a>\u00a0d\u00e9signe la religion dont le\u00a0<a title=\"Proph\u00e8te\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Proph%C3%A8te\">proph\u00e8te<\/a>\u00a0est\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>. Le terme d&rsquo; \u00ab\u00a0Islam\u00a0\u00bb avec une\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Majuscule\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Majuscule\">majuscule<\/a><sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0d\u00e9signe la\u00a0<a title=\"Civilisation islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Civilisation_islamique\">civilisation islamique<\/a>\u00a0dans son ensemble<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0un ensemble de traits mat\u00e9riels, culturels et sociaux durables et identifiables\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il d\u00e9signe, au-del\u00e0 de la religion proprement dite avec sa foi et son culte, une puissance politique et un mouvement de civilisation g\u00e9n\u00e9ral<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mot \u00ab\u00a0<a title=\"Musulmans (nationalit\u00e9)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulmans_(nationalit%C3%A9)\">Musulman<\/a>\u00a0\u00bb (avec une majuscule) d\u00e9signait au sein de l&rsquo;<a title=\"Yougoslavie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yougoslavie\">ex-Yougoslavie<\/a>\u00a0une des communaut\u00e9s nationales (nationalit\u00e9 distincte depuis 1974) et la d\u00e9signe encore dans certains des \u00c9tats qui en sont issus<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Au temps du\u00a0<a title=\"Troisi\u00e8me Reich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Troisi%C3%A8me_Reich\">Troisi\u00e8me Reich<\/a>, dans les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Camps de concentration\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Camps_de_concentration\">camps de concentration<\/a>, le mot \u00ab\u00a0musulman\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0<a title=\"Muselmann\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Muselmann\">muselmann<\/a>\u00a0\u00bb est utilis\u00e9 pour d\u00e9signer\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0les faibles, les inadapt\u00e9s, ceux qui \u00e9taient vou\u00e9s \u00e0 la s\u00e9lection\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:15_19-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:15-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:16_20-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:16-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:17_21-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:17-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"L\u2019Histoire Compl\u00e8te de l\u2019Islam : 900 Ans en 60 Minutes\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/FQcrOsV73OQ?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Histoire\">Histoire<\/h2>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Grande_Mosqu%C3%A9e_de_Kairouan,_gros_plan_sur_le_mihrab.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7c\/Grande_Mosqu%C3%A9e_de_Kairouan%2C_gros_plan_sur_le_mihrab.jpg\/250px-Grande_Mosqu%C3%A9e_de_Kairouan%2C_gros_plan_sur_le_mihrab.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7c\/Grande_Mosqu%C3%A9e_de_Kairouan%2C_gros_plan_sur_le_mihrab.jpg\/330px-Grande_Mosqu%C3%A9e_de_Kairouan%2C_gros_plan_sur_le_mihrab.jpg 2x\" width=\"130\" height=\"220\" data-file-width=\"2436\" data-file-height=\"4103\" \/><\/a><\/figure>\n<p>Mihrab de la\u00a0<a title=\"Grande mosqu\u00e9e de Kairouan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grande_mosqu%C3%A9e_de_Kairouan\">grande mosqu\u00e9e de Kairouan<\/a>, celle-ci \u00e9tant le plus ancien lieu de culte de l&rsquo;Occident musulman. La niche est un joyau de l&rsquo;art islamique du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/p>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Histoire de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_l%27islam\">Histoire de l&rsquo;islam<\/a>,\u00a0<a title=\"Origines de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Origines_de_l%27islam\">Origines de l&rsquo;islam<\/a>,\u00a0<a title=\"Gen\u00e8se de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gen%C3%A8se_de_l%27islam\">Gen\u00e8se de l&rsquo;islam<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Expansion de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Expansion_de_l%27islam\">Expansion de l&rsquo;islam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour l&rsquo;historienne\u00a0<a title=\"Jacqueline Chabbi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacqueline_Chabbi\">Jacqueline Chabbi<\/a>, l&rsquo;islam des origines souffre encore d&rsquo;un d\u00e9ficit d&rsquo;historicit\u00e9. La\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ex\u00e9g\u00e8se historico-critique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ex%C3%A9g%C3%A8se_historico-critique\">lecture historico-critique<\/a>\u00a0qui s&rsquo;est appliqu\u00e9e pour\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0le juda\u00efsme et le christianisme n&rsquo;a gu\u00e8re touch\u00e9 l&rsquo;islam jusqu&rsquo;\u00e0 pr\u00e9sent<sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00bb<\/span>. L\u2019\u00e9tude de cette p\u00e9riode reste complexe, pour des raisons m\u00e9thodologique et l\u2019\u00e9tat des sources. \u00ab\u00a0Ce pass\u00e9 primordial arabo-musulman se donne, en effet, \u00e0 lire comme un r\u00e9cit compos\u00e9\u00a0<i>a posteriori<\/i>\u00a0et visant \u00e0 l\u00e9gitimer un pouvoir musulman confront\u00e9 \u00e0 ses propres divisions et \u00e0 la splendeur des empires pass\u00e9s\u00a0\u00bb. Cette histoire est une construction du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles<sup id=\"cite_ref-:38_23-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:38-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les chercheurs en histoire islamique ont \u00e9tudi\u00e9 l&rsquo;\u00e9volution de la\u00a0<a title=\"Qibla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qibla\">qibla<\/a>\u00a0au fil du temps pour le berceau de l&rsquo;islam.\u00a0<a title=\"Patricia Crone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patricia_Crone\">Patricia Crone<\/a>,\u00a0<a title=\"Michael Cook (historien)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michael_Cook_(historien)\">Michael Cook<\/a>\u00a0et de nombreux autres chercheurs, bas\u00e9s sur des textes et des recherches arch\u00e9ologiques, pensaient que le \u00ab\u00a0Masjid al-Haram\u00a0\u00bb (la mosqu\u00e9e abritant la\u00a0<a title=\"Kaaba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kaaba\">Kaaba<\/a>) \u00e9tait situ\u00e9e dans le nord-ouest de la p\u00e9ninsule arabique (pas \u00e0 La Mecque comme exprim\u00e9 dans les \u0153uvres bas\u00e9es sur la culture narrative)<sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-24\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-26\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"Dan Gibson (auteur)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dan_Gibson_(auteur)\">Dan Gibson<\/a>\u00a0a d\u00e9clar\u00e9 que les premi\u00e8res orientations de la mosqu\u00e9e islamique et du cimeti\u00e8re ont montr\u00e9\u00a0<a title=\"P\u00e9tra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9tra\">P\u00e9tra<\/a><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Wikip\u00e9dia:Style encyclop\u00e9dique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Style_encyclop%C3%A9dique#Clair\">[pas\u00a0clair]<\/a><\/sup>, Muhammad a re\u00e7u ses premi\u00e8res r\u00e9v\u00e9lations ici<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Pr\u00e9ciser un fait\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Pr%C3%A9ciser_un_fait\">[O\u00f9\u00a0?]<\/a><\/sup>\u00a0et l&rsquo;Islam a \u00e9t\u00e9 \u00e9tabli ici<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Pr\u00e9ciser un fait\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Pr%C3%A9ciser_un_fait\">[O\u00f9\u00a0?]<\/a><\/sup>\u00a0<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-27\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:ArabianpeninsulaAL.PNG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/a5\/ArabianpeninsulaAL.PNG\" width=\"250\" height=\"115\" data-file-width=\"250\" data-file-height=\"115\" \/><\/a><figcaption>Au moment de sa mort en\u00a0<a title=\"632\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/632\">632<\/a>,\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0avait r\u00e9ussi \u00e0 r\u00e9unir toute la p\u00e9ninsule arabique.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;islam est apparu en\u00a0<a title=\"Arabie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabie\">Arabie<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"VIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/VIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0sous l&rsquo;impulsion de\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0(570 &#8211; 632). Un si\u00e8cle apr\u00e8s sa mort, l&#8217;empire islamique s&rsquo;\u00e9tendait de l&rsquo;<a title=\"Oc\u00e9an Atlantique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oc%C3%A9an_Atlantique\">oc\u00e9an Atlantique<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;ouest jusqu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;<a title=\"Asie centrale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asie_centrale\">Asie centrale<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;est. L&rsquo;islam na\u00eet dans un contexte de \u00ab\u00a0violence end\u00e9mique\u00a0\u00bb. De nombreuses batailles caract\u00e9risent cette p\u00e9riode. D\u00e8s le premier calife,\u00a0<a title=\"Abou Bakr As-Siddiq\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abou_Bakr_As-Siddiq\">Abou Bakr<\/a>, une guerre est men\u00e9e par des Arabes qui d\u00e9fendaient leurs croyances ancestrales<sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-28\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La mort du troisi\u00e8me calife entra\u00eene une guerre civile parmi les musulmans<sup id=\"cite_ref-29\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-29\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette p\u00e9riode d&rsquo;expansion territoriale et de construction politique du califat voit se mettre en place la religion islamique, ses dogmes, ses normes et ses rites<sup id=\"cite_ref-:38_23-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:38-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L\u2019universitaire britannique\u00a0<a title=\"William Montgomery Watt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Montgomery_Watt\">William Montgomery Watt<\/a>\u00a0\u00e9crit\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0On estime en g\u00e9n\u00e9ral que le dogme ne s\u2019est d\u00e9velopp\u00e9 qu\u2019\u00e0 partir du califat d&rsquo;Ali\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-30\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, quatri\u00e8me calife dans la seconde moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Pour l&rsquo;historienne\u00a0<a title=\"Sabrina Mervin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sabrina_Mervin\">Sabrina Mervin<\/a>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0l&rsquo;adoption de l&rsquo;<a title=\"Acharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acharisme\">acharisme<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles) acheva la construction de l&rsquo;orthodoxie sunnite\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-31\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-31\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>27<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De m\u00eame, l&rsquo;apparition du nom de Mahomet \u00e0 la fin du\u00a0<a title=\"VIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/VIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0est consid\u00e9r\u00e9e par\u00a0<a title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric Imbert\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Imbert\">Fr\u00e9d\u00e9ric Imbert<\/a>\u00a0comme une \u00e9volution dans l&rsquo;expression de la foi<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Wikip\u00e9dia:Style encyclop\u00e9dique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Style_encyclop%C3%A9dique#Clair\">[pas\u00a0clair]<\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-32\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-32\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>28<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette p\u00e9riode est aussi celle de la r\u00e9daction du Coran, qui, pour\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois D\u00e9roche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_D%C3%A9roche\">Fran\u00e7ois D\u00e9roche<\/a>, n&rsquo;est pas stabilis\u00e9 avant le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-33\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-33\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-34\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le\u00a0<a title=\"Califat abbasside\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Califat_abbasside\">califat abbasside<\/a>\u00a0voit se mettre en place une fixation de la religion musulmane. Durant celui-ci (approximativement du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle de l&rsquo;\u00e8re commune), la\u00a0<a title=\"S\u00eera\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%AEra\">s\u00eera<\/a>\u00a0et les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Had\u00eeth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Had%C3%AEth\">hadiths<\/a>\u00a0sont mis par \u00e9crit<sup id=\"cite_ref-Donner_p125_35-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Donner_p125-35\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>31<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et des cha\u00eenes de transmission orale reconstruites<sup id=\"cite_ref-:03_37-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:03-37\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour Jacqueline Chabbi\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La tradition proph\u00e9tique s\u2019invente \u00e0 ce moment-l\u00e0, \u00e0 travers ce qu\u2019on appelle les hadiths, c\u2019est-\u00e0-dire les paroles et les actes pr\u00eat\u00e9s au proph\u00e8te sur lesquels on veut calquer sa conduite. Mais c\u2019est une figure compl\u00e8tement reconstruite\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s l&rsquo;\u00e9clatement politique du premier califat, il y eut des dynasties rivales r\u00e9clamant le\u00a0<a title=\"Califat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Califat\">califat<\/a>, ou la conduite du monde musulman, et beaucoup d\u2019empires islamiques furent gouvern\u00e9s par un\u00a0<a title=\"Calife\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calife\">calife<\/a>\u00a0incapable d&rsquo;unifier le monde islamique. En d\u00e9pit de ce morcellement de l&rsquo;islam en tant que communaut\u00e9 politique, les empires des califes\u00a0<a title=\"Abbassides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbassides\">abbassides<\/a>, l\u2019<a title=\"Empire moghol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_moghol\">Empire moghol<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Seldjoukides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seldjoukides\">Seldjoukides<\/a>\u00a0\u00e9taient parmi les plus grands et les plus puissants au monde.<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Plus tard, aux\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, plusieurs r\u00e9gions islamiques tomb\u00e8rent sous les puissances imp\u00e9riales europ\u00e9ennes. L&rsquo;islam ottoman est influenc\u00e9 par la pens\u00e9e occidentale et conna\u00eet plusieurs r\u00e9formes<sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-39\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>34<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0tandis que na\u00eet le\u00a0<a title=\"Wahhabisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wahhabisme\">wahhabisme<\/a>, pr\u00f4nant un retour aux sources<sup id=\"cite_ref-40\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-40\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>35<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bien qu&rsquo;affect\u00e9e par diverses\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Id\u00e9ologies\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Id%C3%A9ologies\">id\u00e9ologies<\/a>\u00a0telles que le\u00a0<a title=\"Communisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Communisme\">communisme<\/a>\u00a0pendant une bonne partie du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;identit\u00e9 islamique et la pr\u00e9pond\u00e9rance de l&rsquo;islam sur des questions politiques augment\u00e8rent au cours de la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et le d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XXI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. La croissance rapide, les int\u00e9r\u00eats occidentaux dans des r\u00e9gions islamiques, les conflits internationaux et la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Globalisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Globalisation\">globalisation<\/a>\u00a0influenc\u00e8rent l&rsquo;importance de l&rsquo;islam dans le moulage du monde du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XXI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"D\u00e9mographie_et_g\u00e9ographie\"><span id=\"D.C3.A9mographie_et_g.C3.A9ographie\"><\/span>D\u00e9mographie et g\u00e9ographie<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Nombre de musulmans par pays\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nombre_de_musulmans_par_pays\">Nombre de musulmans par pays<\/a>,\u00a0<a title=\"Conversion \u00e0 l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conversion_%C3%A0_l%27islam\">Conversion \u00e0 l&rsquo;islam<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Apostasie dans l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apostasie_dans_l%27islam\">Apostasie dans l&rsquo;islam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 2015, le nombre de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Musulmans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulmans\">musulmans<\/a>\u00a0dans le monde est estim\u00e9 \u00e0 1,8 milliard, soit 24\u00a0% de la population mondiale<sup id=\"cite_ref-:30_41-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:30-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La diffusion de l&rsquo;islam, hors du\u00a0<a title=\"Monde arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monde_arabe\">monde arabe<\/a>, s&rsquo;explique par la pr\u00e9f\u00e9rence communautaire, les\u00a0<a title=\"Migration humaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Migration_humaine\">migrations<\/a><sup id=\"cite_ref-42\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-42\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>37<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et le pros\u00e9lytisme<sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-43\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;islam est aujourd&rsquo;hui la religion ayant la plus forte croissance d\u00e9mographique<sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. D&rsquo;apr\u00e8s le\u00a0<a title=\"Pew Research Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pew_Research_Center\">Pew Research Center<\/a>, si les tendances d\u00e9mographiques actuelles se poursuivent, l&rsquo;islam pourrait d\u00e9passer le christianisme et devenir la premi\u00e8re religion au monde d&rsquo;ici 2070<sup id=\"cite_ref-45\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>40<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette croissance rapide s&rsquo;explique essentiellement par un\u00a0<a title=\"Taux de f\u00e9condit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Taux_de_f%C3%A9condit%C3%A9\">taux de f\u00e9condit\u00e9<\/a>\u00a0plus \u00e9lev\u00e9 permettant un rajeunissement de la population<sup id=\"cite_ref-:29_46-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:29-46\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;islam est la seule religion dont le nom figure dans la d\u00e9signation officielle de plusieurs \u00c9tats, sous la forme de \u00ab\u00a0<a title=\"R\u00e9publique islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_islamique\">R\u00e9publique islamique<\/a>\u00a0\u00bb. Il s&rsquo;agit alors officiellement de la\u00a0<a title=\"Religion d'\u00c9tat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion_d%27%C3%89tat\">religion d&rsquo;\u00c9tat<\/a><sup id=\"cite_ref-47\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>42<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Toutefois, ces r\u00e9publiques ne sont pas les seuls pays musulmans ayant d\u00e9cr\u00e9t\u00e9 l&rsquo;islam religion d\u2019\u00c9tat. Plusieurs pays allient le droit des anciens pays colonisateurs au droit islamique.<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[<abbr class=\"abbr\" title=\"r\u00e9f\u00e9rence\">r\u00e9f.<\/abbr>\u00a0souhait\u00e9e]<\/a><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il peut se produire une confusion entre\u00a0<a title=\"Arabes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabes\">Arabes<\/a>\u00a0et musulmans, principalement \u00e0 cause de deux facteurs\u00a0: l&rsquo;origine arabe de l&rsquo;islam et la place centrale qu&rsquo;occupe la langue arabe dans cette religion. Il y a environ 422\u00a0millions d&rsquo;Arabes<sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-48\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>43<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, dont la grande majorit\u00e9 est musulmane<sup id=\"cite_ref-49\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-49\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En r\u00e9alit\u00e9, seulement 20\u00a0% des musulmans vivent dans le monde arabe<sup id=\"cite_ref-:29_46-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:29-46\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Un cinqui\u00e8me de ceux-ci est situ\u00e9 en\u00a0<a title=\"Afrique subsaharienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afrique_subsaharienne\">Afrique subsaharienne<\/a>, et la plus grande population musulmane du monde est en\u00a0<a title=\"Islam en Indon\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam_en_Indon%C3%A9sie\">Indon\u00e9sie<\/a>, suivie par le\u00a0<a title=\"Pakistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pakistan\">Pakistan<\/a><sup id=\"cite_ref-50\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-50\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. D&rsquo;importantes communaut\u00e9s existent au\u00a0<a title=\"Nigeria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nigeria\">Nigeria<\/a>, au\u00a0<a title=\"Bangladesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bangladesh\">Bangladesh<\/a>, en\u00a0<a title=\"Afghanistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afghanistan\">Afghanistan<\/a>, en\u00a0<a title=\"Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde\">Inde<\/a>, en\u00a0<a title=\"Iran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iran\">Iran<\/a>, en\u00a0<a title=\"Chine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chine\">Chine<\/a>, en\u00a0<a title=\"Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe\">Europe<\/a>, dans l&rsquo;ex-<a title=\"Union des r\u00e9publiques socialistes sovi\u00e9tiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Union_des_r%C3%A9publiques_socialistes_sovi%C3%A9tiques\">Union sovi\u00e9tique<\/a>, et en\u00a0<a title=\"Am\u00e9rique du Sud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Am%C3%A9rique_du_Sud\">Am\u00e9rique du Sud<\/a>. Il y a 3,3\u00a0millions de musulmans aux\u00a0<a title=\"\u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats-Unis\">\u00c9tats-Unis<\/a>\u00a0(1\u00a0% de la population)<sup id=\"cite_ref-:30_41-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:30-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et 2,1\u00a0millions de musulmans \u00ab\u00a0d\u00e9clar\u00e9s\u00a0\u00bb en\u00a0<a title=\"Islam en France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam_en_France\">France<\/a>\u00a0(3,2\u00a0% de la population)<sup id=\"cite_ref-51\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0selon l&rsquo;<a title=\"Institut national d'\u00e9tudes d\u00e9mographiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Institut_national_d%27%C3%A9tudes_d%C3%A9mographiques\">INED<\/a>\u00a0et l&rsquo;<a title=\"Institut national de la statistique et des \u00e9tudes \u00e9conomiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Institut_national_de_la_statistique_et_des_%C3%A9tudes_%C3%A9conomiques\">INSEE<\/a>, principalement issus de l&rsquo;<a title=\"Immigration\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Immigration\">immigration<\/a>, auxquels il faut ajouter les conversions, dont le nombre est tr\u00e8s difficile \u00e0 d\u00e9terminer d&rsquo;autant qu&rsquo;il y a des conversions en sens inverse et des\u00a0<a title=\"Apostasie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apostasie\">apostats<\/a>. Toutefois, selon l&rsquo;<a title=\"Ipsos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ipsos\">Ipsos<\/a>, la perception du nombre de musulmans est globalement sur\u00e9valu\u00e9e dans 40\u00a0pays analys\u00e9s<sup id=\"cite_ref-52\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-52\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>46<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XXI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;ath\u00e9isme est, selon certains sociologues, en progression dans des pays traditionnellement musulmans<sup id=\"cite_ref-53\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-53\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ce ph\u00e9nom\u00e8ne s&rsquo;observe principalement au Maghreb, en \u00c9gypte et au Soudan<sup id=\"cite_ref-54\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>48<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerycaption\">G\u00e9ographie de l&rsquo;islam<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Pays ayant une religion d'\u00c9tat. Vert: islam. Bleu: christianisme. Jaune: bouddhisme.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Map_of_state_religions.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Map_of_state_religions.svg\/120px-Map_of_state_religions.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Map_of_state_religions.svg\/250px-Map_of_state_religions.svg.png 2x\" alt=\"Pays ayant une religion d'\u00c9tat. Vert: islam. Bleu: christianisme. Jaune: bouddhisme.\" width=\"120\" height=\"62\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"263\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Pays ayant une\u00a0<a title=\"Religion d'\u00c9tat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion_d%27%C3%89tat\">religion d&rsquo;\u00c9tat<\/a>. Vert: islam. Bleu: christianisme. Jaune: bouddhisme.<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Carte de la distribution mondiale des musulmans, exprim\u00e9e en pourcentage dans chaque pays. Donn\u00e9es du Pew Research.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Muslim_Percent_Population.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d4\/Muslim_Percent_Population.svg\/120px-Muslim_Percent_Population.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d4\/Muslim_Percent_Population.svg\/250px-Muslim_Percent_Population.svg.png 2x\" alt=\"Carte de la distribution mondiale des musulmans, exprim\u00e9e en pourcentage dans chaque pays. Donn\u00e9es du Pew Research.\" width=\"120\" height=\"66\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"281\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Carte de la distribution mondiale des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Musulmans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulmans\">musulmans<\/a>, exprim\u00e9e en pourcentage dans chaque pays. Donn\u00e9es du Pew Research.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Les_devoirs_du_musulman\">Les devoirs du musulman<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tout musulman doit normalement respecter des obligations de\u00a0<a title=\"Culte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Culte\">culte<\/a>\u00a0pouvant prendre le nom de \u00ab\u00a0<a title=\"Piliers de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piliers_de_l%27islam\">piliers de l&rsquo;islam<\/a>\u00a0\u00bb (<i>ark\u0101n al-Isl\u0101m<\/i>)<sup id=\"cite_ref-55\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-55\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>49<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La mise en place des commandements d&rsquo;origine coranique s&rsquo;\u00e9tend sur les premiers si\u00e8cles de l&rsquo;islam. Quant aux autres\u00a0: la forme de la\u00a0<a title=\"Chahada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chahada\">profession de foi<\/a>\u00a0(<i>Chahada<\/i>) \u00e9volue apr\u00e8s la mort de Mahomet<sup id=\"cite_ref-56\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-56\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>50<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et certains aspects de la\u00a0<a title=\"Salat (islam)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salat_(islam)\">pri\u00e8re rituelle<\/a>\u00a0(<i>salat<\/i>) sont encore discut\u00e9s au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-57\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-57\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00c9pars dans le Coran, ces deux \u00e9l\u00e9ments ne forment pas, comme par la suite, une exposition syst\u00e9matique des conditions de la foi. Se r\u00e9f\u00e9rant \u00e0 un hadith proph\u00e9tique (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L&rsquo;islam est b\u00e2ti sur cinq [choses]\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-58\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-58\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>), les \u00e9coles juridiques sunnites ont peu \u00e0 peu, durant les trois premiers si\u00e8cles de l&rsquo;islam, formul\u00e9 l&rsquo;adh\u00e9sion \u00e0 l&rsquo;islam sous la forme de cinq piliers<sup id=\"cite_ref-:39_59-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:39-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>52<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;origine de ces diff\u00e9rents piliers interroge les chercheurs. Ainsi, pour\u00a0<a title=\"Mohammad Ali Amir-Moezzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohammad_Ali_Amir-Moezzi\">Mohammad Ali Amir-Moezzi<\/a>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0on n\u2019a d\u2019ailleurs pas encore mesur\u00e9 le poids de l\u2019influence\u00a0<a title=\"Manich\u00e9isme (religion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manich%C3%A9isme_(religion)\">manich\u00e9enne<\/a>\u00a0en islam. J\u2019ai l\u2019habitude de rappeler que quatre des cinq piliers de l\u2019islam semblent avoir des ant\u00e9c\u00e9dents chez les manich\u00e9ens\u00a0: la profession de foi, les cinq pri\u00e8res quotidiennes, un mois de je\u00fbne par an, l\u2019aum\u00f4ne, tout cela fait partie des fondements du manich\u00e9isme et se retrouve en islam. Le chiisme sert de catalyseur et de porte d\u2019entr\u00e9e \u00e0 de multiples influences qui vont ensuite impr\u00e9gner l\u2019islam parfois dans son int\u00e9gralit\u00e9\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-60\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-60\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon Joseph Chelhod, d&rsquo;autres influences, chr\u00e9tiennes, juives, polyth\u00e9istes, ont pu \u00eatre rep\u00e9r\u00e9es dans ses obligations ou dans leurs formes<sup id=\"cite_ref-61\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-61\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Tronc_commun_:_cinq_\u00ab_piliers_de_l'islam_\u00bb\"><span id=\"Tronc_commun_:_cinq_.C2.AB_piliers_de_l.27islam_.C2.BB\"><\/span>Tronc commun\u00a0: cinq \u00ab\u00a0piliers de l&rsquo;islam\u00a0\u00bb<\/h3>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tunesien-qairawan-raqqada.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Tunesien-qairawan-raqqada.jpg\/250px-Tunesien-qairawan-raqqada.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Tunesien-qairawan-raqqada.jpg\/500px-Tunesien-qairawan-raqqada.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"220\" data-file-width=\"1028\" data-file-height=\"1329\" \/><\/a><figcaption>Chahada grav\u00e9e sur une colonne dans la\u00a0<a title=\"Grande mosqu\u00e9e de Kairouan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grande_mosqu%C3%A9e_de_Kairouan\">grande mosqu\u00e9e de Kairouan<\/a>, Tunisie.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Piliers de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piliers_de_l%27islam\">Piliers de l&rsquo;islam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces cinq \u00ab\u00a0piliers\u00a0\u00bb (<i>ark\u0101n<\/i>) constituent la\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0[base] de la pratique religieuse de tous les musulmans, [qu&rsquo;ils soient] sunnites (90\u00a0% des musulmans<sup id=\"cite_ref-:22_62-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:22-62\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>55<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) [ou] chiites\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-63\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-63\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>56<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><a title=\"Chahada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chahada\">Chahada<\/a><\/i>\u00a0(\u00ab\u00a0d\u00e9claration de foi\u00a0\u00bb)\u00a0: elle repr\u00e9sente une partie du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Credo (religion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Credo_(religion)\">credo<\/a>\u00a0islamique et consiste en une phrase tr\u00e8s br\u00e8ve\u00a0:\u00a0<sup class=\"noprint\"><span class=\"ext-phonos\"><span id=\"ooui-php-2\" class=\"noexcerpt ext-phonos-PhonosButton oo-ui-widget oo-ui-widget-enabled oo-ui-buttonElement oo-ui-buttonElement-frameless oo-ui-iconElement oo-ui-labelElement oo-ui-buttonWidget\" data-nosnippet=\"\" data-ooui=\"{&quot;_&quot;:&quot;mw.Phonos.PhonosButton&quot;,&quot;href&quot;:&quot;\\\/\\\/upload.wikimedia.org\\\/wikipedia\\\/commons\\\/transcoded\\\/a\\\/ab\\\/Shahadah.ogg\\\/Shahadah.ogg.mp3&quot;,&quot;rel&quot;:[&quot;nofollow&quot;],&quot;framed&quot;:false,&quot;icon&quot;:&quot;volumeUp&quot;,&quot;label&quot;:{&quot;html&quot;:&quot;&lt;small&gt;\\u00e9couter&lt;\\\/small&gt;&quot;},&quot;data&quot;:{&quot;ipa&quot;:&quot;&quot;,&quot;text&quot;:&quot;&quot;,&quot;lang&quot;:&quot;fr&quot;,&quot;wikibase&quot;:&quot;&quot;,&quot;file&quot;:&quot;Shahadah.ogg&quot;},&quot;classes&quot;:[&quot;noexcerpt&quot;,&quot;ext-phonos-PhonosButton&quot;]}\"><a class=\"oo-ui-buttonElement-button\" tabindex=\"0\" title=\"Lecture audio\" role=\"button\" href=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/transcoded\/a\/ab\/Shahadah.ogg\/Shahadah.ogg.mp3\" rel=\"nofollow\" aria-label=\"Lecture audio\"><span class=\"oo-ui-labelElement-label\"><small>\u00e9couter<\/small><\/span><\/a><\/span><sup class=\"ext-phonos-attribution noexcerpt navigation-not-searchable\"><a title=\"Fichier:Shahadah.ogg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Shahadah.ogg\">\u24d8<\/a><\/sup><\/span><\/sup>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064e\u062f\u064f \u0623\u064e\u0646\u064e\u0651 \u0644\u064e\u0627 \u0625\u064e\u0644\u064e\u0647\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u0651\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0648\u064e \u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064e\u062f\u064f \u0623\u064e\u0646\u064e\u0651 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u0627\u064b \u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u064f \u0627\u0644\u0644\u0647<\/span>)\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Je t\u00e9moigne qu\u2019il n\u2019y a de v\u00e9ritable divinit\u00e9 qu&rsquo;Allah et que Mouhamed est Son messager.\u00a0\u00bb<\/span>, soit la foi en un Dieu unique (<i><a title=\"Tawhid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tawhid\">tawhid<\/a><\/i>),\u00a0<a title=\"Allah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allah\">Allah<\/a>, et la reconnaissance de\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0comme \u00e9tant son proph\u00e8te\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Salat (islam)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salat_(islam)\"><i>Salat<\/i><\/a>, la pri\u00e8re\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"Canonique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canonique\">canonique<\/a>\u00a0(cinq fois par jour)\u00a0;\n<ul>\n<li><span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0635\u064f\u0651\u0628\u0652\u062d\u064f<\/span>\u00a0(<i>Al-Sobh<\/i>)<\/li>\n<li><span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0638\u064f\u0651\u0647\u0652\u0631\u064f<\/span>\u00a0(<i>Al-Dohr<\/i>)<\/li>\n<li><span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u0635\u0652\u0631\u064f<\/span>\u00a0(<i>Al-Asr<\/i>)<\/li>\n<li><span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u063a\u0652\u0631\u0650\u0628\u064f<\/span>\u00a0(<i>Al-Maghreb<\/i>)<\/li>\n<li><span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0652\u0639\u0650\u0634\u064e\u0627\u0621\u064f<\/span>\u00a0(<i>Al-Ich\u00e2a)<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><i><a title=\"Saoum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saoum\">Saoum<\/a><\/i>, le respect du\u00a0<a title=\"Je\u00fbne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Je%C3%BBne\">je\u00fbne<\/a>\u00a0lors du mois de\u00a0<a title=\"Ramadan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ramadan\">ramadan<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Zakat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zakat\">Zakat<\/a><\/i>, l&rsquo;aum\u00f4ne l\u00e9gale envers les n\u00e9cessiteux si on est imposable\u00a0: elle consiste en un pr\u00e9l\u00e8vement obligatoire de 2,5\u00a0% d\u00e8s un seuil d&rsquo;imposition de 20\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"dinars\"><a title=\"Dinar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dinar\">dinars<\/a><\/abbr>\u00a0(\u00e9valu\u00e9s \u00e0 84\u00a0grammes d&rsquo;<a title=\"Or\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Or\">or<\/a>\u00a0de\u00a0<span title=\"3\u00a0600 mg\">18<\/span>\u00a0carats)<sup id=\"cite_ref-:4_10-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:4-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li><i><a title=\"Hajj\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hajj\">Hajj<\/a><\/i>, le p\u00e8lerinage\u00a0: il consiste \u00e0 se rendre \u00e0\u00a0<a title=\"La Mecque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Mecque\">La Mecque<\/a>\u00a0au moins une fois dans sa vie, si on en a les moyens mat\u00e9riels et physiques.<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Dans_le_kharidjisme_:_un_sixi\u00e8me_pilier\"><span id=\"Dans_le_kharidjisme_:_un_sixi.C3.A8me_pilier\"><\/span>Dans le kharidjisme\u00a0: un sixi\u00e8me pilier<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En plus des cinq \u00ab\u00a0piliers\u00a0\u00bb ci-dessus, les\u00a0<a title=\"Kharidjisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kharidjisme\">kharidjites<\/a>\u00a0(litt\u00e9ralement, les \u00ab\u00a0sortants\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0dissidents\u00a0\u00bb) ont consid\u00e9r\u00e9, d\u00e8s les d\u00e9buts de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-:39_59-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:39-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>52<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, un \u00ab\u00a0sixi\u00e8me\u00a0\u00bb\u00a0<a title=\"Piliers de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piliers_de_l%27islam\">pilier<\/a><sup id=\"cite_ref-:8_64-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:8-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6.\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Jihad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jihad\"><i>Djihad<\/i><\/a>\u00a0: \u00ab\u00a0abn\u00e9gation\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0effort\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0r\u00e9sistance\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0lutte\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0combat\u00a0\u00bb, parfois traduit par \u00ab\u00a0guerre sainte\u00a0\u00bb.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Dans_le_chiisme_:_jusqu'\u00e0_dix_\u00ab_auxiliaires_de_la_foi_\u00bb\"><span id=\"Dans_le_chiisme_:_jusqu.27.C3.A0_dix_.C2.AB_auxiliaires_de_la_foi_.C2.BB\"><\/span>Dans le chiisme\u00a0: jusqu&rsquo;\u00e0 dix \u00ab\u00a0auxiliaires de la foi\u00a0\u00bb<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En plus des six \u00ab\u00a0piliers\u00a0\u00bb ci-dessus, le\u00a0<a title=\"Chiisme duod\u00e9cimain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme_duod%C3%A9cimain\">chiisme duod\u00e9cimain<\/a>\u00a0(repr\u00e9sentant 80\u00a0% des chiites<sup id=\"cite_ref-:23_65-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:23-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) en rajoute encore quatre<sup id=\"cite_ref-:11_66-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:11-66\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, soit dix au total, qu&rsquo;il nomme \u00ab\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Auxiliaires de la foi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Auxiliaires_de_la_foi\">Auxiliaires de la foi<\/a>\u00a0\u00bb\u00a0:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7.\u00a0<a title=\"Khoms (imp\u00f4t)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Khoms_(imp%C3%B4t)\"><i>Khoms<\/i><\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0cinqui\u00e8me du butin\u00a0\u00bb)\u00a0: il a \u00e9t\u00e9 \u00e9tendu par la suite \u00e0 tout revenu qui ne correspond pas \u00e0 un travail ou \u00e0 un h\u00e9ritage (dons, offrandes, r\u00e9compenses, primes, etc.) afin de r\u00e9mun\u00e9rer les savants consid\u00e9r\u00e9s comme les h\u00e9ritiers des proph\u00e8tes\u00a0;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">8.\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Al Wala' Wal Bara'\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al_Wala%27_Wal_Bara%27\">Al Wala&rsquo; Wal Bara&rsquo;<\/a><\/i>\u00a0(\u00ab\u00a0la loyaut\u00e9 et le d\u00e9saveu\u00a0\u00bb)\u00a0: elle r\u00e9git les rapports de la\u00a0<a title=\"Oumma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oumma\">Oumma<\/a>\u00a0avec le monde ext\u00e9rieur\u00a0: elle implique de reconna\u00eetre l&rsquo;autorit\u00e9 des douze imams de la maison du proph\u00e8te Mahomet (<i><a title=\"Ahl al-bayt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahl_al-bayt\">Ahl al-bayt<\/a><\/i>) et de se d\u00e9savouer de leurs ennemis\u00a0;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">9.\u00a0<a title=\"Ordonnance du bien et interdiction du mal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordonnance_du_bien_et_interdiction_du_mal\"><i>Amr-Bil-Ma&rsquo;r\u016bf Wa Nahi-Anil-Munkar<\/i><\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0ordonnance du bien et interdiction du mal\u00a0\u00bb)\u00a0: elle r\u00e9git les rapports internes de la\u00a0<a title=\"Oumma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oumma\">Oumma<\/a><sup id=\"cite_ref-67\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-67\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>60<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">10.\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Taqiya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Taqiya\">Taqiya<\/a><\/i>\u00a0(<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0arcane du secret\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:28_68-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:28-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>)\u00a0: elle consiste initialement \u00e0 dissimuler sa foi pour \u00e9chapper aux\u00a0<a title=\"Pers\u00e9cutions religieuses\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pers%C3%A9cutions_religieuses\">pers\u00e9cutions religieuses<\/a>\u00a0: par la suite, elle sera d\u00e9voy\u00e9e pour cautionner des entreprises de\u00a0<a title=\"Subversion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Subversion\">subversion<\/a>\u00a0dans le cadre de l&rsquo;activisme\u00a0<a title=\"Politique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Politique\">politique<\/a>\u00a0: en tout \u00e9tat de cause, elle est volontairement pass\u00e9e sous silence<sup id=\"cite_ref-:28_68-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:28-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<a title=\"Isma\u00e9lisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isma%C3%A9lisme\">isma\u00e9liens<\/a>\u00a0(courant minoritaire) rajoutent aux six \u00ab\u00a0piliers\u00a0\u00bb (<i>ark\u0101n<\/i>)\u00a0: (7\u00b0) la\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Wilayah (islam) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Wilayah_(islam)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Wilayah<\/a><\/i>\u00a0(\u00ab\u00a0amour et d\u00e9votion pour Allah, les proph\u00e8tes et l&rsquo;imam\u00a0\u00bb)\u00a0; (8\u00b0) la\u00a0<i><a title=\"Tahara (islam)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tahara_(islam)\">Tahara<\/a><\/i>\u00a0(<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0puret\u00e9 rituelle\u00a0\u00bb<\/span>)<sup id=\"cite_ref-69\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-69\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>62<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; et (9\u00b0) la\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Taqiya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Taqiya\">Taqiya<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-:28_68-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:28-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Par contre, les\u00a0<a title=\"Druzes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Druzes\">druzes<\/a>\u00a0(branche de l&rsquo;isma\u00e9lisme) les rejettent en bloc<sup id=\"cite_ref-:11_66-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:11-66\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Les_croyances_de_la_foi_musulmane\">Les croyances de la foi musulmane<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Foi musulmane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi_musulmane\">Foi musulmane<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"'Aq\u00eeda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%27Aq%C3%AEda\">&lsquo;Aq\u00eeda<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La d\u00e9finition de la\u00a0<a title=\"Foi musulmane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi_musulmane\">foi musulmane<\/a>\u00a0(<span class=\"citation not_fr_quote\" lang=\"ar\">\u00ab\u00a0<span class=\"italique\">\u0625\u0650\u064a\u0645\u064e\u0627\u0646\u064c<\/span>\u00a0\u00bb<\/span>, \u00ab\u00a0<i>\u00eem\u00e2n<\/i>\u00a0\u00bb) d\u00e9coule des textes du Coran ou des hadiths<sup id=\"cite_ref-70\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-70\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>63<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Sans \u00eatre exhaustifs, ces derniers d\u00e9finissent la\u00a0<a title=\"Croyance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Croyance\">croyance<\/a>\u00a0(ou la\u00a0<a title=\"Foi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi\">foi<\/a>) par\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La foi (<i>im\u00e2n<\/i>) est que tu croies (<abbr class=\"abbr\" title=\"Premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>) en Dieu, (<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>) en Ses anges, (<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">3<sup>e<\/sup><\/abbr>) en Ses livres, (<abbr class=\"abbr\" title=\"Quatri\u00e8me\">4<sup>e<\/sup><\/abbr>) en Ses messagers, (<abbr class=\"abbr\" title=\"Cinqui\u00e8me\">5<sup>e<\/sup><\/abbr>) en la r\u00e9alit\u00e9 du jour dernier, et (<abbr class=\"abbr\" title=\"Sixi\u00e8me\">6<sup>e<\/sup><\/abbr>) que tu croies en la r\u00e9alit\u00e9 de la destin\u00e9e, qu&rsquo;elle soit relative au bien ou au mal\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-71\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-71\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:6_72-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:6-72\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans la jurisprudence religieuse, l&rsquo;adh\u00e9rent \u00e0 l&rsquo;islam est nomm\u00e9\u00a0<i>mouslim<\/i>\u00a0(musulman, circoncis de la chair) et l&rsquo;adh\u00e9rent \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Foi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi\"><i>imane<\/i><\/a>\u00a0est nomm\u00e9\u00a0<i>mou&rsquo;min<\/i>\u00a0(croyant, circoncis du c\u0153ur), sans pour autant faire de dissociation entre les deux car ces deux termes sont consid\u00e9r\u00e9s par l&rsquo;islam comme indissociables et compl\u00e9mentaires<sup id=\"cite_ref-:6_72-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:6-72\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans l&rsquo;islam, la croyance et la pratique, le fond et la forme, sont intimement li\u00e9s. En effet, les versets coraniques d\u00e9crivent souvent le croyant\u00a0<i>mou&rsquo;min<\/i>\u00a0comme \u00e9tant \u00ab\u00a0celui qui croit et pratique de bonnes \u0153uvres\u00a0\u00bb. Dans la pratique, cela n&rsquo;exclut pas la pr\u00e9sence de croyants ne pratiquant pas (consid\u00e9r\u00e9s comme \u00ab\u00a0p\u00e9cheurs\u00a0\u00bb), ou des pratiquants ne croyant pas (consid\u00e9r\u00e9s comme \u00ab\u00a0hypocrites\u00a0\u00bb par l&rsquo;islam)<sup id=\"cite_ref-:6_72-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:6-72\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour l&rsquo;islam, les actes sont le reflet de la foi et ils ne valent que selon leurs intentions. Autrement dit, les rites sont inutiles s&rsquo;ils ne sont pas accomplis avec sinc\u00e9rit\u00e9<sup id=\"cite_ref-religions_73-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-religions-73\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>65<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence incompl\u00e8te\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_incompl%C3%A8te\">[r\u00e9f.\u00a0incompl\u00e8te]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Allah\">Allah<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Allah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allah\">Allah<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Dcp7323-Edirne-Eski_Camii_Allah-ds.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e4\/Dcp7323-Edirne-Eski_Camii_Allah-ds.svg\/250px-Dcp7323-Edirne-Eski_Camii_Allah-ds.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e4\/Dcp7323-Edirne-Eski_Camii_Allah-ds.svg\/500px-Dcp7323-Edirne-Eski_Camii_Allah-ds.svg.png 2x\" width=\"250\" height=\"225\" data-file-width=\"522\" data-file-height=\"470\" \/><\/a><figcaption>Allah \u00e9crit en\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i><a title=\"Allah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allah\">Allah<\/a><\/i>\u00a0(avec l&rsquo;article agglutin\u00e9) est le terme sans pluriel, ni genre, utilis\u00e9 par les musulmans et par les arabophones chr\u00e9tiens et juifs en r\u00e9f\u00e9rence \u00e0 Dieu, alors que\u00a0<i>&lsquo;il\u0101h<\/i>\u00a0(<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0625\u0650\u0644\u064e\u0647\u064c<\/span>) est le terme g\u00e9n\u00e9rique utilis\u00e9 pour une divinit\u00e9, une d\u00e9esse ou un dieu<sup id=\"cite_ref-:2_74-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:2-74\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>66<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L\u2019islam croit en un dieu unique, cr\u00e9ateur de toute chose, ma\u00eetre du jour du Jugement Dernier<sup id=\"cite_ref-:113_75-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:113-75\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, qui juge souverainement les \u00eatres suivant des crit\u00e8res imp\u00e9n\u00e9trables et indiscutables<sup id=\"cite_ref-76\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-76\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0ayant \u00e9t\u00e9 r\u00e9dig\u00e9 en langue arabe, c&rsquo;est donc naturellement le terme\u00a0<i>Allah<\/i>\u00a0qui est utilis\u00e9 pour d\u00e9signer ce dieu unique, cr\u00e9ateur, omnipr\u00e9sent et omniscient<sup id=\"cite_ref-:07_77-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:07-77\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, terme qu&rsquo;on retrouve notamment dans la profession de foi (<i><a title=\"Chahada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chahada\">Chahada<\/a><\/i>)\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0J&rsquo;atteste qu&rsquo;Il n&rsquo;y a pas de divinit\u00e9 si ce n&rsquo;est Dieu (<i>Allah<\/i>) et que Mohammed est Son messager\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(<i>Ashhadu an l\u00e2 il\u00e2ha illa-ll\u00e2h wa ashhadu ana Mouhammadan Ras\u00fblu-l-ll\u00e2h<\/i>)<sup id=\"cite_ref-78\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-78\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>70<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Certains passages coraniques rappellent que le nom\u00a0<i>Allah<\/i>\u00a0d\u00e9signait pour les Mecquois avant la p\u00e9riode islamique le Dieu cr\u00e9ateur<sup id=\"cite_ref-79\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-79\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:113_75-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:113-75\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-80\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>71<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le terme\u00a0<i>Ilah<\/i>\u00a0appara\u00eet, pr\u00e9c\u00e9d\u00e9 de l\u2019article, dans la\u00a0<a title=\"Litt\u00e9rature pr\u00e9islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_pr%C3%A9islamique\">po\u00e9sie pr\u00e9islamique<\/a>\u00a0comme un nom divin impersonnel et signifie le dieu \u00e9voqu\u00e9 dans le contexte (d\u00e9j\u00e0 mentionn\u00e9, par exemple\u2026)<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Wikip\u00e9dia:Style encyclop\u00e9dique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Style_encyclop%C3%A9dique#Clair\">[pas\u00a0clair]<\/a><\/sup>. Cette litt\u00e9rature montre aussi que le nom\u00a0<i>All\u00e2h<\/i>\u00a0est la contraction de\u00a0<i>al-&lsquo;il\u00e2h<\/i><sup id=\"cite_ref-81\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-81\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>72<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le terme\u00a0<i>Allah<\/i>\u00a0est attest\u00e9 dans des po\u00e8mes des tribus arabes chr\u00e9tiennes d&rsquo;Arabie comme les\u00a0<a title=\"Ghassanides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ghassanides\">Ghassanides<\/a>\u00a0et les Tanukhides<sup id=\"cite_ref-82\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-82\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>73<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-83\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-83\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>74<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-84\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-84\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Une inscription du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle trouv\u00e9e \u00e0 Umm al-Jimal atteste de l\u2019usage de ce nom<sup id=\"cite_ref-:07_77-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:07-77\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-85\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-85\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>76<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dans une inscription chr\u00e9tienne datant de 512, les r\u00e9f\u00e9rences \u00e0 Allah sont en arabe et en aram\u00e9en, soit \u00ab\u00a0Allah\u00a0\u00bb et \u00ab\u00a0Alaha\u00a0\u00bb\u00a0; l&rsquo;inscription commence par la d\u00e9claration\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Par le secours d&rsquo;Allah\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-86\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>77<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-87\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-87\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le nom Allah \u00e9tait donc utilis\u00e9 par les chr\u00e9tiens arabophones avant l\u2019islam<sup id=\"cite_ref-:34_88-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:34-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>79<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Allah est pr\u00e9sent dans le Coran mais ce texte n\u2019a pas pour but d\u2019exposer ses attributs. Le Coran est regard\u00e9 par les musulmans comme la parole de Dieu, qui demeure inaccessible, bien que ses \u00ab\u00a0perfections transcendantes\u00a0\u00bb soient \u00e9voqu\u00e9es<sup id=\"cite_ref-:113_75-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:113-75\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dans le Coran, certains versets donnent une image anthropomorphique d\u2019Allah\u00a0: il a une face, des mains, des yeux\u2026 Ces descriptions ont fait l\u2019objet de d\u00e9bats ex\u00e9g\u00e9tiques et th\u00e9ologiques<sup id=\"cite_ref-:113_75-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:113-75\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. S\u2019appuyant sur les hadiths d\u2019une part et sur le\u00a0<a title=\"Tafsir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tafsir\">tafsir<\/a>\u00a0de l\u2019autre, la th\u00e9ologie (<i><a title=\"Kal\u00e2m\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kal%C3%A2m\">\u2018ilm al-kalam<\/a><\/i>), principalement d\u2019origine mutazilite, s\u2019est pench\u00e9e sur la question du divin, de son unicit\u00e9 et de sa justice. La question du rapport entre l\u2019essence divine et ses attributs est particuli\u00e8rement sensible, certains traditionalistes refusant toute recherche rationnelle<sup id=\"cite_ref-:113_75-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:113-75\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Anges\">Anges<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Malaikas (anges)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malaikas_(anges)\">Malaikas (anges)<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Israfel_blowing_nafir.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/33\/Israfel_blowing_nafir.jpg\/250px-Israfel_blowing_nafir.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/33\/Israfel_blowing_nafir.jpg\/500px-Israfel_blowing_nafir.jpg 2x\" width=\"183\" height=\"220\" data-file-width=\"1955\" data-file-height=\"2345\" \/><\/a><figcaption>Repr\u00e9sentation d&rsquo;un ange, probablement Israfel. 750-1258, \u00e9poque Abbaside.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le Coran affirme l&rsquo;<a title=\"Foi musulmane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi_musulmane#Les_six_axiomes_de_la_Foi\">existence des anges<\/a>\u00a0(<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0645\u064e\u0644\u064e\u0643\u064c<\/span>,\u00a0<i>malak<\/i>), \u00e0 laquelle tout musulman doit croire<sup id=\"cite_ref-89\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-89\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>80<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-2008_Clark_et_Chebel_90-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-2008_Clark_et_Chebel-90\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>81<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ils sont les ambassadeurs de Dieu (comme ses homologues en h\u00e9breu,\u00a0<i>malakh<\/i>, et en grec,\u00a0<i><a title=\"Ang\u00e9los\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ang%C3%A9los\">ang\u00e9los<\/a><\/i>), dont ils ex\u00e9cutent ou transmettent les ordres.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Statuts_des_anges\">Statuts des anges<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si le Coran pr\u00e9sente les anges comme soumis \u00e0 Allah, qu&rsquo;il\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0est cat\u00e9gorique quant \u00e0 leur ob\u00e9issance, [\u2026] il est en contradiction avec leur nature cr\u00e9\u00e9e et leur relation \u00e0 cet \u00e9gard avec les Djinn et Shayatin (satans).\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:117_91-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:117-91\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>82<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La parfaite ob\u00e9issance des anges est une lecture traditionnelle des r\u00e9cits autour de la Cr\u00e9ation<sup id=\"cite_ref-92\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-92\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>83<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Certains \u00e9rudits comme Tabari et Ashari ont accept\u00e9 les anges d\u00e9chus et ne croyaient pas \u00e0 l&rsquo;impeccabilit\u00e9 des anges. Ils soutiennent que seuls les messagers parmi les anges sont infaillibles<sup id=\"cite_ref-93\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-93\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>84<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le Coran parle de la chute d&rsquo;<a title=\"Iblis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iblis\">Iblis<\/a>\u00a0dans plusieurs sourates<sup id=\"cite_ref-:35_94-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:35-94\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>85<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Une autre sourate est une\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0difficult\u00e9 dans la doctrine de l\u2019impeccabilit\u00e9 des anges\u00a0\u00bb<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Wikip\u00e9dia:Style encyclop\u00e9dique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Style_encyclop%C3%A9dique#Clair\">[pas\u00a0clair]<\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-:117_91-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:117-91\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>82<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle fait allusion \u00e0\u00a0<a title=\"Harout et Marout\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Harout_et_Marout\">Harout et Marout<\/a>, anges d\u00e9chus pour avoir succomb\u00e9 aux plaisirs de la chair. Selon le r\u00e9cit, ceux-ci ont \u00e9t\u00e9 enferm\u00e9s dans une fosse et auraient enseign\u00e9 aux hommes la magie<sup id=\"cite_ref-:09_95-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:09-95\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les musulmans croient que les anges sont faits de lumi\u00e8re. Ce verset coranique les d\u00e9crit ainsi\u00a0: \u00ab\u00a0Louange \u00e0 Allah, Cr\u00e9ateur des cieux et de la terre, qui a fait des Anges des messagers dot\u00e9s de deux, trois, ou quatre ailes. Il ajoute \u00e0 la cr\u00e9ation ce qu&rsquo;Il veut, car Allah est Omnipotent\u00a0\u00bb (Coran, sourate 35, verset 1)<sup id=\"cite_ref-2008_Clark_et_Chebel_90-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-2008_Clark_et_Chebel-90\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>81<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-96\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-96\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>87<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-97\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-97\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-98\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-98\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parmi les anges,\u00a0<a title=\"Gabriel (archange)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriel_(archange)\">Gabriel<\/a>\u00a0(Jibr\u00eel),\u00a0<a title=\"Michel (archange)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_(archange)\">Michel<\/a>\u00a0(M\u00eek\u00e2&rsquo;\u00eel) et\u00a0<a title=\"Rapha\u00ebl (archange)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rapha%C3%ABl_(archange)\">Rapha\u00ebl<\/a>\u00a0(Isr\u00e2f\u00eel)<sup id=\"cite_ref-israfil_99-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-israfil-99\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>90<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0jouent des r\u00f4les d&rsquo;une importance consid\u00e9rable. \u00c0 leur t\u00eate, l&rsquo;archange Gabriel est charg\u00e9 de la r\u00e9v\u00e9lation (coranique entre autres<sup id=\"cite_ref-100\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-100\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>91<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>), en laquelle il y a\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0vie pour les \u00e2mes et les c\u0153urs\u00a0\u00bb<\/span>. L&rsquo;archange Michel est charg\u00e9 de la pluie, en laquelle il y a\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0vie pour la terre, les plantes et les animaux\u00a0\u00bb<\/span>. L&rsquo;archange Rapha\u00ebl est charg\u00e9 de souffler dans la trompe, en laquelle il y a\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0vie des \u00eatres apr\u00e8s leur mort\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-101\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-101\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>92<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Existence_des_djinns\">Existence des djinns<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Djinn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Djinn\">Djinn<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La plupart des musulmans croient en l&rsquo;existence des\u00a0<a title=\"Djinn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Djinn\">djinns<\/a>. G\u00e9nies pr\u00e9-islamiques, les djinns sont, pour l&rsquo;islam, des cr\u00e9atures cr\u00e9\u00e9es pour adorer Allah<sup id=\"cite_ref-:26_102-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:26-102\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ils sont invisibles mais capables de prendre une forme humaine ou animale. La sourate\u00a0<a title=\"Al-Jinn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Jinn\">al-jinn<\/a>\u00a0leur est particuli\u00e8rement consacr\u00e9e<sup id=\"cite_ref-:26_102-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:26-102\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les djinns peuvent \u00eatre d\u00e9moniaques ou ang\u00e9liques<sup id=\"cite_ref-:26_102-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:26-102\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ils partagent de nombreuses caract\u00e9ristiques avec les humains tout en ayant leur propre \u00ab\u00a0nature originelle\u00a0\u00bb (<i><a title=\"Fitra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fitra\">fitra<\/a><\/i>). Ils s&rsquo;apparentent \u00e0 la soci\u00e9t\u00e9 humaine et peuvent \u00e9galement appartenir \u00e0 diff\u00e9rentes religions<sup id=\"cite_ref-103\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-103\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>94<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La nature des djinns interroge les chercheurs. Pour Reynolds, djinns et d\u00e9mons appartiennent au m\u00eame genre et sont des anges d\u00e9chus, les djinns pouvant cependant croire en Dieu. Crone consid\u00e8re que les djinns sont d\u2019une esp\u00e8ce diff\u00e9rente des anges. Enfin, Dye, consid\u00e8re que les djinns ont \u00e9t\u00e9 assimil\u00e9s par le Coran aux d\u00e9mons, sans s\u2019int\u00e9resser \u00e0 leur nature r\u00e9elle, et que le Coran cherche \u00e0 diaboliser les djinns et les pr\u00e9sente comme des cr\u00e9atures \u00e0 la fois dangereuses et amorales, ce qui les rapproche des d\u00e9mons vus par le christianisme; la pr\u00e9sentation coranique des djinns s\u2019ins\u00e8re, toujours selon Dye, dans le courant chr\u00e9tien de diaboliser les \u00eatres interm\u00e9diaires entre Dieu et les hommes<sup id=\"cite_ref-:214_104-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:214-104\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>95<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour d&rsquo;autres, ce sont simplement des \u00e9l\u00e9ments pa\u00efens, int\u00e9gr\u00e9s dans une religion monoth\u00e9iste et rendus comparables \u00e0 l&rsquo;homme<sup id=\"cite_ref-105\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-105\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>96<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Satan\">Satan<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Iblis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iblis\">Iblis<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Dive (mythologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dive_(mythologie)\">Dive (mythologie)<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il y a d\u00e9bat au sein de l&rsquo;islam au sujet d&rsquo;<a title=\"Iblis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iblis\">Iblis<\/a>\u00a0(Satan, le diable)\u00a0: appartient-il au monde des\u00a0<a title=\"Djinn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Djinn\">djinns<\/a>\u00a0(abeings ardents et a\u00e9riens<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Wikip\u00e9dia:Style encyclop\u00e9dique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Style_encyclop%C3%A9dique#Clair\">[pas\u00a0clair]<\/a><\/sup>)<sup id=\"cite_ref-106\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-106\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, ou est-il un ange d\u00e9chu (\u00eatre de lumi\u00e8re, parfois consid\u00e9r\u00e9 comme ign\u00e9), le Coran \u00e9tant contradictoire sur ce point<sup id=\"cite_ref-:26_102-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:26-102\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0? Les\u00a0<a title=\"Salafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme\">salafistes<\/a>\u00a0(tenants du dernier avis) fondent leur position sur la lecture de la sourate\u00a0<a title=\"Al-Baqara\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Baqara\">Al-Baqara<\/a>, alors que les\u00a0<a title=\"Soufisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme\">soufis<\/a>\u00a0(tenants du premier avis) fondent la leur sur celle de la sourate\u00a0<a title=\"Al-Kahf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Kahf\">Al-Kahf<\/a>\u00a0notamment<sup id=\"cite_ref-107\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-107\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-108\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-108\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-109\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-109\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>. Si Iblis est pr\u00e9sent\u00e9 par le texte coranique tant\u00f4t comme un ange d\u00e9chu<sup id=\"cite_ref-djinn_110-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-djinn-110\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>98<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, tant\u00f4t comme un djinn<sup id=\"cite_ref-111\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-111\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>99<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, la majorit\u00e9 des commentateurs du Coran (le\u00a0<i>jumh\u00fbr<\/i>), le consid\u00e8re comme un ange d\u00e9chu devenu djinn<sup id=\"cite_ref-112\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-112\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>100<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;islam reconna\u00eet l&rsquo;existence de divers satans (<i><a title=\"Sheitan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sheitan\">sheitan<\/a><\/i>) subordonn\u00e9s. Ils causent du tort et incitent les humains \u00e0 p\u00e9cher<sup id=\"cite_ref-113\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-113\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>101<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9critures\"><span id=\".C3.89critures\"><\/span>\u00c9critures<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;islam reconnait plusieurs textes comme \u00e9tant des textes r\u00e9v\u00e9l\u00e9s. Les plus connus sont le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0(<i>qour\u2019\u00e2n<\/i>) r\u00e9v\u00e9l\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>, la\u00a0<a title=\"Torah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torah\">Torah<\/a>\u00a0(<i>tawr\u00e2t<\/i>) r\u00e9v\u00e9l\u00e9e \u00e0 Mo\u00efse,\u00a0<a title=\"Livre des Psaumes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livre_des_Psaumes\">les Psaumes<\/a>\u00a0(<i>zabo\u00fbr<\/i>) r\u00e9v\u00e9l\u00e9s \u00e0 David, les\u00a0<a title=\"\u00c9vangile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vangile\">\u00c9vangiles<\/a>\u00a0(<i>inj\u00eel<\/i>) r\u00e9v\u00e9l\u00e9s \u00e0 J\u00e9sus<sup id=\"cite_ref-:19_114-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:19-114\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>102<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-115\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-115\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>103<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il y a aussi des r\u00e9f\u00e9rences aux feuillets d&rsquo;Abraham et de Mo\u00efse dans le Coran<sup id=\"cite_ref-116\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-116\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>104<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.Le Coran porte n\u00e9anmoins une accusation contre les\u00a0<a title=\"Juifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juifs\">juifs<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chr%C3%A9tien\">chr\u00e9tiens<\/a>\u00a0d&rsquo;avoir falsifi\u00e9 leurs \u00c9critures. Elle s&rsquo;inscrit dans le prolongement du refus de ceux-ci de reconna\u00eetre Mahomet comme proph\u00e8te et dans l&rsquo;accusation port\u00e9e contre ceux-ci d&rsquo;\u00eatre de mauvaise foi<sup id=\"cite_ref-Urvoy_2017_117-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Urvoy_2017-117\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>105<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette accusation a une mise en place longue et la forme maximaliste d&rsquo;<a title=\"Ibn Hazm\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Hazm\">Ibn Hazm<\/a>, de r\u00e9futation syst\u00e9matique, est celle aujourd&rsquo;hui largement r\u00e9pandue dans le monde musulman<sup id=\"cite_ref-Urvoy_2017_117-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Urvoy_2017-117\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>105<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Jacques Jomier consid\u00e8re ces critiques comme\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0insoutenables scientifiquement\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-118\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-118\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>106<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-119\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-119\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>107<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon les musulmans, le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0est le dernier des livres r\u00e9v\u00e9l\u00e9s, car Mahomet est pour eux le dernier proph\u00e8te et, de toutes ces \u00e9critures r\u00e9v\u00e9l\u00e9es, seul le texte du Coran serait demeur\u00e9 intact. Le texte des autres livres r\u00e9v\u00e9l\u00e9s aurait \u00e9t\u00e9 falsifi\u00e9s sur Terre, mais pr\u00e9serv\u00e9s dans les cieux.<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"R\u00e9v\u00e9lation_du_Coran\"><span id=\"R.C3.A9v.C3.A9lation_du_Coran\"><\/span>R\u00e9v\u00e9lation du Coran<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Surat_al-Fatiha_inscribed_upon_the_shoulder_blade_of_a_camel.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Surat_al-Fatiha_inscribed_upon_the_shoulder_blade_of_a_camel.jpg\/120px-Surat_al-Fatiha_inscribed_upon_the_shoulder_blade_of_a_camel.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Surat_al-Fatiha_inscribed_upon_the_shoulder_blade_of_a_camel.jpg\/250px-Surat_al-Fatiha_inscribed_upon_the_shoulder_blade_of_a_camel.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"105\" height=\"220\" data-file-width=\"1069\" data-file-height=\"2230\" \/><\/a><figcaption>Calligraphie de la sourate\u00a0<a title=\"Al-Fatiha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Fatiha\">Al-Fatiha<\/a>, sur une omoplate de chameau,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le Coran\u00a0(en\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span title=\"Arabe\"><span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0652\u0642\u064f\u0631\u0652\u0622\u0646\u064f<\/span><\/span>,\u00a0<i><span title=\"Transcription ALA-LC\"><span class=\"lang-ar-latn-alalc97\" lang=\"ar-latn-alalc97\">al-Qor\u2019\u0101n<\/span><\/span><\/i><span class=\"t_nihongo_help noprint\"><span class=\"t_nihongo_icon\"><sup><a title=\"Wikip\u00e9dia:Unicode\/Test\/arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Unicode\/Test\/arabe\">?<\/a><\/sup><\/span><\/span>,\u00a0<span title=\"Information compl\u00e9mentaire\">\u00ab\u00a0la r\u00e9citation\u00a0\u00bb<\/span>)\u00a0est le principal\u00a0<a title=\"Texte sacr\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Texte_sacr%C3%A9\">texte sacr\u00e9<\/a>\u00a0de l&rsquo;islam. Il contient 114\u00a0<a title=\"Sourate\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sourate\">sourates<\/a>, commen\u00e7ant par la sourate\u00a0<a title=\"Al-Fatiha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Fatiha\"><i>al-F\u0101ti\u1e25ah<\/i><\/a>\u00a0(<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0633\u064f\u0651\u0648\u0631\u064e\u0629\u064f \u0671\u0644\u0652\u0641\u064e\u0627\u062a\u0650\u062d\u064e\u0629\u0650<\/span>), aussi appel\u00e9e\u00a0<i>al-Hamd<\/i>\u00a0(<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0671\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f\u0650<\/span>), et se terminant par la sourate\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Al-Nas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Nas\"><i>al-N\u0101s<\/i><\/a>\u00a0(<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0633\u064f\u0648\u0631\u064e\u0629\u064f \u0671\u0644\u0646\u064e\u0651\u0627\u0633\u0650<\/span>). Pour les\u00a0<a title=\"Musulman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulman\">sunnites<\/a>, il reprend\u00a0<i>verbatim<\/i>\u00a0la parole du Dieu unique<sup id=\"cite_ref-:32_120-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:32-120\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>108<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ce livre est le plus ancien document arabe complet<sup id=\"cite_ref-121\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-121\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0connu<sup id=\"cite_ref-122\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-122\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>109<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-123\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-123\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>110<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La tradition musulmane le pr\u00e9sente comme un ouvrage en arabe \u00ab\u00a0clair\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0pur\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-124\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-124\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>111<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, avec le caract\u00e8re sp\u00e9cifique d&rsquo;<a title=\"Dogme de l'inimitabilit\u00e9 du Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dogme_de_l%27inimitabilit%C3%A9_du_Coran\">inimitabilit\u00e9<\/a>\u00a0dans la forme comme dans le fond<sup id=\"cite_ref-Cuypers_&amp;_Gobillot_125-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Cuypers_&amp;_Gobillot-125\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>112<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour les musulmans, le Coran regroupe les paroles d&rsquo;<a title=\"Allah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allah\">Allah<\/a>,\u00a0<a title=\"Aya (islam)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aya_(islam)\">r\u00e9v\u00e9lations<\/a>\u00a0(<i>\u0101y\u0101t<\/i>) faites au dernier\u00a0<a title=\"Proph\u00e8te\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Proph%C3%A8te\">proph\u00e8te<\/a>\u00a0et messager de Dieu\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064f<\/span>,\u00a0<i>Muhammad<\/i>, \u00ab\u00a0le lou\u00e9\u00a0\u00bb) \u00e0 partir de 610\u2013612 jusqu&rsquo;\u00e0 sa mort en 632<sup id=\"cite_ref-126\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-126\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>113<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0par l&rsquo;<a title=\"Gabriel (archange)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriel_(archange)\">archange Gabriel<\/a>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u062c\u0650\u0628\u0652\u0631\u0650\u064a\u0644\u064c<\/span>,\u00a0<i>Jibr\u00eel<\/i>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon les traditions, Mahomet \u00e9tant\u00a0<a title=\"Analphab\u00e9tisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Analphab%C3%A9tisme\">analphab\u00e8te<\/a>\u00a0jusqu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;\u00e2ge avanc\u00e9 de 40\u00a0ans<sup id=\"cite_ref-127\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-127\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, il n&rsquo;est pas celui qui a mis par \u00e9crit le Coran. Durant la vie de Mahomet, la transmission des textes se faisait principalement de mani\u00e8re orale et se fondait sur cette \u00ab\u00a0r\u00e9citation\u00a0\u00bb qu&rsquo;\u00e9voque pr\u00e9cis\u00e9ment le terme\u00a0<i>qur&rsquo;\u0101n<\/i>, m\u00eame apr\u00e8s l&rsquo;\u00e9tablissement \u00e0 M\u00e9dine. Le terme \u00ab\u00a0collecte\u00a0\u00bb\u00a0<i>(jama&rsquo;a)<\/i>\u00a0a \u00e9t\u00e9 rendu ambigu par les lexicographes musulmans pour y rajouter l&rsquo;id\u00e9e de m\u00e9morisation. Cette \u00e9volution permet de r\u00e9soudre des contradictions internes aux traditions et d&rsquo;occulter les luttes entourant la mise \u00e0 l&rsquo;\u00e9crit du Coran<sup id=\"cite_ref-128\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-128\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>114<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Certains versets ou groupes de versets ont \u00e9t\u00e9 occasionnellement \u00e9crits sur des omoplates de chameaux ou des morceaux de cuir, par des croyants. Il s&rsquo;agit de t\u00e9moignages fragmentaires et rudimentaires de la notation<sup id=\"cite_ref-A_129-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-A-129\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>115<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-130\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-130\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>116<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Toujours selon ces traditions, peu apr\u00e8s la mort de Mahomet (en 632), un premier recueil du Coran fut compil\u00e9 sous l&rsquo;autorit\u00e9 du premier calife et beau-p\u00e8re de Mahomet,\u00a0<a title=\"Abou Bakr As-Siddiq\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abou_Bakr_As-Siddiq\">Abou Bakr As-Siddiq<\/a><sup id=\"cite_ref-ref-1_131-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-ref-1-131\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>117<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, qui, \u00e0 la demande d&rsquo;<a title=\"Omar ibn al-Khatt\u00e2b\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Omar_ibn_al-Khatt%C3%A2b\">Omar ibn al-Khatt\u00e2b<\/a>, lorsqu&rsquo;un grand nombre de compagnons ayant m\u00e9moris\u00e9 le Coran par c\u0153ur furent tu\u00e9s \u00e0 la\u00a0<a title=\"Bataille d'Al-Yamama\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bataille_d%27Al-Yamama\">bataille d&rsquo;Al-Yamama<\/a>, met le scribe du proph\u00e8te\u00a0<a title=\"Zayd ibn Th\u00e2bit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zayd_ibn_Th%C3%A2bit\">Zayd ibn Th\u00e2bit<\/a>\u00a0\u00e0 la t\u00eate d&rsquo;une commission ayant pour mission de r\u00e9unir tous les passages r\u00e9cit\u00e9s de son vivant afin de les sauvegarder dans un \u00e9crit d\u00e9pos\u00e9 entre les mains de sa fille\u00a0<a title=\"A\u00efcha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%AFcha\">A\u00efcha<\/a>, veuve de Mahomet.Le troisi\u00e8me calife,\u00a0<a title=\"Othm\u00e2n ibn Aff\u00e2n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Othm%C3%A2n_ibn_Aff%C3%A2n\">Othm\u00e2n ibn Aff\u00e2n<\/a>\u00a0(644-656), \u00e0 la suite de divergences de r\u00e9citations survenues entre Irakiens et Syriens, aurait demand\u00e9 \u00e0 Hafsa de lui pr\u00eater le manuscrit en sa possession afin de fixer un texte unique et officiel \u00e0 partir de cette \u00e9dition et d&rsquo;exp\u00e9dier des copies reli\u00e9es dans les diff\u00e9rentes provinces musulmanes<sup id=\"cite_ref-:4_10-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:4-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-132\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-132\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>118<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Afin d&rsquo;\u00e9liminer tout risque d&rsquo;erreur et de parer \u00e0 toute \u00e9ventuelle contestation, la commission n&rsquo;accepta que les \u00e9crits qui avaient \u00e9t\u00e9 r\u00e9dig\u00e9s en pr\u00e9sence de Mahomet et exigea deux t\u00e9moins fiables \u00e0 l&rsquo;appui, qui avaient r\u00e9ellement entendu Mahomet r\u00e9citer les versets en question<sup id=\"cite_ref-133\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-133\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>119<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Malgr\u00e9 ces efforts pour pr\u00e9venir tout\u00a0<a title=\"Schisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Schisme\">schisme<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;int\u00e9rieur de l&rsquo;islam, les\u00a0<a title=\"Kharidjisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kharidjisme\">kharidjites<\/a>, par\u00a0<a title=\"Puritanisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Puritanisme\">puritanisme<\/a>, ont rejet\u00e9 notamment comme apocryphe la sourate\u00a0<a title=\"Yusuf (sourate)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yusuf_(sourate)\"><i>Yusuf<\/i><\/a>, en ce qu&rsquo;elle \u00e9voquerait en des termes scabreux la femme du\u00a0<a title=\"Potiphar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Potiphar\">Potiphar<\/a>\u00a0d&rsquo;\u00c9gypte s&rsquo;entichant du beau\u00a0<a title=\"Joseph (fils de Jacob)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_(fils_de_Jacob)\">Joseph<\/a>\u00a0(Youssef dans le r\u00e9cit coranique) et ce, en d\u00e9pit du r\u00e9cit biblique convergent quant \u00e0 cette affaire<sup id=\"cite_ref-:4_10-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:4-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aujourd&rsquo;hui, de nouvelles approches r\u00e9\u00e9tudient les traditions musulmanes. Ainsi, toutes les traditions de compilation sous Abu Bakr et celle d&rsquo;Othman remontent \u00e0 Ibn Shih\u0101b al-Zuhr\u012b, mais pour Fran\u00e7ois D\u00e9roche,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0il n\u2019est pas totalement certain que le r\u00e9cit d\u2019al-Zuhr\u012b ne soit pas le r\u00e9sultat sinon d\u2019une falsification totale, du moins d\u2019une r\u00e9\u00e9criture de l\u2019histoire\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-D\u00e9roche_134-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-D%C3%A9roche-134\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>120<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les sources anciennes montrent, en r\u00e9alit\u00e9, une multiplicit\u00e9 de traditions<sup id=\"cite_ref-D\u00e9roche_134-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-D%C3%A9roche-134\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>120<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;examen de fragments, pourtant cens\u00e9s \u00eatre post\u00e9rieurs \u00e0 Othman, montre que l&rsquo;\u00e9criture manque encore de pr\u00e9cision. L&rsquo;absence de diacritique sur toutes les lettres laisse\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0la porte ouverte aux divergences\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-D\u00e9roche_134-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-D%C3%A9roche-134\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>120<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La nature de l\u2019intervention du calife \u2018Uthm\u0101n serait donc diff\u00e9rente de celle que la tradition lui attribue.\u00a0\u00bb<\/span>. Pour Amir-Moezzi, la plupart des traditions li\u00e9es \u00e0 la collecte du Coran naissent \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque omeyyade, quelques dizaines d&rsquo;ann\u00e9es apr\u00e8s les faits\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0quelques dizaines d&rsquo;ann\u00e9es qui comptent pour plusieurs si\u00e8cles tant entre les deux \u00e9poques, les \u00e9normes cons\u00e9quences des guerres civiles et des grandes et fulgurantes conqu\u00eates ont boulevers\u00e9 l&rsquo;histoire et la mentalit\u00e9 des premiers musulmans\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-135\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-135\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>121<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour Anne-Sylvie Boisliveau,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0[Viviane Comerro] revient une derni\u00e8re fois, et magistralement, prouver qu\u2019il y a eu \u00ab\u00a0th\u00e9ologisation progressive de l\u2019histoire du texte canonis\u00e9\u00a0\u00bb\u00a0: les informations transmises en Islam \u00e0 propos de la mani\u00e8re dont le Coran a \u00e9t\u00e9 rassembl\u00e9 et fix\u00e9 ont \u00e9t\u00e9 rendues conformes au dogme d\u00e9finissant le Coran\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-136\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-136\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>122<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Concernant ces questions de la r\u00e9daction du Coran, les chercheurs proposent diff\u00e9rentes alternatives allant d\u2019une dur\u00e9e de mise \u00e0 l&rsquo;\u00e9crit courte \u00e0 partir de l&rsquo;\u0153uvre d&rsquo;un seul auteur jusqu\u2019\u00e0 un travail r\u00e9dactionnel collectif et tardif. Deux principaux mod\u00e8les se d\u00e9gagent\u00a0: celui d\u2019une \u00ab\u00a0collecte\u00a0\u00bb pr\u00e9coce du texte coranique sous le calife\u00a0<a title=\"Othm\u00e2n ibn Aff\u00e2n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Othm%C3%A2n_ibn_Aff%C3%A2n\">Othm\u00e2n ibn Aff\u00e2n<\/a>, \u00e0 c\u00f4t\u00e9 de celui d\u2019une \u00ab\u00a0r\u00e9daction\u00a0\u00bb collective et progressive tout au long du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle ayant abouti \u00e0 une forme quasi-d\u00e9finitive sous le califat d&rsquo;<a title=\"Abd Al-Malik (calife omeyyade)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abd_Al-Malik_(calife_omeyyade)\">Abd Al-Malik<\/a><sup id=\"cite_ref-137\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-137\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>123<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour Fran\u00e7ois D\u00e9roche (du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mod\u00e8le),\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0l\u2019histoire de la vulgate coranique est donc \u00e0 reconsid\u00e9rer sur une plus longue dur\u00e9e. Si les bases en ont \u00e9t\u00e9 jet\u00e9es assez t\u00f4t, avant l\u2019intervention du calife \u02bfUthm\u0101n, le\u00a0<i>rasm<\/i>\u00a0[litt. \u00ab\u00a0trac\u00e9\u00a0\u00bb] n\u2019\u00e9tait pas encore stabilis\u00e9 \u00e0 l\u2019\u00e9poque o\u00f9 a \u00e9t\u00e9 copi\u00e9 le Parisino-petropolitanus et ne le sera sans doute pas avant le IIe \/VIIIe si\u00e8cle\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-138\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-138\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>124<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En effet, ce manuscrit contient encore des variantes au niveau du\u00a0<i>rasm<\/i>\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0qui ne sont ni conformes \u00e0 celles que reconna\u00eet la tradition, ni r\u00e9ductibles \u00e0 des particularit\u00e9s orthographiques\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-139\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-139\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>125<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dye conclut que\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0si certains \u00e9crits coraniques datent de l\u2019\u00e9poque du Proph\u00e8te, il ne convient pas pour autant de se limiter au \u1e24i\u01e7\u0101z du premier tiers du VIIe si\u00e8cle pour comprendre l\u2019histoire du Coran. Il y a eu une activit\u00e9 compositionnelle et r\u00e9dactionnelle apr\u00e8s la mort de Mu\u1e25ammad. Les r\u00e9dacteurs du Coran sont des auteurs (et non de simples compilateurs) qui ont pu r\u00e9organiser, r\u00e9interpr\u00e9ter et r\u00e9\u00e9crire des textes pr\u00e9existants, voire ajouter des nouvelles p\u00e9ricopes [\u2026]\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:05_140-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:05-140\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>126<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le Coran est compos\u00e9 de cent-quatorze chapitres nomm\u00e9s\u00a0<i><a title=\"Sourate\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sourate\">sourates<\/a><\/i>, de longueurs variables. Chaque chapitre est connu sous un ou plusieurs titres. Ces titres proviennent soit des premiers mots du chapitre, soit d&rsquo;un \u00e9pisode consid\u00e9r\u00e9 comme pr\u00e9gnant. Ils n&rsquo;appartiennent pas \u00e0 la r\u00e9v\u00e9lation et ne figurent pas dans les premiers manuscrits coraniques connus, mais furent rajout\u00e9s par des scribes pour distinguer les chapitres du Coran<sup id=\"cite_ref-:13_141-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:13-141\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>127<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S&rsquo;il n&rsquo;y a aujourd&rsquo;hui qu&rsquo;un seul\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>, il existe sept lectures canoniques nomm\u00e9es\u00a0<i><a title=\"Lectures du Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lectures_du_Coran\">Qir\u00e2\u2019at<\/a><\/i>. En effet, apr\u00e8s que le Coran a \u00e9t\u00e9 fix\u00e9 par \u00e9crit, on en a pr\u00e9cis\u00e9 ult\u00e9rieurement la vocalisation et \u00e9tabli les r\u00e8gles de la psalmodie. Seules deux variantes de lectures du\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0(<i>Qir\u00e2\u2019at)<\/i>\u00a0sont v\u00e9ritablement connues de la plupart des musulmans et ont fait l&rsquo;objet d\u2019une r\u00e9elle diffusion dans le monde arabe\u00a0: la lecture occidentale (en\u00a0<a title=\"Afrique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afrique\">Afrique<\/a>) ou lecture de\u00a0<a title=\"M\u00e9dine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9dine\">M\u00e9dine<\/a>\u00a0est connue sous le nom de \u00ab\u00a0lecture de Warch\u00a0\u00bb\u00a0; et la lecture orientale (en\u00a0<a title=\"Asie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asie\">Asie<\/a>) ou lecture de\u00a0<a title=\"Koufa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Koufa\">Koufa<\/a>\u00a0est connue, quant \u00e0 elle, sous le nom de \u00ab\u00a0lecture de Hafs\u00a0\u00bb, chaque nom \u00e9tant tir\u00e9 du nom du sp\u00e9cialiste de cette science. La diff\u00e9rence entre les lectures tient avant tout \u00e0 la psalmodie, la mani\u00e8re de lire, de prononcer. C\u2019est d\u2019ailleurs pour cela que l\u2019on parle de \u00ab\u00a0lecture\u00a0\u00bb. Mais il existe aussi et surtout des diff\u00e9rences dans le d\u00e9coupage des\u00a0<a title=\"Sourate\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sourate\">sourates<\/a>\u00a0en versets, autrement dit dans la \u00ab\u00a0dimension\u00a0\u00bb des versets, ce qui explique \u00e9galement les diff\u00e9rentes modalit\u00e9s de psalmodie<sup id=\"cite_ref-142\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-142\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>128<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La plupart des musulmans ont un grand respect pour le Coran et font les ablutions, c&rsquo;est-\u00e0-dire se lavent comme pour faire les pri\u00e8res, avant de le toucher et de le lire<sup id=\"cite_ref-143\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-143\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>129<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-144\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-144\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Dogme_de_l'arabit\u00e9\"><span id=\"Dogme_de_l.27arabit.C3.A9\"><\/span>Dogme de l&rsquo;arabit\u00e9<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">Arabe<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Arabes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabes\">Arabes<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le dogme de l&rsquo;arabit\u00e9 proclame que le Coran a \u00e9t\u00e9 r\u00e9v\u00e9l\u00e9 \u00e0 Mahomet dans sa langue\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0en une langue arabe tr\u00e8s claire.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(Coran, sourate 26, verset 195). Le deuxi\u00e8me terme\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0n&rsquo;a aucun sens linguistiquement et historiquement\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0car\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0il n&rsquo;y a aucune raison de penser que l&rsquo;environnement dans lequel na\u00eet le Coran n&rsquo;\u00e9tait pas, d&rsquo;une fa\u00e7on ou d&rsquo;une autre, multilingue (l&rsquo;ensemble du Proche-Orient l&rsquo;\u00e9tait) \u2014 autrement dit, il convient de reconna\u00eetre la pr\u00e9sence de nombreuses traces de bilinguisme\/multilinguisme dans la langue m\u00eame du Coran\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-145\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-145\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>130<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. S&rsquo;appuyant sur une recherche de Luxenberg, Gilliot traduit ce terme par \u00ab\u00a0\u00e9lucid\u00e9\u00a0\u00bb\/ \u00ab\u00a0rendu clair\u00a0\u00bb. Pour l&rsquo;auteur, ce terme est li\u00e9 au Coran qui\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0explique\/interpr\u00e8te\/commente des passages d\u2019un lectionnaire en langue \u00e9trang\u00e8re\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-146\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-146\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>131<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De nombreux emprunts \u00e0 d&rsquo;autres langues sont pr\u00e9sents dans le Coran. Certains de ces mots \u00e9taient d\u00e9j\u00e0 consid\u00e9r\u00e9s comme obscurs au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-147\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-147\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>132<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle englobe toutes les langues des pays limitrophes de l\u2019Arabie, celles qui appartiennent \u00e0 la famille\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Langue semitique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langue_semitique\">s\u00e9mitique<\/a>\u00a0: l\u2019<a title=\"Akkadien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Akkadien\">akkadien<\/a>, l\u2019<a title=\"Aram\u00e9en\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aram%C3%A9en\">aram\u00e9en<\/a>, l\u2019<a title=\"H\u00e9breu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9breu\">h\u00e9breu<\/a>, le\u00a0<a title=\"Syriaque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syriaque\">syriaque<\/a>, l\u2019<a title=\"Gu\u00e8ze\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gu%C3%A8ze\">\u00e9thiopien<\/a>, le nabat\u00e9en, le\u00a0<a title=\"Langues sudarabiques anciennes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_sudarabiques_anciennes\">sudarabique<\/a>, et les langues non s\u00e9mitiques des Empires grec, romain et perse<sup id=\"cite_ref-Catherine_148-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Catherine-148\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>133<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour\u00a0<a title=\"Alphonse Mingana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alphonse_Mingana\">Alphonse Mingana<\/a>, 70\u00a0% des termes d\u2019origine \u00e9trang\u00e8re dans le Coran proviendraient du syriaque<sup id=\"cite_ref-149\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-149\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>134<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon le r\u00e9cit religieux musulman, la langue arabe aurait \u00e9t\u00e9 r\u00e9v\u00e9l\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Adam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adam\">Adam<\/a>\u00a0en 29 lettres de l&rsquo;<a title=\"Alphabet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alphabet\">alphabet<\/a>. Et Mahomet de pr\u00e9ciser que\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0<i>L\u00e2<\/i>\u00a0est une seule lettre\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(c&rsquo;est-\u00e0-dire la n\u00e9gation et non pas la\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9criture de la hamza\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89criture_de_la_hamza\">hamza<\/a><\/i>\u00a0qui marque seulement un coup de glotte)<sup id=\"cite_ref-150\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-150\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>135<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Touba3.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Touba3.jpg\/250px-Touba3.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Touba3.jpg\/330px-Touba3.jpg 2x\" width=\"165\" height=\"220\" data-file-width=\"768\" data-file-height=\"1024\" \/><\/a><figcaption>Une\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9cole coranique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_coranique\">\u00e9cole coranique<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Touba (S\u00e9n\u00e9gal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Touba_(S%C3%A9n%C3%A9gal)\">Touba<\/a>\u00a0(<a title=\"S\u00e9n\u00e9gal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9n%C3%A9gal\">S\u00e9n\u00e9gal<\/a>).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bien que la traduction du Coran pose un probl\u00e8me et soit rejet\u00e9e par certains courants conservateurs \u00ab\u00a0litt\u00e9ralistes\u00a0\u00bb, le Coran fut tout de m\u00eame traduit tr\u00e8s t\u00f4t, du moins partiellement. Ainsi, selon une tradition musulmane, la premi\u00e8re sourate, la\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Fatiha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fatiha\">Fatiha<\/a><\/i>\u00a0est traduite du vivant de Mahomet par\u00a0<a title=\"Salman le Perse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salman_le_Perse\">Salman le Perse<\/a>\u00a0afin d&rsquo;\u00eatre r\u00e9cit\u00e9e lors de la pri\u00e8re par les\u00a0<a title=\"Empire perse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_perse\">Perses<\/a><sup id=\"cite_ref-151\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-151\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:210_152-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:210-152\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>136<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, tandis que Ja`far ibn Ab\u00ee Talib, fr\u00e8re d&rsquo;<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">`Al\u00ee<\/a>, a traduit quelques versets parlant de\u00a0<a title=\"J\u00e9sus de Nazareth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus_de_Nazareth\">J\u00e9sus<\/a>\u00a0et de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Marie de Nazareth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie_de_Nazareth\">Marie<\/a>\u00a0en langue\u00a0<a title=\"Gu\u00e8ze\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gu%C3%A8ze\">gu\u00e8ze<\/a>\u00a0(\u00e9thiopien classique), lorsqu&rsquo;il \u00e9tait ambassadeur au nom de Mahomet aupr\u00e8s du souverain chr\u00e9tien d&rsquo;<a title=\"\u00c9thiopie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89thiopie\">\u00c9thiopie<\/a>, le\u00a0<a title=\"N\u00e9gus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9gus\">N\u00e9gus<\/a><sup id=\"cite_ref-153\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-153\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>137<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. N\u00e9anmoins,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0certaines voix se sont rapidement \u00e9lev\u00e9es contre tout effort de traduction coranique\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:112_154-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:112-154\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>138<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Parmi d&rsquo;autres, une traduction compl\u00e8te en\u00a0<a title=\"Persan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Persan\">persan<\/a>\u00a0est, tout de m\u00eame, \u00e9tablie en 956<sup id=\"cite_ref-:112_154-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:112-154\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>138<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Toutefois, apr\u00e8s la mort de Mahomet, les courants les plus conservateurs de l&rsquo;islam ont exprim\u00e9 un refus cat\u00e9gorique de traduire le Coran consid\u00e9rant que la traduction n&rsquo;est plus la parole de Dieu<sup id=\"cite_ref-:3_155-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:3-155\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>139<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le dogme du caract\u00e8re inimitable du Coran, transcription \u00e9crite de la parole divine, et du caract\u00e8re sacr\u00e9 de la lettre a longtemps servi \u00e0 s&rsquo;opposer aux traductions<sup id=\"cite_ref-Cuypers_Rh\u00e9torique_156-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Cuypers_Rh%C3%A9torique-156\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>140<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La traduction de ce texte ancien peut \u00eatre probl\u00e9matique par l&rsquo;absence de\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0certitude [sur] le sens qu&rsquo;avaient bien des termes utilis\u00e9s par le Coran, dans le milieu o\u00f9 il est apparu\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0ou par la polys\u00e9mie de certains termes.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Une des traductions modernes les plus scrupuleuses, celle de l&rsquo;Allemand Rudi Paret, est parsem\u00e9e de parenth\u00e8ses et de points d&rsquo;interrogation\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Cuypers_Rh\u00e9torique_156-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Cuypers_Rh%C3%A9torique-156\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>140<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ainsi, Cuypers cite le premier verset de la sourate 96\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Lis (ou \u00ab\u00a0proclame\u00a0\u00bb) au Nom de ton Seigneur\u00a0!\u00a0\u00bb<\/span>, que la tradition associe \u00e0 la lecture et \u00e0 la proclamation du Coran. Des recherches contemporaines permettent de le retraduire en\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Appelle\/Invoque le Nom de ton Seigneur\u00a0\u00bb<\/span>, reconnaissant dans ce passage un appel \u00e0 la pri\u00e8re et non un envoi en mission<sup id=\"cite_ref-Cuypers_Rh\u00e9torique_156-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Cuypers_Rh%C3%A9torique-156\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>140<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Dogme_de_l'inimitabilit\u00e9\"><span id=\"Dogme_de_l.27inimitabilit.C3.A9\"><\/span>Dogme de l&rsquo;inimitabilit\u00e9<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Dogme de l'inimitabilit\u00e9 du Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dogme_de_l%27inimitabilit%C3%A9_du_Coran\">Dogme de l&rsquo;inimitabilit\u00e9 du Coran<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En r\u00e9ponse \u00e0 ses contradicteurs, les musulmans proclament que le Coran est un\u00a0<a title=\"Miracle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miracle\">miracle<\/a>\u00a0et qu&rsquo;aucune parole humaine ne saurait le surpasser en beaut\u00e9. Son inimitabilit\u00e9 sert le double objectif de prouver l&rsquo;authenticit\u00e9 de l&rsquo;origine divine du Coran et la proph\u00e9tie de Mahomet \u00e0 qui il a \u00e9t\u00e9 r\u00e9v\u00e9l\u00e9 comme messager pour le genre humain<sup id=\"cite_ref-inimitability_157-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-inimitability-157\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>141<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Depuis le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">III<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle de l&rsquo;h\u00e9gire ce concept est devenu un dogme<sup id=\"cite_ref-Cuypers_&amp;_Gobillot_125-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Cuypers_&amp;_Gobillot-125\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>112<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le terme\u00a0<i>i\u02bfj\u00e2z<\/i>\u00a0utilis\u00e9 pour d\u00e9finir l&rsquo;inimitabilit\u00e9 de celui-ci n&rsquo;est attest\u00e9 qu&rsquo;\u00e0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et aucun trait\u00e9 ne lui est consacr\u00e9 avant le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-:022_158-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:022-158\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>142<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour Liati,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0on constate que le dogme de l\u2019inimitabilit\u00e9 formelle du coran est tardif et qu&rsquo;il ne s&rsquo;est impos\u00e9 que contre des r\u00e9sistances tr\u00e8s vives\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-2008_Clark_et_Chebel_90-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-2008_Clark_et_Chebel-90\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>81<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les bases du dogme sont pr\u00e9sentes dans le texte coranique o\u00f9 plusieurs versets \u00e9voquent l&rsquo;incapacit\u00e9 des hommes \u00e0 frustrer la volont\u00e9 d&rsquo;Allah<sup id=\"cite_ref-inimitability_157-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-inimitability-157\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>141<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Plusieurs versets sont des d\u00e9fis \u00e0 produire \u00ab\u00a0quelque chose comme ce Coran\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-159\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-159\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00ab\u00a0L&rsquo;id\u00e9e, bien entendu, est que ce d\u00e9fi r\u00e9duirait les adversaires au silence puisque la r\u00e9v\u00e9lation ne peut venir que de Dieu\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-160\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-160\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>143<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Gilliot voit dans cette d\u00e9fense de l&rsquo;inimitabilit\u00e9 du Coran un raisonnement circulaire<sup id=\"cite_ref-161\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-161\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:252_162-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:252-162\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>144<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. D. et M.T Urvoy cite une telle critique datant du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0: \u00ab\u00a0l\u2019argument du d\u00e9fi, qui doit justifier le caract\u00e8re divin du Coran,\u00a0<i>pr\u00e9suppose<\/i>\u00a0en fait l\u2019acceptation de la validit\u00e9 de celui-ci et de son auto-qualification\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:53_163-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:53-163\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>145<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon l&rsquo;apolog\u00e9tique musulmane, ce d\u00e9fi serait rest\u00e9 sans r\u00e9ponse<sup id=\"cite_ref-164\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-164\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:53_163-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:53-163\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>145<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon la tradition islamique, un certain\u00a0<a title=\"Musaylima al-kadhdh\u00e2b\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musaylima_al-kadhdh%C3%A2b\">Musaylima al-kadhdh\u00e2b<\/a>\u00a0a tent\u00e9, en vain, de relever ce d\u00e9fi, d\u00e9clarant \u00e0 ses compatriotes du\u00a0<a title=\"Nejd\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nejd\">Nejd<\/a>\u00a0venus le trouver pour contrer la proph\u00e9tie de Mahomet\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0\u00c0 moi aussi, l&rsquo;ange Gabriel m&rsquo;a apport\u00e9 une sourate pareille\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-165\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-165\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>146<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Par ailleurs, un certain nombre de po\u00e8tes<sup id=\"cite_ref-166\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-166\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, ont \u00e9crit des textes d\u00e9passant, selon eux, le Coran en \u00e9loquence<sup id=\"cite_ref-167\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-167\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>147<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-168\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-168\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Si les traditions \u00e9voquent plusieurs cas de personnes ayant tent\u00e9 de relever le d\u00e9fi, les \u00ab\u00a0r\u00e9v\u00e9lations\u00a0\u00bb conserv\u00e9es sont\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0en leur quasi-totalit\u00e9 [\u2026] invent\u00e9es par les musulmans eux-m\u00eames\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0pour critiquer ou ridiculiser les auteurs attribu\u00e9s<sup id=\"cite_ref-169\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-169\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>148<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour Gilliot,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Le recours \u00e0 la soi-disant \u00ab\u00a0inimitabilit\u00e9\u00a0\u00bb linguistique ou th\u00e9matique du Coran ne vaut que pour qui adh\u00e8re \u00e0 ce\u00a0<a class=\"new\" title=\"Theologumen (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Theologumen&amp;action=edit&amp;redlink=1\">theologumen<\/a>. Aux yeux du linguiste ou du traducteur, d\u2019inimitabilit\u00e9, point n\u2019est\u00a0!\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-170\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-170\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>149<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour Maxime Rodinson, cette perfection serait culturellement ressentie par les musulmans, comme pour tout\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0texte dont on a \u00e9t\u00e9 berc\u00e9 depuis l&rsquo;enfance\u00a0\u00bb<\/span>.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La beaut\u00e9 du style coranique a \u00e9t\u00e9 contest\u00e9e par ceux qui, pour une raison ou une autre, \u00e9chappaient \u00e0 l&rsquo;envo\u00fbtement collectif\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:1112_171-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:1112-171\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>150<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour D. et M.T. Urvoy<sup id=\"cite_ref-172\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-172\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0il n\u2019y a de miracle coranique que pour celui qui y croit (d\u00e9j\u00e0). Il s\u2019agirait l\u00e0, selon les auteurs, d\u2019un cercle\u2009: Dieu dit que Sa parole est un miracle, le Coran est parole de Dieu, alors le Coran est un miracle (\u2026). Ainsi, \u00ab\u2009l\u2019argument du d\u00e9fi (<i>al-ta\u1e25add\u012b<\/i>) ne prouve rien \u00e0 un non musulman s\u2019il n\u2019est pas d\u00e9j\u00e0 engag\u00e9 dans la conversion \u00e0 l\u2019islam\u2009\u00bb (\u2026)\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:53_163-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:53-163\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>145<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Theodor N\u00f6ldeke\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Theodor_N%C3%B6ldeke\">Theodor N\u00f6ldeke<\/a>\u00a0a \u00e9crit un article sur ce qui lui paraissait \u00eatre des d\u00e9fauts stylistiques (rimes, styles, composition\u2026) dans le Coran\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0dont sont exempts les po\u00e8mes et les r\u00e9cits de l&rsquo;ancienne Arabie\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0ainsi que des irr\u00e9gularit\u00e9s grammaticales<sup id=\"cite_ref-173\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-173\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>151<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Mais pour\u00a0<a title=\"Jacques Berque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Berque\">Jacques Berque<\/a>, beaucoup de ce que Theodor N\u00f6ldeke impute \u00e0 des vices rh\u00e9toriques n&rsquo;est en fait qu&rsquo;une sp\u00e9cificit\u00e9 stylistique propre au discours coranique et non pas un d\u00e9faut stylistique. Pour ce qui est des irr\u00e9gularit\u00e9s grammaticales ou ce que l&rsquo;on pourrait prendre comme telles, il en admet quelques-unes comme \u00ab\u00a0incontestables\u00a0\u00bb mais pr\u00e9f\u00e8re plut\u00f4t les nommer \u00ab\u00a0sp\u00e9cificit\u00e9s grammaticales\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-174\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-174\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>152<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"Michel Cuypers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Cuypers\">Michel Cuypers<\/a>\u00a0r\u00e9cuse ainsi l&rsquo;affirmation de N\u00f6ldeke selon laquelle le fait de passer d&rsquo;un sujet \u00e0 un autre avant de revenir au premier sujet est une faiblesse. Il reconnait une structure non lin\u00e9aire que l&rsquo;on appelle la \u00ab\u00a0rh\u00e9torique s\u00e9mitique\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-175\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-175\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>153<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-176\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-176\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>154<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_proph\u00e8tes\"><span id=\"Les_proph.C3.A8tes\"><\/span>Les proph\u00e8tes<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Proph\u00e8tes de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Proph%C3%A8tes_de_l%27islam\">Proph\u00e8tes de l&rsquo;islam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les musulmans consid\u00e8rent que les proph\u00e8tes sont une part importante de leur foi. Pour l&rsquo;islam, le proph\u00e8te est \u00e0 la fois quelqu&rsquo;un qui proclame un message divin (sens de \u00ab\u00a0proph\u00e8te\u00a0\u00bb,\u00a0<i>nabi<\/i>, en arabe et en h\u00e9breu) et quelqu&rsquo;un qui pr\u00e9sente une l\u00e9gislation (<i>charia<\/i>)<sup id=\"cite_ref-:21_177-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:21-177\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>155<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00c0 la diff\u00e9rence du proph\u00e8te biblique, Mahomet ne pr\u00e9dit pas l&rsquo;avenir<sup id=\"cite_ref-178\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-178\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, \u00e0 l&rsquo;exception d&rsquo;un \u00e9ventuel futur triomphe de l&rsquo;islam. Selon Amir-Moezzi, la proph\u00e9tologie musulmane est proche, par certains aspects comme le concept de \u00ab\u00a0sceau des proph\u00e8tes\u00a0\u00bb, du manich\u00e9isme\u00a0; pour le\u00a0<a title=\"Mutazilisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mutazilisme\">mutazilisme<\/a>, elle est une gr\u00e2ce d&rsquo;Allah pour ses cr\u00e9atures<sup id=\"cite_ref-:21_177-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:21-177\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>155<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La proph\u00e9tie coranique est avant tout la transmission d&rsquo;une r\u00e9v\u00e9lation<sup id=\"cite_ref-:212_179-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:212-179\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>156<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mahomet,_David_et_Salomon-M%C3%AEr_Haydar,_Mir%C3%A2dj_n%C3%A2meh-1436.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Mahomet%2C_David_et_Salomon-M%C3%AEr_Haydar%2C_Mir%C3%A2dj_n%C3%A2meh-1436.jpg\/250px-Mahomet%2C_David_et_Salomon-M%C3%AEr_Haydar%2C_Mir%C3%A2dj_n%C3%A2meh-1436.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Mahomet%2C_David_et_Salomon-M%C3%AEr_Haydar%2C_Mir%C3%A2dj_n%C3%A2meh-1436.jpg\/330px-Mahomet%2C_David_et_Salomon-M%C3%AEr_Haydar%2C_Mir%C3%A2dj_n%C3%A2meh-1436.jpg 2x\" width=\"162\" height=\"220\" data-file-width=\"442\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><figcaption>Mahomet, David et Salomon, Afghanistan, H\u00e9r\u00e2t, 1436.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour l&rsquo;islam contemporain majoritaire, tous les proph\u00e8tes d&rsquo;Allah ont fait valoir un bon comportement et une conduite exemplaire<sup id=\"cite_ref-180\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-180\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>157<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ils seraient n\u00e9cessairement immunis\u00e9s contre la m\u00e9cr\u00e9ance, les grands p\u00e9ch\u00e9s et les petits p\u00e9ch\u00e9s. Cette croyance tardive<sup id=\"cite_ref-181\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-181\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>158<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ne provient pas du Coran et sa mention est rare dans la Sunna. Au contraire, le Coran rapporte des p\u00e9ch\u00e9s et des fautes de plusieurs proph\u00e8tes, dont Mahomet<sup id=\"cite_ref-182\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-182\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>159<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, mais aussi Adam, Mo\u00efse et David<sup id=\"cite_ref-:36_183-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:36-183\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>160<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le Coran ne d\u00e9fend donc pas le dogme de l&rsquo;impeccabilit\u00e9 des Proph\u00e8tes. La Sunna, elle-m\u00eame, n&rsquo;en contient que quelques traces<sup id=\"cite_ref-:36_183-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:36-183\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>160<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette doctrine est \u00e9nonc\u00e9e, pour la premi\u00e8re fois clairement, par\u00a0<a title=\"Ahmad Ibn Hanbal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmad_Ibn_Hanbal\">Ibn Hanbal<\/a>\u00a0(855)<sup id=\"cite_ref-:282_184-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:282-184\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>161<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ce dogme entra\u00eenera des conflits d\u2019interpr\u00e9tation lorsque la vieille ex\u00e9g\u00e8se (y compris dans les \u00e9crits attribu\u00e9s \u00e0 Mahomet) heurtait ce principe d\u2019impeccabilit\u00e9<sup id=\"cite_ref-185\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-185\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>162<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette notion aurait \u00e9t\u00e9 import\u00e9e dans l&rsquo;islam par le biais de l&rsquo;islam chiite, \u00e0 partir de l&rsquo;influence des croyances orientales et a connu dans la pens\u00e9e sunnite des \u00e9volutions et une mise en place longue<sup id=\"cite_ref-186\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-186\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>163<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Une_succession_de_proph\u00e8tes\"><span id=\"Une_succession_de_proph.C3.A8tes\"><\/span>Une succession de proph\u00e8tes<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Du point de vue musulman, tous les proph\u00e8tes ont appel\u00e9 \u00e0 l&rsquo;islam. Abraham est donc musulman au m\u00eame titre qu&rsquo;Adam, No\u00e9, Mo\u00efse et J\u00e9sus. Paradoxalement, c&rsquo;est Abraham qui partage la foi de Mahomet et non l&rsquo;inverse puisque la v\u00e9rit\u00e9, selon le Coran, est connue d\u00e8s le premier jour et d\u00e8s le premier homme, Adam<sup id=\"cite_ref-:18_187-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:18-187\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>164<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le Coran propose une histoire construite sur le principe qu&rsquo;<a title=\"Adam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adam\">Adam<\/a>\u00a0aurait poss\u00e9d\u00e9 l&rsquo;int\u00e9gralit\u00e9 du message divin mais que celui-ci se serait alt\u00e9r\u00e9 au fur et \u00e0 mesure des g\u00e9n\u00e9rations. Ces alt\u00e9rations ont \u00e9t\u00e9 accompagn\u00e9es de restaurations par les proph\u00e8tes, appelant un retour au monoth\u00e9isme originel. Ce sch\u00e9ma est devenu syst\u00e9matique chez les h\u00e9r\u00e9siographes<sup id=\"cite_ref-:212_179-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:212-179\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>156<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les textes expliquent qu&rsquo;Adam a inaugur\u00e9 la fonction proph\u00e9tique, tandis que c\u2019est par Mahomet, le dernier proph\u00e8te, qu\u2019elle a \u00e9t\u00e9 close. Quelques proph\u00e8tes cit\u00e9s par le Coran\u00a0:\u00a0<a title=\"No\u00e9 (patriarche)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/No%C3%A9_(patriarche)\">No\u00e9<\/a>\u00a0(No\u00fbh),\u00a0<a title=\"Abraham\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abraham\">Abraham<\/a>\u00a0(Ibr\u00e2h\u00eem),\u00a0<a title=\"Loth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Loth\">Loth<\/a>\u00a0(Lo\u00fbt),\u00a0<a title=\"Isma\u00ebl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isma%C3%ABl\">Isma\u00ebl<\/a>\u00a0(Ism\u00e2&rsquo;\u00eel),\u00a0<a title=\"Isaac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isaac\">Isaac<\/a>\u00a0(Ish\u00e2q),\u00a0<a title=\"Jacob\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacob\">Jacob<\/a>\u00a0\/\u00a0<a title=\"Isra\u00ebl (Bible)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isra%C3%ABl_(Bible)\">Isra\u00ebl<\/a>\u00a0(Ya&rsquo;qo\u00fbb \/ Isra&rsquo;\u00eel),\u00a0<a title=\"Joseph (fils de Jacob)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_(fils_de_Jacob)\">Joseph<\/a>\u00a0(Yo\u00fb\u00e7ouf),\u00a0<a title=\"Job (Bible)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Job_(Bible)\">Job<\/a>\u00a0(Ayyo\u00fbb),\u00a0<a title=\"Shelah (fils de Juda)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shelah_(fils_de_Juda)\">Shelah<\/a>\u00a0(S\u00e2lih),\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Eber\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eber\">Eber<\/a>\u00a0(\u00c2bir \/ Ho\u00fbd),\u00a0<a title=\"Aaron (Bible)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aaron_(Bible)\">Aaron<\/a>\u00a0(H\u00e2ro\u00fbn),\u00a0<a title=\"Mo\u00efse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mo%C3%AFse\">Mo\u00efse<\/a>\u00a0(Mo\u00fb\u00e7\u00e2),\u00a0<a title=\"Jonas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jonas\">Jonas<\/a>\u00a0(Yo\u00fbnous),\u00a0<a title=\"Jess\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jess%C3%A9\">Jess\u00e9<\/a>\u00a0(Y\u00e2sa),\u00a0<a title=\"David (roi d'Isra\u00ebl)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/David_(roi_d%27Isra%C3%ABl)\">David<\/a>\u00a0(D\u00e2wo\u00fbd),\u00a0<a title=\"Salomon (roi d'Isra\u00ebl)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salomon_(roi_d%27Isra%C3%ABl)\">Salomon<\/a>\u00a0(Soulaym\u00e2n),\u00a0<a title=\"Zacharie (p\u00e8re de Jean le Baptiste)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zacharie_(p%C3%A8re_de_Jean_le_Baptiste)\">Zacharie<\/a>\u00a0(Zakariyy\u00e2),\u00a0<a title=\"Jean le Baptiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_le_Baptiste\">Jean-Baptiste<\/a>\u00a0(Yahy\u00e2),\u00a0<a title=\"J\u00e9sus de Nazareth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus_de_Nazareth\">J\u00e9sus<\/a>\u00a0(Issa)<sup id=\"cite_ref-188\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-188\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>165<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00c0 l&rsquo;inverse de la r\u00e9serve biblique quant \u00e0 l&rsquo;usage de ce terme, le mot \u00ab\u00a0proph\u00e8te\u00a0\u00bb a tendance \u00e0 \u00eatre attribu\u00e9 par l&rsquo;islam, selon Amir-Moezzi, \u00e0 toute personne\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0ayant jou\u00e9 un r\u00f4le dans l&rsquo;histoire sacr\u00e9e\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:21_177-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:21-177\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>155<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ainsi, des auteurs attribuent un r\u00f4le proph\u00e9tique \u00e0\u00a0<a title=\"Alexandre le Grand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_le_Grand\">Alexandre le Grand<\/a>\u00a0(<a title=\"Dh\u00fb-l-Qarnayn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dh%C3%BB-l-Qarnayn\">Dh\u00fb-l-Qarnayn<\/a>)<sup id=\"cite_ref-189\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-189\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>166<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Proph\u00e9tie_de_Mahomet\"><span id=\"Proph.C3.A9tie_de_Mahomet\"><\/span>Proph\u00e9tie de Mahomet<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il est possible de faire une histoire des repr\u00e9sentations de Mahomet, mais pas une biographie historique au sens moderne du terme. L\u2019ensemble des donn\u00e9es non islamiques sur la vie de Mahomet ne d\u00e9passent pas une page<sup id=\"cite_ref-190\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-190\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>167<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le chef religieux, politique et militaire arabe\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0645\u062d\u0645\u062f<\/span>\u00a0en arabe), dont le nom est parfois aussi transcrit par Mohammed, Muhammad, etc. en fran\u00e7ais<sup id=\"cite_ref-191\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-191\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>168<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0est le fondateur de l&rsquo;islam et de l&rsquo;<a title=\"Oumma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oumma\">oumma<\/a>, la\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0matrie\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:6_192-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:6-192\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0en quelque sorte (sans aucune id\u00e9e de communautarisme, mais au contraire d&rsquo;universalisme). Il est consid\u00e9r\u00e9 comme le dernier proph\u00e8te du monoth\u00e9isme par les musulmans et il n&rsquo;est reconnu comme proph\u00e8te que par cette congr\u00e9gation. Ils ne le consid\u00e8rent pas comme le fondateur d&rsquo;une nouvelle religion, mais pensent qu&rsquo;il est le dernier d&rsquo;une lign\u00e9e de proph\u00e8tes de Dieu et consid\u00e8rent que sa mission est de restaurer la foi monoth\u00e9iste originale d&rsquo;<a title=\"Adam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adam\">Adam<\/a>,\u00a0<a title=\"Abraham\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abraham\">Abraham<\/a>\u00a0et d&rsquo;autres proph\u00e8tes, foi qui avait \u00e9t\u00e9 corrompue par l&rsquo;homme au cours du temps<sup id=\"cite_ref-EoI_193-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-EoI-193\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>169<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Peters_194-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Peters-194\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>170<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon le Coran, pendant les 23 derni\u00e8res ann\u00e9es de sa vie, Mahomet dicte des versets, qu&rsquo;il re\u00e7oit d&rsquo;Allah par l&rsquo;interm\u00e9diaire de l&rsquo;ange\u00a0<a title=\"Gabriel (archange)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriel_(archange)\">Gabriel<\/a>\u00a0(<i>Jibril<\/i>), \u00e0 des fid\u00e8les de plus en plus nombreux convaincus par ce nouveau message. Le contenu de ces r\u00e9v\u00e9lations sera compil\u00e9 apr\u00e8s la mort de Mahomet en un ouvrage, le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>, livre saint des musulmans<sup id=\"cite_ref-195\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-195\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. N\u00e9anmoins,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L&rsquo;arch\u00e9ologie expose que le th\u00e8me de la proph\u00e9tie de Mahomet est apparu relativement tard\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:21_177-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:21-177\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>155<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading5\" style=\"text-align: justify;\">\n<h5 id=\"Sunna_et_hadiths\">Sunna et hadiths<\/h5>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">Sunna<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Had\u00eeth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Had%C3%AEth\">Had\u00eeth<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hadith_Books.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c0\/Hadith_Books.jpg\/250px-Hadith_Books.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c0\/Hadith_Books.jpg\/500px-Hadith_Books.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"187\" data-file-width=\"1231\" data-file-height=\"923\" \/><\/a><figcaption>Livres pr\u00e9sentant des collections de hadiths.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le Coran \u00e9tablit l&rsquo;importance de la\u00a0<a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">sunna<\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0voie\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0chemin\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0tradition\u00a0\u00bb) de Mahomet qui est racont\u00e9e par des transmissions de ses paroles, faits et gestes, approbations (y compris silencieuses)<sup id=\"cite_ref-:20_196-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:20-196\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>171<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:21_197-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:21-197\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 26<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, r\u00e9cits appel\u00e9s\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Had\u00eeth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Had%C3%AEth\">had\u00eeths<\/a>.<\/i>\u00a0Les hadiths sont consid\u00e9r\u00e9s comme des exemples \u00e0 suivre par la majorit\u00e9 des musulmans. Les \u00e9coles de jurisprudence\u00a0<i><a title=\"Madhhab\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madhhab\">madhhabs<\/a><\/i>\u00a0consid\u00e8rent les recueils de hadiths comme des instruments importants permettant de d\u00e9terminer la\u00a0<a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">sunna<\/a>, la \u00ab\u00a0tradition\u00a0\u00bb musulmane. Le hadith \u00e9tait \u00e0 l&rsquo;origine une tradition orale qui rapportait les actions et coutumes de\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>. Cependant, \u00e0 partir de la premi\u00e8re\u00a0<a title=\"Fitna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fitna\">fitna<\/a>, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, ceux qui ont re\u00e7u les hadiths ont commenc\u00e9 \u00e0 questionner les sources des paroles<sup id=\"cite_ref-198\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-198\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>172<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour les musulmans, leur cr\u00e9dibilit\u00e9 est g\u00e9n\u00e9ralement proportionnelle au cr\u00e9dit des t\u00e9moins qui les ont rapport\u00e9s. Cette cha\u00eene de t\u00e9moins est appel\u00e9e\u00a0<i><a title=\"Isnad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isnad\">isnad<\/a><\/i>. Ces recueils sont, encore aujourd&rsquo;hui, pris comme r\u00e9f\u00e9rences dans les sujets en rapport avec le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Fiqh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fiqh\">fiqh<\/a>\u00a0ou l&rsquo;<a title=\"Histoire de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_l%27islam\">histoire de l&rsquo;islam<\/a>. Les hadiths dit \u00ab\u00a0authentiques\u00a0\u00bb sont admis par l&rsquo;ensemble des musulmans sunnites<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>. Comme leur nom l&rsquo;indique, les sunnites consid\u00e8rent les hadiths constituant la\u00a0<a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">sunna<\/a>\u00a0comme des suppl\u00e9ments et des clarifications essentielles au\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>. Dans la jurisprudence islamique, le Coran contient le germe de nombreuses r\u00e8gles de comportement attendues d&rsquo;un musulman<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>. Ils sont consid\u00e9r\u00e9s comme une source d&rsquo;inspiration religieuse par les sunnites et les chiites, alors que les\u00a0<a title=\"Coranisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coranisme\">coranistes<\/a>\u00a0consid\u00e8rent que le seul Coran est suffisant. Les\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiites<\/a>\u00a0ont toutefois des r\u00e9serves \u00e0 l&rsquo;\u00e9gard des recueils\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnites<\/a>\u00a0car ils valident plut\u00f4t leur point de vue. Ils ont leurs propres ouvrages qui, pour Amir-Moezzi, concordent davantage avec la recherche historico-critique<sup id=\"cite_ref-:132_199-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:132-199\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>173<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Plusieurs chercheurs ont d\u00e9montr\u00e9 que certains hadiths sont compos\u00e9s d&rsquo;\u00e9l\u00e9ments plus r\u00e9cents que Mahomet et qui lui ont \u00e9t\u00e9 attribu\u00e9s post\u00e9rieurement<sup id=\"cite_ref-:03_37-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:03-37\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et qu&rsquo;ils ont \u00e9t\u00e9 forg\u00e9s par le pouvoir califal<sup id=\"cite_ref-200\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-200\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>174<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Schacht consid\u00e8re que, de mani\u00e8re g\u00e9n\u00e9rale, plus une cha\u00eene de transmission para\u00eet \u00ab\u00a0parfaite\u00a0\u00bb, plus le hadith est tardif. En particulier, les transmissions familiales sont des\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0indications positives que la tradition en question n&rsquo;est pas authentique\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:03_37-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:03-37\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"R\u00e9surrection_et_jugement_dernier\"><span id=\"R.C3.A9surrection_et_jugement_dernier\"><\/span>R\u00e9surrection et jugement dernier<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Eschatologie islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eschatologie_islamique\">Eschatologie islamique<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Last-judgment-anon-late-19C-iran-museum-detail-crop.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9d\/Last-judgment-anon-late-19C-iran-museum-detail-crop.jpg\/120px-Last-judgment-anon-late-19C-iran-museum-detail-crop.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/9\/9d\/Last-judgment-anon-late-19C-iran-museum-detail-crop.jpg 2x\" width=\"118\" height=\"220\" data-file-width=\"200\" data-file-height=\"373\" \/><\/a><figcaption>Proph\u00e8tes lors du Jugement Dernier,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, Iran.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon l&rsquo;islam, un certain nombre d\u2019\u00e9v\u00e9nements surviennent apr\u00e8s la mort dont les plus importants sont<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Le jour du jugement\u00a0: Il surviendra apr\u00e8s la fin du monde dont seul Dieu conna\u00eet l&rsquo;\u00e9ch\u00e9ance<sup id=\"cite_ref-201\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-201\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>175<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La dur\u00e9e sera de 50\u00a0000\u00a0ans<sup id=\"cite_ref-202\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-202\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 27<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La terre sera une autre terre ainsi que les cieux<sup id=\"cite_ref-203\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-203\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 28<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Allah jugera les gens sans interm\u00e9diaire, un par un.<\/li>\n<li>Les \u00e9tapes seront\u00a0:\n<ul>\n<li>La\u00a0<a title=\"R\u00e9surrection\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9surrection\">r\u00e9surrection physique<\/a>\u00a0: elle marque le d\u00e9but du jour du jugement. Les gens seront ressuscit\u00e9s par Allah, nus et\u00a0<a title=\"Circoncision\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Circoncision\">incirconcis<\/a><sup id=\"cite_ref-204\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-204\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, afin d&rsquo;\u00eatre jug\u00e9s,<\/li>\n<li>Le rassemblement\u00a0: tous les gens seront rassembl\u00e9s en un lieu pour se faire juger,<\/li>\n<li>L&rsquo;exposition des actes\u00a0: chacun verra expos\u00e9s ses actes, bons ou mauvais,<\/li>\n<li>La r\u00e9tribution\u00a0: en fonction de leurs actes, les gens seront r\u00e9compens\u00e9s ou ch\u00e2ti\u00e9s,<\/li>\n<li>La balance\u00a0: les actes seront compar\u00e9s, bons contre mauvais,<\/li>\n<li>Le pont (<i>al-sirat<\/i>)\u00a0: il relie la nouvelle Terre aux abords du paradis et il sera dress\u00e9 au-dessus de l&rsquo;enfer dans lequel, selon l&rsquo;interpr\u00e9tation majoritaire, les \u00ab\u00a0infid\u00e8les\u00a0\u00bb chuteront (ceux qui n&rsquo;acceptent pas le Coran)<sup id=\"cite_ref-enfer_205-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-enfer-205\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>176<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>,<\/li>\n<li>Le bassin (<i>al-kawthar<\/i>)\u00a0: chaque communaut\u00e9 aura son bassin dont boiront les musulmans pieux avant d&rsquo;entrer au paradis,<\/li>\n<li>L&rsquo;intercession\u00a0: avec la permission d&rsquo;Allah, ses proph\u00e8tes, ainsi que d&rsquo;autres pieuses personnes ou le Coran, interc\u00e9deront pour les auteurs de grands p\u00e9ch\u00e9s<sup id=\"cite_ref-206\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-206\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>177<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, qui m\u00e9ritent un ch\u00e2timent (<i><a title=\"Tawassoul\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tawassoul\">Tawassoul<\/a><\/i>),<\/li>\n<li>L&rsquo;enfer (<i>jahannama<\/i>)\u00a0: c&rsquo;est un endroit dans lequel, selon l&rsquo;interpr\u00e9tation majoritaire, seront ch\u00e2ti\u00e9s les \u00ab\u00a0infid\u00e8les\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-enfer_205-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-enfer-205\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>176<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;interpr\u00e9tation des versets coraniques relatifs \u00e0 la \u00ab\u00a0dur\u00e9e\u00a0\u00bb du s\u00e9jour infernal est l&rsquo;objet de d\u00e9veloppements th\u00e9ologiques,<\/li>\n<li>Le paradis (<i>al-janna<\/i>)\u00a0: c&rsquo;est une demeure de f\u00e9licit\u00e9 \u00e9ternelle r\u00e9serv\u00e9e aux personnes\u00a0<a title=\"Tawhid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tawhid\">unifiant<\/a>\u00a0Dieu, ainsi qu&rsquo;aux personnes sinc\u00e8res,<\/li>\n<li>La vision de Dieu\u00a0: les croyants verront Allah, sans notion de distance et sans qu&rsquo;il y ait un doute sur cette vision.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">La majorit\u00e9 des musulmans croient \u00e0 la question, au supplice et \u00e0 la f\u00e9licit\u00e9 de la tombe. Ceci n&rsquo;est pas mentionn\u00e9 dans le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0mais dans la\u00a0<a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">Sunna<\/a>. Selon cette derni\u00e8re, apr\u00e8s la mort, toute personne sera questionn\u00e9e dans sa tombe par deux anges du nom de Mounkar et Nakir\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Qui est ton Seigneur\u00a0? Qui est ton proph\u00e8te\u00a0? Quelle est ta religion\u00a0?\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-207\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-207\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>178<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les musulmans pieux r\u00e9pondront correctement \u00e0 ces questions et auront la f\u00e9licit\u00e9 dans leur tombe, tandis que les non-musulmans et certains musulmans d\u00e9sob\u00e9issants n&rsquo;y r\u00e9pondront pas correctement et seront ch\u00e2ti\u00e9s<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Retour_de_Is\u00e2_et_des_Yaj\u00fbj_et_Maj\u00fbj\"><span id=\"Retour_de_Is.C3.A2_et_des_Yaj.C3.BBj_et_Maj.C3.BBj\"><\/span>Retour de Is\u00e2 et des Yaj\u00fbj et Maj\u00fbj<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"\u02bf\u012as\u0101\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%CA%BF%C4%AAs%C4%81\">\u02bf\u012as\u0101<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Mort d'\u02bf\u012as\u0101\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mort_d%27%CA%BF%C4%AAs%C4%81\">Mort d&rsquo;\u02bf\u012as\u0101<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Gog et Magog\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gog_et_Magog\">Gog et Magog<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon les commentateurs musulmans, le Coran dit que\u00a0<a title=\"\u02bf\u012as\u0101\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%CA%BF%C4%AAs%C4%81\">\u02bf\u012as\u0101<\/a>\u00a0(<a title=\"J\u00e9sus de Nazareth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus_de_Nazareth\">J\u00e9sus de Nazareth<\/a>) est un proph\u00e8te comme\u00a0<a title=\"Adam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adam\">Adam<\/a><sup id=\"cite_ref-208\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-208\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; qu&rsquo;il n&rsquo;a pas \u00e9t\u00e9 tu\u00e9 ni\u00a0<a title=\"Crucifiement\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crucifiement\">crucifi\u00e9<\/a>\u00a0mais qu&rsquo;il a\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0\u00e9t\u00e9 \u00e9lev\u00e9 vers Dieu\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-209\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-209\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>179<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; et qu&rsquo;un\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0autre individu qui lui ressemblait lui fut substitu\u00e9\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0; certains interpr\u00e8tes disent que cet autre individu \u00e9tait\u00a0<a title=\"Judas Iscariote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Judas_Iscariote\">Judas<\/a><sup id=\"cite_ref-210\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-210\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>180<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-211\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-211\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>181<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Plusieurs auteurs (Marx, Reynolds, Charfi, Amir-Moezzi\u2026) estiment que le passage du Coran sur lequel se fonde l&rsquo;affirmation des commentateurs musulmans est ambigu et pr\u00eate \u00e0 discussion<sup id=\"cite_ref-Marx_Monde_Bible2_212-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Marx_Monde_Bible2-212\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>182<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:222_213-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:222-213\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>183<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-214\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-214\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>184<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour\u00a0<span class=\"nowrap\">J. Chabbi<\/span>, l&rsquo;interpr\u00e9tation de la non-mort de J\u00e9sus ne se trouve pas dans le Coran mais dans la tradition<sup id=\"cite_ref-215\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-215\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>185<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence.\">Dans la croyance musulmane,\u00a0<a title=\"J\u00e9sus de Nazareth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus_de_Nazareth\">J\u00e9sus<\/a>\u00a0reviendra \u00e0 la\u00a0<a title=\"Fin des temps\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fin_des_temps\">fin des temps<\/a>\u00a0pour\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0tuer\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0l&rsquo;<a title=\"Ant\u00e9christ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ant%C3%A9christ\">Ant\u00e9christ<\/a><\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>. La seule mention coranique d&rsquo;un retour d&rsquo;\u02bf\u012as\u0101 se trouve dans la sourate XLIII qui fait l&rsquo;objet de plusieurs lectures<sup id=\"cite_ref-:110_216-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:110-216\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>186<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour Pons et Hilali, J\u00e9sus juge le monde \u00e0 la fin des temps. Cette tradition est particuli\u00e8rement pr\u00e9sente dans le corpus des hadiths<sup id=\"cite_ref-217\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-217\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>187<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour Reynolds, selon une tradition du d\u00e9but de l&rsquo;islam, J\u00e9sus remettra alors l&rsquo;islam en place et luttera contre les chr\u00e9tiens et les juifs<sup id=\"cite_ref-218\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-218\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>188<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour ces traditions,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0il tuera les porcs, brisera la croix, d\u00e9truira les synagogues et les \u00e9glises, et tuera les Chr\u00e9tiens sauf ceux qui croiront en lui\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:110_216-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:110-216\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>186<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Son retour sur terre, en tant que Massih (Messie) musulman, est le signe de la fin du monde et du Jugement dernier tandis que beaucoup de\u00a0<a title=\"Hadith\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hadith\">hadiths<\/a>\u00a0le pr\u00e9sentent comme le principal compagnon du\u00a0<a title=\"Mahdi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahdi\">Mahdi<\/a>, Sauveur de la fin des temps<sup id=\"cite_ref-219\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-219\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 31<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Pr\u00e9destination_du_bien_et_du_mal\"><span id=\"Pr.C3.A9destination_du_bien_et_du_mal\"><\/span>Pr\u00e9destination du bien et du mal<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Qadar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qadar\">Qadar<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans la compr\u00e9hension musulmane, la pr\u00e9destination du bien et du mal se rapproche du sentiment antique du\u00a0<a title=\"Fatalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fatalisme\"><i>fatum<\/i><\/a><sup id=\"cite_ref-:18_187-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:18-187\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>164<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle consiste \u00e0 croire que tout ce qui se produit dans ce monde \u2014\u00a0qu\u2019il s\u2019agisse des actes volontaires ou involontaires d&rsquo;un individu\u00a0\u2014 est pr\u00e9destin\u00e9 par Dieu. Ce qui arrive \u00e9tait d\u00e9j\u00e0 \u00e9crit. Les \u00e9v\u00e9nements surviennent in\u00e9luctablement. La volont\u00e9 de Dieu se r\u00e9alise toujours selon sa sagesse \u00e9ternelle. Ainsi, toute chose \u2014\u00a0bonne ou mauvaise\u00a0\u2014 est connue de Dieu par avance, et se r\u00e9alisera en temps voulu<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>. Pour l&rsquo;islam,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0la pr\u00e9destination est enti\u00e8rement incluse dans la notion de \u00ab\u00a0destin\u00a0\u00bb (al-qadr), qui est le d\u00e9cret \u00e9tabli (ajl m\u00fbsamma) par Dieu (II, 210\u00a0; VI, 2), d\u00e9cret qui ne peut \u00eatre ni avanc\u00e9 ni retard\u00e9\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-220\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-220\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>189<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mantran oppose la vision de Mahomet \u00e0 la Mecque qui d\u00e9fend le libre-arbitre mais qui \u00e9volue lors de son enseignement \u00e0 M\u00e9dine vers une pr\u00e9destination. D\u00e8s le d\u00e9but de l&rsquo;islam, en Syrie, des musulmans se sont oppos\u00e9s \u00e0 cette vision qui leur semble contraire au principe de jugement divin. Ils prennent le nom de qadarites. La pr\u00e9destination fut d\u00e9fendue par le pouvoir omeyyade qui l\u00e9gitimait ainsi ses actions<sup id=\"cite_ref-:33_221-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:33-221\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>190<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le second courant s&rsquo;opposant \u00e0 la pr\u00e9destination est le\u00a0<a title=\"Mutazilisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mutazilisme\">mo&rsquo;tazilimes<\/a>, \u00e0 partir de la fin du califat omeyyade. Ce courant a<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0estim\u00e9 que l&rsquo;homme poss\u00e8de un libre arbitre illimit\u00e9 de ses actes, qu&rsquo;il est le cr\u00e9ateur de ses actes, sinon Dieu serait injuste de l&rsquo;en rendre responsable\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:33_221-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:33-221\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>190<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ce mouvement dispara\u00eet au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-222\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-222\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>191<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Du reste, cette question du destin est \u00e0 ce point controvers\u00e9e au sein de la\u00a0<a title=\"Oumma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oumma\">Oumma<\/a>\u00a0et en dehors, qu&rsquo;elle a conduit l&rsquo;imam\u00a0<a title=\"Ab\u00fb Han\u00eefa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ab%C3%BB_Han%C3%AEfa\">Ab\u00fb Han\u00eefa<\/a>\u00a0(mort en 150<a title=\"Calendrier h\u00e9girien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calendrier_h%C3%A9girien\">H<\/a>\/767<a title=\"Calendrier gr\u00e9gorien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calendrier_gr%C3%A9gorien\">G<\/a>) \u00e0 mettre en garde contre l&rsquo;\u00e9cueil de la m\u00e9cr\u00e9ance en voulant aborder ce myst\u00e8re\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Ne savez-vous pas que celui qui examine le libre-arbitre est comme celui qui examine les rayons du soleil, plus il l&rsquo;observe de pr\u00e8s, plus il devient perplexe\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-223\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-223\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>192<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour Mantran, ce principe de la pr\u00e9destination\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0entra\u00eene la n\u00e9gation de la libert\u00e9 de l&rsquo;homme\u00a0\u00bb<\/span>, m\u00eame si cela ne nie pas, pour les th\u00e9ologiens sa responsabilit\u00e9<sup id=\"cite_ref-224\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-224\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>193<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Les_grands_courants_th\u00e9ologiques_de_l'islam\"><span id=\"Les_grands_courants_th.C3.A9ologiques_de_l.27islam\"><\/span>Les grands courants th\u00e9ologiques de l&rsquo;islam<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Courants de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Courants_de_l%27islam\">Courants de l&rsquo;islam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les musulmans se partagent en trois branches principales\u00a0: le\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnisme<\/a>\u00a0rassemble environ 90\u00a0% des musulmans<sup id=\"cite_ref-:22_62-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:22-62\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>55<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, le\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiisme<\/a>\u00a0environ 10\u00a0%, l&rsquo;<a title=\"Ibadisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibadisme\">ibadisme<\/a>\u00a0(division du\u00a0<a title=\"Kharidjisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kharidjisme\">kharidjisme<\/a>) moins de 1\u00a0%<sup id=\"cite_ref-225\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-225\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>194<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:ArboIslam.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/79\/ArboIslam.svg\/250px-ArboIslam.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/79\/ArboIslam.svg\/500px-ArboIslam.svg.png 2x\" width=\"220\" height=\"143\" data-file-width=\"1032\" data-file-height=\"672\" \/><\/a><figcaption>Principaux courants de l&rsquo;islam.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Islam_by_country.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/31\/Islam_by_country.png\/250px-Islam_by_country.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/31\/Islam_by_country.png\/500px-Islam_by_country.png 2x\" width=\"220\" height=\"101\" data-file-width=\"2000\" data-file-height=\"922\" \/><\/a><figcaption>Carte des pays o\u00f9 les musulmans repr\u00e9sentent plus de 10\u00a0% de la population. En vert, les pays \u00e0 majorit\u00e9\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sunnite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnite\">sunnite<\/a>, en violet, ceux \u00e0 majorit\u00e9\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiite<\/a>, et en noir, ceux \u00e0 majorit\u00e9\u00a0<a title=\"Ibadisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibadisme\">ibadite<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;islam na\u00eet dans un contexte de violences importantes et de r\u00e9pressions, cycle qui durera jusqu&rsquo;au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Le conflit \u00ab\u00a0matriciel\u00a0\u00bb est celui de la succession de Mahomet, principalement entre les partisans d&rsquo;Abu Bakr et ceux d&rsquo;Ali. Pour les sunnites, Mahomet n&rsquo;aurait d\u00e9sign\u00e9 personne pour lui succ\u00e9der et soutiennent donc Abu Bakr, tandis que pour les chiites, Ali aurait \u00e9t\u00e9 explicitement d\u00e9sign\u00e9<sup id=\"cite_ref-226\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-226\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>195<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette question de la succession appara\u00eet comme une \u00ab\u00a0ligne de fracture majeure de la umma originelle\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-227\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-227\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>196<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La premi\u00e8re division est celle du\u00a0<a title=\"Kharidjisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kharidjisme\">kharijisme<\/a><sup id=\"cite_ref-228\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-228\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>197<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_sunnisme\">Le sunnisme<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">Sunnisme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnisme<\/a>\u00a0(de\u00a0<i><a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">sunna<\/a><\/i>, \u00ab\u00a0voie\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0chemin\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0tradition\u00a0\u00bb) est le courant de loin le plus r\u00e9pandu. 90\u00a0% des musulmans sont sunnites<sup id=\"cite_ref-:22_62-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:22-62\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>55<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il est apparent\u00e9 \u00e0 une vision orthodoxe de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-LoC_229-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-LoC-229\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>198<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ces croyants se nomment eux-m\u00eames \u00ab\u00a0gens de la tradition et de l\u2019assembl\u00e9e\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:54_230-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:54-230\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>199<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le sunnisme est un courant qui s&rsquo;installe lentement, au cours des deux premiers si\u00e8cles de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-:54_230-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:54-230\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>199<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le sunnisme se renforce \u00e0 partir du califat abbasside m\u00eame s&rsquo;il connait des oppositions<sup id=\"cite_ref-:54_230-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:54-230\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>199<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Les_quatre_\u00e9coles_de_jurisprudence_sunnites\"><span id=\"Les_quatre_.C3.A9coles_de_jurisprudence_sunnites\"><\/span>Les quatre \u00e9coles de jurisprudence sunnites<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Madhhab\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madhhab\">Madhhab<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les musulmans sunnites appartiennent tr\u00e8s majoritairement \u00e0 l&rsquo;une des quatre grandes \u00e9coles de\u00a0<a title=\"Jurisprudence islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jurisprudence_islamique\">jurisprudence<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Madhhab\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madhhab\">madhhab<\/a><\/i>). Celles-ci s&rsquo;acceptent mutuellement et ne diff\u00e8rent pas en termes de croyances (<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"'aq\u00eeda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%27aq%C3%AEda\">&lsquo;aq\u00eeda<\/a><\/i>) \u2014 elles sont soit\u00a0<a title=\"Acharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acharisme\">acharites<\/a>, soit\u00a0<a title=\"Maturidisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maturidisme\">maturidites<\/a>. Elles se diff\u00e9rencient toutefois par la m\u00e9thodologie juridique utilis\u00e9e pour r\u00e9gler les questions de jurisprudence.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<i>madahib<\/i>\u00a0s&rsquo;accordent sur quatre sources de droit\u00a0: le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0(parole\u00a0<i>verbatim<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Allah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allah\">Dieu<\/a>), la\u00a0<a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">Sunna<\/a>, (enseignements oraux et actes du\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">proph\u00e8te de l&rsquo;islam<\/a>\u00a0ou\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Had\u00eeth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Had%C3%AEth\"><i>ahadith<\/i><\/a>), le consensus juridique (<i><a title=\"Ijm\u00e2'\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ijm%C3%A2%27\">ijm\u00e2&rsquo;<\/a><\/i>) et l&rsquo;analogie juridique (<i><a title=\"Qiy\u00e2s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qiy%C3%A2s\">qiy\u00e2s<\/a><\/i>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces \u00e9coles sont, dans l&rsquo;ordre de leur apparition\u00a0: le\u00a0<a title=\"Hanafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hanafisme\">hanafisme<\/a>\u00a0(d&rsquo;<a title=\"Ab\u00fb Han\u00eefa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ab%C3%BB_Han%C3%AEfa\">Ab\u00fb Han\u00eefa<\/a>, 700-767), le\u00a0<a title=\"Malikisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malikisme\">malikisme<\/a>\u00a0(de\u00a0<a title=\"M\u00e2lik ibn Anas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A2lik_ibn_Anas\">M\u00e2lik ibn Anas<\/a>, 712-796), le\u00a0<a title=\"Chaf\u00e9isme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chaf%C3%A9isme\">chaf\u00e9isme<\/a>\u00a0(d&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Al-Chafi'i\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Chafi%27i\">Al-Chafi&rsquo;i<\/a>, 768-820), le\u00a0<a title=\"Hanbalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hanbalisme\">hanbalisme<\/a>\u00a0(d&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ibn Hanbal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Hanbal\">Ibn Hanbal<\/a>, 781-856). Ces \u00e9coles s&rsquo;acceptent les unes les autres, organisant ainsi un relatif pluralisme en mati\u00e8re de solutions juridiques (<a title=\"Fatwa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fatwa\">fatwa<\/a>).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Wahhabisme_et_salafisme\">Wahhabisme et salafisme<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Salafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme\">Salafisme<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Wahhabisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wahhabisme\">Wahhabisme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Entre la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Dix-huiti\u00e8me\">XVIII<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et le d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;islam a vu l&rsquo;apparition de nombreux r\u00e9formateurs. L&rsquo;un d&rsquo;entre eux est\u00a0<a title=\"Mohammed ben Abdelwahhab\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohammed_ben_Abdelwahhab\">Mohammed ben Abdelwahhab<\/a>, fondateur du wahhabisme. Le wahhabisme, courant n\u00e9 dans le Najd, a pour but de \u00ab\u00a0restaurer\u00a0\u00bb l&rsquo;islam selon une puret\u00e9 originelle, \u00e0 travers la vie des salafs. Le terme\u00a0<i>\u00ab\u00a0Salafiyya\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0est appliqu\u00e9 \u00e0 ces courant pi\u00e9tistes inspir\u00e9s par cet id\u00e9al d&rsquo;un retour au source<sup id=\"cite_ref-:60_231-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:60-231\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>200<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le salafisme est un courant prenant ses racines dans le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et n\u00e9 v\u00e9ritablement au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, hors de l&rsquo;Arabie saoudite. D&rsquo;abord marqu\u00e9 par un modernisme, \u00a0\u00bb la doctrine salafiste a mu\u00e9 vers un fondamentalisme puritain, se confondant avec le wahhabisme saoudien\u00a0\u00bb. Celle-ci est ouverte aux quatre \u00e9coles du sunnisme<sup id=\"cite_ref-:61_232-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:61-232\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>201<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pourtant marqu\u00e9 par la modernit\u00e9, le wahhabisme s&rsquo;est propag\u00e9 dans le monde entier<sup id=\"cite_ref-:60_231-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:60-231\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>200<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette doctrine a \u00e9t\u00e9 la doctrine officielle de l&rsquo;\u00e9tat saoudien depuis le d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. L&rsquo;Arabie saoudite, dans une r\u00e9cente inflexion, tente de se d\u00e9marquer de celui-ci en invoquant un r\u00e9formisme salafiste<sup id=\"cite_ref-233\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-233\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>202<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le \u00ab\u00a0<a title=\"Wahhabisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wahhabisme\">wahhabisme<\/a>\u00a0\u00bb d\u00e9rive de l&rsquo;\u00e9cole juridique sunnite hanbalite<sup id=\"cite_ref-:61_232-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:61-232\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>201<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et en particulier de la\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0pens\u00e9e hanbalite d\u2019Ibn Taymiya\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-234\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-234\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>203<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00ab\u00a0Mais \u00e0 la diff\u00e9rence du hanbalisme, ce mouvement n\u2019est pas seulement doctrinal\u00a0; il a une dimension politique et pratique\u00a0\u00bb. Plusieurs courants, issus du wahhabisme ont formul\u00e9 des critiques contre celui-ci<sup id=\"cite_ref-:61_232-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:61-232\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>201<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une des estimations les plus d\u00e9taill\u00e9es de la population religieuse dans le\u00a0<a title=\"Golfe Persique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Golfe_Persique\">golfe Persique<\/a>\u00a0est celle de\u00a0<a title=\"Mehrdad Izady\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mehrdad_Izady\">Mehrdad Izady<\/a>\u00a0qui estime,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0en utilisant des crit\u00e8res culturels et non confessionnels\u00a0\u00bb<\/span>, \u00e0 moins de cinq\u00a0millions le nombre de salafistes ou wahhabites dans la (seule) r\u00e9gion du\u00a0<a title=\"Golfe Persique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Golfe_Persique\">golfe Persique<\/a>\u00a0(contre 28,5\u00a0millions de\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnites<\/a>\u00a0et 89\u00a0millions de\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiites<\/a>)<sup id=\"cite_ref-demo4_235-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-demo4-235\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>204<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-236\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-236\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; dont environ 4\u00a0millions en\u00a0<a title=\"Arabie saoudite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabie_saoudite\">Arabie saoudite<\/a>\u00a0(surtout dans la r\u00e9gion centrale du\u00a0<a title=\"Nejd\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nejd\">Nejd<\/a>) et le reste provenant majoritairement du\u00a0<a title=\"Qatar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qatar\">Qatar<\/a>\u00a0et de l&rsquo;<a title=\"Charjah (\u00e9mirat)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charjah_(%C3%A9mirat)\">\u00e9mirat de Charjah<\/a><sup id=\"cite_ref-demo4_235-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-demo4-235\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>204<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. 46,87\u00a0% des\u00a0<a title=\"Qatar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qatar\">Qataris<\/a><sup id=\"cite_ref-demo4_235-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-demo4-235\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>204<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; 44,8\u00a0% des\u00a0<a title=\"\u00c9mirats arabes unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mirats_arabes_unis\">\u00c9miratis<\/a><sup id=\"cite_ref-demo4_235-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-demo4-235\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>204<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; 5,7\u00a0% des\u00a0<a title=\"Bahre\u00efn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bahre%C3%AFn\">Bahre\u00efnis<\/a>\u00a0; et 2,17\u00a0% des\u00a0<a title=\"Kowe\u00eft\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kowe%C3%AFt\">Kowe\u00eftiens<\/a>\u00a0sont wahhabites<sup id=\"cite_ref-demo4_235-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-demo4-235\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>204<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ils repr\u00e9sentent environ 0,5\u00a0% de la population musulmane dans le monde<sup id=\"cite_ref-237\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-237\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>205<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 2016, un congr\u00e8s a eu lieu \u00e0 Grozny en Tch\u00e9tch\u00e9nie, rassemblant 200 personnalit\u00e9s sunnites de nombreux pays<sup id=\"cite_ref-238\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-238\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Organis\u00e9 par le gouvernement tch\u00e9tch\u00e8ne et inaugur\u00e9 par le grand imam de l&rsquo;<a title=\"Mosqu\u00e9e Al-Azhar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e_Al-Azhar\">Azhar<\/a>,\u00a0<a title=\"Ahmed el-Tayeb\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmed_el-Tayeb\">Ahmed al-Tayeb<\/a>, il s&rsquo;est r\u00e9uni pour d\u00e9finir le sunnisme<sup id=\"cite_ref-239\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-239\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 34<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:55_240-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:55-240\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>206<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00c0 l&rsquo;issue de leurs travaux, ces dignitaires sunnites sont convenus que les gens du sunnisme sont les\u00a0<a title=\"Acharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acharisme\">acharites<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Maturidisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maturidisme\">maturidites<\/a>, au niveau du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Credo (religion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Credo_(religion)\">credo<\/a>, les\u00a0<a title=\"Hanafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hanafisme\">hanafites<\/a>, les\u00a0<a title=\"Malikisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malikisme\">malikites<\/a>, les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Shafi'isme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shafi%27isme\">chaf\u00e9ites<\/a>, et les\u00a0<a title=\"Hanbalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hanbalisme\">hanbalites<\/a>, au niveau du\u00a0<a title=\"Droit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droit\">droit<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Soufisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme\">soufis<\/a>\u00a0de l&rsquo;imam\u00a0<a title=\"Junayd\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Junayd\">Junaid al-Baghdadi<\/a>, au niveau de la\u00a0<a title=\"Gnose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gnose\">gnose<\/a>, des mani\u00e8res et de la purification [spirituelle]<sup id=\"cite_ref-:24_241-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:24-241\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>207<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-242\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-242\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 35<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ce congr\u00e8s exclut le wahhabisme. N\u00e9anmoins, la marginalit\u00e9 de certaines figures pr\u00e9sentes et le r\u00f4le de la Russie semble que ce congr\u00e8s avait davantage pour r\u00f4le \u00ab\u00a0d\u2019asseoir l\u2019influence de Vladimir Poutine en Asie Centrale et au Moyen-Orient\u00a0\u00bb, au d\u00e9triment de l&rsquo;Arabie Saoudite<sup id=\"cite_ref-:55_240-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:55-240\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>206<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il est controvers\u00e9 dans le monde arabe<sup id=\"cite_ref-243\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-243\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>208<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_chiisme\">Le chiisme<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kerbela_Hussein_Moschee.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4f\/Kerbela_Hussein_Moschee.jpg\/250px-Kerbela_Hussein_Moschee.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4f\/Kerbela_Hussein_Moschee.jpg\/500px-Kerbela_Hussein_Moschee.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"146\" data-file-width=\"2464\" data-file-height=\"1632\" \/><\/a><figcaption><a class=\"mw-redirect\" title=\"Mosqu\u00e9e de l'imam Husayn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e_de_l%27imam_Husayn\">Mosqu\u00e9e de l&rsquo;imam Husayn<\/a>\u00a0\u00e0 Kerbala, en\u00a0<a title=\"Irak\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Irak\">Irak<\/a>. On distingue aussi deux longs minarets de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Mosqu\u00e9e Al Abbas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e_Al_Abbas\">mosqu\u00e9e Al Abbas<\/a>\u00a0sur la photo.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">Chiisme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La s\u00e9paration du chiisme avec les autres courantes de l&rsquo;islam date aussi des premiers temps de l&rsquo;islam et de la question de la succession de Mahomet. Les chiites consid\u00e8rent que le califat doit \u00eatre r\u00e9serv\u00e9 \u00e0 Ali et \u00e0 ses descendants, h\u00e9ritier d\u00e9sign\u00e9, selon eux, par Mahomet avant sa mort<sup id=\"cite_ref-:58_244-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiisme<\/a>\u00a0est divis\u00e9 en diff\u00e9rentes branches, dont les principales sont le\u00a0<a title=\"Chiisme duod\u00e9cimain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme_duod%C3%A9cimain\">chiisme duod\u00e9cimain<\/a>\u00a0(branche la plus importante), le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Za\u00efdisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Za%C3%AFdisme\">za\u00efdisme<\/a>\u00a0et l&rsquo;<a title=\"Isma\u00e9lisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isma%C3%A9lisme\">isma\u00e9lisme<\/a><sup id=\"cite_ref-245\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-245\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>210<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La lign\u00e9e d&rsquo;Ali est compos\u00e9e de douze imams. Les chiites duod\u00e9cimains ou \u00ab\u00a0imamites\u00a0\u00bb sont ceux qui ont accept\u00e9 ces douze imams. Les autres courants se sont form\u00e9s \u00e0 la suite d&rsquo;un imam, non l\u00e9gitim\u00e9 par le pr\u00e9c\u00e9dent (Zaydite au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Cinqui\u00e8me\">5<sup>e<\/sup><\/abbr>, Isma\u00e9lien au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Septi\u00e8me\">7<sup>e<\/sup><\/abbr>, Nousayri au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Onzi\u00e8me\">11<sup>e<\/sup><\/abbr>)<sup id=\"cite_ref-:58_244-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour certains auteurs musulmans des premiers si\u00e8cles de l&rsquo;islam, principalement alides, le Coran a \u00e9t\u00e9 falsifi\u00e9 par le pouvoir des premiers califes<sup id=\"cite_ref-246\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-246\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>211<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La croyance chiite dans un Coran complet\u00a0<sup id=\"cite_ref-247\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-247\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0sauvegard\u00e9 par Ali et rapport\u00e9 \u00e0 la fin des temps est majoritaire jusqu&rsquo;au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, date \u00e0 laquelle les chiites ont \u00ab\u00a0\u00e9t\u00e9 contraints\u00a0\u00bb d&rsquo;adopter la version officielle sunnite pour des raisons aussi bien doctrinales, politiques (prise du pouvoir par des chiites)<sup id=\"cite_ref-Amir-Moezzi_3_248-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Amir-Moezzi_3-248\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>212<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0qu&rsquo;historiques (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0\u00e9tablissement d\u00e9finitif des dogmes et de l&rsquo;orthodoxie islamiques\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0qui ne peuvent plus \u00eatre remis en cause)<sup id=\"cite_ref-Le_Monde_249-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Le_Monde-249\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>213<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La disparition des noms et donc du contexte des \u00e9crits coraniques rend celui-ci muet, silencieux et, pour le chiisme, seul l&rsquo;imam peut le rendre parlant<sup id=\"cite_ref-AMir_Moezzi_4_250-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-AMir_Moezzi_4-250\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>214<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette doctrine m\u00e8ne vers une approche plus secr\u00e8te de la lecture coranique dans le chiisme<sup id=\"cite_ref-251\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-251\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>215<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Chiisme_duod\u00e9cimain\"><span id=\"Chiisme_duod.C3.A9cimain\"><\/span>Chiisme duod\u00e9cimain<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Chiisme duod\u00e9cimain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme_duod%C3%A9cimain\">Chiisme duod\u00e9cimain<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les duod\u00e9cimains sont\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0ceux qui croient en la venue de douze imams\u00a0\u00bb<\/span>. Ils repr\u00e9sentent 80\u00a0% des chiites<sup id=\"cite_ref-:23_65-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:23-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et sont majoritaires depuis le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Les duod\u00e9cimains sont nombreux en\u00a0<a title=\"Iran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iran\">Iran<\/a>, en\u00a0<a title=\"Irak\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Irak\">Irak<\/a>\u00a0et au\u00a0<a title=\"Liban\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liban\">Liban<\/a><sup id=\"cite_ref-:58_244-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le douzi\u00e8me imam,\u00a0<a title=\"Muhammad al-Mahdi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Muhammad_al-Mahdi\">Muhammad al-Mahdi<\/a>, un enfant, aurait \u00e9t\u00e9 occult\u00e9. Imam cach\u00e9, les chiites duod\u00e9cimains croient qu&rsquo;il reviendra \u00e0 la fin des temps. L&rsquo;imam cach\u00e9 a un r\u00f4le central dans ce courant. Il sera, pour ce chiisme, celui qui r\u00e9v\u00e9lera le sens cach\u00e9 de toutes les r\u00e9v\u00e9lations proph\u00e9tiques<sup id=\"cite_ref-:58_244-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les chiites croient que chaque grand proph\u00e8te a \u00e9t\u00e9 suivi par une succession de douze imams charg\u00e9s de manifester le sens de la r\u00e9v\u00e9lation. Ainsi, les douze imams auraient \u00e9t\u00e9 charg\u00e9 d&rsquo;expliquer le sens cach\u00e9 de la loi litt\u00e9rale transmise par Mahomet. Ainsi,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0la R\u00e9v\u00e9lation ne s&rsquo;arr\u00eate pas \u00e0 la R\u00e9citation du Verbe descendu sur Mohammed, elle continue \u00e0 travers les imams charg\u00e9s de manifester les innombrables significations de ce Verbe\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:58_244-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les duod\u00e9cimains n&rsquo;ont pas attribu\u00e9 un r\u00f4le politique aux imams.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La seule chose clairement \u00e9tablie est que la souverainet\u00e9 revient \u00e0 l\u2019\u00ab\u00a0imam cach\u00e9\u00a0\u00bb et que tous les gouvernements s\u00e9culiers sont ill\u00e9gitimes\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:58_244-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les pratiques et rituels du chiisme sont proches de ceux du sunnisme. Une grande importance est donn\u00e9e par la sensibilit\u00e9 populaire \u00e0 la souffrance des imams assassin\u00e9s. Le chiisme se caract\u00e9rise par des lieux saints, principalement des mausol\u00e9es consacr\u00e9s au grandes figures de ce courant<sup id=\"cite_ref-:58_244-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Chiisme_quintimain_(ou_za\u00efdisme)\"><span id=\"Chiisme_quintimain_.28ou_za.C3.AFdisme.29\"><\/span>Chiisme quintimain (ou\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Za\u00efdisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Za%C3%AFdisme\">za\u00efdisme<\/a>)<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Za\u00efdisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Za%C3%AFdisme\">Za\u00efdisme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les quintimains sont \u00ab\u00a0ceux qui croient en la venue de cinq imams\u00a0\u00bb. Le za\u00efdisme (<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0632\u064e\u0651\u064a\u0652\u062f\u0650\u064a\u064e\u0651\u0629\u064f<\/span>,\u00a0<i>az-Zaydiyya<\/i>) est la plus ancienne branche de l&rsquo;islam chiite qui s&rsquo;est s\u00e9par\u00e9 du tronc devenu officiel des douze imams au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Elle est nomm\u00e9e d&rsquo;apr\u00e8s\u00a0<a title=\"Zayd ibn Ali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zayd_ibn_Ali\">Zayd ibn Ali<\/a>, le petit-fils d&rsquo;<a title=\"Al-Hussein ibn Ali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Hussein_ibn_Ali\">Al-Hussein ibn Ali<\/a><sup id=\"cite_ref-:58_244-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les adeptes de l&rsquo;\u00e9cole juridique sont appel\u00e9s zaydites et repr\u00e9sentent environ 35-40\u00a0% des musulmans au\u00a0<a title=\"Y\u00e9men\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Y%C3%A9men\">Y\u00e9men<\/a><sup id=\"cite_ref-252\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-252\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>216<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En dehors de la question \u00e9minemment politique du califat, ils suivent un rite presque identique au rite\u00a0<a title=\"Hanafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hanafisme\">hanafite<\/a>\u00a0pour la jurisprudence islamique et sont en g\u00e9n\u00e9ral\u00a0<a title=\"Mutazilisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mutazilisme\">mutazilites<\/a>\u00a0pour la th\u00e9ologie<sup id=\"cite_ref-253\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-253\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>217<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Chiisme_septimain_(ou_isma\u00e9lien)\"><span id=\"Chiisme_septimain_.28ou_isma.C3.A9lien.29\"><\/span>Chiisme septimain (ou\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Isma\u00e9lien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isma%C3%A9lien\">isma\u00e9lien<\/a>)<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Isma\u00e9lisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isma%C3%A9lisme\">Isma\u00e9lisme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les septimains sont \u00ab\u00a0ceux qui croient en la venue sept imams\u00a0\u00bb. Ce courant porte le nom d&rsquo;isma\u00e9lisme (arabe\u00a0:\u00a0<i>al-Ism\u0101&rsquo;\u012bliyya<\/i>,\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0652\u0625\u0650\u0633\u0652\u0645\u064e\u0627\u0639\u0650\u064a\u0644\u0650\u064a\u064e\u0651\u0629<\/span>\u00a0; persan\u00a0: \u0627\u0633\u0645\u0627\u0639\u06cc\u0644\u06cc\u0627\u0646\u00a0; sindhi\u00a0: \u0627\u0633\u0645\u0627\u0639\u064a\u0644\u064a\u00a0; kurde\u00a0:\u00a0<i>Ismaili<\/i>\u00a0;\u00a0<i>Esm\u0101&rsquo;iliy\u0101n<\/i>). Les isma\u00e9lites tirent leur nom de leur acceptation d&rsquo;<a title=\"Isma\u00efl ben Jafar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isma%C3%AFl_ben_Jafar\">Isma\u00efl ben Jafar<\/a>\u00a0comme le successeur spirituel d\u00e9sign\u00e9 \u00e0 l&rsquo;imam\u00a0<a title=\"Ja'far al-S\u00e2diq\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ja%27far_al-S%C3%A2diq\">Ja&rsquo;far al-S\u00e2diq<\/a>, ce en quoi ils diff\u00e8rent des duod\u00e9cimains, qui acceptent\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Musa al-Kazim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musa_al-Kazim\">Musa al-Kazim<\/a>, fr\u00e8re cadet de Isma\u00efl, comme le vrai Imam. En effet, Isma\u00efl est mort avant\u00a0<a title=\"Ja'far al-S\u00e2diq\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ja%27far_al-S%C3%A2diq\">Ja&rsquo;far al-S\u00e2diq<\/a>. Pour les isma\u00e9liens, cela ne lui retire pas le droit \u00e0 l&rsquo;imamat, celui-ci \u00e9tant un \u00ab\u00a0imam cach\u00e9\u00a0\u00bb. Ce courant s&rsquo;est organis\u00e9 au milieu du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-:58_244-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour ce courant, \u00ab\u00a0un imam ou un grand personnage de l\u2019histoire islamique [est] une \u00e9manation, une incarnation, une transfiguration de Dieu\u00a0\u00bb. Ce courant rejette l&rsquo;attachement traditionnel \u00e0 la lettre du Coran pour mettre en avant le sens cach\u00e9 et implicite transmis par les imams<sup id=\"cite_ref-:58_244-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De l&rsquo;isma\u00e9lisme d\u00e9rivent d&rsquo;autres courants comme les druzes, les nizarides ou les moustalides<sup id=\"cite_ref-:58_244-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:58-244\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>209<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_kharidjisme\">Le kharidjisme<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ghardaia_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Ghardaia_01.jpg\/250px-Ghardaia_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Ghardaia_01.jpg\/500px-Ghardaia_01.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"188\" data-file-width=\"1280\" data-file-height=\"960\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Gharda\u00efa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gharda%C3%AFa\">Gharda\u00efa<\/a>, la vieille ville\u00a0<a title=\"Ibadisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibadisme\">ibadite<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Alg\u00e9rie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alg%C3%A9rie\">Alg\u00e9rie<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Kharidjisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kharidjisme\">Kharidjisme<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Ibadisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibadisme\">Ibadisme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quelques mois apr\u00e8s la bataille de Siff\u00een en 657, un arbitrage eut lieu entre Ali et Mu\u2019\u00e2wiya \u00e0 propos de la mort d&rsquo;Uthman. Ali, reconnu coupable, dut faire face \u00e0 une r\u00e9volte de personnes refusant cet arbitrage humain. Ils re\u00e7urent,\u00a0<i>a posteriori<\/i>, le nom de kharidjites (\u00ab\u00a0r\u00e9volt\u00e9s\u00a0\u00bb)<sup id=\"cite_ref-254\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-254\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>218<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et se retir\u00e8rent dans la r\u00e9gion d&rsquo;al-Koufa. \u00c0 partir de la mort du calife Yaz\u00eed (683), ce courant se divise en plusieurs branches, dont la principale est celle des ibadites. Apr\u00e8s s\u2019\u00eatre soulev\u00e9s contre les omeyyades, ils s&rsquo;install\u00e8rent au Maghreb<sup id=\"cite_ref-:56_255-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:56-255\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>219<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon D. Sourdel,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0[j]amais codifi\u00e9e, la doctrine des kharijites a cependant peu vari\u00e9. Tandis qu&rsquo;en politique ils d\u00e9sirent un califat \u00e9lectif, confi\u00e9 au plus digne, ils sont en th\u00e9ologie et en morale, rigoristes et litt\u00e9ralistes\u00a0: condamnation du luxe, rejet d&rsquo;une sourate regard\u00e9e comme frivole (celle de Joseph), interpr\u00e9tation litt\u00e9rale du Coran (parole incr\u00e9\u00e9e de Dieu), n\u00e9cessit\u00e9 d&rsquo;une conscience pure avant la Pri\u00e8re, des \u0153uvres avec la foi\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:56_255-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:56-255\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>219<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Kharidjisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kharidjisme\">kharidjisme<\/a>\u00a0est multiple dans ses formes (<a title=\"Sufrites\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sufrites\">sufrites<\/a>,\u00a0<a title=\"Ibadisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibadisme\">ibadites<\/a>\u2026). De nos jours la seule tendance kharidjite qui ne s&rsquo;est pas \u00e9teinte est l&rsquo;<a title=\"Ibadisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibadisme\">ibadisme<\/a><sup id=\"cite_ref-:57_256-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:57-256\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>220<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il se retrouve dans le sultanat d&rsquo;<a title=\"Oman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oman\">Oman<\/a>\u00a0et dans quelques r\u00e9gions tr\u00e8s localis\u00e9es du Maghreb, au nord du Sahara alg\u00e9rien ou en\u00a0<a title=\"Tunisie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tunisie\">Tunisie<\/a>\u00a0(\u00eele de\u00a0<a title=\"Djerba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Djerba\">Djerba<\/a>)<sup id=\"cite_ref-:57_256-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:57-256\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>220<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_soufisme\">Le soufisme<\/h3>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg\/250px-IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg\/500px-IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"3072\" data-file-height=\"2304\" \/><\/a><figcaption>Les soufis croient que le Coran a deux niveaux de signification\u00a0; le\u00a0<i><a title=\"Zahirisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zahirisme\">zahir<\/a><\/i>, sens externe ou apparent\u00a0; et le\u00a0<i><a title=\"Batin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Batin\">batin<\/a><\/i>, sens interne ou cach\u00e9.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Soufisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme\">Soufisme<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Haqiqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haqiqa\">Haqiqa<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Marabout.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/20\/Marabout.jpg\/120px-Marabout.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/20\/Marabout.jpg\/250px-Marabout.jpg 2x\" width=\"120\" height=\"220\" data-file-width=\"268\" data-file-height=\"492\" \/><\/a><figcaption>Un marabout et son\u00a0<a title=\"Chapelet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chapelet\">chapelet<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au-del\u00e0 des diff\u00e9rents courants, les musulmans ont \u00e9labor\u00e9 des approches diff\u00e9rentes du divin. Le soufisme est la voie mystique de l&rsquo;islam, fond\u00e9e sur la \u00ab\u00a0recherche de l&rsquo;union la plus \u00e9troite avec le Divin, le plus souvent via l&rsquo;asc\u00e8se, la pri\u00e8re et la m\u00e9ditation\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:27_257-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:27-257\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>221<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les soufis s&rsquo;appuient sur des tendances coraniques de pi\u00e9t\u00e9, \u00ab\u00a0\u00e9trang\u00e8res \u00e0 la plupart des juristes\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:59_258-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:59-258\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>222<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le terme \u00ab\u00a0soufi\u00a0\u00bb appara\u00eet pour la premi\u00e8re fois dans la seconde moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle de l&rsquo;h\u00e9gire pour d\u00e9signer des asc\u00e8tes, des sages, des mystiques musulmans qui prient, je\u00fbnent, portent des v\u00eatements blancs rugueux (l&rsquo;arabe\u00a0<i>s\u00fbf<\/i>, signifie \u00ab\u00a0bure\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0laine\u00a0\u00bb), car les premiers asc\u00e8tes musulmans furent ainsi d\u00e9sign\u00e9s \u00e0 cause des v\u00eatements de\u00a0<a title=\"Laine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Laine\">laine<\/a>\u00a0qu&rsquo;il portaient\u00a0; ils peuvent porter le\u00a0<i>muruga<\/i>, manteau fait de morceaux rapi\u00e9c\u00e9s symbolisant le\u00a0<i>fagr<\/i>, c&rsquo;est-\u00e0-dire l&rsquo;illusion du monde<sup id=\"cite_ref-259\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-259\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>223<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le mot \u00ab\u00a0soufisme\u00a0\u00bb serait tir\u00e9 de\u00a0<i>souf<\/i>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\ufebb\u064f\ufeee\u0641\u064f<\/span>\u00a0[\u1e63\u016bf], \u00ab\u00a0laine\u00a0\u00bb qui donne\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0635\u064f\u0648\u0641\u0650\u064a\u0651<\/span>\u00a0[\u1e63\u016bf\u012by], \u00ab\u00a0laineux\u00a0\u00bb) . Le soufi portait en effet un v\u00eatement de laine blanche<sup id=\"cite_ref-:27_257-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:27-257\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>221<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La modestie et la pauvret\u00e9 sont \u00e9voqu\u00e9es dans d&rsquo;autres noms donn\u00e9s \u00e0 certains d&rsquo;entre eux\u00a0:\u00a0<a title=\"Derviche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Derviche\">derviche<\/a>\u00a0(<a title=\"Persan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Persan\">persan<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-fa\" dir=\"rtl\" lang=\"fa\">\u062f\u0631\u0648\u064a\u0634<\/span>\u00a0[derwi\u0161], \u00ab\u00a0mendiant\u00a0\u00bb) ou [faq\u012br] (en arabe\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0641\u064e\u0642\u0650\u064a\u0631\u064c<\/span>, \u00ab\u00a0pauvre\u00a0\u00bb)<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>. Les soufis se font conna\u00eetre, quant \u00e0 eux, comme\u00a0<i>Ahl al-soufa<\/i>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0623\u064e\u0647\u0644\u064f \u0671\u0644\u0635\u064f\u0651\u0641\u064e\u0651\u0629\u0650<\/span>\u00a0[<i>ahl a\u1e63-\u1e63uffa<\/i>], \u00ab\u00a0les gens du banc\u00a0\u00bb en r\u00e9f\u00e9rence \u00e0 ceux qui vivaient dans la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Masjid al-Nabawi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Masjid_al-Nabawi\">Mosqu\u00e9e du Proph\u00e8te<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"M\u00e9dine (Arabie saoudite)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9dine_(Arabie_saoudite)\">Yathrib<\/a>\u00a0(<a class=\"mw-redirect\" title=\"M\u00e9dine (Arabie saoudite)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9dine_(Arabie_saoudite)\">M\u00e9dine<\/a>), et qui furent mentionn\u00e9s dans le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0comme\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0la compagnie de ceux qui invoquent leur Seigneur matin et soir d\u00e9sirant Sa face\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-260\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-260\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 37<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Soufisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme\">soufisme<\/a>\u00a0(en\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u062a\u064e\u0635\u064e\u0648\u064f\u0651\u0641\u064f<\/span>\u00a0[<i>ta\u1e63awwuf<\/i>],\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0initiation\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-ReferenceA_261-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-ReferenceA-261\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>224<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) est un mouvement spirituel bas\u00e9 sur la recherche de Dieu et la communion avec les autres. Pour atteindre le divin, le soufisme d\u00e9fend qu&rsquo;il existe la voie large de la charia et la voie \u00e9troite de l&rsquo;union \u00e0 Dieu. Le soufi adopte donc des pratiques sp\u00e9cifiques suppl\u00e9mentaires, comme l&rsquo;examen de conscience, l&rsquo;asc\u00e8se\u2026 Deux pratiques caract\u00e9risent le soufisme, le\u00a0<i>Dikr<\/i>\u00a0(r\u00e9p\u00e9tition ininterrompue du nom divin\u00a0; pratique codifi\u00e9e au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle) et le\u00a0<i>sama<\/i>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0sorte de concert spirituel musical ou dans\u00e9\u00a0\u00bb<\/span>. Le soufisme met en avant l&rsquo;importance du ma\u00eetre, guide spirituel porteur d&rsquo;une b\u00e9n\u00e9diction (baraka)<sup id=\"cite_ref-:27_257-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:27-257\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>221<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les soufis consid\u00e8rent g\u00e9n\u00e9ralement que suivre la loi (<i><a title=\"Charia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charia\">charia<\/a><\/i>) ou la jurisprudence islamique (<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Fiqh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fiqh\">fiqh<\/a><\/i>) n&rsquo;est que le premier pas sur le chemin de la soumission parfaite. Ils se concentrent sur des aspects internes ou plus spirituels de l&rsquo;islam, comme la perfectibilit\u00e9 de la foi ou la soumission de l&rsquo;<a title=\"Ego\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ego\">ego<\/a>\u00a0(<i>nafs<\/i>). Les soufis cherchent \u00e0 atteindre le\u00a0<a title=\"Fana (islam)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fana_(islam)\"><i>fana<\/i><\/a>\u00a0(extinction du \u00ab\u00a0moi\u00a0\u00bb devant Dieu l&rsquo;Unique) selon trois degr\u00e9s ou \u00e9tapes\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>l&rsquo;<i>islam<\/i>\u00a0(proprement dit)\u00a0; la soumission \u00e0 la\u00a0<a title=\"Charia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charia\">charia<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li>l&rsquo;<i>imane<\/i>\u00a0(qui est un don de Dieu)\u00a0; la foi par la\u00a0<a title=\"Tariqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tariqa\">tariqa<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li>l&rsquo;<i>ihsane<\/i>\u00a0(qui est le but de la voie)\u00a0; l&rsquo;excellence morale ou vertu dans la\u00a0<a title=\"Haqiqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haqiqa\">haqiqa<\/a><sup id=\"cite_ref-262\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-262\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>225<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Des groupes d&rsquo;asc\u00e8tes apparaissent en Irak d\u00e8s le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-:59_258-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:59-258\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>222<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Par ces positions la mystique heurtait l&rsquo;enseignement traditionnel\u00a0; aussi ses adeptes furent-ils tr\u00e8s t\u00f4t inqui\u00e9t\u00e9s comme coupables de\u00a0<i>zandaqa<\/i>\u00a0(\u00e0 l&rsquo;origine manich\u00e9isme, puis h\u00e9r\u00e9sie, impi\u00e9t\u00e9)<sup id=\"cite_ref-:59_258-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:59-258\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>222<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Un des traits de cet islam est l&rsquo;importance des confr\u00e9ries, formes qui s&rsquo;organisent \u00e0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-:27_257-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:27-257\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>221<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La plupart des ordres soufis (<i><a title=\"Tariqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tariqa\">tariqas<\/a>)<\/i>\u00a0se rapprochent, soit du sunnisme, soit du chiisme. On les rencontre dans tout le monde islamique, du\u00a0<a title=\"S\u00e9n\u00e9gal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9n%C3%A9gal\">S\u00e9n\u00e9gal<\/a>\u00a0jusqu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;<a title=\"Indon\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indon%C3%A9sie\">Indon\u00e9sie<\/a><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_coranisme\">Le coranisme<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Coranisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coranisme\">Coranisme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Coranisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coranisme\">coranisme<\/a>\u00a0est un mouvement islamique dont les adeptes voient le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0comme seule source de foi et rejettent les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Hadiths\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hadiths\">hadiths<\/a>\u00a0comme source l\u00e9gale et th\u00e9ologique aux c\u00f4t\u00e9s du Coran. Cette interpr\u00e9tation particuli\u00e8re de la foi fait que certaines de leurs compr\u00e9hensions coraniques diff\u00e8rent consid\u00e9rablement des doctrines orthodoxes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au sein de la\u00a0<a title=\"Mutazilisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mutazilisme\">Mu\u02bftazila<\/a>, une \u00e9cole de th\u00e9ologie musulmane qui a prosp\u00e9r\u00e9 entre le neuvi\u00e8me et le onzi\u00e8me si\u00e8cle, il y avait diverses positions critiques concernant les hadiths. L&rsquo;un de leurs repr\u00e9sentants,\u00a0<a title=\"Ibrahim an-Nazzam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibrahim_an-Nazzam\">an-Nazz\u0101m<\/a>, avait une attitude tr\u00e8s sceptique envers les hadiths. Il a examin\u00e9 les traditions contradictoires concernant leurs diff\u00e9rents contenus pour d\u00e9fendre sa position<sup id=\"cite_ref-263\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-263\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>226<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1906,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Muhammad Tawf\u012bq Sidq\u012b (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Muhammad_Tawf%C4%ABq_Sidq%C4%AB&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Muhammad Tawf\u012bq Sidq\u012b<\/a>\u00a0a publi\u00e9 un article critique dans le journal\u00a0<i>al-Man\u0101r<\/i>\u00a0par\u00a0<a title=\"Muhammad Rashid Rida\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Muhammad_Rashid_Rida\">Rash\u012bd Rid\u0101<\/a>\u00a0avec le titre \u00ab\u00a0L&rsquo;Islam n&rsquo;est que le Coran seul\u00a0\u00bb (al-Isl\u0101m huwa al-Qurn\u0101n wa -da-h\u016b). Il y critiquait la\u00a0<a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">Sunna<\/a>\u00a0et estimait que les musulmans concernant les diff\u00e9rents contenus afin de d\u00e9fendre sa position devaient s&rsquo;appuyer uniquement sur le Coran, puisque les actions du Proph\u00e8te n&rsquo;\u00e9taient destin\u00e9es qu&rsquo;\u00e0 servir de mod\u00e8le pour les premi\u00e8res g\u00e9n\u00e9rations de musulmans. L&rsquo;article, qui \u00e9tait le r\u00e9sultat de discussions avec Rash\u012bd Rid\u0101 au cours desquelles Sidq\u012b a pr\u00e9sent\u00e9 ses id\u00e9es sur la limitation temporelle de la Sunna, a rencontr\u00e9 une forte opposition de la part des savants musulmans de l&rsquo;\u00e9poque, et plusieurs d&rsquo;entre eux l&rsquo;ont r\u00e9fut\u00e9<sup id=\"cite_ref-264\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-264\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>227<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le coranisme a \u00e9galement pris une dimension politique au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle lorsque\u00a0<a title=\"Mouammar Kadhafi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouammar_Kadhafi\">Mouammar al-Kadhafi<\/a>\u00a0a d\u00e9clar\u00e9 que le Coran \u00e9tait la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Constitution de la Libye\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution_de_la_Libye\">constitution de la Libye<\/a><sup id=\"cite_ref-265\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-265\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>228<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00c0 travers des \u00e9rudits \u00e9gyptiens tels que\u00a0<a title=\"Rashad Khalifa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rashad_Khalifa\">Rashad Khalifa<\/a>, le d\u00e9couvreur du\u00a0<a title=\"Code du Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Code_du_Coran\">code du Coran<\/a>\u00a0(Code 19), un code math\u00e9matique hypoth\u00e9tique du Coran, et Ahmad Subhy Mansour, \u00e9rudit et militant islamique, qui a \u00e9migr\u00e9 aux\u00a0<a title=\"\u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats-Unis\">\u00c9tats-Unis<\/a>, les id\u00e9es coraniques se sont \u00e9galement propag\u00e9es \u00e0 de nombreux autres pays de<sup id=\"cite_ref-266\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-266\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>229<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Autres_courants_et_diversit\u00e9_de_l'islam\"><span id=\"Autres_courants_et_diversit.C3.A9_de_l.27islam\"><\/span>Autres courants et diversit\u00e9 de l&rsquo;islam<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Mutazilisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mutazilisme\">Mutazilisme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un quatri\u00e8me courant, qui s&rsquo;est \u00e9teint au Moyen \u00c2ge, le\u00a0<a title=\"Mutazilisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mutazilisme\">mutazilisme<\/a>, est une \u00e9cole th\u00e9ologique rationaliste, en conflit avec le\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnisme<\/a>\u00a0naissant\u00a0; il est apparu \u00e0 la fin du\u00a0<a title=\"Califat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Califat\">califat<\/a>\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Omeyyade\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Omeyyade\">omeyyade<\/a>, au milieu du\u00a0<a title=\"VIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/VIIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, et a \u00e9t\u00e9 \u00e9radiqu\u00e9 au\u00a0<a title=\"XIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0par le\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnisme<\/a>, en particulier par les\u00a0<a title=\"Acharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acharisme\">acharites<\/a>\u00a0(disciples d&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Al-Ach'ari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Ach%27ari\">Al-Ach&rsquo;ari<\/a>\u00a0873-935, lui-m\u00eame un ex-<a title=\"Mutazilisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mutazilisme\">mutazilite<\/a>) qui sont parvenus \u00e0 venir \u00e0 bout de son\u00a0<a title=\"Rationalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rationalisme\">rationalisme<\/a>\u00a0jug\u00e9 abusif, car il voulait tout submerger<sup id=\"cite_ref-:10_267-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:10-267\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>230<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette \u00e9cole, dont des textes ont \u00e9t\u00e9 red\u00e9couverts au\u00a0<a title=\"XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIXe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, conna\u00eet une petite r\u00e9surgence depuis cette date chez certains intellectuels, notamment en raison de ses cons\u00e9quences politiques et de ses liens avec la d\u00e9mocratie<sup id=\"cite_ref-268\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-268\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>231<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cependant, le\u00a0<a title=\"Mutazilisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mutazilisme\">mutazilisme<\/a>\u00a0a perdu tout cr\u00e9dit populaire \u00e0 la suite de l&rsquo;inquisition musulmane du calife\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Al-Ma\u2019m\u016bn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Ma%E2%80%99m%C5%ABn\">Al-Ma\u2019m\u016bn<\/a>\u00a0pour imposer sa doctrine et ne r\u00e9colta plus en retour que haines et pers\u00e9cutions<sup id=\"cite_ref-:10_267-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:10-267\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>230<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au-del\u00e0 de l&rsquo;appartenance \u00e0 l&rsquo;un des grands courants de l&rsquo;islam, on ne peut \u00e9luder les pratiques (cultes de \u00ab\u00a0saints\u00a0\u00bb, pratique d&rsquo;intercession\u2026) parfois dites \u00ab\u00a0populaires\u00a0\u00bb de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-269\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-269\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>232<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elles sont souvent impr\u00e9gn\u00e9es de doctrines\u00a0<a title=\"Soufisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme\">soufies<\/a>\u00a0et, en particulier, d\u2019<a title=\"Ibn Arabi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Arabi\">Ibn \u2018Arab\u00ee<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"Treizi\u00e8me\">XIII<sup>e<\/sup><\/abbr>\u202fsi\u00e8cle)<sup id=\"cite_ref-270\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-270\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>233<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;existence de particularit\u00e9s populaires est attest\u00e9e dans toutes les soci\u00e9t\u00e9s du monde musulman. Cet islam \u00ab\u00a0vit sa religion avec son c\u0153ur, son imagination\u00a0\u00bb et int\u00e8gre des \u00e9l\u00e9ments locaux et\u00a0<a title=\"Folklore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Folklore\">folkloriques<\/a>.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les coutumes d&rsquo;avant l&rsquo;islamisation subsistent en Iran, en Afghanistan, en Indon\u00e9sie aussi bien qu&rsquo;en Afrique noire ou dans les multiples groupes berb\u00e8res d&rsquo;Afrique du Nord\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-271\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-271\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>234<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette dichotomie interroge l\u2019<a title=\"Islamologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islamologie\">islamologie<\/a><sup id=\"cite_ref-272\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-272\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>235<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il faut \u00e9galement mentionner l&rsquo;apparition, \u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, de la question d&rsquo;un islam r\u00e9form\u00e9 qui vise \u00e0 un\u00a0<i>aggiornamento<\/i>\u00a0g\u00e9n\u00e9ral. L&rsquo;origine de celle-ci semble la rencontre avec l&rsquo;Occident\u00a0<sup id=\"cite_ref-273\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-273\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00ab\u00a0Cette r\u00e9flexion sur la modernit\u00e9 se fera sous le mode non pas de la rupture mais du recours \u00e0 la tradition non pas du progr\u00e8s mais de la renaissance.\u00a0\u00bb. Le premier courant r\u00e9formiste fut celui de la\u00a0<i><a title=\"Salafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme\">salafiyya<\/a><\/i>. Ce mouvement a privil\u00e9gi\u00e9 l&rsquo;islam \u00ab\u00a0savant\u00a0\u00bb et \u00ab\u00a0urbain\u00a0\u00bb, au d\u00e9triment des pratiques dites \u00ab\u00a0populaires\u00a0\u00bb. N\u00e9anmoins, cette islamisation de la modernit\u00e9 s&rsquo;est accompagn\u00e9e, avec l&rsquo;entr\u00e9e de l&rsquo;islam dans des espaces d\u00e9mocratiques, d&rsquo;une modernisation de l&rsquo;islam,\u00a0<i>via<\/i>\u00a0une individualisation de la religion. Cet affaiblissement du groupe a men\u00e9 \u00e0 un besoin de r\u00e9forme\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0soit [dans] un rapport s\u00e9cularis\u00e9 \u00e0 l&rsquo;islam qui tend \u00e0 relativiser au maximum les injonctions de la tradition<sup id=\"cite_ref-274\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-274\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ou au contraire un fondamentalisme qui s&rsquo;inscrit dans un respect exigeant de la tradition dans sa globalit\u00e9\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-275\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-275\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>236<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Plusieurs penseurs comme\u00a0<a title=\"Mohammed Arkoun\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohammed_Arkoun\">Mohammed Arkoun<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Mohamed Abed Al-Jabri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohamed_Abed_Al-Jabri\">Mohamed Abed Al-Jabri<\/a>\u00a0ont particip\u00e9 \u00e0 ces d\u00e9bats. Les attentats de 2015 semblent avoir \u00e9t\u00e9 un acc\u00e9l\u00e9rateur en France dans les d\u00e9bats sur la r\u00e9forme de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-276\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-276\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>237<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0M\u00eame s\u2019ils ne sont pas toujours reconnus par de larges publics, les effets de comp\u00e9tition intellectuelle [que les penseurs] produisent \u00e0 travers les id\u00e9es qu\u2019ils mettent en circulation changent aujourd\u2019hui profond\u00e9ment le paysage intellectuel et id\u00e9ologique musulman\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-277\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-277\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>238<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Cr\u00e9ation\"><span id=\"Cr.C3.A9ation\"><\/span>Cr\u00e9ation<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"mw-valign-text-top noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Logo_travaux_orange-simple.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/20px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/40px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"13\" height=\"17\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"640\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">Cette section est vide, insuffisamment d\u00e9taill\u00e9e ou incompl\u00e8te.\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:EditPage\/Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:EditPage\/Islam\">Votre aide<\/a>\u00a0est la bienvenue\u00a0!\u00a0<a title=\"Aide:Comment modifier une page\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Comment_modifier_une_page\">Comment faire\u00a0?<\/a><\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le Coran ne se pr\u00e9sente pas, comme la Gen\u00e8se, mais plut\u00f4t comme un enseignement ayant pour but d&rsquo;avertir les hommes<sup id=\"cite_ref-La_cr\u00e9ation_du_monde_dans_le_Coran_278-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-La_cr%C3%A9ation_du_monde_dans_le_Coran-278\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>239<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Cr\u00e9ation_de_l'homme\"><span id=\"Cr.C3.A9ation_de_l.27homme\"><\/span>Cr\u00e9ation de l&rsquo;homme<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css general\">Article principal\u00a0:\u00a0<a title=\"Adam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adam\">Adam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Organisation\">Organisation<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_califat\">Le califat<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Fatimid_dinar_-_Mahdia_-_Tunisia.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/61\/Fatimid_dinar_-_Mahdia_-_Tunisia.jpg\/250px-Fatimid_dinar_-_Mahdia_-_Tunisia.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/61\/Fatimid_dinar_-_Mahdia_-_Tunisia.jpg\/500px-Fatimid_dinar_-_Mahdia_-_Tunisia.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"121\" data-file-width=\"751\" data-file-height=\"364\" \/><\/a><figcaption>Dinar (en or estamp\u00e9) du cinqui\u00e8me calife fatimide al-Aziz (r. 365-386 H \/ 975-996\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"joule\">J<\/abbr>.-C.), frapp\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Mahdia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahdia\">Mahdia<\/a>\u00a0en 380 H \/ 990 AD. Conserv\u00e9 au mus\u00e9e arch\u00e9ologique d\u2019Aqaba, Aqaba, Jordanie. Diam\u00e8tre\u00a0: 18\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"millim\u00e8tre\">mm<\/abbr>, poids\u00a0: 4\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"gramme\">g<\/abbr>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Califat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Califat\">califat<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<a title=\"Calife\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calife\">califes<\/a>\u00a0(<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u062e\u0644\u064a\u0641\u0629<\/span>\u00a0signifiant \u00ab\u00a0lieutenant\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0successeur\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0repr\u00e9sentant\u00a0\u00bb) d\u00e9signent les successeurs de\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>. Le porteur du titre a pour r\u00f4le de sauvegarder la religion et de g\u00e9rer le monde d\u2019ici-bas<sup id=\"cite_ref-:40_279-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:40-279\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>240<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>: c&rsquo;est le dirigeant temporel et spirituel de l&rsquo;<a title=\"Oumma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oumma\">Oumma<\/a>, la \u00ab\u00a0matrie<sup id=\"cite_ref-:6_192-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:6-192\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00bb, les musulmans doivent lui ob\u00e9ir<sup id=\"cite_ref-:40_279-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:40-279\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>240<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le Coran fait la distinction entre les deux termes\u00a0<i>Imamat<\/i>\u00a0et\u00a0<i>Califat<\/i>, le premier ayant une fonction de direction, le second signifiant le successeur (dans un sens non-obligatoirement politique). La pens\u00e9e politico-religieuse musulmane ira vers une confusion des deux termes et l&rsquo;usage du second pour d\u00e9signer celui qui dirige la communaut\u00e9<sup id=\"cite_ref-:41_280-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:41-280\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>241<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les penseurs musulmans des premiers si\u00e8cles ont construit la figure du calife, comme pouvoir et autorit\u00e9. Ce statut conserve des traces des repr\u00e9sentations moyen-orientales anciennes, du souverain comme interm\u00e9diaire entre le ciel et la terre<sup id=\"cite_ref-:41_280-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:41-280\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>241<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La pens\u00e9e du calife s&rsquo;est d\u00e9velopp\u00e9e primitivement dans le monde chiite, et \u00ab\u00a0la th\u00e9orie sunnite n\u2019a pas \u00e9t\u00e9 pr\u00e9cis\u00e9e dans toute son ampleur avant le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle \/\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:40_279-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:40-279\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>240<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle se construit en r\u00e9action \u00e0 ces autres th\u00e9ories<sup id=\"cite_ref-281\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-281\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 40<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:40_279-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:40-279\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>240<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le droit du califat se caract\u00e9rise par une quasi-inexistence de sources dans le Coran ou la Sunna<sup id=\"cite_ref-:40_279-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:40-279\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>240<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:1543-Siege_of_Estolnibelgrad_in_Hungary-Suleymanname-detail.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cf\/1543-Siege_of_Estolnibelgrad_in_Hungary-Suleymanname-detail.jpg\/250px-1543-Siege_of_Estolnibelgrad_in_Hungary-Suleymanname-detail.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cf\/1543-Siege_of_Estolnibelgrad_in_Hungary-Suleymanname-detail.jpg\/500px-1543-Siege_of_Estolnibelgrad_in_Hungary-Suleymanname-detail.jpg 2x\" width=\"203\" height=\"220\" data-file-width=\"513\" data-file-height=\"555\" \/><\/a><figcaption>En 1517, le califat passe aux\u00a0<a title=\"Empire ottoman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_ottoman\">Ottomans<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mahomet est mort sans d\u00e9signer de successeur. \u00c0 sa mort, une grande violence a \u00e9clat\u00e9 entre les diff\u00e9rents partis m\u00eame si la tradition sunnite a cherch\u00e9 \u00e0 l&rsquo;att\u00e9nuer. Elle chercha \u00e0 pr\u00e9senter les faits de mani\u00e8re consensuelle, tandis que la recherche islamologique remet s\u00e9rieusement en doute ce pr\u00e9tendu \u00ab\u00a0consensus\u00a0\u00bb. Rapidement,\u00a0<a title=\"Abou Bakr As-Siddiq\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abou_Bakr_As-Siddiq\">Abu Bakr<\/a>\u00a0prit le dessus sur\u00a0<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Ali<\/a>, l&rsquo;autre concurrent<sup id=\"cite_ref-282\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-282\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>242<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le titre\u00a0<i>khalifat rasul Allah<\/i>, signifiant \u00ab\u00a0successeur du messager de Dieu\u00a0\u00bb est devenu le titre courant mais est absent des premiers graffiti trouv\u00e9s<sup id=\"cite_ref-283\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-283\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>243<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De m\u00eame, si la tradition fait d&rsquo;<a title=\"Omar ibn al-Khatt\u00e2b\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Omar_ibn_al-Khatt%C3%A2b\">Omar ibn al-Khatt\u00e2b<\/a>\u00a0le premier \u00e0 porter ce titre, un graffito de 644-645 ne lui donne ni le titre de calife (<i>khal\u00eefa)<\/i>, ni celui de Commandeur des croyants<sup id=\"cite_ref-:010_284-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:010-284\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>244<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Sur les monnaies, ce dernier titre semble avoir \u00e9t\u00e9 introduit par le calife\u00a0<a title=\"Mu\u02bfawiya Ier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mu%CA%BFawiya_Ier\">Mu\u02bf\u0101wiya<\/a>\u00a0et on la trouve, par exemple, sur une monnaie de 674<sup id=\"cite_ref-285\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-285\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>245<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un diff\u00e9rend politique entre\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnites<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiites<\/a>\u00a0conduit le califat \u00e0 se diviser en deux visions tr\u00e8s distinctes\u00a0: l&rsquo;une \u00e9lective, l&rsquo;autre h\u00e9r\u00e9ditaire. Les premiers consid\u00e8rent que le calife doit \u00eatre \u00e9lu pour ses qualit\u00e9s morales et islamiques, mais appartenir \u00e0 la tribu de\u00a0<a title=\"Quraych\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quraych\">Quraych<\/a>\u00a0(tribu de Mahomet dont le monopole est r\u00e9cus\u00e9 par les\u00a0<a title=\"Kharidjisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kharidjisme\">kharidjites<\/a>)<sup id=\"cite_ref-286\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-286\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>246<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les seconds consid\u00e8rent que seul un membre de la tribu de Quraych et de la famille de \u2018Al\u00ee peut pr\u00e9tendre \u00e0 ce titre<sup id=\"cite_ref-287\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-287\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:40_279-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:40-279\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>240<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les sunnites ne reconnaissent que les califes\u00a0<a title=\"Abou Bakr As-Siddiq\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abou_Bakr_As-Siddiq\">Abou Bakr As-Siddiq<\/a>,\u00a0<a title=\"Othm\u00e2n ibn Aff\u00e2n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Othm%C3%A2n_ibn_Aff%C3%A2n\">Omar ibn al-Khatt\u00e2b<\/a>,\u00a0<a title=\"Othm\u00e2n ibn Aff\u00e2n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Othm%C3%A2n_ibn_Aff%C3%A2n\">Othm\u00e2n ibn Aff\u00e2n<\/a>,\u00a0<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Ali ibn Abi Talib<\/a>,\u00a0<a title=\"Al-Hassan ibn Ali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Hassan_ibn_Ali\">Al-Hassan ibn Ali<\/a><sup id=\"cite_ref-288\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-288\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>247<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et\u00a0<a title=\"\u02bfUmar II\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%CA%BFUmar_II\">Omar ibn Abd-al-Aziz<\/a><sup id=\"cite_ref-289\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-289\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>248<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0comme \u00ab\u00a0bien guid\u00e9s\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0bien inspir\u00e9s\u00a0\u00bb par Dieu. Selon les traditions musulmanes, la p\u00e9riode pr\u00e9alable au califat Ommeyades est compos\u00e9e de la succession de plusieurs califes surnomm\u00e9 \u00ab\u00a0rachidoune\u00a0\u00bb. Ce r\u00e9cit se lit comme un \u00e9difice narratif et pour el-Hibry comme une parabole. Selon Humphrey, ce r\u00e9cit datant du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle est construit selon un principe de pacte-trahison-r\u00e9demption<sup id=\"cite_ref-:37_290-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:37-290\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>249<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le califat rachidoune est donc une construction abbasside permettant de r\u00eaver d&rsquo;un \u00e2ge d\u2019or, bien que les recherches permettent d\u2019attester qu\u2019un fond historique existe. La notion de rachidoune, de califes \u00ab\u00a0bien guid\u00e9s\u00a0\u00bb, date elle-m\u00eame du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Les premi\u00e8res listes califales, issues de textes syriaques de l\u2019\u00e9poque omeyyade, ne citent pas Ali comme calife, en coh\u00e9rence avec la pens\u00e9e omeyyade<sup id=\"cite_ref-:37_290-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:37-290\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>249<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s les quatre premiers califes (<a title=\"Abou Bakr As-Siddiq\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abou_Bakr_As-Siddiq\">Abou Bakr<\/a>,\u00a0<a title=\"Omar ibn al-Khatt\u00e2b\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Omar_ibn_al-Khatt%C3%A2b\">Omar<\/a>,\u00a0<a title=\"Othm\u00e2n ibn Aff\u00e2n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Othm%C3%A2n_ibn_Aff%C3%A2n\">Uthman<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Ali ibn Abi Talib<\/a>), le titre a \u00e9t\u00e9 revendiqu\u00e9 de mani\u00e8re controvers\u00e9e par les\u00a0<a title=\"Omeyyades\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Omeyyades\">Omeyyades<\/a>, les\u00a0<a title=\"Abbassides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbassides\">Abbassides<\/a>\u00a0et les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ottomans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ottomans\">Ottomans<\/a>, ainsi que par d&rsquo;autres lign\u00e9es en\u00a0<a title=\"Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagne\">Espagne<\/a>, en\u00a0<a title=\"Afrique du Nord\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afrique_du_Nord\">Afrique du Nord<\/a>\u00a0et en\u00a0<a title=\"\u00c9gypte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89gypte\">\u00c9gypte<\/a>. La plupart des dirigeants musulmans portaient simplement le titre de sultan ou \u00e9mir, et all\u00e9geance \u00e0 un calife qui avait souvent peu d&rsquo;autorit\u00e9. Le titre n&rsquo;existe plus depuis que la r\u00e9publique de\u00a0<a title=\"Turquie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turquie\">Turquie<\/a>\u00a0a aboli le califat ottoman en 1924<sup id=\"cite_ref-291\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-291\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>250<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Alors que le califat a \u00e9t\u00e9 un sujet de discorde entre dirigeants musulmans, il a \u00e9t\u00e9 peu \u00e9voqu\u00e9 depuis 1924. \u00ab\u00a0L&rsquo;id\u00e9al musulman aujourd&rsquo;hui ne semble pas \u00eatre celui de former de nouveau une communaut\u00e9 monolithique, ferm\u00e9e aux r\u00e9sonances ext\u00e9rieures, ayant \u00e0 sa t\u00eate un chef spirituel et temporel qui jouerait le r\u00f4le de calife comme aux plus belles heures du califat\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-292\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-292\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>251<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_charia\">La charia<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Charia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charia\">charia<\/a>,\u00a0<a title=\"Ijtihad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ijtihad\">ijtihad<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Droit musulman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droit_musulman\">Droit musulman<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Charia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charia\">charia<\/a>\u00a0(litt\u00e9ralement,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0le chemin vers une source\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-293\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-293\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>252<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ou\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0le chemin menant \u00e0 l&rsquo;abreuvoir\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-294\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-294\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>253<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) est la loi islamique comprenant l&rsquo;ensemble des obligations proc\u00e9dant du Coran et de la Sunna<sup id=\"cite_ref-:31_295-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:31-295\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>254<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dans le Coran, il existe seulement trois occurrences de terme d\u00e9riv\u00e9s de la racine sh-r-&lsquo;. N\u00e9anmoins, la pr\u00e9gnance des imp\u00e9ratifs dans ce texte et la position de soumission qu&rsquo;il impose \u00e0 ses destinataires explique l&rsquo;importance de cet aspects, tant pour les sunnites que pour les chiites<sup id=\"cite_ref-:42_296-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:42-296\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>255<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le mot \u00ab\u00a0charia\u00a0\u00bb est employ\u00e9 \u00e0 la m\u00eame \u00e9poque, en\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>, pour d\u00e9signer la Torah, appel\u00e9e alors la \u00ab\u00a0charia de Mo\u00efse\u00a0\u00bb. Il est \u00e9galement employ\u00e9 par les\u00a0<a title=\"Chr\u00e9tiens arabes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chr%C3%A9tiens_arabes\">Arabes chr\u00e9tiens<\/a>\u00a0pour d\u00e9signer l&rsquo;\u00c9vangile, appel\u00e9e la \u00ab\u00a0charia du Messie\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-297\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-297\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>256<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Mise_en_place_de_la_charia\">Mise en place de la charia<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis la\u00a0<a title=\"Constitution de M\u00e9dine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution_de_M%C3%A9dine\">Constitution de M\u00e9dine<\/a>, la charia (de Mahomet) n&rsquo;a cess\u00e9 de s&rsquo;amplifier. Selon\u00a0<a title=\"Yadh Ben Achour\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yadh_Ben_Achour\">Yadh ben Achour<\/a><sup id=\"cite_ref-:1_298-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:1-298\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>257<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, il est inexact de penser que la charia est inerte et immuable. Elle \u00e9volue en fonction des changements de conjonctures diplomatiques et sociologiques. Y voir un syst\u00e8me condamn\u00e9 \u00e0 la pure stagnation est faux. Ben Achour cite ainsi de nombreux exemples d&rsquo;adaptations de la charia dans une analyse rigoureusement scientifique<sup id=\"cite_ref-:1_298-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:1-298\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>257<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle embrasse tous les aspects de la vie individuelle et collective des musulmans<sup id=\"cite_ref-:31_295-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:31-295\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>254<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Si le Coran poss\u00e8de versets l\u00e9gislatifs sur les actes cultuels, sur le droit familial\u2026, il n&rsquo;est pas exhaustif et est souvent peu clair<sup id=\"cite_ref-:42_296-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:42-296\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>255<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Deux th\u00e9ories musulmanes expliquent l&rsquo;origine de la charia. La premi\u00e8re est que la charia est constitu\u00e9e de choses profitables \u00e0 l&rsquo;homme, intelligibles par la Raison. La seconde fait de la charia une volont\u00e9 divine, d\u00e9niant toute rationalit\u00e9 \u00e0 cette loi. Paraissant ind\u00e9fendable de nos jours, cette seconde n&rsquo;a presque plus de partisans. N\u00e9anmoins, elle correspond mieux au cadre de la th\u00e9ologie sunnite, la plus repr\u00e9sentative jusqu&rsquo;\u00e0 nos jours<sup id=\"cite_ref-:42_296-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:42-296\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>255<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L&rsquo;id\u00e9e s&rsquo;est progressivement impos\u00e9e que l&#8217;empire de la sharia \u00e9tait absolu\u00a0: tout acte humain, du plus anodin au plus lourd de cons\u00e9quences, a une qualification shara\u00efque, et il appartient aux l\u00e9giste de la communaut\u00e9, les\u00a0<i>fuqah\u00e2&rsquo;<\/i>, de la d\u00e9couvrir\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:42_296-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:42-296\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>255<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette vision qui s&rsquo;est impos\u00e9e n&rsquo;a pas toujours fait l&rsquo;unanimit\u00e9 et certaines sph\u00e8res pouvaient, pour certains penseurs, \u00eatre hors du champ de la charia.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La repr\u00e9sentation tellement r\u00e9pandue selon laquelle l&rsquo;islam ne distingue jamais le shara\u00efque du politique ni, plus g\u00e9n\u00e9ralement, le religieux du profane n&rsquo;est pertinente que pour un certain islam, historiquement assez tardif, devenu majoritaire de nos jours\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:42_296-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:42-296\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>255<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Toutefois, depuis le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, la pens\u00e9e juridique islamique s&rsquo;est cristallis\u00e9e avec la fermeture des \u00ab\u00a0portes de l&rsquo;<i><a title=\"Ijtihad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ijtihad\">ijtihad<\/a><\/i>\u00a0\u00bb (c&rsquo;est-\u00e0-dire \u00ab\u00a0l\u2019effort de r\u00e9flexion\u00a0\u00bb) par le calife abbasside\u00a0<a title=\"Al-Qadir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Qadir\">Al-Qadir<\/a>\u00a0(craignant de voir son pouvoir menac\u00e9 par des juristes ind\u00e9pendants) en vertu d&rsquo;une ordonnance intitul\u00e9e\u00a0:\u00a0<i>Le Message sur le Destin<\/i>\u00a0(Ris\u00e2la al-q\u00e2diriya)<sup id=\"cite_ref-299\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-299\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 42<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-300\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-300\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>258<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Eric Chaumont consid\u00e8re qu&rsquo;il vaut mieux parler d'\u00a0\u00bb\u00e9tranglement de ses voies\u00a0\u00bb, l&rsquo;<i>itjihad<\/i>\u00a0n&rsquo;\u00e9tant pas un instrument de mise \u00e0 jour des statuts shara\u00efques<sup id=\"cite_ref-:42_296-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:42-296\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>255<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Si cette fermeture, qui n\u2019\u00e9tait en rien une prescription divine, fut toujours contest\u00e9e par de nombreux\u00a0<a title=\"Oul\u00e9ma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oul%C3%A9ma\">oul\u00e9mas<\/a>\u00a0tels qu\u2019<a title=\"Ibn Hazm\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Hazm\">Ibn Hazm<\/a>\u00a0(994-1064) ou\u00a0<a title=\"Al-Suy\u016bt\u012b\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Suy%C5%ABt%C4%AB\">As-Suyuti<\/a>\u00a0(1445-1505), elle perdure, de fait, par paresse intellectuelle ou par imp\u00e9ritie<sup id=\"cite_ref-301\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-301\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>259<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon des recherches conduites par le R\u00e9seau international de solidarit\u00e9 WMUML en 2011 sur les lois dites islamiques (d\u00e9nomm\u00e9es \u00e0 tort charia)<sup id=\"cite_ref-302\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-302\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>260<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, il s&rsquo;av\u00e8re qu&rsquo;en r\u00e9alit\u00e9, elles seraient bas\u00e9es sur la tradition et la coutume. Le terme charia est instrumentalis\u00e9 par les autorit\u00e9s religieuses ou gouvernementales du pays afin de leur donner une soi-disant l\u00e9gitimit\u00e9 religieuse, mais avant tout pour \u00e9tablir, r\u00e9tablir ou renforcer le\u00a0<a title=\"Patriarcat (sociologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patriarcat_(sociologie)\">patriarcat<\/a>\u00a0de la soci\u00e9t\u00e9<sup id=\"cite_ref-303\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-303\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>261<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon\u00a0<a title=\"Alain Besan\u00e7on\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alain_Besan%C3%A7on\">Alain Besan\u00e7on<\/a>, le musulman croit \u00e0 la perfection de sa Loi. De son point de vue, elle est mod\u00e9r\u00e9e et tient le juste milieu, c&rsquo;est-\u00e0-dire le chemin raisonnable de la vertu. Elle lui appara\u00eet comme plus adapt\u00e9e \u00e0 la nature humaine que la loi chr\u00e9tienne (notamment en mati\u00e8re de sexualit\u00e9) et comme marquant par rapport \u00e0 la loi juive, dont elle reprend bien des articles (cf.\u00a0<a title=\"Deut\u00e9ronome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deut%C3%A9ronome\">code deut\u00e9ronomique<\/a>), un adoucissement consid\u00e9rable (notamment en mati\u00e8re alimentaire), l&rsquo;interdiction du vin (\u00e0 raison des troubles sociaux g\u00e9n\u00e9r\u00e9s) \u00e9tant l&rsquo;un des rares points o\u00f9 elle se montre plus s\u00e9v\u00e8re<sup id=\"cite_ref-:18_187-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:18-187\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>164<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Hi\u00e9rarchie_des_normes\"><span id=\"Hi.C3.A9rarchie_des_normes\"><\/span>Hi\u00e9rarchie des normes<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La charia est, chez les sunnites, codifi\u00e9e dans le cadre des quatre \u00e9coles juridiques\u00a0: (1\u00b0)\u00a0<a title=\"Hanafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hanafisme\">hanafite<\/a>, (2\u00b0)\u00a0<a title=\"Malikisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malikisme\">malikite<\/a>, (3\u00b0)\u00a0<a title=\"Chaf\u00e9isme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chaf%C3%A9isme\">chaf\u00e9ite<\/a>, (4\u00b0)\u00a0<a title=\"Hanbalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hanbalisme\">hanbalite<\/a><sup id=\"cite_ref-:31_295-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:31-295\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>254<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-304\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-304\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 43<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ces \u00e9coles sont plus ou moins proches les unes des autres. Les hanafites poss\u00e8dent cependant une approche \u00e0 part de la charia<sup id=\"cite_ref-:42_296-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:42-296\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>255<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dans le chiisme, les deux principales \u00e9coles ont longtemps \u00e9t\u00e9 les\u00a0<i>akhbari<\/i>, pour qui les traditions sont sources du fiqh, et les\u00a0<i>us\u00fbl\u00ee<\/i>\u00a0qui utilisent davantage le raisonnement. \u00c0 l&rsquo;\u00e9poque moderne, ces approches se sont d\u00e9velopp\u00e9es en int\u00e9grant les enseignement de la philosophie perso-islamique<sup id=\"cite_ref-:42_296-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:42-296\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>255<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elles ne s&rsquo;accordent que sur la hi\u00e9rarchie suivante\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0est la source premi\u00e8re de la jurisprudence islamique (<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Fiqh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fiqh\">fiqh<\/a><\/i>)<sup id=\"cite_ref-pr\u00e9ceptes_305-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-pr%C3%A9ceptes-305\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>262<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">sunna<\/a>\u00a0est la deuxi\u00e8me source de droit<sup id=\"cite_ref-pr\u00e9ceptes_305-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-pr%C3%A9ceptes-305\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>262<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle n&rsquo;est pas un texte en soi comme le Coran, mais signifie l&rsquo;ensemble des actes et des dires du proph\u00e8te. Elle a \u00e9t\u00e9 rassembl\u00e9e et class\u00e9e par les docteurs dans plusieurs \u0153uvres. Deux ouvrages compilent les hadiths dits \u00ab\u00a0authentiques\u00a0\u00bb\u00a0: le \u00ab\u00a0<i><a title=\"Sah\u00eeh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sah%C3%AEh\">Sah\u00eeh<\/a><\/i>\u00a0\u00bb d&rsquo;<a title=\"Mouhammad al-Boukh\u00e2r\u00ee\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouhammad_al-Boukh%C3%A2r%C3%AE\">Al-Boukhar\u00ee<\/a>\u00a0qui est tenu, par les musulmans, pour le\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0livre le plus s\u00fbr apr\u00e8s le Coran\u00a0\u00bb<\/span>, et celui de\u00a0<a title=\"Muslim ibn al-Hajjaj\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Muslim_ibn_al-Hajjaj\">Muslim<\/a>. Mais les salafistes prennent aussi en consid\u00e9ration de r\u00e9cents travaux d&rsquo;authentification de hadiths de l&rsquo;imam\u00a0<a title=\"Muhammad Nasir-ud-Din al-Albani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Muhammad_Nasir-ud-Din_al-Albani\">Al-Albani<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/li>\n<li>La troisi\u00e8me source est le consensus (\u2019<i><a title=\"Ijm\u00e2'\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ijm%C3%A2%27\">ijm\u00e2&rsquo;<\/a><\/i>) des\u00a0<a title=\"Oul\u00e9ma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oul%C3%A9ma\">oul\u00e9mas<\/a>\u00a0de tous les pays, \u00e0 une \u00e9poque donn\u00e9e, sur le fondement coranique du verset 115 de la sourate\u00a0<i><a title=\"An-Nisa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/An-Nisa\">An-Nisa<\/a><\/i>\u00a0condamnant la\u00a0<a title=\"Opinion dissidente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Opinion_dissidente\">dissidence<\/a>\u00a0d&rsquo;avec Mahomet et celui de son hadith exhortant explicitement les musulmans \u00e0 suivre le consensus communautaire<sup id=\"cite_ref-306\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-306\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>263<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-307\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-307\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>264<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; Cette source qui est parfois utilis\u00e9e jusqu&rsquo;\u00e0 affecter le Coran est consid\u00e9r\u00e9e par les l\u00e9gistes comme le \u00ab\u00a0plus forte des preuves\u00a0\u00bb. N\u00e9anmoins, aux fondements th\u00e9oriques fragiles, elle a \u00e9t\u00e9 contest\u00e9e un temps<sup id=\"cite_ref-:42_296-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:42-296\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>255<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>La quatri\u00e8me source est l&rsquo;analogie (<i><a title=\"Qiy\u00e2s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qiy%C3%A2s\">qiy\u00e2s<\/a><\/i>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0642\u0650\u064a\u064e\u0627\u0633\u064c<\/span>, litt\u00e9ralement \u00ab\u00a0mesure\u00a0\u00bb) qui permet de tirer le jugement d&rsquo;une chose pour laquelle il n&rsquo;y a pas de l\u00e9gislation \u00e0 partir du jugement sur une chose analogue<sup id=\"cite_ref-308\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-308\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>265<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"La_question_du_djihad\">La question du djihad<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Djihad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Djihad\">Djihad<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mot \u00ab\u00a0djihad\u00a0\u00bb (<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u062c\u0650\u0647\u064e\u0627\u062f\u064c<\/span>\u00a0en\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>)<sup id=\"cite_ref-309\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-309\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>266<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0signifie en arabe \u00ab\u00a0abn\u00e9gation\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0effort\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0r\u00e9sistance\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0lutte\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0combat\u00a0\u00bb. Dans les langues europ\u00e9ennes, il se traduit souvent par \u00ab\u00a0guerre sainte\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-310\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-310\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>267<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il d\u00e9signe un devoir religieux pour les\u00a0<a title=\"Musulman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulman\">musulmans<\/a>. Marie-Th\u00e9r\u00e8se Urvoy a r\u00e9alis\u00e9 une analyse d\u00e9taill\u00e9e de l&rsquo;usage du mot\u00a0<i>jih\u00e2d<\/i>\u00a0dans le Coran. Elle rel\u00e8ve que 41 occurrences \u00e0 la racine de ce mot s&rsquo;y trouvent, dont 6 correspondant \u00e0 des sens particuliers\u00a0:\u00a0<q>serment solennels<\/q>\u00a0(5 fois) et\u00a0<q>trouver le n\u00e9cessaire<\/q>). Dans 16\u00a0cas,\u00a0<q>[l&rsquo;occurrence] appara\u00eet dans un sens vague et impr\u00e9cis de \u00ab\u00a0mener combat pour Dieu\u00a0\u00bb, avec une unique r\u00e9f\u00e9rence explicitement non violente<\/q><sup id=\"cite_ref-:43_311-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:43-311\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>268<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. On peut admettre que parmi les mentions coraniques vagues, certaines \u00e9voquerait un \u00ab\u00a0grand djihad\u00a0\u00bb int\u00e9rieur,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0mais il est ill\u00e9gitime d&rsquo;affirmer que le jihad coranique est uniquement spirituel\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:43_311-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:43-311\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>268<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le djihad a \u00e9t\u00e9 th\u00e9oris\u00e9 au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-312\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-312\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>269<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et a \u00e9volu\u00e9 tout au long de l&rsquo;histoire<sup id=\"cite_ref-:44_313-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:44-313\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>270<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La notion de Djihad na\u00eet dans un climat de conflit arm\u00e9, en partie du vivant de Mahomet mais probablement aussi au cours des conqu\u00eates musulmanes<sup id=\"cite_ref-:44_313-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:44-313\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>270<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle s&rsquo;accompagne de la division du monde entre un\u00a0<i>d\u0101r al-isl\u0101m<\/i>\u00a0(territoire de l\u2019islam) et\u00a0<i>d\u0101r al-\u1e25arb<\/i>\u00a0(territoire de la guerre). Les Omeyyades poss\u00e8dent une place particuli\u00e8re dans l&rsquo;essor de la notion de djihad<sup id=\"cite_ref-:44_313-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:44-313\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>270<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le droit musulman d\u00e9finit le djihad et ses conditions. Il est principalement divis\u00e9 en quatre ensembles, celui contre les infid\u00e8les, celui contre les apostats, celui contre les rebelles et celui contre les brigands<sup id=\"cite_ref-:43_311-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:43-311\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>268<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour les\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiites<\/a>\u00a0(litt\u00e9ralement, les \u00ab\u00a0partisans\u00a0\u00bb), le djihad ne peut \u00eatre d\u00e9cr\u00e9t\u00e9 que par le\u00a0<a title=\"Mahdi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahdi\">Mahdi<\/a><sup id=\"cite_ref-:8_64-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:8-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour les\u00a0<a title=\"Kharidjisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kharidjisme\">kharidjites<\/a>\u00a0(litt\u00e9ralement, les \u00ab\u00a0sortants\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0dissidents\u00a0\u00bb), le djihad serait le \u00ab\u00a0sixi\u00e8me\u00a0\u00bb\u00a0<a title=\"Piliers de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piliers_de_l%27islam\">pilier de l&rsquo;islam<\/a><sup id=\"cite_ref-:8_64-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:8-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sous sa forme offensive, elle vise \u00e0 \u00e9tendre le domaine de l&rsquo;islam. Cette approche a \u00e9t\u00e9 utilis\u00e9e, par exemple, lors de l&rsquo;expansion de l&rsquo;Empire ottoman. Elle est pens\u00e9e comme une \u00ab\u00a0obligation collective\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:45_314-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:45-314\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>271<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Sous sa forme d\u00e9fensive, il consiste pour les musulmans \u00e0 d\u00e9fendre leur religion, leurs personnes, leurs biens, leurs fronti\u00e8res, au besoin jusqu&rsquo;au sacrifice de leur vie<sup id=\"cite_ref-315\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-315\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>272<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il s&rsquo;agit, pour chaque croyant, d&rsquo;une \u00ab\u00a0obligation individuelle\u00a0\u00bb, dont la prolif\u00e9ration incontr\u00f4l\u00e9e marque le monde musulman depuis la derni\u00e8re d\u00e9cennie du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-:45_314-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:45-314\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>271<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une distinction a \u00e9t\u00e9 faite, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-:46_316-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:46-316\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>273<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, entre deux djihad-s, l&rsquo;un externe, guerrier (dit le petit djihad) et l&rsquo;autre interne, spirituel (dit le grand djihad). Pour Bonner, la seconde a longtemps \u00e9t\u00e9 pr\u00e9dominante<sup id=\"cite_ref-:44_313-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:44-313\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>270<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour M.T. Urvoy, la fin des conqu\u00eates islamiques (<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle) a \u00e9t\u00e9 \u00e0 l&rsquo;origine de sp\u00e9culations sur un \u00ab\u00a0Grand djihad\u00a0\u00bb, effort int\u00e9rieur, qui n&rsquo;a jamais supplant\u00e9 l&rsquo;aspect guerrier<sup id=\"cite_ref-:43_311-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:43-311\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>268<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Classiquement, on distingue quatre types de djihad\u00a0: par le c\u0153ur, ou par la parole, ou par la plume, et par l&rsquo;\u00e9p\u00e9e<sup id=\"cite_ref-esposito_317-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-esposito-317\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>274<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-318\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-318\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>275<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; les trois premiers constituant une obligation individuelle (<i>fard ayn<\/i>), le dernier constituant une obligation collective (<i>fard kifaya<\/i>)<sup id=\"cite_ref-319\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-319\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>276<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il ne faut pas non plus confondre le \u00ab\u00a0djihad\u00a0\u00bb avec le \u00ab\u00a0djihadisme\u00a0\u00bb, ce terme d\u00e9signant une doctrine\u00a0<a title=\"Islamisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islamisme\">islamiste<\/a>\u00a0encensant le djihad arm\u00e9<sup id=\"cite_ref-:46_316-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:46-316\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>273<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ce mouvement est tr\u00e8s h\u00e9t\u00e9rog\u00e8ne mais est caract\u00e9ris\u00e9 par un \u00ab\u00a0focus singulier\u00a0\u00bb sur l&rsquo;aspect violent du djihad<sup id=\"cite_ref-320\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-320\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>277<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ces mouvements ont utilis\u00e9 les attentats et les\u00a0<a title=\"Attentat-suicide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Attentat-suicide\">attentats-suicides<\/a>, pourtant express\u00e9ment interdits par le Coran au titre du suicide<sup id=\"cite_ref-321\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-321\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>278<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;origine des attentats-suicides reste,\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage devrait pr\u00e9ciser au minimum la d\u00e9cennie ou l'ann\u00e9e.\">\u00e0 ce jour<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Quand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Quand\">[Quand\u00a0?]<\/a><\/sup>, incertaine. Selon\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ehud Sprinzak (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ehud_Sprinzak&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ehud Sprinzak<\/a>, les attentats-suicides seraient \u00e0 mettre en relation avec les\u00a0<a title=\"Assassinat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assassinat\">assassinats<\/a>\u00a0perp\u00e9tr\u00e9s par la\u00a0<a title=\"Secte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Secte\">secte<\/a>\u00a0chiite des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Haschischins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haschischins\">haschischins<\/a>\u00a0(litt\u00e9ralement, \u00ab\u00a0mangeurs de\u00a0<a title=\"Haschich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haschich\">haschich<\/a>\u00a0\u00bb, afin de faire croire aux pressentis qu&rsquo;ils sont d&rsquo;ores et d\u00e9j\u00e0 au\u00a0<a title=\"Paradis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paradis\">Paradis<\/a>\u00a0; \u00e0 l&rsquo;origine du mot \u00ab\u00a0assassin\u00a0\u00bb en fran\u00e7ais) au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, le suicide de l&rsquo;\u00ab\u00a0assassin\u00a0\u00bb, d\u00e9j\u00e0 associ\u00e9 au martyr, est utilis\u00e9 par des communaut\u00e9s musulmanes de la\u00a0<a title=\"C\u00f4te de Malabar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%B4te_de_Malabar\">c\u00f4te de Malabar<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde\">Inde<\/a>\u00a0en lutte contre les Europ\u00e9ens<sup id=\"cite_ref-322\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-322\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>279<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-323\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-323\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon\u00a0<a class=\"new\" title=\"Noah Feldman (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Noah_Feldman&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Noah Feldman<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Denis MacEoin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Denis_MacEoin\">Denis MacEoin<\/a>, depuis 1983<sup id=\"cite_ref-324\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-324\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, l&rsquo;attentat-suicide a\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0p\u00e9n\u00e9tr\u00e9 la conscience culturelle islamique\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(dit Feldman) sous couvert de djihad \u00ab\u00a0musulman\u00a0\u00bb et subs\u00e9quemment, de culte des martyrs (<i><a title=\"Chahid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chahid\">chahid<\/a><\/i>), ce qui a permis sa banalisation malgr\u00e9 l&rsquo;interdiction coranique du suicide, et autoris\u00e9 par la suite des musulmans (sunnites ou chiites) \u00e0 perp\u00e9trer des attentats-suicides<sup id=\"cite_ref-:9_325-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:9-325\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>280<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-326\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-326\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>281<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Clerg\u00e9\"><span id=\"Clerg.C3.A9\"><\/span>Clerg\u00e9<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-tmh-player audio mw-file-element\"><span class=\"mw-tmh-duration mw-tmh-label\"><span class=\"sr-only\">Dur\u00e9e : 3\u00a0minutes et 7\u00a0secondes.<\/span><span aria-hidden=\"true\">3:07<\/span><\/span><\/span><figcaption>Lancement de l&rsquo;<a title=\"Adhan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adhan\">Adhan<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"M\u00e9dine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9dine\">M\u00e9dine<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-tmh-player audio mw-file-element\"><span class=\"mw-tmh-duration mw-tmh-label\"><span class=\"sr-only\">Dur\u00e9e : 42\u00a0secondes.<\/span><span aria-hidden=\"true\">0:42<\/span><\/span><\/span><figcaption>R\u00e9citation de la Sourate\u00a0<a title=\"Al-Fatiha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Fatiha\">Al-Fatiha<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"La Mecque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Mecque\">La Mecque<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;islam reconna\u00eet divers niveaux de comp\u00e9tences religieuses et diff\u00e9rentes fonctions parmi ses fid\u00e8les. Il est possible de citer\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Le\u00a0<a title=\"Muezzin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Muezzin\">muezzin<\/a>\u00a0fait l&rsquo;appel \u00e0 la pri\u00e8re\u00a0;<\/li>\n<li>L&rsquo;<a title=\"Imam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imam\">imam<\/a>\u00a0dirige la pri\u00e8re\u00a0;<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Recteur (clerg\u00e9)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Recteur_(clerg%C3%A9)\">recteur de la mosqu\u00e9e<\/a>\u00a0dirige la\u00a0<a title=\"Mosqu\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e\">mosqu\u00e9e<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Cheikh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cheikh\">cheikh<\/a>\u00a0est un chef de clan ou tribu\u00a0;<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Mufti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mufti\">mufti<\/a>\u00a0(<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0645\u064f\u0641\u0652\u062a\u0650\u064a<\/span>) est un jurisconsulte. Lorsque des musulmans sont divis\u00e9s sur un sujet particulier, souvent face \u00e0 des contradictions de\u00a0<a title=\"Fatwa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fatwa\">fatwas<\/a>, ils peuvent solliciter son arbitrage pour obtenir des \u00e9claircissements sur l&rsquo;interpr\u00e9tation de la\u00a0<a title=\"Charia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charia\">charia<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Faq\u00eeh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Faq%C3%AEh\">faqih<\/a>\u00a0(<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0641\u0642\u064a\u0647<\/span>) est un ma\u00eetre en droit musulman\u00a0;<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Science du hadith\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Science_du_hadith\">mouhaddith<\/a>\u00a0est un sp\u00e9cialiste du hadith\u00a0;<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Cadi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cadi\">cadi<\/a>\u00a0est un juge dans un tribunal islamique\u00a0;<\/li>\n<li>L&rsquo;<a title=\"Oul\u00e9ma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oul%C3%A9ma\">oul\u00e9ma<\/a>,\u00a0<i>&lsquo;\u00e2lim<\/i>\u00a0(<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0639\u064e\u0627\u0644\u0650\u0645\u064c<\/span>), est un docteur de l&rsquo;islam, un enseignant-chercheur en droit musulman.<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Mollah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mollah\">molla<\/a>\u00a0ou mollah (<i>ayatollah<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>hodjatoleslam<\/i>) est un \u00e9rudit musulman dans des pays dont le langage a une influence perse (arabe\u00a0:\u00a0<i>mawl\u0101n<\/i>,\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0645\u064e\u0648\u0652\u0644\u064b\u0649<\/span>, pl.\u00a0<i>maw\u00e2lin<\/i>,\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0645\u064e\u0648\u064e\u0627\u0644\u064d<\/span>\u00a0aide\u00a0; d\u00e9fenseur\u00a0; seigneur). Il est la plus haute autorit\u00e9 pour les chiites.<\/li>\n<li>Jusqu&rsquo;en 1055, le\u00a0<a title=\"Calife\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calife\">calife<\/a>\u00a0d\u00e9tenait le pouvoir temporel (politique et militaire) et spirituel (th\u00e9ologique et judiciaire).<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe\">Europe<\/a>\u00a0et dans certains pays musulmans, la question des formations se pose. En France, \u00ab\u00a0aucune universit\u00e9 ni \u00e9tablissement scolaire reconnu ne propose \u00e0 l&rsquo;heure actuelle de former les candidats \u00e0 la fonction religieuse.\u00a0\u00bb Actuellement, les imams sont form\u00e9s soit dans l&rsquo;institut des \u00ab\u00a0Musulmans de France\u00a0\u00bb, soit \u00e0 l&rsquo;institut Al-Ghazali de la Grande Mosqu\u00e9e de Paris (GMP)<sup id=\"cite_ref-327\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-327\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>282<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Dans_le_sunnisme\">Dans le sunnisme<\/h4>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kairouan._Minbar_und_Maqsura.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e7\/Kairouan._Minbar_und_Maqsura.jpg\/250px-Kairouan._Minbar_und_Maqsura.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e7\/Kairouan._Minbar_und_Maqsura.jpg\/500px-Kairouan._Minbar_und_Maqsura.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"169\" data-file-width=\"933\" data-file-height=\"716\" \/><\/a><figcaption>Carte postale de 1900 montrant le minbar (chaire utilis\u00e9e par l&rsquo;imam pour son pr\u00eache) de la\u00a0<a title=\"Grande mosqu\u00e9e de Kairouan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grande_mosqu%C3%A9e_de_Kairouan\">grande mosqu\u00e9e de Kairouan<\/a>. Cette chaire du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, toujours en place dans la mosqu\u00e9e, est le plus ancien minbar encore intact du monde musulman<sup id=\"cite_ref-328\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-328\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>283<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il n&rsquo;existe pas\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0au moins dans l\u2019islam sunnite, d\u2019un v\u00e9ritable clerg\u00e9 comparable au clerg\u00e9 catholique\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0et pas de\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0v\u00e9ritable s\u00e9paration entre clercs et la\u00efcs dans l\u2019islam sunnite\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-329\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-329\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>284<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. N\u00e9anmoins, si\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0l\u2019islam est une religion sans \u00c9glise ni clerg\u00e9. [\u2026] cela ne signifie pas qu\u2019il soit pour autant une religion sans clercs ni institutions\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-330\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-330\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>285<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab\u00a0L\u2019id\u00e9e que l\u2019islam serait une \u00ab\u00a0religion de la\u00efcs\u00a0\u00bb rel\u00e8ve d\u2019une vulgate du dogme musulman selon laquelle l\u2019autorit\u00e9 religieuse serait une capacit\u00e9 exclusivement divine\u00a0\u00bb. L&rsquo;islam sunnite poss\u00e8de une structure institutionnelle, autour de la place centrale occup\u00e9e par l&rsquo;imam. Ils assurent la direction de la pri\u00e8re et parfois aussi la pr\u00e9dication<sup id=\"cite_ref-:82_331-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:82-331\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>286<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon la canon islamique, la pri\u00e8re \u00e0 la mosqu\u00e9e doit \u00eatre dirig\u00e9 par un imam. Celui-ci a, dans la mosqu\u00e9e, un v\u00e9ritable r\u00f4le de chef d&rsquo;orchestre et poss\u00e8de une autorit\u00e9 rituelle. L&rsquo;imam est distingu\u00e9 du fid\u00e8le par sa position et par le fait qu&rsquo;il soit \u00ab\u00a0seul habilit\u00e9 \u00e0 prononcer \u00e0 haute et intelligible voix l\u2019ensemble des paroles rituelles constitutives de la\u00a0<i>salat<\/i>.\u00a0\u00bb Il a aussi autorit\u00e9 pour l\u00e9gitimer la validit\u00e9 d&rsquo;une pri\u00e8re ou demander au fid\u00e8le de la refaire<sup id=\"cite_ref-:82_331-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:82-331\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>286<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En outre, ils ont parfois, en France, des fonctions, qui, en pays musulman, seraient attribu\u00e9 aux oul\u00e9mas, au mufti ou au\u00a0<a title=\"Vocabulaire de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vocabulaire_de_l%27islam\">mourchid<\/a><sup id=\"cite_ref-:82_331-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:82-331\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>286<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab\u00a0Cette autorit\u00e9 passe n\u00e9anmoins d\u2019autant plus souvent inaper\u00e7ue que le caract\u00e8re basique des qualifications qu\u2019elle requiert permet aux fid\u00e8les de continuer \u00e0 se repr\u00e9senter ce r\u00f4le comme \u00ab\u00a0universellement\u00a0\u00bb accessible\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:82_331-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:82-331\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>286<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ce principe est particuli\u00e8rement r\u00e9pandue dans les mosqu\u00e9es fran\u00e7aise, ce qui a permis de se singulariser du catholicisme<sup id=\"cite_ref-:82_331-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:82-331\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>286<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Dans_le_chiisme\">Dans le chiisme<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiisme<\/a>\u00a0orthodoxe de la branche usuli (clerg\u00e9 des\u00a0<a title=\"Ayatollah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ayatollah\">ayatollah<\/a>) reconna\u00eet (contrairement aux chiites akhbaris),\u00a0<i>a contrario<\/i>, un\u00a0<a title=\"Clerg\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clerg%C3%A9\">clerg\u00e9<\/a>\u00a0\u00e0 plusieurs niveaux hi\u00e9rarchiques<sup id=\"cite_ref-332\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-332\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>287<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Chez les chiites, le titre d&rsquo;<a title=\"Imam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imam\">imam<\/a>\u00a0d\u00e9signe le chef spirituel et temporel de la communaut\u00e9 musulmane (<a title=\"Calife\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calife\">calife<\/a>\u00a0pour les sunnites). Il est port\u00e9 par les descendants d&rsquo;<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Ali ibn Abi Talib<\/a>\u00a0(premier imam) et de\u00a0<a title=\"Fatima Zahra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fatima_Zahra\">Fatima Zahra<\/a>\u00a0(fille de Mahomet) jusqu&rsquo;au douzi\u00e8me imam (<a title=\"Mahdi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahdi\">Mahdi<\/a>). Les imams sont consid\u00e9r\u00e9s comme les d\u00e9positaires du sens secret de la r\u00e9v\u00e9lation coranique et comme les seuls successeurs l\u00e9gitimes de Mahomet<sup id=\"cite_ref-333\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-333\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>288<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9conomie\"><span id=\".C3.89conomie\"><\/span>\u00c9conomie<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le proph\u00e8te Mohammed est, bien avant\u00a0<a title=\"Adam Smith\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adam_Smith\">Adam Smith<\/a>, le tout premier homme \u00e0 avoir mis en avant l&rsquo;id\u00e9e que les march\u00e9s et la formation des prix \u00e9taient r\u00e9gul\u00e9s par une\u00a0<a title=\"Main invisible\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Main_invisible\">main invisible<\/a>\u00a0(bien qu&rsquo;il n&#8217;emploie pas le terme \u00ab\u00a0main invisible\u00a0\u00bb)\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Il n&rsquo;y a personne d&rsquo;autre qu&rsquo;Allah qui rend les prix faibles ou \u00e9lev\u00e9s\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-334\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-334\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>289<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0; certains estiment m\u00eame que ces paroles sont les premi\u00e8res fondations historiques du\u00a0<a title=\"Laissez-faire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Laissez-faire\">laissez-faire<\/a><sup id=\"cite_ref-335\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-335\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>290<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La fiscalit\u00e9 dans l&rsquo;islam se dit solidaire par le\u00a0<a title=\"Zak\u00e2t\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zak%C3%A2t\">zak\u00e2t<\/a>\u00a0: les fid\u00e8les qui en ont les moyens doivent redistribuer une partie de leurs richesses aux plus d\u00e9munis ou \u00e0 l&rsquo;int\u00e9r\u00eat de la cit\u00e9<sup id=\"cite_ref-:0_336-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:0-336\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>291<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Bien que le montant est r\u00e9gl\u00e9 au cinqui\u00e8me des revenus du musulman et au tiers de son h\u00e9ritage<sup id=\"cite_ref-337\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-337\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>292<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, le montant effectivement vers\u00e9 n&rsquo;est jamais explicitement communiqu\u00e9 car celui-ci doit faire l&rsquo;objet d&rsquo;un dialogue entre Dieu et le fid\u00e8le<sup id=\"cite_ref-:0_336-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:0-336\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>291<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Finance islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Finance_islamique\">finance islamique<\/a>\u00a0est une finance r\u00e9adapt\u00e9e afin de convenir \u00e0 la\u00a0<a title=\"Charia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charia\">charia<\/a>\u00a0: il est interdit d&rsquo;\u00eatre r\u00e9mun\u00e9r\u00e9 au seul motif de l&rsquo;\u00e9coulement du temps (c&rsquo;est une version pouss\u00e9e de la critique de l&rsquo;<a title=\"Usure (finance)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Usure_(finance)\">usure<\/a>) ou au motif du hasard, la finance islamique ne peut pas non plus financer les activit\u00e9s illicites \u00e0 la charia, et les profits tout comme les pertes doivent \u00eatre partag\u00e9s au sein de la communaut\u00e9 musulmane<sup id=\"cite_ref-338\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-338\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>293<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-339\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-339\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>294<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"F\u00eates_musulmanes\"><span id=\"F.C3.AAtes_musulmanes\"><\/span>F\u00eates musulmanes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"A\u00efd al-Adha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%AFd_al-Adha\">A\u00efd al-Adha<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"A\u00efd el-Fitr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%AFd_el-Fitr\">A\u00efd el-Fitr<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Eid_in_Morocco.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4b\/Eid_in_Morocco.JPG\/250px-Eid_in_Morocco.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4b\/Eid_in_Morocco.JPG\/500px-Eid_in_Morocco.JPG 2x\" width=\"250\" height=\"188\" data-file-width=\"4000\" data-file-height=\"3000\" \/><\/a><figcaption>C\u00e9l\u00e9bration de l&rsquo;<a title=\"A\u00efd el-Fitr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%AFd_el-Fitr\">A\u00efd el-Fitr<\/a>\u00a0au Maroc.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le vendredi est, pour les musulmans, un jour consacr\u00e9 au culte, prenant place \u00e0 la mosqu\u00e9e \u00e0 midi. Ce jour n&rsquo;inclut pas, comme le sabbat ou le dimanche chr\u00e9tien, une dimension de repos. Cette pri\u00e8re du vendredi est \u00e9voqu\u00e9e dans le Coran<sup id=\"cite_ref-340\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-340\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>295<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans l&rsquo;islam, deux f\u00eates sont particuli\u00e8rement sacr\u00e9es\u00a0: l&rsquo;<a title=\"A\u00efd al-Adha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%AFd_al-Adha\">A\u00efd al-Adha<\/a>\u00a0et l&rsquo;<a title=\"A\u00efd el-Fitr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%AFd_el-Fitr\">A\u00efd el-Fitr<\/a>.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>L&rsquo;<a title=\"A\u00efd al-Adha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%AFd_al-Adha\">A\u00efd al-Adha<\/a>, ou\u00a0<i>A\u00efd el-Kebir<\/i>\u00a0(\u00ab\u00a0la grande f\u00eate\u00a0\u00bb)<sup id=\"cite_ref-341\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-341\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>296<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0est c\u00e9l\u00e9br\u00e9 le dixi\u00e8me jour du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dhou al Hijja\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dhou_al_Hijja\">dernier mois<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Calendrier h\u00e9girien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calendrier_h%C3%A9girien\">calendrier islamique<\/a>, en comm\u00e9moration du sacrifice d&rsquo;<a title=\"Abraham\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abraham\">Abraham<\/a>\u00a0sur le\u00a0<a title=\"Rocher de la Fondation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rocher_de_la_Fondation\">Rocher de la Fondation<\/a>, et co\u00efncide avec le\u00a0<a title=\"Hajj\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hajj\">p\u00e8lerinage \u00e0 La Mecque<\/a>, le cinqui\u00e8me\u00a0<a title=\"Piliers de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piliers_de_l%27islam\">pilier de l&rsquo;islam<\/a>. Cette f\u00eate correspond \u00e0 un ancien usage pr\u00e9islamique<sup id=\"cite_ref-342\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-342\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>297<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>L&rsquo;<a title=\"A\u00efd el-Fitr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%AFd_el-Fitr\">A\u00efd el-Fitr<\/a>\u00a0\u00ab\u00a0f\u00eate de la rupture du jeune\u00a0\u00bb ou &lsquo;al-\u02bf\u012bd al-\u1e63ag\u0332h\u0332\u012br \u00abla petite f\u00eate\u00bb, qui tombe le premier du mois de Chawwal c\u00e9l\u00e8bre la fin du je\u00fbne du mois de Ramadan<sup id=\"cite_ref-343\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-343\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>298<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Achoura\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Achoura\">Achoura<\/a>\u00a0: le je\u00fbne de Achoura est un temps de je\u00fbne facultatif, emprunt\u00e9 au juda\u00efsme<sup id=\"cite_ref-344\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-344\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>299<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour les chiites, c&rsquo;est surtout la date anniversaire de la mort de l&rsquo;imam Husayn, petit-fils de Mahomet<sup id=\"cite_ref-345\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-345\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>300<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Ramadan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ramadan\">Ramadan<\/a>\u00a0: Seul mois dont le nom figure dans le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a><sup id=\"cite_ref-Georgeon2009&lt;abbr_class=&quot;abbr&quot;_title=&quot;page&quot;&gt;p.&lt;\/abbr&gt;&amp;nbsp;8,_&lt;span_class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;abbr_class=&quot;abbr_&quot;_title=&quot;paragraphe(s)&quot;_&gt;\u00a7&lt;\/abbr&gt;&amp;nbsp;4&lt;\/span&gt;_346-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Georgeon2009%3Cabbr_class=%22abbr%22_title=%22page%22%3Ep.%3C\/abbr%3E&amp;nbsp;8,_%3Cspan_class=%22nowrap%22%3E%3Cabbr_class=%22abbr_%22_title=%22paragraphe(s)%22_%3E%C2%A7%3C\/abbr%3E&amp;nbsp;4%3C\/span%3E-346\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>301<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-347\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-347\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 46<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, ramadan est pour les\u00a0<a title=\"Musulman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulman\">musulmans<\/a>\u00a0le\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0mois saint par excellence\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Georgeon2009&lt;abbr_class=&quot;abbr&quot;_title=&quot;page&quot;&gt;p.&lt;\/abbr&gt;&amp;nbsp;8,_&lt;span_class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;abbr_class=&quot;abbr_&quot;_title=&quot;paragraphe(s)&quot;_&gt;\u00a7&lt;\/abbr&gt;&amp;nbsp;5&lt;\/span&gt;_348-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Georgeon2009%3Cabbr_class=%22abbr%22_title=%22page%22%3Ep.%3C\/abbr%3E&amp;nbsp;8,_%3Cspan_class=%22nowrap%22%3E%3Cabbr_class=%22abbr_%22_title=%22paragraphe(s)%22_%3E%C2%A7%3C\/abbr%3E&amp;nbsp;5%3C\/span%3E-348\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>302<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0car il constitue le mois du\u00a0<a title=\"Je\u00fbne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Je%C3%BBne\">je\u00fbne<\/a>\u00a0(ou\u00a0<i><a title=\"Saoum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saoum\">Saoum<\/a><\/i>) et contient\u00a0<a title=\"Ramadan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ramadan#Laylat_al-Qadr\">Laylat al-Qadr<\/a>\u00a0(la nuit du Destin)<sup id=\"cite_ref-Georgeon2009_349-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Georgeon2009-349\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>303<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ais\">fran\u00e7ais<\/a>\u00a0comme en\u00a0<a title=\"Anglais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anglais\">anglais<\/a>, on emploie indiff\u00e9remment le mot \u00ab\u00a0ramadan\u00a0\u00bb pour d\u00e9signer le mois saint pour les musulmans et, par\u00a0<a title=\"M\u00e9tonymie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9tonymie\">m\u00e9tonymie<\/a>, le\u00a0<a title=\"Je\u00fbne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Je%C3%BBne\">je\u00fbne<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Saoum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saoum\">saoum<\/a><sup id=\"cite_ref-350\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-350\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>304<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<i><span class=\"lang-ar-latn\" lang=\"ar-latn\">Laylat al-Qadr<\/span><\/i>\u00a0(Nuit du Destin), consid\u00e9r\u00e9e comme la nuit la plus sainte de l&rsquo;ann\u00e9e, est une comm\u00e9moration observ\u00e9e au cours de l&rsquo;un des dix derniers jours impairs du mois. C&rsquo;est au cours de cette nuit que le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0aurait \u00e9t\u00e9 r\u00e9v\u00e9l\u00e9 au proph\u00e8te\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0par l&rsquo;<a title=\"Archange\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Archange\">archange<\/a>\u00a0<a title=\"Gabriel (archange)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriel_(archange)\">Gabriel<\/a><sup id=\"cite_ref-neal_351-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-neal-351\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>305<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mawlid (A\u00efd Mawlid-ennabaoui)\u00a0: Cette f\u00eate qui c\u00e9l\u00e8bre la naissance de\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0est g\u00e9n\u00e9ralement c\u00e9l\u00e9br\u00e9e le 12\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Rabia al awal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rabia_al_awal\">rabi-el-aouel<\/a>\u00a0dans les\u00a0<a title=\"Nombre de musulmans par pays\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nombre_de_musulmans_par_pays\">pays musulmans<\/a>. Elle est aussi appel\u00e9e\u00a0<i>maouloud<\/i>,\u00a0<i>mouloud<\/i>,\u00a0<i>mouled<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>mevlid<\/i>\u00a0selon les pays.<\/p>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Mawlid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mawlid\">Mawlid<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Culture_islamique\">Culture islamique<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:%D8%A7%D8%B9%D8%AC%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A7.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/%D8%A7%D8%B9%D8%AC%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A7.jpg\/250px-%D8%A7%D8%B9%D8%AC%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A7.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/%D8%A7%D8%B9%D8%AC%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A7.jpg\/500px-%D8%A7%D8%B9%D8%AC%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A7.jpg 2x\" alt=\"Devant un mur constell\u00e9 d'\u00e9critures, une femme \u00e9clair\u00e9e par la lumi\u00e8re de vitrail penche son visage vers un livre qu'elle tient \u00e0 plat dans ses mains.\" width=\"250\" height=\"169\" data-file-width=\"5500\" data-file-height=\"3726\" \/><\/a><figcaption>Musulmane lisant un livre dans la\u00a0<a title=\"Mosqu\u00e9e Nassir-ol-Molk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e_Nassir-ol-Molk\">mosqu\u00e9e Nassir-ol-Molk<\/a>\u00a0en Iran. Octobre 2017.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Ablations_traditionnelles\">Ablations traditionnelles<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Fitra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fitra\">Fitra<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Customs_of_Central_Asians._Circumcision_WDL10835.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/51\/Customs_of_Central_Asians._Circumcision_WDL10835.png\/250px-Customs_of_Central_Asians._Circumcision_WDL10835.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/51\/Customs_of_Central_Asians._Circumcision_WDL10835.png\/500px-Customs_of_Central_Asians._Circumcision_WDL10835.png 2x\" width=\"250\" height=\"179\" data-file-width=\"1431\" data-file-height=\"1024\" \/><\/a><figcaption>Photographie repr\u00e9sentant une circoncision, Turkestan,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour les musulmans, la nature primitive (<a title=\"Fitra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fitra\">fitra<\/a>) fixe aux hommes musulmans, outre la coupe des cheveux, cinq ablations traditionnelles<sup id=\"cite_ref-352\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-352\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>306<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>la\u00a0<a title=\"Circoncision\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Circoncision\">circoncision<\/a>\u00a0<a title=\"Masculinit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Masculinit%C3%A9\">masculine<\/a><\/li>\n<li>l&rsquo;\u00e9pilation des poils du pubis et des aisselles<\/li>\n<li>le coupage des ongles<\/li>\n<li>la taille de la moustache<\/li>\n<li>la taille de la\u00a0<a title=\"Barbe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barbe\">barbe<\/a>\u00a0: elle ne doit pas d\u00e9passer la largeur d&rsquo;une main, \u00e0 partir du menton, c&rsquo;est-\u00e0-dire \u00e0 hauteur de la base du cou (<i>t\u00f4lia<\/i>)<sup id=\"cite_ref-:4_10-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:4-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">La circoncision est une pratique largement r\u00e9pandue dans le monde musulman. Elle se pratique, selon les r\u00e9gions, entre le septi\u00e8me jour et la quinzi\u00e8me ann\u00e9e. Pourtant, cette ablation n&rsquo;a de fondement normatif, ni dans le Coran, ni dans les hadiths<sup id=\"cite_ref-353\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-353\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Son origine, dans le monde musulman, est li\u00e9e \u00e0 la pr\u00e9sence importante de cette pratique en Arabie pr\u00e9islamique. Selon les hadiths, c&rsquo;est un usage qui serait rest\u00e9 courant dans les premi\u00e8res communaut\u00e9s musulmanes<sup id=\"cite_ref-:7_354-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:7-354\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>307<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ce rite de passage et de reconnaissance de la petite fille dans sa soci\u00e9t\u00e9 perdure en dehors de l&rsquo;islam chez les\u00a0<a title=\"Coptes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coptes\">coptes<\/a>, les chr\u00e9tiennes d\u2019<a title=\"\u00c9gypte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89gypte\">\u00c9gypte<\/a><sup id=\"cite_ref-:14_355-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:14-355\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>308<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon le droit musulman, la circoncision est un acte\u00a0<i>sunna<\/i>, recommand\u00e9, mais obligatoire (pour les deux sexes) dans l&rsquo;\u00e9cole shafi&rsquo;ite. Un argument avanc\u00e9 est la circoncision d&rsquo;Abraham. N\u00e9anmoins, pour les musulmans, elle est per\u00e7ue majoritairement comme \u00ab\u00a0une obligation rigoureuse, au m\u00eame titre, par exemple, que les piliers de l&rsquo;islam\u00a0\u00bb. Elle a acquis dans l&rsquo;islam une fonction de rite de passage<sup id=\"cite_ref-:7_354-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:7-354\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>307<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est donc un acte plus culturel que cultuel<sup id=\"cite_ref-356\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-356\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>309<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Excision\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Excision\">excision<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Clitoris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clitoris\">clitoris<\/a>\u00a0n&rsquo;est pas davantage une pratique prescrite par le Coran. Les \u00e9coles juridiques la recommandent<sup id=\"cite_ref-357\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-357\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 48<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0en se fondant sur des hadiths qui ne la prescrivent pas explicitement. Comme pour la circoncision, le fiqh semble avoir ent\u00e9rin\u00e9 une pratique pr\u00e9islamique<sup id=\"cite_ref-358\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-358\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 49<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:7_354-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:7-354\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>307<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon les\u00a0<a title=\"Sociologue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sociologue\">sociologues<\/a>\u00a0<a title=\"R\u00e9publique du Congo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_du_Congo\">congolais<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"R\u00e9gine Tchicaya-Oboa (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=R%C3%A9gine_Tchicaya-Oboa&amp;action=edit&amp;redlink=1\">R\u00e9gine Tchicaya-Oboa<\/a>,\u00a0<a title=\"Abel Kouvouama\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abel_Kouvouama\">Abel Kouvouama<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"new\" title=\"Jean-Pierre Missie (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Jean-Pierre_Missie&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Jean-Pierre Missie<\/a>, l&rsquo;excision est sujette \u00e0 d\u00e9bat entre les commentateurs \u00ab\u00a0sunnites\u00a0\u00bb qui la d\u00e9fendent soit comme recommandation, soit comme obligation, soit\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0sous la pression de l&rsquo;\u00c9tat\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0comme un acte interdit<sup id=\"cite_ref-359\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-359\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>310<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-360\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-360\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 50<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-361\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-361\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-362\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-362\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>311<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-363\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-363\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>312<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon le\u00a0<a title=\"Sociologue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sociologue\">sociologue<\/a>\u00a0<a title=\"C\u00f4te d'Ivoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%B4te_d%27Ivoire\">ivoirien<\/a>\u00a0<a class=\"new\" title=\"Marcel Kouassi (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Marcel_Kouassi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Marcel Kouassi<\/a>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0certains adeptes d&rsquo;un islam traditionaliste\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0s&rsquo;appuient sur plusieurs hadiths qu&rsquo;ils consid\u00e8rent comme \u00ab\u00a0authentiques\u00a0\u00bb pour d\u00e9fendre cette \u00ab\u00a0tradition\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-364\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-364\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>313<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le grand imam de l&rsquo;<a title=\"Universit\u00e9 al-Azhar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A9_al-Azhar\">Azhar<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"Le Caire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Caire\">Caire<\/a>, l&rsquo;une des plus grandes r\u00e9f\u00e9rences du monde\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnite<\/a>, a fermement condamn\u00e9 l&rsquo;<a title=\"Excision\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Excision\">excision<\/a>\u00a0au motif que les textes qui la recommandent sont totalement trafiqu\u00e9s par les\u00a0<a title=\"Salafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme\">salafistes<\/a>\u00a0pour habiller juridiquement ce qu&rsquo;il consid\u00e8re comme un\u00a0<a title=\"Syncr\u00e9tisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syncr%C3%A9tisme\">syncr\u00e9tisme<\/a><sup id=\"cite_ref-:14_355-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:14-355\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>308<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Tabous_alimentaires\">Tabous alimentaires<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Halal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Halal\">Halal<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Haram (sacr\u00e9)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haram_(sacr%C3%A9)\">Haram (sacr\u00e9)<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Dhabiha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dhabiha\">Dhabiha<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La loi islamique fournit un ensemble de r\u00e8gles prescrivant ce que les musulmans doivent manger. Ces r\u00e8gles sp\u00e9cifient ce qui est\u00a0<a title=\"Halal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Halal\">halal<\/a>\u00a0(<i>hal\u0101l<\/i>), c&rsquo;est-\u00e0-dire l\u00e9gal. Ces r\u00e8gles se trouvent dans le Coran, qui d\u00e9crit aussi ce qui est\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Haram (sacr\u00e9)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haram_(sacr%C3%A9)\">haram<\/a>\u00a0(<i>har\u0101m<\/i>), c&rsquo;est-\u00e0-dire ill\u00e9gal. Le Coran insiste sur cet aspect normatif, de la diff\u00e9rence entre le licite et l&rsquo;illicite. Ainsi, certains versets prescrivent des interdits et d&rsquo;autres abrogent les interdits juifs et arabes pr\u00e9islamiques<sup id=\"cite_ref-:12_365-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:12-365\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>314<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le Coran se pr\u00e9sente comme moins contraignant que les interdits alimentaires juifs, qui sont, selon lui, des punitions divines. N\u00e9anmoins, les lois alimentaires musulmanes sont moins le fait du Coran que de la Sunna<sup id=\"cite_ref-:12_365-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:12-365\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>314<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un des premiers interdits coraniques li\u00e9s \u00e0 la nourriture concerne les exc\u00e8s<sup id=\"cite_ref-:114_366-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:114-366\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>315<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Au-del\u00e0, d&rsquo;autres interdits d\u00e9finissent les aliments \u2014\u00a0principalement d&rsquo;origine animale\u00a0\u2014 et les boissons autoris\u00e9s dans le cadre de la charia. Les crit\u00e8res utilis\u00e9s pr\u00e9cisent \u00e0 la fois quels sont les aliments autoris\u00e9s et la mani\u00e8re dont ils doivent \u00eatre pr\u00e9par\u00e9s. Ces interdits sont consid\u00e9r\u00e9s comme une voie de Salut<sup id=\"cite_ref-:114_366-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:114-366\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>315<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ces interdits sont lev\u00e9s en cas de contrainte de la faim, sans intention de p\u00e9cher<sup id=\"cite_ref-:114_366-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:114-366\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>315<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon\u00a0<a title=\"Florence Bergeaud-Blackler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence_Bergeaud-Blackler\">Florence Bergeaud-Blackler<\/a>, \u00ab\u00a0en\u00a0<a title=\"Europe de l'Ouest\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe_de_l%27Ouest\">Europe occidentale<\/a>, jusqu&rsquo;aux\u00a0<a title=\"Ann\u00e9es 1980\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ann%C3%A9es_1980\">ann\u00e9es 1980<\/a>, la plupart des autorit\u00e9s musulmanes consid\u00e9raient les nourritures des\u00a0<a title=\"Gens du Livre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gens_du_Livre\">gens du Livre<\/a>\u00a0(<a title=\"Juifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juifs\">juifs<\/a>,\u00a0<a title=\"Chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chr%C3%A9tien\">chr\u00e9tiens<\/a>,\u00a0<a title=\"Musulman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musulman\">musulmans<\/a>) comme halal, \u00e0 l&rsquo;exception du porc\u00a0\u00bb. Cette absence d&rsquo;objection est confirm\u00e9e dans une\u00a0<a title=\"Fatwa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fatwa\">fatwa<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Mohamed Abduh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohamed_Abduh\">Mohamed Abduh<\/a><sup id=\"cite_ref-:08_367-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:08-367\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>316<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et s\u2019appuie sur le texte coranique (la\u00a0<a title=\"Al-Ma'ida\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Ma%27ida\">sourate 5<\/a>\u00a0et notamment son cinqui\u00e8me\u00a0<a title=\"Aya (islam)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aya_(islam)\">verset<\/a>)<sup id=\"cite_ref-368\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-368\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>317<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Jusque dans les ann\u00e9es 1980, hormis quelques juristes d&rsquo;\u00e9coles rigoristes et des groupes islamistes originaires du\u00a0<a title=\"Sous-continent indien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sous-continent_indien\">sous-continent indien<\/a>, les autorit\u00e9s religieuses, y compris les plus radicales\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0consid\u00e9raient que les musulmans pouvaient consommer la nourriture des pays de tradition chr\u00e9tienne et juive\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Bergeaud-Blackler201609_369-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Bergeaud-Blackler201609-369\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>318<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Florence Bergeaud-Blackler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence_Bergeaud-Blackler\">Florence Bergeaud-Blackler<\/a>, rappelle que le \u00ab\u00a0march\u00e9 halal\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-370\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-370\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 52<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0est un march\u00e9 mondialis\u00e9 industriel n\u00e9 dans les ann\u00e9es 1980 d&rsquo;une rencontre entre deux courants\u00a0: l&rsquo;id\u00e9ologie lib\u00e9rale du\u00a0<a title=\"Libre-\u00e9change\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Libre-%C3%A9change\">libre-\u00e9change<\/a>\u00a0dans un march\u00e9 mondial sans fronti\u00e8res et le fondamentalisme islamique port\u00e9 par deux tendances\u00a0: les\u00a0<a title=\"Fr\u00e8res musulmans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A8res_musulmans\">Fr\u00e8res musulmans<\/a>\u00a0et les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Salafiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafiste\">salafistes<\/a><sup id=\"cite_ref-Bergeaud-Blackler201609_369-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Bergeaud-Blackler201609-369\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>318<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette \u00e9volution permettait aux courants fondamentalistes d&rsquo;<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0\u00e9riger des fronti\u00e8res symboliques entre les musulmans et les non-musulmans\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:08_367-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:08-367\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>316<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<i><span class=\"Unicode\" lang=\"ar-Latn\" title=\"Arabe DIN 31635\">\u1e0eab\u012b\u1e25ah<\/span><\/i>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0630\u064e\u0628\u0650\u064a\u0652\u062d\u064e\u0629<\/span>) est la m\u00e9thode prescrite par la loi islamique concernant l&rsquo;<a title=\"Abattage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abattage\">abattage<\/a>\u00a0de tous les animaux \u00e0 l&rsquo;exception des animaux marins. Il doit \u00eatre r\u00e9alis\u00e9 en invoquant le nom d&rsquo;<a title=\"Allah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allah\">Allah<\/a>, en disant\u00a0: \u00ab\u00a0Bismillah Allahi al-Rahman al-Rahim\u00a0\u00bb (<i>Au nom de Dieu le tr\u00e8s mis\u00e9ricordieux le tout mis\u00e9ricordieux<\/i>)<sup id=\"cite_ref-lhar_371-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-lhar-371\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>319<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le sacrificateur doit appartenir \u00e0 la cat\u00e9gorie des \u00ab\u00a0gens du Livre\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:211_372-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:211-372\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>320<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Mais les savants musulmans restent en d\u00e9saccord sur la lic\u00e9it\u00e9 de la\u00a0<a title=\"Cacherout\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cacherout\">viande cacher<\/a>\u00a0et la conception souple du halal a tendance \u00e0 \u00eatre marginalis\u00e9e<sup id=\"cite_ref-:211_372-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:211-372\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>320<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Calendrier_islamique\">Calendrier islamique<\/h3>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Lunar_libration_with_phase_Oct_2007_(continuous_loop).gif?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Lunar_libration_with_phase_Oct_2007_%28continuous_loop%29.gif\/250px-Lunar_libration_with_phase_Oct_2007_%28continuous_loop%29.gif\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Lunar_libration_with_phase_Oct_2007_%28continuous_loop%29.gif\/500px-Lunar_libration_with_phase_Oct_2007_%28continuous_loop%29.gif 2x\" width=\"219\" height=\"220\" data-file-width=\"640\" data-file-height=\"642\" \/><\/a><figcaption>Les phases de la lune forment la base du calendrier islamique.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Calendrier musulman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calendrier_musulman\">Calendrier musulman<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;islam poss\u00e8de un calendrier propre. On indique qu\u2019une date est donn\u00e9e dans ce calendrier en ajoutant la mention\u00a0<i>calendrier musulman<\/i>,\u00a0<i>calendrier h\u00e9girien<\/i>,\u00a0<i>\u00e8re musulmane<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>\u00e8re de l\u2019H\u00e9gire<\/i>\u00a0; ou en abr\u00e9g\u00e9,\u00a0<i>(H)<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>(AH)<\/i>\u00a0(du\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a>\u00a0<i>anno Hegir\u00e6<\/i>)<sup id=\"cite_ref-373\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-373\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>321<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ce calendrier a \u00e9t\u00e9 mis en place par le calife Umar, qui a fix\u00e9 son point de d\u00e9part au premier jour du premier mois de l&rsquo;ann\u00e9e de l&rsquo;H\u00e9gire, le 16 juillet 622. Il introduit alors une \u00e8re de l&rsquo;H\u00e9gire<sup id=\"cite_ref-:47_374-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:47-374\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>322<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le Coran pr\u00e9cise que le calendrier doit \u00eatre lunaire, dans la continuit\u00e9 de pratiques pr\u00e9sentes dans certaines parties de l&rsquo;Arabie pr\u00e9islamique. Elle est compos\u00e9e de 12\u00a0mois, dont quatre sont consid\u00e9r\u00e9s comme sacr\u00e9s<sup id=\"cite_ref-:47_374-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:47-374\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>322<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le Coran \u00e9voque l&rsquo;interdiction d&rsquo;une pratique qui semble celle du mois intercalaire. Le calendrier musulman se d\u00e9cale donc d&rsquo;environ par an par rapport au calendrier solaire. Le terme \u00ab\u00a0yawn\u00a0\u00bb (jour) appara\u00eet environ 460 fois dans le Coran<sup id=\"cite_ref-:47_374-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:47-374\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>322<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il existe un conflit m\u00e9thodologique quant \u00e0 la fixation de la date de d\u00e9but du\u00a0<a title=\"Ramadan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ramadan\">ramadan<\/a>. Contre la m\u00e9thode oculaire (qui ne requiert aucun clerg\u00e9), la\u00a0<a title=\"Soci\u00e9t\u00e9 secr\u00e8te\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soci%C3%A9t%C3%A9_secr%C3%A8te\">soci\u00e9t\u00e9 secr\u00e8te<\/a><sup id=\"cite_ref-375\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-375\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>323<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0des\u00a0<a title=\"Fr\u00e8res musulmans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A8res_musulmans\">fr\u00e8res musulmans<\/a>\u00a0milite r\u00e9guli\u00e8rement pour la m\u00e9thode dite scientifique, c&rsquo;est-\u00e0-dire celle des calculs astronomiques, sur la base d&rsquo;une r\u00e9interpr\u00e9tation d&rsquo;un verset du Coran. Cependant, le d\u00e9but du ramadan n&rsquo;a jamais \u00e9t\u00e9 fix\u00e9 autrement que par l&rsquo;observation du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Phase lunaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Phase_lunaire\">premier croissant de lune<\/a>\u00a0dans le ciel, \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque de Mahomet, de ses compagnons, et des musulmans sunnites des premiers si\u00e8cles suivant la Sunna, et aucune information fiable ne permet d&rsquo;\u00e9tablir d&rsquo;autre m\u00e9thode<sup id=\"cite_ref-376\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-376\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>324<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Musique_islamique\">Musique islamique<\/h3>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kharja_de_Sidi_Bou_Said_004.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/da\/Kharja_de_Sidi_Bou_Said_004.jpg\/250px-Kharja_de_Sidi_Bou_Said_004.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/da\/Kharja_de_Sidi_Bou_Said_004.jpg\/330px-Kharja_de_Sidi_Bou_Said_004.jpg 2x\" width=\"165\" height=\"220\" data-file-width=\"3096\" data-file-height=\"4128\" \/><\/a><figcaption>Chauffage de\u00a0<a title=\"Bendir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bendir\">bendirs<\/a>\u00a0(<a title=\"Tambour sur cadre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tambour_sur_cadre\">tambours sur cadre<\/a>),\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sidi Bou Said\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sidi_Bou_Said\">Sidi Bou Said<\/a>,\u00a0<a title=\"Tunisie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tunisie\">Tunisie<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Musique islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musique_islamique\">Musique islamique<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Tala' al Badru 'Alayna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tala%27_al_Badru_%27Alayna\">Tala&rsquo; al Badru &lsquo;Alayna<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;islam sunnite entretient une relation assez complexe avec la musique. Si la musique comme fait religieux est attest\u00e9e dans la religion musulmane, certains auteurs soul\u00e8vent la difficult\u00e9 de conceptualiser une \u00ab\u00a0musique sacr\u00e9e.\u00a0\u00bb D\u00e8s ses origines et la vie de Mahomet, certaines contradictions semblent exister et plusieurs courants de pens\u00e9e -de l&rsquo;interdiction de la musique \u00e0 son autorisation- s&rsquo;opposent<sup id=\"cite_ref-:011_377-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:011-377\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>325<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.Les musulmans d\u00e9fendant cette vision s\u2019appuient aussi bien sur le texte du\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Qor\u02be\u0101n<\/a>\u00a0que sur les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Had\u00eeth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Had%C3%AEth\">had\u00eeths<\/a>. Pourtant, le terme musique n&rsquo;est pas utilis\u00e9 explicitement dans le Coran et cette interpr\u00e9tation s&rsquo;appuie sur ce qui est per\u00e7u comme une allusion<sup id=\"cite_ref-:116_378-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:116-378\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>326<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cet argumentaire s&rsquo;est construit au fur et \u00e0 mesure de l&rsquo;islam et suscite toujours le d\u00e9bat<sup id=\"cite_ref-:116_378-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:116-378\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>326<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans les textes pr\u00e9sentant la vie de Mahomet, en raison de certaines contradictions et\/ou divergences d&rsquo;interpr\u00e9tations, diff\u00e9rents courants de pens\u00e9e allant de l&rsquo;interdiction de la musique \u00e0 son autorisation s&rsquo;opposent<sup id=\"cite_ref-:02_379-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:02-379\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>327<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Bien que l&rsquo;illic\u00e9it\u00e9 de la musique fasse consensus au sein du\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnisme<\/a>, une emphase particuli\u00e8re sur son interdiction existe chez ses courants fondamentalistes\u00a0: salafiste, wahhabite, etc.<sup id=\"cite_ref-380\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-380\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>328<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour ce courant, la musique peut manipuler l&rsquo;esprit et emp\u00eacher la m\u00e9ditation du Coran<sup id=\"cite_ref-:213_381-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:213-381\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>329<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La musique dans le monde sunnite est donc frapp\u00e9e d&rsquo;interdits musicaux qui touchent aussi bien la musique religieuse que la musique profane. Ces prescriptions interdisent tout particuli\u00e8rement, la musique instrumentale qui pourrait \u00eatre consid\u00e9r\u00e9e par l&rsquo;Islam comme un art antireligieux. Pour cette raison et \u00e0 la diff\u00e9rence du soufisme, les instruments ne sont pas utilis\u00e9s dans le cadre de la musique religieuse sunnite<sup id=\"cite_ref-:011_377-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:011-377\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>325<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans le cadre du sunnisme, la majorit\u00e9 des musulmans exclut de cette interdiction certaines musiques religieuses en raison de la place premi\u00e8re du texte dans celle-ci. Ainsi, selon l\u2019imam \u00e9gyptien\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Mohamed Hassan (chef religieux)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohamed_Hassan_(chef_religieux)\">Mohamed Hassan<\/a>, \u00ab\u00a0le chant est une parole tant qu\u2019il n\u2019est pas accompagn\u00e9 d\u2019instruments de divertissement et de musique<sup id=\"cite_ref-:213_381-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:213-381\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>329<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb Pour eux, ces musiques ne sont pas de la musique au sens occidental du terme mais un mode d&rsquo;\u00e9nonciation du mot<sup id=\"cite_ref-:48_382-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:48-382\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>330<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Repr\u00e9sentations_en_peinture_et_sculpture\"><span id=\"Repr.C3.A9sentations_en_peinture_et_sculpture\"><\/span>Repr\u00e9sentations en peinture et sculpture<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Arts de l'Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arts_de_l%27Islam\">Arts de l&rsquo;Islam<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Repr\u00e9sentation figur\u00e9e dans les arts de l'Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Repr%C3%A9sentation_figur%C3%A9e_dans_les_arts_de_l%27Islam\">Repr\u00e9sentation figur\u00e9e dans les arts de l&rsquo;Islam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnites<\/a>\u00a0ne sacralisent pas d&rsquo;ic\u00f4nes. Selon plusieurs\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Had\u00eeth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Had%C3%AEth\">had\u00eeths<\/a>\u00a0de Mahomet<sup id=\"cite_ref-383\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-383\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 53<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, la mal\u00e9diction de Dieu s&rsquo;abat sur toute personne produisant (par le dessin, la sculpture\u2026) un \u00eatre dot\u00e9 d&rsquo;\u00e2me y compris les animaux, car cela est consid\u00e9r\u00e9 par eux comme allant contre l&rsquo;esprit du\u00a0<a title=\"Tawhid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tawhid\">monoth\u00e9isme<\/a>. Un certain\u00a0<a title=\"Aniconisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aniconisme\">aniconisme<\/a>\u00a0voire un\u00a0<a title=\"Iconoclasme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iconoclasme\">iconoclasme<\/a>\u00a0plus ou moins strict existe donc dans l&rsquo;islam. Ainsi, les musulmans se servent plut\u00f4t de versets du Coran\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Styles calligraphiques arabes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Styles_calligraphiques_arabes\">calligraphi\u00e9s<\/a>\u00a0comme dans le palais de l&rsquo;<a title=\"Alhambra (Grenade)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alhambra_(Grenade)\">Alhambra<\/a>, des formes g\u00e9om\u00e9triques (<a title=\"Arabesque (beaux-arts)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabesque_(beaux-arts)\">arabesques<\/a>) ou de repr\u00e9sentation de la\u00a0<a title=\"Kaaba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kaaba\">Kaaba<\/a>\u00a0pour d\u00e9corer les\u00a0<a title=\"Mosqu\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e\">mosqu\u00e9es<\/a>, les maisons et les lieux publics<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 11 ao\u00fbt 2018) ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En revanche, les\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiites<\/a>\u00a0n&rsquo;\u00e9prouvent pas de g\u00eane \u00e0 la reproduction de visages humains, comme ceux de personnalit\u00e9s cultes telles\u00a0<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Ali<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Al-Hussein ibn Ali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Hussein_ibn_Ali\">Hussein<\/a>. En effet, contrairement aux\u00a0<a title=\"Arabes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabes\">Arabes<\/a>, les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Perses\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perses\">Perses<\/a>, \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque m\u00e9di\u00e9vale, disposaient d\u00e9j\u00e0 d&rsquo;une longue tradition artistique (en mati\u00e8re de peinture et de sculpture) qui a perdur\u00e9 m\u00eame apr\u00e8s l&rsquo;arabisation et l&rsquo;islamisation de la\u00a0<a title=\"Empire perse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_perse\">Perse<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Symboles\">Symboles<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Star_and_Crescent.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/09\/Star_and_Crescent.svg\/250px-Star_and_Crescent.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/09\/Star_and_Crescent.svg\/500px-Star_and_Crescent.svg.png 2x\" width=\"250\" height=\"217\" data-file-width=\"249\" data-file-height=\"216\" \/><\/a><figcaption>Le croissant et l&rsquo;\u00e9toile verts, symboles graphiques et embl\u00e9matiques de l&rsquo;islam.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">On associe souvent le symbole du croissant et de l&rsquo;\u00e9toile \u00e0 l&rsquo;islam, bien qu&rsquo;il lui soit ant\u00e9rieur<sup id=\"cite_ref-384\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-384\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon Whitney Smith<sup id=\"cite_ref-385\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-385\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>331<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, le croissant est d\u00e9j\u00e0 utilis\u00e9 sur les embl\u00e8mes, artefacts religieux et b\u00e2timents de la\u00a0<a title=\"Civilisation carthaginoise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Civilisation_carthaginoise\">Carthage punique<\/a>. On retrouve aussi le symbole du croissant dans l&rsquo;<a title=\"Empire byzantin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_byzantin\">Empire byzantin<\/a><sup id=\"cite_ref-386\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-386\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>332<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il est ainsi attest\u00e9 sur des monnaies byzantines \u00e0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-387\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-387\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>333<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il pourrait avoir une origine sassanide. L&rsquo;origine du symbole est donc obscure<sup id=\"cite_ref-:49_388-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:49-388\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>334<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00c0 la chute de l&#8217;empire byzantin, le symbole aurait pu avoir \u00e9t\u00e9 conserv\u00e9 sur des drapeaux turcs<sup id=\"cite_ref-389\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-389\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>335<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-390\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-390\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 55<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. S&rsquo;il est utilis\u00e9 avant par des musulmans, il s&rsquo;est r\u00e9pandu comme symbole de l&rsquo;islam qu&rsquo;au XIV-<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-:49_388-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:49-388\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>334<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un des symboles islamiques est la couleur\u00a0<a title=\"Vert\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vert\">verte<\/a><sup id=\"cite_ref-391\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-391\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>336<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le vert est la couleur de la verdure et du paradis. Cette couleur est pr\u00e9sente dans les descriptions coraniques<sup id=\"cite_ref-:50_392-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:50-392\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>337<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le\u00a0<a title=\"Paradis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paradis\">paradis<\/a>\u00a0a \u00e9t\u00e9 d\u00e9crit comme verdoyant, o\u00f9 des sources d&rsquo;eau couleraient en abondance, o\u00f9 les fid\u00e8les porteront des habits de soie verts<sup id=\"cite_ref-393\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-393\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 56<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La l\u00e9gende d&rsquo;<a title=\"Al-Khidr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Khidr\">al-Khidr<\/a>\u00a0(celui qui est vert), t\u00e9moigne de l&rsquo;importance de cette couleur pour ce peuple<sup id=\"cite_ref-394\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-394\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>338<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-395\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-395\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>339<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-396\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-396\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>340<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:50_392-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:50-392\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>337<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle aurait \u00e9t\u00e9 la couleur pr\u00e9f\u00e9r\u00e9e de Mahomet et deviendra la banni\u00e8re des chiites<sup id=\"cite_ref-:50_392-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:50-392\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>337<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette couleur deviendra, par la suite, mais dans des circonstances et \u00e0 une date \u00ab\u00a0assez floue\u00a0\u00bb, le symbole de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-:50_392-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:50-392\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>337<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon Michel Pastoureau, elle prend une valeur sacr\u00e9e vers le\u00a0<a title=\"XIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>. Apr\u00e8s la chute des Fatimides, elle perd sa dimension politique familiale pour devenir une couleur religieuse f\u00e9d\u00e9ratrice. Cette mise en avant pourrait s&rsquo;expliquer dans le contexte des croisades et pourrait m\u00eame \u00eatre li\u00e9e \u00e0 une promotion du vert par les crois\u00e9s eux-m\u00eames<sup id=\"cite_ref-397\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-397\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 57<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-398\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-398\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>341<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Lieux_saints_et_lieux_de_culte\">Lieux saints et lieux de culte<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hajj_1965_09.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f1\/Hajj_1965_09.jpg\/250px-Hajj_1965_09.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f1\/Hajj_1965_09.jpg\/500px-Hajj_1965_09.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"211\" data-file-width=\"845\" data-file-height=\"714\" \/><\/a><figcaption>Le\u00a0<a title=\"Mont Arafat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mont_Arafat\">mont Arafat<\/a>, situ\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"La Mecque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Mecque\">La Mecque<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Arabie saoudite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabie_saoudite\">Arabie saoudite<\/a>, est le point d&rsquo;orgue du p\u00e8lerinage. Les musulmans du monde entier affluent \u00e0 cet endroit pour y \u00eatre absous par Dieu.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_lieux_saints\">Les lieux saints<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Lieux saints de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lieux_saints_de_l%27islam\">Lieux saints de l&rsquo;islam<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Perceptions musulmanes de J\u00e9rusalem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perceptions_musulmanes_de_J%C3%A9rusalem\">Perceptions musulmanes de J\u00e9rusalem<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"La Mecque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Mecque\">La Mecque<\/a>\u00a0(<i>Makkah<\/i>) en\u00a0<a title=\"Arabie saoudite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabie_saoudite\">Arabie saoudite<\/a>, abrite la\u00a0<i><a title=\"Kaaba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kaaba\">Kaaba<\/a><\/i>\u00a0(\u00ab\u00a0le Cube\u00a0\u00bb). Selon la tradition, il est le premier lieu de culte, b\u00e2ti par Adam (<i>Adam<\/i>) sur Terre, puis reconstruit par\u00a0<i>Ibrahim<\/i>\u00a0(Abraham). L&rsquo;histoire pr\u00e9islamique de la Kaaba est mal connue m\u00eame si quelques r\u00e9cits et textes semblent attester n\u00e9anmoins d&rsquo;une existence d&rsquo;un lieu de culte<sup id=\"cite_ref-399\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-399\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>342<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Tout musulman se doit d&rsquo;y faire un p\u00e8lerinage au moins une fois dans sa vie s&rsquo;il en a la capacit\u00e9 physique et financi\u00e8re\u00a0;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"M\u00e9dine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9dine\">M\u00e9dine<\/a>\u00a0(<i>Mad\u012bnatu an-Nab\u00ee<\/i>), o\u00f9 immigra Mahomet apr\u00e8s s&rsquo;\u00eatre enfui de La Mecque, est la deuxi\u00e8me ville sainte de l&rsquo;islam. Selon ses propres paroles,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0pour qui me visite apr\u00e8s ma mort, c&rsquo;est comme s&rsquo;il m&rsquo;avait visit\u00e9 de son vivant\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:31_295-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:31-295\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>254<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La ville de\u00a0<a title=\"J\u00e9rusalem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9rusalem\">J\u00e9rusalem<\/a><sup id=\"cite_ref-400\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-400\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>343<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0(<i>al-Qods<\/i>) est informellement<sup id=\"cite_ref-401\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-401\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>344<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0accept\u00e9e par les musulmans comme \u00e9tant \u00ab\u00a0le troisi\u00e8me lieu saint\u00a0\u00bb. Cependant elle est reconnue comme d&rsquo;une importance moindre, et certains courants islamiques identifient d&rsquo;autres lieux saints plus importants<sup id=\"cite_ref-402\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-402\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>345<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est l&rsquo;endroit vers lequel le proph\u00e8te Mahomet aurait effectu\u00e9 le voyage nocturne et l&rsquo;ascension (<a title=\"Isra et Miraj\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isra_et_Miraj\">Isra et Miraj<\/a>). Pour autant, ce statut de saintet\u00e9 de la ville de J\u00e9rusalem conna\u00eet une mise en place longue puis\u00a0<q>connut des hauts et des bas.<\/q><sup id=\"cite_ref-:51_403-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:51-403\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>346<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il se d\u00e9veloppe principalement \u00e0 partir de 1144, dans le cadre de la lutte contre les\u00a0<a title=\"Francs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francs\">francs<\/a><sup id=\"cite_ref-:51_403-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:51-403\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>346<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les chiites reconnaissent deux autres lieux saints\u00a0:\u00a0<a title=\"Nadjaf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nadjaf\">Nadjaf<\/a>, en Irak, et\u00a0<a title=\"Kerbala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kerbala\">Kerbala<\/a>, lieu du martyre d&rsquo;<a title=\"Al-Hussein ibn Ali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Hussein_ibn_Ali\">Hussein<\/a>, petit-fils du proph\u00e8te Mahomet et fils d&rsquo;<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Ali<\/a>, troisi\u00e8me imam, ainsi que ses compagnons, venus \u00e0 Kerbala pour d\u00e9fendre l&rsquo;<a title=\"Imamat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imamat\">imamat<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Par pi\u00e9t\u00e9 filiale, les sunnites reconnaissent l&rsquo;importance d&rsquo;<a title=\"H\u00e9bron\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9bron\">H\u00e9bron<\/a>, lieu du tombeau d&rsquo;Abraham, p\u00e8re d&rsquo;Isma\u00ebl<sup id=\"cite_ref-:31_295-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:31-295\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>254<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Enfin selon l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"UNESCO\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/UNESCO\">UNESCO<\/a>, la ville d&rsquo;<a title=\"Harar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Harar\">Harar<\/a>\u00a0en \u00c9thiopie, est la quatri\u00e8me ville sainte de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-404\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-404\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>347<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-405\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-405\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>348<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-406\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-406\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>349<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_mosqu\u00e9e\"><span id=\"La_mosqu.C3.A9e\"><\/span>La mosqu\u00e9e<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Mosqu\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e\">Mosqu\u00e9e<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Great_Mosque_of_Kairouan_prayer_hall_with_mihrab_and_minbar.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/66\/Great_Mosque_of_Kairouan_prayer_hall_with_mihrab_and_minbar.jpg\/250px-Great_Mosque_of_Kairouan_prayer_hall_with_mihrab_and_minbar.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/66\/Great_Mosque_of_Kairouan_prayer_hall_with_mihrab_and_minbar.jpg\/330px-Great_Mosque_of_Kairouan_prayer_hall_with_mihrab_and_minbar.jpg 2x\" width=\"165\" height=\"220\" data-file-width=\"2592\" data-file-height=\"3456\" \/><\/a><figcaption>Vue de la nef centrale de la salle de pri\u00e8re de la\u00a0<a title=\"Grande mosqu\u00e9e de Kairouan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grande_mosqu%C3%A9e_de_Kairouan\">grande mosqu\u00e9e de Kairouan<\/a>\u00a0(en Tunisie)\u00a0; au fond deux fid\u00e8les font la pri\u00e8re face au\u00a0<a title=\"Mihrab\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mihrab\">mihrab<\/a>\u00a0(niche indiquant la\u00a0<a title=\"Qibla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qibla\">qibla<\/a>).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La mosqu\u00e9e (<i>masjid, \u00ab\u00a0<\/i>lieu de prosternation\u00a0\u00bb) est un espace sp\u00e9cifique r\u00e9serv\u00e9 \u00e0 la pri\u00e8re des musulmans\u00a0\u00bb Il n&rsquo;y a que peu d&rsquo;\u00e9l\u00e9ments coraniques la concernant. La mise en place de la mosqu\u00e9e date, en effet, principalement de la p\u00e9riode d&rsquo;<a title=\"Expansion de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Expansion_de_l%27islam\">expansion de l&rsquo;islam<\/a>\u00a0\u00e0 partir du\u00a0<a title=\"VIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/VIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>. Le terme est principalement utilis\u00e9 dans le Coran pour d\u00e9signer la Kaaba<sup id=\"cite_ref-:119_407-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:119-407\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>350<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Simples \u00e0 l&rsquo;origine, elles acqui\u00e8rent une dimension monumentale \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque\u00a0<a title=\"Omeyyades\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Omeyyades\">omeyyade<\/a>. Son organisation et ses \u00e9l\u00e9ments se mettent en place lentement (<a title=\"Mihrab\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mihrab\">mihrab<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"VIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/VIIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0par exemple) et la seule v\u00e9ritable obligation est alors la pr\u00e9sence d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Qibla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qibla\">qibla<\/a><sup id=\"cite_ref-:119_407-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:119-407\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>350<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la mosqu\u00e9e, hommes et femmes sont s\u00e9par\u00e9s pour la pri\u00e8re. Cette s\u00e9paration est li\u00e9e au principe que la mosqu\u00e9e doit rester \u00ab\u00a0pure\u00a0\u00bb. N\u00e9anmoins, cette s\u00e9paration est avant tout temporelle puisque les lieux peuvent, en dehors de la pri\u00e8re, \u00eatre occup\u00e9s par les deux sexes<sup id=\"cite_ref-:62_408-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:62-408\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>351<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Rapport_aux_autres_religions\">Rapport aux autres religions<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_1.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8f\/Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_1.JPG\/250px-Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_1.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8f\/Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_1.JPG\/500px-Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_1.JPG 2x\" width=\"250\" height=\"168\" data-file-width=\"3832\" data-file-height=\"2568\" \/><\/a><figcaption>Le\u00a0<a title=\"D\u00f4me du Rocher\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%B4me_du_Rocher\">d\u00f4me du Rocher<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"J\u00e9rusalem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9rusalem\">J\u00e9rusalem<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Dialogue interreligieux dans l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dialogue_interreligieux_dans_l%27islam\">Dialogue interreligieux dans l&rsquo;islam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;islam reconna\u00eet tous les p\u00e8res fondateurs du\u00a0<a title=\"Juda\u00efsme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juda%C3%AFsme\">juda\u00efsme<\/a>\u00a0(Mo\u00efse, David, Salomon) et du\u00a0<a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">christianisme<\/a>\u00a0comme des proph\u00e8tes, sans pour autant s&rsquo;y limiter<sup id=\"cite_ref-:212_179-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:212-179\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>156<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De nombreux r\u00e9cits bibliques sont pr\u00e9sents dans le Coran et l&rsquo;islam naissant est marqu\u00e9 par des emprunts aux juda\u00efsme<sup id=\"cite_ref-:63_409-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:63-409\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>352<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Vis-\u00e0-vis du juda\u00efsme, le Coran montre une attitude changeante, initialement bienveillante, avant une rupture, date \u00e0 laquelle \u00ab\u00a0Le Livre\u00a0\u00bb est distingu\u00e9 de la Torah et de l\u2019\u00c9vangile. Les rapports entre les musulmans et les juifs sont marqu\u00e9s par cette ambivalence<sup id=\"cite_ref-:63_409-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:63-409\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>352<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dans les hadiths, l&rsquo;attitude principale de l&rsquo;islam vis-\u00e0-vis du juda\u00efsme et du christianisme est la m\u00e9fiance. Cela s&rsquo;inscrit dans une volont\u00e9 de distinguer clairement les institutions et les communaut\u00e9s. Un principe largement adopt\u00e9 est \u00ab\u00a0n&rsquo;agissez pas comme le font les gens du Livre\u00a0\u00bb, ce qui ressemble \u00e0 l&rsquo;interdiction talmudique de suivre les pratiques des Gentils<sup id=\"cite_ref-:118_410-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:118-410\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>353<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cela n\u2019emp\u00eache pas l&rsquo;islam naissant d&rsquo;utiliser les \u00e9l\u00e9ments du juda\u00efsme, Yom kippour devenant ainsi le je\u00fbne d&rsquo;Ashoura, puis du Ramadan<sup id=\"cite_ref-:118_410-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:118-410\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>353<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Apostasie dans l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apostasie_dans_l%27islam\">apostasie dans l&rsquo;islam<\/a>\u00a0vers une autre religion, quelle qu&rsquo;elle soit, est fermement interdite par l&rsquo;interpr\u00e9tation majoritaire du Coran<sup id=\"cite_ref-411\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-411\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>354<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le Coran condamne l&rsquo;apostasie, sans y associer de peine terrestre<sup id=\"cite_ref-412\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-412\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et encourage la conversion des non-musulmans. S&rsquo;il est ambigu vis-\u00e0-vis des religions qu&rsquo;il nomme \u00ab\u00a0<a title=\"Religion du Livre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion_du_Livre\">du Livre<\/a>\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-413\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-413\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, il ne l&rsquo;est pas pour les pa\u00efens, \u00ab\u00a0m\u00e9cr\u00e9ants\u00a0\u00bb (kouffar, au singulier kafir) et associationnistes qui n&rsquo;ont le choix, parce qu&rsquo;ils ont commis un crime ex\u00e9crable en refusant d&rsquo;adorer le seul vrai Dieu, qu&rsquo;entre la conversion et la mort<sup id=\"cite_ref-414\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-414\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>355<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-415\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-415\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>356<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le droit musulman a instaur\u00e9 un statut particulier pour les non-musulmans en pays d&rsquo;islam, connus alors sous le nom de dhimmi. L&rsquo;islam leur garantit une protection contre l&rsquo;acceptation de \u00ab\u00a0la domination de l&rsquo;islam et un certain nombre d&rsquo;obligations\u00a0\u00bb (abstention d&rsquo;ostentation religieuses, marques vestimentaires, imp\u00f4t particulier\u2026). L&rsquo;histoire est marqu\u00e9e par une variation dans l&rsquo;application de ces r\u00e8gles<sup id=\"cite_ref-416\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-416\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>357<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour ce qui est de la tol\u00e9rance religieuse, la\u00a0<a title=\"Pacte de Najran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pacte_de_Najran\">lettre<\/a>\u00a0de Mahomet aux chr\u00e9tiens\u00a0<a title=\"Najran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Najran\">najr\u00e2nites<\/a>\u00a0o\u00f9 ils purent exercer librement leur culte en l&rsquo;an 631 est souvent cit\u00e9e. Pour des chercheurs, ces alliances ont \u00e9t\u00e9 tardivement\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0forg\u00e9es par des chr\u00e9tiens qui voulaient prouver \u00e0 leurs suzerains musulmans que le Proph\u00e8te lui-m\u00eame avait garanti leur bien-\u00eatre et la pr\u00e9servation de leurs biens\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-417\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-417\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>358<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:111_418-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:111-418\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>359<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:04_419-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-:04-419\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>360<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Des processus de dialogues inter-religieux sont engag\u00e9s, comme avec le catholicisme qui poss\u00e8de un \u00a0\u00bb Service national pour les relations avec l\u2019islam\u00a0\u00bb, dont l&rsquo;origine remonte aux ann\u00e9es 1970<sup id=\"cite_ref-420\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-420\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>361<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il a connu n\u00e9anmoins des \u00ab\u00a0bourrasques\u00a0\u00bb, comme apr\u00e8s la conf\u00e9rence de Ratisbonne et pose la question de la r\u00e9ception des \u00e9changes (comme la \u00ab\u00a0lettre des 138\u00a0\u00bb) dans le monde musulman. \u00ab\u00a0Il semble donc que l\u2019islam de chaque pays entende g\u00e9rer le dialogue \u00e0 son compte, non sans l\u2019inscrire dans un contexte o\u00f9 les dimensions politiques l\u2019emportent souvent sur celles de caract\u00e8re culturel, voire spirituel\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-421\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-421\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>362<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour Remi Brague, l&rsquo;islam se consid\u00e9rant comme un post-christianisme, le dialogue islamo-chr\u00e9tien int\u00e9resse plus les chr\u00e9tiens que les musulmans<sup id=\"cite_ref-422\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-422\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>363<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Place_des_femmes_dans_l'islam\"><span id=\"Place_des_femmes_dans_l.27islam\"><\/span>Place des femmes dans l&rsquo;islam<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Place des femmes dans l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Place_des_femmes_dans_l%27islam\">Place des femmes dans l&rsquo;islam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La place des femmes en terre d&rsquo;Islam trouve, en partie, ses origines dans le Coran qui, parmi les versets sur les statuts l\u00e9gaux, \u00e9voque \u00e0 de nombreuses reprises la question des femmes. Dans ce domaine, le Coran innove par rapport aux pratiques ant\u00e9islamiques tout en conservant certains aspects<sup id=\"cite_ref-DdC_Femme_423-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-DdC_Femme-423\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>364<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Un parall\u00e8le textuel sur la question du voile montre aussi que le Coran s&rsquo;inscrit dans un contexte o\u00f9 la l\u00e9gislation syriaque est connue<sup id=\"cite_ref-424\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-424\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>365<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dans le Coran est reconnue \u00e0 la fois l&rsquo;existence de droits et de devoirs identiques pour les deux genres<sup id=\"cite_ref-425\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-425\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 60<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, l&rsquo;\u00e9galit\u00e9 homme\/femme<sup id=\"cite_ref-Arnaldez_426-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Arnaldez-426\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>366<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0mais aussi la sup\u00e9riorit\u00e9 du masculin sur le f\u00e9minin dans certains contextes, comme le mariage, le divorce, les t\u00e9moignages<sup id=\"cite_ref-DdC_Femme_423-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-DdC_Femme-423\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>364<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et des versets tr\u00e8s s\u00e9v\u00e8res sur les femmes<sup id=\"cite_ref-Arnaldez_426-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Arnaldez-426\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>366<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;homme d\u00e9sign\u00e9 dans le Coran par un nom f\u00e9minin qui \u00e9voque son \u00ab\u00a0ant\u00e9riorit\u00e9 existentielle\u00a0\u00bb, m\u00eame si le Coran \u00e9voque moins un r\u00e9cit des origines<sup id=\"cite_ref-DdC_Femme_423-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-DdC_Femme-423\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>364<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ce statut complexe de la femme apparait tant dans le Coran que dans la l\u00e9gislation ult\u00e9rieure<sup id=\"cite_ref-DdC_Femme_423-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-DdC_Femme-423\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>364<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0qui a eu tendance \u00e0 r\u00e9duire ce qui \u00e9tait en faveur des femmes<sup id=\"cite_ref-Arnaldez_426-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Arnaldez-426\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>366<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Certains auteurs consid\u00e8rent que le statut des femmes se serait d\u00e9grad\u00e9 apr\u00e8s l&rsquo;islamisation en Arabie. Selon l&rsquo;historien\u00a0Jean-Paul Roux, le statut\u00a0tr\u00e8s inf\u00e9rieur de la femme en terre d&rsquo;islam\u00a0ne marque pas un progr\u00e8s sur celle de l&rsquo;Arabie pr\u00e9islamique mais un\u00a0retour en arri\u00e8re<sup id=\"cite_ref-427\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-427\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>367<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ainsi, s&rsquo;appuyant sur le Coran, l&rsquo;islam a confi\u00e9 l&rsquo;autorit\u00e9 au mari et aux femmes l&rsquo;ob\u00e9issance et, en cas de d\u00e9sob\u00e9issance, des punitions<sup id=\"cite_ref-Arnaldez_426-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Arnaldez-426\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>366<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Syria,_Damascus,_The_Umayyad_Mosque.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/68\/Syria%2C_Damascus%2C_The_Umayyad_Mosque.jpg\/250px-Syria%2C_Damascus%2C_The_Umayyad_Mosque.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/68\/Syria%2C_Damascus%2C_The_Umayyad_Mosque.jpg\/500px-Syria%2C_Damascus%2C_The_Umayyad_Mosque.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"188\" data-file-width=\"4000\" data-file-height=\"3000\" \/><\/a><figcaption>Mosqu\u00e9e des Omeyades \u00e0 Damas en Syrie.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Certains auteurs musulmans, comme\u00a0<a title=\"Averro\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Averro%C3%A8s\">Averro\u00e8s<\/a>, ont critiqu\u00e9 les discriminations faites aux femmes<sup id=\"cite_ref-Ch\u00e9rif_428-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Ch%C3%A9rif-428\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>368<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, un f\u00e9minisme s&rsquo;est d\u00e9velopp\u00e9 dans certains pays musulmans<sup id=\"cite_ref-429\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-429\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>369<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00c0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;essor de l&rsquo;islamisme a occasionn\u00e9 une r\u00e9gression sur les questions d&rsquo;\u00e9galit\u00e9 homme\/femme. Les discours des islamistes et des conservateurs utilisent la religion<sup id=\"cite_ref-430\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-430\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>370<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et des citations coraniques<sup id=\"cite_ref-431\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-431\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>371<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0pour appuyer leur point de vue<sup id=\"cite_ref-Ch\u00e9rif_428-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Ch%C3%A9rif-428\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>368<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Critiques\">Critiques<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Critique de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Critique_de_l%27islam\">Critique de l&rsquo;islam<\/a>,\u00a0<a title=\"Mouvement des musulmans la\u00efques de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvement_des_musulmans_la%C3%AFques_de_France\">Mouvement des musulmans la\u00efques de France<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Antis\u00e9mitisme dans l'Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antis%C3%A9mitisme_dans_l%27Islam\">Antis\u00e9mitisme dans l&rsquo;Islam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les critiques n\u00e9gatives contemporaines, faites \u00e0 l&rsquo;islam par de nombreux auteurs de pays dont les syst\u00e8mes politiques sont\u00a0<a title=\"La\u00efcit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La%C3%AFcit%C3%A9\">la\u00efques<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"S\u00e9cularisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cularisation\">s\u00e9culiers<\/a>, sont pratiquement les m\u00eames que celles faites aux deux autres religions monoth\u00e9istes\u00a0:\u00a0<a title=\"Obscurantisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Obscurantisme\">obscurantisme<\/a>,\u00a0<a title=\"Misogynie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Misogynie\">misogynie<\/a>,\u00a0<a title=\"Phallocratie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Phallocratie\">phallocratie<\/a>,\u00a0<a title=\"Homophobie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Homophobie\">homophobie<\/a>,\u00a0<a title=\"Tol\u00e9rance religieuse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tol%C3%A9rance_religieuse\">intol\u00e9rance<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9loge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89loge\">\u00e9loge<\/a>\u00a0de certaines violences, etc, et partage avec le christianisme l&rsquo;<a title=\"Antis\u00e9mitisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antis%C3%A9mitisme\">antis\u00e9mitisme<\/a><sup id=\"cite_ref-432\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-432\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>372<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Par exemple, parmi les auteurs\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Monde anglo-saxon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monde_anglo-saxon\">anglo-saxons<\/a>, l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9thologiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89thologiste\">\u00e9thologiste<\/a>\u00a0britannique\u00a0<a title=\"Richard Dawkins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Richard_Dawkins\">Richard Dawkins<\/a><sup id=\"cite_ref-433\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-433\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>373<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0estime que l&rsquo;islam est incompatible avec les avanc\u00e9es r\u00e9centes de la\u00a0<a title=\"Science\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Science\">science<\/a>, et en particulier la\u00a0<a title=\"\u00c9volution (biologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89volution_(biologie)\">th\u00e9orie de l&rsquo;\u00e9volution<\/a>, et a m\u00eame \u00e9mis le souhait personnel de\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0populariser l&rsquo;\u00e9volution dans le monde islamique\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-434\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-434\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>374<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pour l&rsquo;historien tunisien\u00a0<a title=\"Mohamed Talbi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohamed_Talbi\">Mohamed Talbi<\/a>\u00a0l&rsquo;\u00e9volutionnisme est une vieille tradition dans la pens\u00e9e musulmane, il cite entre autres\u00a0<a title=\"Ibn Khaldoun\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Khaldoun\">Ibn Khaldoun<\/a><sup id=\"cite_ref-435\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-435\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>375<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le journaliste anglo-am\u00e9ricain\u00a0<a title=\"Christopher Hitchens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christopher_Hitchens\">Christopher Hitchens<\/a><sup id=\"cite_ref-436\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-436\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>376<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, est encore plus virulent \u00e0 l&rsquo;\u00e9gard de l&rsquo;islam et des religions en g\u00e9n\u00e9ral\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Violente, irrationnelle, intol\u00e9rante, alli\u00e9e au\u00a0<a title=\"Racisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Racisme\">racisme<\/a>, au\u00a0<a title=\"Tribalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tribalisme\">tribalisme<\/a>\u00a0et au sectarisme, rev\u00eatue d&rsquo;ignorance et hostile \u00e0 l&rsquo;investigation libre, d\u00e9daigneuse des femmes et coercitive envers les enfants\u00a0: la religion organis\u00e9e doit avoir beaucoup sur la conscience\u00a0\u00bb<\/span>. Au sujet de l&rsquo;islam, Hitchens soutient que cette religion est\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sexiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sexiste\">sexiste<\/a>, intol\u00e9rante, et comprend de nombreuses\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0sectes guerri\u00e8res et contradictoires entre elles\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-437\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-437\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>377<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. N\u00e9anmoins,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0l&rsquo;affirmation fondamentale\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0de l&rsquo;<a title=\"Islamisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islamisme\">islamisme<\/a>\u00a0selon laquelle l&rsquo;islam\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0ne peut s&rsquo;am\u00e9liorer et est d\u00e9finitif\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0est, selon lui,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0absurde\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-438\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-438\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>378<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cependant, bien des critiques peuvent para\u00eetre infond\u00e9es, comme l\u2019accusation de racisme, de tribalisme ou d&rsquo;intol\u00e9rance. En effet, lors de son discours d\u2019adieu, Mahomet a d\u00e9clar\u00e9 au contraire qu&rsquo;<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0aucun Arabe n&rsquo;a une sup\u00e9riorit\u00e9 sur un non-Arabe\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Hamidullah_1998,_p._253_439-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-Hamidullah_1998,_p._253-439\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>379<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Proph\u00e9tisant les\u00a0<i>fouto\u00fbh\u00e2t<\/i>\u00a0(<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0ouvertures \u00e0 l&rsquo;islam\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-440\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-440\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>380<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) entre autres de l&rsquo;<a title=\"\u00c9gypte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89gypte\">\u00c9gypte<\/a>, il a recommand\u00e9 de traiter ses habitants avec bienveillance\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Dieu vous recommande les\u00a0<a title=\"Dhimmi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dhimmi\">gens de la protection<\/a>\u00a0(<i>Ahl al-dimmah<\/i>), les gens de l&rsquo;argile noire (limon du\u00a0<a title=\"Nil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nil\">Nil<\/a>, ndlr), qui sont de teinte noire et ont les cheveux cr\u00e9pus car ils sont vos parents (par\u00a0<a title=\"Agar (Bible)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agar_(Bible)\">Agar<\/a>, ndlr) et alli\u00e9s (par\u00a0<a title=\"Maria la Copte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maria_la_Copte\">Maria la Copte<\/a>, ndlr)\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-441\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-441\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>381<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Et d&rsquo;insister\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0il faut ob\u00e9ir \u00e0 l&rsquo;autorit\u00e9 l\u00e9gale, m\u00eame d\u00e9tenue par un Noir \u00e0 nez coup\u00e9 (<a title=\"Adult\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adult%C3%A8re\">adult\u00e8re<\/a>, ndlr)\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-442\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-442\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>382<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-443\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-443\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 61<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Aussi, bien que les actes de Mahomet peuvent paraitre atroces et hypocrites, il convient cependant de prendre en compte les contraintes des pratiques sociales rudes de son \u00e9poque pour les juger<sup id=\"cite_ref-444\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-444\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>383<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dans sa biographie sur\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>,\u00a0<a title=\"Maxime Rodinson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maxime_Rodinson\">Maxime Rodinson<\/a>\u00a0fait une analyse contextuelle des r\u00e9formes l\u00e9gislatives et sociales de Mahomet, et souligne que celui-ci a fait des r\u00e9formes concernant la condition f\u00e9minine, l&rsquo;esclavage, et la s\u00e9curit\u00e9 en g\u00e9n\u00e9ral<sup id=\"cite_ref-445\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-445\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>384<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Apr\u00e8s une \u00e9tude contextualis\u00e9e de ses r\u00e9formes au regard de l&rsquo;\u00e9poque\u00a0<a title=\"Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge\">m\u00e9di\u00e9vale<\/a>, Rodinson conclut\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Ainsi se constituait une l\u00e9gislation qui, malgr\u00e9 ses lacunes, ses obscurit\u00e9s, son caract\u00e8re occasionnel, \u00e9tait \u00e0 maints \u00e9gards un progr\u00e8s sur l&rsquo;\u00e9tat ant\u00e9rieur. Elle r\u00e9pondait bien aux n\u00e9cessit\u00e9s particuli\u00e8res de la petite communaut\u00e9 m\u00e9dinoise en voie d&rsquo;extension. Elle sauvegardait la s\u00e9curit\u00e9 de l&rsquo;individu et prot\u00e9geait certaines cat\u00e9gories particuli\u00e8rement expos\u00e9es. En g\u00e9n\u00e9ral, la tendance existante \u00e0 l&rsquo;individualisme \u00e9tait encourag\u00e9, sans que le syst\u00e8me tribal soit abandonn\u00e9. Surtout au milieu de l&rsquo;oc\u00e9an des coutumes impos\u00e9es par la tradition et l&rsquo;opinion publique, apparaissaient des \u00e9l\u00e9ments d&rsquo;un v\u00e9ritable droit des prescriptions, en principe nettement formul\u00e9es et valables pour tous\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-446\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-446\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>385<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Apr\u00e8s la mort de\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0(en 632), le deuxi\u00e8me calife de l&rsquo;islam\u00a0<a title=\"Omar ibn al-Khatt\u00e2b\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Omar_ibn_al-Khatt%C3%A2b\">Omar ibn al-Khatt\u00e2b<\/a>\u00a0(mort en 644) a poursuivi ces r\u00e9formes soci\u00e9tales en\u00a0<a title=\"Abolition de l'esclavage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abolition_de_l%27esclavage\">abolissant l&rsquo;esclavage<\/a>\u00a0pourtant traditionnellement ancr\u00e9 dans toute l&rsquo;<a title=\"Arabie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabie\">Arabie<\/a><sup id=\"cite_ref-447\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-447\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>386<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Le futur de l&rsquo;islam se trouve dans le principe de l&rsquo;accord des musulmans avec la conception de la [foi] universelle et la capacit\u00e9, \u00e0 travers cette universalit\u00e9, de faire et d&rsquo;abroger des lois. \u00c0 mesure que les musulmans avancent, leurs lois peuvent, de m\u00eame, avancer avec eux, et la prise de la mainmorte du droit canon peut se rel\u00e2cher graduellement et l\u00e9galement\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-448\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-448\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>387<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans son livre\u00a0<i>Violence et islam<\/i>, le po\u00e8te arabe\u00a0<a title=\"Adonis (po\u00e8te)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adonis_(po%C3%A8te)\">Adonis<\/a>\u00a0consid\u00e8re que la violence est inh\u00e9rente \u00e0 l&rsquo;islam et au Coran, la non-violence ne s&rsquo;appliquant pas envers les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Kafir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kafir\">kafirs<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Apostasie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apostasie\">apostats<\/a><sup id=\"cite_ref-449\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-449\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 62<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, ni envers les femmes<sup id=\"cite_ref-450\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-450\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>388<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et constate que l&rsquo;islam, historiquement et id\u00e9ologiquement, encourage le\u00a0<i>saby<\/i>\u00a0(la prise de captives)<sup id=\"cite_ref-451\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-451\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>389<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour Ali Mostfa et Michel Youn\u00e8s,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0le d\u00e9bat aujourd&rsquo;hui autour de l&rsquo;islam en Occident se cristallise autour de nouveaux rep\u00e8res, telles que les revendications qui accentuent une alt\u00e9rit\u00e9 centr\u00e9e sur l&rsquo;observance des normes et du ritualisme en tant que variables permettant \u00e0 l&rsquo;individu de s&rsquo;int\u00e9grer dans la collectivit\u00e9. Un nouvel imaginaire se trouve ainsi renforc\u00e9, celui du retour \u00e0 un pass\u00e9 mythifi\u00e9 comme argument pour raffermir le ph\u00e9nom\u00e8ne communautaire et densifier les r\u00e9f\u00e9rences globales de l&rsquo;appartenance\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-452\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#cite_note-452\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>390<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Notes\">Notes<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\" data-mw-group=\"Note\">\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"reference-text\">Hadith\u00a0: le proph\u00e8te a dit\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Le croyant mange \u00e0 satisfaire la faim d&rsquo;un seul intestin. Le m\u00e9cr\u00e9ant mange pour en remplir sept.\u00a0\u00bb<\/span>, rapport\u00e9 par\u00a0<a title=\"Mouhammad al-Boukh\u00e2r\u00ee\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouhammad_al-Boukh%C3%A2r%C3%AE\">Boukhari<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"reference-text\">Le Coran est le reflet d&rsquo;une telle distinction. Ainsi, par exemple, la\u00a0<a title=\"Sourate\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sourate\">sourate<\/a>\u00a049 oppose chez les\u00a0<a title=\"B\u00e9douins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9douins\">b\u00e9douins<\/a>, deux \u00e9tats\u00a0: celui de croyants (<i><a title=\"Mu'min\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mu%27min\">mu&rsquo;min<\/a><\/i>) et celui de soumis (<i>muslim<\/i>). Dans ce contexte, le\u00a0<i>muslim<\/i>\u00a0est quelqu\u2019un qui s\u2019est converti superficiellement, sans avoir la foi.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"reference-text\">Cette d\u00e9finition ressort de toutes les \u00e9tudes g\u00e9n\u00e9rales d&rsquo;histoire ou d&rsquo;histoire de l&rsquo;art sur l&rsquo;islam, par exemple\u00a0:\u00a0<span id=\"Ryckman1948\" class=\"ouvrage\"><span id=\"G._Ryckman1948\" class=\"ouvrage\">G. Ryckman (<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>),\u00a0<cite>\u00ab\u00a0L&rsquo;Islam\u00a0\u00bb<\/cite>, dans Maxime Gorce et Raoul Mortier,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire g\u00e9n\u00e9rale des religions<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a03, Paris, Quillet,\u00a0<time>1948<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0333<\/span><\/span>. L&rsquo;auteur pr\u00e9cise dans l&rsquo;introduction que le g\u00e9nie de Mahomet est d&rsquo;avoir fait de l&rsquo;islam un patriotisme dont le fondement est religieux. Le Larousse du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle donne \u00e0 l&rsquo;Islam le sens second d&rsquo;ensemble des pays de religion islamique. Littr\u00e9 aussi, mais c&rsquo;est au mot Islamisme, avec le \u00ab\u00a0m\u00eame sens que celui de\u00a0<i>Chr\u00e9tient\u00e9<\/i>\u00a0pour les pays chr\u00e9tiens.\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\"><span class=\"reference-text\">Les auteurs parlent parfois des \u00ab\u00a0guerres d&rsquo;apostasie\u00a0\u00bb, terme \u00ab\u00a0apolog\u00e9tique et anachronique\u00a0\u00bb, l&rsquo;islam n&rsquo;\u00e9tant pas encore une religion constitu\u00e9e.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-34\"><span class=\"reference-text\">\u00c0 propos de l&rsquo;histoire de la r\u00e9daction du Coran et des d\u00e9bats scientifiques sur le sujet, lire\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Recherches sur la datation du Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Recherches_sur_la_datation_du_Coran\">Recherches sur la datation du Coran<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-49\"><span class=\"reference-text\">Il y a environ 20\u00a0millions de chr\u00e9tiens parmi les Arabes.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-58\"><span class=\"reference-text\">Ni le Coran, ni le propos attribu\u00e9 \u00e0 Mahomet ne contiennent le mot \u00ab\u00a0piliers\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-71\"><span class=\"reference-text\">Tradition (hadith) rapport\u00e9e par Mouslim dans son livre\u00a0<i>As-sahih<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-79\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Le Coran<\/a><\/i>, \u00ab\u00a0Le Tonnerre\u00a0\u00bb, XIII, 16, (ar) \u0627\u0644\u0631\u0639\u062f , \u00ab\u00a0L\u2019Araign\u00e9e\u00a0\u00bb, XXIX, 61-63, \u00ab\u00a0Lokman\u00a0\u00bb, XXXI, 25, \u00ab\u00a0Troupes\u00a0\u00bb, XXXIX, 38<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-107\"><span class=\"reference-text\">Par exemple, sourate 2\u00a0: La vache (<i>Al-Baqara<\/i>)\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Et lorsque Nous demand\u00e2mes aux Anges de se prosterner devant Adam, ils se prostern\u00e8rent \u00e0 l&rsquo;exception d&rsquo;Iblis qui refusa, s&rsquo;enfla d&rsquo;orgueil et fut parmi les infid\u00e8les.\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-108\"><span class=\"reference-text\">Par exemple, sourate 18\u00a0: La caverne (Al-Kahf)\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Et lorsque Nous d\u00eemes aux Anges\u00a0: \u00ab\u00a0Prosternez-vous devant Adam\u00a0\u00bb, ils se prostern\u00e8rent, except\u00e9 Iblis [Satan] qui \u00e9tait du nombre des djinns et qui se r\u00e9volta contre le commandement de son Seigneur. Allez-vous cependant le prendre, ainsi que sa descendance, pour alli\u00e9s en dehors de Moi, alors qu&rsquo;ils vous sont ennemis\u00a0? Quel mauvais \u00e9change pour les injustes\u00a0!\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-109\"><span class=\"reference-text\">Hadith\u00a0: le proph\u00e8te a dit\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les Anges sont cr\u00e9\u00e9s \u00e0 partir de la lumi\u00e8re et les djinns le sont \u00e0 partir d&rsquo;une flamme et Adam l&rsquo;a \u00e9t\u00e9 \u00e0 partir de l&rsquo;argile.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0Rapport\u00e9 par Mouslim.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-121\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Auparavant, il existait quelques textes rim\u00e9s, chansons et po\u00e9sies en arabe&#8230;\u00a0\u00bb<\/span>. D&rsquo;apr\u00e8s Guy Franco, \u00ab\u00a0L&rsquo;Islam aujourd&rsquo;hui\u00a0\u00bb, dans\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/bpt6k97869384\" rel=\"nofollow\">M\u00e9moires de l&rsquo;Acad\u00e9mie des sciences, inscriptions et belles-lettres de Toulouse<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k97869384\">archive<\/a>]<\/small>, vol. 157, 1995,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0198.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-127\"><span class=\"reference-text\">Litt\u00e9ralement, le Coran affirme que Mahomet ne savait ni lire, ni \u00e9crire\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Et avant cela, tu ne r\u00e9citais aucun livre et tu n&rsquo;en n&rsquo;\u00e9crivais aucun de ta main droite. Sinon, ceux qui nient la v\u00e9rit\u00e9 auraient eu des doutes.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(Coran, 29\u00a0; 48).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-144\"><span class=\"reference-text\">Sourate 56\u00a0: L&rsquo;\u00e9v\u00e8nement (Al-Waqi&rsquo;a)\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0que seuls les purifi\u00e9s touchent\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-151\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"An-Nawawi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/An-Nawawi\">An-Nawawi<\/a>,\u00a0<i>Al-Majmu`<\/i>, (Cairo, Matbacat at-&lsquo;Tadamun n.d.), 380.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-159\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Dis\u00a0: \u00ab\u00a0M\u00eame si les hommes et les djinns s&rsquo;unissaient pour produire quelque chose de semblable \u00e0 ce Coran, ils ne sauraient produire rien de semblable, m\u00eame s&rsquo;ils se soutenaient les uns les autres\u00a0\u00bb<\/span>. (Coran, sourate 17, verset 88)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-161\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La conclusion du raisonnement est d\u00e9j\u00e0 contenue dans les pr\u00e9misses, ou mieux les pr\u00e9misses sont puis\u00e9es dans la conclusion. En effet, on peut d\u00e9construire le raisonnement, et il appara\u00eet alors que l&rsquo;on passe \u00ab\u00a0de la conviction \u00e0 la raison\u00a0\u00bb. La conviction initiale est que le Coran r\u00e9v\u00e9l\u00e9 en arabe est la forme exemplaire de l&rsquo;expression claire\u00a0; cette certitude devient les pr\u00e9misses du raisonnement\u2026\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-164\"><span class=\"reference-text\">Ainsi, pour le penseur alg\u00e9rien Malek Bennabi, dans un ouvrage \u00ab\u00a0se voulant juste [\u00eatre] une tentative de prouver la source surnaturelle et divine du Coran\u00a0\u00bb, \u00abl&rsquo;histoire n&rsquo;a pas mentionn\u00e9 que ce d\u00e9fi [de l&rsquo;inimitabilit\u00e9] ait jamais \u00e9t\u00e9 relev\u00e9\u00a0\u00bb. Il cite \u00e0 ce propos la r\u00e9action attribu\u00e9e au chef mecquois et ennemi de la nouvelle religion Al Walida Ibn Al mughira\u00a0:\u00a0<q>Ce que j&rsquo;en pense\u00a0? [\u2026] pardieu je pense que rien ne lui ressemble. Il est quelque chose de trop \u00e9lev\u00e9 pour \u00eatre atteint<\/q>.\u00a0:\u00a0<a class=\"external free\" href=\"https:\/\/iqbal.hypotheses.org\/2454\" rel=\"nofollow\">https:\/\/iqbal.hypotheses.org\/2454<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fiqbal.hypotheses.org%2F2454\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-166\"><span class=\"reference-text\">dont\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Bash\u00e2r Ibn Burd\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bash%C3%A2r_Ibn_Burd\">Bash\u00e2r Ibn Burd<\/a>\u00a0(\u2020 784),\u00a0<a title=\"Ab\u016b al-\u02bfAt\u0101hiyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ab%C5%AB_al-%CA%BFAt%C4%81hiyya\">Ab\u016b al-\u02bfAt\u0101hiyya<\/a>\u00a0(\u2020 828),\u00a0<a title=\"Al-Mutanabbi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Mutanabbi\">Al-Mutanabbi<\/a>\u00a0(\u2020 965) et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Abu-l-Ala al-Maari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abu-l-Ala_al-Maari\">Abu-l-Ala al-Maari<\/a>\u00a0(\u2020 1058)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-168\"><span class=\"reference-text\">De m\u00eame, le po\u00e8te persan Ibn al-Muqaffa\u02bf (\u2020 757) \u00e9crivit des textes en prose rim\u00e9e pour r\u00e9pondre \u00e0 ce d\u00e9fi et \u00ab\u2009montrer la banalit\u00e9 du langage coranique\u2009\u00bb\u00a0: Youssouf T. Sangar\u00e9,\u00a0<i>MID\u00c9O. M\u00e9langes de l&rsquo;Institut dominicain d&rsquo;\u00e9tudes orientales<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a034, 30 mai 2019,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">399\u2013403<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-172\"><span class=\"reference-text\">R\u00e9sum\u00e9 par Youssouf T. Sangar\u00e9, l&rsquo;auteur de la review<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-178\"><span class=\"reference-text\">La seule formule coranique qui pourrait \u00eatre per\u00e7ue comme une pr\u00e9diction \u00e9v\u00e9nementielle (30, 2-3) peut \u00eatre lue de deux fa\u00e7ons contradictoires.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:6-192\"><span class=\"reference-text\">\u00c9tymologie\u00a0: de l&rsquo;arabe \u00ab\u00a0oum\u00a0\u00bb (m\u00e8re).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-195\"><span class=\"reference-text\">Le terme Coran a \u00e9t\u00e9 invent\u00e9 et utilis\u00e9 pour la premi\u00e8re fois dans le Coran lui-m\u00eame. Cf. l&rsquo;article \u00ab\u00a0Coran\u00a0\u00bb dans l\u2019<i>Encyclopaedia of Islam<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:21-197\"><span class=\"reference-text\">Par exemple, sourate 33\u00a0: Les coalis\u00e9s (Al-Azhab)\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0En effet, vous avez dans le Messager d&rsquo;Allah un excellent mod\u00e8le [\u00e0 suivre], pour quiconque esp\u00e8re en Allah et au Jour dernier et invoque Allah fr\u00e9quemment.\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-202\"><span class=\"reference-text\">Coran [70:4] Les Anges ainsi que l&rsquo;Esprit montent vers Lui en un jour dont la dur\u00e9e est de cinquante mille ans.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-203\"><span class=\"reference-text\">Par exemple, Sourate 14 (Ibrahim)\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0au jour o\u00f9 la terre sera remplac\u00e9e par une autre, de m\u00eame que les cieux et o\u00f9 (les hommes) compara\u00eetront devant Allah, l&rsquo;Unique, Le Dominateur Supr\u00eame.\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-204\"><span class=\"reference-text\">Hadith\u00a0: le proph\u00e8te a dit\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les gens seront ressuscit\u00e9s le jour de la R\u00e9surrection pieds nus et incirconcis\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0rapport\u00e9 par al-Boukhari et Mouslim.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-208\"><span class=\"reference-text\">Sourate 3 (La famille d&rsquo;Amram), verset 59\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Pour Allah, J\u00e9sus est comme Adam qu&rsquo;Il cr\u00e9a de poussi\u00e8re, puis Il lui dit \u00ab\u00a0Sois\u00a0\u00bb\u00a0: et il fut.\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-219\"><span class=\"reference-text\">Sur le Mahdi, les traditions sunnites et chiites divergent, les chiites n&rsquo;attendant que son retour &#8211;\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Imam cach\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imam_cach%C3%A9\">imam cach\u00e9<\/a>\u00a0tandis que pour les sunnites, il ne na\u00eetra que pr\u00e8s de la fin des temps\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-236\"><span class=\"reference-text\">D&rsquo;autres sources donnent beaucoup moins de chiites mais n&rsquo;estiment pas le nombre de wahhabites (15% des KSA sont des chiites) source\u00a0: Anees al-Qudaihi,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/news.bbc.co.uk\/2\/hi\/7959531.stm\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Saudi Arabia&rsquo;s Shia press for rights\u00a0\u00bb, BBC, 24 March 2009\u00a0; et Lionel Beehner, [http:\/\/www.cfr.org\/publication\/10903\/shiite_muslims_in_the_middle_east.html \u00ab\u00a0Council on Foreign Relations\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fnews.bbc.co.uk%2F2%2Fhi%2F7959531.stm\">archive<\/a>]<\/small>, June 16, 2006\u00a0; Vali Nasr,\u00a0<i>Shia Revival<\/i>, 2006,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0236.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-238\"><span class=\"reference-text\">Par exemple, les oul\u00e9mas d&rsquo;Arabie Saoudite n&rsquo;ont pas \u00e9t\u00e9 invit\u00e9s.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-239\"><span class=\"reference-text\">Deux documents ont \u00e9t\u00e9 publi\u00e9s lors de ce congr\u00e8s, l&rsquo;un en russe, l&rsquo;autre en arabe. Ce dernier ne liste pas les groupes d\u00e9nonc\u00e9s\u00a0:\u00a0<a class=\"external free\" href=\"https:\/\/ipra.hypotheses.org\/388#sdfootnote2sym\" rel=\"nofollow\">https:\/\/ipra.hypotheses.org\/388#sdfootnote2sym<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fipra.hypotheses.org%2F388%23sdfootnote2sym\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-242\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.firstpost.com\/world\/islamic-conference-in-chechnya-why-sunnis-are-disassociating-themselves-from-salafists-2998018.html\" rel=\"nofollow\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Islamic conference in Chechnya: Why Sunnis are disassociating themselves from Salafists\u00a0\u00bb<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.firstpost.com%2Fworld%2Fislamic-conference-in-chechnya-why-sunnis-are-disassociating-themselves-from-salafists-2998018.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0Sep, 09 2016\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0He stated: \u201cAhluls Sunna wal Jama\u2019ah are the Ash\u2019arites or Muturidis (adherents of Abu Mansur al-Maturidi&rsquo;s systematic theology which is also identical to Imam Abu Hasan al-Ash&rsquo;ari\u2019s school of logical thought). In matters of belief, they are followers of any of the four schools of thought (Hanafi, Shaf\u2019ai, Maliki or Hanbali) and are also the followers of pure Sufism in doctrines, manners and [spiritual] purification.\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-247\"><span class=\"reference-text\">Qui contiendrait donc des r\u00e9f\u00e9rences claires \u00e0 Ali ainsi que des noms d&rsquo;adversaires de Mahomet<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-260\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Le Coran<\/a><\/i>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Le_Koran_(Traduction_de_Kazimirski)\/18\">\u00ab\u00a0La Caverne\u00a0\u00bb, XVIII<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ffr.wikisource.org%2Fwiki%2FLe_Koran_(Traduction_de_Kazimirski)%2F18\">archive<\/a>]<\/small>, 28,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/ar.wikisource.org\/wiki\/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%87%D9%81\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0643\u0647\u0641<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Far.wikisource.org%2Fwiki%2F%25D8%25B3%25D9%2588%25D8%25B1%25D8%25A9_%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2583%25D9%2587%25D9%2581\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-273\"><span class=\"reference-text\">Soit \u00e0 la suite de la campagne d&rsquo;\u00c9gypte (Jocelyne Cesari), soit \u00e0 la suite de la pouss\u00e9e du wahhabisme\u00a0: [www.persee.fr\/doc\/tiers_0040-7356_1982_num_23_92_4176 Le r\u00e9formisme musulman et son \u00e9volution historique]<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-274\"><span class=\"reference-text\">Concernant environ 80% des nouvelles g\u00e9n\u00e9rations en France, cet islam se veut un attachement traditionnel et \u00e0 des valeurs, sans, pour autant, une r\u00e9elle pratique<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-281\"><span class=\"reference-text\">Cette th\u00e9orie est une construction qui, rejetant des hadiths chiites, va d\u00e9fendre la th\u00e8se du libre choix (ikhtiy\u00e2r) aura pour cons\u00e9quence de devoir valoriser les Compagnons de Mahomet.\u00a0\u00bbElle s\u2019interdit plus que les autres la r\u00e9flexion sur la v\u00e9rit\u00e9 des faits advenus, ce qui ne sera pas sans engendrer une tendance permanente au refus de la r\u00e9alit\u00e9 et \u00e0 l\u2019id\u00e9alisation du pass\u00e9, et cela jusqu\u2019\u00e0 nos jours.\u00a0\u00bb\u00a0:<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-287\"><span class=\"reference-text\">Cette condition n&rsquo;est pas suffisante pour les chiites\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0chaque im\u00e2m choisit son successeur parce qu\u2019il reconna\u00eet en lui une dimension eschatologique, une sorte de pr\u00e9existence m\u00e9taphysique\u00a0: l\u2019im\u00e2m est dans l\u2019ordre des faits choisi par Dieu et seulement reconnu par l\u2019im\u00e2m qui le pr\u00e9c\u00e8de.\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-299\"><span class=\"reference-text\">Arabe\u00a0: ris\u0101la, \u0631\u0633\u0627\u0644\u0629,\u00a0<i>message\u00a0; lettre \u00e9p\u00eetre<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-304\"><span class=\"reference-text\">Ces quatre \u00ab\u00a0\u00e9coles\u00a0\u00bb portent le nom de quatre imams. \u00ab\u00a0Plus personne toutefois ne eut aujourd&rsquo;hui pr\u00e9tendre que les imams \u00e9ponymes furent les initiateurs de ces \u00e9coles\u00a0\u00bb. Ces \u00e9coles sont n\u00e9es dans des cercles de savants dans un processus impersonnel. (E.C, \u00ab\u00a0Sharia\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran.)<\/i><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-323\"><span class=\"reference-text\">Selon\u00a0<a class=\"new\" title=\"Noah Feldman (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Noah_Feldman&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Noah Feldman<\/a>, les premiers attentats-suicides pourraient remonter aux\u00a0<a title=\"Anarchisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anarchisme\">anarchistes<\/a>\u00a0<a title=\"Europ\u00e9ens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europ%C3%A9ens\">europ\u00e9ens<\/a>\u00a0du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle (<span id=\"Feldman2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Noah_Feldman2006\" class=\"ouvrage\">Noah\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Feldman<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Islam, Terror and the Second Nuclear Age<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>The New York Times<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-10-29\" data-sort-value=\"2006-10-29\">29 octobre 2006<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0362-4331\" rel=\"nofollow\">0362-4331<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2006\/10\/29\/magazine\/29islam.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2006%2F10%2F29%2Fmagazine%2F29islam.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-05-12\" data-sort-value=\"2016-05-12\">12 mai 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.). Toujours est-il que, selon\u00a0<a class=\"new\" title=\"Constance Sereni (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Constance_Sereni&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Constance Sereni<\/a>\u00a0(\u00e0 l&rsquo;\u00e9chelle de masse) la\u00a0<a title=\"Strat\u00e9gie militaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Strat%C3%A9gie_militaire\">strat\u00e9gie militaire<\/a>\u00a0des attaques\u00a0<a title=\"Kamikaze\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kamikaze\">kamikazes<\/a>\u00a0(<a title=\"Japonais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Japonais\">japonais<\/a>\u00a0: \u00ab\u00a0vent divin\u00a0\u00bb) serait plut\u00f4t une innovation du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Vice-amiral (Japon)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vice-amiral_(Japon)\">vice-amiral<\/a>\u00a0<a title=\"Japonais (peuple)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Japonais_(peuple)\">japonais<\/a>\u00a0<a class=\"new\" title=\"Amiral Onishi (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Amiral_Onishi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00d4nishi Takijir\u00f4<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle (<span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.gis-reseau-asie.org\/article\/10\/tactique-kamikaze-invention-fondamentalement-japonaise-constance-sereni\/\" rel=\"nofollow\"><cite>La tactique kamikaze &#8211; une invention fondamentalement japonaise\u00a0?<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.gis-reseau-asie.org%2Farticle%2F10%2Ftactique-kamikaze-invention-fondamentalement-japonaise-constance-sereni%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">GIS Asie \/ R\u00e9seau Asie &amp; Pacifique<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-05-12\" data-sort-value=\"2016-05-12\">12 mai 2016<\/time>)<\/small><\/span>.)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-324\"><span class=\"reference-text\">Lorsque des militants chiites ont fait exploser la caserne des\u00a0<a title=\"United States Marine Corps\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/United_States_Marine_Corps\">Marines<\/a>\u00a0am\u00e9ricains au\u00a0<a title=\"Liban\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liban\">Liban<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-347\"><span class=\"reference-text\">Coran, II, 185.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-353\"><span class=\"reference-text\">Les cinq ablations, cit\u00e9s ci-dessus, proviennent d&rsquo;un hadith mais sont davantage une invitation qu&rsquo;une norme prescriptive.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-357\"><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0sous une forme b\u00e9nigne\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-358\"><span class=\"reference-text\">L&rsquo;<a title=\"Excision\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Excision\">excision<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Clitoris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clitoris\">clitoris<\/a>\u00a0(ou clit\u00e9roctomie) est une pratique attest\u00e9e en \u00c9gypte \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque ptol\u00e9ma\u00efque mais mal connue\u00a0: Ange-Pierre Leca,\u00a0<i>La m\u00e9decine au temps des pharaons<\/i>\u00a0, Paris, Dacosta, 1992, chapitre \u00ab\u00a0excision\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-360\"><span class=\"reference-text\">En\u00a0<a title=\"Guin\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guin%C3%A9e\">Guin\u00e9e<\/a>\u00a0(pays \u00e0 majorit\u00e9 sunnite), les musulmanes d\u00e9fendent l&rsquo;excision comme une obligation religieuse.\u00a0<span id=\"Stanley_Yoder,_Papa_Ousmane_Camara,_Baba_Soumaoro1999\" class=\"ouvrage\"><span id=\"P._Stanley_Yoder,_Papa_Ousmane_Camara,_Baba_Soumaoro1999\" class=\"ouvrage\">P. Stanley Yoder, Papa Ousmane Camara, Baba Soumaoro,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;excision et la socialisation des adolescentes en Guin\u00e9e<\/cite>, Calverton, Maryland, U.S A . Macro International Inc et Universit\u00e9 de Conakry, Conakry, Guinea,\u00a0<time>1999<\/time>, 57\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/dhsprogram.com\/pubs\/pdf\/OD14\/00FrontMatter_F.pdf\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fdhsprogram.com%2Fpubs%2Fpdf%2FOD14%2F00FrontMatter_F.pdf\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>, chapitre 4<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-361\"><span class=\"reference-text\">Selon\u00a0<a title=\"Habib Ellouze\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Habib_Ellouze\">Habib Ellouze<\/a>, l&rsquo;excision dont il s&rsquo;agit, serait seulement une\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Nymphoplastie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nymphoplastie\">nymphoplastie<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Labiaplastie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Labiaplastie\">labiaplastie<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0dans les r\u00e9gions o\u00f9 il fait chaud, les gens sont contraints d&rsquo;exciser les filles \u00e0 titre de th\u00e9rapie, car, dans ces r\u00e9gions, les clitoris sont trop grands et g\u00eanent l&rsquo;\u00e9poux [\u2026] On excise ce qu&rsquo;il y a en plus, mais ce n&rsquo;est pas vrai que l&rsquo;excision supprime le plaisir chez les femmes, c&rsquo;est l&rsquo;Occident qui a exag\u00e9r\u00e9 le sujet. L&rsquo;excision est une op\u00e9ration esth\u00e9tique pour la femme\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-370\"><span class=\"reference-text\">L&rsquo;auteur \u00e9tudie ici le \u00ab\u00a0march\u00e9 halal\u00a0\u00bb, pratique contemporaine particuli\u00e8re, et non l&rsquo;existence de pratiques normatives alimentaires.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-383\"><span class=\"reference-text\">Exemple\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Ceux qui subiront le chatiment le plus dur, le jour du jugement dernier, ce sont ceux qui dessinent les images\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(Boukhari 78\/75).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-384\"><span class=\"reference-text\">Les croissants de lune utilis\u00e9s dans l&rsquo;antiquit\u00e9 peuvent avoir plusieurs directions. Le croissant vertical, tourn\u00e9 vers la droite, s&rsquo;est d\u00e9velopp\u00e9 avec l&rsquo;islam\u00a0: G. Camps, \u00ab\u00a0Croissant\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Encyclop\u00e9die berb\u00e8re<\/i>, 14 | 1994, 2121-2125.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-390\"><span class=\"reference-text\">Il n\u2019appara\u00eet officiellement sur les drapeaux turc qu&rsquo;en 1793, en association avec une \u00e9toile \u00e0 huit branches L&rsquo;\u00e9toile a cinq branches n\u2019appara\u00eet qu&rsquo;en 1844.\u00a0: Marshall, Tim (2017-07-04),\u00a0<i>A Flag Worth Dying For: The Power and Politics of National Symbols<\/i>, Simon and Schuster\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1-5011-6833-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1-5011-6833-8\"><span class=\"nowrap\">978-1-5011-6833-8<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-393\"><span class=\"reference-text\">Par exemple, sourate 18 (<i>Al-Kahf<\/i>)\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Voil\u00e0 ceux qui auront les jardins du s\u00e9jour (\u00e9ternel) sous lesquels coulent les ruisseaux. Ils y seront par\u00e9s de bracelets d&rsquo;or et se v\u00eatiront d&rsquo;habits verts de soie fine et de brocart, accoud\u00e9s sur des divans (bien orn\u00e9s). Quelle bonne r\u00e9compense et quelle belle demeure\u00a0!\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-397\"><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0De m\u00eame que ce sont probablement les crois\u00e9s qui ont sorti le croissant du vaste r\u00e9pertoire de figures embl\u00e9matiques utilis\u00e9es par les musulmans et qui l&rsquo;on promu pour en faire la seule figure s&rsquo;opposant \u00e0 la croix, de m\u00eame peut-\u00eatre ont-ils contribu\u00e9 \u00e0 la promotion du vert dans le camp d&rsquo;en face\u00a0: une seule couleur pour embl\u00e9matiser l&rsquo;adversaire.Tout au long de l&rsquo;Histoire, dans les guerres des embl\u00e8mes et des symboles, le regard de l&rsquo;autre a toujours \u00e9t\u00e9 d\u00e9terminant\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-412\"><span class=\"reference-text\">La s\u00e9v\u00e9rit\u00e9 du droit musulman vis-\u00e0-vis de l&rsquo;apostasie, g\u00e9n\u00e9ralement punie de mort, d\u00e9coule davantage de l&rsquo;histoire que du Coran.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-413\"><span class=\"reference-text\">Des d\u00e9bats ont eu lieu entre les penseurs musulmans pour d\u00e9terminer la l\u00e9gitimit\u00e9 du juda\u00efsme et du christianisme. En effet, plusieurs attitudes sont visibles dans le Coran, accompagnant la d\u00e9gradation des relations entre Mahomet et les juifs.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-425\"><span class=\"reference-text\">Cela est en partie li\u00e9 \u00e0 la vision de l&rsquo;homme et de la femme comme compl\u00e9mentaire.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-443\"><span class=\"reference-text\">Boukhari, vol. 9, livre 89,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0256 avec cette diff\u00e9rence\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0\u00c9coutez et obeissez, m\u00eame si l&rsquo;on vous a donn\u00e9 pour chef un esclave \u00e9thiopien noir comme un raisin sec\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-449\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Il existe dans le texte une violence th\u00e9orique et une violence pratique. La violence th\u00e9orique a engendr\u00e9 la violence pratique. Sur le plan pratique, par exemple, l&rsquo;individu ne peut nullement se d\u00e9faire de la croyance de ses parents ou de sa communaut\u00e9 au profit d&rsquo;une autre. Beaucoup de versets condamnent l&rsquo;<a title=\"Apostasie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apostasie\">apostasie<\/a>\u00a0[\u2026]. \u00ab\u00a0Ne laisse sur la terre aucun habitant qui soit au nombre des incr\u00e9dules.\u00a0\u00bb (Coran 71:26) Le musulman qui lit ce verset est invit\u00e9 \u00e0 exercer le\u00a0<a title=\"Djihad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Djihad\">djihad<\/a>\u00a0pour r\u00e9aliser ce souhait et \u00e0 combattre la \u00ab\u00a0m\u00e9cr\u00e9ance\u00a0\u00bb avec tous les moyens dont il dispose. C&rsquo;est une violence qui n&rsquo;est pas vue comme telle car consid\u00e9r\u00e9e comme un triomphe de l&rsquo;islam et du vouloir divin. On peut d&rsquo;ores et d\u00e9j\u00e0 dire que la violence est intrins\u00e8que \u00e0 l&rsquo;islam. On peut citer \u00e9galement\u00a0: \u00ab\u00a0Nous nous sommes veng\u00e9s d&rsquo;eux\u00a0; nous les avons engloutis dans l&rsquo;ab\u00eeme\u00a0\u00bb (Coran 7:135)\u00a0; \u00ab\u00a0le jour o\u00f9 nous les saisirons avec une tr\u00e8s grande violence, nous nous vengerons\u00a0\u00bb (Coran 44:16)\u00a0; \u00ab\u00a0Le Jour de la R\u00e9surrection nous les rassemblerons face \u00e0 face\u00a0; aveugles, muets et sourds. Leur asile sera la\u00a0<a title=\"G\u00e9henne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9henne\">G\u00e9henne<\/a>. Chaque fois que le Feu s&rsquo;\u00e9teindra, nous en ranimerons, pour eux, la flamme br\u00fblante\u00a0\u00bb (Coran 17:97). Dans cette m\u00eame sourate, il est dit\u00a0: \u00ab\u00a0Consid\u00e8re comment nous avons pr\u00e9f\u00e9r\u00e9 quelques-uns d&rsquo;entre eux aux autres\u00a0\u00bb (Coran 17:21). C&rsquo;est la loi de l&rsquo;arbitraire. [\u2026] Ceux qui osent d\u00e9sob\u00e9ir \u00ab\u00a0seront tra\u00een\u00e9s avec des cha\u00eenes dans l&rsquo;eau bouillante et pr\u00e9cipit\u00e9s ensuite dans le feu\u00a0\u00bb (Coran 40:70-72)\u00a0\u00bb<\/span>.\u00a0<i>Violence et islam<\/i>, Adonis, entretiens avec Houria Abdelouahed, \u00e9ditions Seuil\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-128858-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-128858-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-128858-2<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a051, 52 et 53.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"R\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>R\u00e9f\u00e9rences<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"reference-cadre\" style=\"text-align: justify;\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"references-small decimal\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gloton2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Maurice_Gloton2002\" class=\"ouvrage\">Maurice Gloton,\u00a0<cite class=\"italique\">Une approche du Coran par la grammaire et le lexique<\/cite>, Beyrouth, Liban, Albouraq,\u00a0<time>2002<\/time>, 872\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/979-102250158-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/979-102250158-3\"><span class=\"nowrap\">979-102250158-3<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0458<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-zahra-2\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Abou_Zahra2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mohammad_Abou_Zahra2010\" class=\"ouvrage\">Mohammad Abou Zahra (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;arabe par Michel Galloux),\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;imam Abo\u00fb Hanifa\u00a0: sa vie et son \u00e9poque, ses opinions et son fiqh<\/cite>, Paris, Al Qalam,\u00a0<time>2010<\/time>, 503\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-909469-58-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-909469-58-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-909469-58-4<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0209<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Essentiels_de_la_BnF\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Les_Essentiels_de_la_BnF\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Les Essentiels de la BnF\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Essentiels_de_la_BnF\">Les Essentiels de la BnF<\/a>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/essentiels.bnf.fr\/fr\/societe\/spiritualites\/c9241816-9f5b-43fc-a253-ec6aea668db4-islam\/article\/56d680a2-86d8-4499-adae-f1275892b3e1-coran\" rel=\"nofollow\"><cite>Le Coran &#8211; Troisi\u00e8me des grands monoth\u00e9ismes, l\u2019islam s\u2019est \u00e9difi\u00e9 tout entier sur le Coran, Parole de Dieu transmise, selon les croyants, directement au proph\u00e8te Muhammad<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fessentiels.bnf.fr%2Ffr%2Fsociete%2Fspiritualites%2Fc9241816-9f5b-43fc-a253-ec6aea668db4-islam%2Farticle%2F56d680a2-86d8-4499-adae-f1275892b3e1-coran\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">BnF Essentiels<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-02-04\" data-sort-value=\"2024-02-04\">4 f\u00e9vrier 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2000\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0\u0161lm\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The American Heritage Dictionary of the English Language<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0Appendix B: Semitic Roots, Boston, New York, Houghton Mifflin,\u00a0<time>2000<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"quatri\u00e8me\">4<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-618-08230-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-618-08230-1\"><span class=\"nowrap\">0-618-08230-1<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a02067<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Reig1983\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Daniel_Reig1983\" class=\"ouvrage\">Daniel Reig,\u00a0<cite class=\"italique\">Dictionnaire Arabe-Fran\u00e7ais, Fran\u00e7ais-Arabe\u00a0: As-Sabil<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Larousse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Larousse\">Librairie Larousse<\/a>,\u00a0<time>1983<\/time>, 6089\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-03-451208-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-03-451208-1\"><span class=\"nowrap\">2-03-451208-1<\/span><\/a>)<\/small>, \u00a7 2642, IV<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Donner2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fred_M._Donner2012\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Fred M. Donner,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Muhammad and the believers\u00a0: At the Origins of Islam<\/cite>,\u00a0<a title=\"Harvard University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Harvard_University_Press\">Harvard University Press<\/a>,\u00a0<time>2012<\/time>, 301\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0674064143\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0674064143\"><span class=\"nowrap\">0674064143<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=YM8RBAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DYM8RBAAAQBAJ%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a057<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:06-9\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Neuenkirchen2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_Neuenkirchen2019\" class=\"ouvrage\">Paul Neuenkirchen,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Sourate 49\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Le Coran des Historiens<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a02b,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cerf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cerf\">\u00c9ditions du Cerf<\/a>,\u00a0<time>2019<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782204135511\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782204135511\"><span class=\"nowrap\">9782204135511<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a01525 et suivantes<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:4-10\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Fr\u00e9myFr\u00e9my2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Dominique_Fr\u00e9myMich\u00e8le_Fr\u00e9my2002\" class=\"ouvrage\">Dominique Fr\u00e9my et Mich\u00e8le Fr\u00e9my,\u00a0<cite class=\"italique\">Quid<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Robert Laffont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Robert_Laffont\">\u00c9ditions Robert Laffont<\/a>,\u00a0<time>2002<\/time>, 2 126\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-221-09465-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-221-09465-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-221-09465-5<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">555-556<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-TLF-11\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.larousse.fr\/dictionnaires\/francais\/mahom%C3%A9tan\/48640\" rel=\"nofollow\"><cite>Mahom\u00e9tan<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.larousse.fr%2Fdictionnaires%2Ffrancais%2Fmahom%25C3%25A9tan%2F48640\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Larousse.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-02-09\" data-sort-value=\"2021-02-09\">9 f\u00e9vrier 2021<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bruno_\u00c9tienne-12\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"\u00c9tienne2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Bruno_\u00c9tienne2003\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Bruno \u00c9tienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruno_%C3%89tienne\">Bruno \u00c9tienne<\/a>, \u00ab\u00a0<cite>L\u2019islamisme comme id\u00e9ologie et comme force politique<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Cit\u00e9s<\/i>, P.U.F.,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a014,\u200e\u00a0<time>2003<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/40620896?seq=1\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.jstor.org%2Fstable%2F40620896%3Fseq%3D1\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"reference-text\">Le magazine\u00a0<i>L&rsquo;Histoire<\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0sp\u00e9cial,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0278.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Girodet2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean_Girodet2012\" class=\"ouvrage\">Jean Girodet,\u00a0<cite class=\"italique\">Dictionnaire des pi\u00e8ges et difficult\u00e9s de la langue fran\u00e7aise<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Bordas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Bordas\">\u00c9ditions Bordas<\/a>,\u00a0<time>2012<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2035898226\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2035898226\"><span class=\"nowrap\">2035898226<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0506<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"reference-text\">Informations\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cnrtl.fr\/lexicographie\/islam\/0\" rel=\"nofollow\">lexicographiques<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cnrtl.fr%2Flexicographie%2Fislam%2F0\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0et\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cnrtl.fr\/etymologie\/islam\/0\" rel=\"nofollow\">\u00e9tymologiques<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cnrtl.fr%2Fetymologie%2Fislam%2F0\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0de \u00ab\u00a0islam\u00a0\u00bb dans le\u00a0<i><a title=\"Tr\u00e9sor de la langue fran\u00e7aise informatis\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%A9sor_de_la_langue_fran%C3%A7aise_informatis%C3%A9\">Tr\u00e9sor de la langue fran\u00e7aise informatis\u00e9<\/a><\/i>, sur le site du\u00a0<a title=\"Centre national de ressources textuelles et lexicales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Centre_national_de_ressources_textuelles_et_lexicales\">Centre national de ressources textuelles et lexicales<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Buresi2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Pascal_Buresi2005\" class=\"ouvrage\">Pascal Buresi,\u00a0<cite class=\"italique\">G\u00e9o-histoire de l&rsquo;islam<\/cite>,\u00a0<a title=\"Belin \u00e9diteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Belin_%C3%A9diteur\">Belin<\/a>,\u00a0<time>2005<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a04<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Troude2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alexis_Troude2006\" class=\"ouvrage\">Alexis Troude,\u00a0<cite class=\"italique\">G\u00e9opolitique de la Serbie<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Ellipses\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Ellipses\">\u00c9ditions Ellipses<\/a>,\u00a0<time>2006<\/time>, 285\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2729827498\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2729827498\"><span class=\"nowrap\">2729827498<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a097<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:15-19\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Levi2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Primo_Levi2004\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Primo Levi (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;italien par Julliard),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Si c&rsquo;est un homme<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Pocket\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pocket\">Pocket<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2004-09\" data-sort-value=\"2004-09\">septembre 2004<\/time>, 314\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-266-02250-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-266-02250-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-266-02250-7<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">135-138<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:16-20\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Kuperminc2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Victor_Kuperminc2001\" class=\"ouvrage\">Victor\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Kuperminc<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Juifs<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cavalier bleu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cavalier_bleu\">\u00c9ditions du Cavalier bleu<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2001-01-01\" data-sort-value=\"2001-01-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0janvier 2001<\/time>, 127\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84670-023-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84670-023-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-84670-023-8<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=E4PGAwHM5ecC\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DE4PGAwHM5ecC\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a066<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:17-21\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Kaminski2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Dan_Kaminski2012\" class=\"ouvrage\">Dan\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Kaminski<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Victoire du nazisme\u00a0: Mauvaises nouvelles<\/cite>, BoD &#8211; Books on Demand France,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-01-01\" data-sort-value=\"2012-01-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0janvier 2012<\/time>, 228\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8106-1207-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8106-1207-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-8106-1207-9<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=1frCoduwpsAC\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D1frCoduwpsAC\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0178<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-22\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Chabbi2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jacqueline_Chabbi2016\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jacqueline Chabbi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacqueline_Chabbi\">Jacqueline Chabbi<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Trois Piliers de l&rsquo;islam. Lecture anthropologique du Coran<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00e9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<time>2016<\/time>, introduction<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:38-23\"><span class=\"reference-text\">A. Borrut, \u00ab\u00a0De l&rsquo;Arabie \u00e0 l&#8217;empire\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Coran des historiens<\/i>, t.1, 2019,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0249 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-24\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/bora.uib.no\/bora-xmlui\/bitstream\/handle\/1956\/12367\/144806851.pdf?sequence=4&amp;isAllowed=y\" rel=\"nofollow\">https:\/\/bora.uib.no\/bora-xmlui\/bitstream\/handle\/1956\/12367\/144806851.pdf?sequence=4&amp;isAllowed=y<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbora.uib.no%2Fbora-xmlui%2Fbitstream%2Fhandle%2F1956%2F12367%2F144806851.pdf%3Fsequence%3D4%26isAllowed%3Dy\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\"><span class=\"reference-text\">Meccan Trade And The Rise Of Islam, (Princeton, U.S.A: Princeton University Press, 1987<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/repository.upenn.edu\/cgi\/viewcontent.cgi?article=5006&amp;context=edissertations\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">ScholarlyCommons<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Frepository.upenn.edu%2Fcgi%2Fviewcontent.cgi%3Farticle%3D5006%26context%3Dedissertations\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">upenn.edu<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-10-10\" data-sort-value=\"2023-10-10\">10 octobre 2023<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\"><span class=\"reference-text\">Dan Gibson: Qur&rsquo;\u0101nic geography: a survey and evaluation of the geographical references in the qur\u00e3n with suggested solutions for various problems and issues. Independent Scholars Press, Surrey (BC) 2011,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-9733642-8-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-9733642-8-6\"><span class=\"nowrap\">978-0-9733642-8-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-29\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Mohammad Ali Amir-Moezzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohammad_Ali_Amir-Moezzi\">Mohammad Ali Amir-Moezzi<\/a>, \u00ab\u00a0Le Shi&rsquo;isme et le Coran\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Coran des historiens<\/i>, t.1, 2019,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0924 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"William Montgomery Watt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Montgomery_Watt\">William Montgomery Watt<\/a>,\u00a0<i>\u02bfA\u1e33\u012bda<\/i>, in: Encyclop\u00e9die de l\u2019Islam<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-31\"><span class=\"reference-text\">Sabrina Mervin,\u00a0<i>Histoire de l&rsquo;islam\u00a0: Fondements et doctrines<\/i>, chapitre 5\u00a0; l&rsquo;\u00e9laboration de la th\u00e9ologie.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-32\"><span class=\"reference-text\">Fr\u00e9d\u00e9ric Imbert, \u00ab\u00a0L\u2019Islam des pierres\u00a0: l\u2019expression de la foi dans les graffiti arabes des premiers si\u00e8cles, \u00c9criture de l\u2019histoire et processus de canonisation dans les premiers si\u00e8cles de l&rsquo;islam\u00a0\u00bb in\u00a0<i>Revue des \u00e9tudes du monde musulman et de la M\u00e9diterran\u00e9e<\/i>, 129<i>, juillet 2011.<\/i><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-33\"><span class=\"reference-text\">F. D\u00e9roche,\u00a0<i>La transmission \u00e9crite du Coran dans les d\u00e9buts de l\u2019islam,\u00a0<\/i>Leyde, 2009,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0168.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Donner_p125-35\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#Donner2000\">Donner 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0125.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a title=\"William Montgomery Watt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Montgomery_Watt\">William Montgomery Watt<\/a>,\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Muhammad at Mecca (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Muhammad_at_Mecca&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Muhammad at Mecca<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Muhammad at Mecca\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Muhammad_at_Mecca\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Muhammad at Mecca\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/i>, 1953, Oxford University Press, p. xi.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:03-37\"><span class=\"reference-text\">J. Schacht,\u00a0<i>A revaluation of Islamic Traditions<\/i>, dans\u00a0<i>JRAS<\/i>, 1949, 143 sqq.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.liberation.fr\/societe\/2013\/02\/15\/mahomet-le-prophete-posthume_882151\" rel=\"nofollow\"><cite>Mahomet, le proph\u00e8te posthume<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.liberation.fr%2Fsociete%2F2013%2F02%2F15%2Fmahomet-le-prophete-posthume_882151\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Lib\u00e9ration.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-05-07\" data-sort-value=\"2016-05-07\">7 mai 2016<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Zarcone\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Thierry_Zarcone\" class=\"ouvrage\">Thierry\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Zarcone<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.scienceshumaines.com\/un-empire-face-a-l-occident_fr_3584.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Un empire face \u00e0 l&rsquo;Occident<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.scienceshumaines.com%2Fun-empire-face-a-l-occident_fr_3584.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Sciences Humaines<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-08-11\" data-sort-value=\"2018-08-11\">11 ao\u00fbt 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-40\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Dominique Chevallier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominique_Chevallier\">Dominique Chevallier<\/a>, article\u00a0<i>Wahabisme<\/i>, in\u00a0<i>Encyclopaedia Universalis<\/i>, \u00e9dition 2011<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:30-41\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.pewforum.org\/2017\/04\/05\/the-changing-global-religious-landscape\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">The Changing Global Religious Landscape<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.pewforum.org%2F2017%2F04%2F05%2Fthe-changing-global-religious-landscape%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">pewforum.org<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-04-05\" data-sort-value=\"2017-04-05\">5 avril 2017<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-06-10\" data-sort-value=\"2017-06-10\">10 juin 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-42\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Cesari2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jocelyne_Cesari2002\" class=\"ouvrage\">Jocelyne\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Cesari<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>L&rsquo;islam en Europe. L&rsquo;incorporation d&rsquo;une religion<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Cahiers d\u2019\u00e9tudes sur la M\u00e9diterran\u00e9e orientale et le monde turco-iranien<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a033,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2002-01-01\" data-sort-value=\"2002-01-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0janvier 2002<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0764-9878\" rel=\"nofollow\">0764-9878<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.openedition.org\/cemoti\/720\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fcemoti%2F720\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-08-12\" data-sort-value=\"2018-08-12\">12 ao\u00fbt 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-43\"><span class=\"reference-text\">Merad Ali, \u00ab\u00a0La diffusion de l&rsquo;Islam dans le monde\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>L\u2019Islam contemporain.<\/i>\u00a0Paris cedex 14, Presses Universitaires de France,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a title=\"Que sais-je ?\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Que_sais-je_%3F\">Que sais-je\u00a0?<\/a>\u00a0\u00bb, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">105-122<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-44\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.foreignpolicy.com\/articles\/2007\/05\/13\/the_list_the_worlds_fastest_growing_religions\" rel=\"nofollow\">The List: The World&rsquo;s Fastest-Growing Religions<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.foreignpolicy.com%2Farticles%2F2007%2F05%2F13%2Fthe_list_the_worlds_fastest_growing_religions\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-45\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2015\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.pewforum.org\/2015\/04\/02\/religious-projections-2010-2050\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010-2050<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.pewforum.org%2F2015%2F04%2F02%2Freligious-projections-2010-2050%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">pewforum.org<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-04-02\" data-sort-value=\"2015-04-02\">2 avril 2015<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-06-10\" data-sort-value=\"2017-06-10\">10 juin 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:29-46\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais am\u00e9ricain\">(en-US)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.pewresearch.org\/fact-tank\/2017\/05\/26\/muslims-and-islam-key-findings-in-the-u-s-and-around-the-world\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en-us\">Muslims and Islam: Key findings in the U.S. and around the world<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.pewresearch.org%2Ffact-tank%2F2017%2F05%2F26%2Fmuslims-and-islam-key-findings-in-the-u-s-and-around-the-world%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">pewforum.org<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-05-26\" data-sort-value=\"2017-05-26\">26 mai 2017<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-06-10\" data-sort-value=\"2017-06-10\">10 juin 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-47\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.pewforum.org\/2017\/10\/03\/many-countries-favor-specific-religions-officially-or-unofficially\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Many Countries Favor Specific Religions, Officially or Unofficially<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.pewforum.org%2F2017%2F10%2F03%2Fmany-countries-favor-specific-religions-officially-or-unofficially%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">pewforum.org<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-10-03\" data-sort-value=\"2017-10-03\">3 octobre 2017<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.unesco.org\/new\/en\/unesco\/events\/prizes-and-celebrations\/celebrations\/international-days\/world-arabic-language-day\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">World Arabic Language Day<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.unesco.org%2Fnew%2Fen%2Funesco%2Fevents%2Fprizes-and-celebrations%2Fcelebrations%2Finternational-days%2Fworld-arabic-language-day%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">unesco.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-06-10\" data-sort-value=\"2017-06-10\">10 juin 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-50\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/ici.radio-canada.ca\/nouvelle\/1035270\/premier-pays-musulman-inde-2050\" rel=\"nofollow\"><cite>En 2050, le premier pays musulman sera\u2026 l&rsquo;Inde<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fici.radio-canada.ca%2Fnouvelle%2F1035270%2Fpremier-pays-musulman-inde-2050\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">ici.radio-canada.ca<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-05-26\" data-sort-value=\"2017-05-26\">26 mai 2017<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-09-22\" data-sort-value=\"2020-09-22\">22 septembre 2020<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-51\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Joignot2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fr\u00e9d\u00e9ric_Joignot2012\" class=\"ouvrage\">Fr\u00e9d\u00e9ric Joignot, \u00ab\u00a0<cite>En France, des jeunes de plus en plus fid\u00e8les \u00e0 l&rsquo;islam<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Le Monde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Monde\">Le Monde<\/a>.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-11-01\" data-sort-value=\"2012-11-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0novembre 2012<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/culture\/article\/2012\/11\/01\/des-jeunes-fideles-a-l-islam_1784520_3246.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fculture%2Farticle%2F2012%2F11%2F01%2Fdes-jeunes-fideles-a-l-islam_1784520_3246.html\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-52\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Jacob2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"\u00c9tienne_Jacob2016\" class=\"ouvrage\">\u00c9tienne\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Jacob<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>La population musulmane largement surestim\u00e9e en France<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Figaro<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-12-14\" data-sort-value=\"2016-12-14\">14 d\u00e9cembre 2016<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0182-5852\" rel=\"nofollow\">0182-5852<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lefigaro.fr\/actualite-france\/2016\/12\/14\/01016-20161214ARTFIG00214-la-population-musulmane-largement-surestimee-en-france.php\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Factualite-france%2F2016%2F12%2F14%2F01016-20161214ARTFIG00214-la-population-musulmane-largement-surestimee-en-france.php\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-06-03\" data-sort-value=\"2017-06-03\">3 juin 2017<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-53\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.la-croix.com\/Religion\/Islam\/Latheisme-progresse-monde-musulman-2017-08-04-1200867683\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0L\u2019ath\u00e9isme progresse dans le monde musulman\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.la-croix.com%2FReligion%2FIslam%2FLatheisme-progresse-monde-musulman-2017-08-04-1200867683\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>La Croix<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-54\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2019\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.courrierinternational.com\/article\/sondage-latheisme-progresse-parmi-la-jeunesse-arabe\" rel=\"nofollow\"><cite>Sondage. L\u2019ath\u00e9isme progresse parmi la jeunesse arabe<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.courrierinternational.com%2Farticle%2Fsondage-latheisme-progresse-parmi-la-jeunesse-arabe\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Courrier international<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-06-26\" data-sort-value=\"2019-06-26\">26 juin 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-02\" data-sort-value=\"2020-05-02\">2 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-55\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.oxfordislamicstudies.com\/article\/opr\/t125\/e1859\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Pillars of Islam\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.oxfordislamicstudies.com%2Farticle%2Fopr%2Ft125%2Fe1859\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>The Oxford Dictionary of Islam<\/i>, \u00c9d. John L. Esposito, Oxford Islamic Studies Online, 6 ao\u00fbt 2016.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-56\"><span class=\"reference-text\">Edouard-Marie Gallez<i>, Le messie et son proph\u00e8te<\/i>, Aux origines de l&rsquo;islam, \u00c9ditions de Paris, vol. 1,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0488.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-57\"><span class=\"reference-text\">G.Monnot, \u00ab\u00a0\u1e62al\u0101t\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Encyclop\u00e9die de l\u2019Islam<\/i>, Brill Online, 2016.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:39-59\"><span class=\"reference-text\">P. B.,\u00a0<i>Piliers de l&rsquo;islam<\/i>,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0674 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-60\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><span class=\"noarchive\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lemondedesreligions.fr\/savoir\/le-coran-silencieux-et-le-coran-parlant-30-11-2011-2045_110.php\" rel=\"nofollow\"><cite>Le Coran silencieux et le Coran parlant<\/cite><\/a>\u00a0\u00bb<sup class=\"plainlinks\">(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/*\/http:\/\/www.lemondedesreligions.fr\/savoir\/le-coran-silencieux-et-le-coran-parlant-30-11-2011-2045_110.php\" rel=\"nofollow\">Archive.org<\/a>\u00a0\u2022\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http:\/\/www.lemondedesreligions.fr\/savoir\/le-coran-silencieux-et-le-coran-parlant-30-11-2011-2045_110.php\" rel=\"nofollow\">Wikiwix<\/a>\u00a0\u2022\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/webcache.googleusercontent.com\/search?hl=fr&amp;q=cache:http:\/\/www.lemondedesreligions.fr\/savoir\/le-coran-silencieux-et-le-coran-parlant-30-11-2011-2045_110.php\" rel=\"nofollow\">Google<\/a>\u00a0\u2022\u00a0<a title=\"Projet:Correction des liens externes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Projet:Correction_des_liens_externes#J'ai_trouv%C3%A9_un_lien_mort,_que_faire_?\">Que faire\u00a0?<\/a>)<\/sup><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">lemondedesreligions.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-04-12\" data-sort-value=\"2018-04-12\">12 avril 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-61\"><span class=\"reference-text\">Joseph Chelhod,\u00a0<i>Revue de l&rsquo;histoire des religions<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0156, 1959,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">161-188<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:22-62\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.larousse.fr\/encyclopedie\/divers\/sunnisme\/94575\" rel=\"nofollow\"><cite>Sunnisme<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.larousse.fr%2Fencyclopedie%2Fdivers%2Fsunnisme%2F94575\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">larousse.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-05-28\" data-sort-value=\"2017-05-28\">28 mai 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-63\"><span class=\"reference-text\">Serge Lafitte,\u00a0<i>Chiites et sunnites<\/i>, Plon, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a041.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:8-64\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ludwig2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Quentin_Ludwig2011\" class=\"ouvrage\">Quentin Ludwig,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;islam<\/cite>,\u00a0<a title=\"Eyrolles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eyrolles\">Eyrolles<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Pratique\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2011-07-07\" data-sort-value=\"2011-07-07\">7 juillet 2011<\/time>, 223\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-212-54767-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-212-54767-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-212-54767-2<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=eQ93QMIVylAC&amp;pg=PT158&amp;q=djihad+in+islam+quentin+ludwig\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DeQ93QMIVylAC%26pg%3DPT158%26q%3Ddjihad%2Bin%2Bislam%2Bquentin%2Bludwig\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0121<\/span><\/span>0<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:23-65\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Stewart2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Dona_J._Stewart2012\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Dona J. Stewart,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Middle East Today\u00a0: Political, Geographical and Cultural Perspectives<\/cite>, \u00e9d. Routledge,\u00a0<time>2012<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=JYE2eOEmwmkC&amp;pg=PA55&amp;dq=false\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DJYE2eOEmwmkC%26pg%3DPA55%26dq%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a055<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:11-66\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.letemps.ch\/monde\/2014\/07\/27\/cinq-piliers-foi\" rel=\"nofollow\"><cite>Les cinq piliers de la foi<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.letemps.ch%2Fmonde%2F2014%2F07%2F27%2Fcinq-piliers-foi\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-08-01\" data-sort-value=\"2016-08-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0ao\u00fbt 2016<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-67\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Momen1987\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Moojan_Momen1987\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Moojan Momen,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">An Introduction to Shi&rsquo;i Islam\u00a0: The History and Doctrines of Twelvers Shi&rsquo;ism<\/cite>,\u00a0<a title=\"Yale University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yale_University_Press\">Yale University Press<\/a>,\u00a0<time>1987<\/time>, 424\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-300-03531-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-300-03531-5\"><span class=\"nowrap\">978-0-300-03531-5<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">178-180<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:28-68\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lafitte2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Serge_Lafitte2016\" class=\"ouvrage\">Serge\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lafitte<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Chiites et sunnites<\/cite>, EDI8,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-01-07\" data-sort-value=\"2016-01-07\">7 janvier 2016<\/time>, 78\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7509-1267-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7509-1267-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-7509-1267-3<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=XopRCwAAQBAJ&amp;pg=PT54&amp;dq=taqiya+chiisme+duod%C3%A9cimain\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DXopRCwAAQBAJ%26pg%3DPT54%26dq%3Dtaqiya%2Bchiisme%2Bduod%25C3%25A9cimain\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-69\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/archive.mumineen.org\/publications\/oup\/bohras.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Bohras<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Farchive.mumineen.org%2Fpublications%2Foup%2Fbohras.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">archive.mumineen.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-08-01\" data-sort-value=\"2016-08-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0ao\u00fbt 2016<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-70\"><span class=\"reference-text\">B. LEWIS, V.L. MENAGE, Ch.PELLAT et J.SCHACHT,\u00a0<i>L&rsquo;encyclop\u00e9die de l&rsquo;islam<\/i>, Paris, E.J. BRILL, 1990,\u00a0<span class=\"nowrap\">1\u00a0303\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9004042571\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9004042571\"><span class=\"nowrap\">9004042571<\/span><\/a>)<\/small>, p. 1200-1201<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:6-72\"><span class=\"reference-text\">Amir-Moezzi,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, Paris, 2007, chapitre \u00ab\u00a0Foi et infid\u00e9lit\u00e9\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0347 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-religions-73\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Bellinger2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gerhard_J._Bellinger2000\" class=\"ouvrage\">Gerhard J. Bellinger (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;allemand),\u00a0<cite class=\"italique\">Encyclop\u00e9die des religions<\/cite>, Paris, Le livre de poche,\u00a0<time>2000<\/time>, 804\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-253-13111-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-253-13111-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-253-13111-3<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-253-13111-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-253-13111-3\"><span class=\"nowrap\">2-253-13111-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:2-74\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.pbs.org\/empires\/islam\/faithgod.html\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Islam: Empire of Faith &#8211; Faith &#8211; God<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.pbs.org%2Fempires%2Fislam%2Ffaithgod.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">pbs.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-01-02\" data-sort-value=\"2016-01-02\">2 janvier 2016<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:113-75\"><span class=\"reference-text\">L. Gardet, \u00ab\u00a0Allah\u00a0\u00bb dans\u00a0<i>Encyclop\u00e9die de l\u2019islam<\/i>, tome 1,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0406 et suiv<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-76\"><span class=\"reference-text\">Dans l&rsquo;article \u00ab\u00a0Islam\u00a0\u00bb de la\u00a0<i><a title=\"Grande Encyclop\u00e9die Larousse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grande_Encyclop%C3%A9die_Larousse\">Grande Encyclop\u00e9die Larousse<\/a><\/i>, l&rsquo;historien\u00a0<a title=\"Maxime Rodinson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maxime_Rodinson\">Maxime Rodinson<\/a>\u00a0souligne que\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L&rsquo;essentiel du message est dans la d\u00e9finition de Dieu. \u00catre supr\u00eame unique, un en lui-m\u00eame\u00a0; All\u0101h a cr\u00e9\u00e9 toute chose. Souverain tout-puissant, \u00eatre vivant et dot\u00e9 de volont\u00e9, omniscient et omnipr\u00e9sent, infiniment parfait, il juge souverainement les \u00eatres, les punit et les r\u00e9compense suivant des crit\u00e8res imp\u00e9n\u00e9trables et indiscutables. Terrible, il est n\u00e9anmoins infiniment juste et aussi mis\u00e9ricordieux. Son essence n&rsquo;a rien de commun avec les imperfections et les limitations des cr\u00e9atures.\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:07-77\"><span class=\"reference-text\">Ballanfat P., \u00ab\u00a0Allah\u00a0\u00bb dans\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">40-43<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-78\"><span class=\"reference-text\">Clarck M., Chebel M.,\u00a0<i>L&rsquo;islam pour les nuls<\/i>, First, 2008,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0159.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-80\"><span class=\"reference-text\">Sourdel D., \u00ab\u00a0Les Arabes avant l&rsquo;Islam\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Histoire des Arabes.<\/i>\u00a0Presses Universitaires de France, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">7-18<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-81\"><span class=\"reference-text\">D.B. MacDonald, \u00ab\u00a0Ilah\u00a0\u00bb dans\u00a0<i>Encyclopedie de l\u2019islam<\/i>, Tome 3, 1986,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">1093-1094<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-82\"><span class=\"reference-text\">A. Amin et A. Harun,\u00a0<i>Sharh Diwan Al-Hamasa<\/i>, Le Caire, 1951, Vol. 1,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">478-480<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-83\"><span class=\"reference-text\">Al-Marzubani,\u00a0<i>Mu&rsquo;jam Ash-Shu&rsquo;araa<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0302.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-84\"><span class=\"reference-text\">Irfan Shah\u00eed,\u00a0<i>Byzantium and the Arabs in the Fourth Century<\/i>, Dumbarton Oaks Trustees for Harvard University-Washington DC,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0452.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-85\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Bellamy1988\" class=\"ouvrage\"><span id=\"James_A._Bellamy1988\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0James A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellamy<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">Two Pre-Islamic Arabic Inscriptions Revised: Jabal Ramm and Umm Al-Jim\u0101l<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Journal of the American Oriental Society<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0108,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a03,\u200e\u00a0<time>1988<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">369-378<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.2307\/603860\" rel=\"nofollow\">10.2307\/603860<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/603860\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.jstor.org%2Fstable%2F603860\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-11-04\" data-sort-value=\"2018-11-04\">4 novembre 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-86\"><span class=\"reference-text\">Grohmann A.,\u00a0<i>Arabische Pal\u00e4ographie II: Das Schriftwesen und die Lapidarschrift<\/i>, Vienne<i>, 1<\/i>971,Hermann B\u00f6hlaus Nochfolger,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">6-8<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-87\"><span class=\"reference-text\">Gruendler B.,\u00a0<i>The Development of the Arabic Scripts: From the Nabatean Era to the First Islamic Century according to Dated Texts<\/i>, Atlanta, 1993, Scholars Press.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:34-88\"><span class=\"reference-text\">Koscielniak, \u00ab\u00a0Quelques remarques sur la litt\u00e9rature pr\u00e9-islamique arabe chr\u00e9tienne\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Rocznik orientalistyczny<\/i>, LVII, 2004,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">60-76<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-89\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.nouralislam.com\/guide\/les-6-piliers-de-la-foi\" rel=\"nofollow\"><cite>Les bases de la croyance islamique<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.nouralislam.com%2Fguide%2Fles-6-piliers-de-la-foi\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">nouralislam.com<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2008_Clark_et_Chebel-90\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"ClarkChebel2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Malcolm_ClarkMalek_Chebel2008\" class=\"ouvrage\">Malcolm Clark et Malek Chebel (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais par Maylis Gillier),\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Islam pour les nuls<\/cite>\u00a0[\u00ab\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Islam for dummies<\/span>\u00a0\u00bb] (\u00c9ducation), Paris,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9ditis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditis\">Editions First (Marie-Anne Jost)<\/a>,\u00a0<time>2008<\/time>, 485\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, Broch\u00e9\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7540-0531-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7540-0531-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-7540-0531-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:117-91\"><span class=\"reference-text\"><i>The Encyclopedia of Islam<\/i>, art. \u00ab\u00a0Mala&rsquo;ika\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0217.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-92\"><span class=\"reference-text\"><i>Encyclopedia of Quran<\/i>, \u00ab\u00a0angel\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a085 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-93\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Hoffman2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Valerie_Hoffman2016\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Valerie Hoffman,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Essentials of Ibadi Islam<\/cite>, Syracuse University Press,\u00a0<time>2016<\/time>, 362\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-8156-5084-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-8156-5084-3\"><span class=\"nowrap\">978-0-8156-5084-3<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=JNxvMRJM3EAC&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DJNxvMRJM3EAC%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0189<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:35-94\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"D\u00e9roche2017\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fran\u00e7ois_D\u00e9roche2017\" class=\"ouvrage\">Fran\u00e7ois\u00a0<span class=\"nom_auteur\">D\u00e9roche<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Coran<\/cite>, Presses universitaires de France,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Que sais-je\u00a0?\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01245),\u00a0<time>2017<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-13-079267-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-13-079267-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-13-079267-3<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=5vngDQAAQBAJ\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D5vngDQAAQBAJ\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>, pt 36<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:09-95\"><span class=\"reference-text\">Gobillot G., \u00ab\u00a0Ange, angelologie\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-96\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Esposito2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"John_Esposito2002\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0John Esposito,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">What Everyone Needs to Know about Islam\u00a0: Second Edition<\/cite>, Oxford University Press,\u00a0<time>2002<\/time>, 268\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-19-979413-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-19-979413-3\"><span class=\"nowrap\">978-0-19-979413-3<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=2wSVQI3Ya2EC&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D2wSVQI3Ya2EC%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-97\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Madelung\" class=\"ouvrage\"><span id=\"W._Madelung\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0W. Madelung,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Encyclopaedia of Islam Online<\/cite>, \u00ab\u00a0Mal\u0101&rsquo;ika\u00a0\u00bb\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/1573-3912\" rel=\"nofollow\">1573-3912<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/referenceworks.brillonline.com\/entries\/encyclopedie-de-l-islam\/mala-ika-COM_0642?s.num=241&amp;s.rows=50&amp;s.start=220%20(extrait)\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Freferenceworks.brillonline.com%2Fentries%2Fencyclopedie-de-l-islam%2Fmala-ika-COM_0642%3Fs.num%3D241%26s.rows%3D50%26s.start%3D220%2520(extrait)\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-98\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Webb.\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gisela_Webb.\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Gisela Webb.,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Encyclopaedia of the Qur&rsquo;an Online<\/cite>, \u00ab\u00a0Angel\u00a0\u00bb<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-israfil-99\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.britannica.com\/EBchecked\/topic\/296909\/Israfil\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Israfil<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.britannica.com%2FEBchecked%2Ftopic%2F296909%2FIsrafil\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb,\u00a0<span class=\"italique\">Encyclopaedia<\/span>, Britannica\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-11-20\" data-sort-value=\"2012-11-20\">20 novembre 2012<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-100\"><span class=\"reference-text\">L&rsquo;ange Gabriel est m\u00eame consid\u00e9r\u00e9 comme un archange\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=cO0n20lEzUUC&amp;pg=PA45&amp;dq=ifalse#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Antoine Moussali,\u00a0<i>La croix et le croissant\u00a0: le christianisme face \u00e0 l&rsquo;Islam<\/i>, \u00c9ditions de Paris, 1997,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a045<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DcO0n20lEzUUC%26pg%3DPA45%26dq%3Difalse%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-101\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Hanifa2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Abou_Hanifa2006\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0Abou Hanifa (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Moussaoui Mahboub),\u00a0<cite class=\"italique\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">Les fondements de la foi sunnite<\/cite>, Sabil,\u00a0<time>2006<\/time>, 174\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-914246-33-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-914246-33-1\"><span class=\"nowrap\">2-914246-33-1<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">35-36<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:26-102\"><span class=\"reference-text\">Amir-Moezzi,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris, article \u00ab\u00a0g\u00e9nies\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0358 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-103\"><span class=\"reference-text\">Abu l-Lait as-Samarqandi&rsquo;s Comentary on Abu Hanifa al-Fiqh al-absat Introduction, Text and Commentary by Hans Daiber Islamic concept of Belief in the 4th\/10th Century Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa p. 243<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:214-104\"><span class=\"reference-text\">G. Dye, G.S. Reynolds, \u00ab\u00a0Sourate 72\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Coran des Historiens<\/i>, 2019,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a01853 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-105\"><span class=\"reference-text\">Christopher R. Fee, Jeffrey B. Webb,\u00a0<i>American Myths, Legends, and Tall Tales: An Encyclopedia of American Folklore<\/i>\u00a0[3 volumes], ABC-CLIO, 2016,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1-610-69568-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1-610-69568-8\"><span class=\"nowrap\">978-1-610-69568-8<\/span><\/a>)<\/small>, p. 527<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-106\"><span class=\"reference-text\">McAuliffe, Jane Dammen. 2003. Encyclopaedia of the Qur\u02be\u0101n 3. DC: Georgetown University. p. 45.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-djinn-110\"><span class=\"reference-text\">Comme ange, Coran 7:11, 15:30, 17:61, 38:73f\u00a0; comme djinn, Coran 18:50\u00a0; cf.\u00a0<span id=\"AzaiezReynoldsTeseiZafer2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mehdi_AzaiezGabriel_Said_ReynoldsTommaso_TeseiHamza_M._Zafer2016\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Mehdi\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Azaiez<\/span>, Gabriel Said\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Reynolds<\/span>, Tommaso\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tesei<\/span>\u00a0et Hamza M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Zafer<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Qur&rsquo;an Seminar Commentary\u00a0: Le Qur&rsquo;an Seminar\u00a0: A Collaborative Study of 50 Qur&rsquo;anic Passages \/ Commentaire collaboratif de 50 passages coraniques<\/cite>,\u00a0<a title=\"Walter de Gruyter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Walter_de_Gruyter\">Walter de Gruyter<\/a>,\u00a0<time>2016<\/time>, 507\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-11-044590-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-11-044590-9\"><span class=\"nowrap\">978-3-11-044590-9<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=2BSyDQAAQBAJ\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D2BSyDQAAQBAJ\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0388<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-111\"><span class=\"reference-text\">pour une approche de cette probl\u00e9matique voir\u00a0<i>La pr\u00e9existence des Anges des Djinns et des D\u00e9mons<\/i>\u00a0in\u00a0<span id=\"Gobillot1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Genevi\u00e8ve_Gobillot1996\" class=\"ouvrage\">Genevi\u00e8ve Gobillot,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Livre de la profondeur des choses<\/cite>, Presses universitaires du Septentrion,\u00a0<time>1996<\/time>, 306\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-85939-496-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-85939-496-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-85939-496-7<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=b4DZMkP1Zq8C\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3Db4DZMkP1Zq8C\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">92-99<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-112\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Al-Assiouty1991\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sarwat_Anis_Al-Assiouty1991\" class=\"ouvrage\">Sarwat Anis\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Al-Assiouty<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Et ainsi naquirent les dieux\u2026\u00a0: faiseurs de pluie, chaman-gu\u00e9risseurs\u00a0; pr\u00eatres-devins<\/cite>, Letouzey &amp; An\u00e9,\u00a0<time>1991<\/time>, 260\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7063-0185-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7063-0185-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-7063-0185-8<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=Ht8nAAAAYAAJ\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DHt8nAAAAYAAJ\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0212<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-113\"><span class=\"reference-text\">R. M. Savory,\u00a0<i>Introduction to Islamic Civilization<\/i>, Cambridge University Press, 1976\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0521099486\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0521099486\"><span class=\"nowrap\">978-0521099486<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0p. 42<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:19-114\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Monjou\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Marc_Monjou\" class=\"ouvrage\">Marc\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Monjou<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/injil.free.fr\/\" rel=\"nofollow\"><cite>L&rsquo;\u00c9vangile et le Coran<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Finjil.free.fr%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">injil.free.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-05-30\" data-sort-value=\"2016-05-30\">30 mai 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-115\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"http:\/\/www.apbif.org\/croyance-des-musulmans\/croyance-en-les-livres\/les-livres-reveles.html\" rel=\"nofollow\">http:\/\/www.apbif.org\/croyance-des-musulmans\/croyance-en-les-livres\/les-livres-reveles.html<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.apbif.org%2Fcroyance-des-musulmans%2Fcroyance-en-les-livres%2Fles-livres-reveles.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-116\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.maison-islam.com\/articles\/?p=458\" rel=\"nofollow\"><cite>Le Livre r\u00e9v\u00e9l\u00e9 \u00e0 Mo\u00efse\u00a0: \u00ab\u00a0kit\u00e2b\u00a0\u00bb, diff\u00e9rent des \u00ab\u00a0suhuf\u00a0\u00bb de ce proph\u00e8te\u00a0?<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.maison-islam.com%2Farticles%2F%3Fp%3D458\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">maison-islam.com<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Urvoy_2017-117\"><span class=\"reference-text\">Urvoy M.-T., \u00ab\u00a0Falsification\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Dictionnaire du Coran,\u00a0<\/i>2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">333-335<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-118\"><span class=\"reference-text\">Comeau, Genevi\u00e8ve, et Michel Youn\u00e8s. \u00ab\u00a0Bulletin de th\u00e9ologie des religions\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Recherches de Science Religieuse<\/i>, vol. tome 106, no. 4, 2018,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">647-675<\/span>.\u00a0<a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.cairn.info\/revue-recherches-de-science-religieuse-2018-4-page-647.htm\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.cairn.info\/revue-recherches-de-science-religieuse-2018-4-page-647.htm<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.cairn.info%2Frevue-recherches-de-science-religieuse-2018-4-page-647.htm\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-119\"><span class=\"reference-text\">Borrmans Maurice,\u00a0<i>Quatre acteurs du dialogue islamo- chr\u00e9tien. Arnaldez, Caspar, Jomier, Moubarac<\/i>, Vrin, Paris, 2016, 154 p.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:32-120\"><span class=\"reference-text\"><i>Encyclopaedia of Islam<\/i>, Brill, 1986, article\u00a0<i>al-Kur&rsquo;an<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-122\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Langhade2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jacques_Langhade2014\" class=\"ouvrage\">Jacques\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Langhade<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Chapitre I. La langue du coran et du \u1e24ad\u012b\u1e6f\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Du Coran \u00e0 la philosophie\u00a0: La langue arabe et la formation du vocabulaire philosophique de Farabi<\/cite>, Presses de l\u2019Ifpo,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0\u00c9tudes arabes, m\u00e9di\u00e9vales et modernes\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-03-10\" data-sort-value=\"2014-03-10\">10 mars 2014<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782351595008\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782351595008\"><span class=\"nowrap\">9782351595008<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/books.openedition.org\/ifpo\/5268\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbooks.openedition.org%2Fifpo%2F5268\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">17\u201382<\/span><\/span><\/span>, paragraphe 6.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-123\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"D\u00e9roche2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fran\u00e7ois_D\u00e9roche2007\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Fran\u00e7ois D\u00e9roche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_D%C3%A9roche\">Fran\u00e7ois D\u00e9roche<\/a>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0La calligraphie dans le monde musulman\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Contemporary Philosophy: A New Survey<\/cite>, Springer Science &amp; Business Media,\u00a0<time>2007<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0142<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-124\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Langhade2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jacques_Langhade2014\" class=\"ouvrage\">Jacques\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Langhade<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Chapitre I. La langue du coran et du \u1e24ad\u012b\u1e6f\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Du Coran \u00e0 la philosophie\u00a0: La langue arabe et la formation du vocabulaire philosophique de Farabi<\/cite>, Presses de l\u2019Ifpo,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0\u00c9tudes arabes, m\u00e9di\u00e9vales et modernes\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-03-10\" data-sort-value=\"2014-03-10\">10 mars 2014<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782351595008\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782351595008\"><span class=\"nowrap\">9782351595008<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/books.openedition.org\/ifpo\/5268\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbooks.openedition.org%2Fifpo%2F5268\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">17-82<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Cuypers_&amp;_Gobillot-125\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Michel_CuypersGenevi\u00e8ve_Gobillot2007\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Michel Cuypers<\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Genevi\u00e8ve Gobillot<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Coran<\/cite>, Paris, Le Cavalier Bleu, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Id\u00e9es re\u00e7ues\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0142),\u00a0<time>2007<\/time>, 126\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84670-171-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84670-171-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-84670-171-6<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a037<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-126\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"DucellierMicheau2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alain_DucellierFran\u00e7oise_Micheau2007\" class=\"ouvrage\">Alain\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ducellier<\/span>\u00a0et Fran\u00e7oise\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Micheau<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Pays d&rsquo;Islam\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>,\u00a0<a title=\"Hachette Livre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hachette_Livre\">Hachette<\/a>,\u00a0<time>2007<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">16-17<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-128\"><span class=\"reference-text\">M. A. Amir-Moezzi,\u00a0<i>Le Coran silencieux et le Coran parlant<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a076.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-A-129\"><span class=\"reference-text\">R\u00e9gis Blach\u00e8re, Claude Gilliot, \u00ab\u00a0Coran (al-Quran)\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Encyclop\u00e6dia Universalis<\/i><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-130\"><span class=\"reference-text\">Annemarie Schimmel, Barbar Rivolta,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">\u00ab\u00a0Islamic Calligraphy\u00a0\u00bb,\u00a0<i>The Metropolitan Museum of Art Bulletin<\/i>, New Series 50 (1): 3, 1992<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-ref-1-131\"><span class=\"reference-text\">Muhammad Hamidullah,\u00a0<i>Le Proph\u00e8te de l&rsquo;Islam<\/i>, \u00e9d. El-Najah, 1998,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0641.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-132\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Richard Bell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Richard_Bell\">Richard Bell<\/a>,\u00a0<a title=\"William Montgomery Watt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Montgomery_Watt\">William Montgomery Watt<\/a>,\u00a0<i>Introduction to the Qur\u02bc\u0101n<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a051.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-133\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Sultan2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sohaib_Sultan2012\" class=\"ouvrage\">Sohaib\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Sultan<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Coran poche Pour les Nuls<\/cite>, EDI8,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-07-26\" data-sort-value=\"2012-07-26\">26 juillet 2012<\/time>, 360\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7540-4326-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7540-4326-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-7540-4326-7<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=9SVT34npotQC\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D9SVT34npotQC\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-D\u00e9roche-134\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"D\u00e9roche2015-2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fran\u00e7ois_D\u00e9roche2015-2016\" class=\"ouvrage\">Fran\u00e7ois D\u00e9roche, \u00ab\u00a0<cite>Cours\u00a0: La voix et le calame. Les chemins de la canonisation du Coran<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Histoire du Coran. Texte et transmission<\/i>,\u200e 2015-2016\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.college-de-france.fr\/media\/francois-deroche\/UPL4806792168864000919_415_430_Deroche.pdf\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.college-de-france.fr%2Fmedia%2Ffrancois-deroche%2FUPL4806792168864000919_415_430_Deroche.pdf\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-135\"><span class=\"reference-text\">M. A. Amir-Moezzi,\u00a0<i>Le Coran silencieux et le Coran parlant<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a074.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-136\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Boisliveau2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Anne-Sylvie_Boisliveau2013\" class=\"ouvrage\">Anne-Sylvie\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Boisliveau<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Comerro Viviane, Les traditions sur la constitution du mu\u1e63\u1e25af de \u02bfUthm\u0101n, Beyrouth, Orient-Institut Beirut \/ W\u00fcrzburg, Erlon Verlag, coll. Beiruter Texte und Studien (herausgegeben vom Orient-Institut Beirut), Band 134, 2012, 219 p.<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue des mondes musulmans et de la M\u00e9diterran\u00e9e<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0134,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-12-17\" data-sort-value=\"2013-12-17\">17 d\u00e9cembre 2013<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0997-1327\" rel=\"nofollow\">0997-1327<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/remmm.revues.org\/7954\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fremmm.revues.org%2F7954\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-05-26\" data-sort-value=\"2017-05-26\">26 mai 2017<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-137\"><span class=\"reference-text\">Guillaume Dye,\u00a0<i>Pourquoi et comment se fait un texte canonique\u00a0? Quelques r\u00e9flexions sur l\u2019histoire du Coran<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">65-66<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-138\"><span class=\"reference-text\">F. D\u00e9roche,\u00a0<i>La transmission \u00e9crite du Coran dans les d\u00e9buts de l\u2019islam<\/i>, Leyde, 2009,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0168.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-139\"><span class=\"reference-text\">Fran\u00e7ois D\u00e9roche,\u00a0<i>La transmission \u00e9crite du Coran dans les d\u00e9buts de l&rsquo;islam. Le codex Parisino-petropolitanus<\/i>, Brill, Leiden, 2009\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-90-04-17272-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-90-04-17272-2\"><span class=\"nowrap\">978-90-04-17272-2<\/span><\/a>)<\/small>.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0161 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:05-140\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Liati2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Viviane_Liati2010\" class=\"ouvrage\">Viviane\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Liati<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Comment lire le Coran\u00a0?<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le fran\u00e7ais aujourd&rsquo;hui<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0155,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-01-01\" data-sort-value=\"2010-01-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0janvier 2010<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">37-45<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0184-7732\" rel=\"nofollow\">0184-7732<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cairn.info\/revue-le-francais-aujourd-hui-2006-4-p-37.htm\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cairn.info%2Frevue-le-francais-aujourd-hui-2006-4-p-37.htm\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-06-12\" data-sort-value=\"2017-06-12\">12 juin 2017<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:13-141\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Awad_Aldeeb_Abu-Sahlieh2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sami_Awad_Aldeeb_Abu-Sahlieh2008\" class=\"ouvrage\">Sami Awad Aldeeb Abu-Sahlieh,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Coran\u00a0: texte arabe et traduction fran\u00e7aise par ordre chronologique selon l&rsquo;Azhar avec renvoi aux variantes, aux abrogations et aux \u00e9crits juifs et chr\u00e9tiens<\/cite>, Vevey (Suisse), L&rsquo;Aire,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-04-01\" data-sort-value=\"2008-04-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril 2008<\/time>, 578\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-88108-849-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-88108-849-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-88108-849-0<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/sami-aldeeb.com\/medias\/2015\/11\/arabic-coran-preface-et-introduction.pdf\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fsami-aldeeb.com%2Fmedias%2F2015%2F11%2Farabic-coran-preface-et-introduction.pdf\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-142\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cirs-tm.org\/Nouvellesdecouvertes\/Science%20pour%20l'Heure\/SPLH%20html\/SPLH-part1\/SPLH%204a.htm\" rel=\"nofollow\"><cite>Un seul Qoran Plusieurs lectures<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cirs-tm.org%2FNouvellesdecouvertes%2FScience%2520pour%2520l%27Heure%2FSPLH%2520html%2FSPLH-part1%2FSPLH%25204a.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-143\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"S\u00e2biq2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sayyid_S\u00e2biq2006\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0Sayyid S\u00e2biq,\u00a0<cite class=\"italique\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">Fiqh As-Sunna\u00a0: L&rsquo;intelligence de la norme proph\u00e9tique<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01, Ennour,\u00a0<time>2006<\/time>, 744\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7524-0004-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7524-0004-7\"><span class=\"nowrap\">2-7524-0004-7<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a061<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-145\"><span class=\"reference-text\">D&rsquo;apr\u00e8s\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Mehdi Azaiez, Gabriel Said Reynolds, Tommaso Tesei, Hamza M. Zafer,\u00a0<i>The Qur&rsquo;an Seminar Commentary<\/i>, Walter de Gruyter GmbH &amp; Co KG, 2016,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a016.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-146\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gilliot2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Claude_Gilliot2011\" class=\"ouvrage\">Claude\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Gilliot<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Le Coran, production litt\u00e9raire de l\u2019Antiquit\u00e9 tardive ou Mahomet interpr\u00e8te dans le \u201clectionnaire arabe\u201d de La Mecque*<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue des mondes musulmans et de la M\u00e9diterran\u00e9e<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0129,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2011-07-16\" data-sort-value=\"2011-07-16\">16 juillet 2011<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">31-56<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0997-1327\" rel=\"nofollow\">0997-1327<\/a><\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/2105-2271\" rel=\"nofollow\">2105-2271<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/remmm.7054\" rel=\"nofollow\">10.4000\/remmm.7054<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.openedition.org\/remmm\/7054\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fremmm%2F7054\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-07-19\" data-sort-value=\"2018-07-19\">19 juillet 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-147\"><span class=\"reference-text\">M. A. Amir-Moezzi,\u00a0<i>Le Coran silencieux et le Coran parlant<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a072.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Catherine-148\"><span class=\"reference-text\">Catherine Pennacchio,\u00a0<i>Les emprunts lexicaux dans le Coran<\/i>,\u00a0<i>Bulletin du Centre de recherche fran\u00e7ais \u00e0 J\u00e9rusalem<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a031, 22, 2011, mis en ligne le 01 avril 2012, Consult\u00e9 le 26 mai 2017. URL\u00a0:\u00a0<a class=\"external free\" href=\"http:\/\/bcrfj.revues.org\/6620\" rel=\"nofollow\">http:\/\/bcrfj.revues.org\/6620<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbcrfj.revues.org%2F6620\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-149\"><span class=\"reference-text\">Alphonse Mingana,\u00a0<i>Syriac Influence on the Style of the Kur\u2019\u0101n<\/i>, BJRL 2, 1927, 80.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-150\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Seddik2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Youssef_Seddik2013\" class=\"ouvrage\">Youssef Seddik,\u00a0<cite class=\"italique\">Nous n&rsquo;avons jamais lu le Coran\u00a0: essai<\/cite>, La Tour-d&rsquo;Aigues, L&rsquo;aube,\u00a0<time>2013<\/time>, 331\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8159-0756-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8159-0756-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-8159-0756-9<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0188<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:210-152\"><span class=\"reference-text\">M. A. Amir-Moezzi,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, Paris, 2007, article \u00ab\u00a0ex\u00e9g\u00e8se contemporaine\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-153\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"SadekBasalamah2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gaafar_SadekSalah_Basalamah2007\" class=\"ouvrage\">Gaafar Sadek et Salah Basalamah, \u00ab\u00a0<cite>Les d\u00e9bats autour de la traduction du Coran\u00a0: entre jurisprudence et traductologie<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Th\u00e9ologiques<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a015,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02,\u200e\u00a0<time>2007<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a092<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:112-154\"><span class=\"reference-text\">Amir-Moezzi,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, article \u00ab\u00a0sept lectures\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0812.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:3-155\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"SadekBasalamah2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gaafar_SadekSalah_Basalamah2007\" class=\"ouvrage\">Gaafar Sadek et Salah Basalamah, \u00ab\u00a0<cite>Les d\u00e9bats autour de la traduction du Coran\u00a0: entre jurisprudence et traductologie<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Th\u00e9ologiques<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a015,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02,\u200e\u00a0<time>2007<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">89-113<\/span>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.erudit.org\/revue\/theologi\/2007\/v15\/n2\/017774ar.html?vue=resume\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.erudit.org%2Frevue%2Ftheologi%2F2007%2Fv15%2Fn2%2F017774ar.html%3Fvue%3Dresume\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Cuypers_Rh\u00e9torique-156\"><span class=\"reference-text\">Michel Cuypers, La rh\u00e9torique s\u00e9mitique dans le Coran,\u00a0<i>StRBS<\/i>\u00a027b (13.07.2016)\u00a0<a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.retoricabiblicaesemitica.org\/Pubblicazioni\/StRBS\/27b.Cuypers,%20La%20rhetorique%20semitique%20dans%20le%20Coran.pdf\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.retoricabiblicaesemitica.org\/Pubblicazioni\/StRBS\/27b.Cuypers,%20La%20rhetorique%20semitique%20dans%20le%20Coran.pdf<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.retoricabiblicaesemitica.org%2FPubblicazioni%2FStRBS%2F27b.Cuypers%2C%2520La%2520rhetorique%2520semitique%2520dans%2520le%2520Coran.pdf\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-inimitability-157\"><span class=\"reference-text\"><i>Encyclopaedia of the Quran<\/i>, vol 2, article\u00a0<i>inimitability<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0526 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:022-158\"><span class=\"reference-text\">MT Urvoy, \u00ab\u00a0inimitabilit\u00e9 du Coran\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>\u00a0(Amir-Moezzi (ed.)),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">419-420<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-160\"><span class=\"reference-text\">M.B. Mortensen, \u00ab\u00a0Sourate 17\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Coran des historiens<\/i>, 2019, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0683.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:252-162\"><span class=\"reference-text\">Claude Gilliot,\u00a0<i>Langue et Coran selon Tabari\u00a0: I. la pr\u00e9cellence du Coran<\/i>,\u00a0<i>Studia islamica<\/i>, No. 68 (1988),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">79-106<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:53-163\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Sangar\u00e92019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Youssouf_T._Sangar\u00e92019\" class=\"ouvrage\">Youssouf T.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Sangar\u00e9<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Urvoy, Dominique &amp; Marie-Th\u00e9r\u00e8se, Enqu\u00eate sur le miracle coranique<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>MID\u00c9O. M\u00e9langes de l&rsquo;Institut dominicain d&rsquo;\u00e9tudes orientales<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a034,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-05-30\" data-sort-value=\"2019-05-30\">30 mai 2019<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">399-403<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0575-1330\" rel=\"nofollow\">0575-1330<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/journals.openedition.org\/mideo\/4683\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fmideo%2F4683\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-10\" data-sort-value=\"2020-05-10\">10 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-165\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"el_Nefzaoui_el_Ifriqy2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mohamed_el_Nefzaoui_el_Ifriqy2002\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0Mohamed el Nefzaoui el Ifriqy (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Baron R***,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pr\u00e9face\">pr\u00e9f.<\/abbr>\u00a0Mohamed Lasly),\u00a0<cite class=\"italique\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">Le jardin parfum\u00e9\u00a0: Manuel d&rsquo;\u00e9rotologie arabe du Cheikh Nefzaoui<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Philippe Picquier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Philippe_Picquier\">\u00c9ditions Philippe Picquier<\/a>,\u00a0<time>2002<\/time>, 353\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8097-0349-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8097-0349-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-8097-0349-8<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a097<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-167\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Naved Kermani,\u00a0<i>The Blackwell companion to the Qur&rsquo;an<\/i>, Blackwell, 2006.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-169\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Chokr2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Melhem_Chokr2014\" class=\"ouvrage\">Melhem\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Chokr<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Zandaqa et Zind\u012bqs en islam au second si\u00e8cle de l\u2019H\u00e9gire<\/cite>, Presses de l\u2019Ifpo,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0\u00c9tudes arabes, m\u00e9di\u00e9vales et modernes\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-03-10\" data-sort-value=\"2014-03-10\">10 mars 2014<\/time>, 350\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-35159-497-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-35159-497-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-35159-497-1<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/books.openedition.org\/ifpo\/5366\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbooks.openedition.org%2Fifpo%2F5366\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">153-170<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-170\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gilliot2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Claude_Gilliot2003\" class=\"ouvrage\">Claude\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Gilliot<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Bulletin d&rsquo;islamologie et d&rsquo;\u00e9tudes arabes<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue des sciences philosophiques et th\u00e9ologiques<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a087,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01,\u200e\u00a0<time>2003<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">151-203<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0035-2209\" rel=\"nofollow\">0035-2209<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.3917\/rspt.871.0151\" rel=\"nofollow\">10.3917\/rspt.871.0151<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.cairn.info\/revue-des-sciences-philosophiques-et-theologiques-2003-1-page-151.htm?1=1&amp;DocId=387048&amp;hits=3397+3392+\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.cairn.info%2Frevue-des-sciences-philosophiques-et-theologiques-2003-1-page-151.htm%3F1%3D1%26DocId%3D387048%26hits%3D3397%2B3392%2B\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-06-07\" data-sort-value=\"2018-06-07\">7 juin 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:1112-171\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Maxime Rodinson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maxime_Rodinson\">Maxime Rodinson<\/a>,\u00a0<i>Mahomet<\/i>, Essais Seuil, 1994,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0119.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-173\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Theodor N\u00f6ldeke\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Theodor_N%C3%B6ldeke\">Theodor N\u00f6ldeke<\/a>,\u00a0<i>Remarques critiques sur le style et la syntaxe du Coran<\/i>, extrait de\u00a0<i>Beitrage zur semitischen Sprachwissenschaft<\/i>, trad. par G.H. Bousquet, Paris, 1953.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-174\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jacques Berque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Berque\">Jacques Berque<\/a>,\u00a0<i>Le Coran\u00a0: Essai de Traduction<\/i>, Albin Michel, 1995,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">739-741<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-175\"><span class=\"reference-text\">Michel Cuypers,\u00a0<i>La composition du Coran<\/i>, \u00c9ditions J. Gabalda et Cie, 2011, en ligne sur Acad\u00e9mia.edu,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">23-24<\/span>\u00a0:<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/12139234\/La_composition_du_Coran_-_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86\" rel=\"nofollow\">[1]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F12139234%2FLa_composition_du_Coran_-_%25D9%2586%25D8%25B8%25D9%2585_%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2582%25D8%25B1%25D8%25A2%25D9%2586\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-176\"><span class=\"reference-text\">Michel Cuypers,\u00a0<i>Structures rh\u00e9toriques des sourates 92 \u00e0 98<\/i>\u00a0en pdf dans le site de l&rsquo;Institut fran\u00e7ais d\u2019arch\u00e9ologie orientale (IFAO)\u00a0<a class=\"external free\" href=\"http:\/\/www.ifao.egnet.net\/anisl\/034\/06\/\" rel=\"nofollow\">http:\/\/www.ifao.egnet.net\/anisl\/034\/06\/<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.ifao.egnet.net%2Fanisl%2F034%2F06%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:21-177\"><span class=\"reference-text\">Amir-Moezzi,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris, article\u00a0<i>proph\u00e8tes, proph\u00e8tologie<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0703 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:212-179\"><span class=\"reference-text\">Marie-Th\u00e9r\u00e8se Urvoy, \u00ab\u00a0Proph\u00e9tes, proph\u00e9tologie\u00a0\u00bb dans\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, Paris, Laffont, coll. \u00ab\u00a0Bouquins\u00a0\u00bb, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">703-706<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-180\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.islamfrance.com\/islamprophets.html\" rel=\"nofollow\">L&rsquo;Islam et les proph\u00e8tes\u00a0? (islamfrance.com)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.islamfrance.com%2Fislamprophets.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-181\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Zouggar2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Nadjet_Zouggar2012\" class=\"ouvrage\">Nadjet\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Zouggar<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>L\u2019impeccabilit\u00e9 du Proph\u00e8te Mu\u1e25ammad dans le credo sunnite<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Bulletin d\u2019\u00e9tudes orientales<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a060,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-05-01\" data-sort-value=\"2012-05-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mai 2012<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">73-89<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0253-1623\" rel=\"nofollow\">0253-1623<\/a><\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/2077-4079\" rel=\"nofollow\">2077-4079<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/beo.296\" rel=\"nofollow\">10.4000\/beo.296<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.openedition.org\/beo\/296#tocto1n4\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fbeo%2F296%23tocto1n4\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-08-12\" data-sort-value=\"2018-08-12\">12 ao\u00fbt 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-182\"><span class=\"reference-text\">Pisani, Emmanuel. \u00ab\u00a0Les lectures nouvelles du Coran et leurs implications th\u00e9ologiques. \u00c0 propos de quelques livres r\u00e9cents\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue d&rsquo;\u00e9thique et de th\u00e9ologie morale<\/i>, vol. 253, no. 1, 2009,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">29-50<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:36-183\"><span class=\"reference-text\">Pisani E., \u00ab\u00a0Les lectures nouvelles du Coran et leurs implications th\u00e9ologiques &#8211; \u00c0 propos de quelques livres r\u00e9cents\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue d&rsquo;\u00e9thique et de th\u00e9ologie morale<\/i>\u00a02009\/1 (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0253),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a029 \u00e0 50<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:282-184\"><span class=\"reference-text\">Urvoy M.-T.,\u00a0<i>Impeccabilit\u00e9<\/i>, dans\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">416-417<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-185\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Benkheira2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mohammed_Hocine_Benkheira2012\" class=\"ouvrage\">Mohammed Hocine\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Benkheira<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Histoire et anthropologie du droit musulman<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Annuaire de l&rsquo;\u00c9cole pratique des hautes \u00e9tudes (EPHE), Section des sciences religieuses. R\u00e9sum\u00e9 des conf\u00e9rences et travaux<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0119,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-10-01\" data-sort-value=\"2012-10-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0octobre 2012<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">101-102<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0183-7478\" rel=\"nofollow\">0183-7478<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/journals.openedition.org\/asr\/1057\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fasr%2F1057\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-11-06\" data-sort-value=\"2019-11-06\">6 novembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-186\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Zouggar2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Nadjet_Zouggar2012\" class=\"ouvrage\">Nadjet\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Zouggar<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>L\u2019impeccabilit\u00e9 du Proph\u00e8te Mu\u1e25ammad dans le credo sunnite. D\u2019al-A\u0161\u02bfar\u012b (m. 324\/935) \u00e0 Ibn Taymiyya (m. 728\/1328)<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Bulletin d\u2019\u00e9tudes orientales<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0Tome LX,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-05-01\" data-sort-value=\"2012-05-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mai 2012<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">73-89<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0253-1623\" rel=\"nofollow\">0253-1623<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/beo.296\" rel=\"nofollow\">10.4000\/beo.296<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/journals.openedition.org\/beo\/296\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fbeo%2F296\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-06-15\" data-sort-value=\"2019-06-15\">15 juin 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:18-187\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Besan\u00e7on1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alain_Besan\u00e7on1996\" class=\"ouvrage\">Alain\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Besan\u00e7on<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Trois tentations dans l&rsquo;\u00c9glise<\/cite>,\u00a0<a title=\"Calmann-L\u00e9vy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calmann-L%C3%A9vy\">Calmann-L\u00e9vy<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1996-09-11\" data-sort-value=\"1996-09-11\">11 septembre 1996<\/time>, 228\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7021-5115-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7021-5115-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-7021-5115-0<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=LpedlGObJPcC\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DLpedlGObJPcC\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-188\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.portail-religion.com\/FR\/dossier\/islam\/personnalites\/prophetes\/index.php\" rel=\"nofollow\">Les proph\u00e8tes musulmans (portail-religion.fr)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.portail-religion.com%2FFR%2Fdossier%2Fislam%2Fpersonnalites%2Fprophetes%2Findex.php\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-189\"><span class=\"reference-text\">Daniel de Smet, \u00ab\u00a0Dhu l-Quarnayn\u00a0\u00bb in Mohammad Ali Amir-Moezzi (dir.),\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, Robert Laffont, coll. \u00ab\u00a0Bouquins\u00a0\u00bb, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">218-221<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-190\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Mohammad Ali Amir-Moezzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohammad_Ali_Amir-Moezzi\">Mohammad Ali Amir-Moezzi<\/a>,\u00a0<i>Le Coran silencieux et le Coran parlant. Sources scripturaires de l\u2019islam entre histoire et ferveur<\/i>, \u00c9ditions CNRS &#8211; colloque\u00a0<a class=\"external free\" href=\"http:\/\/iesr.hypotheses.org\/328\" rel=\"nofollow\">http:\/\/iesr.hypotheses.org\/328<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fiesr.hypotheses.org%2F328\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-191\"><span class=\"reference-text\">Cf.\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet#Noms_et_titres_de_Mahomet\">Mahomet#Noms et titres de Mahomet<\/a>\u00a0pour plus de pr\u00e9cisions.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-EoI-193\"><span class=\"reference-text\">Article \u00ab\u00a0Muhammad\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Encyclop\u00e6dia of Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Encyclop%C3%A6dia_of_Islam\">Encyclop\u00e6dia of Islam<\/a><\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Peters-194\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">&lsquo;Islam: A Guide for Jews and Christians<\/span><\/i>, F. E. Peters, Princeton University Press\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-691-11553-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-691-11553-5\"><span class=\"nowrap\">978-0-691-11553-5<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a09.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:20-196\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Hamoneau2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Didier_Hamoneau2006\" class=\"ouvrage\">Didier Hamoneau,\u00a0<cite class=\"italique\">La torah, l&rsquo;\u00e9vangile, le coran\u00a0: \u00e9tude critique<\/cite>, Cr\u00e9adif et Andalouss,\u00a0<time>2006<\/time>, 223\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-909667-08-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-909667-08-1\"><span class=\"nowrap\">2-909667-08-1<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a042<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-198\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Herbert Berg,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/people.uncw.edu\/bergh\/par246\/L21RHadithCriticism.htm\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Sanguine Scholars: Hadith Criticism\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fpeople.uncw.edu%2Fbergh%2Fpar246%2FL21RHadithCriticism.htm\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>The Development of Exegesis in Early Islam<\/i>, Richmond: Curzon Press, 2000.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:132-199\"><span class=\"reference-text\">M. A. Amir-Moezzi,\u00a0<i>Le Coran silencieux et le Coran parlant<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">19-27<\/span>\u00a0et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-200\"><span class=\"reference-text\">M. A. Amir-Moezzi\u00a0: Le Coran silencieux et le Coran parlant,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0211.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-201\"><span class=\"reference-text\">Malek Chebel,\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap italique\" title=\"opere citato (\u00ab dans l'ouvrage cit\u00e9 \u00bb)\">op. cit.<\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0361.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-enfer-205\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Saed_Abdul-Rahman2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Muhammad_Saed_Abdul-Rahman2007\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Muhammad Saed Abdul-Rahman,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Meaning and Explanation of the Glorious Qur&rsquo;an<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a01, MSA Publication Limited,\u00a0<time>2007<\/time>, 668\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1-86179-470-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1-86179-470-3\"><span class=\"nowrap\">978-1-86179-470-3<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/1-86179-470-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/1-86179-470-3\"><span class=\"nowrap\">1-86179-470-3<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=VrR-CcESLrsC&amp;pg=PA237&amp;dq=%22%28but+those+of+the+sects+%28Jews%2C+Christians+and+all+the+other+non-muslim+nations%29+that+reject+it+%28the+Qur%27an+%29%2C+the+Fire+will+be+their+promised+meeting+place.%29%2811%3A17%29%22\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DVrR-CcESLrsC%26pg%3DPA237%26dq%3D%2522%2528but%2Bthose%2Bof%2Bthe%2Bsects%2B%2528Jews%252C%2BChristians%2Band%2Ball%2Bthe%2Bother%2Bnon-muslim%2Bnations%2529%2Bthat%2Breject%2Bit%2B%2528the%2BQur%2527an%2B%2529%252C%2Bthe%2BFire%2Bwill%2Bbe%2Btheir%2Bpromised%2Bmeeting%2Bplace.%2529%252811%253A17%2529%2522\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0237<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-206\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Hanifa2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Abou_Hanifa2006\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0Abou Hanifa (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Moussaoui Mahboub),\u00a0<cite class=\"italique\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">Les fondements de la foi sunnite<\/cite>, Sabil,\u00a0<time>2006<\/time>, 174\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-914246-33-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-914246-33-1\"><span class=\"nowrap\">2-914246-33-1<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0144<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-207\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Tall2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Nafissa_Tall2012\" class=\"ouvrage\">Nafissa Tall,\u00a0<cite class=\"italique\">La question de l&rsquo;\u00e9preuve en islam\u00a0: essai d&rsquo;anthropologie<\/cite>, Paris, \u00e9d. L&rsquo;Harmattan,\u00a0<time>2012<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=2-oSvZJLzWMC&amp;pg=PA38\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3D2-oSvZJLzWMC%26pg%3DPA38\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a038<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-209\"><span class=\"reference-text\">Sourate IV, versets 157, 158.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-210\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2010\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0<cite class=\"italique\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">Le Livre des Ruses\u00a0: La strat\u00e9gie politique des arabes<\/cite>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;arabe par Ren\u00e9 R. Khawam), Paris, Libretto,\u00a0<time>2010<\/time>, 505\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7529-0508-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7529-0508-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-7529-0508-6<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">84-85<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-211\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Deedat\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ahmed_Deedat\" class=\"ouvrage\">Ahmed Deedat,\u00a0<cite class=\"italique\">Crucifixion ou cruci-fiction\u00a0?<\/cite>, Beyrouth, Baker<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Marx_Monde_Bible2-212\"><span class=\"reference-text\">Michael Marx, \u00ab\u00a0Quel discours coranique sur J\u00e9sus\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Le Monde de la Bible\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Monde_de_la_Bible\">Le Monde de la Bible<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0195, d\u00e9cembre 2010,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">33-35<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:222-213\"><span class=\"reference-text\">G.S. Reynolds, \u00ab\u00a0The Muslim Jesus: Dead or alive?\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Bulletin of SOAS<\/i>, 72, 2, 2009,\u00a0<a title=\"Cambridge University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cambridge_University_Press\">Cambridge University Press<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">237\u2013258<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-214\"><span class=\"reference-text\"><i>J\u00e9sus et l&rsquo;islam<\/i>, s\u00e9rie documentaire de G\u00e9rard Mordillat et J\u00e9r\u00f4me Prieur (France, 2015, 7 \u00d7 52 min), coproduction\u00a0: ARTE France, Archipel 33, passage 17:31.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-215\"><span class=\"reference-text\"><i>J\u00e9sus et l&rsquo;islam<\/i>, s\u00e9rie documentaire de G\u00e9rard Mordillat et J\u00e9r\u00f4me Prieur (France, 2015, 7 \u00d7 52 min), coproduction\u00a0: ARTE France, Archipel 33, passage 28:10.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:110-216\"><span class=\"reference-text\">G.C. Anawati, \u00ab\u00a0\u02bf\u012as\u0101\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Encyclop\u00e9die de l\u2019Islam<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-217\"><span class=\"reference-text\"><i>J\u00e9sus et l&rsquo;islam<\/i>, s\u00e9rie documentaire de\u00a0<a title=\"G\u00e9rard Mordillat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9rard_Mordillat\">G\u00e9rard Mordillat<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"J\u00e9r\u00f4me Prieur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9r%C3%B4me_Prieur\">J\u00e9r\u00f4me Prieur<\/a>\u00a0(France, 2015, 7 \u00d7 52 min), coproduction\u00a0: ARTE France, Archipel 33, passage 10 (Pons), 10:34 (Hilali).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-218\"><span class=\"reference-text\"><i>J\u00e9sus et l&rsquo;islam<\/i>, s\u00e9rie documentaire de\u00a0<a title=\"G\u00e9rard Mordillat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9rard_Mordillat\">G\u00e9rard Mordillat<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"J\u00e9r\u00f4me Prieur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9r%C3%B4me_Prieur\">J\u00e9r\u00f4me Prieur<\/a>\u00a0(France, 2015, 7 \u00d7 52 min), coproduction\u00a0: ARTE France, Archipel 33, passage 13:07.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-220\"><span class=\"reference-text\">Chebel, Malek, \u00ab\u00a0Les 100 mots du Coran\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Les 100 mots du Coran.<\/i>\u00a0Presses Universitaires de France, 2017, article \u00ab\u00a0pr\u00e9destination\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:33-221\"><span class=\"reference-text\">Mantran, Robert. \u00ab\u00a0Les probl\u00e8mes religieux\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L&rsquo;expansion musulmane.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/i>\u00a0Presses Universitaires de France, 2001,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">225-235<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-222\"><span class=\"reference-text\">de Pr\u00e9mare, Alfred-Louis. \u00ab\u00a0Le Coran ou la fabrication de l&rsquo;incr\u00e9\u00e9\u00a0\u00bb,\u00a0<i>M\u00e9dium<\/i>, vol. 3, no. 2, 2005,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0 3-30.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-223\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Abou_Zahra2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mohammad_Abou_Zahra2010\" class=\"ouvrage\">Mohammad Abou Zahra (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;arabe),\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;imam Abou Hanifa\u00a0: Sa vie et son \u00e9poque, ses opinions et son fiqh<\/cite>, Paris, Al Qalam,\u00a0<time>2010<\/time>, 503\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-909469-58-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-909469-58-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-909469-58-4<\/span><\/a>)<\/small>, cit. p. 219<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-224\"><span class=\"reference-text\">Mantran, Robert. \u00ab\u00a0De l&rsquo;Arabie ant\u00e9-islamique \u00e0 la mort de Mohammed\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L&rsquo;expansion musulmane.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/i>\u00a0Presses Universitaires de France, 2001,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">62-95<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-225\"><span class=\"reference-text\">Ivan Brovelli,\u00a0<i>La\u00efcit\u00e9\u00a0: r\u00e9flexions autour d&rsquo;un mal fran\u00e7ais\u00a0: Les limites d&rsquo;une soci\u00e9t\u00e9 sans Dieu<\/i>, \u00e9d. \u00c9ditions de France, Toulouse, 2006,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0145.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-226\"><span class=\"reference-text\">M. A. Amir-Moezzi, \u00ab\u00a0Le chiisme et le Coran\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Coran des historiens<\/i>, 2019,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0919 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-227\"><span class=\"reference-text\">A; Borrut, \u00ab\u00a0De l&rsquo;Arabie \u00e0 l&rsquo;Empire\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Coran des historiens<\/i>, 2019, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0247 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-228\"><span class=\"reference-text\">D. Sourdel, \u00ab\u00a0Les mouvements sectaires\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L\u2019islam.<\/i>\u00a0Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a title=\"Que sais-je ?\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Que_sais-je_%3F\">Que sais-je\u00a0?<\/a>\u00a0\u00bb, 2009,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">75-83<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-LoC-229\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/lcweb2.loc.gov\/cgi-bin\/query\/r?frd\/cstdy:@field(DOCID+af0060)\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Sunni and Shia Islam<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Flcweb2.loc.gov%2Fcgi-bin%2Fquery%2Fr%3Ffrd%2Fcstdy%3A%40field(DOCID%2Baf0060)\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Library of Congress Country Studies (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Library_of_Congress_Country_Studies&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Library of Congress Country Studies<\/a>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-12-17\" data-sort-value=\"2010-12-17\">17 d\u00e9cembre 2010<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:54-230\"><span class=\"reference-text\">R. Alili, \u00ab\u00a0Chapitre IV. Qui commande et guide les croyants\u00a0?\u00a0<i>Les principales divisions de l\u2019islam<\/i>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Qu&rsquo;est-ce que l&rsquo;islam\u00a0?<\/i>, 2004,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">127-200<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:60-231\"><span class=\"reference-text\">Ali Merad, \u00ab\u00a0Le r\u00e9veil islamique\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L\u2019Islam contemporain<\/i>\u00a0(2007),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">18-19<\/span>.\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"\">Dans L\u2019Islam contemporain\u00a0<b>(2007)<\/b>, p. 18-29<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Wikip\u00e9dia:Style encyclop\u00e9dique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Style_encyclop%C3%A9dique#Clair\">[pas\u00a0clair]<\/a><\/sup><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:61-232\"><span class=\"reference-text\">Anne-Cl\u00e9mentine Larroque, \u00ab\u00a0Origines et fondements des doctrines islamistes\u00a0\u00bb,\u00a0<i>G\u00e9opolitique des islamismes<\/i>, 2016,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">7-36<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-233\"><span class=\"reference-text\">Ali Merad, \u00ab\u00a0La crise de l&rsquo;entre-deux-guerres\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L\u2019Islam contemporain<\/i>\u00a0(2007),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">70-83<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-234\"><span class=\"reference-text\">Rochdy Alili, \u00ab\u00a0Les grandes traditions th\u00e9ologiques et philosophiques\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Qu&rsquo;est-ce que l&rsquo;islam\u00a0?<\/i>, 2004,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">241-296<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-demo4-235\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Izady2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mehrdad_Izady2014\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Mehrdad\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Izady<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/gulf2000.columbia.edu\/images\/maps\/GulfReligionGeneral_lg.png\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Demography of Religion in the Gulf<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fgulf2000.columbia.edu%2Fimages%2Fmaps%2FGulfReligionGeneral_lg.png\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb,\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Mehrdad Izady\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mehrdad_Izady\">Mehrdad Izady<\/a><\/span>,\u00a0<time>2014<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-237\"><span class=\"reference-text\">Sury Pullat,\u00a0<i>Destined Encounters<\/i>, 2014, p. 203.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:55-240\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/la-conference-de-grozny-un-sunnisme-sans-wahhabisme.html\/\" rel=\"nofollow\"><cite>La conf\u00e9rence de Grozny\u00a0: un sunnisme sans wahhabisme\u00a0? | Sciences Po L&rsquo;Enjeu mondial<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fla-conference-de-grozny-un-sunnisme-sans-wahhabisme.html%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">la-conference-de-grozny-un-sunnisme-sans-wahhabisme.html<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-11-07\" data-sort-value=\"2017-11-07\">7 novembre 2017<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-13\" data-sort-value=\"2020-05-13\">13 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:24-241\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/metamag.fr\/2016\/10\/19\/shisme-en-islam-le-wahhabisme-exclu-du-sunnisme\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Schisme en islam\u00a0: le wahhabisme exclu du sunnisme<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fmetamag.fr%2F2016%2F10%2F19%2Fshisme-en-islam-le-wahhabisme-exclu-du-sunnisme%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Metamag<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-05-28\" data-sort-value=\"2017-05-28\">28 mai 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-243\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2016\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Contre Riyad, un conclave antiwahhabite<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Monde.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-17\" data-sort-value=\"2016-09-17\">17 septembre 2016<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/proche-orient\/article\/2016\/09\/17\/contre-riyad-un-conclave-antiwahhabite_4999246_3218.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fproche-orient%2Farticle%2F2016%2F09%2F17%2Fcontre-riyad-un-conclave-antiwahhabite_4999246_3218.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-13\" data-sort-value=\"2020-05-13\">13 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:58-244\"><span class=\"reference-text\">Rochdy Alili, \u00ab\u00a0Qui commande et guide les croyants\u00a0? &#8211; Les principales divisions de l\u2019islam\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Qu&rsquo;est-ce que l&rsquo;islam<\/i>\u00a0?, 2004,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">127-200<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-245\"><span class=\"reference-text\">Jean-Christophe Attias et Esther Benbassa,\u00a0<i>Des cultures et des dieux\u00a0: rep\u00e8res pour une transmission du fait religieux<\/i>, \u00e9d. Fayard, Paris, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0248\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782213624730\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782213624730\"><span class=\"nowrap\">9782213624730<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-246\"><span class=\"reference-text\">Michel Cuypers et Genevi\u00e8ve Gobillot\u00a0;\u00a0<i>Id\u00e9es re\u00e7ues, le Coran<\/i>, \u00c9ditions Le Cavalier Bleu, Paris, ao\u00fbt 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a023.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Amir-Moezzi_3-248\"><span class=\"reference-text\">M. A. Amir-Moezzi,\u00a0<i>Le Coran silencieux et le Coran parlant<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">19-20<\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a086 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Le_Monde-249\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lemondedesreligions.fr\/savoir\/le-coran-silencieux-et-le-coran-parlant-30-11-2011-2045_110.php\" rel=\"nofollow\">Article en ligne dans le monde des religions<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lemondedesreligions.fr%2Fsavoir%2Fle-coran-silencieux-et-le-coran-parlant-30-11-2011-2045_110.php\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lemondedesreligions.fr%2Fsavoir%2Fle-coran-silencieux-et-le-coran-parlant-30-11-2011-2045_110.php\" rel=\"nofollow\">archive<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-AMir_Moezzi_4-250\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Mohammad Ali Amir-Moezzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohammad_Ali_Amir-Moezzi\">Mohammad Ali Amir-Moezzi<\/a>,\u00a0<i>Le Coran silencieux et le Coran parlant<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a085 et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0103<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-251\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Mohammad Ali Amir-Moezzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohammad_Ali_Amir-Moezzi\">Mohammad Ali Amir-Moezzi<\/a>,\u00a0<i>Le Coran silencieux et le Coran parlant<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">103-104<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-252\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Day2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Stephen_W._Day2012\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Stephen W. Day,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Regionalism and Rebellion in Yemen\u00a0: A Troubled National Union<\/cite>, New York (N.Y.),\u00a0<a title=\"Cambridge University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cambridge_University_Press\">Cambridge University Press<\/a>,\u00a0<time>2012<\/time>, 368\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1-107-02215-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1-107-02215-7\"><span class=\"nowrap\">978-1-107-02215-7<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=7dqsHiTOr_YC&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D7dqsHiTOr_YC%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a031<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-253\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Bleuchot2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Herv\u00e9_Bleuchot2015\" class=\"ouvrage\">Herv\u00e9\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bleuchot<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Droit musulman\u00a0: Tome 1\u00a0: Histoire. Tome 2\u00a0: Fondements, culte, droit public et mixte<\/cite>, Presses universitaires d\u2019Aix-Marseille,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Droit et religions\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-04-15\" data-sort-value=\"2015-04-15\">15 avril 2015<\/time>, 418\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8218-5332-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8218-5332-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-8218-5332-4<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/books.openedition.org\/puam\/1043\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbooks.openedition.org%2Fpuam%2F1043\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">531-584<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-254\"><span class=\"reference-text\">D. Sourdel, \u00ab\u00a0Chapitre III &#8211; L&rsquo;Empire Arabe (<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle)\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Histoire des Arabes<\/i>\u00a0(2007),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">31-48<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:56-255\"><span class=\"reference-text\">D. Sourdel, \u00ab\u00a0Chapitre IV &#8211; Les mouvements sectaires\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L\u2019islam<\/i>\u00a0(2009),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">75-83<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:57-256\"><span class=\"reference-text\">Rochdy Alili, \u00ab\u00a0Chapitre IV. Qui commande et guide les croyants\u00a0?- Les principales divisions de l\u2019islam\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Qu&rsquo;est-ce que l&rsquo;islam\u00a0?<\/i>\u00a0(2004),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">127-200<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:27-257\"><span class=\"reference-text\">Rochdy Alilii, \u00ab\u00a0chapitre V. La voie mystique -Soufisme et confr\u00e9ries, \u00a0\u00bb\u00a0<i>Qu&rsquo;est-ce que l&rsquo;islam\u00a0?<\/i>, 2004,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">201-240<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:59-258\"><span class=\"reference-text\">D. Sourdel, \u00ab\u00a0Soufisme et philosophie\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L\u2019islam<\/i>, 2009,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">84-97<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-259\"><span class=\"reference-text\">Encyclop\u00e9die Hachette\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-245-02693-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-245-02693-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-245-02693-9<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-ReferenceA-261\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Guenon1973\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ren\u00e9_Guenon1973\" class=\"ouvrage\">Ren\u00e9 Guenon,\u00a0<cite class=\"italique\">Aper\u00e7us sur l&rsquo;\u00e9sot\u00e9risme islamique et le tao\u00efsme<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0182,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00c9ditions Gallimard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Les essais\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1973<\/time>, 157\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-262\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Hamoneau2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Didier_Hamoneau2006\" class=\"ouvrage\">Didier Hamoneau,\u00a0<cite class=\"italique\">La Torah, l&rsquo;\u00c9vangile, le Coran\u00a0: \u00e9tude critique<\/cite>, Cr\u00e9adif et Andalouss,\u00a0<time>2006<\/time>, 223\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-909667-08-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-909667-08-1\"><span class=\"nowrap\">2-909667-08-1<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a041<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-263\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ghani2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Usman_Ghani2015\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Usman Ghani,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The concept of sunna in Mu\u2018tazilite thought. In\u00a0: Adis Duderija\u00a0: The Sunna and its status in Islamic law\u00a0: The search for a sound Hadith<\/cite>,\u00a0<time>2015<\/time>, 256\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1-349-57831-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1-349-57831-3\"><span class=\"nowrap\">978-1-349-57831-3<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a065 sq.<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-264\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"A._Juynboll1969\" class=\"ouvrage\"><span id=\"G._H._A._Juynboll1969\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0G. H. A. Juynboll,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The authenticity of the tradition literature\u00a0: Discussions in modern Egypt<\/cite>,\u00a0<time>1969<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">23\u201330<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-265\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Hager1985\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eva_Hager1985\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0Eva Hager,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\">Volksmacht und Islam\u00a0: eine terminologie- und ideologieanalytische Untersuchung zum Politik- und Religionsverst\u00e4ndnis bei Mu\u02bfammar al-Qa\u1e0f\u1e0f\u0101f\u012b<\/cite>,\u00a0<time>1985<\/time>, 304\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/3-922968-47-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/3-922968-47-3\"><span class=\"nowrap\">3-922968-47-3<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a085<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-266\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Saaleh2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Abdurrahmaan_Saaleh2016\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Abdurrahmaan Saaleh,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Sectarian Islam in America\u00a0: The Case of United Submitters International-The Foundation<\/cite>,\u00a0<time>2016<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0578-8072\" rel=\"nofollow\">0578-8072<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">235\u2013259<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:10-267\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Pabiot2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Corentin_Pabiot2014\" class=\"ouvrage\">Corentin Pabiot,\u00a0<cite class=\"italique\">Le sunnisme\u00a0: Des origines \u00e0 la constitution des \u00e9coles<\/cite>, Paris, Ennour,\u00a0<time>2014<\/time>, 254\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7524-0067-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7524-0067-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-7524-0067-3<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7524-0067-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7524-0067-5\"><span class=\"nowrap\">2-7524-0067-5<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">158-160<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-268\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Benhenda2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"M._Benhenda2007\" class=\"ouvrage\">M. Benhenda, \u00ab\u00a0<cite>Religion et Raison Publique aux \u00c9tats-Unis et dans le Monde Musulman<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>UCLA Journal of Islamic and Near Eastern Law<\/i>,\u200e\u00a0<time>2007<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/ssrn.com\/abstract=1644903\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fssrn.com%2Fabstract%3D1644903\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-269\"><span class=\"reference-text\">L. Bab\u00e8s, \u00ab\u00a0L\u2019islam pluriel au Maghreb\u00a0\u00bb.\u00a0<i>Revue internationale d\u2019action communautaire<\/i>, 1991, 26,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">119\u2013128<\/span>.\u00a0<a class=\"external free\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.7202\/1033898ar\" rel=\"nofollow\">https:\/\/doi.org\/10.7202\/1033898ar<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.7202%2F1033898ar\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-270\"><span class=\"reference-text\">M.L. G\u00e9lard, \u00ab\u00a0L\u2019islam en France\u202f: pratiques et v\u00e9cus du quotidien\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Ethnologie fran\u00e7aise<\/i>\u00a02017\/4 (<abbr class=\"abbr\" title=\"Num\u00e9ro\">N<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0168),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">599-606<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-271\"><span class=\"reference-text\">A.M. Delcambre,\u00a0<i>L\u2019Islam<\/i>, 2004,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">71-90<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-272\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L\u2019islamologie est encore tributaire de ce paradigme. Les \u00e9tudes sur les doctrines de l\u2019islam et celles sur les pratiques des musulmans sont s\u00e9par\u00e9es par des cloisons disciplinaires. L\u2019on se repr\u00e9sente tant\u00f4t une \u00e9tranget\u00e9 mutuelle totale des deux sph\u00e8res, tant\u00f4t une influence unilat\u00e9rale des \u2018ulam\u00e2\u2019 sur la masse\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0:\u00a0<a class=\"external free\" href=\"https:\/\/iismm.hypotheses.org\/28061\" rel=\"nofollow\">https:\/\/iismm.hypotheses.org\/28061<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fiismm.hypotheses.org%2F28061\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0Trois approches peuvent avoir \u00e9t\u00e9 utilis\u00e9es. La premi\u00e8re, essentialiste, appuie sur cette diff\u00e9rence au risque d\u2019\u00eatre p\u00e9joratif envers un islam \u00ab\u00a0populaire\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0p\u00e9riph\u00e9rique\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0ethnique\u00a0\u00bb. La seconde est de voir ces islams comme des entit\u00e9s d\u00e9connect\u00e9es, au risque du relativisme. La troisi\u00e8me essaye de trouver un \u00e9quilibre, par l\u2019abandon d\u2019un universalisme dogmatique dans la recherche des diversit\u00e9s musulmanes\u00a0:\u00a0<a class=\"external free\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=-JsnV7bPJE0C&amp;pg=PA19&amp;lpg=PA19&amp;dq=islam+%C2%AB+populaire+%C2%BB+et+islam+%C2%AB+savant+%C2%BB.&amp;source=bl&amp;ots=U7GsBIepXV&amp;sig=ACfU3U0hmCaAxBgzA4fuxncC5x_tqqMMVQ&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjy4sT48rfpAhUBHxoKHYyNAS04FBDoATAAegQIChAB#v=onepage&amp;q=islam%20%C2%AB%20populaire%20%C2%BB%20et%20islam%20%C2%AB%20savant%20%C2%BB.&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">https:\/\/books.google.fr\/books?id=-JsnV7bPJE0C&amp;pg=PA19&amp;lpg=PA19&amp;dq=islam+%C2%AB+populaire+%C2%BB+et+islam+%C2%AB+savant+%C2%BB.&amp;source=bl&amp;ots=U7GsBIepXV&amp;sig=ACfU3U0hmCaAxBgzA4fuxncC5x_tqqMMVQ&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjy4sT48rfpAhUBHxoKHYyNAS04FBDoATAAegQIChAB#v=onepage&amp;q=islam%20%C2%AB%20populaire%20%C2%BB%20et%20islam%20%C2%AB%20savant%20%C2%BB.&amp;f=false<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3D-JsnV7bPJE0C%26pg%3DPA19%26lpg%3DPA19%26dq%3Dislam%2B%25C2%25AB%2Bpopulaire%2B%25C2%25BB%2Bet%2Bislam%2B%25C2%25AB%2Bsavant%2B%25C2%25BB.%26source%3Dbl%26ots%3DU7GsBIepXV%26sig%3DACfU3U0hmCaAxBgzA4fuxncC5x_tqqMMVQ%26hl%3Dfr%26sa%3DX%26ved%3D2ahUKEwjy4sT48rfpAhUBHxoKHYyNAS04FBDoATAAegQIChAB%23v%3Donepage%26q%3Dislam%2520%25C2%25AB%2520populaire%2520%25C2%25BB%2520et%2520islam%2520%25C2%25AB%2520savant%2520%25C2%25BB.%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-275\"><span class=\"reference-text\">Jocelyne Cesari, \u00ab\u00a0Modernisation de l\u2019islam ou islamisation de la modernit\u00e9\u00a0?\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Civilisations<\/i>, 48 | 2001, p. 139-144<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-276\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.oasiscenter.eu\/fr\/islam-reformiste-en-france-debats-et-projets\" rel=\"nofollow\"><cite>L\u2019Islam r\u00e9formiste en France\u00a0: des d\u00e9bats num\u00e9riques \u00e0 l\u2019espace socio-religieux<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.oasiscenter.eu%2Ffr%2Fislam-reformiste-en-france-debats-et-projets\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Fondazione Internazionale Oasis<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-16\" data-sort-value=\"2020-05-16\">16 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-277\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Zeghal2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Malika_Zeghal2008\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Malika Zeghal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malika_Zeghal\">Malika\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Zeghal<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite>R\u00e9formismes, islamismes et lib\u00e9ralismes religieux<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue des mondes musulmans et de la M\u00e9diterran\u00e9e<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0123,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-07-04\" data-sort-value=\"2008-07-04\">4 juillet 2008<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">17-34<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0997-1327\" rel=\"nofollow\">0997-1327<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/remmm.5303\" rel=\"nofollow\">10.4000\/remmm.5303<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/journals.openedition.org\/remmm\/5303\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fremmm%2F5303\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-16\" data-sort-value=\"2020-05-16\">16 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-La_cr\u00e9ation_du_monde_dans_le_Coran-278\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Essentiels_de_la_BnF\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Les_Essentiels_de_la_BnF\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Les Essentiels de la BnF\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Essentiels_de_la_BnF\">Les Essentiels de la BnF<\/a>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/essentiels.bnf.fr\/fr\/extrait\/ba81c414-aa83-4fb7-8300-b5351007f8df-creation-monde-dans-coran\" rel=\"nofollow\"><cite>La cr\u00e9ation du monde dans le Coran<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fessentiels.bnf.fr%2Ffr%2Fextrait%2Fba81c414-aa83-4fb7-8300-b5351007f8df-creation-monde-dans-coran\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">BnF Essentiels<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-02-09\" data-sort-value=\"2024-02-09\">9 f\u00e9vrier 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:40-279\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Bleuchot2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Herv\u00e9_Bleuchot2015\" class=\"ouvrage\">Herv\u00e9\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bleuchot<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Chapitre VII. Le califat\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Droit musulman\u00a0: Tome 1\u00a0: Histoire. Tome 2\u00a0: Fondements, culte, droit public et mixte<\/cite>, Presses universitaires d\u2019Aix-Marseille,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Droit et religions\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-04-15\" data-sort-value=\"2015-04-15\">15 avril 2015<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8218-5332-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8218-5332-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-8218-5332-4<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/books.openedition.org\/puam\/1043\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbooks.openedition.org%2Fpuam%2F1043\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">531\u2013584<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:41-280\"><span class=\"reference-text\">M. H.B., \u00ab\u00a0Califat et Imamat\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0145 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-282\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Mohammad Ali Amir-Moezzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohammad_Ali_Amir-Moezzi\">Mohammad Ali Amir-Moezzi<\/a>, \u00ab\u00a0Le chiisme et le Coran\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Coran des historiens<\/i>, 2019, t.1,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0825 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-283\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Imbert2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fr\u00e9d\u00e9ric_Imbert2011\" class=\"ouvrage\">Fr\u00e9d\u00e9ric\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Imbert<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>L\u2019Islam des pierres\u00a0: l\u2019expression de la foi dans les graffiti arabes des premiers si\u00e8cles<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue des mondes musulmans et de la M\u00e9diterran\u00e9e<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0129,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2011-07-16\" data-sort-value=\"2011-07-16\">16 juillet 2011<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0997-1327\" rel=\"nofollow\">0997-1327<\/a><\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/2105-2271\" rel=\"nofollow\">2105-2271<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/remmm.7067\" rel=\"nofollow\">10.4000\/remmm.7067<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.openedition.org\/remmm\/7067#bodyftn7\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fremmm%2F7067%23bodyftn7\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-08-12\" data-sort-value=\"2018-08-12\">12 ao\u00fbt 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:010-284\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Imbert2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fr\u00e9d\u00e9ric_Imbert2011\" class=\"ouvrage\">Fr\u00e9d\u00e9ric\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Imbert<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>L\u2019Islam des pierres\u00a0: l\u2019expression de la foi dans les graffiti arabes des premiers si\u00e8cles<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue des mondes musulmans et de la M\u00e9diterran\u00e9e<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0129,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2011-07-16\" data-sort-value=\"2011-07-16\">16 juillet 2011<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0997-1327\" rel=\"nofollow\">0997-1327<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/remmm.7067\" rel=\"nofollow\">10.4000\/remmm.7067<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/journals.openedition.org\/remmm\/7067\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fremmm%2F7067\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-10-22\" data-sort-value=\"2019-10-22\">22 octobre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-285\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Johns2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jeremy_Johns2003\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Jeremy\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Johns<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">Archaeology and the History of Early Islam: The First Seventy Years<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Journal of the Economic and Social History of the Orient<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a046,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a04,\u200e\u00a0<time>2003<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">411-436<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0022-4995\" rel=\"nofollow\">0022-4995<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/3632827\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.jstor.org%2Fstable%2F3632827\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-10-22\" data-sort-value=\"2019-10-22\">22 octobre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-286\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Martinez-Gros1992\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gabriel_Martinez-Gros1992\" class=\"ouvrage\">Gabriel\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Martinez-Gros<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;id\u00e9ologie omeyyade\u00a0: La construction de la l\u00e9gitimit\u00e9 du Califat de Cordoue (<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles)<\/cite>, Casa de Vel\u00e1zquez,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1992-01-01\" data-sort-value=\"1992-01-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0janvier 1992<\/time>, 363\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-84-86839-29-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-84-86839-29-1\"><span class=\"nowrap\">978-84-86839-29-1<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=pdf72cUOOk8C\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3Dpdf72cUOOk8C\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">9-10<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-288\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Kath\u00eer2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ibn_Kath\u00eer2013\" class=\"ouvrage\">Ibn Kath\u00eer,\u00a0<cite class=\"italique\">Al-Hassan et Al-Hussein\u00a0: les deux jeunes ma\u00eetres du Paradis<\/cite>, Paris, Universel,\u00a0<time>2013<\/time>, 191\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-36959-003-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-36959-003-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-36959-003-3<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-36959-003-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-36959-003-3\"><span class=\"nowrap\">2-36959-003-3<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">46-47<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-289\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Abd_al-Hakam2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ibn_Abd_al-Hakam2002\" class=\"ouvrage\">Ibn Abd al-Hakam (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;arabe),\u00a0<cite class=\"italique\">La vie du Khalife Omar Ben Abd al-&lsquo;Aziz<\/cite>, Paris, Iqra,\u00a0<time>2002<\/time>, 207\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-911509-66-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-911509-66-8\"><span class=\"nowrap\">2-911509-66-8<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">20-21<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:37-290\"><span class=\"reference-text\">Borrut A., \u00ab\u00a0De l&rsquo;Arabie \u00e0 l&rsquo;Empire &#8211; conqu\u00eate et construction califale dans l&rsquo;islam premier\u00a0\u00bb, dans\u00a0<i>Le Coran des historiens<\/i>, t.1, 2019,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">249-289<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-291\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=ll4cmA1bMqUC&amp;pg=PA83&amp;dq=abolition+califat+1924&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=abolition%20califat%201924&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Marc Ferro,\u00a0<i>Le choc de l&rsquo;islam\u00a0:\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XXI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>, \u00e9d. Odile Jacob, 2002,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a083<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3Dll4cmA1bMqUC%26pg%3DPA83%26dq%3Dabolition%2Bcalifat%2B1924%26cd%3D7%23v%3Donepage%26q%3Dabolition%2520califat%25201924%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-292\"><span class=\"reference-text\">A.M. Delcambre, . \u00ab\u00a0II. L&rsquo;Islam, ph\u00e9nom\u00e8ne politique\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L\u2019Islam<\/i>, 2004,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">28-47<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-293\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Un d\u00e9put\u00e9 LREM \u00e9voque \u00ab\u00a0le retour de la morale\u00a0\u00bb comme \u00ab\u00a0le d\u00e9but de la charia\u00a0\u00bb<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Lib\u00e9ration.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-06-22\" data-sort-value=\"2017-06-22\">22 juin 2017<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.liberation.fr\/france\/2017\/06\/22\/un-depute-lrem-evoque-le-retour-de-la-morale-comme-le-debut-de-la-charia_1578763\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.liberation.fr%2Ffrance%2F2017%2F06%2F22%2Fun-depute-lrem-evoque-le-retour-de-la-morale-comme-le-debut-de-la-charia_1578763\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-06-29\" data-sort-value=\"2017-06-29\">29 juin 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-294\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.britannica.com\/topic\/Shariah\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Shari&rsquo;ah | Islamic law<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.britannica.com%2Ftopic%2FShariah\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Encyclopedia Britannica<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-12-29\" data-sort-value=\"2015-12-29\">29 d\u00e9cembre 2015<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:31-295\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Fr\u00e9myFr\u00e9my2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Dominique_Fr\u00e9myMich\u00e8le_Fr\u00e9my2001\" class=\"ouvrage\">Dominique Fr\u00e9my et Mich\u00e8le Fr\u00e9my,\u00a0<cite class=\"italique\">Quid 2002<\/cite>, Paris, Robert Lafont,\u00a0<time>2001<\/time>, 2 126\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-221-09465-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-221-09465-4\"><span class=\"nowrap\">2-221-09465-4<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0555<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:42-296\"><span class=\"reference-text\">E.C, \u00ab\u00a0Sharia\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0818 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-297\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Guid\u00e8re2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mathieu_Guid\u00e8re2014\" class=\"ouvrage\">Mathieu\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Guid\u00e8re<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Sexe et Charia<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Rocher\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Rocher\">\u00c9ditions du Rocher<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-05-27\" data-sort-value=\"2014-05-27\">27 mai 2014<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-268-07768-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-268-07768-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-268-07768-0<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=gxrSDQAAQBAJ&amp;pg=PA40&amp;dq=charia+de+moise\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DgxrSDQAAQBAJ%26pg%3DPA40%26dq%3Dcharia%2Bde%2Bmoise\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:1-298\"><span class=\"reference-text\">Yadh Ben achour,\u00a0<i>Le R\u00f4le des civilisations dans le syst\u00e8me international, Droit et relations internationales<\/i>, Bruylant, \u00e9ditions de l\u2019universit\u00e9 de Bruxelles, 2003.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-300\"><span class=\"reference-text\">Janine et Dominique Sourdel,\u00a0<i>Dictionnaire historique de l&rsquo;islam<\/i>, \u00c9d. PUF, Al-Qadir,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">681-682<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-301\"><span class=\"reference-text\">H. Birkeland,\u00a0<i>Old Muslim opposition against the interpretation of the Koran<\/i>, Oslo, 1955.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-302\"><span class=\"reference-text\"><i>Knowing Our Rights Family, Laws and Customs in the Muslim World<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">3<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0\u00e9dition, Londres, 2006.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-303\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2011\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.wluml.org\/fr\/action\/d%C3%A9claration-du-r%C3%A9seau-international-de-solidarit%C3%A9-femmes-sous-lois-musulmanes-wluml-sur-la-si\" rel=\"nofollow\"><cite>D\u00e9claration du R\u00e9seau international de solidarit\u00e9 Femmes sous lois musulmanes (WLUML) sur la situation en Libye<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.wluml.org%2Ffr%2Faction%2Fd%25C3%25A9claration-du-r%25C3%25A9seau-international-de-solidarit%25C3%25A9-femmes-sous-lois-musulmanes-wluml-sur-la-si\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2011-10-25\" data-sort-value=\"2011-10-25\">25 octobre 2011<\/time><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-pr\u00e9ceptes-305\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : fran\u00e7ais\">(fr)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=xmmpBAAAQBAJ&amp;pg=PA330&amp;dq=false#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Djameleddine Feliachi,\u00a0<i>Les pr\u00e9ceptes fondamentaux de l&rsquo;islam (en 3 volumes) &#8211; Tome 2\u00a0: Les vertus de la D\u00e9votion<\/i>, \u00e9d. Lulu, 2013,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0330<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DxmmpBAAAQBAJ%26pg%3DPA330%26dq%3Dfalse%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-306\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Abo\u00fb_Zahra2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mohammad_Abo\u00fb_Zahra2012\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0Mohammad Abo\u00fb Zahra (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;arabe par Michel Galloux),\u00a0<cite class=\"italique\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">L&rsquo;imam Ach-Ch\u00e2fi&rsquo;\u00ee\u00a0: sa vie et son \u00e9poque, ses opinions et son fiqh<\/cite>, Paris, Al Qalam,\u00a0<time>2012<\/time>, 472\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-909469-64-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-909469-64-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-909469-64-5<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0103-104 et 301-304<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-307\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=lH4SkIFG6tQC&amp;pg=PA157&amp;dq=false\" rel=\"nofollow\">Claude Horrut,\u00a0<i>Ibn Khald\u00fbn, un islam des \u00ab\u00a0lumi\u00e8res\u00a0\u00bb\u00a0?<\/i>, \u00e9d. Complexe, 2006,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0157<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DlH4SkIFG6tQC%26pg%3DPA157%26dq%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-308\"><span class=\"reference-text\">Mimoun Bendjillali,\u00a0<i>L&rsquo;histoire des sources fondatrices de la l\u00e9gislation musulmane<\/i>, \u00e9d. Dar Albouraq, 2006,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a032.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-309\"><span class=\"reference-text\">La lettre arabe \u00ab\u00a0<a title=\"J\u012bm\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C4%ABm\"><span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\ufe9f<\/span><\/a>\u00a0\u00bb est quelquefois transcrite \u00ab\u00a0j\u00a0\u00bb plut\u00f4t que \u00ab\u00a0dj\u00a0\u00bb\u00a0; en fran\u00e7ais, la transcription retenue par le dictionnaire Larousse est\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.larousse.fr\/dictionnaires\/francais\/djihad\/26226?q=djihad#26108\" rel=\"nofollow\">djihad<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.larousse.fr%2Fdictionnaires%2Ffrancais%2Fdjihad%2F26226%3Fq%3Ddjihad%2326108\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-310\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Universalis &#8211; Th\u00e9saurus<\/cite>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.universalis.fr\/encyclopedie\/djihad-jihad\/\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.universalis.fr%2Fencyclopedie%2Fdjihad-jihad%2F\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:43-311\"><span class=\"reference-text\">M.T. Urvoy, \u00ab\u00a0Guerre et Paix\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">374-377<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-312\"><span class=\"reference-text\">A. Borrut, \u00ab\u00a0De l&rsquo;Arabie \u00e0 l&#8217;empire\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Coran des historiens<\/i>, t.1, 2019, P;249 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:44-313\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Borrut2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Antoine_Borrut2007\" class=\"ouvrage\">Antoine\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Borrut<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Michael Bonner, Le Jihad. Origines, interpr\u00e9tations, combats. Paris, T\u00e9ra\u00e8dre, coll. \u00ab\u00a0L\u2019islam en d\u00e9bat\u00a0\u00bb, 2004, 216 p.<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Archives de sciences sociales des religions<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0140,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2007-12-01\" data-sort-value=\"2007-12-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0d\u00e9cembre 2007<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">157-310<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0335-5985\" rel=\"nofollow\">0335-5985<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/journals.openedition.org\/assr\/9913\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fassr%2F9913\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-03\" data-sort-value=\"2020-05-03\">3 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:45-314\"><span class=\"reference-text\">Gilles Kepel, \u00ab\u00a0Jihad\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Pouvoirs<\/i>\u00a02003\/1 (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0104),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">135-142<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-315\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Fr\u00e9myFr\u00e9my2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Dominique_Fr\u00e9myDominique_Fr\u00e9my2001\" class=\"ouvrage\">Dominique Fr\u00e9my et Dominique Fr\u00e9my,\u00a0<cite class=\"italique\">Quid 2002<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Robert Laffont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Robert_Laffont\">Robert Laffont<\/a>,\u00a0<time>2001<\/time>, 2126\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-221-09465-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-221-09465-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-221-09465-5<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0556<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:46-316\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Moussali2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Antoine_Moussali2000\" class=\"ouvrage\">Antoine Moussali (<abbr class=\"abbr\" title=\"pr\u00e9face\">pr\u00e9f.<\/abbr>\u00a0Roger Arlnadez),\u00a0<cite class=\"italique\">Juda\u00efsme, christianisme et islam\u00a0: \u00e9tude compar\u00e9e<\/cite>, \u00c9dition de Paris,\u00a0<time>2000<\/time>, 496\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-esposito-317\"><span class=\"reference-text\">John Esposito,\u00a0<i>Islam: The Straight Path<\/i>, 2005,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a093.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-318\"><span class=\"reference-text\">Stephen Humphreys\u00a0<i>Between Memory and Desire<\/i>, University of California Press, 2005\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-520-24691-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-520-24691-8\"><span class=\"nowrap\">0-520-24691-8<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0174-176.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-319\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"S\u00e2biq2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sayyid_S\u00e2biq2006\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0Sayyid S\u00e2biq (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Corentin Parabiot),\u00a0<cite class=\"italique\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">Fiqh As-Sunna\u00a0: L&rsquo;intelligence de la norme proph\u00e9tique<\/cite>, Ennour,\u00a0<time>2006<\/time>, 450\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7524-0004-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7524-0004-7\"><span class=\"nowrap\">2-7524-0004-7<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a027<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-320\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Brachman2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jarret_M._Brachman2008\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Jarret M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Brachman<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Global Jihadism\u00a0: Theory and Practice<\/cite>,\u00a0<a title=\"Routledge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Routledge\">Routledge<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-09-03\" data-sort-value=\"2008-09-03\">3 septembre 2008<\/time>, 225\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1-134-05541-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1-134-05541-8\"><span class=\"nowrap\">978-1-134-05541-8<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=-zd8AgAAQBAJ&amp;pg=PA5&amp;dq=global+jihadism\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3D-zd8AgAAQBAJ%26pg%3DPA5%26dq%3Dglobal%2Bjihadism\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-321\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.liberation.fr\/france\/2015\/11\/18\/le-suicide-une-pratique-interdite-par-l-islam_1414405\" rel=\"nofollow\"><cite>Le suicide, une pratique interdite par l&rsquo;islam<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.liberation.fr%2Ffrance%2F2015%2F11%2F18%2Fle-suicide-une-pratique-interdite-par-l-islam_1414405\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Lib\u00e9ration.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-11-18\" data-sort-value=\"2015-11-18\">18 novembre 2015<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-322\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Sprinzak,2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ehud_Sprinzak,2000\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Ehud Sprinzak,, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">Rational Fanatics<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Foreign Policy<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0120,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2000\" data-sort-value=\"2000\">septembre-octobre 2000<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:9-325\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Feldman2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Noah_Feldman2006\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Noah\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Feldman<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">Islam, Terror and the Second Nuclear Age<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">The New York Times<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-10-29\" data-sort-value=\"2006-10-29\">29 octobre 2006<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0362-4331\" rel=\"nofollow\">0362-4331<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2006\/10\/29\/magazine\/29islam.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2006%2F10%2F29%2Fmagazine%2F29islam.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-05-12\" data-sort-value=\"2016-05-12\">12 mai 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-326\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"MacEoin2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Denis_MacEoin2009\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais am\u00e9ricain\">(en-US)<\/abbr>\u00a0Denis\u00a0<span class=\"nom_auteur\">MacEoin<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en-us\">L&rsquo;attentat-suicide et la foi<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en-us\" lang=\"en-us\">Middle East Quarterly<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2009-09-01\" data-sort-value=\"2009-09-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0septembre 2009<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.meforum.org\/2487\/lattentat-suicide-et-la-foi\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.meforum.org%2F2487%2Flattentat-suicide-et-la-foi\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-05-12\" data-sort-value=\"2016-05-12\">12 mai 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-327\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"T\u00e9sori\u00e8re2020\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ronan_T\u00e9sori\u00e8re2020\" class=\"ouvrage\">Ronan T\u00e9sori\u00e8re, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.leparisien.fr\/societe\/cinq-minutes-pour-comprendre-le-debat-sur-la-formation-des-imams-en-france-19-02-2020-8263146.php\" rel=\"nofollow\"><cite>Cinq minutes pour comprendre le d\u00e9bat sur la formation des imams en France<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.leparisien.fr%2Fsociete%2Fcinq-minutes-pour-comprendre-le-debat-sur-la-formation-des-imams-en-france-19-02-2020-8263146.php\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">leparisien.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-02-19\" data-sort-value=\"2020-02-19\">19 f\u00e9vrier 2020<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-03\" data-sort-value=\"2020-05-03\">3 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-328\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=m4y7rU_hPacC&amp;pg=PA817&amp;lpg=PA817&amp;dq=false#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Albert Oll\u00e9-Martin et Violaine Decang,\u00a0<i>Histoire de l&rsquo;humanit\u00e9\u00a0: 600-1492<\/i>, \u00e9d. UNESCO, Paris, 2008,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0817<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3Dm4y7rU_hPacC%26pg%3DPA817%26lpg%3DPA817%26dq%3Dfalse%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-329\"><span class=\"reference-text\">A. Boyer, \u00ab\u00a0Introduction\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L&rsquo;Islam en France<\/i>, 1998,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">1-33<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-330\"><span class=\"reference-text\">S. Jouanneau, \u00ab\u00a0Postures et ressorts d\u2019une autorit\u00e9 rituelle en situation\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Les Imams en France. Une autorit\u00e9 religieuse sous contr\u00f4le<\/i>, 2013,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">379-406<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:82-331\"><span class=\"reference-text\">S. Jouanneau, \u00ab\u00a0L&rsquo;imam, clerc sans clerg\u00e9 ni \u00e9glise\u00a0: les r\u00e9pertoires d&rsquo;une autorit\u00e9 dissimul\u00e9e dans les cadres de l&rsquo;interaction\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Gen\u00e8ses<\/i>\u00a02012\/3,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a088,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">6-24<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-332\"><span class=\"reference-text\">Serge Lafitte,\u00a0<i>Chiites et sunnites<\/i>, \u00e9d. Plon, Paris, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">100-107<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-333\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Fr\u00e9myFr\u00e9my2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Dominique_Fr\u00e9myMich\u00e8le_Fr\u00e9my2002\" class=\"ouvrage\">Dominique Fr\u00e9my et Mich\u00e8le Fr\u00e9my,\u00a0<cite class=\"italique\">Quid<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Robert Laffont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Robert_Laffont\">\u00c9ditions Robert Laffont<\/a>,\u00a0<time>2002<\/time>, 2 126\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-221-09465-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-221-09465-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-221-09465-5<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0557<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-334\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"ibn_Malik\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Anas_ibn_Malik\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Anas ibn Malik, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/sunnah.com\/abudawud:3450\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Wages (Kitab Al-Ijarah) Chapter: Regarding Fixing Prices<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fsunnah.com%2Fabudawud%3A3450\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<span class=\"skin-invert-image\"><span title=\"Acc\u00e8s libre au document\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Lock-green.svg\/20px-Lock-green.svg.png\" alt=\"Acc\u00e8s libre\" width=\"9\" height=\"14\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"813\" \/><\/span><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">sunnah<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-335\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Khan2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Muhammad_Akram_Khan2016\" class=\"ouvrage\">Muhammad Akram\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Khan<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Building Islamic Economics from Theological Roots<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>SSRN Electronic Journal<\/i>,\u200e\u00a0<time>2016<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/1556-5068\" rel=\"nofollow\">1556-5068<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.2139\/ssrn.2886156\" rel=\"nofollow\">10.2139\/ssrn.2886156<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-336\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Piketty2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Thomas_Piketty2019\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Thomas Piketty\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_Piketty\">Thomas Piketty<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\"><a title=\"Capital et Id\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Capital_et_Id%C3%A9ologie\">Capital et Id\u00e9ologie<\/a><\/cite>,\u00a0<time>2019<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0633<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-337\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Luizard\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Pierre-Jean_Luizard\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Pierre-Jean Luizard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre-Jean_Luizard\">Pierre-Jean Luizard<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire politique du clerg\u00e9 chiite<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">38-39<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-338\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Jouaber-Snoussi2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Kaouther_Jouaber-Snoussi2012\" class=\"ouvrage\"><a class=\"new\" title=\"Kaouther Jouaber-Snoussi (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Kaouther_Jouaber-Snoussi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Kaouther Jouaber-Snoussi<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">La Finance Islamique<\/cite>,\u00a0<a title=\"La D\u00e9couverte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_D%C3%A9couverte\">La D\u00e9couverte<\/a>,\u00a0<time>2012<\/time><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-339\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2021\" class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Dictionnaire de G\u00e9opolitique<\/cite>,\u00a0<a title=\"Hatier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hatier\">Hatier<\/a>,\u00a0<time>2021<\/time>, \u00ab\u00a0Finance Islamique\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0276<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-340\"><span class=\"reference-text\">Goitein, S., . Le culte du vendredi musulman\u00a0: Son arri\u00e8re-plan social et \u00e9conomique.\u00a0<i>Annales. Histoire, Sciences Sociales, 13<\/i>(3), 1958,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">488-500<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-341\"><span class=\"reference-text\">Anne\u2011Marie Brisebarre, \u00ab\u00a0L\u2019\u00e9volution de la pratique du sacrifice de l\u2019a\u00efd el\u2011kebir en contexte urbain fran\u00e7ais\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Ethnologie fran\u00e7aise<\/i>\u00a0<b>2017\/4 (<abbr class=\"abbr\" title=\"Num\u00e9ro\">N<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0168)<\/b>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">607-622<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-342\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Mittwoch2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"E._Mittwoch2010\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0E.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Mittwoch<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">\u02bf\u012ad al-A\u1e0d\u1e25\u0101<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Encyclop\u00e9die de l\u2019Islam<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-10-01\" data-sort-value=\"2010-10-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0octobre 2010<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/referenceworks.brillonline.com\/entries\/encyclopedie-de-l-islam\/id-al-adha-SIM_3472\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Freferenceworks.brillonline.com%2Fentries%2Fencyclopedie-de-l-islam%2Fid-al-adha-SIM_3472\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-09\" data-sort-value=\"2020-05-09\">9 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-343\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Mittwoch2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"E._Mittwoch2010\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0E.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Mittwoch<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">\u02bf\u012ad al-Fi\u1e6dr<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Encyclop\u00e9die de l\u2019Islam<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-10-01\" data-sort-value=\"2010-10-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0octobre 2010<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/referenceworks.brillonline.com\/entries\/encyclopedie-de-l-islam\/id-al-fitr-SIM_3473?s.num=0&amp;s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopedie-de-l-islam&amp;s.q=%CA%BF%C4%AAd+al-fitr\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Freferenceworks.brillonline.com%2Fentries%2Fencyclopedie-de-l-islam%2Fid-al-fitr-SIM_3473%3Fs.num%3D0%26s.f.s2_parent%3Ds.f.book.encyclopedie-de-l-islam%26s.q%3D%25CA%25BF%25C4%25AAd%2Bal-fitr\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-09\" data-sort-value=\"2020-05-09\">9 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-344\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"WensinckMar\u00e7ais2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"A._J._WensinckPh_Mar\u00e7ais2010\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0A. J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Wensinck<\/span>\u00a0et Ph\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Mar\u00e7ais<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">\u02bf\u0100s\u0332h\u0332\u016br\u0101\u02be<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Encyclop\u00e9die de l\u2019Islam<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-10-01\" data-sort-value=\"2010-10-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0octobre 2010<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/referenceworks.brillonline.com\/entries\/encyclopedie-de-l-islam\/ashura-COM_0068?s.num=0&amp;s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopedie-de-l-islam&amp;s.q=achoura\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Freferenceworks.brillonline.com%2Fentries%2Fencyclopedie-de-l-islam%2Fashura-COM_0068%3Fs.num%3D0%26s.f.s2_parent%3Ds.f.book.encyclopedie-de-l-islam%26s.q%3Dachoura\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-09\" data-sort-value=\"2020-05-09\">9 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-345\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Anne-Sophie Vivier-Muresan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anne-Sophie_Vivier-Muresan\">Anne-Sophie Vivier-Muresan<\/a>, \u00ab\u00a0Rites d\u2019Achoura et affirmations communautaires\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Archives de sciences sociales des religions<\/i>,\u00a0<b>2020\/2 (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0189)<\/b>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">55-72<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Georgeon2009&lt;abbr_class=&quot;abbr&quot;_title=&quot;page&quot;&gt;p.&lt;\/abbr&gt;&amp;nbsp;8,_&lt;span_class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;abbr_class=&quot;abbr_&quot;_title=&quot;paragraphe(s)&quot;_&gt;\u00a7&lt;\/abbr&gt;&amp;nbsp;4&lt;\/span&gt;-346\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#Georgeon2009\">Georgeon 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a08,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"paragraphe(s)\">\u00a7<\/abbr>\u00a04<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Georgeon2009&lt;abbr_class=&quot;abbr&quot;_title=&quot;page&quot;&gt;p.&lt;\/abbr&gt;&amp;nbsp;8,_&lt;span_class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;abbr_class=&quot;abbr_&quot;_title=&quot;paragraphe(s)&quot;_&gt;\u00a7&lt;\/abbr&gt;&amp;nbsp;5&lt;\/span&gt;-348\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#Georgeon2009\">Georgeon 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a08,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"paragraphe(s)\">\u00a7<\/abbr>\u00a05<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Georgeon2009-349\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam#Georgeon2009\">Georgeon 2009<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-350\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Belkaid2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Akram_Belkaid2016\" class=\"ouvrage\">Akram Belkaid, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/orientxxi.info\/mots-d-islam-22\/ramadan,1359\" rel=\"nofollow\"><cite>Ramadan<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Forientxxi.info%2Fmots-d-islam-22%2Framadan%2C1359\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">OrientXXI<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-06-06\" data-sort-value=\"2016-06-06\">6 juin 2016<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-neal-351\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Neal Robinson,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Islam: A Concise Introduction<\/span><\/i>, \u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Curzon Press<\/span>, Londres, 1996.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-352\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"de)2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"LACHHEB_Mona_(sous_la_direction_de)2012\" class=\"ouvrage\">LACHHEB Mona (sous la direction\u00a0<span class=\"nom_auteur\">de)<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Penser le corps au Maghreb<\/cite>, KARTHALA Editions,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-09-14\" data-sort-value=\"2012-09-14\">14 septembre 2012<\/time>, 288\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8111-0730-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8111-0730-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-8111-0730-7<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=eFY7gdvi5CwC&amp;pg=PA35&amp;q=fitra\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DeFY7gdvi5CwC%26pg%3DPA35%26q%3Dfitra\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:7-354\"><span class=\"reference-text\">M.Y, \u00ab\u00a0circoncision, excision\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0167.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:14-355\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.marianne.net\/martinegozlan\/Tunisie-le-cyclone-salafiste-appelle-a-l-excision_a34.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Tunisie\u00a0: le \u00ab\u00a0cyclone salafiste\u00a0\u00bb appelle \u00e0 l&rsquo;excision<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.marianne.net%2Fmartinegozlan%2FTunisie-le-cyclone-salafiste-appelle-a-l-excision_a34.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Marianne<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-11-19\" data-sort-value=\"2015-11-19\">19 novembre 2015<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-356\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Couchard2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fran\u00e7oise_Couchard2003\" class=\"ouvrage\">Fran\u00e7oise\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Couchard<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;excision<\/cite>,\u00a0<a title=\"Presses universitaires de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Presses_universitaires_de_France\">PUF<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a title=\"Que sais-je ?\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Que_sais-je_%3F\">Que sais-je\u00a0?<\/a>\u00a0n\u00b03686\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2003-10-10\" data-sort-value=\"2003-10-10\">10 octobre 2003<\/time>, 80\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-13-061485-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-13-061485-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-13-061485-2<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=BLwJCwAAQBAJ&amp;pg=PT2&amp;dq=excision+islam\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DBLwJCwAAQBAJ%26pg%3DPT2%26dq%3Dexcision%2Bislam\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-359\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Tchicaya-OboaKouvouamaMissi\u00e92014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"R\u00e9gine_Tchicaya-OboaAbel_KouvouamaJean-Pierre_Missi\u00e92014\" class=\"ouvrage\">R\u00e9gine\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tchicaya-Oboa<\/span>, Abel\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Kouvouama<\/span>\u00a0et Jean-Pierre\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Missi\u00e9<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Soci\u00e9t\u00e9s en mutation dans l&rsquo;Afrique contemporaine\u00a0: dynamiques locales, dynamiques globales<\/cite>, Paris, KARTHALA Editions,\u00a0<time>2014<\/time>, 544\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8111-1180-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8111-1180-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-8111-1180-9<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=366yAwAAQBAJ&amp;pg=PA129&amp;q=%22pression+de%22\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3D366yAwAAQBAJ%26pg%3DPA129%26q%3D%2522pression%2Bde%2522\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-362\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2013\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Tunisie\u00a0: le parti islamiste au pouvoir se dit contre l&rsquo;excision des filles<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Lepoint.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-03-15\" data-sort-value=\"2013-03-15\">15 mars 2013<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lepoint.fr\/societe\/tunisie-le-parti-islamiste-au-pouvoir-se-dit-contre-l-excision-des-filles-15-03-2013-1640462_23.php\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lepoint.fr%2Fsociete%2Ftunisie-le-parti-islamiste-au-pouvoir-se-dit-contre-l-excision-des-filles-15-03-2013-1640462_23.php\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-363\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2013\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Un d\u00e9put\u00e9 tunisien critiqu\u00e9 pour avoir qualifi\u00e9 l&rsquo;excision d&rsquo;op\u00e9ration \u00ab\u00a0esth\u00e9tique\u00a0\u00bb<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Lemonde.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-03-11\" data-sort-value=\"2013-03-11\">11 mars 2013<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/tunisie\/article\/2013\/03\/11\/un-depute-tunisien-critique-pour-avoir-qualifie-l-excision-d-operation-esthetique_1846106_1466522.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Ftunisie%2Farticle%2F2013%2F03%2F11%2Fun-depute-tunisien-critique-pour-avoir-qualifie-l-excision-d-operation-esthetique_1846106_1466522.html\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-364\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Kouassi2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Marcel_Kouassi2016\" class=\"ouvrage\">Marcel\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Kouassi<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Bio\u00e9thique et excision en Afrique<\/cite>, Saint-Denis, Connaissances et Savoirs,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-02-19\" data-sort-value=\"2016-02-19\">19 f\u00e9vrier 2016<\/time>, 331\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7539-0271-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7539-0271-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-7539-0271-8<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=QpZ5CwAAQBAJ\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DQpZ5CwAAQBAJ\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a043<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:12-365\"><span class=\"reference-text\">M.H. Benkheira, \u00ab\u00a0Alimentation\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a039 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:114-366\"><span class=\"reference-text\">Encyclopedia of the Quran, vol 2, \u00ab\u00a0Food and drink\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:08-367\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lemondedesreligions.fr\/une\/le-marche-halal-est-une-invention-de-la-mondialisation-06-01-2017-6067_115.php\" rel=\"nofollow\"><cite>\u00abLe march\u00e9 halal est une invention de la mondialisation\u00bb<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lemondedesreligions.fr%2Fune%2Fle-marche-halal-est-une-invention-de-la-mondialisation-06-01-2017-6067_115.php\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">lemondedesreligions.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-02-16\" data-sort-value=\"2018-02-16\">16 f\u00e9vrier 2018<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-368\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Arsever2017\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sylvie_Arsever2017\" class=\"ouvrage\">Sylvie Arsever, \u00ab\u00a0<cite>Le jour o\u00f9 le march\u00e9 a invent\u00e9 le halal<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Le Temps (quotidien suisse)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Temps_(quotidien_suisse)\">Le Temps<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-01-31\" data-sort-value=\"2017-01-31\">31 janvier 2017<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.letemps.ch\/societe\/jour-marche-invente-halal\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.letemps.ch%2Fsociete%2Fjour-marche-invente-halal\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-02-16\" data-sort-value=\"2018-02-16\">16 f\u00e9vrier 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bergeaud-Blackler201609-369\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lesechos.fr\/28\/09\/2016\/lesechos.fr\/0211328768510_f--bergeaud-blackler-----la-poule-aux-oeufs-d-or-halal-montre-sa-tete-a-chaque-presidentielle--.htm\" rel=\"nofollow\">F. Bergeaud-Blackler\u00a0: \u00ab\u00a0La poule aux \u0153ufs d&rsquo;or halal montre sa t\u00eate \u00e0 chaque pr\u00e9sidentielle\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lesechos.fr%2F28%2F09%2F2016%2Flesechos.fr%2F0211328768510_f--bergeaud-blackler-----la-poule-aux-oeufs-d-or-halal-montre-sa-tete-a-chaque-presidentielle--.htm\">archive<\/a>]<\/small>, lesechos.fr, 28 septembre 2016.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-lhar-371\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Pousson-Petit2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jacqueline_Pousson-Petit2009\" class=\"ouvrage\">Jacqueline Pousson-Petit,\u00a0<cite class=\"italique\">Les droits maghr\u00e9bins des personnes et de la famille \u00e0 l&rsquo;\u00e9preuve du droit fran\u00e7ais<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions L'Harmattan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_L%27Harmattan\">\u00c9ditions L&rsquo;Harmattan<\/a>,\u00a0<time>2009<\/time>, 531\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2296090435\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2296090435\"><span class=\"nowrap\">2296090435<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=MG-Qgf6VmI4C&amp;pg=PA285\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DMG-Qgf6VmI4C%26pg%3DPA285\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0285<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:211-372\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/idees\/article\/2012\/03\/20\/le-halal-symbole-de-fracture-identitaire_1672704_3232.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Le halal, symbole de fracture identitaire\u00a0?<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fidees%2Farticle%2F2012%2F03%2F20%2Fle-halal-symbole-de-fracture-identitaire_1672704_3232.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Le Monde.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-02-17\" data-sort-value=\"2018-02-17\">17 f\u00e9vrier 2018<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-373\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : fran\u00e7ais\">(fr)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=LbVffEtw87QC&amp;pg=PA67&amp;dq=false#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Charles Schneider,\u00a0<i>Calendrier perp\u00e9tuel d\u00e8s l&rsquo;an un<\/i>, \u00e9d. Publibook, 2008,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a067<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DLbVffEtw87QC%26pg%3DPA67%26dq%3Dfalse%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:47-374\"><span class=\"reference-text\">F. D\u00e9roche, \u00ab\u00a0Calendrier\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">144-145<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-375\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Maulion_-_Sous_la_direction_de_Xavier_Raufer2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fabrice_Maulion_-_Sous_la_direction_de_Xavier_Raufer2004\" class=\"ouvrage\">Fabrice Maulion &#8211; Sous la direction de Xavier Raufer,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;organisation des fr\u00e8res musulmans\u00a0: \u00e9volution historique, cartographie et \u00e9l\u00e9ments d&rsquo;une typologie<\/cite>, Paris, Universit\u00e9 Panth\u00e9on-Assas &#8211; Paris II &#8211; D\u00e9partement de Recherche sur les Menaces Criminelles Contemporaines,\u00a0<time>2004<\/time>, 337\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.drmcc.org\/IMG\/pdf\/41e653082a706.pdf\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.drmcc.org%2FIMG%2Fpdf%2F41e653082a706.pdf\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0121<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-376\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.metronews.fr\/info\/ramadan-2015-une-date-toujours-aussi-controversee\/mofb!rFvgt0SQF8Vo\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Ramadan 2015\u00a0: une date toujours aussi controvers\u00e9e<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.metronews.fr%2Finfo%2Framadan-2015-une-date-toujours-aussi-controversee%2Fmofb!rFvgt0SQF8Vo%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">metronews.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-11-28\" data-sort-value=\"2015-11-28\">28 novembre 2015<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:011-377\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Larousse de la musique<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0791<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:116-378\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.francemusique.fr\/emission\/le-dossier-du-jour\/2015-2016\/quelle-est-la-place-de-la-musique-dans-l-islam-12-07-2015-07-12\" rel=\"nofollow\"><cite>Quelle est la place de la musique dans l&rsquo;Islam\u00a0?<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.francemusique.fr%2Femission%2Fle-dossier-du-jour%2F2015-2016%2Fquelle-est-la-place-de-la-musique-dans-l-islam-12-07-2015-07-12\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">France Musique<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-02-13\" data-sort-value=\"2016-02-13\">13 f\u00e9vrier 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:02-379\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Larousse de la musique<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0791<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-380\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Velasco-Pufleau2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Luis_Velasco-Pufleau2015\" class=\"ouvrage\">Luis\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Velasco-Pufleau<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Apr\u00e8s les attaques terroristes de l\u2019\u00c9tat islamique \u00e0 Paris. Enqu\u00eate sur les rapports entre musique, propagande et violence arm\u00e9e<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Transposition. Musique et Sciences Sociales<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a05,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-09-15\" data-sort-value=\"2015-09-15\">15 septembre 2015<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/2110-6134\" rel=\"nofollow\">2110-6134<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/transposition.1327\" rel=\"nofollow\">10.4000\/transposition.1327<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/journals.openedition.org\/transposition\/1327\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Ftransposition%2F1327\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-04-24\" data-sort-value=\"2019-04-24\">24 avril 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:213-381\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Velasco_Pufleau2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Luis_Velasco_Pufleau2015\" class=\"ouvrage\">Luis\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Velasco Pufleau<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Apr\u00e8s les attaques terroristes de l\u2019\u00c9tat islamique \u00e0 Paris. Enqu\u00eate sur les rapports entre musique, propagande et violence arm\u00e9e<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Transposition. Musique et Sciences sociales<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-09-15\" data-sort-value=\"2015-09-15\">15 septembre 2015<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/2110-6134\" rel=\"nofollow\">2110-6134<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/transposition.1327\" rel=\"nofollow\">10.4000\/transposition.1327<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/transposition.revues.org\/1327\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ftransposition.revues.org%2F1327\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-02-14\" data-sort-value=\"2016-02-14\">14 f\u00e9vrier 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:48-382\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Velasco-Pufleau2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Luis_Velasco-Pufleau2015\" class=\"ouvrage\">Luis\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Velasco-Pufleau<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Apr\u00e8s les attaques terroristes de l\u2019\u00c9tat islamique \u00e0 Paris. Enqu\u00eate sur les rapports entre musique, propagande et violence arm\u00e9e<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Transposition. Musique et Sciences sociales<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-09-15\" data-sort-value=\"2015-09-15\">15 septembre 2015<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/2110-6134\" rel=\"nofollow\">2110-6134<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/transposition.1327\" rel=\"nofollow\">10.4000\/transposition.1327<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/transposition.revues.org\/1327\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ftransposition.revues.org%2F1327\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-10-28\" data-sort-value=\"2016-10-28\">28 octobre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-385\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.britannica.com\/EBchecked\/topic\/1355552\/flag-of-Tunisia\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Drapeau de la Tunisie\u00a0\u00bb (<i>Encyclop\u00e6dia Britannica<\/i>)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.britannica.com%2FEBchecked%2Ftopic%2F1355552%2Fflag-of-Tunisia\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-386\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Huda,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/islam.about.com\/library\/weekly\/aa060401a.htm\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Crescent Moon: Symbol of Islam?\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fislam.about.com%2Flibrary%2Fweekly%2Faa060401a.htm\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>About<\/i>, consult\u00e9 le 24.4.2009.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-387\"><span class=\"reference-text\">Nigel Wilson (2013). \u00ab\u00a0Byzantium\u00a0\u00bb.\u00a0<i>Encyclopedia of Ancient Greece<\/i>. Routledge.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0136.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:49-388\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Berger2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Pamela_Berger2012\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Pamela\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Berger<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Crescent on the Temple\u00a0: The Dome of the Rock as Image of the Ancient Jewish Sanctuary<\/cite>, Brill,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-06-07\" data-sort-value=\"2012-06-07\">7 juin 2012<\/time>, 393\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-90-04-23034-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-90-04-23034-7\"><span class=\"nowrap\">978-90-04-23034-7<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=JekyAQAAQBAJ&amp;pg=PA164\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DJekyAQAAQBAJ%26pg%3DPA164\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-389\"><span class=\"reference-text\">Franz Babinger (William C. Hickman Ed., Ralph Manheim Trans.),\u00a0<i>Mehmed the Conqueror and His Time<\/i>, Princeton University Press, 1992,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0108<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-391\"><span class=\"reference-text\">Malek Chebel,\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap italique\" title=\"opere citato (\u00ab dans l'ouvrage cit\u00e9 \u00bb)\">op. cit.<\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0143.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:50-392\"><span class=\"reference-text\">Y.P, \u00ab\u00a0Couleur\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2207,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0193.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-394\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=zg2y3e3kmXMC&amp;pg=PA159&amp;dq=false#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Carine Bourget,\u00a0<i>Coran et Tradition islamique dans la litt\u00e9rature maghr\u00e9bine<\/i>, \u00e9d. Karthala, 2002,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0159<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3Dzg2y3e3kmXMC%26pg%3DPA159%26dq%3Dfalse%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-395\"><span class=\"reference-text\">Jacques Keryell,\u00a0<i>Louis Massignon\u00a0: La gr\u00e2ce de Bagdad<\/i>, \u00e9d. Pierre Tequi, 2010,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a032.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-396\"><span class=\"reference-text\">Paul Alphand\u00e9ry,\u00a0<i>Revue de l&rsquo;histoire des religions, Volumes 99 \u00e0 100<\/i>, \u00e9d. Presses universitaires de France, 1929,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a05.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-398\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Pastoureau2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michel_Pastoureau2019\" class=\"ouvrage\">Michel\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Pastoureau<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Vert &#8211; Histoire d&rsquo;une couleur<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-05-29\" data-sort-value=\"2019-05-29\">29 mai 2019<\/time>, 248\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-143605-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-143605-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-143605-1<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=re6fDwAAQBAJ&amp;pg=PT2&amp;q=islam\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3Dre6fDwAAQBAJ%26pg%3DPT2%26q%3Dislam\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-399\"><span class=\"reference-text\">Wensinck, A. J. and Jomier, J., \u201cKa\u02bfba\u201d, in: Encyclop\u00e9die de l\u2019Islam.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-400\"><span class=\"reference-text\">et, en particulier, le mont du Temple\/Esplanade des mosqu\u00e9es\u00a0: Hasson I., \u00ab\u00a0The muslim view of Jerusalem\u00a0\u00bb, dans Joshua Prawer and Haggai Ben-Shammai (eds.),\u00a0<i>The History of Jerusalem The Early Muslim Period 638-1099<\/i>, Jerusalem &#8211; New York, 1996.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-401\"><span class=\"reference-text\">A Brief Guide to Islam: History, Faith and Politics: The Complete Introduction Front Cover Paul Grieve Hachette UK, 7 f\u00e9vrier 2013<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-402\"><span class=\"reference-text\">Fast Facts on the Middle East Conflict, Randall Price Harvest House Publishers, 2003<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:51-403\"><span class=\"reference-text\"><i>Encyclopedia of islam<\/i>, \u00ab\u00a0al-kuds\u00a0\u00bb, \u00a711,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0331 et suiv. trad. de l&rsquo;anglais<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-404\"><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0Harar Jugol, the Fortified Historic Town\u00a0\u00bb\u00a0<a class=\"external free\" href=\"http:\/\/whc.unesco.org\/en\/list\/1189\" rel=\"nofollow\">http:\/\/whc.unesco.org\/en\/list\/1189<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwhc.unesco.org%2Fen%2Flist%2F1189\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-405\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2006\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais britannique\">(en-GB)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<cite lang=\"en-gb\">Five new heritage sites in Africa<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en-gb\" lang=\"en-gb\">BBC News<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-07-13\" data-sort-value=\"2006-07-13\">13 juillet 2006<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/news.bbc.co.uk\/2\/hi\/africa\/5176110.stm\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fnews.bbc.co.uk%2F2%2Fhi%2Fafrica%2F5176110.stm\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-08-12\" data-sort-value=\"2018-08-12\">12 ao\u00fbt 2018<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-406\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Coulon2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_Coulon2013\" class=\"ouvrage\">Paul Coulon,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;\u00c9thiopie chr\u00e9tienne<\/cite>, Paris, \u00e9d. Karthala,\u00a0<time>2013<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=TnVASIL2UCAC&amp;pg=PA22\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DTnVASIL2UCAC%26pg%3DPA22\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a022<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:119-407\"><span class=\"reference-text\">Y. Porter,\u00a0<i>\u00ab\u00a0<\/i>Mosqu\u00e9e<i>\u00ab\u00a0, Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:62-408\"><span class=\"reference-text\">M.L. Boursin, \u00ab\u00a0\u00c0 l\u2019heure de la pri\u00e8re\u202f: entre pratiques et exp\u00e9rimentations\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Ethnologie fran\u00e7aise<\/i>\u00a02017\/4 (<abbr class=\"abbr\" title=\"Num\u00e9ro\">N<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0168), p. 623-636<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:63-409\"><span class=\"reference-text\">M.T Urvoy, \u00ab\u00a0Juifs, juda\u00efsme\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0458 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:118-410\"><span class=\"reference-text\">Encyclopedia of islam, art. \u00a0\u00bb Ahl al-Kitab\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0264 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-411\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Marcotte2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Roxanne_D._Marcotte2010\" class=\"ouvrage\">Roxanne D. Marcotte,\u00a0<cite class=\"italique\">Un islam, des islams\u00a0?<\/cite>, Paris, \u00e9d. L&rsquo;Harmattan,\u00a0<time>2010<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=NYDLWh477XUC&amp;pg=PA159\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DNYDLWh477XUC%26pg%3DPA159\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0159<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-414\"><span class=\"reference-text\">M.T Urvoy et E. Chaumont, \u00ab\u00a0Apostasie\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a063 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-415\"><span class=\"reference-text\">Dans l&rsquo;article \u00abIslam\u00bb de la\u00a0<a title=\"Grande Encyclop\u00e9die Larousse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grande_Encyclop%C3%A9die_Larousse\">Grande encyclop\u00e9die Larousse<\/a>,\u00a0<a title=\"Maxime Rodinson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maxime_Rodinson\">Maxime Rodinson<\/a>\u00a0explique que \u00ab\u00a0La communaut\u00e9 est entour\u00e9e de monoth\u00e9istes et d&rsquo;idol\u00e2tres. En principe, ces derniers sont seuls des \u00ab\u00a0infid\u00e8les\u00a0\u00bb (kuffar, sing. kafir). Ils commettent un crime abominable en refusant de rendre hommage au seul vrai Dieu. Ils doivent donc \u00eatre plac\u00e9s devant l&rsquo;alternative de le reconna\u00eetre ou d&rsquo;\u00eatre extermin\u00e9s\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-416\"><span class=\"reference-text\">F.M., \u00a0\u00bb Dhimma, dhimmi\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran<\/i>, 2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0215 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-417\"><span class=\"reference-text\">Gabriel Said Reynolds, review of The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World by John Andrew Morrow,\u00a0<i>First Things<\/i>, Briefly noted, February 2014, 240<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:111-418\"><span class=\"reference-text\">Massignon,\u00a0<i>La politique islamo-chr\u00e9tienne des scribes nestoriens de Deir Qunna \u00e0 la cour de Bagdad au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle de notre \u00e8re<\/i>, Opera Minora, Paris, 1969, I,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">250-257<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:04-419\"><span class=\"reference-text\">Jean-Michel MOUTON \u2013 Andrei POPESCU-BELIS, La fondation du monast\u00e8re SainteCatherine du Sina\u00ef selon deux documents de sa biblioth\u00e8que: codex Arabe 692 et rouleau Arabe 955 , Collectanea Christiana Orientalia 2 (2005),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">141-205<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-420\"><span class=\"reference-text\">Chr. Roucou, \u00ab\u00a0O\u00f9 en sont les relations entre catholiques et musulmans en France aujourd&rsquo;hui\u00a0?\u00a0\u00bb,\u00a0<i>\u00c9tudes<\/i>, 2014\/6 (juin),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">63-73<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-421\"><span class=\"reference-text\">M. Borrmans, \u00ab\u00a0O\u00f9 va le dialogue islamo-chr\u00e9tien\u00a0?\u00a0\u00bb,\u00a0<i>\u00c9tudes<\/i>, 2009\/2 (Tome 410),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">209-220<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-422\"><span class=\"reference-text\">Chr. Cervellon, \u00ab\u00a0Entretien avec R\u00e9mi Brague\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Philosophoire<\/i>, 2004\/1 (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a022),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">25-45<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-DdC_Femme-423\"><span class=\"reference-text\">D.G., \u00ab\u00a0Femme\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dictionnaire du Coran,\u00a0<\/i>2007, Paris,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0338 et suiv.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-424\"><span class=\"reference-text\">D. Powers, \u00ab\u00a0Le Coran et son environnement l\u00e9gal\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Coran des historiens,\u00a0<\/i>2019, t.1,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0636<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Arnaldez-426\"><span class=\"reference-text\">R. Arnaldez, \u00ab\u00a0Statut juridique et sociologique de la femme en Islam\u00a0\u00bb.\u00a0<i>Cahiers de civilisation m\u00e9di\u00e9vale<\/i>, 1977,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">131-143<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-427\"><span class=\"reference-text\">Jean-Paul\u00a0Roux,\u00a0<i>La femme dans l&rsquo;histoire et les mythes<\/i>, Fayard\u00a0\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782213650043\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782213650043\"><span class=\"nowrap\">9782213650043<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Ch\u00e9rif-428\"><span class=\"reference-text\">Ferjani\u00a0Mohamed Ch\u00e9rif, \u00ab\u00a0Islamisme et droits de la femme\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Confluences M\u00e9diterran\u00e9e<\/i>, 2006\/4 (<abbr class=\"abbr\" title=\"Num\u00e9ro\">N<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a059),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">75-88<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-429\"><span class=\"reference-text\">Badran, Margot. \u00ab\u00a0O\u00f9 en est le f\u00e9minisme islamique\u00a0?\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Critique internationale<\/i>, 46, 2010,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">25-44<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-430\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lacroix2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"St\u00e9phane_Lacroix2008\" class=\"ouvrage\">St\u00e9phane\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lacroix<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Les nouveaux intellectuels religieux saoudiens\u00a0: le Wahhabisme en question<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue des mondes musulmans et de la M\u00e9diterran\u00e9e<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0123,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-07-04\" data-sort-value=\"2008-07-04\">4 juillet 2008<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">141\u2013159<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/0997-1327\" rel=\"nofollow\">0997-1327<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/remmm.5423\" rel=\"nofollow\">10.4000\/remmm.5423<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/journals.openedition.org\/remmm\/5423\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fremmm%2F5423\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-22\" data-sort-value=\"2020-05-22\">22 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-431\"><span class=\"reference-text\"><i>\u00ab\u00a0Les hommes leur (c&rsquo;est-\u00e0-dire aux femmes) sont sup\u00e9rieurs d&rsquo;un degr\u00e9\u00a0\u00bb\u00a0<\/i>(2\/228)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-432\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nouvelobs.com\/en-partenariat-avec-books\/20120601.OBS7299\/l-islam-est-il-antisemite.html\" rel=\"nofollow\"><cite>L&rsquo;islam est-il antis\u00e9mite?<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nouvelobs.com%2Fen-partenariat-avec-books%2F20120601.OBS7299%2Fl-islam-est-il-antisemite.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">nouvelobs.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-08-01\" data-sort-value=\"2021-08-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0ao\u00fbt 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-433\"><span class=\"reference-text\">Richard Dawkins,\u00a0<i>Pour en finir avec Dieu<\/i>, \u00e9d. Robert Laffont, Paris, 2008.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-434\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.the-tls.co.uk\/\" rel=\"nofollow\"><cite>TLS &#8211; Times Literary Supplement<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.the-tls.co.uk%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">TLS<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-29\" data-sort-value=\"2019-12-29\">29 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-435\"><span class=\"reference-text\">Mohamed Talbi,\u00a0<i>Ma religion c&rsquo;est la libert\u00e9<\/i>, \u00e9d. Nirvana, Tunis, 2011,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0122.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-436\"><span class=\"reference-text\"><i>Dieu n&rsquo;est pas grand<\/i>, \u00e9d. Belfond, Paris, 2009.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-437\"><span class=\"reference-text\"><i>God is not Great<\/i>, Twelve, 2007,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0163.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-438\"><span class=\"reference-text\"><i>Ibid.<\/i><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Hamidullah_1998,_p._253-439\"><span class=\"reference-text\">Muhammad Hamidullah, \u00ab\u00a0Le Proph\u00e8te de l&rsquo;islam\u00a0\u00bb, \u00e9d. Al-Najah, 1998,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0253.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-440\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Amdouni2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Hassan_Amdouni2008\" class=\"ouvrage\">Hassan Amdouni,\u00a0<cite class=\"italique\">Les quatre califes<\/cite>, Al Qalam,\u00a0<time>2008<\/time>, 415\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-909469-07-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-909469-07-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-909469-07-2<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0177<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-441\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"'Ish\u00e2q2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ibn_'Ish\u00e2q2001\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0Ibn &lsquo;Ish\u00e2q (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Abdurrahm\u00e2n Badaw\u00ee),\u00a0<cite class=\"italique\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">Muhammad<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01, Beyrouth\/Paris, Al Bouraq,\u00a0<time>2001<\/time>, 654\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-84161-153-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-84161-153-1\"><span class=\"nowrap\">2-84161-153-1<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">5-6<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-442\"><span class=\"reference-text\">Muhammad Hamidullah,\u00a0<i>Le Proph\u00e8te de l&rsquo;islam<\/i>, \u00e9d. Al-Najah, 1998,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0254.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-444\"><span class=\"reference-text\">A propos des critiques faites \u00e0 la personnalit\u00e9 de Mahomet, l&rsquo;historien\u00a0<a title=\"Maxime Rodinson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maxime_Rodinson\">Maxime Rodinson<\/a>\u00a0explique dans l&rsquo;article \u00ab\u00a0Mahomet\u00a0\u00bb de la\u00a0<a title=\"Grande Encyclop\u00e9die Larousse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grande_Encyclop%C3%A9die_Larousse\">Grande encyclop\u00e9die Larousse<\/a>\u00a0que \u00ab\u00a0certains de ces actes nous paraissent atroces, et d&rsquo;autres hypocrites. Mais il faut tenir compte, pour les juger, des rudes m\u0153urs de l&rsquo;\u00e9poque et des sollicitations pernicieuses, mais permanentes, de la raison d&rsquo;Etat\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-445\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Rodinson1994\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Maxime_Rodinson1994\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Maxime Rodinson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maxime_Rodinson\">Maxime Rodinson<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Mahomet<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Essais\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1994<\/time>, 398\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-022033-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-022033-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-022033-0<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">261-271<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-446\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Rodinson1994\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Maxime_Rodinson1994\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Maxime Rodinson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maxime_Rodinson\">Maxime Rodinson<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Mahomet<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Essais\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1994<\/time>, 398\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-022033-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-022033-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-022033-0<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0268<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-447\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Amdouni2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Hassan_Amdouni2008\" class=\"ouvrage\">Hassan Amdouni,\u00a0<cite class=\"italique\">Les quatre califes<\/cite>, Paris, Al Qalam,\u00a0<time>2008<\/time>, 415\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-909469-07-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-909469-07-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-909469-07-2<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0240<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-448\"><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0Mahommedan law\u00a0\u00bb dans\u00a0<i>Encyclopedia Britannica<\/i>, vol. XVII (<abbr class=\"abbr\" lang=\"en\" title=\"Eleventh\">11th<\/abbr>\u00a0Ed.) New York, 1911,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0417.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-450\"><span class=\"reference-text\"><i>Violence et islam<\/i>, Adonis, entretiens avec Houria Abdelouahed, \u00e9ditions Seuil\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-128858-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-128858-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-128858-2<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a083.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-451\"><span class=\"reference-text\"><i>Violence et islam<\/i>, Adonis, entretiens avec Houria Abdelouahed, \u00e9ditions Seuil\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-128858-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-128858-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-128858-2<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a085.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-452\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"MostfaYoun\u00e8s2018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ali_MostfaMichel_Youn\u00e8s2018\" class=\"ouvrage\">Ali Mostfa et Michel Youn\u00e8s,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;islam au pluriel. Foi, pens\u00e9e et soci\u00e9t\u00e9<\/cite>, \u00e9ditions L&rsquo;Harmattan,\u00a0<time>2018<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=lMddDwAAQBAJ\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DlMddDwAAQBAJ\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a08<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Voir_aussi\">Voir aussi<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Categorie:Islam?uselang=fr\">Islam<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<li class=\"wiktionary\"><a class=\"extiw\" title=\"wikt:islam\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/islam\">islam<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur le\u00a0<span class=\"project\">Wiktionnaire<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"wikiversity\"><a class=\"extiw\" title=\"v:D\u00e9partement:Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikiversity.org\/wiki\/D%C3%A9partement:Islam\">Islam<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikiversity<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"wikisource\"><a class=\"extiw\" title=\"s:Portail:Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Portail:Islam\">Islam<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikisource<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"wikisource\"><a class=\"extiw\" title=\"s:Dictionnaire de th\u00e9ologie catholique\/MAHOM\u00c9TISME \u2013 Son d\u00e9veloppement g\u00e9n\u00e9ral. I. Les sources de l'Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Dictionnaire_de_th%C3%A9ologie_catholique\/MAHOM%C3%89TISME_%E2%80%93_Son_d%C3%A9veloppement_g%C3%A9n%C3%A9ral._I._Les_sources_de_l%27Islam\">Dictionnaire de th\u00e9ologie catholique sur l&rsquo;Islam (1927)<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikisource<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"wikinews\"><a class=\"extiw\" title=\"n:Cat\u00e9gorie:Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikinews.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Islam\">Islam<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikinews<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Avertissement<\/b>\u00a0:\u00a0<i>la bibliographie ci-dessous est propos\u00e9e \u00e0 titre indicatif. La litt\u00e9rature sur l&rsquo;islam \u00e9tant tr\u00e8s abondante, seuls quelques livres sont propos\u00e9s. Toutefois, ces livres n&rsquo;ont pas tous la m\u00eame valeur didactique et leur choix repose sur celui de plusieurs \u00e9diteurs de cet article. Leur pr\u00e9sence sur cette liste ne constitue pas un gage de qualit\u00e9.<\/i><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Ouvrages\">Ouvrages<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Reeber2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michel_Reeber2013\" class=\"ouvrage\">Michel Reeber,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;islam<\/cite>, Toulouse, Milan,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Les Essentiels\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2013<\/time>, 128\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7459-6324-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7459-6324-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-7459-6324-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0(pour une premi\u00e8re approche).<\/li>\n<li><span id=\"Balta2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_Balta2009\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Paul Balta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Balta\">Paul Balta<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;islam<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cavalier bleu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cavalier_bleu\">\u00c9ditions du Cavalier bleu<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Les id\u00e9es re\u00e7ues\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2009<\/time>, 127\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84670-236-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84670-236-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-84670-236-2<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0(\u00e9galement pour une premi\u00e8re approche).<\/li>\n<li><a title=\"Pierre Chavot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Chavot\">Pierre Chavot<\/a>,\u00a0<i>Le Dictionnaire de Dieu &#8211; 620 mots pour conna\u00eetre et comprendre le juda\u00efsme, le christianisme et l&rsquo;islam<\/i>, Dervy, 2023.<\/li>\n<li><span id=\"Amselle2017\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Loup_Amselle2017\" class=\"ouvrage\">Jean-Loup Amselle,\u00a0<cite class=\"italique\">Islams africains\u00a0: La pr\u00e9f\u00e9rence soufie<\/cite>, Lormont,\u00a0<a title=\"Le Bord de l'eau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Bord_de_l%27eau\">Le Bord de l&rsquo;eau<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Pour mieux comprendre\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-03-09\" data-sort-value=\"2017-03-09\">9 mars 2017<\/time>, 146\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-35687-518-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-35687-518-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-35687-518-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"de_Saint-Bon2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Henri_de_Saint-Bon2016\" class=\"ouvrage\">Henri de Saint-Bon,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;islam \u00e9clat\u00e9\u00a0: Ses multiples branches et ramifications des origines \u00e0 nos jours<\/cite>, Paris,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Salvator (\u00e9ditions)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salvator_(%C3%A9ditions)\">Salvator<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-11-24\" data-sort-value=\"2016-11-24\">24 novembre 2016<\/time>, 192\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7067-1440-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7067-1440-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-7067-1440-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Conesa2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Pierre_Conesa2016\" class=\"ouvrage\">Pierre Conesa (<abbr class=\"abbr\" title=\"pr\u00e9face\">pr\u00e9f.<\/abbr>\u00a0Hubert V\u00e9drine),\u00a0<cite class=\"italique\"><abbr class=\"abbr\" title=\"Docteur\">D<sup>r<\/sup><\/abbr>\u00a0Saoud et Mr. Djihad\u00a0: La diplomatie religieuse de l&rsquo;Arabie saoudite<\/cite>, Paris, Robert Lafont,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-08\" data-sort-value=\"2016-09-08\">8 septembre 2016<\/time>, 306\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-221-19564-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-221-19564-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-221-19564-2<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-221-19564-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-221-19564-7\"><span class=\"nowrap\">2-221-19564-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Mervin2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sabrina_Mervin2016\" class=\"ouvrage\">Sabrina Mervin,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de l&rsquo;islam\u00a0: Fondements et doctrines<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Champs Histoire\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-05-11\" data-sort-value=\"2016-05-11\">11 mai 2016<\/time>, 381\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-08-138659-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-08-138659-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-08-138659-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Sfeir2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Antoine_Sfeir2014\" class=\"ouvrage\">Antoine Sfeir,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;islam contre l&rsquo;islam\u00a0: L&rsquo;interminable guerre des sunnites et des chiites<\/cite>, Paris, Le Livre de Poche,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Biblio Essais\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-05-28\" data-sort-value=\"2014-05-28\">28 mai 2014<\/time>, 192\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-253-15654-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-253-15654-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-253-15654-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Arkoun2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mohammed_Arkoun2013\" class=\"ouvrage\">Mohammed Arkoun,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Islam<\/cite>, Paris, Jacques Grancher,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0ABC\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2013<\/time>, 368\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7339-1014-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7339-1014-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-7339-1014-6<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7339-1014-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7339-1014-0\"><span class=\"nowrap\">2-7339-1014-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"SourdelSourdel-Thomine2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Dominique_SourdelJanine_Sourdel-Thomine2013\" class=\"ouvrage\">Dominique Sourdel et Janine Sourdel-Thomine,\u00a0<cite class=\"italique\">Vocabulaire de l&rsquo;islam<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Presses universitaires de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Presses_universitaires_de_France\">PUF<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Que sais-je\u00a0?\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a03 653),\u00a0<time>2013<\/time>, 128\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-13-062768-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-13-062768-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-13-062768-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"de_Pr\u00e9mare2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alfred-Louis_de_Pr\u00e9mare2002\" class=\"ouvrage\">Alfred-Louis de Pr\u00e9mare,\u00a0<cite class=\"italique\">Les fondations de l&rsquo;islam\u00a0: entre \u00e9criture et histoire<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0L&rsquo;Univers historique\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2002<\/time>, 524\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-037494-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-037494-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-037494-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Gallez2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"\u00c9douard-Marie_Gallez2005\" class=\"ouvrage\"><a title=\"\u00c9douard-Marie Gallez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89douard-Marie_Gallez\">\u00c9douard-Marie Gallez<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le messie et son proph\u00e8te. Aux origines de l\u2019islam. Tome I\u00a0: De Qumran \u00e0 Muhammad<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_de_Paris\">\u00c9ditions de Paris<\/a>,\u00a0<time>2005<\/time>, 522\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-285162064-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-285162064-4\"><span class=\"nowrap\">978-285162064-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Gallez2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"\u00c9douard-Marie_Gallez2005\" class=\"ouvrage\">\u00c9douard-Marie Gallez,\u00a0<cite class=\"italique\">Le messie et son proph\u00e8te. Aux origines de l\u2019islam. Tome II\u00a0: Du Muhammad des Califes au Muhammad de l\u2019histoire<\/cite>, Paris, \u00c9ditions de Paris,\u00a0<time>2005<\/time>, 582\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-285162065-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-285162065-1\"><span class=\"nowrap\">978-285162065-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Filali-Ansary2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Abdou_Filali-Ansary2005\" class=\"ouvrage\">Abdou Filali-Ansary,\u00a0<cite class=\"italique\">R\u00e9former l&rsquo;islam\u00a0?\u00a0: Une introduction aux d\u00e9bats contemporains<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"La D\u00e9couverte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_D%C3%A9couverte\">La d\u00e9couverte<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Poches Sciences\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2005-09-01\" data-sort-value=\"2005-09-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0septembre 2005<\/time>, 284\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7071-4674-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7071-4674-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-7071-4674-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Schimmel2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Anne-Marie_Schimmel2000\" class=\"ouvrage\">Anne-Marie Schimmel,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;islam au f\u00e9minin\u00a0: La Femme dans la spiritualit\u00e9 musulmane<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">\u00c9ditions Albin Michel<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Spiritualit\u00e9s vivantes\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2000-05-03\" data-sort-value=\"2000-05-03\">3 mai 2000<\/time>, 219\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-226-10985-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-226-10985-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-226-10985-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Corbin1989\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Henri_Corbin1989\" class=\"ouvrage\">Henri Corbin,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de la philosophie islamique<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">Folio<\/a>,\u00a0<time>1989<\/time>, 558\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-032353-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-032353-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-032353-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"du_Pasquier1984\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Roger_du_Pasquier1984\" class=\"ouvrage\">Roger du Pasquier,\u00a0<cite class=\"italique\">D\u00e9couverte de l&rsquo;islam<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Points-Sagesse\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1984<\/time>, 177\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-006943-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-006943-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-006943-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Andr\u00e9_Boisard1979\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Marcel_Andr\u00e9_Boisard1979\" class=\"ouvrage\">Marcel Andr\u00e9 Boisard,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;humanisme de l&rsquo;islam<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">\u00c9ditions Albin Michel<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Pr\u00e9sence du monde arabe\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1979-05-16\" data-sort-value=\"1979-05-16\">16 mai 1979<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"troisi\u00e8me\">3<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>, 432\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-226-00800-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-226-00800-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-226-00800-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Schuon1976\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Frithjof_Schuon1976\" class=\"ouvrage\">Frithjof Schuon,\u00a0<cite class=\"italique\">Comprendre l&rsquo;islam<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Points-Sagesse\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1976<\/time>, 192\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-004514-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-004514-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-004514-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Charfi2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Abdelmajid_Charfi2004\" class=\"ouvrage\">Abdelmajid Charfi (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Andr\u00e9 Ferr\u00e9),\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;islam entre le message et l&rsquo;histoire<\/cite>, Albin,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0L&rsquo;islam des lumi\u00e8res\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2004-10-06\" data-sort-value=\"2004-10-06\">6 octobre 2004<\/time>, 229\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-226-15431-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-226-15431-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-226-15431-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"MestiriKhedimellah2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mohamed_MestiriMoussa_Khedimellah2006\" class=\"ouvrage\">Mohamed Mestiri et Moussa Khedimellah,\u00a0<cite class=\"italique\">Penser la modernit\u00e9 et l&rsquo;islam<\/cite>, Institut International de la pens\u00e9e Islamique (IIIT),\u00a0<time>2006<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-9524471-0-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-9524471-0-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-9524471-0-2<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Essais\">Essais<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"2010\" class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Le Coran<\/cite>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Abdallah Penot), Alif,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-03-01\" data-sort-value=\"2010-03-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mars 2010<\/time>, 600\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-908087-31-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-908087-31-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-908087-31-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span>\u00a0(pour un essai de traduction).<\/li>\n<li><span id=\"1980\" class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Le Coran<\/cite>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Denise Masson),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00c9ditions Gallimard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Folio classique\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1980-10-23\" data-sort-value=\"1980-10-23\">23 octobre 1980<\/time>, 1 233\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-037233-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-037233-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-037233-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span>\u00a0(\u00e9galement pour un essai de traduction).<\/li>\n<li><span id=\"1980\" class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Le Coran<\/cite>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Denise Masson),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a02,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00c9ditions Gallimard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Folio classique\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1980-10-23\" data-sort-value=\"1980-10-23\">23 octobre 1980<\/time>, 608\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-037234-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-037234-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-037234-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span>\u00a0(\u00e9galement pour un essai de traduction).<\/li>\n<li><span id=\"Leschi2017\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Didier_Leschi2017\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Didier Leschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Didier_Leschi\">Didier Leschi<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Mis\u00e8re(s) de l&rsquo;islam de France<\/cite>, Paris, cerf,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Actualit\u00e9\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-01-13\" data-sort-value=\"2017-01-13\">13 janvier 2017<\/time>, 164\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-204-11748-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-204-11748-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-204-11748-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Godard2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Bernard_Godard2015\" class=\"ouvrage\">Bernard Godard,\u00a0<cite class=\"italique\">La question musulmane en France\u00a0: Un \u00e9tat des lieux sans concessions<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Librairie Arth\u00e8me Fayard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Arth%C3%A8me_Fayard\">Fayard<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-02-18\" data-sort-value=\"2015-02-18\">18 f\u00e9vrier 2015<\/time>, 352\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-213-68248-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-213-68248-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-213-68248-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Kamrane2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ramine_Kamrane2013\" class=\"ouvrage\">Ramine Kamrane,\u00a0<cite class=\"italique\">Le probl\u00e8me th\u00e9ologico-politique de l&rsquo;islam. Le livre infaillible<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions L'Harmattan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_L%27Harmattan\">\u00c9ditions L&rsquo;Harmattan<\/a>,\u00a0<time>2013<\/time>, 116\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-336-00876-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-336-00876-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-336-00876-9<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=LNujAX1M7_AC&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DLNujAX1M7_AC%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Chebel2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Malek_Chebel2012\" class=\"ouvrage\">Malek Chebel,\u00a0<cite class=\"italique\">Manifeste pour un Islam des lumi\u00e8res\u00a0: 27 propositions pour r\u00e9former l&rsquo;Islam<\/cite>,\u00a0<a title=\"Librairie Arth\u00e8me Fayard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Arth%C3%A8me_Fayard\">Fayard<\/a>,\u00a0<time>2012<\/time>, 224\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-213-67699-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-213-67699-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-213-67699-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Kepel2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gilles_Kepel2015\" class=\"ouvrage\">Gilles Kepel,\u00a0<cite class=\"italique\">Les banlieues de l&rsquo;islam\u00a0: Naissance d&rsquo;une religion en France<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Points\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Points\">\u00c9ditions Points<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-02-03\" data-sort-value=\"2015-02-03\">3 f\u00e9vrier 2015<\/time>, 425\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7578-5345-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7578-5345-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-7578-5345-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Kepel2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gilles_Kepel2012\" class=\"ouvrage\">Gilles Kepel,\u00a0<cite class=\"italique\">Banlieues de la R\u00e9publique\u00a0: Soci\u00e9t\u00e9, politique et religion \u00e0 Clichy-sous-Bois et Montfermeil<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00c9ditions Gallimard<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-02-02\" data-sort-value=\"2012-02-02\">2 f\u00e9vrier 2012<\/time>, 544\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-013682-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-013682-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-013682-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Kepel2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gilles_Kepel2012\" class=\"ouvrage\">Gilles Kepel,\u00a0<cite class=\"italique\">Quatre vingt treize<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00c9ditions Gallimard<\/a>,\u00a0<time>2012<\/time>, 322\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-013432-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-013432-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-013432-8<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-07-013432-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-07-013432-6\"><span class=\"nowrap\">2-07-013432-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Roy2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Olivier_Roy2013\" class=\"ouvrage\">Olivier Roy,\u00a0<cite class=\"italique\">La la\u00efcit\u00e9 face \u00e0 l&rsquo;islam<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Librairie Arth\u00e8me Fayard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Arth%C3%A8me_Fayard\">Fayard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Pluriel\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-06-14\" data-sort-value=\"2013-06-14\">14 juin 2013<\/time>, 176\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8185-0372-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8185-0372-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-8185-0372-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Roy2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Olivier_Roy2008\" class=\"ouvrage\">Olivier Roy,\u00a0<cite class=\"italique\">La sainte ignorance\u00a0: Le temps de la religion sans culture<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0La couleur des id\u00e9es\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-10-09\" data-sort-value=\"2008-10-09\">9 octobre 2008<\/time>, 275\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-093266-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-093266-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-093266-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Roy2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Olivier_Roy2004\" class=\"ouvrage\">Olivier Roy,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;islam mondialis\u00e9<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Points essais\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2004-09-03\" data-sort-value=\"2004-09-03\">3 septembre 2004<\/time>, 240\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-067609-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-067609-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-067609-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"TauschKaroui2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Arno_TauschHichem_Karoui2011\" class=\"ouvrage\">Arno Tausch et Hichem Karoui,\u00a0<cite class=\"italique\">Les musulmans\u00a0: un cauchemar ou une force pour l&rsquo;Europe\u00a0?<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions L'Harmattan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_L%27Harmattan\">\u00c9ditions L&rsquo;Harmattan<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Histoires et Perspectives M\u00e9diterran\u00e9ennes\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2011<\/time>, 261\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-296-13980-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-296-13980-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-296-13980-0<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=D3bRR99Eb1oC&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DD3bRR99Eb1oC%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Orcel2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michel_Orcel2011\" class=\"ouvrage\">Michel Orcel,\u00a0<cite class=\"italique\">De la dignit\u00e9 de l&rsquo;islam\u00a0: R\u00e9futation de quelques th\u00e8ses de la nouvelle islamophobie chr\u00e9tienne<\/cite>, Montrouge,\u00a0<a title=\"Groupe Bayard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Bayard\">Bayard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Histoire des Religions\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2011<\/time>, 187\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-227-48221-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-227-48221-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-227-48221-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Salama2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ben_Salama2009\" class=\"ouvrage\">Ben Salama,\u00a0<cite class=\"italique\">Au Nom de l&rsquo;Islam\u00a0: Enqu\u00eate sur une religion instrumentalis\u00e9e<\/cite>, Paris, L&rsquo;Atelier,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Social \u00e9co\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2009<\/time>, 216\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7082-4058-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7082-4058-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-7082-4058-2<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=zVpD2VtpldAC&amp;pg=PA168&amp;dq=1979+gign+la+mecque\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DzVpD2VtpldAC%26pg%3DPA168%26dq%3D1979%2Bgign%2Bla%2Bmecque\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Geoffroy2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eric_Geoffroy2009\" class=\"ouvrage\">Eric Geoffroy,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;islam sera spirituel ou ne sera plus<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0La couleur des id\u00e9es\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2009<\/time>, 217\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-096972-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-096972-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-096972-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Saint-Prot2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Charles_Saint-Prot2008\" class=\"ouvrage\">Charles Saint-Prot,\u00a0<cite class=\"italique\">Islam\u00a0: l&rsquo;avenir de la Tradition entre r\u00e9volution et occidentalisation<\/cite>, Monaco\/Paris, Rocher,\u00a0<time>2008<\/time>, 618\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-268-06610-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-268-06610-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-268-06610-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Redissi2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Hamadi_Redissi2007\" class=\"ouvrage\">Hamadi Redissi,\u00a0<cite class=\"italique\">Le pacte du Nadjd ou comment l&rsquo;islam sectaire est devenu l&rsquo;islam<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>,\u00a0<time>2007<\/time>, 342\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-096081-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-096081-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-096081-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Barreau1991\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Claude_Barreau1991\" class=\"ouvrage\">Jean-Claude Barreau,\u00a0<cite class=\"italique\">De l&rsquo;islam en g\u00e9n\u00e9ral et du monde moderne en particulier<\/cite>, Belfond &#8211; Le Pr\u00e9 aux clercs,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Pamphlet\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1991<\/time>, 134\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7144-2740-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7144-2740-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-7144-2740-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Lewis2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Bernard_Lewis2005\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Bernard Lewis (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Denis-Armand Canal, Jacqueline Carnaud, Dominique F\u00e9rault, Odette Guitard, Tina Jolas, Denise Paulme et Rose Saint-James),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Islam<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00c9ditions Gallimard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Quarto\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2005<\/time>, 1 344\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-077426-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-077426-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-077426-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Hungtington2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Samuel_P._Hungtington2000\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Samuel P. Hungtington,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Le choc des civilisations<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Odile Jacob\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Odile_Jacob\">\u00c9ditions Odile Jacob<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Poche\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2000-04-22\" data-sort-value=\"2000-04-22\">22 avril 2000<\/time>, 545\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7381-0839-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7381-0839-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-7381-0839-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Richard_Bowen2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"John_Richard_Bowen2014\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0John Richard Bowen (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais par Patrick Savidan),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">L&rsquo;islam, un ennemi id\u00e9al<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">\u00c9ditions Albin Michel<\/a>,\u00a0<time>2014<\/time>, 120\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-226-25480-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-226-25480-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-226-25480-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Richard_Bowen2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"John_Richard_Bowen2011\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0John Richard Bowen (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais par Fr\u00e9d\u00e9ric Sarter),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">L&rsquo;Islam \u00e0 la fran\u00e7aise<\/cite>, Issy-les-Moulineaux, Steinkis,\u00a0<time>2011<\/time>, 382\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/979-10-90090-04-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/979-10-90090-04-0\"><span class=\"nowrap\">979-10-90090-04-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li>Tausch, Arno (2023). Political Islam and Religiously Motivated Political Extremism. SpringerBriefs in Political Science. Springer, Cham.\u00a0<a class=\"external free\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-3-031-24854-2_2\" rel=\"nofollow\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-3-031-24854-2_2<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.1007%2F978-3-031-24854-2_2\">archive<\/a>]<\/small>, Published 16 February 2023, Print\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-031-24853-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-031-24853-5\"><span class=\"nowrap\">978-3-031-24853-5<\/span><\/a>)<\/small>; open access:\u00a0<a class=\"external free\" href=\"https:\/\/link.springer.com\/book\/10.1007\/978-3-031-24854-2\" rel=\"nofollow\">https:\/\/link.springer.com\/book\/10.1007\/978-3-031-24854-2<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Flink.springer.com%2Fbook%2F10.1007%2F978-3-031-24854-2\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><span id=\"Tausch2023\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Arno_Tausch2023\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Arno Tausch (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Political Islam and Religiously Motivated Political Extremism. SpringerBriefs in Political Science. open access\u00a0: https\u00a0: \/\/link.springer.com\/book\/10.1007\/978-3-031-24854-2<\/cite>, Springer, Cham,\u00a0<time>2023<\/time>, 88\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-031-24853-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-031-24853-5\"><span class=\"nowrap\">978-3-031-24853-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Filmographie\">Filmographie<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>1977\u00a0:\u00a0<a title=\"Moustapha Akkad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moustapha_Akkad\">Moustapha Akkad<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Le Message (film)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Message_(film)\">Le Message<\/a><\/i>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Articles_connexes\">Articles connexes<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"noprint boite-grise boite-a-droite\" style=\"text-align: justify;\">\n<div><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Circle-icons-frames.svg\/60px-Circle-icons-frames.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Circle-icons-frames.svg\/120px-Circle-icons-frames.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/div>\n<div>Une\u00a0<a title=\"Aide:Cat\u00e9gorie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Cat%C3%A9gorie\">cat\u00e9gorie<\/a>\u00a0est consacr\u00e9e \u00e0 ce sujet\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Cat\u00e9gorie:Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Islam\">Islam<\/a><\/i>.<\/div>\n<div>\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<table class=\"infobox_v2 infobox infobox--frwiki noarchive\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<div class=\"center\"><a title=\"Nombre de musulmans par pays\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nombre_de_musulmans_par_pays\">Islam par pays<\/a><\/div>\n<hr \/>\n<div class=\"NavFrame\" title=\"\" data-boite-deroulante-derouler=\"[afficher]\" data-boite-deroulante-enrouler=\"[masquer]\">\n<p><a class=\"NavToggle\">[afficher]<\/a><\/p>\n<div class=\"NavHead\"><span class=\"petites_capitales\"><b><a title=\"Islam en Afrique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam_en_Afrique\">Islam en Afrique<\/a><\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"NavEnd\">\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"NavFrame\" title=\"\" data-boite-deroulante-derouler=\"[afficher]\" data-boite-deroulante-enrouler=\"[masquer]\">\n<p><a class=\"NavToggle\">[afficher]<\/a><\/p>\n<div class=\"NavHead\"><span class=\"petites_capitales\"><b><a title=\"Islam en Asie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam_en_Asie\">Islam en Asie<\/a><\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"NavEnd\">\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"NavFrame\" title=\"\" data-boite-deroulante-derouler=\"[afficher]\" data-boite-deroulante-enrouler=\"[masquer]\">\n<p><a class=\"NavToggle\">[afficher]<\/a><\/p>\n<div class=\"NavHead\"><span class=\"petites_capitales\"><b><a title=\"Islam en Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam_en_Europe\">Islam en Europe<\/a><\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"NavEnd\">\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"NavFrame\" title=\"\" data-boite-deroulante-derouler=\"[afficher]\" data-boite-deroulante-enrouler=\"[masquer]\">\n<p><a class=\"NavToggle\">[afficher]<\/a><\/p>\n<div class=\"NavHead\"><span class=\"petites_capitales\"><b><a class=\"new\" title=\"Islam en Am\u00e9rique (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Islam_en_Am%C3%A9rique&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Islam en Am\u00e9rique<\/a><\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"NavEnd\">\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"NavFrame\" title=\"\" data-boite-deroulante-derouler=\"[afficher]\" data-boite-deroulante-enrouler=\"[masquer]\">\n<p><a class=\"NavToggle\">[afficher]<\/a><\/p>\n<div class=\"NavHead\"><span class=\"petites_capitales\"><b>Islam en Oc\u00e9anie<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"NavEnd\">\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Islam en France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam_en_France\">Islam en France<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Islam en Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam_en_Europe\">Islam en Europe<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Islam europ\u00e9en (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Islam_europ%C3%A9en&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Islam europ\u00e9en<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:European Islam\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/European_Islam\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0European Islam\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Religion dans l'Union europ\u00e9enne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion_dans_l%27Union_europ%C3%A9enne\">Religion dans l&rsquo;Union europ\u00e9enne<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Islam en Afrique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam_en_Afrique\">Islam en Afrique<\/a>,\u00a0<a title=\"Islam en Asie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam_en_Asie\">en Asie<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Islam en Am\u00e9rique (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Islam_en_Am%C3%A9rique&amp;action=edit&amp;redlink=1\">en Am\u00e9rique<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Islam in the Americas\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Islam_in_the_Americas\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Islam in the Americas\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Islam en Oc\u00e9anie (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Islam_en_Oc%C3%A9anie&amp;action=edit&amp;redlink=1\">en Oc\u00e9anie<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Islam in Oceania\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Islam_in_Oceania\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Islam in Oceania\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Nombre de musulmans par pays\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nombre_de_musulmans_par_pays\">Nombre de musulmans par pays<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Civilisation islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Civilisation_islamique\">Civilisation islamique<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Sciences arabes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sciences_arabes\">Sciences arabes<\/a>\u00a0(en terres d&rsquo;islam)<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Syst\u00e8me juridique islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_juridique_islamique\">Syst\u00e8me juridique islamique<\/a>\u00a0(droit musulman),\u00a0<a title=\"Jurisprudence islamique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jurisprudence_islamique\">Jurisprudence islamique<\/a>,\u00a0<a title=\"Madhhab\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madhhab\">Madhhab<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Islam politique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam_politique\">Islam politique<\/a>,\u00a0<a title=\"Oumma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oumma\">Oumma<\/a>,\u00a0<a title=\"Islamisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islamisme\">Islamisme<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Courants de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Courants_de_l%27islam\">Courants de l&rsquo;islam<\/a>,\u00a0<a title=\"Wahhabisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wahhabisme\">Wahhabisme<\/a>,\u00a0<a title=\"Salafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme\">Salafisme<\/a>\u2026<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Qutbisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qutbisme\">Qutbisme<\/a>,\u00a0<a title=\"Djihadisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Djihadisme\">Djihadisme<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Critique de l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Critique_de_l%27islam\">Critique de l&rsquo;islam<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Miracles scientifiques du Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miracles_scientifiques_du_Coran\">Miracles scientifiques du Coran<\/a>\u00a0(concordisme islamique)<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a class=\"new\" title=\"Superstitions dans les soci\u00e9t\u00e9s musulmanes (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Superstitions_dans_les_soci%C3%A9t%C3%A9s_musulmanes&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Superstitions dans les soci\u00e9t\u00e9s musulmanes<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Superstitions in Muslim societies\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Superstitions_in_Muslim_societies\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Superstitions in Muslim societies\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : La\u00a0Kaaba, dans la\u00a0Mosqu\u00e9e al-Har\u00e2m, \u00e0\u00a0La Mecque\u00a0en\u00a0Arabie saoudite, le plus sacr\u00e9 des\u00a0lieux saints de l&rsquo;islam. &nbsp; Islam L&rsquo;islam\u00a0(en\u00a0arabe\u00a0:\u00a0\u0627\u0644\u0652\u0625\u0650\u0633\u0652\u0644\u064e\u0627\u0645\u064f,\u00a0al-isl\u0101m, \u00ab\u00a0la soumission, l&rsquo;abandon [\u00e0 Dieu]\u00a0\u00bb) est une\u00a0religion abrahamique\u00a0qui s&rsquo;appuie sur le\u00a0dogme\u00a0du\u00a0monoth\u00e9isme\u00a0absolu (\u062a\u064e\u0648\u0652\u062d\u0650\u064a\u062f\u064f,\u00a0tawhid) et qui prend sa source dans le\u00a0Coran, tenu, par les adh\u00e9rents de l&rsquo;islam, pour la parole de\u00a0Dieu\u00a0(\u0627\u0644\u0644\u0647,\u00a0Allah)\u00a0r\u00e9v\u00e9l\u00e9e\u00a0au\u00a0VIIe\u00a0si\u00e8cle\u00a0en\u00a0Arabie\u00a0\u00e0\u00a0Mahomet\u00a0(\u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064f,\u00a0Muhammad), qui est consid\u00e9r\u00e9 par [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22895,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-22875","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22875","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22875"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22900,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22875\/revisions\/22900"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22895"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}