{"id":22551,"date":"2026-03-07T04:27:36","date_gmt":"2026-03-07T03:27:36","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=22551"},"modified":"2026-03-07T04:37:44","modified_gmt":"2026-03-07T03:37:44","slug":"biographie-3","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/biographie-3\/","title":{"rendered":"Biographie"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b>Hildegarde de Bingen<\/b>\u00a0(ou en\u00a0<a title=\"Allemand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allemand\">allemand<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-de\" lang=\"de\"><b>Hildegard von Bingen<\/b><\/span>), n\u00e9e en\u00a0<time class=\"bday\">1098<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<span class=\"lang-de\" lang=\"de\"><a title=\"Bermersheim vor der H\u00f6he\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bermersheim_vor_der_H%C3%B6he\">Bermersheim vor der H\u00f6he<\/a><\/span>\u00a0pr\u00e8s d&rsquo;<a title=\"Alzey\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alzey\">Alzey<\/a>\u00a0(<a title=\"Hesse rh\u00e9nane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hesse_rh%C3%A9nane\">Hesse rh\u00e9nane<\/a>) et morte le\u00a0<time class=\"nowrap dday\" datetime=\"1179-09-24\" data-sort-value=\"1179-09-24\">17 septembre 1179<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Abbaye de Rupertsberg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_de_Rupertsberg\">Rupertsberg<\/a>\u00a0(pr\u00e8s de\u00a0<a title=\"Bingen am Rhein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bingen_am_Rhein\">Bingen<\/a>), est une moniale\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"B\u00e9n\u00e9dictin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9n%C3%A9dictin\">b\u00e9n\u00e9dictine<\/a>\u00a0<a title=\"Allemands\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allemands\">allemande<\/a>, parfois d\u00e9nomm\u00e9e\u00a0<b>Hildegarde de Rupertsberg<\/b><sup id=\"cite_ref-:0_1-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:0-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle a d\u00e9velopp\u00e9 de nombreux talents, \u00e9tant \u00e0 la fois\u00a0<a title=\"Abbesse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbesse\">abbesse<\/a>,\u00a0<a title=\"Mystique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mystique\">mystique<\/a>, visionnaire,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Illustratrice\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Illustratrice\">illustratrice<\/a>,\u00a0<a title=\"Compositrice\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Compositrice\">compositrice<\/a>,\u00a0<a title=\"Po\u00e8te\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Po%C3%A8te\">po\u00e9tesse<\/a>, fondatrice et\u00a0<a title=\"Pr\u00e9dicateur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9dicateur\">pr\u00e9dicatrice<\/a>\u00a0<a title=\"Duch\u00e9 de Franconie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duch%C3%A9_de_Franconie\">franconienne<\/a>. Elle est aussi une figure marquante de l&rsquo;apog\u00e9e de la\u00a0<a title=\"M\u00e9decine m\u00e9di\u00e9vale dans l'Occident chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9decine_m%C3%A9di%C3%A9vale_dans_l%27Occident_chr%C3%A9tien\">m\u00e9decine monastique<\/a>\u00a0de la fin du\u00a0<a title=\"Haut Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haut_Moyen_%C3%82ge\">Haut Moyen \u00c2ge<\/a>, p\u00e9riode de transition vers le\u00a0<a title=\"Moyen \u00c2ge central\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge_central\">Moyen \u00c2ge central<\/a>\u00a0dans lequel se situe sa vie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e9clar\u00e9e\u00a0<a title=\"Bienheureux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bienheureux\">bienheureuse<\/a>\u00a0de l&rsquo;\u00c9glise catholique depuis le\u00a0<a title=\"XIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a><sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, elle est\u00a0<a title=\"Canonisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canonisation\">canonis\u00e9e<\/a>\u00a0et proclam\u00e9e\u00a0<a title=\"Docteur de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Docteur_de_l%27%C3%89glise\">docteur de l\u2019\u00c9glise<\/a>\u00a0par le pape\u00a0<a title=\"Beno\u00eet XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XVI\"><span class=\"nowrap\">Beno\u00eet\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><\/abbr><\/span><\/a>\u00a0en 2012<sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Biographie\">Biographie<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Enfance\">Enfance<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Rochuskapel_(Bingen),_alterbyld_Hildegard_fan_Bingen.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/75\/Rochuskapel_%28Bingen%29%2C_alterbyld_Hildegard_fan_Bingen.jpg\/250px-Rochuskapel_%28Bingen%29%2C_alterbyld_Hildegard_fan_Bingen.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/75\/Rochuskapel_%28Bingen%29%2C_alterbyld_Hildegard_fan_Bingen.jpg\/330px-Rochuskapel_%28Bingen%29%2C_alterbyld_Hildegard_fan_Bingen.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/75\/Rochuskapel_%28Bingen%29%2C_alterbyld_Hildegard_fan_Bingen.jpg\/500px-Rochuskapel_%28Bingen%29%2C_alterbyld_Hildegard_fan_Bingen.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"276\" data-file-width=\"1101\" data-file-height=\"1600\" \/><\/a><figcaption>Retable de la\u00a0<a title=\"Chapelle Saint-Roch de Bingen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chapelle_Saint-Roch_de_Bingen\">chapelle Saint-Roch de Bingen<\/a>,\u00a0<a title=\"Allemagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allemagne\">Allemagne<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hildegarde na\u00eet aux environs de 1098<sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:6_5-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:6-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle est la dixi\u00e8me enfant d&rsquo;une famille noble du\u00a0<a title=\"Palatinat du Rhin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palatinat_du_Rhin\">Palatinat<\/a>, et ses parents, Hildebert et Mechtilde (Mathilde), sont probablement issus du comt\u00e9 de Spanheim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0D\u00e8s sa naissance, elle fut vou\u00e9e par ses parents au service de Dieu.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0Hildegarde affirme avoir re\u00e7u les premi\u00e8res visions d\u00e8s sa petite enfance\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Dans la troisi\u00e8me ann\u00e9e de mon \u00e2ge j&rsquo;ai vu une telle lumi\u00e8re que mon \u00e2me en a \u00e9t\u00e9 \u00e9branl\u00e9e, mais \u00e0 cause de mon enfance je n&rsquo;ai rien pu en dire.\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:6_5-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:6-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Entr\u00e9e_en_vie_religieuse\"><span id=\"Entr.C3.A9e_en_vie_religieuse\"><\/span>Entr\u00e9e en vie religieuse<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0\u00c0 l\u2019\u00e2ge de huit ans, elle fut offerte \u00e0 l\u2019\u00e9tat religieux (selon la\u00a0<a title=\"R\u00e8gle de saint Beno\u00eet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A8gle_de_saint_Beno%C3%AEt\">r\u00e8gle de saint Beno\u00eet<\/a>, chap. 59<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-6\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) et, afin de recevoir une formation humaine et chr\u00e9tienne appropri\u00e9e, elle fut confi\u00e9e aux soins de la veuve consacr\u00e9e Uda de G\u00f6llheim, puis de\u00a0<a title=\"Jutta von Sponheim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jutta_von_Sponheim\">Jutta von Sponheim<\/a>\u00a0qui s\u2019\u00e9tait retir\u00e9e en cl\u00f4ture dans le monast\u00e8re b\u00e9n\u00e9dictin de\u00a0<a title=\"Abbaye de Disibodenberg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_de_Disibodenberg\">Disibodenberg<\/a>\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:7_7-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:7-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0sur la\u00a0<a title=\"Nahe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nahe\">Nahe<\/a>, affluent du\u00a0<a title=\"Rhin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rhin\">Rhin<\/a>, dans le\u00a0<a title=\"Dioc\u00e8se de Mayence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dioc%C3%A8se_de_Mayence\">dioc\u00e8se de Mayence<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vers l&rsquo;\u00e2ge de 14 ou 15 ans (la majorit\u00e9 \u00e9tant fix\u00e9e \u00e0 12 ans pour les filles<sup id=\"cite_ref-:6_5-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:6-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>), Hildegarde re\u00e7oit le voile des mains de l\u2019\u00e9v\u00eaque\u00a0<a title=\"Othon de Bamberg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Othon_de_Bamberg\">Othon de Bamberg<\/a>\u00a0qui, de 1112 \u00e0 1115, remplace l\u2019archev\u00eaque\u00a0<a title=\"Adalbert Ier de Sarrebruck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adalbert_Ier_de_Sarrebruck\">Adalbert de Mayence<\/a>, prisonnier de l&#8217;empereur\u00a0<a title=\"Henri V (empereur du Saint-Empire)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_V_(empereur_du_Saint-Empire)\"><span class=\"nowrap\">Henri\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\"><span class=\"romain\">V<\/span><\/abbr><\/span><\/a>. Selon la r\u00e8gle de saint Beno\u00eet, l\u2019accent est mis sur la pri\u00e8re et le travail manuel ou intellectuel, loin de l\u2019oisivet\u00e9 et de l\u2019asc\u00e9tisme excessif\u00a0: ce sont ces id\u00e9es que l\u2019on retrouve dans la correspondance d\u2019Hildegarde de Bingen<sup id=\"cite_ref-Gouguenheim1996SG14_8-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Gouguenheim1996SG14-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Abbesse_du_monast\u00e8re_b\u00e9n\u00e9dictin_de_Disibodenberg\"><span id=\"Abbesse_du_monast.C3.A8re_b.C3.A9n.C3.A9dictin_de_Disibodenberg\"><\/span>Abbesse du monast\u00e8re b\u00e9n\u00e9dictin de Disibodenberg<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Devenue\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Magistra (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Magistra&amp;action=edit&amp;redlink=1\">magistra<\/a><\/i>\u00a0(<a title=\"Prieur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prieur\">prieure<\/a>) de la communaut\u00e9, Hildegarde, \u00e0 la mort de m\u00e8re Judith (<a title=\"Jutta von Sponheim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jutta_von_Sponheim\">Jutta von Sponheim<\/a>) en\u00a0<a title=\"1136\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1136\">1136<\/a>, est \u00e9lue\u00a0<a title=\"Abbesse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbesse\">abbesse<\/a>\u00a0de Disibodenberg, \u00e0 l&rsquo;\u00e2ge de 38 ans. Elle gouverne d\u00e8s lors la partie r\u00e9serv\u00e9e aux moniales de ce monast\u00e8re double.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette particularit\u00e9 de l&rsquo;<a title=\"Abbaye de Disibodenberg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_de_Disibodenberg\">abbaye de Disibodenberg<\/a>, soumise \u00e0 la double autorit\u00e9 de l&rsquo;<a title=\"Abb\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abb%C3%A9\">abb\u00e9<\/a>\u00a0et de l&rsquo;abbesse, compliquera plus tard le transfert des moniales, rendu n\u00e9cessaire par l&rsquo;afflux des vocations, dans un autre lieu, Rupertsberg, au confluent du Rhin et de la\u00a0<a title=\"Nahe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nahe\">Nahe<\/a>, pr\u00e8s du petit port de\u00a0<a title=\"Bingen am Rhein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bingen_am_Rhein\">Bingen<\/a><sup id=\"cite_ref-:6_5-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:6-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Plan de l'abbaye de Disibodenberg.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Disibodenbergpln.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/Disibodenbergpln.jpg\/250px-Disibodenbergpln.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/Disibodenbergpln.jpg\/330px-Disibodenbergpln.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/Disibodenbergpln.jpg\/500px-Disibodenbergpln.jpg 2x\" alt=\"Plan de l'abbaye de Disibodenberg.\" width=\"189\" height=\"217\" data-file-width=\"1278\" data-file-height=\"1466\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Plan de l&rsquo;abbaye de Disibodenberg.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"L'abbaye en 1500, selon une reconstitution de 1996.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Disibodenberg_Rekonstruktion.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Disibodenberg_Rekonstruktion.jpg\/330px-Disibodenberg_Rekonstruktion.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Disibodenberg_Rekonstruktion.jpg\/500px-Disibodenberg_Rekonstruktion.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Disibodenberg_Rekonstruktion.jpg\/960px-Disibodenberg_Rekonstruktion.jpg 2x\" alt=\"L'abbaye en 1500, selon une reconstitution de 1996.\" width=\"316\" height=\"217\" data-file-width=\"1250\" data-file-height=\"858\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">L&rsquo;abbaye en 1500, selon une reconstitution de 1996.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vue de l'\u00e9glise de Disibodenberg en 1790. Collection v. Racknitz\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Disibodenberg_ruine_1790.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5b\/Disibodenberg_ruine_1790.jpg\/330px-Disibodenberg_ruine_1790.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5b\/Disibodenberg_ruine_1790.jpg\/500px-Disibodenberg_ruine_1790.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5b\/Disibodenberg_ruine_1790.jpg\/960px-Disibodenberg_ruine_1790.jpg 2x\" alt=\"Vue de l'\u00e9glise de Disibodenberg en 1790. Collection v. Racknitz\" width=\"288\" height=\"217\" data-file-width=\"2037\" data-file-height=\"1540\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vue de l&rsquo;\u00e9glise de Disibodenberg en 1790. Collection v. Racknitz<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vestiges du clo\u00eetre.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kloster_Disibodenberg_03.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Kloster_Disibodenberg_03.jpg\/330px-Kloster_Disibodenberg_03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Kloster_Disibodenberg_03.jpg\/500px-Kloster_Disibodenberg_03.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Kloster_Disibodenberg_03.jpg\/960px-Kloster_Disibodenberg_03.jpg 2x\" alt=\"Vestiges du clo\u00eetre.\" width=\"289\" height=\"217\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"768\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vestiges du clo\u00eetre.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vestiges du r\u00e9fectoire, construit \u00e0 partir de 1240.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kloster_Disibodenberg_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ac\/Kloster_Disibodenberg_02.jpg\/330px-Kloster_Disibodenberg_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ac\/Kloster_Disibodenberg_02.jpg\/500px-Kloster_Disibodenberg_02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ac\/Kloster_Disibodenberg_02.jpg\/960px-Kloster_Disibodenberg_02.jpg 2x\" alt=\"Vestiges du r\u00e9fectoire, construit \u00e0 partir de 1240.\" width=\"289\" height=\"217\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"768\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vestiges du r\u00e9fectoire, construit \u00e0 partir de 1240.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Fondation_et_voyages\">Fondation et voyages<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est entre 1147 et 1150 que Hildegarde fonde l&rsquo;<a title=\"Abbaye de Rupertsberg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_de_Rupertsberg\">abbaye de Rupertsberg<\/a>. Le monast\u00e8re devient c\u00e9l\u00e8bre pour la qualit\u00e9 de sa gestion et l\u2019harmonie qui y r\u00e8gne.\u00a0<a title=\"Guibert-Martin de Gembloux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guibert-Martin_de_Gembloux\">Guibert de Gembloux<\/a>, le dernier secr\u00e9taire d\u2019Hildegarde, ne tarit pas d\u2019\u00e9loges sur l\u2019incontestable r\u00e9ussite de ce monast\u00e8re mod\u00e8le<sup id=\"cite_ref-Gouguenheim1996SG22_9-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Gouguenheim1996SG22-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En 1165, elle fonde l&rsquo;<a title=\"Abbaye Sainte-Hildegarde d'Eibingen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_Sainte-Hildegarde_d%27Eibingen\">abbaye d&rsquo;Eibingen<\/a>, extension du pr\u00e9c\u00e9dent monast\u00e8re, sur la rive droite du Rhin, o\u00f9 s\u2019installent environ trente s\u0153urs<sup id=\"cite_ref-Gouguenheim1996SG23_10-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Gouguenheim1996SG23-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Abbesse des bords du Rhin, elle parcourt les routes de l\u2019Ouest de l\u2019Allemagne, voyageant non pas de son propre chef, mais pouss\u00e9e par les injonctions de Dieu au cours de ses visions. Elle entreprend ainsi quatre s\u00e9ries de voyages qui la m\u00e8nent d\u2019abord sur le Main, en 1158-1159, \u00e0 l\u2019\u00e2ge de soixante ans, puis en Lorraine l\u2019ann\u00e9e suivante, avant de traverser la\u00a0<a title=\"Rh\u00e9nanie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rh%C3%A9nanie\">Rh\u00e9nanie<\/a>\u00a0de 1161 \u00e0 1163. \u00c0 soixante-douze ans enfin, elle repart une derni\u00e8re fois visiter les villes et les clo\u00eetres de\u00a0<a title=\"Souabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Souabe\">Souabe<\/a>. Plusieurs grandes cit\u00e9s,\u00a0<a title=\"Cologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cologne\">Cologne<\/a>,\u00a0<a title=\"Tr\u00e8ves (Allemagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%A8ves_(Allemagne)\">Tr\u00e8ves<\/a>,\u00a0<a title=\"Metz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Metz\">Metz<\/a>,\u00a0<a title=\"Mayence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mayence\">Mayence<\/a>,\u00a0<a title=\"Wurtzbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wurtzbourg\">Wurtzbourg<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Bamberg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bamberg\">Bamberg<\/a>\u00a0re\u00e7oivent ainsi sa visite. Elle se rend \u00e9galement dans de nombreux monast\u00e8res et abbayes comme celle de\u00a0<a title=\"Graufthal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Graufthal\">Graufthal<\/a><sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle y tient en public des discours de proph\u00e9tesse reconnue tant par la hi\u00e9rarchie eccl\u00e9siastique que par les foules urbaines\u00a0; la proph\u00e9tie est chez elle ins\u00e9parable de la vision, la voix et la lumi\u00e8re divines lui parvenant simultan\u00e9ment. Elle s&#8217;emploie \u00e0 rappeler les voies de\u00a0<a title=\"Dieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu\">Dieu<\/a>\u00a0et \u00e0 lutter contre le\u00a0<a title=\"Catharisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catharisme\">catharisme<\/a>\u00a0par des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pr\u00e9dication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9dication\">pr\u00e9dications<\/a>\u00a0au clerg\u00e9 et au peuple. Dans la lutte contre les d\u00e9sordres, les injustices et les crimes, le combat, \u00e0 ses yeux, n\u00e9cessite un engagement actif. Quelques-uns de ses sermons ont \u00e9t\u00e9 conserv\u00e9s sous forme de lettres<sup id=\"cite_ref-Gouguenheim1996SG15-16_12-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Gouguenheim1996SG15-16-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ces voyages t\u00e9moignent de son succ\u00e8s, en m\u00eame temps qu\u2019ils contribuent \u00e0 le forger.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Visions_consign\u00e9es_dans_le_Scivias\"><span id=\"Visions_consign.C3.A9es_dans_le_Scivias\"><\/span>Visions consign\u00e9es dans le Scivias<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Scivias\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scivias\">Scivias<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hildegard-reading-and-writing_portrait.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/f\/f6\/Hildegard-reading-and-writing_portrait.jpg\" width=\"185\" height=\"247\" data-file-width=\"185\" data-file-height=\"247\" \/><\/a><figcaption>Portrait d&rsquo;Hildegarde recevant une vision<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0D\u00e9j\u00e0 au cours des ann\u00e9es o\u00f9 elle \u00e9tait\u00a0<i>magistra<\/i>\u00a0du monast\u00e8re Saint-Disibod, Hildegarde avait commenc\u00e9 \u00e0 dicter ses visions mystiques, qu\u2019elle avait depuis un certain temps, \u00e0 son conseiller spirituel, le moine Volmar, et \u00e0 sa secr\u00e9taire, une cons\u0153ur \u00e0 laquelle elle \u00e9tait tr\u00e8s attach\u00e9e Richardis de Strade. Comme cela est toujours le cas dans la vie des v\u00e9ritables mystiques, Hildegarde voulut se soumettre aussi \u00e0 l\u2019autorit\u00e9 de personnes sages pour discerner l\u2019origine de ses visions, craignant qu\u2019elles soient le fruit d\u2019illusions et qu\u2019elles ne viennent pas de Dieu. C&rsquo;est pourquoi elle s&rsquo;adressa \u00e0 la personne qui, \u00e0 l\u2019\u00e9poque, b\u00e9n\u00e9ficiait de la plus haute estime dans l\u2019\u00c9glise\u00a0:\u00a0<a title=\"Bernard de Clairvaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_de_Clairvaux\">Bernard de Clairvaux<\/a>.\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:7_7-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:7-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Par la suite, elle consignera les visions qu&rsquo;elle a depuis l&rsquo;enfance, dans le\u00a0<i><a title=\"Scivias\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scivias\">Scivias<\/a><\/i>\u00a0(du\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>sci vias Dei<\/i><\/span>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Connais les voies du Seigneur\u00a0\u00bb<\/span>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;approbation du pape\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_III\"><span class=\"nowrap\">Eug\u00e8ne\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\"><span class=\"romain\">III<\/span><\/abbr><\/span><\/a>\u00a0lors d&rsquo;un\u00a0<a title=\"Synode\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Synode\">synode<\/a>\u00a0r\u00e9uni \u00e0\u00a0<a title=\"Tr\u00e8ves (Allemagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%A8ves_(Allemagne)\">Tr\u00e8ves<\/a>\u00a0fin 1147 \u2013 d\u00e9but 1148, encourage Hildegarde \u00e0 poursuivre son activit\u00e9 litt\u00e9raire. Elle ach\u00e8ve le\u00a0<i>Scivias<\/i>, compos\u00e9 en 1151. Puis elle \u00e9crit le\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Liber vitae meritorum<\/span><\/i>\u00a0entre 1158 et 1163, et le\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><a title=\"Liber divinorum operum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liber_divinorum_operum\">Liber divinorum operum<\/a><\/span><\/i>\u00a0entre 1163 et 1174.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Pens\u00e9e_et_travaux\"><span id=\"Pens.C3.A9e_et_travaux\"><\/span>Pens\u00e9e et travaux<\/h2>\n<\/div>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" align=\"right\">\n<tbody>\n<tr align=\"center\">\n<td>\n<figure><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Meister_des_Hildegardis-Codex_001.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Meister_des_Hildegardis-Codex_001.jpg\/250px-Meister_des_Hildegardis-Codex_001.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Meister_des_Hildegardis-Codex_001.jpg\/330px-Meister_des_Hildegardis-Codex_001.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Meister_des_Hildegardis-Codex_001.jpg\/500px-Meister_des_Hildegardis-Codex_001.jpg 2x\" width=\"180\" height=\"232\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1287\" \/><\/a><figcaption>Miniature de la Premi\u00e8re\u00a0<span class=\"nowrap\">partie\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr><\/span>\u00a0; Troisi\u00e8me vision\u00a0: Dieu, le Cosmos, et l&rsquo;Humanit\u00e9.<\/figcaption><\/figure>\n<\/td>\n<td>\n<figure><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Meister_des_Hildegardis-Codex_002.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Meister_des_Hildegardis-Codex_002.jpg\/250px-Meister_des_Hildegardis-Codex_002.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Meister_des_Hildegardis-Codex_002.jpg\/330px-Meister_des_Hildegardis-Codex_002.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Meister_des_Hildegardis-Codex_002.jpg\/500px-Meister_des_Hildegardis-Codex_002.jpg 2x\" width=\"180\" height=\"231\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1283\" \/><\/a><figcaption>Miniature de la Deuxi\u00e8me\u00a0<span class=\"nowrap\">partie\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/span>\u00a0; Cinqui\u00e8me vision\u00a0: La Hi\u00e9rarchie de l&rsquo;\u00c9glise.<\/figcaption><\/figure>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr align=\"center\">\n<td colspan=\"2\"><small>Illustrations du\u00a0<i>Scivias<\/i>\u00a0d&rsquo;Hildegarde, manuscrit de 1165 \u00e0 l&rsquo;abbaye Sankt Hildegard d&rsquo;Eibingen.<\/small><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\">La plupart de ses \u00e9crits sont r\u00e9unis dans un grand livre (le\u00a0<i><a title=\"Codex de Wiesbaden\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Codex_de_Wiesbaden\">Riesencodex<\/a><\/i>) conserv\u00e9 \u00e0 la biblioth\u00e8que r\u00e9gionale de\u00a0<a title=\"Hesse (land)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hesse_(land)\">Hesse<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Wiesbaden\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wiesbaden\">Wiesbaden<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Allemagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allemagne\">Allemagne<\/a>.\u00a0<a title=\"Bernard de Clairvaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_de_Clairvaux\">Bernard de Clairvaux<\/a>\u00a0lui-m\u00eame lui a assur\u00e9 que ses visions \u00e9taient des\u00a0<a title=\"Gr\u00e2ce (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A2ce_(christianisme)\">gr\u00e2ces<\/a>\u00a0du ciel.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon\u00a0<a title=\"Jean-No\u00ebl Vuarnet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-No%C3%ABl_Vuarnet\">Jean-No\u00ebl Vuarnet<\/a>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0En dictant, Hildegarde, comme toutes ses futures \u00e9mules, croit et veut \u00ab\u00a0d\u00e9passer la condition d\u2019<a title=\"\u00c8ve\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%88ve\">\u00c8ve<\/a>\u00a0\u00bb.\u00a0<a title=\"Mystique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mystique\">Mystique<\/a>\u00a0militante et presque f\u00e9ministe, Hildegarde, visionnaire et po\u00e8te, veut voir et faire voir autant et plus que faire croire\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Mystique\">Mystique<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hildegard_von_Bingen_Liber_Divinorum_Operum.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Hildegard_von_Bingen_Liber_Divinorum_Operum.jpg\/250px-Hildegard_von_Bingen_Liber_Divinorum_Operum.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Hildegard_von_Bingen_Liber_Divinorum_Operum.jpg\/330px-Hildegard_von_Bingen_Liber_Divinorum_Operum.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Hildegard_von_Bingen_Liber_Divinorum_Operum.jpg\/500px-Hildegard_von_Bingen_Liber_Divinorum_Operum.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"280\" data-file-width=\"768\" data-file-height=\"1133\" \/><\/a><figcaption>La troisi\u00e8me vision du\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><a title=\"Liber divinorum operum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liber_divinorum_operum\">Liber Divinorum Operum<\/a><\/span><\/i>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Liber_divinorum_operum_simplicis_hominis\"><i>Liber divinorum operum simplicis hominis<\/i><\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i><a title=\"Liber divinorum operum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liber_divinorum_operum\">Liber divinorum operum<\/a><\/i>\u00a0<small>en latin<\/small>\u00a0ou le\u00a0<i>Livre des \u0153uvres divines\u00a0<small>en fran\u00e7ais<\/small><\/i>\u00a0est un m\u00e9lange de th\u00e9ologie et de\u00a0<a title=\"Philosophie naturelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophie_naturelle\">philosophie naturelle<\/a>, o\u00f9 elle expose ses id\u00e9es en visions cosmiques. L&rsquo;organisation de l&rsquo;univers et la nature de l&rsquo;Homme ont pour origine commune la cr\u00e9ation divine. Les deux ne peuvent \u00eatre s\u00e9par\u00e9s\u00a0: de grandeur diff\u00e9rente, ils ont \u00e9t\u00e9 construits selon les m\u00eames proportions. Un principe d&rsquo;analogie universelle fait de l&rsquo;Homme un petit monde dans le grand (<a title=\"Microcosme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Microcosme\">microcosme<\/a>\u00a0dans le\u00a0<a title=\"Macrocosme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Macrocosme\">macrocosme<\/a>). L&rsquo;Homme est le miroir du monde qu&rsquo;il refl\u00e8te par l&rsquo;organisation de son corps. Dans un de ses manuscrits, conserv\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Lucques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lucques\">Lucques<\/a>, on trouve la\u00a0<a title=\"Miniature (enluminure)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miniature_(enluminure)\">miniature<\/a>\u00a0ci-contre (ci-dessus dans la version de la page en mobile). Elle repr\u00e9sente un homme aux bras \u00e9tendus dans un cercle, recevant toutes les influences cosmiques. Ce dessin sera modernis\u00e9 par\u00a0<a title=\"L\u00e9onard de Vinci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9onard_de_Vinci\">L\u00e9onard de Vinci<\/a>\u00a0dans l&rsquo;<a title=\"Homme de Vitruve\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Homme_de_Vitruve\">Homme de Vitruve<\/a><sup id=\"cite_ref-Pernoud199687_14-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Pernoud199687-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hildegarde se livre \u00e0 une sorte d\u2019<a title=\"Ekphrasis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ekphrasis\">ekphrasis<\/a>\u00a0mentale. Dans cette ekphrasis, elle \u00e9crit ses visions telles qu\u2019elles lui apparaissent, en donnant sa voix \u00e0 celle de Dieu qui parle par elle\u00a0:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Tout ce que j\u2019ai \u00e9crit en effet lors de mes premi\u00e8res visions, tout le savoir que j\u2019ai acquis par la suite, c\u2019est aux myst\u00e8res des cieux que je le dois. Je l\u2019ai per\u00e7u en pleine conscience, dans un parfait \u00e9veil de mon corps. Ma vision, ce sont les yeux int\u00e9rieurs de mon esprit, et les oreilles int\u00e9rieures qui me l\u2019ont transmise [\u2026] Exclusivement, j\u2019exposais ce que m\u2019offraient les secrets du ciel. C\u2019est alors que je r\u00e9entendis la voix, qui, du ciel, m\u2019instruisait. Et elle disait\u00a0:\u00a0<i>\u00c9cris ce que je te dis\u00a0!<\/i>\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-le_15-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-le-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans ses dix visions du\u00a0<i><a title=\"Liber divinorum operum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liber_divinorum_operum\">Liber divinorum operum simplicis hominis<\/a><\/i>, Hildegarde dicte \u00e0\u00a0<a class=\"new\" title=\"Volmar (monk) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Volmar_(monk)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Volmar<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Volmar (monk)\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Volmar_(monk)\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Volmar_(monk)\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0ce qu\u2019elle entend et voit. Un dialogue se cr\u00e9e entre\u00a0<i>voir<\/i>\u00a0et\u00a0<i>voix<\/i>, et s\u2019offrent \u00e0 elle les \u0153uvres divines du Ciel\u00a0:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Je contemplai alors dans le secret de Dieu, au c\u0153ur des espaces a\u00e9riens du midi, une merveilleuse figure. Elle avait apparence humaine. La beaut\u00e9, la clart\u00e9 de son visage \u00e9taient telles que regarder le soleil e\u00fbt \u00e9t\u00e9 plus facile que regarder ce visage. Un large cercle d\u2019or ceignait la t\u00eate. Dans ce cercle, un deuxi\u00e8me visage, celui d\u2019un vieillard, dominait le premier visage\u00a0; son menton, sa barbe fr\u00f4laient le sommet du cr\u00e2ne. De chaque c\u00f4t\u00e9 du cou de la premi\u00e8re figure se d\u00e9tachait une aile\u2026\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-le_15-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-le-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La premi\u00e8re vision d\u2019Hildegarde, dans le Livre des \u0153uvres divines, est celle de la\u00a0<a title=\"Trinit\u00e9 (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trinit%C3%A9_(christianisme)\">Trinit\u00e9<\/a>, \u00e0 l\u2019origine de l\u2019univers et de l\u2019homme. L\u2019homme, \u00e0 l\u2019image du\u00a0<a title=\"Univers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Univers\">cosmos<\/a>, est une \u0153uvre divine<sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La troisi\u00e8me vision d&rsquo;Hildegarde met en \u0153uvre l&rsquo;univers o\u00f9 il y a sept plan\u00e8tes qui rayonnent sur l&rsquo;homme et sur les t\u00eates des animaux. Le vent du midi, le vent d&rsquo;ouest, le vent du nord et le vent du sud\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0maintiennent l&rsquo;\u00e9nergie de l&rsquo;univers tout entier et de l&rsquo;homme, qui rec\u00e8lent la totalit\u00e9 de la cr\u00e9ature\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:8_17-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:8-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Chacun des vents am\u00e8ne du bienfait ou des catastrophes tels que des inondations, des\u00a0<a title=\"Canicule\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canicule\">canicules<\/a>, du tonnerre, de la gr\u00eale, du froid et des \u00e9clairs. L&rsquo;homme les re\u00e7oit et s&rsquo;unit avec eux. La pens\u00e9e, la parole, l&rsquo;intention et la vie affective, les quatre \u00e9nergies de l&rsquo;homme, ressemblent aux quatre vents selon Hildegarde. Le vent du midi apporte de bonnes choses pour l&rsquo;esprit alors que le vent d&rsquo;ouest lui apporte de mauvaises choses. Le vent du nord est inutile puisqu&rsquo;il am\u00e8ne \u00e0 l&rsquo;humain les pens\u00e9es du bien et du mal<sup id=\"cite_ref-:8_17-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:8-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"M\u00e9decine_et_\u00e9tude_des_plantes\"><span id=\"M.C3.A9decine_et_.C3.A9tude_des_plantes\"><\/span>M\u00e9decine et \u00e9tude des plantes<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hildegarde de Bingen est consid\u00e9r\u00e9e comme la premi\u00e8re\u00a0<a title=\"Naturaliste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naturaliste\">naturaliste<\/a>\u00a0d&rsquo;Allemagne<sup id=\"cite_ref-:1_18-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:1-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Son double don de voyance et de gu\u00e9risseuse en fait l\u2019un des m\u00e9decins les plus renomm\u00e9s de son temps. Sa m\u00e9decine combine des \u00e9l\u00e9ments savants de grands auteurs et des ressources locales de m\u00e9decine populaire<sup id=\"cite_ref-:0_1-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:0-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Physica\"><i>Physica<\/i><\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;ouvrage\u00a0<i>Physica<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>De la nature<\/i>, est une description peu ordonn\u00e9e de plantes et d&rsquo;animaux. Il d\u00e9crit pr\u00e8s de\u00a0<span class=\"nowrap\">300 plantes<\/span>, la plupart selon une observation personnelle,\u00a0<span class=\"nowrap\">61 sortes<\/span>\u00a0d&rsquo;oiseaux et autres animaux volants (chauve-souris, insectes\u2026), et\u00a0<span class=\"nowrap\">41 sortes<\/span>\u00a0de mammif\u00e8res. Les expos\u00e9s ont un but th\u00e9rapeutique, et Hildegarde indique les rem\u00e8des qui peuvent \u00eatre obtenus \u00e0 partir de chaque plante ou organe animal. Ce texte appartient plus \u00e0 l&rsquo;histoire de la m\u00e9decine populaire qu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;histoire des sciences naturelles<sup id=\"cite_ref-:1_18-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:1-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hildegarde de Bingen utilise ainsi tout ce que la nature peut lui offrir en mati\u00e8re de traitements\u00a0: les\u00a0<a title=\"Simples m\u00e9decines\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Simples_m%C3%A9decines\">simples<\/a>, mais aussi les\u00a0<a title=\"Lithoth\u00e9rapie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lithoth%C3%A9rapie\">min\u00e9raux<\/a>. Ainsi, par exemple, elle \u00e9crit dans le langage imag\u00e9 de son \u00e9poque que\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0l&rsquo;<a title=\"\u00c9meraude\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89meraude\">\u00e9meraude<\/a>\u00a0pousse t\u00f4t le matin, au lever du soleil, lorsque ce dernier devient puissant et amorce sa trajectoire dans le ciel. \u00c0 cette heure, l&rsquo;herbe est particuli\u00e8rement verte et fra\u00eeche sur la terre, car l&rsquo;air est encore frais et le soleil d\u00e9j\u00e0 chaud. Alors, les plantes aspirent si fortement la fra\u00eecheur en elles comme un agneau le lait, en sorte que la chaleur du jour suffit \u00e0 peine pour r\u00e9chauffer et nourrir cette fra\u00eecheur, pour qu&rsquo;elle soit f\u00e9condatrice et puisse porter des fruits. C&rsquo;est pourquoi l&rsquo;\u00e9meraude est un rem\u00e8de efficace contre toutes les infirmit\u00e9s et maladies humaines, car elle est n\u00e9e du soleil et sa mati\u00e8re jaillit de la fra\u00eecheur de l&rsquo;air. Celui qui a des douleurs au c\u0153ur, dans l&rsquo;estomac ou un point de c\u00f4t\u00e9 doit porter une \u00e9meraude pour r\u00e9chauffer son corps, et il s&rsquo;en portera mieux. Mais si ses souffrances empirent tellement qu&rsquo;il ne puisse plus s&rsquo;en d\u00e9fendre, alors il faut qu&rsquo;il prenne imm\u00e9diatement l&rsquo;\u00e9meraude dans la bouche, pour l&rsquo;humidifier avec sa salive. La salive r\u00e9chauff\u00e9e par cette pierre doit \u00eatre alternativement aval\u00e9e et recrach\u00e9e, et ce faisant, la personne doit contracter et dilater son corps. Les acc\u00e8s subits de la maladie vont certainement faiblir\u2026\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle attribue ainsi des vertus protectrices, curatives, pr\u00e9dictives, purificatrices aux min\u00e9raux, suivant en cela des pratiques antiques, fond\u00e9es sur un symbolisme magique et religieux. Dans la mentalit\u00e9 m\u00e9di\u00e9vale, le divin et le magique ne s&rsquo;excluent pas.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Il n&rsquo;y a pas de jugement de valeur ni de classement hi\u00e9rarchique\u00a0: toutes les vertus sont pr\u00e9sent\u00e9es sur un axe horizontal qui vise \u00e0 accumuler le savoir, et non \u00e0 le trier ou \u00e0 le jauger\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:2_19-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:2-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette mentalit\u00e9 se retrouve dans les encyclop\u00e9dies m\u00e9di\u00e9vales, dans les lapidaires (ouvrages sur les pierres pr\u00e9cieuses, comme le\u00a0<i>De lapidibus<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>Lapidarius<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Marbode\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marbode\">Marbode<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_19-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:2-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) et aussi les\u00a0<a title=\"Bestiaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bestiaire\">bestiaires<\/a>\u00a0comme le\u00a0<i><a title=\"Physiologus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Physiologus\">Physiologus<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-:1_18-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:1-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Causae_et_curae\"><i>Causae et curae<\/i><\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Les causes et les rem\u00e8des<\/i>\u00a0d\u00e9butent par un expos\u00e9 sur la\u00a0<a title=\"Th\u00e9orie des humeurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9orie_des_humeurs\">th\u00e9orie des humeurs<\/a>. Hildegarde se serait inspir\u00e9e de\u00a0<a title=\"Constantin l'Africain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constantin_l%27Africain\">Constantin l&rsquo;Africain<\/a>, et \u00e0 travers lui, des m\u00e9decins antiques comme\u00a0<a title=\"Hippocrate\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hippocrate\">Hippocrate<\/a>,\u00a0<a title=\"Claude Galien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Galien\">Galien<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Dioscoride\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dioscoride\">Dioscoride<\/a>, ainsi que des\u00a0<a title=\"M\u00e9decine arabe au Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9decine_arabe_au_Moyen_%C3%82ge\">m\u00e9decins arabes<\/a>. Elle reprend la\u00a0<a title=\"Th\u00e9orie des humeurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9orie_des_humeurs\">th\u00e9orie des quatre humeurs<\/a>, non pas comme des liquides organiques, mais comme des ensembles de tendances, de pr\u00e9dispositions et de r\u00e9actions morbides, sur un double plan physique et spirituel. Elle applique cette th\u00e9orie \u00e0 la\u00a0<a title=\"Cr\u00e9ation (Bible)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cr%C3%A9ation_(Bible)\">cr\u00e9ation de l&rsquo;homme<\/a>\u00a0par Dieu, \u00e0 partir de l&rsquo;eau et de la terre. Le cr\u00e9ateur aurait d&rsquo;abord cr\u00e9\u00e9 la forme ext\u00e9rieure de l&rsquo;homme, puis a combl\u00e9 le vide par des organes. Hildegarde reprend l&rsquo;id\u00e9e d&rsquo;<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0selon laquelle le c\u0153ur est le si\u00e8ge de l&rsquo;\u00e2me et du principe de connaissance<sup id=\"cite_ref-:1_18-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:1-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle s&rsquo;int\u00e9resse ainsi \u00e0 la\u00a0<a title=\"M\u00e9lancolie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9lancolie\">m\u00e9lancolie<\/a>, qu&rsquo;elle voit dans l&rsquo;histoire de l&rsquo;Homme comme une cons\u00e9quence du\u00a0<a title=\"P\u00e9ch\u00e9 originel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9ch%C3%A9_originel\">p\u00e9ch\u00e9 originel<\/a>\u00a0chr\u00e9tien\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Au moment o\u00f9\u00a0<a title=\"Adam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adam\">Adam<\/a>\u00a0a d\u00e9sob\u00e9i \u00e0 l&rsquo;ordre divin, \u00e0 cet instant m\u00eame, la m\u00e9lancolie s&rsquo;est coagul\u00e9e dans son sang<sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00bb<\/span>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le corps est la demeure de l&rsquo;\u00e2me, avec une porte, des fen\u00eatres et une chemin\u00e9e. L&rsquo;\u00e2me fait entrer et sortir les pens\u00e9es comme par la porte (le c\u0153ur), le cerveau est la chemin\u00e9e de l&rsquo;\u00e2me qui discerne et \u00e9vacue les mauvaises pens\u00e9es. Les fen\u00eatres apportent la lumi\u00e8re,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0les yeux sont les fen\u00eatres de l&rsquo;\u00e2me. On peut voir l&rsquo;\u00e2me d&rsquo;un homme dans ses yeux\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-:4_21-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:4-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle a \u00e9galement pu \u00e9crire sur le corps f\u00e9minin, sur ses maladies et ses cycles. Ainsi que sur l&rsquo;accouchement et les douleurs qui l&rsquo;accompagnent. Dans des correspondances, elle a pu r\u00e9pondre sur la possibilit\u00e9 de\u00a0<a title=\"B\u00e9atrice Ire de Bourgogne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9atrice_Ire_de_Bourgogne\">B\u00e9atrice<\/a>, \u00e9pouse de\u00a0<a title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric Barberousse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Barberousse\">Fr\u00e9d\u00e9ric Barberousse<\/a>, d&rsquo;enfanter. De ce fait elle a pu gloser sur la part substantielle de la femme dans la conception par la double semence comme pouvait l&rsquo;affirmer\u00a0<a title=\"Claude Galien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Galien\">Galien<\/a>\u00a0ou au contraire le nier\u00a0<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>. N\u00e9anmoins, elle ne prend pas position si ce n&rsquo;est pour ajouter une vision spirituelle \u00e0 la reproduction<sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;ouvrage contient des indications m\u00e9dicales \u00e0 base de\u00a0<a title=\"Symbolique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Symbolique\">symbolisme<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"Superstition\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Superstition\">superstition<\/a>, mais aussi quelques affirmations intuitives qui se r\u00e9v\u00e8leront vraies plus tard, comme le fait que la\u00a0<a title=\"Terre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Terre\">Terre<\/a>\u00a0tourne autour du\u00a0<a title=\"Soleil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soleil\">Soleil<\/a>, plac\u00e9 au centre du monde, que les \u00e9toiles fixes sont en mouvement, que le sang circule dans le corps<sup id=\"cite_ref-:0_1-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:0-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ou encore ce conseil pr\u00e9ventif, dans\u00a0<i>Caus\u00e6 et Cur\u00e6<\/i>\u00a0sur les maux de dents\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Celui qui veut avoir des dents fermes et saines doit, le matin, lorsqu&rsquo;il se l\u00e8ve, mettre de l&rsquo;eau pure et froide dans sa bouche et la garder un petit moment [une petite heure], dans sa bouche pour ramollir la malignit\u00e9 qui se trouve entre ses dents\u00a0; ainsi, l&rsquo;eau qu&rsquo;il a dans sa bouche lave ses dents et, s&rsquo;il le fait souvent, la malignit\u00e9 ne cro\u00eetra plus autour de ses dents, qui resteront saines\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:4_21-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:4-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hildegarde donne de l&rsquo;importance \u00e0 l&rsquo;alimentation cuite pour pr\u00e9venir et combattre les maladies. Elle recommande les c\u00e9r\u00e9ales, les fruits et les l\u00e9gumes, tels que l&rsquo;<a title=\"\u00c9peautre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89peautre\">\u00e9peautre<\/a>, la\u00a0<a title=\"Pomme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pomme\">pomme<\/a>, la\u00a0<a title=\"Ch\u00e2taigne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2taigne\">ch\u00e2taigne<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Fenouil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fenouil\">fenouil<\/a>. Selon elle, l&rsquo;\u00e9peautre est la meilleure c\u00e9r\u00e9ale parce qu&rsquo;il produit des effets positifs sur le corps apr\u00e8s consommation. Il est tr\u00e8s nourrissant et facile \u00e0 dig\u00e9rer. Il aide le corps \u00e0 se muscler et \u00e0 \u00eatre \u00e9nerg\u00e9tique, et le sang \u00e0 mieux circuler. L&rsquo;\u00e9peautre \u00e9voqu\u00e9 par Hildegarde de Bingen est le grand \u00e9peautre non hybrid\u00e9<sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il n\u00e9cessite une petite pr\u00e9paration en amont avant la cuisson. La pomme est utile pour toute personne qui en mange. La ch\u00e2taigne est un fruit qui doit \u00eatre mang\u00e9 souvent puisqu&rsquo;il combat la faiblesse de l&rsquo;homme. Le fenouil est bon pour la digestion ainsi que pour l&rsquo;apparence et l&rsquo;odorat corporel<sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-24\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La m\u00e9decine populaire allemande tient aussi une grande place chez Hildegarde<sup id=\"cite_ref-:0_1-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:0-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle fusionne des \u00e9l\u00e9ments multiples et vari\u00e9s\u00a0: m\u00e9decine savante et populaire,\u00a0<a title=\"Ancien Testament\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ancien_Testament\">Ancien Testament<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Foi chr\u00e9tienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Foi_chr%C3%A9tienne\">foi chr\u00e9tienne<\/a>, philosophie antique et d\u00e9but de la\u00a0<a title=\"Scolastique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scolastique\">scolastique<\/a>. Le savoir encyclop\u00e9dique d&rsquo;Hildegarde serait li\u00e9 \u00e0 sa jeunesse recluse, mais aussi \u00e0 sa situation g\u00e9ographique, aux liaisons fluviales d&rsquo;une r\u00e9gion rh\u00e9nane<sup id=\"cite_ref-:3_25-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:3-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, communiquant aussi bien avec la mer Noire (<a title=\"Danube\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Danube\">Danube<\/a>) qu&rsquo;avec la M\u00e9diterran\u00e9e (<a title=\"Rhin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rhin\">Rhin<\/a>,\u00a0<a title=\"Sa\u00f4ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sa%C3%B4ne\">Sa\u00f4ne<\/a>,\u00a0<a title=\"Rh\u00f4ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rh%C3%B4ne\">Rh\u00f4ne<\/a>), lui donnant acc\u00e8s \u00e0 de nombreuses sources.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Musique\">Musique<\/h3>\n<\/div>\n<table class=\"infobox_v2 infobox infobox--frwiki noarchive\">\n<tbody>\n<tr>\n<td class=\"entete audio\" colspan=\"2\">Fichier audio<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><a title=\"Fichier:O frondens 2.ogg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:O_frondens_2.ogg\"><i>O frondens virga<\/i><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\">\n<figure class=\"mw-halign-center\"><span class=\"mw-tmh-player audio mw-file-element\"><span class=\"mw-tmh-duration mw-tmh-label\"><span class=\"sr-only\">Dur\u00e9e : 1\u00a0minute et 37\u00a0secondes.<\/span><span aria-hidden=\"true\">1:37<\/span><\/span><\/span><\/figure>\n<p><small>From\u00a0<i>Ordo Virtutum<\/i><\/small><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th colspan=\"2\">\n<figure class=\"mw-halign-left\"><a title=\"Un probl\u00e8me de lecture ?\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Fichiers_.ogg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/10\/OOjs_UI_icon_help-ltr-progressive.svg\/20px-OOjs_UI_icon_help-ltr-progressive.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/10\/OOjs_UI_icon_help-ltr-progressive.svg\/40px-OOjs_UI_icon_help-ltr-progressive.svg.png 1.5x\" alt=\"Un probl\u00e8me de lecture ?\" width=\"14\" height=\"14\" data-file-width=\"20\" data-file-height=\"20\" \/><\/a><\/figure>\n<p><small><i><a title=\"Aide:Fichiers .ogg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Fichiers_.ogg\">Un probl\u00e8me de lecture\u00a0?<\/a><\/i><\/small><\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"navigation-only\" colspan=\"2\"><span class=\"plainlinks\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Hildegarde_de_Bingen&amp;action=edit&amp;section=0\"><span class=\"infodoc\">modifier<\/span><\/a><\/span>\u00a0<a title=\"Consultez la documentation du mod\u00e8le\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Liste_de_fichiers\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/20px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/40px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"12\" height=\"12\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hildegarde a compos\u00e9 plus de soixante-dix chants liturgiques,\u00a0<a title=\"Hymne religieux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hymne_religieux\">hymnes<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"S\u00e9quence (liturgie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9quence_(liturgie)\">s\u00e9quences<\/a>. Certains ont fait l&rsquo;objet d&rsquo;enregistrements r\u00e9cents par des ensembles de\u00a0<a title=\"Musique m\u00e9di\u00e9vale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musique_m%C3%A9di%C3%A9vale\">musique m\u00e9di\u00e9vale<\/a>, notamment l&rsquo;<a title=\"Sequentia (groupe musical)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sequentia_(groupe_musical)\">ensemble Sequentia<\/a>\u00a0:\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Ave generosa<\/span><\/i>,\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Columba aspexit<\/span><\/i>,\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">O presul vere civitatis<\/span><\/i>\u2026 Ce dernier est un hommage \u00e0\u00a0<a title=\"Disibod\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Disibod\">Disibod<\/a>, moine irlandais du\u00a0<a title=\"VIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/VIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0fondateur du\u00a0<a title=\"Monast\u00e8re double\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monast%C3%A8re_double\">monast\u00e8re double<\/a>\u00a0de Disibodenberg, dont Hildegarde fut la biographe. L&rsquo;ensemble des chants forme la collection\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Symphonia harmoniae celestium revelationum<\/span><\/i>\u00a0(Symphonie de l&rsquo;harmonie des r\u00e9v\u00e9lations c\u00e9lestes), qu&rsquo;elle mit en musique. Ces chants sont contenus dans le\u00a0<a title=\"Codex Villarensis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Codex_Villarensis\">Codex Villarensis<\/a>\u00a0conserv\u00e9 dans la biblioth\u00e8que de l&rsquo;<a title=\"Abbaye des Saints-Pierre-et-Paul de Termonde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_des_Saints-Pierre-et-Paul_de_Termonde\">abbaye de Termonde<\/a>. Mais en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-08\" data-sort-value=\"2017-08\">ao\u00fbt 2017<\/time>, l&rsquo;abbaye a confi\u00e9 le manuscrit \u00e0 la biblioth\u00e8que de la Facult\u00e9 de th\u00e9ologie de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"KU Leuven\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/KU_Leuven\">KU Leuven<\/a>\u00a0pour sa conservation<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-26\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Compositions\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>O virga ac diadema<\/i><\/li>\n<li><i>O Vis Aeternitatis<\/i><\/li>\n<li><i>O quam mirabilis<\/i><\/li>\n<li><i>O ignis spiritus<\/i><\/li>\n<li><i>O Frondens virga<\/i><\/li>\n<li><i>O Virtus sapientiae<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle a aussi compos\u00e9 un drame liturgique intitul\u00e9\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><a title=\"Ordo virtutum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordo_virtutum\">Ordo virtutum<\/a><\/span><\/i>\u00a0(\u00ab\u00a0Le jeu des vertus\u00a0\u00bb), qui comporte quatre-vingt-deux\u00a0<a title=\"M\u00e9lodie (genre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9lodie_(genre)\">m\u00e9lodies<\/a>\u00a0et met en sc\u00e8ne les tiraillements de l&rsquo;<a title=\"\u00c2me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%82me\">\u00e2me<\/a>\u00a0entre le d\u00e9mon et les vertus.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les \u00e9ditions sont\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=hveMDSLm5G4C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=hildegarde+de+bingen&amp;hl=fr&amp;ei=eyLkS8GNC9eHOPTT6dsN&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CE8Q6AEwBA#v=onepage&amp;q=hildegarde%20de%20bingen&amp;f=false\" rel=\"nofollow\"><i>Symphonia: a critical edition of the Symphonia harmoniae celestium revelationum<\/i>, Barbara Newman, Cornell University, \u00c9tats-Unis<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DhveMDSLm5G4C%26printsec%3Dfrontcover%26dq%3Dhildegarde%2Bde%2Bbingen%26hl%3Dfr%26ei%3DeyLkS8GNC9eHOPTT6dsN%26sa%3DX%26oi%3Dbook_result%26ct%3Dresult%26resnum%3D5%26ved%3D0CE8Q6AEwBA%23v%3Donepage%26q%3Dhildegarde%2520de%2520bingen%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li>Facsimil\u00e9 sur IMSLP\u00a0:\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/conquest.imslp.info\/files\/imglnks\/usimg\/e\/e2\/IMSLP80324-PMLP162944-Symphonia_et_Ordo_virtutum.pdf\" rel=\"nofollow\">Riesencodex<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fconquest.imslp.info%2Ffiles%2Fimglnks%2Fusimg%2Fe%2Fe2%2FIMSLP80324-PMLP162944-Symphonia_et_Ordo_virtutum.pdf\">archive<\/a>]<\/small><\/i>\u00a0Hs.2, n.d.(vers 1175\u20131190)\u00a0; ce manuscrit contient toutes les compositions d&rsquo;Hildegarde, except\u00e9 \u00ab\u00a0<i>O frondens virga<\/i>\u00a0\u00bb et \u00ab\u00a0<i>Laus Trinitati<\/i>\u00a0\u00bb (<i>Dendermonde Codex<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>Codex Villarensis<\/i>).<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Linguistique\">Linguistique<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Litterae_ignotae.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/04\/Litterae_ignotae.png\/250px-Litterae_ignotae.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/0\/04\/Litterae_ignotae.png 1.5x\" width=\"250\" height=\"86\" data-file-width=\"352\" data-file-height=\"121\" \/><\/a><figcaption>L&rsquo;alphabet qu&rsquo;Hildegarde utilisa pour sa\u00a0<i>Lingua Ignota<\/i>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hildegarde est aussi connue dans le domaine\u00a0<a title=\"Linguistique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Linguistique\">linguistique<\/a>, car elle a \u00e9labor\u00e9, sur des principes\u00a0<a title=\"Mystique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mystique\">mystiques<\/a>\u00a0sinon\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie apophatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_apophatique\">apophatiques<\/a>, une langue artificielle, une\u00a0<a title=\"Langue construite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langue_construite\">langue construite<\/a>\u00a0\u00e9crite et parl\u00e9e par elle seule, la\u00a0<i><a title=\"Lingua Ignota\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lingua_Ignota\">Lingua Ignota<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-moulinier1997_27-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-moulinier1997-27\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Post\u00e9rit\u00e9\"><span id=\"Post.C3.A9rit.C3.A9\"><\/span>Post\u00e9rit\u00e9<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Dans_la_religion\">Dans la religion<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Eibingen_Kirche_Reliquienschrein_Hl._Hildegard.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Eibingen_Kirche_Reliquienschrein_Hl._Hildegard.JPG\/250px-Eibingen_Kirche_Reliquienschrein_Hl._Hildegard.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Eibingen_Kirche_Reliquienschrein_Hl._Hildegard.JPG\/500px-Eibingen_Kirche_Reliquienschrein_Hl._Hildegard.JPG 1.5x\" width=\"250\" height=\"163\" data-file-width=\"3016\" data-file-height=\"1972\" \/><\/a><figcaption>Reliquaire de 1929, \u00e9glise Sainte-Hildgarde (Eibingen),\u00a0<a title=\"R\u00fcdesheim am Rhein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%BCdesheim_am_Rhein\">R\u00fcdesheim am Rhein<\/a>, Allemagne.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hildegarde meurt le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1179-09-24\" data-sort-value=\"1179-09-24\">17 septembre 1179<\/time>, atteignant juste 81 ans. Voici un extrait du\u00a0<a title=\"Martyrologe romain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martyrologe_romain\">Martyrologe romain<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a017 septembre\u00a0: Au monast\u00e8re de Rupertsberg pr\u00e8s de Bingen en Hesse, en Allemagne, sainte Hildegarde, vierge, qui, experte en sciences naturelles, m\u00e9decine et musique, exposait pieusement et d\u00e9crivait dans quelques livres les contemplations mystiques dont elle avait l&rsquo;exp\u00e9rience.\u00a0\u00bb<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle est enterr\u00e9e au monast\u00e8re de Rupertsberg, o\u00f9 un riche\u00a0<a title=\"Mausol\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mausol%C3%A9e\">mausol\u00e9e<\/a>\u00a0lui est \u00e9lev\u00e9. Cependant, en 1632, pendant la\u00a0<a title=\"Guerre de Trente Ans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_de_Trente_Ans\">guerre de Trente Ans<\/a>, le monast\u00e8re est d\u00e9truit et incendi\u00e9 par les\u00a0<a title=\"Su\u00e9dois (peuple)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Su%C3%A9dois_(peuple)\">Su\u00e9dois<\/a>. Mais les moniales b\u00e9n\u00e9dictines emportent les reliques avec elles \u00e0 la chapelle du prieur\u00e9 d&rsquo;Eibingen qu&rsquo;elles conservent jusqu&rsquo;en 1929. Cette ann\u00e9e-l\u00e0, pour le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Sept cent cinquanti\u00e8me\">750<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0anniversaire de la mort d\u2019Hildegarde, elles sont transf\u00e9r\u00e9es \u00e0 l&rsquo;\u00e9glise paroissiale de\u00a0<a title=\"R\u00fcdesheim am Rhein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%BCdesheim_am_Rhein\">R\u00fcdesheim am Rhein<\/a>\u00a0et d\u00e9pos\u00e9es dans une nouvelle\u00a0<a title=\"Ch\u00e2sse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2sse\">ch\u00e2sse<\/a>. Depuis 1857, des\u00a0<a title=\"Procession religieuse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Procession_religieuse\">processions<\/a>\u00a0ont lieu avec ses reliques, le jour de sa f\u00eate<sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-28\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>27<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Canonisation\">Canonisation<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hildegarde compte parmi les premiers\u00a0<a title=\"Saint\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint\">saints<\/a>\u00a0pour lesquels une proc\u00e9dure officielle de\u00a0<a title=\"Canonisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canonisation\">canonisation<\/a>\u00a0fut appliqu\u00e9e. Mais la proc\u00e9dure \u00e9tait si complexe qu&rsquo;aucune des quatre tentatives de canonisation ne fut men\u00e9e \u00e0 son terme (la derni\u00e8re se d\u00e9roula en\u00a0<a title=\"1244\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1244\">1244<\/a>, sous le pape\u00a0<a title=\"Innocent IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_IV\"><span class=\"nowrap\">Innocent\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\"><span class=\"romain\">IV<\/span><\/abbr><\/span><\/a>), et Hildegarde resta une\u00a0<a title=\"Bienheureux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bienheureux\">bienheureuse<\/a>. Cependant, elle fut tr\u00e8s vite qualifi\u00e9e de sainte par le peuple, et \u00e0 la fin du\u00a0<a title=\"XVIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, comme elle \u00e9tait l&rsquo;objet d&rsquo;une d\u00e9votion de longue date, son nom fut inscrit au\u00a0<a title=\"Martyrologe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martyrologe\">martyrologe<\/a>\u00a0romain, sans autre formalit\u00e9, avec le titre de sainte<sup id=\"cite_ref-Gouguenheim1996SG65_29-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Gouguenheim1996SG65-29\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>28<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-30\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette reconnaissance est formalis\u00e9e par le pape\u00a0<a title=\"Beno\u00eet XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XVI\"><span class=\"nowrap\">Beno\u00eet\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><\/abbr><\/span><\/a>\u00a0en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-05\" data-sort-value=\"2012-05\">mai 2012<\/time><sup id=\"cite_ref-31\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-31\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle est f\u00eat\u00e9e le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"09-17\" data-sort-value=\"09-17\">17 septembre<\/time>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Ch\u00e2sse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2sse\">ch\u00e2sse<\/a>\u00a0contenant l&rsquo;ensemble des\u00a0<a title=\"Relique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Relique\">reliques<\/a>\u00a0d&rsquo;Hildegarde est conserv\u00e9e dans l&rsquo;\u00e9glise paroissiale\u00a0<a class=\"new\" title=\"Sainte Hildegarde d'Eibingen (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Sainte_Hildegarde_d%27Eibingen&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Sainte Hildegarde d&rsquo;Eibingen<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:St. Hildegard (Eibingen)\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/St._Hildegard_(Eibingen)\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0St. Hildegard (Eibingen)\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a>\u00a0pr\u00e8s de\u00a0<a title=\"R\u00fcdesheim am Rhein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%BCdesheim_am_Rhein\">R\u00fcdesheim am Rhein<\/a><sup id=\"cite_ref-32\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-32\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>31<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1965, des p\u00e8lerins allemands apportent un coffret contenant quelques reliques d&rsquo;Hildegarde et de\u00a0<a title=\"Bernard de Clairvaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_de_Clairvaux\">saint Bernard de Clairvaux<\/a>\u00a0au\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sanctuaire de Lourdes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sanctuaire_de_Lourdes\">sanctuaire de Lourdes<\/a><sup id=\"cite_ref-Gouguenheim1996SG66_33-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Gouguenheim1996SG66-33\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ces reliques sont actuellement conserv\u00e9es dans la chapelle \u00ab\u00a0Pax Christi\u00a0\u00bb \u00e0 la\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Pie-X de Lourdes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Pie-X_de_Lourdes\">basilique Saint-Pie-X de Lourdes<\/a>, comme on peut le voir ci-dessous\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_01.jpg\/120px-Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_01.jpg\/250px-Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_01.jpg 1.5x\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"1936\" data-file-height=\"2592\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\u00a0<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fb\/Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_02.jpg\/120px-Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fb\/Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_02.jpg\/250px-Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_02.jpg 1.5x\" width=\"120\" height=\"90\" data-file-width=\"2592\" data-file-height=\"1936\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\u00a0<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_03.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/ba\/Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_03.jpg\/120px-Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/ba\/Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_03.jpg\/250px-Reliques_d%27Hildegarde_de_Bingen_-_Saint_Bernard_de_Clairvaux_-_sanctuaire_de_Lourdes_03.jpg 1.5x\" width=\"120\" height=\"90\" data-file-width=\"2592\" data-file-height=\"1936\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\u00a0<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Docteur_de_l'\u00c9glise\"><span id=\"Docteur_de_l.27.C3.89glise\"><\/span>Docteur de l&rsquo;\u00c9glise<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le pape\u00a0<a title=\"Beno\u00eet XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XVI\">Beno\u00eet XVI<\/a>\u00a0proclame Hildegarde\u00a0<a title=\"Docteur de l'\u00c9glise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Docteur_de_l%27%C3%89glise\">docteur de l&rsquo;\u00c9glise<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-10-07\" data-sort-value=\"2012-10-07\">7 octobre 2012<\/time><sup id=\"cite_ref-LaCxDocteur_34-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-LaCxDocteur-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-35\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>34<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, faisant d&rsquo;elle la quatri\u00e8me femme \u00e0 recevoir cette reconnaissance apr\u00e8s\u00a0<a title=\"Catherine de Sienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catherine_de_Sienne\">Catherine de Sienne<\/a>,\u00a0<a title=\"Th\u00e9r\u00e8se d'Avila\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9r%C3%A8se_d%27Avila\">Th\u00e9r\u00e8se d&rsquo;Avila<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Th\u00e9r\u00e8se de Lisieux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9r%C3%A8se_de_Lisieux\">Th\u00e9r\u00e8se de Lisieux<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Beno\u00eet XVI, qui est allemand comme Hildegarde, d\u00e9crit d\u00e8s 2010 ainsi son jugement sur cette sainte<sup id=\"cite_ref-:7_7-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:7-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Cette grande femme \u00ab\u00a0proph\u00e9tesse\u00a0\u00bb (\u2026) nous parle avec une grande actualit\u00e9 aujourd\u2019hui aussi, \u00e0 travers sa capacit\u00e9 courageuse \u00e0 discerner les signes des temps, son amour pour la cr\u00e9ation, sa m\u00e9decine, sa po\u00e9sie, sa musique, qui est aujourd\u2019hui reconstruite, son amour pour le Christ et pour son \u00c9glise, qui souffrait aussi en ce temps-l\u00e0, bless\u00e9e \u00e9galement \u00e0 cette \u00e9poque par les p\u00e9ch\u00e9s des pr\u00eatres et des la\u00efcs, et d\u2019autant plus aim\u00e9e comme corps du Christ.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette reconnaissance en th\u00e9ologie est la plus haute de l&rsquo;\u00c9glise catholique, soulignant par l\u00e0 m\u00eame l&rsquo;exemplarit\u00e9 de sa vie mais aussi des \u00e9crits d&rsquo;Hildegarde comme mod\u00e8le pour tous les catholiques<sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>35<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-37\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Dans_les_arts\">Dans les arts<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Hildegarde de Bingen est l&rsquo;une des\u00a0<a title=\"Liste des femmes mentionn\u00e9es sur The Dinner Party\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_femmes_mentionn%C3%A9es_sur_The_Dinner_Party\">39 convives<\/a>\u00a0attabl\u00e9es dans l&rsquo;\u0153uvre d\u2019<a title=\"Art contemporain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_contemporain\">art contemporain<\/a>\u00a0<i><a title=\"The Dinner Party\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Dinner_Party\">The Dinner Party<\/a><\/i>\u00a0(1979) de\u00a0<a title=\"Judy Chicago\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Judy_Chicago\">Judy Chicago<\/a><sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>37<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>Hildegarde de Bingen est repr\u00e9sent\u00e9e sur des vitraux de l&rsquo;\u00e9glise Sainte-Foy de S\u00e9lestat<\/li>\n<li><a title=\"Umberto Eco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Eco\">Umberto Eco<\/a>\u00a0la mentionne \u00e0 plusieurs reprises (en tant que sainte) par l&rsquo;entremise de diff\u00e9rents personnages de son roman\u00a0<i><a title=\"Le Nom de la rose (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Nom_de_la_rose_(roman)\">Le Nom de la rose<\/a><\/i>\u00a0(1980).<\/li>\n<li><a title=\"Oliver Sacks\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oliver_Sacks\">Oliver Sacks<\/a>\u00a0consacre \u00e0 Hildegarde de Bingen un court chapitre de son livre\u00a0<i><a title=\"L'Homme qui prenait sa femme pour un chapeau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Homme_qui_prenait_sa_femme_pour_un_chapeau\">L&rsquo;Homme qui prenait sa femme pour un chapeau<\/a><\/i>\u00a0(1985). Il \u00e9voque l&rsquo;origine migraineuse de ses descriptions et dessins qu&rsquo;il cite comme illustrations de\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0bon nombre de types d&rsquo;auras visuelles\u00a0\u00bb<\/span>. Pour Sacks ses visions\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0nous offrent un exemple unique de la mani\u00e8re dont un \u00e9v\u00e9nement physiologique [&#8230;] peut, chez une conscience privil\u00e9gi\u00e9e, \u00eatre le substrat d&rsquo;une inspiration supr\u00eamement extatique\u00a0\u00bb<\/span>. Il les rapproche en cela des exp\u00e9riences extatiques de\u00a0<a title=\"Fiodor Dosto\u00efevski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fiodor_Dosto%C3%AFevski\">Dosto\u00efevski<\/a>, lui aussi sujet \u00e0 des extases lors d&rsquo;auras \u00e9pileptiques<sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-39\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><a title=\"Kim Stanley Robinson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kim_Stanley_Robinson\">Kim Stanley Robinson<\/a>\u00a0la mentionne dans son livre\u00a0<i><a title=\"Mars la rouge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mars_la_rouge\">Mars la rouge<\/a><\/i>\u00a0(1992), comme \u00e9tant l&rsquo;initiatrice de la\u00a0<a class=\"new\" title=\"Viriditas (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Viriditas&amp;action=edit&amp;redlink=1\">viriditas<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:viriditas\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/viriditas\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0viriditas\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>.<\/li>\n<li>Dans\u00a0<i><a title=\"Le Talisman (roman de Diana Gabaldon)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Talisman_(roman_de_Diana_Gabaldon)\">Le Talisman<\/a><\/i>, le deuxi\u00e8me tome (publi\u00e9 en 1992) de la saga litt\u00e9raire\u00a0<i><a title=\"Le Chardon et le Tartan (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Chardon_et_le_Tartan_(roman)\">Le Chardon et le Tartan<\/a><\/i>, l&rsquo;autrice am\u00e9ricaine\u00a0<a title=\"Diana Gabaldon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diana_Gabaldon\">Diana Gabaldon<\/a>\u00a0fait intervenir le personnage de M\u00e8re Hildegarde, une s\u0153ur r\u00e9gissant l&rsquo;H\u00f4pital des Anges, largement inspir\u00e9 d&rsquo;Hildegarde de Bingen.<\/li>\n<li><a title=\"Claire Pelletier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claire_Pelletier\">Claire Pelletier<\/a>\u00a0lui consacre la chanson\u00a0<i>Hildegarde de Bingen<\/i>\u00a0dans son album\u00a0<i>Galileo<\/i>\u00a0en 2000<sup id=\"cite_ref-40\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-40\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-41\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>40<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>En 2001, le groupe su\u00e9dois d&rsquo;electro-folk\u00a0<a title=\"Garmarna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Garmarna\">Garmarna<\/a>\u00a0sort un album intitul\u00e9\u00a0<i>Hildegard Von Bingen<\/i>.<\/li>\n<li><a title=\"Katherine Pancol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Katherine_Pancol\">Katherine Pancol<\/a>\u00a0la mentionne dans son\u00a0<a title=\"Roman (litt\u00e9rature)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roman_(litt%C3%A9rature)\">roman<\/a>\u00a0<i>La Valse lente des tortues<\/i>, paru chez\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">Albin Michel<\/a>\u00a0en 2008.<\/li>\n<li>En 2009, sort le film franco-allemand\u00a0<a title=\"Vision \u2013 Aus dem Leben der Hildegard von Bingen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vision_%E2%80%93_Aus_dem_Leben_der_Hildegard_von_Bingen\">Vision \u2013 Aus dem Leben der Hildegard von Bingen<\/a>\u00a0de la r\u00e9alisatrice\u00a0<a title=\"Margarethe von Trotta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Margarethe_von_Trotta\">Margarethe von Trotta<\/a><sup id=\"cite_ref-42\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-42\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><a title=\"Camille (chanteuse)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Camille_(chanteuse)\">Camille<\/a>\u00a0a compos\u00e9 sa chanson\u00a0<i>Tout dit<\/i>\u00a0(album\u00a0<i><a title=\"Ilo Veyou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ilo_Veyou\">Ilo Veyou<\/a><\/i>, 2011) en son hommage<sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-43\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>42<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>En 2013,\u00a0<a title=\"Devendra Banhart\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Devendra_Banhart\">Devendra Banhart<\/a>\u00a0chante\u00a0<i><span class=\"lang-de\" lang=\"de\">F\u00fcr Hildegard von Bingen<\/span><\/i>\u00a0dans son album\u00a0<i>Mala<\/i>.<\/li>\n<li><a title=\"Sophie Lacaze\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sophie_Lacaze\">Sophie Lacaze<\/a>\u00a0a compos\u00e9 un quatuor vocal\u00a0<i>O Sapientia<\/i>\u00a0sur\u00a0<i>O virtus Sapientiae<\/i>,\u00a0<i>Caritas abundat in omnia<\/i>\u00a0et un extrait de la\u00a0<i>Sixi\u00e8me vision<\/i>\u00a0de Hildegarde de Bingen (2013)<sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>43<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>Elle est l&rsquo;un des personnages principaux et donne son titre,\u00a0<i>Hildegarde<\/i>, au roman de\u00a0<a title=\"L\u00e9o Henry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9o_Henry\">L\u00e9o Henry<\/a>\u00a0(<a title=\"La Volte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Volte\">La Volte<\/a>, 2018).<\/li>\n<li><a title=\"Christopher Tin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christopher_Tin\">Christopher Tin<\/a>\u00a0utilise une partie du\u00a0<i><a title=\"Liber divinorum operum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liber_divinorum_operum\">Livre des \u0153uvres divines<\/a><\/i>\u00a0comme paroles dans sa musique\u00a0<i>The Heavenly Kingdom<\/i><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>Isabelle Basset-Palacin \u00e9voque la personnalit\u00e9 de Hildegarde de Bingen tout au long de son roman intitul\u00e9 \u00ab\u00a0La geste d&rsquo;Alix\u00a0\u00bb avec pour sous-titre\u00a0: \u00ab\u00a0Myst\u00e8res au monast\u00e8re d&rsquo;Hildegarde de Bingen\u00a0\u00bb publi\u00e9 aux \u00c9ditions L&rsquo;Harmattan<\/li>\n<li>L\u2019h\u00e9ro\u00efne de\u00a0<i>\u00c9coutez-moi jusqu\u2019\u00e0 la fin<\/i>\u00a0de Tess Gunty y fait de nombreuses r\u00e9f\u00e9rences.<\/li>\n<li>L&rsquo;album musical d&rsquo;<a title=\"Angelo Branduardi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Branduardi\">Angelo Branduardi<\/a>\u00a0<i>Il Cammino dell&rsquo;anima<\/i>, paru en 2019, est consacr\u00e9 \u00e0 Hildegarde de Bingen.<\/li>\n<li>L\u2019album de Riley Lee,\u00a0<i>Wisdom<\/i>, est consacr\u00e9 \u00e0 des compositions de Hildegarde von Bingen transpos\u00e9es pour une fl\u00fbte japonaise<\/li>\n<li>La cha\u00eene YouTube Hildegard von Blingin\u2019, qui publie des reprises m\u00e9di\u00e9vales de plusieurs chansons populaires, est une forme parodique et inspir\u00e9e de la v\u00e9ritable Hildegarde de Bingen. La cha\u00eene a publi\u00e9 une interpr\u00e9tation d\u2019une composition d\u2019Hildegarde elle-m\u00eame,\u00a0<i>O Virtus Sapienti\u00e6<\/i>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Autres\">Autres<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Ast\u00e9ro\u00efde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ast%C3%A9ro%C3%AFde\">ast\u00e9ro\u00efde<\/a>\u00a0<a title=\"(898) Hildegard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/(898)_Hildegard\">(898) Hildegard<\/a>, d\u00e9couvert en 1918, est nomm\u00e9 en son honneur<sup id=\"cite_ref-45\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Notes\">Notes<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\" data-mw-group=\"Note\">\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"reference-text\">Il est aussi possible de voir orthographier le nom au f\u00e9minin, l&rsquo;Acad\u00e9mie fran\u00e7aise ayant autoris\u00e9 la f\u00e9minisation des titres, voir l&rsquo;article\u00a0:\u00a0<a title=\"F\u00e9minisation des noms de m\u00e9tiers en fran\u00e7ais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9minisation_des_noms_de_m%C3%A9tiers_en_fran%C3%A7ais\">F\u00e9minisation des noms de m\u00e9tiers en fran\u00e7ais<\/a>. Le titre Docteur de l\u2019\u00c9glise est toujours orthographi\u00e9 au masculin dans les textes officiels du Vatican.\u00a0<span id=\"Editrice_Vaticana2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Libreria_Editrice_Vaticana2012\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : latin\">(la)<\/abbr>\u00a0Libreria Editrice Vaticana, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/benedict-xvi\/la\/apost_letters\/documents\/hf_ben-xvi_apl_20121007_ildegarda-bingen.html\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"la\">Lettre apostolique pour la proclamation de sainte Hildegarde de Bingen Docteur de l&rsquo;\u00c9glise (7 octobre 2012)<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.vatican.va%2Fcontent%2Fbenedict-xvi%2Fla%2Fapost_letters%2Fdocuments%2Fhf_ben-xvi_apl_20121007_ildegarda-bingen.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">vatican.va<\/span>,\u00a0<time>2012<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"R\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>R\u00e9f\u00e9rences<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"reference-cadre\" style=\"text-align: justify;\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"references-small decimal\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-:0-1\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Theil1976\" class=\"ouvrage\"><span id=\"P._Theil1976\" class=\"ouvrage\">P. Theil,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;esprit \u00e9ternel de la m\u00e9decine, anthologie des \u00e9crits m\u00e9dicaux anciens.<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a02, A.M.P.S.,\u00a0<time>1976<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">151-152<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\"><span class=\"reference-text\">Notice d&rsquo;autorit\u00e9 sur\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/d-nb.info\/gnd\/118550993\" rel=\"nofollow\">Katalog der Deutschen Nationalbibliothek<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fd-nb.info%2Fgnd%2F118550993\">archive<\/a>]<\/small><\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"reference-text\">La date exacte de la naissance d&rsquo;Hildegarde est difficile \u00e0 pr\u00e9ciser.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:6-5\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Pernoud1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"R\u00e9gine_Pernoud1996\" class=\"ouvrage\"><a title=\"R\u00e9gine Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud\">R\u00e9gine Pernoud<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Hildegarde de Bingen<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Le Livre de Poche\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0913),\u00a0<time>1996<\/time>, 188\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-253-13913-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-253-13913-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-253-13913-3<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">14-15<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"extiw\" title=\"s:R\u00e8gle de saint Beno\u00eet (1689)\/Chapitres\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/R%C3%A8gle_de_saint_Beno%C3%AEt_(1689)\/Chapitres#CH59\">R\u00e8gle de saint Beno\u00eet, Chapitre 59 sur Wikisource<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:7-7\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"XVI2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Beno\u00eet_XVI2010\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Beno\u00eet XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beno%C3%AEt_XVI\">Beno\u00eet XVI<\/a>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/benedict-xvi\/fr\/audiences\/2010\/documents\/hf_ben-xvi_aud_20100901.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Audience g\u00e9n\u00e9rale du 1 septembre 2010\u00a0: Sainte Hildegarde de Bingen<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.vatican.va%2Fcontent%2Fbenedict-xvi%2Ffr%2Faudiences%2F2010%2Fdocuments%2Fhf_ben-xvi_aud_20100901.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">vatican.va<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-09-01\" data-sort-value=\"2010-09-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0septembre 2010<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-09-22\" data-sort-value=\"2021-09-22\">22 septembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Gouguenheim1996SG14-8\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#SG\">Gouguenheim 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a014.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Gouguenheim1996SG22-9\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#SG\">Gouguenheim 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a022.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Gouguenheim1996SG23-10\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#SG\">Gouguenheim 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a023.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Grossmann\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Roland_Grossmann\" class=\"ouvrage\">Roland Grossmann, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/documents.irevues.inist.fr\/bitstream\/handle\/2042\/33769\/ANM_1997_239.pdf?s\" rel=\"nofollow\"><cite>Pr\u00e9dications contre l\u2019h\u00e9r\u00e9sie cathare\u00a0<i>in<\/i>\u00a0\u00ab\u00a0Une femme inspir\u00e9e, Hildegarde de Bingen\u00a0\u00bb<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fdocuments.irevues.inist.fr%2Fbitstream%2Fhandle%2F2042%2F33769%2FANM_1997_239.pdf%3Fs\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0247.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Gouguenheim1996SG15-16-12\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#SG\">Gouguenheim 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a015-16.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Vuarnet1991\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-No\u00ebl_Vuarnet1991\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-No\u00ebl Vuarnet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-No%C3%ABl_Vuarnet\">Jean-No\u00ebl Vuarnet<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Extases F\u00e9minines<\/cite>, Paris, Paris,\u00a0<time>1991<\/time>, 219\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-218-04153-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-218-04153-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-218-04153-2<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a034<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Pernoud199687-14\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#Pernoud1996\">Pernoud 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a087.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-le-15\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"de_Bingen1989\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Hildegarde_de_Bingen1989\" class=\"ouvrage\">Hildegarde de Bingen,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Livre des \u0152uvres Divines<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">Albin Michel<\/a>,\u00a0<time>1989<\/time>, 216\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-226-03786-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-226-03786-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-226-03786-2<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a04<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"lhamant\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">lhamant<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.narthex.fr\/blogs\/ecrits-mystiques\/livre-des-oeuvres-divines-1ere-vision-sur-la-trinite-d2019hildegard-von-bingen\" rel=\"nofollow\"><cite>Livre des \u0152uvres divines, 1\u00e8re vision, sur la Trinit\u00e9, d\u2019Hildegard von Bingen \u2014<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.narthex.fr%2Fblogs%2Fecrits-mystiques%2Flivre-des-oeuvres-divines-1ere-vision-sur-la-trinite-d2019hildegard-von-bingen\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">narthex.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-10-16\" data-sort-value=\"2019-10-16\">16 octobre 2019<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:8-17\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Impr._Brodard_et_Taupin)1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"R\u00e9gine_Impr._Brodard_et_Taupin)1996\" class=\"ouvrage\">R\u00e9gine\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Impr. Brodard et Taupin)<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Hildegarde de Bingen\u00a0: conscience inspir\u00e9e du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Hachette Livre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hachette_Livre\">Librairie g\u00e9n\u00e9rale fran\u00e7aise<\/a>,\u00a0<time>1996<\/time>, 188\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-253-13913-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-253-13913-0\"><span class=\"nowrap\">2-253-13913-0<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-253-13913-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-253-13913-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-253-13913-3<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/463757362\" rel=\"nofollow\">463757362<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">93-94<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:1-18\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Bernier1975\" class=\"ouvrage\"><span id=\"R\u00e9jane_Bernier1975\" class=\"ouvrage\">R\u00e9jane Bernier,\u00a0<cite class=\"italique\">Aux sources de la biologie<\/cite>, Montr\u00e9al\/Paris, Masson,\u00a0<time>1975<\/time>, 264\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-7770-0065-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-7770-0065-2\"><span class=\"nowrap\">0-7770-0065-2<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">57-58<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:2-19\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gontero-Lauze2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Val\u00e9rie_Gontero-Lauze2016\" class=\"ouvrage\">Val\u00e9rie Gontero-Lauze,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Pierres du Moyen \u00c2ge\u00a0: anthologie des lapidaires m\u00e9di\u00e9vaux<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Les Belles Lettres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Belles_Lettres\">Les Belles Lettres<\/a>,\u00a0<time>2016<\/time>, 222\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-251-44594-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-251-44594-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-251-44594-6<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a013-14 et 19<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"reference-text\"><i>Causae et curae<\/i>, \u00e9d. Kaiser, 1903,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0143, trad. et citation dans\u00a0<a title=\"Jean Starobinski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Starobinski\">Jean Starobinski<\/a>,\u00a0<i>L&rsquo;Encre de la m\u00e9lancolie<\/i>, Paris,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Le Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Seuil\">Le Seuil<\/a>, 2012\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-108351-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-108351-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-108351-4<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:4-21\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#Theil1976\">Theil 1976<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0156-159.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-22\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Moulinier2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Laurence_Moulinier2009\" class=\"ouvrage\">Laurence\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Moulinier<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Aspects de la maternit\u00e9 selon Hildegarde de Bingen (1098-1179)<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Micrologus. Nature, Sciences and Medieval Societies. Rivista della \u00abSociet\u00e0 Internazionale per lo Studio del Medioevo Latino\u00bb \/ La madre \/ The mother<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a017,\u200e\u00a0<time>2009<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">215-234<\/span>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.mirabileweb.it\/edgalluzzo\/articoli\/m\/145\/s\/1323\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.mirabileweb.it%2Fedgalluzzo%2Farticoli%2Fm%2F145%2Fs%2F1323\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-23\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lilian\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ceballos,_Lilian\" class=\"ouvrage\">Ceballos, Lilian,\u00a0<cite class=\"italique\">Hildegarde et l&rsquo;\u00e9peautre<\/cite>, Paris, Editions IH<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-24\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Glessmer2020\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Heinz_Glessmer2020\" class=\"ouvrage\">Heinz\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Glessmer<\/span>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;allemand),\u00a0<cite class=\"italique\">Pr\u00e9vention et gu\u00e9rison selon Hildegarde de Bingen<\/cite>, Monaco,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Rocher\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Rocher\">\u00c9ditions du Rocher<\/a>, dl 2020, 314\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-268-10308-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-268-10308-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-268-10308-2<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/1182583520\" rel=\"nofollow\">1182583520<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/oclc\/1182583520\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.worldcat.org%2Foclc%2F1182583520\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">47-53<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:3-25\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#Pernoud1996\">Pernoud 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0106.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Watteeuw\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Lieve_Watteeuw\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais am\u00e9ricain\">(en-US)<\/abbr>\u00a0Lieve\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Watteeuw<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/theo.kuleuven.be\/apps\/press\/bookheritagelab\/2017\/10\/29\/the-abbey-of-saint-pieter-and-paul-of-dendermonde-is-giving-the-symphonia-codex-by-hildegard-von-bingen-117475-in-repository-to-the-maurits-sabbe-library-ku-leuven\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en-us\">The Abbey of Saint Pieter and Paul of Dendermonde is giving the Symphonia Codex by Hildegard von Bingen (12th century) in repository to the Maurits Sabbe Library, KU Leuven | Book Heritage Lab \u2013 KU Leuven<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ftheo.kuleuven.be%2Fapps%2Fpress%2Fbookheritagelab%2F2017%2F10%2F29%2Fthe-abbey-of-saint-pieter-and-paul-of-dendermonde-is-giving-the-symphonia-codex-by-hildegard-von-bingen-117475-in-repository-to-the-maurits-sabbe-library-ku-leuven%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-09-19\" data-sort-value=\"2021-09-19\">19 septembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-moulinier1997-27\"><span class=\"reference-text\">Laurence Moulinier,\u00a0<i>Un lexique trilingue du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0: la\u00a0<\/i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">lingua ignota<\/span><i>\u00a0de Hildegarde de Bingen<\/i>, dans\u00a0<i>Lexiques bilingues dans les domaines philosophique et scientifique (Moyen \u00c2ge-Renaissance)<\/i>, Actes du colloque international organis\u00e9 par l\u2019\u00c9cole Pratique des Hautes \u00c9tudes-<abbr class=\"abbr\" title=\"Quatri\u00e8me\">IV<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0Section et l\u2019Institut sup\u00e9rieur de philosophie de l\u2019universit\u00e9 catholique de Louvain, Paris, 12-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1997-06-14\" data-sort-value=\"1997-06-14\">14 juin 1997<\/time>, \u00e9d. J. Hamesse, D. Jacquart, Turnhout\u00a0: Brepols, 2001,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">89-111<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.abtei-st-hildegard.de\/le-reliquaire-dhildegarde-dans-leglise-paroissiale\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"de-de\">Le Reliquaire d\u2019Hildegarde dans l\u2019\u00e9glise paroissiale \u2013 BENEDIKTINERINNENABTEI ST. HILDEGARD<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.abtei-st-hildegard.de%2Fle-reliquaire-dhildegarde-dans-leglise-paroissiale%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-09-17\" data-sort-value=\"2021-09-17\">17 septembre 2021<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Gouguenheim1996SG65-29\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#SG\">Gouguenheim 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a065.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"reference-text\">Louis Moulinier,\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Et papa libros eius canonizavit<\/span>\u00a0: r\u00e9flexions sur l&rsquo;orthodoxie des \u00e9crits de Hildegarde de Bingen<\/i>, dans S. Elm., E. Rebillard, A. Romano (\u00e9d.),\u00a0<i>Orthodoxie, Christianisme, Histoire. Orthodoxy, Christianity<\/i>, Collection de l&rsquo;\u00c9cole fran\u00e7aise de Rome 270, Rome, EFR, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">177-198<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-31\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Cindy Wooden,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.catholicherald.co.uk\/news\/2012\/05\/11\/benedict-xvi-formally-recognises-hildegard-of-bingen-as-a-saint\/\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<i><span class=\"nowrap\">Benedict\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><\/abbr><\/span>\u00a0formally recognises Hildegard of Bingen as a saint<\/i>\u00ab\u00a0<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.catholicherald.co.uk%2Fnews%2F2012%2F05%2F11%2Fbenedict-xvi-formally-recognises-hildegard-of-bingen-as-a-saint%2F\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"Catholic Herald\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catholic_Herald\">Catholic Herald<\/a><\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-05-11\" data-sort-value=\"2012-05-11\">11 mai 2012<\/time>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-32\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"ad\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0<span class=\"nom_auteur\">ad_<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.abtei-st-hildegard.de\/le-reliquaire-dhildegarde-dans-leglise-paroissiale\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"de-de\">Le Reliquaire d\u2019Hildegarde dans l\u2019\u00e9glise paroissiale &#8211; Benediktinerinnenabtei St. Hildegard<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.abtei-st-hildegard.de%2Fle-reliquaire-dhildegarde-dans-leglise-paroissiale%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-05-25\" data-sort-value=\"2019-05-25\">25 mai 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Gouguenheim1996SG66-33\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#SG\">Gouguenheim 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a066.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-LaCxDocteur-34\"><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"La Croix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Croix\">La Croix<\/a><\/i>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.la-croix.com\/Religion\/S-informer\/Actualite\/Pourquoi-l-Eglise-proclame-t-elle-des-saints-Docteurs-de-l-Eglise-_NG_-2012-10-07-861871\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Pourquoi l\u2019\u00c9glise proclame-t-elle des saints Docteurs de l\u2019\u00c9glise\u00a0?\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.la-croix.com%2FReligion%2FS-informer%2FActualite%2FPourquoi-l-Eglise-proclame-t-elle-des-saints-Docteurs-de-l-Eglise-_NG_-2012-10-07-861871\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-10-07\" data-sort-value=\"2012-10-07\">7 octobre 2012<\/time>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-35\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.ktotv.com\/videos-chretiennes\/emissions\/nouveautes\/direct-de-rome-messe-d-ouverture-du-synode-des-eveques-pour-la-nouvelle-evangelisation\/00069871\" rel=\"nofollow\">Messe d&rsquo;ouverture du synode<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.ktotv.com%2Fvideos-chretiennes%2Femissions%2Fnouveautes%2Fdirect-de-rome-messe-d-ouverture-du-synode-des-eveques-pour-la-nouvelle-evangelisation%2F00069871\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.zenit.org\/article-30937?l=french\" rel=\"nofollow\">Article de\u00a0<i>Zenit<\/i>\u00a0du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-05-27\" data-sort-value=\"2012-05-27\">27 mai 2012<\/time><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.zenit.org%2Farticle-30937%3Fl%3Dfrench\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.kipa-apic.ch\/index.php?pw=&amp;na=0,0,0,0,f&amp;ki=232054\" rel=\"nofollow\">Article d\u2019<i>APIC<\/i>\u00a0mentionnant la prochaine proclamation d&rsquo;Hildegarde comme docteur de l&rsquo;\u00c9glise<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.kipa-apic.ch%2Findex.php%3Fpw%3D%26na%3D0%2C0%2C0%2C0%2Cf%26ki%3D232054\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.brooklynmuseum.org\/eascfa\/dinner_party\/place_settings\/hildegarde_of_bingen\" rel=\"nofollow\"><cite>Brooklyn Museum: Hildegarde of Bingen<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.brooklynmuseum.org%2Feascfa%2Fdinner_party%2Fplace_settings%2Fhildegarde_of_bingen\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.brooklynmuseum.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-10-31\" data-sort-value=\"2020-10-31\">31 octobre 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/embuscades-alcapone.blogspot.com\/2013\/02\/lhomme-qui-prenait-sa-femme-pour-un.html\" rel=\"nofollow\"><cite>L&rsquo;homme qui prenait sa femme pour un chapeau &#8211; Oliver Sacks<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fembuscades-alcapone.blogspot.com%2F2013%2F02%2Flhomme-qui-prenait-sa-femme-pour-un.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">L&rsquo;homme qui prenait sa femme pour un chapeau &#8211; Oliver Sacks &#8211; \u00e8de Les embuscades litt\u00e9raires d&rsquo;Alcapone<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-03-17\" data-sort-value=\"2019-03-17\">17 mars 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-40\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/quebecinfomusique.com\/albums\/description.asp?albumid=1081\" rel=\"nofollow\"><cite>Claire Pelletier &#8211;\u00a0<i>Galileo<\/i><\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fquebecinfomusique.com%2Falbums%2Fdescription.asp%3Falbumid%3D1081\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Qu\u00e9bec Info Musique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qu%C3%A9bec_Info_Musique\">Qu\u00e9bec Info Musique<\/a><\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-13\" data-sort-value=\"2019-12-13\">13 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-41\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"C\u00f4t\u00e92001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Claude_C\u00f4t\u00e92001\" class=\"ouvrage\">Claude\u00a0<span class=\"nom_auteur\">C\u00f4t\u00e9<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/voir.ca\/musique\/2001\/05\/02\/claire-pelletier-repas-astronomique\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Claire Pelletier: repas astronomique<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fvoir.ca%2Fmusique%2F2001%2F05%2F02%2Fclaire-pelletier-repas-astronomique%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Voir (journal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Voir_(journal)\">Voir<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2001-05-02\" data-sort-value=\"2001-05-02\">2 mai 2001<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-13\" data-sort-value=\"2019-12-13\">13 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-42\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cinebel.be\/fr\/film\/1005173\/Vision%20-%20Aus%20dem%20Leben%20der%20Hildegard%20von%20Bingen\" rel=\"nofollow\">Le film\u00a0<i>Vision<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cinebel.be%2Ffr%2Ffilm%2F1005173%2FVision%2520-%2520Aus%2520dem%2520Leben%2520der%2520Hildegard%2520von%2520Bingen\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0Fiche sur Cinebel.be.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-43\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lesechos.fr\/journal20111208\/lec1_entracte\/0201780705442-sur-la-planete-camille-260006.php\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Sur la plan\u00e8te Camille\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Les \u00c9chos<\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2011-12-08\" data-sort-value=\"2011-12-08\">8 d\u00e9cembre 2011<\/time>.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lesechos.fr%2Fjournal20111208%2Flec1_entracte%2F0201780705442-sur-la-planete-camille-260006.php\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-44\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=xdVMlCCYj4o\" rel=\"nofollow\"><cite>Hildegarde de Bingen &#8211; Roselyne Bachelot<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DxdVMlCCYj4o\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-45\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2007\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0(898) Hildegard\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Dictionary of Minor Planet Names<\/cite>, Springer,\u00a0<time>2007<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-540-29925-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-540-29925-7\"><span class=\"nowrap\">978-3-540-29925-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.1007\/978-3-540-29925-7_899\" rel=\"nofollow\">10.1007\/978-3-540-29925-7_899<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-3-540-29925-7_899\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.1007%2F978-3-540-29925-7_899\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">81\u201381<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Annexes\">Annexes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Category:Hildegard_von_Bingen?uselang=fr\">Hildegarde de Bingen<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<li class=\"wikiquote\"><a class=\"extiw\" title=\"q:Hildegarde de Bingen\" href=\"https:\/\/fr.wikiquote.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen\">Hildegarde de Bingen<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikiquote<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9ditions_latines\"><span id=\".C3.89ditions_latines\"><\/span>\u00c9ditions latines<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Luca Ricossa,\u00a0<i>Hildegard\u00a0<span class=\"lang-de\" lang=\"de\">von Bingen<\/span>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Ordo Virtutum<\/span><\/i>, \u00e9dition compl\u00e8te et comment\u00e9e de la musique en notation originale, avec traduction fran\u00e7aise. Gen\u00e8ve (lulu.com), 2013.<\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><a title=\"Scivias\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scivias\">Scivias<\/a>\u00a0seu Visionnes<\/span><\/i>\u00a0(1141-1151)<sup id=\"cite_ref-46\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-46\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Deux autres\u00a0<i>Visiones<\/i>\u00a0peuvent \u00eatre trouv\u00e9es dans l&rsquo;\u00e9dition de C. P. Evans<sup id=\"cite_ref-Evans_et_al._47-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Evans_et_al.-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Liber vitae meritorum<\/span>\u00a0(Livre des m\u00e9rites de la vie<\/i>), (1148-1163)<sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-48\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:5_49-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:5-49\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><a title=\"Liber divinorum operum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liber_divinorum_operum\">Liber divinorum operum simplicis hominis<\/a><\/span><\/i>\u00a0(1163-1173\/1174)<sup id=\"cite_ref-50\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-50\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:5_49-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-:5-49\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Solutiones triginta octo quaestionum<\/span><\/i><sup id=\"cite_ref-Evans_et_al._47-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Evans_et_al.-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">De\u00a0<a title=\"R\u00e8gle de saint Beno\u00eet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A8gle_de_saint_Beno%C3%AEt\">Regula S. Benedicti<\/a><\/span><\/i><sup id=\"cite_ref-Feiss_et_al._51-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Feiss_et_al.-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Explanatio Symboli<\/i>\u00a0<a title=\"Athanase d'Alexandrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Athanase_d%27Alexandrie\">Sancti Athanasii<\/a><\/span><sup id=\"cite_ref-Feiss_et_al._51-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Feiss_et_al.-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Vita sancti Ruperti<\/i><\/span><sup id=\"cite_ref-Evans_et_al._47-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Evans_et_al.-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><span class=\"lang-la\" lang=\"la\"><i>Vita\u00a0<a title=\"Disibod\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Disibod\">sancti Disibodi<\/a><\/i><\/span><sup id=\"cite_ref-Evans_et_al._47-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Evans_et_al.-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Physica, sive Subtilitatum diversarum naturarum creaturarum libri novem, sive Liber simplicis medicinae<\/span><\/i>\u00a0(1151-1158)<\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Symphonia harmoniae coelestium revelationum<\/span><\/i><sup id=\"cite_ref-Feiss_et_al._51-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Feiss_et_al.-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Ignota lingua, cum versione Latina<\/span><\/i><sup id=\"cite_ref-Evans_et_al._47-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Evans_et_al.-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Tractatus de sacramento altaris<\/span><\/i><\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Homeliae\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"58\"><span class=\"romain\">LVIII<\/span><\/abbr>\u00a0in Evangelia<\/span><\/i><sup id=\"cite_ref-Feiss_et_al._51-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Feiss_et_al.-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Causae et curae, sive Liber compositae medicinae<\/span><\/i><sup id=\"cite_ref-Kaiser_52-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hildegarde_de_Bingen#cite_note-Kaiser-52\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Lat 7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Epistolarium<\/span><\/i>\n<ul>\n<li><span id=\"Van_Acker1991\" class=\"ouvrage\"><span id=\"L._Van_Acker1991\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : latin\">(la)<\/abbr>\u00a0L. Van Acker (\u00e9d.),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"la\">Hildegardis Bingensis Epistolarium<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0I\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-la italique\" lang=\"la\">Corpus Christianorum. Continuatio Mediaevalis 91<\/span>, Turnhout, Brepols Publishers,\u00a0<time>1991<\/time>, 230\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-503-03911-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-503-03911-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-503-03911-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Van_Acker1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"L._Van_Acker1993\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : latin\">(la)<\/abbr>\u00a0L. Van Acker (\u00e9d.),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"la\">Hildegardis Bingensis Epistolarium<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0II\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-la italique\" lang=\"la\">Corpus Christianorum. Continuatio Mediaevalis 91A<\/span>, Turnhout, Brepols Publishers,\u00a0<time>1993<\/time>, 323\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-503-03913-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-503-03913-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-503-03913-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Klaes2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"M._Klaes2001\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : latin\">(la)<\/abbr>\u00a0M. Klaes,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"la\">Hildegardis Bingensis Epistolarium<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0III\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-la italique\" lang=\"la\">Corpus Christianorum. Continuatio Mediaevalis 91B<\/span>, Turnhout, Brepols Publishers,\u00a0<time>2001<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-503-03915-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-503-03915-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-503-03915-2<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\" data-mw-group=\"Lat\">\n<li id=\"cite_note-46\"><span class=\"reference-text\">\u00c9d. A. F\u00fchrk\u00f6tter &#8211; A. Carlevaris,\u00a0<i>Hildegardis Bingensis Scivias<\/i>\u00a0(= Corpus Christianorum. Continuatio Mediaevalis 43-43A), Turnhout: Brepols Publishers, 1978\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-503-03431-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-503-03431-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-503-03431-7<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0et\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-503-03433-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-503-03433-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-503-03433-1<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Evans_et_al.-47\"><span class=\"reference-text\">\u00c9d. C. P. Evans &#8211; J. Deploige &#8211; S. Moens &#8211; M. Embach &#8211; K. G\u00e4rtner,\u00a0<i>Hildegardis Bingensis. Opera minora II<\/i>\u00a0(= Corpus Christianorum. Continuatio Mediaevalis 226A), Turnhout: Brepols Publishers, 2015\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-503-54837-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-503-54837-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-503-54837-1<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\"><span class=\"reference-text\">\u00c9d. A. Carlevaris,\u00a0<i>Hildegardis Bingensis Liber vite meritorum<\/i>\u00a0(= Corpus Christianorum. Continuatio Mediaevalis 90), Turnhout: Brepols Publishers, 1995 (r\u00e9impression\u00a0: 2006)\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-503-03901-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-503-03901-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-503-03901-5<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:5-49\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"gdespeville\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">gdespeville<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.narthex.fr\/blogs\/ecrits-mystiques\/structure-du-scivias-connais-les-voies-d2019hildegard-von-bingen\" rel=\"nofollow\"><cite>Structure du Scivias (Connais les voies) d\u2019Hildegard von Bingen \u2014<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.narthex.fr%2Fblogs%2Fecrits-mystiques%2Fstructure-du-scivias-connais-les-voies-d2019hildegard-von-bingen\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.narthex.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-10-15\" data-sort-value=\"2019-10-15\">15 octobre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-50\"><span class=\"reference-text\">\u00c9d. A. Derolez &#8211; P. Dronke,\u00a0<i>Hildegardis Bingensis Liber divinorum operum<\/i>\u00a0(= Corpus Christianorum. Continuatio Mediaevalis 92), Turnhout: Brepols Publishers, 1996\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-503-03921-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-503-03921-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-503-03921-3<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Feiss_et_al.-51\"><span class=\"reference-text\">\u00c9d. H. Feiss &#8211; C. Evans &#8211; B. M. Kienzle &#8211; C. Muessig &#8211; B. Newman &#8211; P. Dronke,\u00a0<i>Hildegardis Bingensis Opera minora<\/i>\u00a0(= Corpus Christianorum. Continuatio Mediaevalis 226), Turnhout: Brepols Publishers, 2007\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-503-05261-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-503-05261-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-503-05261-8<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/190393293\" rel=\"nofollow\">190393293<\/a><\/span>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Kaiser-52\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Kaiser1903\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_Kaiser1903\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : latin\">(la)<\/abbr>\u00a0Paul Kaiser,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"la\">Hildegardis Causae et curae<\/cite>, Leipzig,\u00a0<a title=\"Teubner-Verlag\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Teubner-Verlag\">B. G. Teubner<\/a>,\u00a0<time>1903<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/bpt6k1503655b\/f11.item\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k1503655b%2Ff11.item\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Traductions_fran\u00e7aises\"><span id=\"Traductions_fran.C3.A7aises\"><\/span>Traductions fran\u00e7aises<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.editions-beatitudes.com\/f\/index.php?sp=liv&amp;livre_id=692\" rel=\"nofollow\"><i>Les m\u00e9rites de la vie * Principes de psychologie chr\u00e9tienne<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.editions-beatitudes.com%2Ff%2Findex.php%3Fsp%3Dliv%26livre_id%3D692\">archive<\/a>]<\/small>, pr\u00e9sent\u00e9 et traduit par Michel Trouv\u00e9 et Pierre Dumoulin, avec un cahier-photo de 8 pages, 376 pages, EDB, Nouan-Le-Fuzelier,\u00a0<time class=\"nowrap date-lien\" datetime=\"2014-06-12\" data-sort-value=\"2014-06-12\"><a title=\"12 juin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/12_juin\">12<\/a>\u00a0<a title=\"Juin 2014\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juin_2014\">juin<\/a>\u00a0<a title=\"2014 en litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2014_en_litt%C3%A9rature\">2014<\/a><\/time>,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84024-803-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84024-803-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-84024-803-3<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><i>Le Livre des m\u00e9rites de la vie<\/i>, \u00e9ditions B\u00e9n\u00e9dictines, 2012.<\/li>\n<li><i>Louanges<\/i>\u00a0(pr\u00e9sentation et traduction de ses po\u00e9sies compl\u00e8tes, par Laurence Moulinier), bilingue, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions de la Diff\u00e9rence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_de_la_Diff%C3%A9rence\">\u00c9ditions de la Diff\u00e9rence<\/a>, 1990,\u00a0<span class=\"nowrap\">127\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0\u00ab\u00a0Symphonie de l&rsquo;harmonie des r\u00e9v\u00e9lations c\u00e9lestes\u00a0\u00bb (<i>Symphonia harmoniae celestium revelationum<\/i>)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0Hildegarde de Bingen, Chants et Lettres (choix)\u00a0\u00bb, traduit du latin, pr\u00e9sent\u00e9 et annot\u00e9 par L. Moulinier, dans\u00a0<i>Voix de femmes au Moyen \u00c2ge. Savoir, mystique, po\u00e9sie, amour, sorcellerie\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle-<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>, dir. D. R\u00e9gnier-Bohler, Paris\u00a0: R. Laffont, 2006,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">77-124<\/span>.<\/li>\n<li><i>Le livre des \u0153uvres divines<\/i>\u00a0(1163-1174), trad. Bernard Gorceix, Paris\u00a0:\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">Albin Michel<\/a>, coll. \u00ab\u00a0Spiritualit\u00e9s vivantes\u00a0\u00bb, 1989,\u00a0<span class=\"nowrap\">380\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><i><a title=\"Scivias\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scivias\">Scivias<\/a>\u00a0: Sache les voies ou Livre des visions<\/i>\u00a0(1141-1151), traduit par Pierre Monat, Paris\u00a0: Le Cerf, 1996,\u00a0<span class=\"nowrap\">729\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-20404-864-X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-20404-864-X\"><span class=\"nowrap\">2-20404-864-X<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=7SVDoDhCV3oC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=hildegarde+de+bingen&amp;hl=fr&amp;ei=eyLkS8GNC9eHOPTT6dsN&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CDsQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=hildegarde%20de%20bingen&amp;f=false\" rel=\"nofollow\"><i>Scivias<\/i>\u00a0Columba Hart, Jane Bishop<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3D7SVDoDhCV3oC%26printsec%3Dfrontcover%26dq%3Dhildegarde%2Bde%2Bbingen%26hl%3Dfr%26ei%3DeyLkS8GNC9eHOPTT6dsN%26sa%3DX%26oi%3Dbook_result%26ct%3Dresult%26resnum%3D1%26ved%3D0CDsQ6AEwAA%23v%3Donepage%26q%3Dhildegarde%2520de%2520bingen%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li><i>Le Livre des subtilit\u00e9s des cr\u00e9atures divines<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>Physica<\/i>\u00a0(1151-1158) (<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\"><span class=\"romain\">I<\/span><\/abbr><\/span>\u00a0:\u00a0<i>Les plantes, les \u00c9l\u00e9ments, les pierres, les m\u00e9taux<\/i>\u00a0;\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"2\"><span class=\"romain\">II<\/span><\/abbr><\/span>\u00a0:\u00a0<i>Arbres, poissons, animaux, oiseaux<\/i>, traduction Pierre Monat, J\u00e9r\u00f4me Millon, 1993-1996\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=7J4JvAXR6ygC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=hildegarde+de+bingen&amp;hl=fr&amp;ei=2CHkS-iaMcavOLiL4NsN&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=4&amp;ved=0CEwQ6AEwAw#\" rel=\"nofollow\">[1]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3D7J4JvAXR6ygC%26printsec%3Dfrontcover%26dq%3Dhildegarde%2Bde%2Bbingen%26hl%3Dfr%26ei%3D2CHkS-iaMcavOLiL4NsN%26sa%3DX%26oi%3Dbook_result%26ct%3Dresult%26resnum%3D4%26ved%3D0CEwQ6AEwAw%23\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li><i>Les causes et les rem\u00e8des<\/i>\u00a0(<i>Liber compositae medicinae. Causae et curae<\/i>), traduction Pierre Monat, J\u00e9r\u00f4me Millon, 2005,\u00a0<span class=\"nowrap\">301\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><i>La Symphonie des harmonies c\u00e9lestes<\/i>, traduction Rebecca Lenoir et Christophe Carraud, J\u00e9r\u00f4me Millon, 2003,\u00a0<span class=\"nowrap\">224\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><i>Lettres<\/i>\u00a0(1146-1179), trad. Rebecca Lenoir, J\u00e9r\u00f4me Millon, 2007,\u00a0<span class=\"nowrap\">260\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=bL1PjOq0w3wC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=hildegarde+de+bingen&amp;hl=fr&amp;ei=eyLkS8GNC9eHOPTT6dsN&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CEUQ6AEwAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">[2]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DbL1PjOq0w3wC%26printsec%3Dfrontcover%26dq%3Dhildegarde%2Bde%2Bbingen%26hl%3Dfr%26ei%3DeyLkS8GNC9eHOPTT6dsN%26sa%3DX%26oi%3Dbook_result%26ct%3Dresult%26resnum%3D3%26ved%3D0CEUQ6AEwAg%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9mission_radio_et_sur_internet\"><span id=\".C3.89mission_radio_et_sur_internet\"><\/span>\u00c9mission radio et sur internet<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.radiofrance.fr\/franceculture\/podcasts\/serie-hildegarde-genie-cosmique#concept-about\" rel=\"nofollow\">Hildegarde, g\u00e9nie cosmique<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.radiofrance.fr%2Ffranceculture%2Fpodcasts%2Fserie-hildegarde-genie-cosmique%23concept-about\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0&#8211; Une grande travers\u00e9e d&rsquo;Aur\u00e9lie Sfez, France Culture 2024<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=cFNWA0QLIuw\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Hildegarde de Bingen, du Moyen \u00c2ge au new age\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DcFNWA0QLIuw\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>La grande H.<\/i>, l&rsquo;\u00e9mission d&rsquo;histoire du\u00a0<a title=\"Le M\u00e9dia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_M%C3%A9dia\">M\u00e9dia<\/a>, avec Pascale Fautrier et Laurence Moulinier-Brogi,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-05-03\" data-sort-value=\"2019-05-03\">3 mai 2019<\/time>\u00a0(avec une bibliographie dans le descriptif\u00a0<a title=\"YouTube\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/YouTube\">YouTube<\/a>).<\/li>\n<li>Conf\u00e9rence de P\u00e8re Fran\u00e7ois Marxer \u2013 Hildegarde de Bingen ou la vision du monde \u2013 KTO (<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-11-30\" data-sort-value=\"2017-11-30\">30 novembre 2017<\/time>) \u2013\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=3Dq3DVHkXes&amp;feature=youtu.be\" rel=\"nofollow\">Partie 1<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3Dq3DVHkXes%26feature%3Dyoutu.be\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0et\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=DAav-Gd-v6E\" rel=\"nofollow\">Partie 2<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DDAav-Gd-v6E\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=52I4nzWdaXQ\" rel=\"nofollow\">Fr\u00e9d\u00e9ric Ranti\u00e8res\u00a0: Hildegarde de Bingen et le Rire de la Rate<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D52I4nzWdaXQ\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0(Radio Enghien,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-01-08\" data-sort-value=\"2019-01-08\">8 janvier 2019<\/time>) sur YouTube.<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Veyfe9X4o6A\" rel=\"nofollow\">Sainte Hildegarde de Bingen \u2013 Lumi\u00e8re de Dieu<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DVeyfe9X4o6A\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u2013 Religion &amp; Spiritualit\u00e9, coproduction CAT productions et\u00a0<a title=\"KTO\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/KTO\">KTO<\/a>, 2011.<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ktotv.com\/video\/00331750\/a-la-recherche-dhildegard-von-bingen\" rel=\"nofollow\">\u00c0 la recherche d\u2019Hildegard von Bingen<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.ktotv.com%2Fvideo%2F00331750%2Fa-la-recherche-dhildegard-von-bingen\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0d&rsquo;Alexandre Dolgorouky \u2013 coproduction Sunset Presse et KTO, 2020.<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.franceculture.fr\/emissions\/les-racines-du-ciel\/hildegarde-de-bingen-avec-lorette-nobecourt\" rel=\"nofollow\">Les Racines du ciel sur France Culture en 2013\u00a0: Hildegarde de Bingen avec Lorette Nob\u00e9court<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.franceculture.fr%2Femissions%2Fles-racines-du-ciel%2Fhildegarde-de-bingen-avec-lorette-nobecourt\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=-kf9N7UKzvA\" rel=\"nofollow\">Hildegarde de Bingen \u2013 Une Vie, une \u0152uvre\u00a0: 1098-1179 (France Culture, 1989) sur YouTube<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D-kf9N7UKzvA\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.franceculture.fr\/conferences\/institut-francais-de-la-mode\/hildegarde-de-bingen-linvention-de-la-creation-au-feminin\" rel=\"nofollow\">Conf\u00e9rence de Laurence Moulinier-Brogi sur France Culture en 2015\u00a0: Hildegarde de Bingen, l&rsquo;invention de la \u00ab\u00a0cr\u00e9ation au f\u00e9minin\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.franceculture.fr%2Fconferences%2Finstitut-francais-de-la-mode%2Fhildegarde-de-bingen-linvention-de-la-creation-au-feminin\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Biographie_2\">Biographie<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Lorette Nob\u00e9court\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lorette_Nob%C3%A9court\">Lorette Nob\u00e9court<\/a>,\u00a0<i>La cl\u00f4ture des merveilles\u00a0: une vie d&rsquo;Hildegarde de Bingen<\/i>, Grasset, 2013.<\/li>\n<li><a title=\"Marie-Anne Vannier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Anne_Vannier\">Marie-Anne Vannier<\/a>,\u00a0<i>Les Visions d&rsquo;Hildegarde de Bingen<\/i>, Paris, Albin Michel, 2015\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782226316462\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782226316462\"><span class=\"nowrap\">9782226316462<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><a title=\"Marie-Anne Vannier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Anne_Vannier\">Marie-Anne Vannier<\/a>,\u00a0<i>Hildegarde de Bingen. Une visionnaire et une femme d&rsquo;action<\/i>, Paris, Entrelacs, 2016.<\/li>\n<li><span id=\"Pernoud1994\" class=\"ouvrage\"><span id=\"R\u00e9gine_Pernoud1994\" class=\"ouvrage\"><a title=\"R\u00e9gine Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud\">R\u00e9gine Pernoud<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Hildegarde de Bingen\u00a0: Conscience inspir\u00e9e du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>, \u00c9ditions du Rocher,\u00a0<time>1994<\/time>, 193\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-268-01796-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-268-01796-6\"><span class=\"nowrap\">2-268-01796-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"SG\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Sylvain Gouguenheim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sylvain_Gouguenheim\">Sylvain Gouguenheim<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">La Sibylle du Rhin\u00a0: Hildegarde de Bingen, abbesse et proph\u00e9tesse rh\u00e9nane<\/cite>, Paris, Publications de la Sorbonne,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Histoire ancienne et m\u00e9di\u00e9vale\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a038),\u00a0<time>1996<\/time>, 211\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-85944-297-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-85944-297-9\"><span class=\"nowrap\">2-85944-297-9<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/36229816\" rel=\"nofollow\">36229816<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb35824568t.public\" rel=\"nofollow\">35824568<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=4C7ch6ETc_IC&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D4C7ch6ETc_IC%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Ouvrages_et_sources_th\u00e9ologiques\"><span id=\"Ouvrages_et_sources_th.C3.A9ologiques\"><\/span>Ouvrages et sources th\u00e9ologiques<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Beno\u00eet\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><\/abbr>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/benedict-xvi\/fr\/audiences\/2010\/documents\/hf_ben-xvi_aud_20100901.html\" rel=\"nofollow\">Audience g\u00e9n\u00e9rale du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-09-01\" data-sort-value=\"2010-09-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0septembre 2010<\/time><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.vatican.va%2Fcontent%2Fbenedict-xvi%2Ffr%2Faudiences%2F2010%2Fdocuments%2Fhf_ben-xvi_aud_20100901.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0et\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/benedict-xvi\/fr\/audiences\/2010\/documents\/hf_ben-xvi_aud_20100908.html\" rel=\"nofollow\">Audience g\u00e9n\u00e9rale du 8 septembre 2010<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.vatican.va%2Fcontent%2Fbenedict-xvi%2Ffr%2Faudiences%2F2010%2Fdocuments%2Fhf_ben-xvi_aud_20100908.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li>Pierre Dumoulin,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.editions-beatitudes.com\/f\/index.php?sp=liv&amp;livre_id=616\" rel=\"nofollow\"><i>Hildegarde de Bingen, Proph\u00e8te et Docteur pour le troisi\u00e8me mill\u00e9naire<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.editions-beatitudes.com%2Ff%2Findex.php%3Fsp%3Dliv%26livre_id%3D616\">archive<\/a>]<\/small>, EDB, Nouan-Le-Fuzelier,\u00a0<time class=\"nowrap date-lien\" datetime=\"2012-09-12\" data-sort-value=\"2012-09-12\"><a title=\"12 septembre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/12_septembre\">12<\/a>\u00a0<a title=\"Septembre 2012\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Septembre_2012\">septembre<\/a>\u00a0<a title=\"2012 en litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2012_en_litt%C3%A9rature\">2012<\/a><\/time>,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84024-440-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84024-440-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-84024-440-0<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><a title=\"Audrey Fella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Audrey_Fella\">Audrey Fella<\/a>,\u00a0<i>Hildegarde de Bingen\u00a0: la sentinelle de l&rsquo;invisible<\/i>, Le Courrier du Livre, 2009.<\/li>\n<li>Pascale Fautrier,\u00a0<i>Hildegarde de Bingen, un secret de naissance<\/i>, Albin Michel, 2018,\u00a0<span class=\"nowrap\">352\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><a title=\"Audrey Fella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Audrey_Fella\">Audrey Fella<\/a>,\u00a0<i>Hildegarde de Bingen\u00a0: corps et \u00e2me en Dieu<\/i>, \u00c9ditions Points, Sagesses,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0301. Voix spirituelles, 2015.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Sur_l\u2019\u0153uvre_m\u00e9dicinale_et_savante\"><span id=\"Sur_l.E2.80.99.C5.93uvre_m.C3.A9dicinale_et_savante\"><\/span>Sur l\u2019\u0153uvre m\u00e9dicinale et savante<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Laurence Moulinier,\u00a0<i>L&rsquo;\u0152uvre scientifique d&rsquo;Hildegarde de Bingen<\/i>, th\u00e8se, universit\u00e9 Paris-<abbr class=\"abbr\" title=\"8\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><\/abbr>,\u00a0<a title=\"1994\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1994\">1994<\/a>.<\/li>\n<li>Laurence Moulinier,\u00a0<i>Le Manuscrit perdu \u00e0 Strasbourg. Enqu\u00eate sur l&rsquo;\u0153uvre scientifique de Hildegarde, Paris\/Saint-Denis<\/i>, Publications de la\u00a0<a title=\"Sorbonne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sorbonne\">Sorbonne<\/a>-Presses Universitaires de Vincennes,\u00a0<a title=\"1995\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1995\">1995<\/a>.<\/li>\n<li>Laurence Moulinier (1993)\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/halshs.archives-ouvertes.fr\/halshs-00608791\/file\/ScientiarumHistoria.pdf\" rel=\"nofollow\"><i>Hildegarde de Bingen, Les plantes m\u00e9dicinales et le jugement de la post\u00e9rit\u00e9\u00a0: pour une mise en perspective<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fhalshs.archives-ouvertes.fr%2Fhalshs-00608791%2Ffile%2FScientiarumHistoria.pdf\">archive<\/a>]<\/small>, in Les plantes m\u00e9dicinales chez Hildegarde de Bingen (No. 20, 1-2,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">61-75<\/span>).<\/li>\n<li>Laurence Moulinier (1999)\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/halshs.archives-ouvertes.fr\/halshs-00609201\/document\" rel=\"nofollow\">Plantes toxiques et humeurs peccantes\u00a0: la pens\u00e9e du poison dans l&rsquo;\u0153uvre de Hildegarde<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fhalshs.archives-ouvertes.fr%2Fhalshs-00609201%2Fdocument\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, in Le corps \u00e0 l&rsquo;\u00e9preuve, Poisons, rem\u00e8des et chirurgie\u00a0: aspects des pratiques m\u00e9dicales dans l&rsquo;Antiquit\u00e9 et au Moyen \u00c2ge (<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">71-101<\/span>), Langres, Dominique Gu\u00e9niot.<\/li>\n<li><span id=\"Sweet2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Victoria_Sweet2006\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Victoria Sweet,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Rooted in the Earth, Rooted in the Sky\u00a0: Hildegard of Bingen and Premodern Medicine<\/cite>,\u00a0<a title=\"Routledge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Routledge\">Routledge<\/a>,\u00a0<time>2006<\/time>, 356\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-41597-634-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-41597-634-0\"><span class=\"nowrap\">0-41597-634-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Victoria Sweet, \u00ab\u00a0Hildegard of Bingen and the Greening of Medieval Medicine\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Bulletin of the History of Medicine<\/i><\/span>, 1999,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a073\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">381-403<\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"de_la_Croix2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Arnaud_de_la_Croix2008\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Arnaud de la Croix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arnaud_de_la_Croix\">Arnaud de la Croix<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Hildegarde de Bingen\u00a0: la langue inconnue<\/cite>, Alph\u00e9e,\u00a0<time>2008<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/numerique.historia.fr\/hildegarde-de-bingen-la-langue-inconnue\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fnumerique.historia.fr%2Fhildegarde-de-bingen-la-langue-inconnue\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li>\u00c9toile Notre Dame,\u00a0<i>Hildegarde de Bingen\u00a0: Les principes de l&rsquo;alimentation, Sant\u00e9, vitalit\u00e9, joie de vivre<\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-01\" data-sort-value=\"2019-01\">janvier 2019<\/time>,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782379560019\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782379560019\"><span class=\"nowrap\">9782379560019<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><span id=\"Ferris2024\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_Ferris2024\" class=\"ouvrage\"><a class=\"new\" title=\"Paul Ferris (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Paul_Ferris&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Paul Ferris<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;herbarium illustr\u00e9 d&rsquo;Hildegarde de Bingen<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Rocher\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Rocher\">\u00c9ditions du Rocher<\/a>,\u00a0<time>2024<\/time>, 232\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-268-11025-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-268-11025-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-268-11025-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Articles_et_chapitres\">Articles et chapitres<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Sansy1990\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Dani\u00e8le_Sansy1990\" class=\"ouvrage\">Dani\u00e8le Sansy, \u00ab\u00a0<cite>Iconographie de la Proph\u00e9tie\u00a0: L&rsquo;image d&rsquo;Hildegarde de Bingen dans le\u00a0<i>Liber divinorum operum<\/i><\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>M\u00e9langes de l&rsquo;\u00c9cole fran\u00e7aise de Rome. Moyen \u00c2ge<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0Les textes proph\u00e9tiques et la proph\u00e9tie en Occident (<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02,\u200e\u00a0<time>1990<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">405-416<\/span>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/mefr_1123-9883_1990_num_102_2_3124\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fmefr_1123-9883_1990_num_102_2_3124\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Moulinier1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Laurence_Moulinier1993\" class=\"ouvrage\">Laurence Moulinier, \u00ab\u00a0<cite>Fragments in\u00e9dits de la\u00a0<i>Physica<\/i>\u00a0: contribution \u00e0 l&rsquo;\u00e9tude de la transmission des manuscrits scientifiques de Hildegarde de Bingen<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>M\u00e9langes de l&rsquo;\u00c9cole fran\u00e7aise de Rome. Moyen \u00c2ge<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0105,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02,\u200e\u00a0<time>1993<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0629-650.\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/mefr_1123-9883_1993_num_105_2_3319\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fmefr_1123-9883_1993_num_105_2_3319\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Graf2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Katrin_Graf2001\" class=\"ouvrage\">Katrin Graf, \u00ab\u00a0<cite>Les portraits d&rsquo;auteur de Hildegarde de Bingen<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Scriptorium<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a055,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02,\u200e\u00a0<time>2001<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0179-196.\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/scrip_0036-9772_2001_num_55_2_1928\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fscrip_0036-9772_2001_num_55_2_1928\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li>G. Epiney-Burgard et E. Zum Brunn, dans\u00a0<i>Femmes Troubadours de Dieu<\/i>, introduction et chapitres 1 et 2,\u00a0<a title=\"Brepols\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brepols\">Brepols<\/a>, 1988\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-50350-011-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-50350-011-0\"><span class=\"nowrap\">2-50350-011-0<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li>Laurence Moulinier, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.fupress.net\/index.php\/sdd\/article\/view\/2012\" rel=\"nofollow\">Conception et corps f\u00e9minin selon Hildegarde de Bingen<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.fupress.net%2Findex.php%2Fsdd%2Farticle%2Fview%2F2012\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Storia delle Donne<\/span><\/i>\u00a02005\u00a0; 1(1)\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0139\u2011157.<\/li>\n<li><a title=\"Bernard Hautecloque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Hautecloque\">Bernard Hautecloque<\/a>, \u00ab\u00a0Hildegarde de Bingen. une b\u00e9n\u00e9dictine au service de la sant\u00e9 et du respect de la nature\u00a0\u00bb in\u00a0<i>Lettre des oblatures b\u00e9n\u00e9dictines<\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-02\" data-sort-value=\"2021-02\">f\u00e9vrier 2021<\/time>.<\/li>\n<li><a title=\"Audrey Fella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Audrey_Fella\">Audrey Fella<\/a>,\u00a0<i>Les femmes mystiques\u00a0: Histoire et dictionnaire<\/i>, R. Laffont, collection Bouquins, 2013\u00a0;\u00a0<i>Hildegarde de Bingen<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">439-443<\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Discographie\">Discographie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css biblio\">Sauf indication contraire ou compl\u00e9mentaire, les informations contenues dans cette section proviennent de la\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.9timezones.com\/ia\/ghildgrd.htm\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation de l&rsquo;\u0153uvre musicale d&rsquo;Hildegarde de Bingen<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.9timezones.com%2Fia%2Fghildgrd.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0sur le site 9timeszones.com.<\/div>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Hildegard of Bingen: A Feather on the Breath of God<\/i>\u00a0\u2013\u00a0<a title=\"Emma Kirkby\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Emma_Kirkby\">Emma Kirkby<\/a>, Gothic voices, dir. Christopher Page (<time class=\"nowrap\" datetime=\"1981-09-14\" data-sort-value=\"1981-09-14\">14 septembre 1981<\/time>, Hyp\u00e9rion CDA66039)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/23115189\" rel=\"nofollow\">23115189<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Vision \u2013 The Music of Hildegard von Bingen<\/i>, arrangements dans le style \u00ab\u00a0<a title=\"New age (musique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_age_(musique)\">Nouvel \u00e2ge<\/a>\u00a0\u00bb par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Richard Souther (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Richard_Souther&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Richard Souther<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Richard Souther\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Richard_Souther\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Richard Souther\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>, synth\u00e9tiseur et arrangements (1994, Angel Records)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/31733237\" rel=\"nofollow\">31733237<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>900 Years, anthologie des \u0153uvres de H. von Bingen<\/i>\u00a0(8CD Deutsche Harmonia Mundi 77505 2), dont en disques s\u00e9par\u00e9s\u00a0:\n<ul>\n<li><i>Symphoniae<\/i>, Hildegarde von Bingen \u2013\u00a0<a title=\"Sequentia (groupe musical)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sequentia_(groupe_musical)\">Sequentia<\/a>\u00a0(16-19 1982\/17-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1983-06-20\" data-sort-value=\"1983-06-20\">20 juin 1983<\/time>, Deutsche Harmonia Mundi).<\/li>\n<li><i>Hildegard von Bingen: Canticles of Ecstasy<\/i>\u00a0\u2013 Sequentia, dir. Barbara Thornton (16-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1993-06-21\" data-sort-value=\"1993-06-21\">21 juin 1993<\/time>, Deutsche Harmonia Mundi)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/31906617\" rel=\"nofollow\">31906617<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li><i>Voice of the Blood<\/i>\u00a0\u2013 Sequentia, dir. Barbara Thornton (<time class=\"nowrap\" datetime=\"10-30\" data-sort-value=\"10-30\">30 octobre<\/time>&#8211;<time class=\"nowrap\" datetime=\"1994-11-03\" data-sort-value=\"1994-11-03\">3 novembre 1994<\/time>, Deutsche Harmonia Mundi)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/34126055\" rel=\"nofollow\">34126055<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li><i>O Jerusalem<\/i>\u00a0\u2013 Sequentia, dir. Barbara Thornton (17-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1995-10-25\" data-sort-value=\"1995-10-25\">25 octobre 1995<\/time>, Deutsche Harmonia Mundi)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/906155886\" rel=\"nofollow\">906155886<\/a><\/span>)<\/small>.\n<div>Les deux pr\u00e9c\u00e9dents disques (<i>Voice of the Blood<\/i>\u00a0et\u00a0<i>O Jerusalem<\/i>) \u00e9tant reparus sous le titre de\u00a0<i>Chants de l&rsquo;extase<\/i>\u00a0(1994-1995, Deutsche Harmonia Mundi\/RCA)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/34126055\" rel=\"nofollow\">34126055<\/a><\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/929887511\" rel=\"nofollow\">929887511<\/a><\/span>)<\/small>.<\/div>\n<\/li>\n<li><i>Saints<\/i>, Hildegarde von Bingen \u2013 Elizabeth Gaver; Benjamin Bagby\u00a0; Sequentia, dir. Barbara Thornton (11-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1996-06-18\" data-sort-value=\"1996-06-18\">18 juin 1996<\/time>, Deutsche Harmonia Mundi)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/40313445\" rel=\"nofollow\">40313445<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li><i>Ordo Virtutum<\/i>\u00a0\u2013 Benjamin Bagby\u00a0; Elizabeth Gaver\u00a0; Sequentia, dir. Barbara Thornton (<time class=\"nowrap\" datetime=\"06-29\" data-sort-value=\"06-29\">29 juin<\/time>&#8211;<time class=\"nowrap\" datetime=\"1997-07-05\" data-sort-value=\"1997-07-05\">5 juillet 1997<\/time>, Deutsche Harmonia Mundi 77394-2)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/39401081\" rel=\"nofollow\">39401081<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Heavenly Revelations\u00a0: hymnes, s\u00e9quences, antiphonia, r\u00e9ponds<\/i>, Hildegard von Bingen \u2013 Oxford Camerata, dir. Jeremy Summerly (14-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1993-12-15\" data-sort-value=\"1993-12-15\">15 d\u00e9cembre 1993<\/time>,\u00a0<a title=\"Naxos (label)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naxos_(label)\">Naxos<\/a>\u00a08.550998)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/554803360\" rel=\"nofollow\">554803360<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Femina Forma Maria<\/i>\u00a0: chants mariaux du codex Villarenser \u2013 Ensemble Mediatrix, dir. Johannes Berchmans G\u00f6schl (19-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1996-06-20\" data-sort-value=\"1996-06-20\">20 juin 1996<\/time>, Calig\/H\u00e4nssler CD-PH 10011)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/37371846\" rel=\"nofollow\">37371846<\/a><\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/811550725\" rel=\"nofollow\">811550725<\/a><\/span>)<\/small><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>11,000 Virgins, Chants for the Feast of St-Ursula<\/i>\u00a0\u2013\u00a0<a title=\"Anonymous 4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anonymous_4\">Anonymous 4<\/a>\u00a0(13-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1996-11-18\" data-sort-value=\"1996-11-18\">18 novembre 1996<\/time>,\u00a0<a title=\"Harmonia Mundi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Harmonia_Mundi\">Harmonia Mundi<\/a>\u00a0HMU 907200)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/37814349\" rel=\"nofollow\">37814349<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Materia Mystica\u00a0: Eine Hommage an Hildegard von Bingen<\/i>\u00a0\u2013 Ensemble Estampie (1998).<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Hortus Deliciarum<\/i>\u00a0\u2013\u00a0<a title=\"Discantus (ensemble)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Discantus_(ensemble)\">Discantus<\/a>, dir. Brigitte Lesne (<time class=\"nowrap\" datetime=\"1998-01\" data-sort-value=\"1998-01\">janvier 1998<\/time>, Opus 111 OP30390\/Na\u00efve)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/54797992\" rel=\"nofollow\">54797992<\/a><\/span>)<\/small><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Sponsa Regis\u00a0: La victoire de la Vierge dans l&rsquo;\u0153uvre d&rsquo;Hildegard<\/i>\u00a0\u2013\u00a0<a title=\"La Reverdie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Reverdie\">La Reverdie<\/a>, avec I Piccoli Cantori San Bartolo, dir. Roberto Spremulli (1999, Arcana A314)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/906202036\" rel=\"nofollow\">906202036<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>The Origin of Fire\u00a0: musique et vision d&rsquo;Hildegard von Bingen<\/i>\u00a0\u2013\u00a0<a title=\"Anonymous 4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anonymous_4\">Anonymous 4<\/a>\u00a0(5-<time class=\"nowrap\" datetime=\"2003-10-09\" data-sort-value=\"2003-10-09\">9 octobre 2003<\/time>,\u00a0<a title=\"Super Audio CD\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Super_Audio_CD\">SACD<\/a>\u00a0<a title=\"Harmonia Mundi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Harmonia_Mundi\">Harmonia Mundi<\/a>\u00a0HMU 807327)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/57718871\" rel=\"nofollow\">57718871<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Celestial Harmonies: Responsories and Antiphons<\/i>, Hildegard von Bingen \u2013 Oxford Camerata, dir. Jeremy Summerly (10-<time class=\"nowrap\" datetime=\"2005-08-11\" data-sort-value=\"2005-08-11\">11 ao\u00fbt 2005<\/time>, Naxos 8.557983)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/227035116\" rel=\"nofollow\">227035116<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Vox Cosmica<\/i>\u00a0\u2013 Hirundo Maris,\u00a0<a title=\"Arianna Savall\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arianna_Savall\">Arianna Savall<\/a>\u00a0(<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-02\" data-sort-value=\"2014-02\">f\u00e9vrier 2014<\/time>,\u00a0<a title=\"Super Audio CD\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Super_Audio_CD\">SACD<\/a>\u00a0Cape Diem 16304)\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/937646908\" rel=\"nofollow\">937646908<\/a><\/span>)<\/small><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Lumi\u00e8re vivante \u2013 Chants de Hildegarde de Bingen et improvisations psalt\u00e9rion<\/i>, Margarida Barbal et Catherine Weidemann, \u00c9ditions Psalmos, 2016. Pr\u00e9sentation en ligne\u00a0:\u00a0<span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.psalmos.fr\/cd-musique.html\" rel=\"nofollow\"><cite>CD Musique<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.psalmos.fr%2Fcd-musique.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.psalmos.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-07-31\" data-sort-value=\"2016-07-31\">31 juillet 2016<\/time>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hildegarde de Bingen\u00a0(ou en\u00a0allemand\u00a0:\u00a0Hildegard von Bingen), n\u00e9e en\u00a01098\u00a0\u00e0\u00a0Bermersheim vor der H\u00f6he\u00a0pr\u00e8s d&rsquo;Alzey\u00a0(Hesse rh\u00e9nane) et morte le\u00a017 septembre 1179\u00a0\u00e0\u00a0Rupertsberg\u00a0(pr\u00e8s de\u00a0Bingen), est une moniale\u00a0b\u00e9n\u00e9dictine\u00a0allemande, parfois d\u00e9nomm\u00e9e\u00a0Hildegarde de Rupertsberg[1]. Elle a d\u00e9velopp\u00e9 de nombreux talents, \u00e9tant \u00e0 la fois\u00a0abbesse,\u00a0mystique, visionnaire,\u00a0illustratrice,\u00a0compositrice,\u00a0po\u00e9tesse, fondatrice et\u00a0pr\u00e9dicatrice\u00a0franconienne. Elle est aussi une figure marquante de l&rsquo;apog\u00e9e de la\u00a0m\u00e9decine monastique\u00a0de la fin du\u00a0Haut Moyen \u00c2ge, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22558,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-22551","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22551","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22551"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22551\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22559,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22551\/revisions\/22559"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}