{"id":22243,"date":"2026-02-22T07:08:20","date_gmt":"2026-02-22T06:08:20","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=22243"},"modified":"2026-04-30T05:00:55","modified_gmt":"2026-04-30T03:00:55","slug":"picasso","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/picasso\/","title":{"rendered":"Picasso"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso\">Pablo Picasso<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<div id=\"bodyContent\" class=\"vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer\" aria-labelledby=\"firstHeading\" data-mw-ve-target-container=\"\">\n<div id=\"mw-content-text\" class=\"mw-body-content\">\n<div class=\"mw-content-ltr mw-parser-output\" dir=\"ltr\" lang=\"fr\">\n<div class=\"infobox_v3 infobox infobox--frwiki noarchive large\" style=\"text-align: justify;\">\n<div>\n<div class=\"images\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Pablo_picasso_1.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/98\/Pablo_picasso_1.jpg\/250px-Pablo_picasso_1.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/98\/Pablo_picasso_1.jpg\/500px-Pablo_picasso_1.jpg 2x\" width=\"200\" height=\"234\" data-file-width=\"1079\" data-file-height=\"1261\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"legend\" style=\"text-align: center;\">Pablo Picasso en 1962.<\/div>\n<\/div>\n<table>\n<tbody>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Naissance<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p569\"><time class=\"nowrap date-lien\" datetime=\"1881-10-25\" data-sort-value=\"1881-10-25\"><a title=\"25 octobre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/25_octobre\">25<\/a><a title=\"Octobre 1881\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Octobre_1881\">octobre<\/a><a title=\"1881\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1881\">1881<\/a><\/time><\/span><br \/>\n<span class=\"wd_p19\"><a title=\"Malaga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malaga\">Malaga<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">D\u00e9c\u00e8s<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p570\"><time class=\"nowrap date-lien\" datetime=\"1973-04-08\" data-sort-value=\"1973-04-08\"><a title=\"8 avril\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/8_avril\">8<\/a><a title=\"Avril 1973\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avril_1973\">avril<\/a><a title=\"1973\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1973\">1973<\/a><\/time><\/span>\u00a0(\u00e0 91\u00a0ans)<br \/>\n<span class=\"wd_p20\"><a title=\"Mas Notre-Dame-de-Vie de Mougins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mas_Notre-Dame-de-Vie_de_Mougins\">Mas Notre-Dame-de-Vie de Mougins<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">S\u00e9pulture<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p119\"><a title=\"Ch\u00e2teau de Vauvenargues\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_de_Vauvenargues\">Ch\u00e2teau de Vauvenargues<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Nom de naissance<\/th>\n<td class=\"\">\n<div>Pablo, Diego, Jos\u00e9, Francisco de Paula, Juan Nepomuceno, Mar\u00eda de los Remedios, Crisp\u00edn Cipriano de la Sant\u00edsima Trinidad Ruiz y Picasso<\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Pseudonyme<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p742\">Pau de G\u00f3sol<\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Nationalit\u00e9<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p27\"><a title=\"Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagne\">espagnole<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Activit\u00e9<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><a title=\"Peinture (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_(art)\">Peinture<\/a>,\u00a0<a title=\"Sculpture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture\">sculpture<\/a>,\u00a0<a title=\"Dessin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dessin\">dessin<\/a>,\u00a0<a title=\"Gemmail\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gemmail\">gemmail<\/a>,\u00a0<a title=\"C\u00e9ramique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9ramique\">c\u00e9ramique<\/a>,\u00a0<a title=\"Eau-forte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eau-forte\">eau-forte<\/a>,\u00a0<a title=\"Aquatinte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aquatinte\">aquatinte<\/a>,\u00a0<a title=\"Lithographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lithographie\">lithographie<\/a>,\u00a0<a title=\"Linogravure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Linogravure\">linogravure<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9criture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89criture\">\u00e9criture<\/a><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Formation<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><a class=\"mw-redirect\" title=\"Acad\u00e9mie royale des beaux-arts de San Fernando\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie_royale_des_beaux-arts_de_San_Fernando\">Acad\u00e9mie royale des beaux-arts de San Fernando<\/a><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Ma\u00eetres<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p1066\"><a title=\"Jos\u00e9 Ruiz y Blasco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Ruiz_y_Blasco\">Jos\u00e9 Ruiz y Blasco<\/a>, Isidoro Brocos\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q20535072\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q20535072\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<a title=\"Antonio Mu\u00f1oz Degrain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Mu%C3%B1oz_Degrain\">Antonio Mu\u00f1oz Degra\u00edn<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Repr\u00e9sent\u00e9 par<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p1875\">Picasso Administration\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q60029313\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q60029313\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small>, Galerie MiniMasterpiece\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q116820239\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q116820239\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small>, Sculpture to Wear\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q107300957\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q107300957\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Partenaire<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p1327\">Fran\u00e7ois Hugo\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q109325081\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q109325081\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">\u00c9l\u00e8ve<\/th>\n<td class=\"\">\n<div>T<\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Personnes li\u00e9es<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p3342\"><a title=\"Henri Matisse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Matisse\">Henri Matisse<\/a>\u00a0(ami et adversaire),\u00a0<a title=\"Jaume Sabart\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jaume_Sabart%C3%A9s\">Jaume Sabart\u00e9s<\/a>\u00a0(secr\u00e9taire particulier et ami)<\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Lieux de travail<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p937\"><a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>,\u00a0<a title=\"Schoorl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Schoorl\">Schoorl<\/a>,\u00a0<a title=\"La Corogne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Corogne\">La Corogne<\/a>,\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>,\u00a0<a title=\"Antibes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antibes\">Antibes<\/a>,\u00a0<a title=\"Aix-en-Provence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aix-en-Provence\">Aix-en-Provence<\/a>,\u00a0<a title=\"Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avignon\">Avignon<\/a>,\u00a0<a title=\"Royan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royan\">Royan<\/a>,\u00a0<a title=\"Madrid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madrid\">Madrid<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Mouvements<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p135\"><a title=\"Cubisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme\">Cubisme<\/a>,\u00a0<a title=\"Surr\u00e9alisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Surr%C3%A9alisme\">surr\u00e9alisme<\/a>,\u00a0<a title=\"Postimpressionnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Postimpressionnisme\">postimpressionnisme<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Influenc\u00e9 par<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><a title=\"Paul C\u00e9zanne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_C%C3%A9zanne\">Paul C\u00e9zanne<\/a>,\u00a0<a title=\"Georges Braque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Braque\">Georges Braque<\/a><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">P\u00e8re<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p22\"><a title=\"Jos\u00e9 Ruiz y Blasco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Ruiz_y_Blasco\">Jos\u00e9 Ruiz y Blasco<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">M\u00e8re<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p25\"><a title=\"Mar\u00eda Picasso L\u00f3pez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mar%C3%ADa_Picasso_L%C3%B3pez\">Mar\u00eda Picasso<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Fratrie<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p3373\"><a title=\"Lola Ruiz Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lola_Ruiz_Picasso\">Lola Ruiz Picasso<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Conjoints<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p26\"><a title=\"Olga Khokhlova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olga_Khokhlova\">Olga Khokhlova<\/a><small>(de\u00a0<time>1918<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<time>1955<\/time>)<\/small><br \/>\n<a title=\"Jacqueline Roque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacqueline_Roque\">Jacqueline Roque<\/a><small>(de\u00a0<time>1961<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<time>1973<\/time>)<\/small><br \/>\n<a title=\"Fernande Olivier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernande_Olivier\">Fernande Olivier<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Enfants<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p40\"><a title=\"Paulo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paulo_Picasso\">Paulo Ruiz Picasso<\/a><br \/>\n<a title=\"Maya Ruiz-Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maya_Ruiz-Picasso\">Maya Ruiz-Picasso<\/a><br \/>\n<a title=\"Claude Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Picasso\">Claude Picasso<\/a><br \/>\n<a title=\"Paloma Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paloma_Picasso\">Paloma Picasso<\/a><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Parent\u00e8le<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p1038\"><a title=\"Jos\u00e9 Vilat\u00f3 Ruiz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Vilat%C3%B3_Ruiz\">Jos\u00e9 Vilat\u00f3 Ruiz<\/a>\u00a0(neveu)<br \/>\n<a title=\"Javier Vilat\u00f3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Javier_Vilat%C3%B3\">Javier Vilat\u00f3<\/a>\u00a0(neveu)<br \/>\n<a title=\"Xavier Vilat\u00f3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xavier_Vilat%C3%B3\">Xavier Vilat\u00f3<\/a>\u00a0(petit-neveu)<br \/>\n<a title=\"Marina Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marina_Picasso\">Marina Picasso<\/a>\u00a0(petite-fille)<br \/>\n<a title=\"Pablito Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablito_Picasso\">Pablito Picasso<\/a>\u00a0(petit-fils)<br \/>\n<a title=\"Bernard Ruiz-Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_Ruiz-Picasso\">Bernard Ruiz-Picasso<\/a>\u00a0(petit-fils)<br \/>\n<a title=\"Florian Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florian_Picasso\">Florian Picasso<\/a>\u00a0(arri\u00e8re-petit-fils)<br \/>\n<a title=\"Diana Widmaier Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diana_Widmaier_Picasso\">Diana Widmaier Picasso<\/a>\u00a0(petite-fille)<br \/>\n<a title=\"Jacob Vilat\u00f3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacob_Vilat%C3%B3\">Jacob Vilat\u00f3<\/a>\u00a0(petit-neveu)<br \/>\nJoan Vilat\u00f3 i G\u00f3mez\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q137527491\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q137527491\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0(beau-fr\u00e8re)<br \/>\nJaime Vilato-Ruiz\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q137536501\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q137536501\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0(neveu)<br \/>\nJasmin Picasso\u00a0<small>(<a class=\"extiw\" title=\"d:Q80793306\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q80793306\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Voir l'\u00e9l\u00e9ment Wikidata correspondant\">d<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0(petit-fils)<\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"\">\n<th scope=\"row\">Distinctions<\/th>\n<td class=\"\">\n<div><span class=\"wd_p166\"><a title=\"Prix L\u00e9nine pour la paix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_L%C3%A9nine_pour_la_paix\">Prix L\u00e9nine pour la paix<\/a><small>(<time>1962<\/time>)<\/small><br \/>\n<a title=\"Universit\u00e9 Paris-I-Panth\u00e9on-Sorbonne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A9_Paris-I-Panth%C3%A9on-Sorbonne\">Doctorat honoris causa de l&rsquo;universit\u00e9 Paris-I<\/a><small>(<time>1971<\/time>)<\/small><\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<table>\n<caption>\u0152uvres principales<\/caption>\n<tbody>\n<tr class=\"\">\n<td class=\"\">\n<div>\n<div>\n<ul>\n<li><i><a title=\"Les Demoiselles d'Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Demoiselles_d%27Avignon\">Les Demoiselles d&rsquo;Avignon<\/a><\/i>\u00a0(1907)<\/li>\n<li><i><a title=\"Guernica (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guernica_(Picasso)\">Guernica<\/a><\/i>\u00a0(1937)<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<table>\n<caption>Compl\u00e9ments<\/caption>\n<tbody>\n<tr class=\"\">\n<td class=\"\">\n<div>\n<div>\n<ul>\n<li>Fondateur du\u00a0<a title=\"Cubisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme\">cubisme<\/a>\u00a0avec\u00a0<a title=\"Georges Braque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Braque\">Georges Braque<\/a><\/li>\n<li>P\u00e8re de la styliste\u00a0<a title=\"Paloma Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paloma_Picasso\">Paloma Picasso<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div>\n<div class=\"images\"><span class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?title=File:Picasso_Signatur-DuMont_1977.svg&amp;lang=fr&amp;uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Picasso_Signatur-DuMont_1977.svg\/langfr-250px-Picasso_Signatur-DuMont_1977.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Picasso_Signatur-DuMont_1977.svg\/langfr-500px-Picasso_Signatur-DuMont_1977.svg.png 2x\" alt=\"signature de Pablo Picasso\" width=\"190\" height=\"73\" data-file-width=\"690\" data-file-height=\"266\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"legend\">Signature de Pablo Picasso.<\/div>\n<\/div>\n<p class=\"navbar noprint bordered navigation-not-searchable\">\u00a0<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Pablo Ruiz Picasso<\/b>, n\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap bday\" datetime=\"1881-10-25\" data-sort-value=\"1881-10-25\">25 octobre 1881<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Malaga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malaga\">Malaga<\/a>\u00a0(<a title=\"Andalousie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andalousie\">Andalousie<\/a>,\u00a0<a title=\"Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagne\">Espagne<\/a>) et mort le\u00a0<time class=\"nowrap dday\" datetime=\"1973-04-08\" data-sort-value=\"1973-04-08\">8 avril 1973<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Mougins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mougins\">Mougins<\/a>\u00a0(<a title=\"Alpes-Maritimes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alpes-Maritimes\">Alpes-Maritimes<\/a>,\u00a0<a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">France<\/a>), est un peintre, dessinateur, sculpteur et graveur espagnol<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ayant pass\u00e9 l&rsquo;essentiel de sa vie en\u00a0<a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">France<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Artiste utilisant tous les supports pour son travail, il est consid\u00e9r\u00e9 comme l&rsquo;un des fondateurs du\u00a0<a title=\"Cubisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme\">cubisme<\/a>\u00a0avec\u00a0<a title=\"Georges Braque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Braque\">Georges Braque<\/a>\u00a0et un compagnon d&rsquo;art du\u00a0<a title=\"Surr\u00e9alisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Surr%C3%A9alisme\">surr\u00e9alisme<\/a>. Il est l&rsquo;un des plus importants artistes du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, tant par ses apports techniques et formels que par ses prises de positions politiques. Il a produit pr\u00e8s de 50\u00a0000\u00a0\u0153uvres dont 1\u00a0885\u00a0tableaux, 1\u00a0228\u00a0sculptures, 2\u00a0880\u00a0c\u00e9ramiques, 7\u00a0089\u00a0dessins,\u00a0<span class=\"nowrap\">342 tapisseries<\/span>,\u00a0<span class=\"nowrap\">150 carnets<\/span>\u00a0de croquis et 30\u00a0000\u00a0estampes (gravures, lithographies,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>)<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Parmi ses \u0153uvres les plus c\u00e9l\u00e8bres figurent le proto-cubiste\u00a0<i><a title=\"Les Demoiselles d'Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Demoiselles_d%27Avignon\">Les Demoiselles d&rsquo;Avignon<\/a><\/i>\u00a0(1907) et\u00a0<i><a title=\"Guernica (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guernica_(Picasso)\">Guernica<\/a><\/i>\u00a0(1937), une repr\u00e9sentation dramatique du\u00a0<a title=\"Bombardement de Guernica\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bombardement_de_Guernica\">bombardement de Guernica<\/a>\u00a0du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1937-04-26\" data-sort-value=\"1937-04-26\">26 avril 1937<\/time>\u00a0pendant la\u00a0<a title=\"Guerre d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_d%27Espagne\">guerre civile espagnole<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Pablo Picasso: A collection of 855 works (HD)\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/fm5QeGGfKvY?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"bodyContent\" class=\"vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer\" aria-labelledby=\"firstHeading\" data-mw-ve-target-container=\"\">\n<div id=\"mw-content-text\" class=\"mw-body-content\">\n<div class=\"mw-content-ltr mw-parser-output\" dir=\"ltr\" lang=\"fr\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Biographie\">Biographie<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Enfance_et_famille\">Enfance et famille<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Spain_Andalusia_Malaga_BW_2015-10-24_13-13-30.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fa\/Spain_Andalusia_Malaga_BW_2015-10-24_13-13-30.jpg\/250px-Spain_Andalusia_Malaga_BW_2015-10-24_13-13-30.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fa\/Spain_Andalusia_Malaga_BW_2015-10-24_13-13-30.jpg\/500px-Spain_Andalusia_Malaga_BW_2015-10-24_13-13-30.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"315\" data-file-width=\"2306\" data-file-height=\"3820\" \/><\/a><figcaption>Maison de naissance de Picasso, Plaza de la Merced \u00e0\u00a0<a title=\"Malaga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malaga\">Malaga<\/a>, si\u00e8ge actuel de la\u00a0<a class=\"new\" title=\"Fundaci\u00f3n Picasso (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Fundaci%C3%B3n_Picasso&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Fundaci\u00f3n Picasso<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Fundaci\u00f3n Picasso\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fundaci%C3%B3n_Picasso\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Fundaci\u00f3n Picasso\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Spain_Andalusia_Malaga_BW_2015-10-24_13-12-31.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/Spain_Andalusia_Malaga_BW_2015-10-24_13-12-31.jpg\/250px-Spain_Andalusia_Malaga_BW_2015-10-24_13-12-31.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/Spain_Andalusia_Malaga_BW_2015-10-24_13-12-31.jpg\/500px-Spain_Andalusia_Malaga_BW_2015-10-24_13-12-31.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"163\" data-file-width=\"3808\" data-file-height=\"2486\" \/><\/a><figcaption>Statue en bronze de Pablo Picasso par Francisco Lopez, sur la Plaza de la Merced, Malaga, Andalousie, Espagne.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pablo Picasso na\u00eet le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1881-10-25\" data-sort-value=\"1881-10-25\">25 octobre 1881<\/time>\u00a0au 36, place de la Merced (aujourd&rsquo;hui\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a015), \u00e0\u00a0<a title=\"Malaga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malaga\">Malaga<\/a>. Il est le premier enfant de\u00a0<a title=\"Jos\u00e9 Ruiz y Blasco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Ruiz_y_Blasco\">Jos\u00e9 Ruiz y Blasco<\/a>, professeur de peinture \u00e0 l&rsquo;\u00e9cole provinciale des Arts et m\u00e9tiers de la ville dite \u00ab\u00a0San Telmo\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-MaillardElgar19552_3-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-MaillardElgar19552-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et de\u00a0<a title=\"Mar\u00eda Picasso L\u00f3pez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mar%C3%ADa_Picasso_L%C3%B3pez\">Mar\u00eda Picasso L\u00f3pez<\/a>, fille de vignerons.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son nom complet est\u00a0<i>Pablo Diego Jos\u00e9 Francisco de Paula Juan Nepomuceno Mar\u00eda de los Remedios Cipriano de la Sant\u00edsima Trinidad M\u00e1rtir Patricio Ruiz y Picasso<\/i><sup id=\"cite_ref-ElMundo_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-ElMundo-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le nom \u00ab\u00a0Picasso\u00a0\u00bb, qui n&rsquo;est pas espagnol, serait selon certains auteurs d&rsquo;origine italienne. Un de ses arri\u00e8re-grands-p\u00e8res est n\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Sori (Italie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sori_(Italie)\">Sori<\/a>\u00a0dans la r\u00e9gion de\u00a0<a title=\"G\u00eanes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%AAnes\">G\u00eanes<\/a><sup id=\"cite_ref-ElMundo_4-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-ElMundo-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En revanche, selon Robert Maillard, la famille ne serait pas originaire d&rsquo;Italie<sup id=\"cite_ref-MaillardElgar19552_3-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-MaillardElgar19552-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Pablo avait deux s\u0153urs (Maria de los Dolores, dite \u00ab\u00a0<a title=\"Lola Ruiz Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lola_Ruiz_Picasso\">Lola<\/a>\u00a0\u00bb, n\u00e9e en 1884, et Maria de la Concepci\u00f3n<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-6\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, dite \u00ab\u00a0Conchita\u00a0\u00bb, n\u00e9e en 1887), mais aucun fr\u00e8re<sup id=\"cite_ref-Coquet_7-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Coquet-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1891, le mus\u00e9e provincial de Malaga dont\u00a0<a title=\"Jos\u00e9 Ruiz y Blasco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Ruiz_y_Blasco\">Jos\u00e9 Ruiz y Blasco<\/a>\u00a0est le conservateur, ferme ses portes, ce qui oblige le p\u00e8re \u00e0 trouver d&rsquo;autres moyens de subsistance. La famille d\u00e9m\u00e9nage \u00e0\u00a0<a title=\"La Corogne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Corogne\">La Corogne<\/a>\u00a0et Jos\u00e9 Ruiz y Blasco occupe un poste de professeur \u00e0 l&rsquo;Instituto de Educaci\u00f3n Secundaria da Guarda. La mort de sa s\u0153ur Conchita d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Dipht\u00e9rie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dipht%C3%A9rie\">dipht\u00e9rie<\/a>\u00a0en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1895-01\" data-sort-value=\"1895-01\">janvier 1895<\/time>\u00a0traumatise Picasso et son v\u0153u d&rsquo;arr\u00eater la peinture si sa s\u0153ur avait gu\u00e9ri n&rsquo;\u00e9tant pas exauc\u00e9, il se r\u00e9fugie dans son art<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Son p\u00e8re est alors nomm\u00e9 professeur \u00e0\u00a0<a title=\"\u00c9cole de la Llotja\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_la_Llotja\">La Llotja<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>, en 1895<sup id=\"cite_ref-Coquet_7-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Coquet-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une collection Mellon conservait en 1966 le portrait par Picasso d&rsquo;une de ses s\u0153urs dat\u00e9 de 1901<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Une Vie, une \u0153uvre : Pablo Picasso (1881-1973)\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Q7Ga18yP4zg?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"bodyContent\" class=\"vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer\" aria-labelledby=\"firstHeading\" data-mw-ve-target-container=\"\">\n<div id=\"mw-content-text\" class=\"mw-body-content\">\n<div class=\"mw-content-ltr mw-parser-output\" dir=\"ltr\" lang=\"fr\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_peintre_d\u00e9butant\">Le peintre d\u00e9butant<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Picasso_Signatur-DuMont_1977.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Picasso_Signatur-DuMont_1977.svg\/250px-Picasso_Signatur-DuMont_1977.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Picasso_Signatur-DuMont_1977.svg\/500px-Picasso_Signatur-DuMont_1977.svg.png 2x\" width=\"250\" height=\"96\" data-file-width=\"690\" data-file-height=\"266\" \/><\/a><figcaption>L&rsquo;artiste ne signe plus ses toiles du nom de Ruiz Blasco mais de celui de Picasso, \u00e0 partir de 1901.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Picasso, encourag\u00e9 par son p\u00e8re qui lui accorde toute confiance<sup id=\"cite_ref-MaillardElgar19553_10-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-MaillardElgar19553-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, peint ses tout premiers tableaux \u00e0 l&rsquo;\u00e2ge de huit ans, son pr\u00e9f\u00e9r\u00e9 \u00e9tant\u00a0<i><a title=\"Le Petit Picador jaune\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Petit_Picador_jaune\">Le Petit Picador jaune<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0(1889), sa premi\u00e8re peinture \u00e0 l&rsquo;huile, dont il refusera toujours de se s\u00e9parer. Pendant l&rsquo;\u00e9t\u00e9 1895, Pablo d\u00e9couvre\u00a0<a title=\"Madrid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madrid\">Madrid<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>\u00a0et passe ses vacances \u00e0 Malaga et revient par la mer \u00e0 Barcelone. \u00c0 cette occasion, il r\u00e9alise des\u00a0<a title=\"Marine (peinture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marine_(peinture)\">marines<\/a>\u00a0du voyage.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est durant l&rsquo;hiver 1895 qu&rsquo;il peint sa premi\u00e8re grande toile acad\u00e9mique\u00a0:\u00a0<i>La Premi\u00e8re Communion<\/i>. L&rsquo;ann\u00e9e suivante, il entre \u00e0 l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole de la Llotja\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_la_Llotja\">\u00c9cole de la Llotja<\/a>, \u00e9cole des Beaux-Arts de Barcelone. Il signe ses premi\u00e8res \u0153uvres\u00a0<i>Ruiz-Picasso<\/i>\u00a0avant d&rsquo;opter pour\u00a0<i>P.R.-Picasso<\/i>\u00a0puis d\u00e9finitivement pour\u00a0<i>Picasso<\/i>\u00a0en 1901, \u00e0 cause de l&rsquo;\u00e9tranget\u00e9 du nom et du\u00a0<a title=\"Digramme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digramme\">digraphe<\/a>\u00a0<i>ss<\/i>\u00a0inusit\u00e9 en espagnol<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>\u00a0en 1896, il est re\u00e7u \u00e0 l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole de la Llotja\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_la_Llotja\">\u00c9cole de la Llotja<\/a>, o\u00f9 enseigne son p\u00e8re, ayant ex\u00e9cut\u00e9 en un jour le sujet de l&rsquo;examen pour lequel on laisse g\u00e9n\u00e9ralement un mois aux candidats<sup id=\"cite_ref-MaillardElgar19558_14-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-MaillardElgar19558-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est en 1896 qu&rsquo;il peint\u00a0<i>L&rsquo;Enfant de ch\u0153ur<\/i><sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Don Jos\u00e9 lui loue alors un atelier, carrer de la Plata, qu&rsquo;il partage avec son ami peintre\u00a0<a title=\"Manuel Pallar\u00e8s i Grau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuel_Pallar%C3%A8s_i_Grau\">Manuel Pallar\u00e8s i Grau<\/a>, et o\u00f9 il peint\u00a0<i>Science et charit\u00e9<\/i>\u00a0(1896), l&rsquo;une de ses plus importantes toiles d&rsquo;enfance. Pour cette \u0153uvre, son p\u00e8re a imagin\u00e9 la composition qui repr\u00e9sente une malade couch\u00e9e sur un grabat, assist\u00e9e d&rsquo;un m\u00e9decin (Picasso r\u00e9alisera le portrait de son p\u00e8re) et d&rsquo;une religieuse. Ce tableau re\u00e7oit \u00e0 l&rsquo;exposition des Beaux-Arts de Madrid une mention honorifique<sup id=\"cite_ref-MaillardElgar19559_16-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-MaillardElgar19559-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il est fortement influenc\u00e9 par le\u00a0<a title=\"Modernisme catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme_catalan\">modernisme catalan<\/a>\u00a0de cette \u00e9poque<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. D\u00e8s l&rsquo;\u00e2ge de quinze ans,\u00a0<a title=\"Manuel Pallar\u00e8s i Grau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuel_Pallar%C3%A8s_i_Grau\">Manuel Pallar\u00e8s<\/a>\u00a0l&rsquo;initie pr\u00e9cocement aux bordels du\u00a0<a title=\"El Raval\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/El_Raval\">Raval<\/a>\u00a0de Barcelone<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est dans ces lieux qu&rsquo;il r\u00e9alise de nombreux feuillets, dessins et aquarelles \u00e9rotiques dont le sujet subversif se retrouvera dans la sensualit\u00e9 de ses dessins ou tableaux ult\u00e9rieurs<sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Puig.i.Cadafalch.Casa.Mart%C3%AD.4Gats.Barcelona.Entrada.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element mw-file-upright\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/78\/Puig.i.Cadafalch.Casa.Mart%C3%AD.4Gats.Barcelona.Entrada.JPG\/250px-Puig.i.Cadafalch.Casa.Mart%C3%AD.4Gats.Barcelona.Entrada.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/78\/Puig.i.Cadafalch.Casa.Mart%C3%AD.4Gats.Barcelona.Entrada.JPG\/500px-Puig.i.Cadafalch.Casa.Mart%C3%AD.4Gats.Barcelona.Entrada.JPG 2x\" width=\"190\" height=\"285\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"3072\" \/><\/a><figcaption>Le caf\u00e9\u00a0<i><a title=\"Els Quatre Gats\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Els_Quatre_Gats\">Els Quatre Gats<\/a><\/i>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>, que Picasso fr\u00e9quentait avec\u00a0<a title=\"Julio Gonz\u00e1lez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Julio_Gonz%C3%A1lez\">Julio Gonz\u00e1lez<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Pablo Gargallo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Gargallo\">Pablo Gargallo<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1897-09\" data-sort-value=\"1897-09\">septembre 1897<\/time>, Picasso part \u00e9tudier \u00e0\u00a0<a title=\"Madrid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madrid\">Madrid<\/a>\u00a0et r\u00e9ussit en octobre le concours d&rsquo;entr\u00e9e \u00e0 l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Acad\u00e9mie royale des Beaux-Arts Saint-Ferdinand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie_royale_des_Beaux-Arts_Saint-Ferdinand\">Acad\u00e9mie royale des Beaux-Arts Saint-Ferdinand<\/a>. Cependant l&rsquo;enseignement de l&rsquo;institution ne lui pla\u00eet pas et il renonce \u00e0 suivre les cours. En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1898-06\" data-sort-value=\"1898-06\">juin 1898<\/time>, il retourne \u00e0 Barcelone, puis part pour\u00a0<a title=\"Horta de Sant Joan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Horta_de_Sant_Joan\">Horta de Sant Joan<\/a>, le village de son ami Pallar\u00e8s, situ\u00e9 pr\u00e8s de la ville de\u00a0<a title=\"Gandesa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gandesa\">Gandesa<\/a>\u00a0o\u00f9 il partage la vie des paysans. Plus tard, il dira\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Tout ce que je sais, je l&rsquo;ai appris dans le village de Pallar\u00e8s<sup id=\"cite_ref-MaillardElgar195510_20-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-MaillardElgar195510-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1899-04\" data-sort-value=\"1899-04\">avril 1899<\/time>, il est de nouveau de retour \u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>, o\u00f9 il s&rsquo;installe au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01, rue des Escudillers. Picasso fr\u00e9quente alors le cabaret\u00a0<i><a title=\"Els Quatre Gats\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Els_Quatre_Gats\">Els Quatre Gats<\/a><\/i>, phare de la boh\u00e8me, cr\u00e9\u00e9 en r\u00e9f\u00e9rence au\u00a0<i><a title=\"Le Chat noir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Chat_noir\">Chat Noir<\/a><\/i>\u00a0de Paris. L\u00e0, il rencontre notamment\u00a0<a title=\"Miquel Utrillo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miquel_Utrillo\">Miquel Utrillo<\/a>, ainsi que les fr\u00e8res\u00a0<a title=\"Portrait d'\u00c1ngel Fern\u00e1ndez de Soto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portrait_d%27%C3%81ngel_Fern%C3%A1ndez_de_Soto\">\u00c1ngel<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Mateu Fern\u00e1ndez de Soto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mateu_Fern%C3%A1ndez_de_Soto\">Mateu Fern\u00e1ndez de Soto<\/a><sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et se lie d&rsquo;amiti\u00e9 avec\u00a0<a title=\"Jaume Sabart\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jaume_Sabart%C3%A9s\">Jaume Sabart\u00e9s<\/a>, les jeunes peintres\u00a0<a title=\"Carles Casagemas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carles_Casagemas\">Carles Casagemas<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Ricard Opisso i Sala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ricard_Opisso_i_Sala\">Ricard Opisso<\/a>, ainsi que le sculpteur aragonais\u00a0<a title=\"Pablo Gargallo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Gargallo\">Pablo Gargallo<\/a>\u00a0et le sculpteur barcelonais\u00a0<a title=\"Julio Gonz\u00e1lez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Julio_Gonz%C3%A1lez\">Julio Gonz\u00e1lez<\/a>. Une exposition de ses peintures se tient dans le cabaret le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1900-02-01\" data-sort-value=\"1900-02-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0f\u00e9vrier 1900<\/time><sup id=\"cite_ref-MaillardElgar195514_22-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-MaillardElgar195514-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Picasso, le g\u00e9nie de la c\u00e9ramique - Documentaire complet\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/HFNwnHrrftg?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"bodyContent\" class=\"vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer\" aria-labelledby=\"firstHeading\" data-mw-ve-target-container=\"\">\n<div id=\"mw-content-text\" class=\"mw-body-content\">\n<div class=\"mw-content-ltr mw-parser-output\" dir=\"ltr\" lang=\"fr\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Sa toile,\u00a0<i>Les Derniers Moments<\/i>, repr\u00e9sente l&rsquo;Espagne \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Exposition universelle de 1900\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_universelle_de_1900\">Exposition universelle de 1900<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a><sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il part, avec Casagemas dont il est tr\u00e8s proche, pour la capitale fran\u00e7aise o\u00f9 il s&rsquo;installe dans l&rsquo;atelier du peintre catalan\u00a0<a title=\"Isidre Nonell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isidre_Nonell\">Isidre Nonell<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Montmartre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Montmartre\">Montmartre<\/a>. Picasso s&rsquo;y impr\u00e8gne de l&rsquo;atmosph\u00e8re du\u00a0<a title=\"Moulin de la Galette\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moulin_de_la_Galette\">Moulin de la Galette<\/a>\u00a0et rencontre le marchand\u00a0<a title=\"Pedro Ma\u00f1ach\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pedro_Ma%C3%B1ach\">Pedro Ma\u00f1ach<\/a>, ainsi que\u00a0<a title=\"Berthe Weill\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berthe_Weill\">Berthe Weill<\/a>\u00a0qui lui ach\u00e8te trois sc\u00e8nes de\u00a0<a title=\"Tauromachie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tauromachie\">tauromachie<\/a>, les premi\u00e8res toiles qu&rsquo;il vend \u00e0 Paris<sup id=\"cite_ref-MaillardElgar195516_24-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-MaillardElgar195516-24\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. R\u00e9alisant des \u0153uvres de commande, il vend \u00e9galement quelques\u00a0<a title=\"Pastel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pastel\">pastels<\/a>\u00a0\u00e0 des amateurs<sup id=\"cite_ref-Penrose_25-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Penrose-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il rentre \u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"12-20\" data-sort-value=\"12-20\">20 d\u00e9cembre<\/time>, avec\u00a0<a title=\"Carles Casagemas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carles_Casagemas\">Carles Casagemas<\/a>\u00a0que le peintre emm\u00e8ne avec lui jusqu&rsquo;\u00e0\u00a0<a title=\"Malaga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malaga\">Malaga<\/a>\u00a0pour le sortir de sa m\u00e9lancolie<sup id=\"cite_ref-Penrose_25-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Penrose-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. \u00c0 la mi-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1901-01\" data-sort-value=\"1901-01\">janvier 1901<\/time>, Picasso part pour\u00a0<a title=\"Madrid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madrid\">Madrid<\/a>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"02-17\" data-sort-value=\"02-17\">17 f\u00e9vrier<\/time>, Casagemas, apr\u00e8s avoir tent\u00e9 de tuer son amante\u00a0<a title=\"Germaine Pichot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Germaine_Pichot\">Germaine<\/a>, qui \u00e9tait une danseuse du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Moulin rouge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moulin_rouge\">Moulin rouge<\/a>, se suicide \u00e0 Paris<sup id=\"cite_ref-Penrose_25-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Penrose-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Picasso, boulevers\u00e9 par la mort de son ami, peindra un tableau cl\u00e9,\u00a0<i><a title=\"La Mort de Casagemas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Mort_de_Casagemas\">La Mort de Casagemas<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-26\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, dont il dira qu&rsquo;il a conditionn\u00e9 grandement son passage \u00e0 la p\u00e9riode bleue<sup id=\"cite_ref-Rubin_27-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Rubin-27\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>27<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, empreinte de douleur, de tristesse et faisant r\u00e9f\u00e9rence aux grands ma\u00eetres espagnols. En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1901-04\" data-sort-value=\"1901-04\">avril 1901<\/time>, il retourne \u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>\u00a0puis, en mai, il repart \u00e0 Paris et s&rsquo;installe au 130 ter\u00a0<a title=\"Boulevard de Clichy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boulevard_de_Clichy\">boulevard de Clichy<\/a>, chez\u00a0<a title=\"Pedro Ma\u00f1ach\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pedro_Ma%C3%B1ach\">Pedro Ma\u00f1ach<\/a>\u00a0qui le loge pendant quelques mois dans son appartement personnel et lui offre un salaire<sup id=\"cite_ref-Penrose2_28-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Penrose2-28\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>28<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il livre quelques dessins \u00e0 des p\u00e9riodiques humoristiques parisiens qu&rsquo;il signe sous le nom de \u00ab\u00a0Ruiz\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-29\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-29\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Pablo PICASSO et SIMA : Photographier l&#039;oeuvre d&#039;un g\u00e9nie \u23aePeinture\u23aeDocumentaire HD - ADN\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/amUyeaHF3Hg?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"bodyContent\" class=\"vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer\" aria-labelledby=\"firstHeading\" data-mw-ve-target-container=\"\">\n<div id=\"mw-content-text\" class=\"mw-body-content\">\n<div class=\"mw-content-ltr mw-parser-output\" dir=\"ltr\" lang=\"fr\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"P\u00e9riode_bleue_(1901-1904)\"><i>P\u00e9riode bleue<\/i>\u00a0(1901-1904)<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"P\u00e9riode bleue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9riode_bleue\"><i>P\u00e9riode bleue<\/i><\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<i><a title=\"P\u00e9riode bleue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9riode_bleue\">P\u00e9riode bleue<\/a><\/i>\u00a0correspond aux ann\u00e9es 1901-1904. Ce nom vient du fait que le bleu est la teinte dominante de ses tableaux de cette \u00e9poque, qui a d\u00e9but\u00e9 avec le suicide de son ami catalan\u00a0<a title=\"Carles Casagemas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carles_Casagemas\">Carles Casagemas<\/a><sup id=\"cite_ref-Rubin_27-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Rubin-27\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>27<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0d\u00fb \u00e0 un amour non r\u00e9ciproque avec la danseuse du\u00a0<a title=\"Moulin-Rouge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moulin-Rouge\">Moulin-Rouge<\/a>,\u00a0<a title=\"Germaine Pichot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Germaine_Pichot\">Germaine Pichot<\/a><sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-30\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, ce qui explique qu&rsquo;elle soit marqu\u00e9e par les th\u00e8mes m\u00e9lancoliques de la mort, de la vieillesse, et de la pauvret\u00e9, mais ne l&#8217;emp\u00eache pas d&rsquo;\u00eatre satirique. Durant ces ann\u00e9es, Picasso peint des pauvres, des mendiants, et des aveugles, sous forme de personnages souvent \u00e9tir\u00e9s et fam\u00e9liques inspir\u00e9s des tableaux du\u00a0<a title=\"Le Greco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Greco\">Greco<\/a>\u00a0que le peintre \u00e9tudie \u00e0 cette \u00e9poque et qui l&rsquo;influencent fortement<sup id=\"cite_ref-BernadacAndroula1998108_31-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-BernadacAndroula1998108-31\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>31<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le premier tableau de cette p\u00e9riode fut\u00a0<i><a title=\"La Mort de Casagemas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Mort_de_Casagemas\">La Mort de Casagemas<\/a><\/i>, et les \u0153uvres importantes sont\u00a0:\u00a0<i>Dama en \u00c9den Concert<\/i>\u00a0(1903),\u00a0<i><a title=\"La Vie (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Vie_(Picasso)\">La Vida<\/a><\/i>\u00a0(1903),\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Les deux s\u0153urs (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_deux_s%C5%93urs_(Picasso)\">Las Dos hermanas<\/a><\/i>\u00a0(1904),\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"La Celestina (tableau)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Celestina_(tableau)\">La Celestina<\/a><\/i>\u00a0(1904). Il vit pendant ces ann\u00e9es dans le d\u00e9nuement. Bien que son p\u00e8re lui envoie des toiles et des tubes de peinture, par souci d&rsquo;\u00e9conomie, il r\u00e9alise plusieurs peintures sur le m\u00eame tableau ou doit br\u00fbler une liasse de ses dessins pour se chauffer<sup id=\"cite_ref-32\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-32\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Pablo Picasso au cin\u00e9ma - Blow Up - ARTE\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/La5ynQoGPg0?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"bodyContent\" class=\"vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer\" aria-labelledby=\"firstHeading\" data-mw-ve-target-container=\"\">\n<div id=\"mw-content-text\" class=\"mw-body-content\">\n<div class=\"mw-content-ltr mw-parser-output\" dir=\"ltr\" lang=\"fr\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Entre le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"06-25\" data-sort-value=\"06-25\">25 juin<\/time>\u00a0et le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1901-07-14\" data-sort-value=\"1901-07-14\">14 juillet 1901<\/time>, Picasso et\u00a0<a title=\"Francisco Iturrino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francisco_Iturrino\">Francisco Iturrino<\/a>\u00a0font une exposition \u00e0 la galerie d&rsquo;<a title=\"Ambroise Vollard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ambroise_Vollard\">Ambroise Vollard<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>. Picasso fait la connaissance du po\u00e8te\u00a0<a title=\"Max Jacob\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Max_Jacob\">Max Jacob<\/a>. Pendant l&rsquo;hiver, il peint\u00a0<i>Autoportrait bleu<\/i>\u00a0(Paris, mus\u00e9e Picasso). Fin\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1902-01\" data-sort-value=\"1902-01\">janvier 1902<\/time>, il se rend \u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>. La galerie Berthe Weill expose du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0au\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"04-15\" data-sort-value=\"04-15\">15 avril<\/time>\u00a0des \u0153uvres de Lemaire et de Picasso. Il revient \u00e0 Paris en octobre avec Sebastian Junyer Vidal. Et il montre pour la premi\u00e8re fois ses toiles bleues, du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"11-15\" data-sort-value=\"11-15\">15 novembre<\/time>\u00a0au\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"12-15\" data-sort-value=\"12-15\">15 d\u00e9cembre<\/time>, dans une exposition de groupe chez\u00a0<a title=\"Berthe Weill\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berthe_Weill\">Berthe Weill<\/a>. En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1903-01\" data-sort-value=\"1903-01\">janvier 1903<\/time>, Picasso est de nouveau \u00e0 Barcelone. Au printemps, il commence la toile\u00a0<i><a title=\"La Vie (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Vie_(Picasso)\">La Vie<\/a><\/i>\u00a0(<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Cleveland Museum of Fine Arts<\/span>).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"P\u00e9riode_rose_(1904-1906)\"><i>P\u00e9riode rose<\/i>\u00a0(1904-1906)<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"P\u00e9riode rose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9riode_rose\"><i>P\u00e9riode rose<\/i><\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Modigliani,_Picasso_and_Andr%C3%A9_Salmon.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/77\/Modigliani%2C_Picasso_and_Andr%C3%A9_Salmon.jpg\/250px-Modigliani%2C_Picasso_and_Andr%C3%A9_Salmon.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/77\/Modigliani%2C_Picasso_and_Andr%C3%A9_Salmon.jpg\/500px-Modigliani%2C_Picasso_and_Andr%C3%A9_Salmon.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"197\" data-file-width=\"2494\" data-file-height=\"1970\" \/><\/a><figcaption><a class=\"mw-redirect\" title=\"Modigliani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modigliani\">Modigliani<\/a>, Picasso et\u00a0<a title=\"Andr\u00e9 Salmon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Salmon\">Andr\u00e9 Salmon<\/a>, devant\u00a0<i><a title=\"La Rotonde (brasserie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Rotonde_(brasserie)\">La Rotonde<\/a><\/i>\u00a0\u00e0 Paris en 1916.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir de 1904, il s&rsquo;installe \u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>, au\u00a0<a title=\"Bateau-Lavoir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bateau-Lavoir\">Bateau-Lavoir<\/a>, dans l&rsquo;atelier laiss\u00e9 par\u00a0<a title=\"Francisco Durrio de Madr\u00f3n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francisco_Durrio_de_Madr%C3%B3n\">Paco Durrio<\/a>. L\u00e0, il rencontre sa premi\u00e8re compagne\u00a0:\u00a0<a title=\"Fernande Olivier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernande_Olivier\">Fernande Olivier<\/a>. C&rsquo;est le d\u00e9but de la\u00a0<i><a title=\"P\u00e9riode rose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9riode_rose\">p\u00e9riode rose<\/a><\/i>. Comme pr\u00e9c\u00e9demment, c&rsquo;est l&rsquo;utilisation des teintes \u00ab\u00a0roug\u00e9es\u00a0\u00bb qui explique cette d\u00e9nomination. Les th\u00e8mes abord\u00e9s sont la joie et l&rsquo;inqui\u00e9tude existentielle. Il reste\u00a0<a title=\"M\u00e9lancolie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9lancolie\">m\u00e9lancolique<\/a>\u00a0et domin\u00e9 par l&rsquo;amour\u00a0; on y trouve aussi de nombreuses r\u00e9f\u00e9rences au monde du zoo et du cirque. Il peint des masques, arlequins, dompteurs et clowns. Picasso privil\u00e9gia pendant cette p\u00e9riode le travail sur le trait, le dessin, plut\u00f4t que sur la couleur\u2026 C&rsquo;est aussi l&rsquo;\u00e9poque des maternit\u00e9s roses.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Picasso fait la connaissance de\u00a0<a title=\"Guillaume Apollinaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guillaume_Apollinaire\">Guillaume Apollinaire<\/a>, d&rsquo;<a title=\"Andr\u00e9 Salmon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Salmon\">Andr\u00e9 Salmon<\/a>\u00a0et d&rsquo;<a title=\"Amedeo Modigliani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amedeo_Modigliani\">Amedeo Modigliani<\/a>. C&rsquo;est peut-\u00eatre avant 1905 que son compatriote\u00a0<a title=\"Ricard Canals\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ricard_Canals\">Ricard Canals<\/a>\u00a0l&rsquo;initie \u00e0 la gravure<sup id=\"cite_ref-33\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-33\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-34\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>34<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"02-25\" data-sort-value=\"02-25\">25 f\u00e9vrier<\/time>\u00a0au\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1905-03-06\" data-sort-value=\"1905-03-06\">6 mars 1905<\/time>, Picasso expose \u00e0 la galerie Serrurier, ses premi\u00e8res toiles roses. Au printemps, il peint\u00a0<i>Les Saltimbanques<\/i>\u00a0(Washington, National Gallery). Pendant l&rsquo;\u00e9t\u00e9, il fait un s\u00e9jour \u00e0\u00a0<a title=\"Schoorl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Schoorl\">Schoorl<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Pays-Bas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas\">Hollande<\/a>, et y peint\u00a0<i>Les Trois Hollandaises<\/i>\u00a0(Paris,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national d'Art moderne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_d%27Art_moderne\">mus\u00e9e national d&rsquo;Art moderne<\/a>, d\u00e9p\u00f4t au\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Paris)\">mus\u00e9e Picasso<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En automne 1905, il rencontre\u00a0<a title=\"Gertrude Stein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gertrude_Stein\">Gertrude<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Leo Stein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Leo_Stein\">Leo Stein<\/a>. Ces deux\u00a0<a title=\"M\u00e9c\u00e9nat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9c%C3%A9nat\">m\u00e9c\u00e8nes<\/a>\u00a0lui ach\u00e8tent de tr\u00e8s nombreuses toiles et apportent au peintre d\u00e9sargent\u00e9 une plus grande aisance financi\u00e8re et une nouvelle stimulation intellectuelle<sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-35\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>35<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. On commence \u00e0 trouver dans ses toiles le th\u00e8me de la mort. Notamment dans son tableau,\u00a0<i><a title=\"Arlequin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arlequin\">Arlequin<\/a><\/i>, dont il fait cadeau en 1919 au\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e d'Art contemporain de Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_d%27Art_contemporain_de_Barcelone\">Museo de Arte Moderna<\/a>\u00a0de Barcelone. Le galeriste\u00a0<a title=\"Ambroise Vollard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ambroise_Vollard\">Ambroise Vollard<\/a>\u00a0ach\u00e8te la plupart des toiles roses en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1906-03\" data-sort-value=\"1906-03\">mars 1906<\/time>. En mai, il part avec\u00a0<a title=\"Fernande Olivier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernande_Olivier\">Fernande Olivier<\/a>\u00a0pour\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>, puis durant l&rsquo;\u00e9t\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"G\u00f3sol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B3sol\">G\u00f3sol<\/a>, village isol\u00e9 de Haute-<a title=\"Catalogne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catalogne\">Catalogne<\/a>. Ce s\u00e9jour aura un impact majeur dans l&rsquo;\u0153uvre de Picasso. C&rsquo;est dans ce petit bourg de la\u00a0<a title=\"Province de Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Province_de_Barcelone\">province de Barcelone<\/a>\u00a0qu&rsquo;il con\u00e7oit\u00a0<i><a title=\"Les Demoiselles d'Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Demoiselles_d%27Avignon\">Les Demoiselles d&rsquo;Avignon<\/a><\/i>, en souvenir de son pass\u00e9 dans la\u00a0<a title=\"Rue d'Aviny\u00f3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rue_d%27Aviny%C3%B3\">rue d&rsquo;Aviny\u00f3<\/a>, situ\u00e9e dans le\u00a0<a title=\"Quartier gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quartier_gothique\">Quartier gothique<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>, un tableau qui constitue un \u00e9v\u00e8nement capital dans les d\u00e9buts du cubisme<sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"Gertrude Stein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gertrude_Stein\">Gertrude Stein<\/a>\u00a0le pr\u00e9sente \u00e0\u00a0<a title=\"Henri Matisse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Matisse\">Matisse<\/a>, pendant l&rsquo;hiver 1906. De cette rencontre na\u00eet entre les deux hommes une amiti\u00e9, m\u00e9lange d&rsquo;admiration mutuelle et de rivalit\u00e9<sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-37\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>37<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette relation entre Matisse et Picasso est le sujet du tableau\u00a0<i>Don Pablo danse un\u00a0<a title=\"Huayno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Huayno\">huayno<\/a>\u00a0sous le regard \u00e9tonn\u00e9 de Matisse<\/i>\u00a0(2005) du peintre p\u00e9ruvien\u00a0<a title=\"Herman Braun-Vega\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Herman_Braun-Vega\">Herman Braun-Vega<\/a><sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<i><a title=\"Portrait de Gertrude Stein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portrait_de_Gertrude_Stein\">Portrait de Gertrude Stein<\/a><\/i>\u00a0(New York,\u00a0<a title=\"Metropolitan Museum of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Metropolitan_Museum_of_Art\">Metropolitan Museum of Art<\/a><sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-39\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>), commenc\u00e9 en hiver, est enfin achev\u00e9 gr\u00e2ce \u00e0 une peinture de C\u00e9zanne,\u00a0<i>Madame C\u00e9zanne \u00e0 l&rsquo;\u00e9ventail<\/i>, que Gertrude Stein avait acquise au salon d&rsquo;automne en 1904.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Influences_africaines\">Influences africaines<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">De 1907 \u00e0 1909, Picasso est sous influence de l&rsquo;art africain, notamment de l&rsquo;art congolais<sup id=\"cite_ref-40\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-40\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>40<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette p\u00e9riode est marqu\u00e9e au d\u00e9but par les deux figures du c\u00f4t\u00e9 droit des\u00a0<i><a title=\"Les Demoiselles d'Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Demoiselles_d%27Avignon\">Demoiselles d&rsquo;Avignon<\/a><\/i>\u00a0qui ont \u00e9t\u00e9 en partie inspir\u00e9es par les masques africains que Picasso poss\u00e9dait.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Cubisme\">Cubisme<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Juan_Gris_-_Portrait_of_Pablo_Picasso_-_Google_Art_Project.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Juan_Gris_-_Portrait_of_Pablo_Picasso_-_Google_Art_Project.jpg\/250px-Juan_Gris_-_Portrait_of_Pablo_Picasso_-_Google_Art_Project.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Juan_Gris_-_Portrait_of_Pablo_Picasso_-_Google_Art_Project.jpg\/500px-Juan_Gris_-_Portrait_of_Pablo_Picasso_-_Google_Art_Project.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"318\" data-file-width=\"6221\" data-file-height=\"7913\" \/><\/a><figcaption><i>Portrait de Picasso<\/i>\u00a0par\u00a0<a title=\"Juan Gris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juan_Gris\">Juan Gris<\/a>\u00a0(1912), dans le style\u00a0<a title=\"Cubisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme\">cubiste<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">De 1907 \u00e0 1914, il r\u00e9alise avec\u00a0<a title=\"Georges Braque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Braque\">Georges Braque<\/a>\u00a0des peintures qui seront appel\u00e9es \u00ab\u00a0cubistes\u00a0\u00bb. Elles sont caract\u00e9ris\u00e9es par une recherche sur la g\u00e9om\u00e9trie et les formes repr\u00e9sent\u00e9es\u00a0: tous les objets se retrouvent divis\u00e9s et r\u00e9duits en formes g\u00e9om\u00e9triques simples, souvent des carr\u00e9s. Cela signifie en fait qu&rsquo;un objet n&rsquo;est pas repr\u00e9sent\u00e9 tel qu&rsquo;il appara\u00eet visiblement, mais par des codes correspondant \u00e0 sa r\u00e9alit\u00e9 connue. Le cubisme consiste aussi \u00e0 repr\u00e9senter sur une toile en deux dimensions un objet de l&rsquo;espace. Picasso d\u00e9compose l&rsquo;image en multiples facettes (ou cubes, d&rsquo;o\u00f9 le nom de\u00a0<a title=\"Cubisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme\">cubisme<\/a>) et d\u00e9truit les formes du r\u00e9el pour plonger dans des figures parfois \u00e9tranges (comme une figure repr\u00e9sent\u00e9e sur une moiti\u00e9 de face, et sur l&rsquo;autre de c\u00f4t\u00e9). Cette technique, initi\u00e9e par Picasso, Braque et, dans une certaine mesure, Herbin, fit de nombreux \u00e9mules tels que\u00a0<a title=\"Juan Gris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juan_Gris\">Juan Gris<\/a>,\u00a0<a title=\"Francis Picabia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francis_Picabia\">Francis Picabia<\/a>,\u00a0<a title=\"Constantin Br\u00e2ncu\u0219i\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constantin_Br%C3%A2ncu%C8%99i\">Br\u00e2ncu\u0219i<\/a>, les\u00a0<a title=\"Robert Delaunay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Delaunay\">Delaunay<\/a>,\u00a0<a title=\"Albert Gleizes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_Gleizes\">Albert Gleizes<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La r\u00e9alisation des\u00a0<i><a title=\"Les Demoiselles d'Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Demoiselles_d%27Avignon\">Demoiselles d&rsquo;Avignon<\/a><\/i>, l&rsquo;\u0153uvre fondatrice du\u00a0<a title=\"Cubisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme\">cubisme<\/a>\u00a0commenc\u00e9e pendant l&rsquo;hiver 1906-1907 et achev\u00e9e d\u00e9but\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1907-07\" data-sort-value=\"1907-07\">juillet 1907<\/time>, et surtout les portraits \u2014 notamment\u00a0<i><a title=\"Portrait de Daniel-Henry Kahnweiler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portrait_de_Daniel-Henry_Kahnweiler\">de Daniel-Henry Kahnweiler<\/a><\/i>\u00a0et\u00a0<i><a title=\"Portrait d'Ambroise Vollard (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portrait_d%27Ambroise_Vollard_(Picasso)\">Ambroise Vollard<\/a><\/i>\u00a0\u2014 des ann\u00e9es 1910 ont \u00e9t\u00e9 influenc\u00e9s notamment par les travaux des math\u00e9maticiens\u00a0<a title=\"Henri Poincar\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Poincar%C3%A9\">Henri Poincar\u00e9<\/a><sup id=\"cite_ref-41\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et\u00a0<a title=\"Esprit Jouffret\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esprit_Jouffret\">Esprit Jouffret<\/a><sup id=\"cite_ref-42\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-42\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>42<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0dont les id\u00e9es et les sch\u00e9mas sur la\u00a0<a title=\"Espace \u00e0 quatre dimensions\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espace_%C3%A0_quatre_dimensions\">quatri\u00e8me dimension<\/a>\u00a0furent vulgaris\u00e9s \u00e0 Picasso et \u00e0 son entourage montmartrais, par leur ami\u00a0<a title=\"Maurice Princet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maurice_Princet\">Maurice Princet<\/a><sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-43\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>43<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. D\u00e8s lors, peindre l&rsquo;espace et le temps consiste \u00e0 repr\u00e9senter sur une toile en deux dimensions un objet de l&rsquo;espace.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au d\u00e9but de l&rsquo;\u00e9t\u00e9,\u00a0<a title=\"Daniel-Henry Kahnweiler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daniel-Henry_Kahnweiler\">Daniel-Henry Kahnweiler<\/a>\u00a0fait une premi\u00e8re visite au\u00a0<a title=\"Bateau-Lavoir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bateau-Lavoir\">Bateau-Lavoir<\/a>. En octobre, a lieu une r\u00e9trospective\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"C\u00e9zanne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9zanne\">C\u00e9zanne<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"Salon d'Automne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salon_d%27Automne\">Salon d&rsquo;Automne<\/a>. Pendant l&rsquo;hiver 1908, Picasso peint\u00a0<i>L&rsquo;Amiti\u00e9<\/i>\u00a0(Leningrad, Ermitage),\u00a0<i>Nu debout<\/i>\u00a0(<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Boston, Fine Arts Museum<\/span>). Il s\u00e9journe \u00e0 La Rue-des-Bois, village \u00e0 60\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"kilom\u00e8tre\">km<\/abbr>\u00a0au nord de Paris, durant l&rsquo;\u00e9t\u00e9 et en octobre, il propose la version d\u00e9finitive des\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Trois femmes (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trois_femmes_(Picasso)\">Trois femmes<\/a><\/i>\u00a0(Leningrad, Ermitage).<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:L%27Ancienne_Maison_Delcros,_3_rue_des_Evad%C3%A9s_de_France_%C3%A0_C%C3%A9ret.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/27\/L%27Ancienne_Maison_Delcros%2C_3_rue_des_Evad%C3%A9s_de_France_%C3%A0_C%C3%A9ret.jpg\/250px-L%27Ancienne_Maison_Delcros%2C_3_rue_des_Evad%C3%A9s_de_France_%C3%A0_C%C3%A9ret.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/27\/L%27Ancienne_Maison_Delcros%2C_3_rue_des_Evad%C3%A9s_de_France_%C3%A0_C%C3%A9ret.jpg\/500px-L%27Ancienne_Maison_Delcros%2C_3_rue_des_Evad%C3%A9s_de_France_%C3%A0_C%C3%A9ret.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"188\" data-file-width=\"3840\" data-file-height=\"2880\" \/><\/a><figcaption>L&rsquo;Ancienne Maison Delcros, 3 rue des Evad\u00e9s de France \u00e0 C\u00e9ret.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1909-05\" data-sort-value=\"1909-05\">mai 1909<\/time>, Picasso se rend \u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>\u00a0et \u00e0 Horta de Ebro avec\u00a0<a title=\"Fernande Olivier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernande_Olivier\">Fernande Olivier<\/a>. L\u00e0, il peint les\u00a0<i>Paysages<\/i>\u00a0(<a title=\"New York\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_York\">New York<\/a>,\u00a0<a title=\"Museum of Modern Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Museum_of_Modern_Art\">MoMA<\/a>). \u00c0 Paris, en septembre, il d\u00e9m\u00e9nage au 11,\u00a0<a title=\"Boulevard de Clichy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boulevard_de_Clichy\">boulevard de Clichy<\/a>, et r\u00e9alise des sculptures\u00a0:\u00a0<i>T\u00eate de Fernande<\/i>\u00a0(Paris, mus\u00e9e Picasso). En 1910, il fait les portraits d&rsquo;<a title=\"Ambroise Vollard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ambroise_Vollard\">Ambroise Vollard<\/a>\u00a0(<a title=\"Moscou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moscou\">Moscou<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e des Beaux-Arts Pouchkine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_Pouchkine\">mus\u00e9e Pouchkine<\/a>), de\u00a0<a class=\"new\" title=\"Portrait de Wilhem Uhde (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Portrait_de_Wilhem_Uhde&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Wilhem Uhde<\/a>\u00a0(Saint-Louis, collection Pulitzer) et de\u00a0<a title=\"Daniel-Henry Kahnweiler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daniel-Henry_Kahnweiler\">Daniel-Henry Kahnweiler<\/a>\u00a0(<a title=\"Chicago\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chicago\">Chicago<\/a>, Institut d&rsquo;art). Picasso part pour\u00a0<a title=\"C\u00e9ret\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9ret\">C\u00e9ret<\/a>, village de Catalogne fran\u00e7aise, dans les\u00a0<a title=\"Pyr\u00e9n\u00e9es-Orientales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pyr%C3%A9n%C3%A9es-Orientales\">Pyr\u00e9n\u00e9es-Orientales<\/a>, en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1911-07\" data-sort-value=\"1911-07\">juillet 1911<\/time>.\u00a0<a title=\"Fernande Olivier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernande_Olivier\">Fernande Olivier<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Georges Braque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Braque\">Braque<\/a>\u00a0le rejoignent en ao\u00fbt<sup id=\"cite_ref-Penroseceret1_45-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Penroseceret1-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"09-05\" data-sort-value=\"09-05\">5 septembre<\/time>, il rentre \u00e0 Paris. Picasso est absent de la salle cubiste au\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Salon d'automne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salon_d%27automne\">Salon d&rsquo;automne<\/a>\u00a0qui commence le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"10-01\" data-sort-value=\"10-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0octobre<\/time>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 l&rsquo;automne,\u00a0<a title=\"Eva Gouel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eva_Gouel\">Eva Gouel<\/a>\u00a0\u2014 qu&rsquo;il appelle \u00ab\u00a0Ma jolie\u00a0\u00bb dans plusieurs de ses toiles \u2014 entre dans sa vie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les premiers\u00a0<a title=\"Collage (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Collage_(art)\">collages<\/a>\u00a0et les premiers\u00a0<a title=\"Assemblage (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assemblage_(art)\">assemblages<\/a>\u00a0sont r\u00e9alis\u00e9s pendant l&rsquo;hiver 1912,\u00a0<i>Nature morte \u00e0 la chaise cann\u00e9e<\/i>\u00a0(Paris, mus\u00e9e Picasso),\u00a0<i>Guitare(s) en carton<\/i>\u00a0(Paris, mus\u00e9e Picasso). Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"05-18\" data-sort-value=\"05-18\">18 mai<\/time>, il part de\u00a0<a title=\"C\u00e9ret\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9ret\">C\u00e9ret<\/a>\u00a0pour\u00a0<a title=\"Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avignon\">Avignon<\/a><sup id=\"cite_ref-Penroseceret2_46-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Penroseceret2-46\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>46<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"06-25\" data-sort-value=\"06-25\">25 juin<\/time>\u00a0s&rsquo;installe \u00e0\u00a0<a title=\"Sorgues (Vaucluse)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sorgues_(Vaucluse)\">Sorgues<\/a>. Il d\u00e9m\u00e9nage 242,\u00a0<a title=\"Boulevard Raspail\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boulevard_Raspail\">boulevard Raspail<\/a>. Picasso et\u00a0<a title=\"Daniel-Henry Kahnweiler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daniel-Henry_Kahnweiler\">Daniel-Henry Kahnweiler<\/a>\u00a0signent le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"12-18\" data-sort-value=\"12-18\">18 d\u00e9cembre<\/time>\u00a0une lettre-contrat. Vers le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1913-03-10\" data-sort-value=\"1913-03-10\">10 mars 1913<\/time>, il retourne avec Eva Gouel, souffrante, \u00e0 C\u00e9ret o\u00f9 ils s\u00e9journent tout l&rsquo;\u00e9t\u00e9<sup id=\"cite_ref-Penroseceret3_47-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Penroseceret3-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le\u00a0<i>Verre d&rsquo;absinthe<\/i>\u00a0est peint au printemps 1914. Apr\u00e8s le d\u00e9part pour Avignon, en juin, il fait un retour au portrait, en juillet. Eva meurt le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1915-12-14\" data-sort-value=\"1915-12-14\">14 d\u00e9cembre 1915<\/time>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trois formes de cubisme \u00e9mergent\u00a0: le\u00a0<a title=\"Pr\u00e9cubisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9cubisme\">pr\u00e9cubisme<\/a>, ou cubisme c\u00e9zannien, le\u00a0<a title=\"Cubisme analytique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme_analytique\">cubisme analytique<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Cubisme synth\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme_synth%C3%A9tique\">cubisme synth\u00e9tique<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_Ballets_russes\">Les Ballets russes<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pendant la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Premi\u00e8re Guerre mondiale<\/a>, Picasso \u00e9chappe \u00e0 la mobilisation du fait de sa nationalit\u00e9, l&rsquo;<a title=\"Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagne\">Espagne<\/a>\u00a0ne comptant pas parmi les bellig\u00e9rants<sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-48\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>48<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il s\u00e9journe \u00e0\u00a0<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>\u00a0avec\u00a0<a title=\"Jean Cocteau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Cocteau\">Jean Cocteau<\/a>, \u00e0 partir du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1916-02-17\" data-sort-value=\"1916-02-17\">17 f\u00e9vrier 1916<\/time>. Il s&rsquo;installe Via Margutta, d&rsquo;o\u00f9 il voit la\u00a0<a title=\"Villa M\u00e9dicis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_M%C3%A9dicis\">villa M\u00e9dicis<\/a>. Outre de nombreux portraits dessin\u00e9s, il peint\u00a0<i>L&rsquo;Italienne<\/i>,\u00a0<i>L&rsquo;Arlequin<\/i>\u00a0et\u00a0<i>Femme au collier<\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En mai,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cocteau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cocteau\">Cocteau<\/a>\u00a0pr\u00e9sente\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Diaghilev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diaghilev\">Diaghilev<\/a>\u00a0\u00e0 Picasso<sup id=\"cite_ref-49\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-49\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>49<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il travaille comme d\u00e9corateur pour le ballet\u00a0<i><a title=\"Parade (ballet)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parade_(ballet)\">Parade<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"L\u00e9onide Massine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9onide_Massine\">L\u00e9onide Massine<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Ballets russes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ballets_russes\">Ballets russes<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Serge de Diaghilev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Serge_de_Diaghilev\">Serge de Diaghilev<\/a>, sur une musique d\u2019<a title=\"Erik Satie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Erik_Satie\">Erik Satie<\/a>. Il rencontre\u00a0<a title=\"Igor Stravinsky\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Igor_Stravinsky\">Igor Stravinsky<\/a>\u00a0et la danseuse\u00a0<a title=\"Olga Khokhlova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olga_Khokhlova\">Olga Khokhlova<\/a>, qui devient sa femme. Dans une veine d\u00e9corative, Picasso r\u00e9alisa plusieurs portraits d\u2019elle et de leur fils (<i>Paul en Pierrot<\/i>\u00a0en 1925).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fin\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1917-03\" data-sort-value=\"1917-03\">mars 1917<\/time>, il voyage \u00e0\u00a0<a title=\"Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naples\">Naples<\/a>\u00a0et \u00e0\u00a0<a title=\"Pomp\u00e9i\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pomp%C3%A9i\">Pomp\u00e9i<\/a>\u00a0et revient \u00e0 Paris, fin avril. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"05-18\" data-sort-value=\"05-18\">18 mai<\/time>, la premi\u00e8re de\u00a0<i>Parade<\/i>\u00a0a lieu au Ch\u00e2telet. Puis en juin, Picasso part pour\u00a0<a title=\"Madrid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madrid\">Madrid<\/a>\u00a0avec la troupe de Diaghilev et Olga, et le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"07-12\" data-sort-value=\"07-12\">12 juillet<\/time>, un banquet est offert en son honneur \u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"01-23\" data-sort-value=\"01-23\">23 janvier<\/time>\u00a0au\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1918-02-15\" data-sort-value=\"1918-02-15\">15 f\u00e9vrier 1918<\/time>, Picasso expose avec\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Matisse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matisse\">Matisse<\/a>\u00a0chez\u00a0<a title=\"Paul Guillaume (marchand d'art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Guillaume_(marchand_d%27art)\">Paul Guillaume<\/a>. Il se marie avec Olga \u00e0 l&rsquo;\u00e9glise russe de Paris, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"07-12\" data-sort-value=\"07-12\">12 juillet<\/time>.\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cocteau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cocteau\">Cocteau<\/a>,\u00a0<a title=\"Max Jacob\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Max_Jacob\">Max Jacob<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Guillaume Apollinaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guillaume_Apollinaire\">Apollinaire<\/a>\u00a0sont les t\u00e9moins. Pendant un s\u00e9jour \u00e0\u00a0<a title=\"Biarritz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biarritz\">Biarritz<\/a>, il peint\u00a0<i>Les Baigneuses<\/i>\u00a0(Paris, mus\u00e9e Picasso).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1919-05\" data-sort-value=\"1919-05\">mai 1919<\/time>, Picasso part pour\u00a0<a title=\"Londres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Londres\">Londres<\/a>\u00a0travailler au ballet,\u00a0<i><a title=\"Le Tricorne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Tricorne\">Le Tricorne<\/a><\/i>, sur une musique de\u00a0<a title=\"Manuel de Falla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuel_de_Falla\">Manuel de Falla<\/a>. Pendant l&rsquo;\u00e9t\u00e9, il s\u00e9journe \u00e0 Biarritz chez\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Madame\">M<sup>me<\/sup><\/abbr>\u00a0Errazuriz puis s&rsquo;installe avec Olga \u00e0\u00a0<a title=\"Saint-Rapha\u00ebl (Var)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Rapha%C3%ABl_(Var)\">Saint-Rapha\u00ebl<\/a>\u00a0(C\u00f4te d&rsquo;Azur).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son fils\u00a0<a title=\"Paulo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paulo_Picasso\">Paulo<\/a>\u00a0na\u00eet le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1921-02-04\" data-sort-value=\"1921-02-04\">4 f\u00e9vrier 1921<\/time>. Durant l&rsquo;\u00e9t\u00e9, il s&rsquo;installe avec Olga et Paulo \u00e0\u00a0<a title=\"Fontainebleau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fontainebleau\">Fontainebleau<\/a>. Il y peint les\u00a0<i>Femmes \u00e0 la fontaine<\/i>\u00a0(Paris, mus\u00e9e Picasso et New York,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Museum of Modern Art<\/span>) et\u00a0<i>Les Trois Musiciens<\/i>\u00a0(New York,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Museum of Modern Art<\/span>\u00a0et Philadelphie\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Museum of Art<\/span>). Cette m\u00eame ann\u00e9e, le\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e de Grenoble\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_Grenoble\">mus\u00e9e de Grenoble<\/a>\u00a0obtient du peintre le premier tableau pour exposition dans une collection publique fran\u00e7aise (<i>Femme lisant<\/i>), repr\u00e9sentant sa femme\u00a0<a title=\"Olga Khokhlova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olga_Khokhlova\">Olga Khokhlova<\/a><sup id=\"cite_ref-50\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-50\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>50<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-51\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1922-06\" data-sort-value=\"1922-06\">juin 1922<\/time>, lors d&rsquo;un s\u00e9jour \u00e0\u00a0<a title=\"Dinard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dinard\">Dinard<\/a>\u00a0sur la c\u00f4te nord de la Bretagne, il peint\u00a0<i>Deux femmes courant sur la plage<\/i>\u00a0(<i>La Course<\/i>, Paris, mus\u00e9e Picasso<sup id=\"cite_ref-52\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-52\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>52<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>). Puis, en d\u00e9cembre, il r\u00e9alise le d\u00e9cor pour L&rsquo;<a title=\"Antigone (Cocteau)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antigone_(Cocteau)\"><i>Antigone<\/i><\/a>\u00a0de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cocteau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cocteau\">Cocteau<\/a>, cr\u00e9\u00e9e par\u00a0<a title=\"Charles Dullin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Dullin\">Charles Dullin<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"Th\u00e9\u00e2tre de l'Atelier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9%C3%A2tre_de_l%27Atelier\">th\u00e9\u00e2tre de l&rsquo;Atelier<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1923, il fait un nouveau s\u00e9jour estival sur la C\u00f4te d&rsquo;Azur, au\u00a0<a title=\"Cap d'Antibes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cap_d%27Antibes\">cap d&rsquo;Antibes<\/a>, et peint\u00a0<i><a title=\"La Fl\u00fbte de Pan (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Fl%C3%BBte_de_Pan_(Picasso)\">La Fl\u00fbte de Pan<\/a><\/i>\u00a0(Paris, mus\u00e9e Picasso). Pendant l&rsquo;\u00e9t\u00e9 1924, il s\u00e9journe \u00e0 la villa La Vigie \u00e0\u00a0<a title=\"Juan-les-Pins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juan-les-Pins\">Juan-les-Pins<\/a>\u00a0(C\u00f4te d&rsquo;Azur), il fait son\u00a0<i>Carnet de dessins abstraits<\/i>\u00a0et peint\u00a0<i>Paul en arlequin<\/i>\u00a0(Paris, mus\u00e9e Picasso).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pendant cette p\u00e9riode des ann\u00e9es 1920, dans un climat de reconnaissance mondaine, il fait dans ses tableaux un retour \u00e0 la figuration et au classicisme\u00a0:\u00a0<i>Trois femmes \u00e0 la fontaine<\/i>\u00a0(1921), et certaines \u0153uvres comme les\u00a0<i>Fl\u00fbtes de Pan<\/i>\u00a0(1923), s&rsquo;inspirent de la mythologie.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Surr\u00e9alisme\">Surr\u00e9alisme<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kvinnohuvud1-hstd.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6e\/Kvinnohuvud1-hstd.JPG\/250px-Kvinnohuvud1-hstd.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6e\/Kvinnohuvud1-hstd.JPG\/500px-Kvinnohuvud1-hstd.JPG 2x\" width=\"250\" height=\"333\" data-file-width=\"1944\" data-file-height=\"2592\" \/><\/a><figcaption><i>T\u00eate de femme<\/i>, Halmstad, Su\u00e8de.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019ann\u00e9e 1925 est celle d\u2019une rupture radicale dans la production du peintre avec des tableaux tr\u00e8s violents montrant des cr\u00e9atures difformes, convulsives, prises dans les rets d\u2019une rage hyst\u00e9rique\u00a0:\u00a0<i>Femme dans un fauteuil<\/i>\u00a0(1926) et\u00a0<i>Baigneuse assise<\/i>\u00a0(1930). L\u2019influence des po\u00e8tes\u00a0<a title=\"Surr\u00e9alisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Surr%C3%A9alisme\">surr\u00e9alistes<\/a>\u00a0est ind\u00e9niable dans cette volont\u00e9 de d\u00e9peindre de l\u2019int\u00e9rieur l\u2019enfer personnel. Cependant il adopte une approche plus pragmatique que celle du \u00ab\u00a0r\u00eave calqu\u00e9 sur la toile\u00a0\u00bb des surr\u00e9alistes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En juin-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1925-07\" data-sort-value=\"1925-07\">juillet 1925<\/time>, il ach\u00e8ve\u00a0<i>La Danse<\/i>\u00a0et peint\u00a0<i>Le Baiser<\/i>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"11-14\" data-sort-value=\"11-14\">14 novembre<\/time>, il participe \u00e0 la premi\u00e8re exposition surr\u00e9aliste de la Galerie Pierre. En\u00a0<a title=\"1926 en arts plastiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1926_en_arts_plastiques\">1926<\/a>, il peint\u00a0<i><a title=\"Buste de jeune fille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Buste_de_jeune_fille\">Buste de jeune fille<\/a><\/i>,\u00a0<i>L&rsquo;Atelier de la modiste<\/i>,\u00a0<i>Le Peintre et son mod\u00e8le<\/i>, qui marquent sa rencontre avec\u00a0<a title=\"Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Th%C3%A9r%C3%A8se_Walter\">Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter<\/a>\u00a0au d\u00e9but de cette ann\u00e9e, alors qu&rsquo;elle est encore mineure<sup id=\"cite_ref-53\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-53\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-54\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il r\u00e9alise les\u00a0<i>Guitare(s) \u00e0 clous<\/i>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"10-19\" data-sort-value=\"10-19\">19 octobre<\/time>\u00a0de cette m\u00eame ann\u00e9e, il visite le\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e de Grenoble\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_Grenoble\">mus\u00e9e des Beaux-Arts de Grenoble<\/a>, premier mus\u00e9e d&rsquo;art moderne en France et pour lequel il avait fait don cinq ans auparavant du tableau\u00a0<i>Femme lisant<\/i><sup id=\"cite_ref-55\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-55\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>55<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Picasso a besoin alors d&rsquo;une aide technique, notamment pour la r\u00e9alisation des maquettes du\u00a0<i>Monument pour Guillaume Apollinaire<\/i>\u00a0dont il a re\u00e7u commande en 1922. Quelques ann\u00e9es auparavant il avait renou\u00e9 son amiti\u00e9 avec le\u00a0<a title=\"Ferronnier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ferronnier\">ferronnier<\/a>\u00a0et sculpteur catalan,\u00a0<a title=\"Julio Gonz\u00e1lez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Julio_Gonz%C3%A1lez\">Julio Gonz\u00e1lez<\/a>, rencontr\u00e9 \u00e0 Barcelone du temps d&rsquo;<a title=\"Els Quatre Gats\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Els_Quatre_Gats\">Els Quatre Gats<\/a>, et vivant comme lui \u00e0 Paris depuis 1900. Picasso s&rsquo;adresse naturellement \u00e0 lui, et ils entameront, de l&rsquo;automne 1928 jusqu&rsquo;en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1932-07\" data-sort-value=\"1932-07\">juillet 1932<\/time>, une fructueuse collaboration technique autour des sculptures en fer forg\u00e9 et soud\u00e9<sup id=\"cite_ref-Pica\/Gonza_56-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Pica\/Gonza-56\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>56<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est au printemps 1929 qu&rsquo;il sculpte en fer soud\u00e9\u00a0<i>La Femme au jardin<\/i>\u00a0dans l&rsquo;atelier de Gonz\u00e1lez, qui par la suite r\u00e9alisera le bronze en 1932. C&rsquo;est l&rsquo;ann\u00e9e aussi de ses derni\u00e8res vacances \u00e0\u00a0<a title=\"Dinard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dinard\">Dinard<\/a>. Il peint le\u00a0<i>Grand nu au fauteuil rouge<\/i>, et en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1930-02\" data-sort-value=\"1930-02\">f\u00e9vrier 1930<\/time>,\u00a0<i>Crucifixion<\/i>. \u00c0 l&rsquo;automne 1930, Marie-Th\u00e9r\u00e8se d\u00e9m\u00e9nage au 44 rue de la Bo\u00e9tie. Il ach\u00e8te le ch\u00e2teau de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Boisgeloup\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boisgeloup\">Boisgeloup<\/a>, pr\u00e8s de\u00a0<a title=\"Gisors\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gisors\">Gisors<\/a>, \u00e0 80\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"kilom\u00e8tre\">km<\/abbr>\u00a0au nord-ouest de\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>, en juin, et s&rsquo;y installe jusqu&rsquo;\u00e0 la fin de 1932.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Deux figures au bord de la mer<\/i>\u00a0est peint en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1931-01\" data-sort-value=\"1931-01\">janvier 1931<\/time>, et en mars,\u00a0<i>Nature morte sur un gu\u00e9ridon<\/i>. Cette ann\u00e9e-l\u00e0, deux livres majeurs\u00a0:\u00a0<i>Les M\u00e9tamorphoses d&rsquo;Ovide<\/i>\u00a0(Lausanne, Skira) et\u00a0<i>Le Chef-d&rsquo;\u0153uvre inconnu de Balzac<\/i>\u00a0(Paris, Ambroise Vollard) sont \u00e9dit\u00e9s.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1932, la\u00a0<i>Jeune fille devant le miroir<\/i>\u00a0est finie. Une r\u00e9trospective \u00e0 la galerie Georges Petit, puis au\u00a0<a title=\"Kunsthaus de Zurich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kunsthaus_de_Zurich\">Kunsthaus de Zurich<\/a>, a lieu en juin. Picasso travaille \u00e0 Boisgeloup aux t\u00eates sculpt\u00e9es d&rsquo;apr\u00e8s Marie-Th\u00e9r\u00e8se, et \u00e0 la s\u00e9rie de dessins d&rsquo;apr\u00e8s\u00a0<i><a title=\"Retable d'Issenheim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retable_d%27Issenheim\">La Crucifixion<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Matthias Gr\u00fcnewald\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matthias_Gr%C3%BCnewald\">Matthias Gr\u00fcnewald<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1933, l&rsquo;\u00e9diteur\u00a0<a title=\"Albert Skira\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_Skira\">Albert Skira<\/a>\u00a0demande \u00e0 Picasso d&rsquo;illustrer un\u00a0<a title=\"Minotaure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minotaure\">Minotaure<\/a>\u00a0pour la couverture du premier num\u00e9ro de sa nouvelle\u00a0<a title=\"Minotaure (revue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minotaure_(revue)\">revue du m\u00eame nom<\/a>. Bien que Picasso ait d\u00e9j\u00e0 illustr\u00e9 ce personnage mythique une fois en 1928, c&rsquo;est \u00e0 partir de cette commission de 1933 que se d\u00e9clenche en lui une v\u00e9ritable obsession de la symbolique du Minotaure, avec notamment\u00a0<i><a title=\"La Minotauromachie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Minotauromachie\">La Minotauromachie<\/a><\/i>\u00a0et la\u00a0<i><a title=\"Suite Vollard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Suite_Vollard\">Suite Vollard<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-57\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-57\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il passe les vacances de l&rsquo;\u00e9t\u00e9 1933 \u00e0\u00a0<a title=\"Cannes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cannes\">Cannes<\/a>\u00a0avec Olga et Paulo.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De juin \u00e0\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1934-09\" data-sort-value=\"1934-09\">septembre 1934<\/time>, il fait des s\u00e9ries de corridas, peintes, dessin\u00e9es et grav\u00e9es. En ao\u00fbt, il voyage en\u00a0<a title=\"Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagne\">Espagne<\/a>\u00a0avec Olga et Paulo, et se rend aux corridas de\u00a0<a title=\"Burgos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Burgos\">Burgos<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"Madrid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madrid\">Madrid<\/a>. Il visite le mus\u00e9e d&rsquo;art catalan de\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>. Il r\u00e9alise une s\u00e9rie de sculptures \u00e0 texture moul\u00e9e\u00a0:\u00a0<i>Femme au feuillage<\/i>\u00a0et\u00a0<i>Femme \u00e0 l&rsquo;orange<\/i>. Au printemps 1935, la galerie Pierre expose des\u00a0<a title=\"Papiers coll\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Papiers_coll%C3%A9s\">papiers coll\u00e9s<\/a>.\u00a0<i>Minotauromachie<\/i>\u00a0est grav\u00e9e. Il se s\u00e9pare d&rsquo;Olga en juin, et le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"09-05\" data-sort-value=\"09-05\">5 septembre<\/time>, na\u00eet\u00a0<a title=\"Maya Ruiz-Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maya_Ruiz-Picasso\">Maya<\/a>, sa fille avec\u00a0<a title=\"Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Th%C3%A9r%C3%A8se_Walter\">Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter<\/a><sup id=\"cite_ref-58\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-58\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1936-03-25\" data-sort-value=\"1936-03-25\">25 mars 1936<\/time>\u00a0Picasso part secr\u00e8tement avec Marie-Th\u00e9r\u00e8se et Maya pour\u00a0<a title=\"Juan-les-Pins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juan-les-Pins\">Juan-les-Pins<\/a>. Il fait des gouaches et des dessins sur le th\u00e8me du Minotaure. Cette m\u00eame ann\u00e9e, au d\u00e9but de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Guerre civile espagnole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_civile_espagnole\">guerre civile espagnole<\/a>, il est nomm\u00e9 directeur du\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Prado\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Prado\">mus\u00e9e du Prado<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Madrid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madrid\">Madrid<\/a>. D\u00e9but ao\u00fbt, Picasso part pour\u00a0<a title=\"Mougins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mougins\">Mougins<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Dora Maar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dora_Maar\">Dora Maar<\/a>\u00a0l&rsquo;y rejoint.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Guernica_et_pacifisme\"><i>Guernica<\/i>\u00a0et pacifisme<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:H%C3%B4tel_dit_d%27Hercule,_5-7,_rue_des_Grands-Augustins_-3.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/H%C3%B4tel_dit_d%27Hercule%2C_5-7%2C_rue_des_Grands-Augustins_-3.JPG\/250px-H%C3%B4tel_dit_d%27Hercule%2C_5-7%2C_rue_des_Grands-Augustins_-3.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/H%C3%B4tel_dit_d%27Hercule%2C_5-7%2C_rue_des_Grands-Augustins_-3.JPG\/500px-H%C3%B4tel_dit_d%27Hercule%2C_5-7%2C_rue_des_Grands-Augustins_-3.JPG 2x\" width=\"250\" height=\"161\" data-file-width=\"1657\" data-file-height=\"1069\" \/><\/a><figcaption>Plaque appos\u00e9e sur l&rsquo;h\u00f4tel de la\u00a0<a title=\"Rue des Grands-Augustins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rue_des_Grands-Augustins\">rue des Grands-Augustins<\/a><sup id=\"cite_ref-59\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, o\u00f9 Picasso r\u00e9sida dans les ann\u00e9es 1930-1940.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Plaque_Pablo_Picasso,_9_rue_Gay-Lussac,_Paris_5.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/Plaque_Pablo_Picasso%2C_9_rue_Gay-Lussac%2C_Paris_5.jpg\/250px-Plaque_Pablo_Picasso%2C_9_rue_Gay-Lussac%2C_Paris_5.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/Plaque_Pablo_Picasso%2C_9_rue_Gay-Lussac%2C_Paris_5.jpg\/500px-Plaque_Pablo_Picasso%2C_9_rue_Gay-Lussac%2C_Paris_5.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"173\" data-file-width=\"1939\" data-file-height=\"1344\" \/><\/a><figcaption>Plaque 9\u00a0<a title=\"Rue Gay-Lussac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rue_Gay-Lussac\">rue Gay-Lussac<\/a>, o\u00f9 il vit de 1951 \u00e0 1957.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mural_del_Gernika.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6f\/Mural_del_Gernika.jpg\/250px-Mural_del_Gernika.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6f\/Mural_del_Gernika.jpg\/500px-Mural_del_Gernika.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"130\" data-file-width=\"1247\" data-file-height=\"650\" \/><\/a><figcaption>Mural du tableau de\u00a0<i>Guernica<\/i>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la suite du\u00a0<a title=\"Bombardement de Guernica\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bombardement_de_Guernica\">bombardement de Guernica<\/a>\u00a0par les\u00a0<a title=\"Nazisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nazisme\">nazis<\/a>, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1937-04-26\" data-sort-value=\"1937-04-26\">26 avril 1937<\/time>\u00a0pendant la\u00a0<a title=\"Guerre d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_d%27Espagne\">guerre d&rsquo;Espagne<\/a>, Picasso est horrifi\u00e9 par ce crime et se lance dans la cr\u00e9ation d&rsquo;une de ses \u0153uvres les plus c\u00e9l\u00e8bres\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Guernica (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guernica_(Picasso)\">Guernica<\/a><\/i>. Il dit\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Cette peinture n\u2019est pas faite pour d\u00e9corer les appartements. C\u2019est un instrument de guerre, offensif et d\u00e9fensif contre l\u2019ennemi.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0Elle symbolise toute l&rsquo;horreur de la guerre et la col\u00e8re ressentie par Picasso \u00e0 la mort de nombreuses victimes civiles, caus\u00e9e par le bombardement des avions nazis \u00e0 la demande du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"G\u00e9n\u00e9ral Franco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9n%C3%A9ral_Franco\">g\u00e9n\u00e9ral Franco<\/a>.\u00a0<i>Guernica<\/i>\u00a0est expos\u00e9 dans le Pavillon espagnol de l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Exposition sp\u00e9cialis\u00e9e de 1937\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_sp%C3%A9cialis%C3%A9e_de_1937\">Exposition internationale \u00e0 Paris en 1937<\/a>. Cette m\u00eame ann\u00e9e Picasso demande sa naturalisation, ce qui lui est refus\u00e9\u00a0; il ne redemandera plus jamais la nationalit\u00e9 fran\u00e7aise.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans la m\u00eame p\u00e9riode, il r\u00e9alise \u00e9galement une sorte de bande dessin\u00e9e,\u00a0<i>Songe et mensonge de Franco<\/i>. Dix-huit gravures dans lesquelles il inclut des textes po\u00e9tiques. Il les destine \u00e0 \u00eatre tir\u00e9es en cartes postales et vendues au profit des r\u00e9publicains espagnols<sup id=\"cite_ref-60\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-60\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>60<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une anecdote veut qu&rsquo;\u00e0\u00a0<a title=\"Otto Abetz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Otto_Abetz\">Otto Abetz<\/a>, ambassadeur du r\u00e9gime nazi \u00e0 Paris, qui lui aurait demand\u00e9, sur le ton de la col\u00e8re, lors d&rsquo;une visite \u00e0 son atelier devant une photo de la toile de\u00a0<i><a title=\"Guernica (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guernica_(Picasso)\">Guernica<\/a><\/i>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0C&rsquo;est vous qui avez fait cela\u00a0?\u00a0\u00bb<\/span>, Picasso aurait r\u00e9pondu\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Non\u2026 c&rsquo;est vous\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Guernica-Penrose_61-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Guernica-Penrose-61\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dans une interview accord\u00e9e \u00e0 Simone Tery, publi\u00e9e le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1945-03-24\" data-sort-value=\"1945-03-24\">24 mars 1945<\/time>, dans\u00a0<i><a title=\"Les Lettres fran\u00e7aises\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Lettres_fran%C3%A7aises\">Les Lettres fran\u00e7aises<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-BernadacAndroula199843-45_62-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-BernadacAndroula199843-45-62\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>62<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, il revient sur l&rsquo;anecdote en disant qu&rsquo;elle est\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0\u00e0 peu pr\u00e8s vraie\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0et pr\u00e9cise qu&rsquo;en r\u00e9alit\u00e9 il distribuait aux visiteurs allemands des ann\u00e9es 1940 des photos reproduisant le tableau, en les narguant d&rsquo;un\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Emportez-les. Souvenirs, souvenirs\u00a0!\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Guernica-Penrose_61-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Guernica-Penrose-61\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En octobre-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1937-12\" data-sort-value=\"1937-12\">d\u00e9cembre 1937<\/time>, Picasso peint\u00a0<i>La femme qui pleure<\/i>, puis, en 1938, fait un grand collage,\u00a0<i>Les Femmes \u00e0 leur toilette<\/i>. En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1938-07\" data-sort-value=\"1938-07\">juillet 1938<\/time>, il va \u00e0\u00a0<a title=\"Mougins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mougins\">Mougins<\/a>\u00a0avec\u00a0<a title=\"Dora Maar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dora_Maar\">Dora Maar<\/a>. D\u00e9but\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1939-07\" data-sort-value=\"1939-07\">juillet 1939<\/time>, toujours avec Dora, il part chez\u00a0<a title=\"Man Ray\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Man_Ray\">Man Ray<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Antibes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antibes\">Antibes<\/a>\u00a0; il y peint le tableau\u00a0<i>P\u00eache de nuit \u00e0 Antibes<\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La compagne du Man Ray,\u00a0<a title=\"Adrienne Fidelin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adrienne_Fidelin\">Adrienne Fidelin<\/a>, est un de ses mod\u00e8les longtemps non identifi\u00e9s<sup id=\"cite_ref-63\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-63\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>63<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1939-09\" data-sort-value=\"1939-09\">septembre 1939<\/time>\u00a0au d\u00e9but de 1940, il est \u00e0\u00a0<a title=\"Royan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royan\">Royan<\/a>, o\u00f9 il r\u00e9alise notamment\u00a0<i>S\u00e9quence de femmes au chapeau<\/i>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Seconde_Guerre_mondiale\">Seconde Guerre mondiale<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pendant la\u00a0<a title=\"Seconde Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seconde_Guerre_mondiale\">guerre<\/a>, Pablo Picasso vit \u00e0 Paris sans \u00eatre inqui\u00e9t\u00e9 dans son atelier\u00a0<a title=\"Rue des Grands-Augustins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rue_des_Grands-Augustins\">rue des Grands Augustins<\/a>. Entre 1942 et 1943, il r\u00e9alise l&rsquo;assemblage,\u00a0<i>T\u00eate de taureau<\/i>,\u00a0<i><a title=\"L'Aubade\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Aubade\">L&rsquo;Aubade<\/a><\/i>,\u00a0<i>L&rsquo;Homme au mouton<\/i>. Les archives sur le marchand d&rsquo;art proche des nazis, Hildebrand Gurlitt, indiquent qu&rsquo;il affirme avoir achet\u00e9 une \u0153uvre chez Picasso lui-m\u00eame en 1942<sup id=\"cite_ref-64\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ses toiles seront r\u00e9guli\u00e8rement expos\u00e9es dans des\u00a0<a title=\"Galerie d'art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galerie_d%27art\">galeries d&rsquo;art<\/a>\u00a0tel Louise Leiris<sup id=\"cite_ref-65\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>65<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Durant toute l&rsquo;occupation, Picasso aurait b\u00e9n\u00e9fici\u00e9 de la protection de l&rsquo;artiste allemand\u00a0<a title=\"Arno Breker\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arno_Breker\">Arno Breker<\/a>, qui \u00e9tait un grand admirateur de l&rsquo;espagnol<sup id=\"cite_ref-66\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-66\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>66<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;immense notori\u00e9t\u00e9 de Picasso lui procure une relative protection, sans lui \u00e9pargner les tracasseries. Il est ainsi fich\u00e9 comme \u00ab\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Anarchiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anarchiste\">anarchiste<\/a>\u00a0\u00bb par la S\u00fbret\u00e9<sup id=\"cite_ref-67\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-67\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Son ami de longue date,\u00a0<a title=\"Max Jacob\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Max_Jacob\">Max Jacob<\/a>\u00a0est arr\u00eat\u00e9 par la\u00a0<a title=\"Gestapo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gestapo\">Gestapo<\/a>\u00a0d&rsquo;Orl\u00e9ans, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1944-02-24\" data-sort-value=\"1944-02-24\">24 f\u00e9vrier 1944<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Saint-Beno\u00eet-sur-Loire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Beno%C3%AEt-sur-Loire\">Saint-Beno\u00eet-sur-Loire<\/a>, puis meurt au\u00a0<a title=\"Camp de Drancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Camp_de_Drancy\">camp de Drancy<\/a>.\u00a0<a title=\"Jean Cocteau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Cocteau\">Jean Cocteau<\/a>\u00a0ira jusqu&rsquo;\u00e0 r\u00e9diger une p\u00e9tition pour sa lib\u00e9ration que ne signera pas Picasso<sup id=\"cite_ref-68\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, restant en retrait pour ensuite assister publiquement \u00e0 l&rsquo;enterrement de Jacob&lt;<sup id=\"cite_ref-BouchetBernadac200795_69-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-BouchetBernadac200795-69\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Apr\u00e8s la\u00a0<a title=\"Lib\u00e9ration de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lib%C3%A9ration_de_Paris\">lib\u00e9ration de Paris<\/a>,\u00a0<a title=\"Alfred Barr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfred_Barr\">Alfred Barr<\/a>\u00a0essayera de faire croire que Picasso, qui n&rsquo;a jamais fait partie de la\u00a0<a title=\"R\u00e9sistance int\u00e9rieure fran\u00e7aise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9sistance_int%C3%A9rieure_fran%C3%A7aise\">r\u00e9sistance<\/a>, cachait des r\u00e9sistants dans son atelier<sup id=\"cite_ref-70\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-70\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>70<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1944-10-30\" data-sort-value=\"1944-10-30\">30 octobre 1944<\/time>\u00a0s&rsquo;ouvre le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Salon d'automne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salon_d%27automne\">Salon d&rsquo;automne<\/a>\u00a0o\u00f9 Picasso est expos\u00e9 mais cela se termina par un scandale quand le public exigea qu&rsquo;on d\u00e9croche les toiles de l&rsquo;artiste<sup id=\"cite_ref-71\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-71\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>71<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Engagement_au_Parti_communiste\">Engagement au Parti communiste<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:1981_picasso_nonumber_pogasheno_ng.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/1981_picasso_nonumber_pogasheno_ng.jpg\/250px-1981_picasso_nonumber_pogasheno_ng.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/3\/34\/1981_picasso_nonumber_pogasheno_ng.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"174\" data-file-width=\"374\" data-file-height=\"260\" \/><\/a><figcaption>Timbre sovi\u00e9tique (1981) repr\u00e9sentant Picasso et la colombe de la Paix.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Picasso adh\u00e8re, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1944-10-05\" data-sort-value=\"1944-10-05\">5 octobre 1944<\/time>, au\u00a0<a title=\"Parti communiste fran\u00e7ais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parti_communiste_fran%C3%A7ais\">Parti communiste fran\u00e7ais<\/a>\u00a0(PCF) et publie un article dans\u00a0<i><a title=\"L'Humanit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Humanit%C3%A9\">L&rsquo;Humanit\u00e9<\/a><\/i>, les 29 et\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1944-10-30\" data-sort-value=\"1944-10-30\">30 octobre 1944<\/time>, intitul\u00e9 \u00ab\u00a0Pourquoi j&rsquo;ai adh\u00e9r\u00e9 au Parti communiste\u00a0\u00bb, dans lequel il explique que son engagement personnel date de la p\u00e9riode de la\u00a0<a title=\"Guerre d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_d%27Espagne\">guerre d&rsquo;Espagne<\/a>, renforc\u00e9 par la lutte des r\u00e9sistants communistes fran\u00e7ais durant la guerre qui vient de s&rsquo;achever, et qu&rsquo;il ne lui suffit plus de lutter avec ses peintures\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0r\u00e9volutionnaires\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0mais de\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0tout [lui]-m\u00eame\u00a0\u00bb<\/span>, adh\u00e9rant \u00e0 l&rsquo;id\u00e9al communiste de progr\u00e8s et de bonheur de l&rsquo;homme<sup id=\"cite_ref-BernadacAndroula199841-42_72-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-BernadacAndroula199841-42-72\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>72<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-73\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-73\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>73<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. S&rsquo;il se sent proche des id\u00e9aux du parti, il n&rsquo;en sera jamais un membre actif, gardant sa totale libert\u00e9 d&rsquo;expression et prenant position principalement \u00e0 travers ses tableaux, d\u00e9non\u00e7ant notamment la\u00a0<a title=\"Guerre de Cor\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_de_Cor%C3%A9e\">guerre de Cor\u00e9e<\/a>\u00a0en 1951 et pr\u00f4nant la\u00a0<i>paix<\/i>\u00a0contre la\u00a0<i>guerre<\/i>\u00a0dans de nombreuses \u0153uvres. Picasso sera m\u00eame en butte \u00e0 de nombreux conflits avec les dirigeants du PCF, notamment quant \u00e0 un portrait jug\u00e9 peu respectueux de\u00a0<a title=\"Joseph Staline\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Staline\">Joseph Staline<\/a>, publi\u00e9 \u00e0 la demande de\u00a0<a title=\"Louis Aragon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Aragon\">Louis Aragon<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1953-03-12\" data-sort-value=\"1953-03-12\">12 mars 1953<\/time>\u00a0\u00e0 la une des\u00a0<i><a title=\"Les Lettres fran\u00e7aises\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Lettres_fran%C3%A7aises\">Lettres fran\u00e7aises<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-74\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-74\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>74<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est l&rsquo;<a title=\"Affaire du portrait de Staline\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Affaire_du_portrait_de_Staline\">affaire du portrait de Staline<\/a>, au cours de laquelle le PCF oblige\u00a0<a title=\"Louis Aragon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Aragon\">Louis Aragon<\/a>\u00a0\u00e0 faire son\u00a0<a title=\"Autocritique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autocritique\">autocritique<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tr\u00e8s oppos\u00e9 \u00e0 la guerre, Picasso peint la c\u00e9l\u00e8bre\u00a0<i><a title=\"Colombe de la paix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Colombe_de_la_paix\">Colombe de la paix<\/a><\/i>\u00a0(1949) \u00e0 l&rsquo;occasion de son adh\u00e9sion au\u00a0<a title=\"Conseil mondial de la paix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conseil_mondial_de_la_paix\">Conseil mondial de la paix<\/a>\u00a0et re\u00e7oit \u00e0 ce titre un\u00a0<a title=\"Prix international de la paix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_international_de_la_paix\">prix international de la paix<\/a>\u00a0en 1955. L&rsquo;attrait pour les colombes chez le peintre remonte \u00e0 son enfance, o\u00f9 son p\u00e8re utilisait des pigeons comme mod\u00e8les que Picasso allait jusqu&rsquo;\u00e0 emporter avec lui \u00e0 l&rsquo;\u00e9cole<sup id=\"cite_ref-MaillardElgar19553_10-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-MaillardElgar19553-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En 1956, lors de l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Insurrection de Budapest\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Insurrection_de_Budapest\">insurrection de Budapest<\/a>, Picasso signera une tribune condamnant l&rsquo;intervention de l&rsquo;<a title=\"Arm\u00e9e rouge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arm%C3%A9e_rouge\">Arm\u00e9e rouge<\/a><sup id=\"cite_ref-75\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-75\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"P\u00e9riode_de_Vallauris\">P\u00e9riode de Vallauris<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Shoshana_at_exhibition_with_Picasso.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/Shoshana_at_exhibition_with_Picasso.jpg\/250px-Shoshana_at_exhibition_with_Picasso.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/Shoshana_at_exhibition_with_Picasso.jpg\/500px-Shoshana_at_exhibition_with_Picasso.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"175\" data-file-width=\"550\" data-file-height=\"385\" \/><\/a><figcaption>Picasso en 1962 avec\u00a0<a title=\"\u00c9douard Pignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89douard_Pignon\">\u00c9douard Pignon<\/a>\u00a0(\u00e0 droite) et\u00a0<a title=\"Andr\u00e9 Verdet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Verdet\">Andr\u00e9 Verdet<\/a>\u00a0(\u00e0 gauche) \u00e0 l&rsquo;ouverture de l&rsquo;exposition \u00ab\u00a0Soshana\u00a0\u00bb, dans le ch\u00e2teau Grimaldi \u00e0\u00a0<a title=\"Antibes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antibes\">Antibes<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Picasso \u00e0 Vallauris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Picasso_%C3%A0_Vallauris\">Picasso \u00e0 Vallauris<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1944-10-07\" data-sort-value=\"1944-10-07\">7 octobre 1944<\/time>\u00a0s&rsquo;ouvre le Salon d&rsquo;Automne et la r\u00e9trospective Picasso.\u00a0<i><a title=\"Le Charnier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Charnier\">Le Charnier<\/a><\/i>\u00a0(New York,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Museum of Modern Art<\/span>) est peint en avril-<time class=\"nowrap\" datetime=\"1945-05\" data-sort-value=\"1945-05\">mai 1945<\/time>. Picasso part avec\u00a0<a title=\"Dora Maar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dora_Maar\">Dora Maar<\/a>\u00a0pour le\u00a0<a title=\"Cap d'Antibes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cap_d%27Antibes\">cap d&rsquo;Antibes<\/a>, en juillet, et, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"11-26\" data-sort-value=\"11-26\">26 novembre<\/time>,\u00a0<a title=\"Fran\u00e7oise Gilot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7oise_Gilot\">Fran\u00e7oise Gilot<\/a>\u00a0revient vivre chez Picasso.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1946, Picasso rejoint Fran\u00e7oise Gilot \u00e0\u00a0<a title=\"Golfe-Juan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Golfe-Juan\">Golfe-Juan<\/a>, rend visite \u00e0\u00a0<a title=\"Henri Matisse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Matisse\">Henri Matisse<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Nice\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nice\">Nice<\/a>, puis part en juillet avec elle pour\u00a0<a title=\"M\u00e9nerbes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9nerbes\">M\u00e9nerbes<\/a>\u00a0(<a title=\"Vaucluse (d\u00e9partement)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vaucluse_(d%C3%A9partement)\">Vaucluse<\/a>). En ao\u00fbt, il s&rsquo;installe chez Louis Fort \u00e0\u00a0<a title=\"Golfe-Juan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Golfe-Juan\">Golfe-Juan<\/a>, et commence le travail au\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Antibes)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Antibes)\">ch\u00e2teau d&rsquo;Antibes<\/a>\u00a0en octobre.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lorsqu&rsquo;il visite\u00a0<a title=\"Vallauris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vallauris\">Vallauris<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;\u00e9t\u00e9 1946, il se rend chez Georges et Suzanne Rami\u00e9 et mod\u00e8le trois pi\u00e8ces de c\u00e9ramique. Lorsqu&rsquo;il revient l&rsquo;ann\u00e9e suivante, il retrouve ses pi\u00e8ces et commence alors une p\u00e9riode intense de production de c\u00e9ramique qu&rsquo;on estime \u00e0 pr\u00e8s de 4\u00a0500\u00a0pi\u00e8ces.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1947-05-15\" data-sort-value=\"1947-05-15\">15 mai 1947<\/time>, na\u00eet son fils\u00a0<a title=\"Claude Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Picasso\">Claude<\/a>. En juin, le peintre part pour\u00a0<a title=\"Golfe-Juan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Golfe-Juan\">Golfe-Juan<\/a>. Il s&rsquo;installe \u00e0 Vallauris en 1948 avec\u00a0<a title=\"Fran\u00e7oise Gilot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7oise_Gilot\">Fran\u00e7oise Gilot<\/a>. Il retrouve cette ann\u00e9e-l\u00e0\u00a0<a title=\"Eugenio Arias\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eugenio_Arias\">Eugenio Arias<\/a>, soldat\u00a0<a title=\"R\u00e9publicains espagnols\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publicains_espagnols\">r\u00e9publicain<\/a>\u00a0de la\u00a0<a title=\"Guerre d'Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_d%27Espagne\">guerre d&rsquo;Espagne<\/a>\u00a0que\u00a0<i><a title=\"Dolores Ib\u00e1rruri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dolores_Ib%C3%A1rruri\">La Pasionaria<\/a><\/i>\u00a0lui pr\u00e9sente \u00e0\u00a0<a title=\"Toulouse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toulouse\">Toulouse<\/a>\u00a0en 1945<sup id=\"cite_ref-76\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-76\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>76<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, qui devient son coiffeur attitr\u00e9 \u00e0 Vallauris (<i>Le Barbier de Picasso<\/i>), et un ami proche<sup id=\"cite_ref-77\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-77\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>77<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1948-08-25\" data-sort-value=\"1948-08-25\">25 ao\u00fbt 1948<\/time>, Picasso est au Congr\u00e8s des Intellectuels pour la Paix \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Wroclaw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wroclaw\">Wroclaw<\/a>. Revenu \u00e0 Vallauris \u00e0 la mi-septembre, il peint les deux versions de\u00a0<i>La Cuisine<\/i>\u00a0(l&rsquo;une est actuellement au\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Paris)\">mus\u00e9e Picasso de Paris<\/a>\u00a0et l&rsquo;autre au\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><a title=\"Museum of Modern Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Museum_of_Modern_Art\">Museum of Modern Art<\/a><\/span>\u00a0de\u00a0<a title=\"New York\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_York\">New York<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1949-02\" data-sort-value=\"1949-02\">f\u00e9vrier 1949<\/time>,\u00a0<i>La Colombe<\/i>\u00a0est choisie par\u00a0<a title=\"Louis Aragon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Aragon\">Aragon<\/a>\u00a0pour l&rsquo;affiche du Congr\u00e8s de la Paix qui ouvre \u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"04-20\" data-sort-value=\"04-20\">20 avril<\/time>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1949-04-19\" data-sort-value=\"1949-04-19\">19 avril 1949<\/time>\u00a0na\u00eet\u00a0<a title=\"Paloma Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paloma_Picasso\">Paloma<\/a>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1950-08-06\" data-sort-value=\"1950-08-06\">6 ao\u00fbt 1950<\/time>,\u00a0<a title=\"Laurent Casanova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Laurent_Casanova\">Laurent Casanova<\/a>\u00a0inaugure\u00a0<i>L&rsquo;Homme au mouton<\/i>\u00a0\u00e0 Vallauris. Picasso ex\u00e9cute\u00a0<i>La Ch\u00e8vre<\/i>,\u00a0<i>La Femme \u00e0 la poussette<\/i>,\u00a0<i>La Petite Fille sautant \u00e0 la corde<\/i>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1951-01-15\" data-sort-value=\"1951-01-15\">15 janvier 1951<\/time>, il peint\u00a0<i><a title=\"Massacre en Cor\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Massacre_en_Cor%C3%A9e\">Massacre en Cor\u00e9e<\/a><\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1952, il dessine\u00a0<i>La Guerre<\/i>\u00a0et\u00a0<i>La Paix<\/i>\u00a0pour la d\u00e9coration de la\u00a0<a title=\"Ch\u00e2teau de Vallauris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_de_Vallauris\">chapelle de Vallauris<\/a>, qui deviendra le\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Vallauris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Vallauris)\">mus\u00e9e Picasso<\/a>, il \u00e9crit une seconde pi\u00e8ce de th\u00e9\u00e2tre\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Les Quatre Petites Filles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Quatre_Petites_Filles\">Les Quatre Petites Filles<\/a><\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;affaire du\u00a0<i>Portrait de Staline<\/i>\u00a0dans\u00a0<i><a title=\"Les Lettres fran\u00e7aises\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Lettres_fran%C3%A7aises\">Les Lettres fran\u00e7aises<\/a><\/i>\u00a0se d\u00e9roule en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1953-03\" data-sort-value=\"1953-03\">mars 1953<\/time><sup id=\"cite_ref-78\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-78\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"Fran\u00e7oise Gilot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7oise_Gilot\">Fran\u00e7oise Gilot<\/a>\u00a0le quitte et part pour Paris avec les enfants.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gemmail.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/61\/Gemmail.jpg\/250px-Gemmail.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/61\/Gemmail.jpg\/500px-Gemmail.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"168\" data-file-width=\"589\" data-file-height=\"396\" \/><\/a><figcaption>Signature de Pablo Picasso en 1954, lors de la r\u00e9alisation de sa s\u00e9rie de cinquante gemmaux.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il fait les portraits de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sylvette David\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sylvette_David\">Sylvette David<\/a>, en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1954-04\" data-sort-value=\"1954-04\">avril 1954<\/time>. En juin, il rencontre\u00a0<a title=\"Jacqueline Roque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacqueline_Roque\">Jacqueline Roque<\/a>. C&rsquo;est en d\u00e9cembre que d\u00e9bute la s\u00e9rie des variations sur\u00a0<i>Les Femmes d&rsquo;Alger<\/i>, de\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Delacroix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Delacroix\">Delacroix<\/a>. Il s&rsquo;installe en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1955-05\" data-sort-value=\"1955-05\">mai 1955<\/time>\u00a0avec Jacqueline, \u00e0 la\u00a0<a title=\"Villa La Californie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_La_Californie\">villa La Californie<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Cannes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cannes\">Cannes<\/a>. En juin a lieu une r\u00e9trospective au\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Mus\u00e9e des arts d\u00e9coratifs de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_des_arts_d%C3%A9coratifs_de_Paris\">mus\u00e9e des arts d\u00e9coratifs<\/a>. Pendant l&rsquo;\u00e9t\u00e9, il travaille avec\u00a0<a title=\"Henri-Georges Clouzot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri-Georges_Clouzot\">Henri-Georges Clouzot<\/a>\u00a0pour le film,\u00a0<i><a title=\"Le Myst\u00e8re Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Myst%C3%A8re_Picasso\">Le Myst\u00e8re Picasso<\/a><\/i>. Il d\u00e9couvre le\u00a0<a title=\"Gemmail\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gemmail\">gemmail<\/a>\u00a0et d\u00e9cide de r\u00e9aliser\u00a0<i>Femme dans un fauteuil d\u2019osier<\/i>, ainsi qu&rsquo;une cinquantaine d&rsquo;\u0153uvres qui seront pr\u00e9sent\u00e9es l&rsquo;ann\u00e9e suivante aux \u00c9tats-Unis, au\u00a0<a title=\"Metropolitan Museum of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Metropolitan_Museum_of_Art\">Metropolitan Museum of Art<\/a>\u00a0et \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Art Institute of Chicago\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_Institute_of_Chicago\">Art Institute of Chicago<\/a><sup id=\"cite_ref-79\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-79\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>79<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1956,\u00a0<i>Les Baigneurs<\/i>, les sculptures en bois (<a title=\"Stuttgart\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stuttgart\">Stuttgart<\/a>, Staatsgalerie) sont coul\u00e9es en bronze. Il peint\u00a0<i>L&rsquo;Atelier de la\u00a0<a title=\"Villa La Californie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_La_Californie\">villa La Californie<\/a><\/i>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Chateau_Vauvenargues.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Chateau_Vauvenargues.JPG\/250px-Chateau_Vauvenargues.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Chateau_Vauvenargues.JPG\/500px-Chateau_Vauvenargues.JPG 2x\" width=\"250\" height=\"188\" data-file-width=\"1600\" data-file-height=\"1200\" \/><\/a><figcaption>Le\u00a0<a title=\"Ch\u00e2teau de Vauvenargues\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_de_Vauvenargues\">ch\u00e2teau de Vauvenargues<\/a>, au pied de la\u00a0<a title=\"Montagne Sainte-Victoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Montagne_Sainte-Victoire\">montagne Sainte-Victoire<\/a>, o\u00f9 r\u00e9side Picasso de 1958 \u00e0 1961 et dans le parc duquel il est enterr\u00e9.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:20110815-mas_nddevie_rcr8.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/20110815-mas_nddevie_rcr8.jpg\/250px-20110815-mas_nddevie_rcr8.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/20110815-mas_nddevie_rcr8.jpg\/500px-20110815-mas_nddevie_rcr8.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"188\" data-file-width=\"800\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Mas Notre-Dame-de-Vie de Mougins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mas_Notre-Dame-de-Vie_de_Mougins\">Mas Notre-Dame-de-Vie de Mougins<\/a>, o\u00f9 r\u00e9side Picasso de 1961 \u00e0 sa mort en 1973.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1957-08-17\" data-sort-value=\"1957-08-17\">17 ao\u00fbt 1957<\/time>, il commence le travail sur\u00a0<i><a title=\"Les M\u00e9nines\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_M%C3%A9nines\">Les M\u00e9nines<\/a><\/i>\u00a0(Barcelone, mus\u00e9e Picasso). Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1958-03-29\" data-sort-value=\"1958-03-29\">29 mars 1958<\/time>\u00a0a lieu la pr\u00e9sentation de la d\u00e9coration pour l&rsquo;<a title=\"Organisation des Nations unies pour l'\u00e9ducation, la science et la culture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Organisation_des_Nations_unies_pour_l%27%C3%A9ducation,_la_science_et_la_culture\">Unesco<\/a>\u00a0:\u00a0<i>La Chute d&rsquo;Icare<\/i>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:PicassoChuteIcareUNESCO.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/PicassoChuteIcareUNESCO.jpg\/250px-PicassoChuteIcareUNESCO.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/PicassoChuteIcareUNESCO.jpg\/500px-PicassoChuteIcareUNESCO.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"188\" data-file-width=\"4000\" data-file-height=\"3000\" \/><\/a><figcaption>\u00ab\u00a0La chute d&rsquo;Icare\u00a0\u00bb, tableau de Picasso au si\u00e8ge de l&rsquo;UNESCO (Paris).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">En septembre, Picasso ach\u00e8te le\u00a0<a title=\"Ch\u00e2teau de Vauvenargues\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_de_Vauvenargues\">ch\u00e2teau de Vauvenargues<\/a>, dans lequel il emm\u00e9nage l&rsquo;ann\u00e9e suivante, d\u00e9clarant \u00e0\u00a0<a title=\"Daniel-Henry Kahnweiler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daniel-Henry_Kahnweiler\">Daniel-Henry Kahnweiler<\/a>, son ami et marchand d&rsquo;art, \u00e9tonn\u00e9\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0J\u2019ai achet\u00e9 la Sainte-Victoire de C\u00e9zanne. Laquelle\u00a0? La vraie<sup id=\"cite_ref-Huma050809_80-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Huma050809-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>80<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il peint\u00a0<i>La Baie de Cannes<\/i>\u00a0entre le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"04-19\" data-sort-value=\"04-19\">19 avril<\/time>\u00a0et le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1958-06-09\" data-sort-value=\"1958-06-09\">9 juin 1958<\/time><sup id=\"cite_ref-81\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-81\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>81<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0depuis la\u00a0<a title=\"Villa La Californie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_La_Californie\">villa La Californie<\/a>, qu&rsquo;il a achet\u00e9e en 1955 dans le\u00a0<a title=\"Californie - Pezou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Californie_-_Pezou\">quartier<\/a>\u00a0du m\u00eame nom, \u00e0\u00a0<a title=\"Cannes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cannes\">Cannes<\/a>, o\u00f9 il r\u00e9side avec Jacqueline jusqu&rsquo;en 1961<sup id=\"cite_ref-82\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-82\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>82<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les premiers dessins d&rsquo;apr\u00e8s\u00a0<i>Le D\u00e9jeuner sur l&rsquo;herbe<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"\u00c9douard Manet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89douard_Manet\">Manet<\/a>\u00a0sont faits le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1959-08-10\" data-sort-value=\"1959-08-10\">10 ao\u00fbt 1959<\/time>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il \u00e9pouse Jacqueline \u00e0 Vallauris, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1961-03-02\" data-sort-value=\"1961-03-02\">2 mars 1961<\/time>, et en juin, s&rsquo;installe au\u00a0<a title=\"Mas Notre-Dame-de-Vie de Mougins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mas_Notre-Dame-de-Vie_de_Mougins\">mas Notre-Dame-de-Vie de Mougins<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Mougins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mougins\">Mougins<\/a>, pr\u00e8s de Cannes. Il travaille sur les t\u00f4les d\u00e9coup\u00e9es et peintes,\u00a0<i>La Chaise<\/i>,\u00a0<i>La Femme aux bras \u00e9cart\u00e9s<\/i>,\u00a0<i>La Femme \u00e0 l&rsquo;enfant<\/i>,\u00a0<i>Les Footballeurs<\/i>. En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1962-11\" data-sort-value=\"1962-11\">novembre 1962<\/time>, il peint\u00a0<i>L&rsquo;Enl\u00e8vement des Sabines<\/i>, dont une version se trouve au\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national d'Art moderne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_d%27Art_moderne\">mus\u00e9e national d&rsquo;Art moderne<\/a>\u00a0de Paris.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1962,\u00a0<a title=\"Serge Lifar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Serge_Lifar\">Serge Lifar<\/a>, qui avait rencontr\u00e9 Picasso gr\u00e2ce aux ballets russes, le sollicite pour r\u00e9aliser les d\u00e9cors du ballet\u00a0<i>Icare<\/i>, qu&rsquo;il s&rsquo;appr\u00eate \u00e0 remonter pour l&rsquo;Op\u00e9ra national de Paris. Bien que n&rsquo;ayant pas travaill\u00e9 pour le ballet depuis 1924, Picasso accepte le projet et fournit \u00e0 l&rsquo;Op\u00e9ra une esquisse rappelant la\u00a0<i>Chute d&rsquo;Icare<\/i>\u00a0r\u00e9alis\u00e9e pour le si\u00e8ge de l&rsquo;UNESCO en 1985<sup id=\"cite_ref-83\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-83\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>83<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-84\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-84\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>84<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;inauguration de la r\u00e9trospective au\u00a0<a title=\"Grand Palais (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grand_Palais_(Paris)\">Grand Palais<\/a>\u00a0et au\u00a0<a title=\"Petit Palais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Petit_Palais\">Petit Palais<\/a>\u00a0se d\u00e9roule le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1966-11-19\" data-sort-value=\"1966-11-19\">19 novembre 1966<\/time>. Au printemps 1967, Picasso est expuls\u00e9 de son atelier de la\u00a0<a title=\"Rue des Grands-Augustins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rue_des_Grands-Augustins\">rue des Grands-Augustins<\/a><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>. En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1970-01\" data-sort-value=\"1970-01\">janvier 1970<\/time>, le\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Barcelone)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Barcelone)\">mus\u00e9e Picasso<\/a>\u00a0de Barcelone re\u00e7oit la donation des \u0153uvres conserv\u00e9es par sa famille. Une exposition se d\u00e9roule au\u00a0<a title=\"Palais des papes d'Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_des_papes_d%27Avignon\">Palais des Papes<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avignon\">Avignon<\/a>\u00a0de mai \u00e0 octobre.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Derni\u00e8res_ann\u00e9es\">Derni\u00e8res ann\u00e9es<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1971-04\" data-sort-value=\"1971-04\">avril 1971<\/time>, la galerie Louise Leiris expose les 194 dessins r\u00e9alis\u00e9s entre le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1969-12-15\" data-sort-value=\"1969-12-15\">15 d\u00e9cembre 1969<\/time>\u00a0et le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1971-01-12\" data-sort-value=\"1971-01-12\">12 janvier 1971<\/time>. Nouvelle exposition \u00e0 la galerie Louise Leiris, en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1973-01\" data-sort-value=\"1973-01\">janvier 1973<\/time>, qui montre cette fois les 156 gravures, r\u00e9alis\u00e9es entre fin 1970 et\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1972-03\" data-sort-value=\"1972-03\">mars 1972<\/time>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Picasso meurt le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1973-04-08\" data-sort-value=\"1973-04-08\">8 avril 1973<\/time>\u00a0d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Embolie pulmonaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Embolie_pulmonaire\">embolie pulmonaire<\/a>. Il est enterr\u00e9 deux jours plus tard dans le parc du\u00a0<a title=\"Ch\u00e2teau de Vauvenargues\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_de_Vauvenargues\">ch\u00e2teau de Vauvenargues<\/a>\u00a0dans les\u00a0<a title=\"Bouches-du-Rh\u00f4ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bouches-du-Rh%C3%B4ne\">Bouches-du-Rh\u00f4ne<\/a>, selon la d\u00e9cision de sa femme\u00a0<a title=\"Jacqueline Roque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacqueline_Roque\">Jacqueline<\/a>\u00a0et de son fils\u00a0<a title=\"Paulo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paulo_Picasso\">Paulo<\/a><sup id=\"cite_ref-Huma050809_80-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Huma050809-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>80<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, apr\u00e8s que la mairie de Mougins a refus\u00e9 l&rsquo;inhumation sur sa commune, voyant en lui un \u00ab\u00a0communiste milliardaire<sup id=\"cite_ref-85\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-85\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>85<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00bb. L&rsquo;enterrement a lieu dans une ambiance familiale d\u00e9l\u00e9t\u00e8re,\u00a0<a title=\"Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Th%C3%A9r%C3%A8se_Walter\">Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter<\/a>, sa fille\u00a0<a title=\"Maya Ruiz-Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maya_Ruiz-Picasso\">Maya<\/a>,\u00a0<a title=\"Paloma Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paloma_Picasso\">Paloma<\/a>, ainsi que son fr\u00e8re\u00a0<a title=\"Claude Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Picasso\">Claude<\/a>\u00a0se voyant interdire l&rsquo;acc\u00e8s au ch\u00e2teau<sup id=\"cite_ref-Bern_86-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Bern-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon le v\u0153u de Picasso, la sculpture monumentale en bronze\u00a0<i>La Femme au vase<\/i>\u00a0est scell\u00e9e sur sa tombe, dans le parc du ch\u00e2teau. Jacqueline Roque sera elle-m\u00eame enterr\u00e9e \u00e0 ses c\u00f4t\u00e9s en 1986<sup id=\"cite_ref-87\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-87\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>87<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une exposition de 201 toiles se tient au\u00a0<a title=\"Palais des papes d'Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_des_papes_d%27Avignon\">Palais des Papes<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Avignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avignon\">Avignon<\/a>. Pr\u00e9vue de mai \u00e0\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1973-09\" data-sort-value=\"1973-09\">septembre 1973<\/time>, elle est finalement prolong\u00e9e, selon les v\u0153ux de Jacqueline Picasso, jusqu&rsquo;au d\u00e9but de l&rsquo;ann\u00e9e 1976, date \u00e0 laquelle une partie des tableaux expos\u00e9s sont d\u00e9rob\u00e9s entra\u00eenant la fermeture d\u00e9finitive de l&rsquo;exposition.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Un_h\u00e9ritage_sans_testament\">Un h\u00e9ritage sans testament<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mort sans avoir laiss\u00e9 de testament<sup id=\"cite_ref-88\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, Picasso aurait dit\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Quand je mourrai, \u00e7a sera un naufrage. Quand un grand navire sombre, bien des gens alentour sont aspir\u00e9s par le tourbillon, cela sera pire que ce que l&rsquo;on imagine<sup id=\"cite_ref-homme\/artiste_89-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-homme\/artiste-89\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Source insuffisante\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Source_insuffisante\">[source\u00a0insuffisante]<\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ses h\u00e9ritiers l\u00e9gaux sont son fils\u00a0<a title=\"Paulo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paulo_Picasso\">Paulo<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jacqueline Roque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacqueline_Roque\">Jacqueline Roque<\/a>, les trois autres enfants \u00e9tant\u00a0<a title=\"Enfant adult\u00e9rin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enfant_adult%C3%A9rin\">n\u00e9s hors mariage<\/a>\u00a0; mais ces derniers gagnent en 1974 leur proc\u00e8s en reconnaissance de droit \u00e0 l&rsquo;h\u00e9ritage.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La mort pr\u00e9matur\u00e9e de\u00a0<a title=\"Paulo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paulo_Picasso\">Paulo<\/a>\u00a0provoque une querelle autour de cet h\u00e9ritage lucratif, \u00ab\u00a0h\u00e9ritage du si\u00e8cle\u00a0\u00bb, \u00e9valu\u00e9 en 1977, apr\u00e8s quatre ann\u00e9es d&rsquo;inventaire dans les onze propri\u00e9t\u00e9s de Picasso par le commissaire-priseur\u00a0<a title=\"Maurice Rheims\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maurice_Rheims\">Maurice Rheims<\/a>, \u00e0 1,4 milliard de francs, soit l&rsquo;\u00e9quivalent de 700 millions d&rsquo;euros (valeur 2010), sans compter les\u00a0<a title=\"Patrimoine (droit)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrimoine_(droit)\">droits patrimoniaux<\/a><sup id=\"cite_ref-90\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-90\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>90<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Dation en paiement\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dation_en_paiement\">dation<\/a>\u00a0permet aux h\u00e9ritiers de l&rsquo;artiste de r\u00e9gler leurs \u00e9normes droits de succession en c\u00e9dant des \u0153uvres \u00e0 l&rsquo;\u00c9tat, qui sont regroup\u00e9es principalement dans le\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Paris)\">mus\u00e9e Picasso<\/a>, dont la collection de 5\u00a0000\u00a0\u0153uvres (232 tableaux, 158 sculptures, 88 c\u00e9ramiques, 1\u00a0500\u00a0dessins et papiers coll\u00e9s, 1\u00a0600\u00a0gravures<sup id=\"cite_ref-91\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-91\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>91<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>) repr\u00e9sente la plus importante collection publique du peintre au monde<sup id=\"cite_ref-92\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-92\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>92<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon Olivier Widmaier Picasso, fils de\u00a0<a title=\"Maya Ruiz-Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maya_Ruiz-Picasso\">Maya Ruiz-Picasso<\/a>, son patrimoine est aujourd&rsquo;hui estim\u00e9 \u00e0 dix milliards d&rsquo;euros<sup id=\"cite_ref-Guerrin_93-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Guerrin-93\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis 1995, c&rsquo;est la soci\u00e9t\u00e9 Picasso Administration qui g\u00e8re les droits des h\u00e9ritiers li\u00e9s \u00e0 l&rsquo;\u0153uvre, au nom et \u00e0 l&rsquo;image du peintre<sup id=\"cite_ref-94\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-94\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>94<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette soci\u00e9t\u00e9 est g\u00e9r\u00e9e et fond\u00e9e par\u00a0<a title=\"Claude Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Picasso\">Claude Picasso<\/a>\u00a0qui a \u00e9t\u00e9 d\u00e9sign\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1989-03-24\" data-sort-value=\"1989-03-24\">24 mars 1989<\/time>\u00a0par le\u00a0<a title=\"Tribunal judiciaire de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tribunal_judiciaire_de_Paris\">tribunal de grande instance de Paris<\/a>\u00a0pour r\u00e9gler l&rsquo;<a title=\"Indivision\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indivision\">indivision<\/a>\u00a0de la succession de son p\u00e8re<sup id=\"cite_ref-Guerrin_93-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Guerrin-93\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle est aussi amen\u00e9e \u00e0 exercer son expertise pour authentifier les \u0153uvres du peintre, comme dans l&rsquo;affaire des 271 Picasso de\u00a0<a title=\"Pierre Le Guennec\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Le_Guennec\">Pierre Le Guennec<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Place_des_femmes_dans_son_\u0153uvre_et_descendance\">Place des femmes dans son \u0153uvre et descendance<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les femmes ont jou\u00e9 un r\u00f4le important dans la vie de Picasso. Sept femmes en particulier ont marqu\u00e9 les grandes \u00e9tapes de sa vie<sup id=\"cite_ref-95\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-95\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>95<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:\u00a0<a title=\"Fernande Olivier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernande_Olivier\">Fernande Olivier<\/a>,\u00a0<a title=\"Eva Gouel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eva_Gouel\">Eva Gouel<\/a>,\u00a0<a title=\"Olga Khokhlova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olga_Khokhlova\">Olga Khokhlova<\/a>,\u00a0<a title=\"Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Th%C3%A9r%C3%A8se_Walter\">Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter<\/a>,\u00a0<a title=\"Dora Maar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dora_Maar\">Dora Maar<\/a>,\u00a0<a title=\"Fran\u00e7oise Gilot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7oise_Gilot\">Fran\u00e7oise Gilot<\/a>,\u00a0<a title=\"Jacqueline Roque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacqueline_Roque\">Jacqueline Roque<\/a>\u00a0; \u00e0 chacune d&rsquo;elles, on peut rattacher une p\u00e9riode majeure de son \u0153uvre<sup id=\"cite_ref-96\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-96\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>96<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Picasso a eu quatre enfants avec trois d&rsquo;entre elles\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Paulo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paulo_Picasso\">Paulo Picasso<\/a>\u00a0(<time class=\"nowrap\" datetime=\"1921-02-04\" data-sort-value=\"1921-02-04\">4 f\u00e9vrier 1921<\/time>\u00a0&#8211;\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1975-06-05\" data-sort-value=\"1975-06-05\">5 juin 1975<\/time>), avec sa premi\u00e8re \u00e9pouse\u00a0<a title=\"Olga Khokhlova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olga_Khokhlova\">Olga Khokhlova<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Maya Ruiz-Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maya_Ruiz-Picasso\">Maya Ruiz-Picasso<\/a>\u00a0(<time class=\"nowrap\" datetime=\"1935-09-05\" data-sort-value=\"1935-09-05\">5 septembre 1935<\/time>\u00a0&#8211;\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2022-12-20\" data-sort-value=\"2022-12-20\">20 d\u00e9cembre 2022<\/time>), avec\u00a0<a title=\"Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Th%C3%A9r%C3%A8se_Walter\">Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Claude Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Picasso\">Claude Picasso<\/a>\u00a0(<time class=\"nowrap\" datetime=\"1947-05-15\" data-sort-value=\"1947-05-15\">15 mai 1947<\/time>\u00a0&#8211;\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-08-24\" data-sort-value=\"2023-08-24\">24 ao\u00fbt 2023<\/time>), avec\u00a0<a title=\"Fran\u00e7oise Gilot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7oise_Gilot\">Fran\u00e7oise Gilot<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Paloma Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paloma_Picasso\">Paloma Picasso<\/a>\u00a0(n\u00e9e le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1949-04-19\" data-sort-value=\"1949-04-19\">19 avril 1949<\/time>), avec\u00a0<a title=\"Fran\u00e7oise Gilot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7oise_Gilot\">Fran\u00e7oise Gilot<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les femmes qu&rsquo;il fr\u00e9quentait jouaient le r\u00f4le\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence.\">d&rsquo;assistantes, d&rsquo;aides \u00e0 la cr\u00e9ation<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>\u00a0et de muses, et leur pr\u00e9sence dans son \u0153uvre est importante, en t\u00e9moigne la place r\u00e9currente du motif f\u00e9minin. La variation de ses relations a influenc\u00e9 la progression de son style au cours de sa carri\u00e8re<sup id=\"cite_ref-97\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-97\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Par exemple, les portraits de sa premi\u00e8re \u00e9pouse,\u00a0<a title=\"Olga Khokhlova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olga_Khokhlova\">Olga Khokhlova<\/a>, sont d\u2019un style naturaliste durant sa p\u00e9riode n\u00e9oclassique. Sa relation avec\u00a0<a title=\"Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Th%C3%A9r%C3%A8se_Walter\">Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter<\/a>\u00a0a inspir\u00e9 beaucoup de ses \u0153uvres\u00a0<a title=\"Surr\u00e9alisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Surr%C3%A9alisme\">surr\u00e9alistes<\/a>, ainsi que son \u00ab\u00a0Ann\u00e9e des Merveilles\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-98\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-98\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>98<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La r\u00e9apparition du th\u00e8me des acrobates en 1905 met fin \u00e0 sa\u00a0<a title=\"P\u00e9riode bleue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9riode_bleue\">p\u00e9riode bleue<\/a>, pour encha\u00eener vers sa\u00a0<a title=\"P\u00e9riode rose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9riode_rose\">p\u00e9riode rose<\/a>. Cette transition a \u00e9t\u00e9 cependant incorrectement attribu\u00e9e \u00e0 la pr\u00e9sence de\u00a0<a title=\"Fernande Olivier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernande_Olivier\">Fernande Olivier<\/a>\u00a0dans sa vie<sup id=\"cite_ref-99\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-99\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>99<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La photographe et peintre\u00a0<a title=\"Dora Maar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dora_Maar\">Dora Maar<\/a>\u00a0a \u00e9galement \u00e9t\u00e9 la ma\u00eetresse de Picasso. Ils se sont principalement fr\u00e9quent\u00e9s \u00e0 la fin des\u00a0<a title=\"Ann\u00e9es 1930\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ann%C3%A9es_1930\">ann\u00e9es 1930<\/a>\u00a0et au d\u00e9but des\u00a0<a title=\"Ann\u00e9es 1940\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ann%C3%A9es_1940\">ann\u00e9es 1940<\/a>, et c\u2019est elle qui a document\u00e9 la peinture de\u00a0<i><a title=\"Guernica (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guernica_(Picasso)\">Guernica<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-100\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-100\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>100<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Critiques_sur_ses_relations_avec_les_femmes\">Critiques sur ses relations avec les femmes<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il est souvent dit de Picasso qu\u2019il \u00e9tait un \u00ab\u00a0homme \u00e0 femmes\u00a0\u00bb misogyne<sup id=\"cite_ref-:0_101-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-:0-101\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>101<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-homme\/artiste_89-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-homme\/artiste-89\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Une de ses derni\u00e8res compagnes, la peintre\u00a0<a title=\"Fran\u00e7oise Gilot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7oise_Gilot\">Fran\u00e7oise Gilot<\/a>, \u00e9crit dans\u00a0<i>Vivre avec Picasso<\/i>\u00a0qu\u2019il aurait dit\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les femmes sont des machines \u00e0 souffrir.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0Et aussi\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Pour moi, il n\u2019y a que deux types de femmes\u00a0: les d\u00e9esses et les paillassons\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-102\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-102\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>102<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans ses m\u00e9moires,\u00a0<i>Grand-p\u00e8re<\/i>,\u00a0<a title=\"Marina Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marina_Picasso\">Marina Picasso<\/a>, sa petite-fille, d\u00e9crit ainsi son traitement des femmes\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Il les soumettait \u00e0 sa sexualit\u00e9 animale, les apprivoisait, les ensorcelait, les ing\u00e9rait et les d\u00e9truisait sur ses toiles. Apr\u00e8s avoir pass\u00e9 de nombreuses nuits \u00e0 extraire leur essence, une fois qu\u2019elles \u00e9taient ass\u00e9ch\u00e9es, il les d\u00e9laissait\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-103\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-103\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>103<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La violence de Picasso envers les femmes qu&rsquo;il fr\u00e9quentait pourrait \u00eatre une explication des portraits souvent d\u00e9construits des femmes qu&rsquo;il repr\u00e9sentait<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>, comme\u00a0<i><a title=\"La Femme qui pleure (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Femme_qui_pleure_(Picasso)\">La Femme qui pleure<\/a>,<\/i>\u00a0qui repr\u00e9sente\u00a0<a title=\"Dora Maar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dora_Maar\">Dora Maar<\/a>\u00a0\u00e9plor\u00e9e. Dora Maar\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence.\">\u00e9tait r\u00e9guli\u00e8rement battue<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>\u00a0et d\u00e9nigr\u00e9e par Picasso<sup id=\"cite_ref-homme\/artiste_89-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-homme\/artiste-89\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Deux des femmes importantes de sa vie,\u00a0<a title=\"Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Th%C3%A9r%C3%A8se_Walter\">Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter<\/a>, qu&rsquo;il rencontre en 1926 \u2014\u00a0il a\u00a0<span class=\"nowrap\">45 ans<\/span>\u00a0et elle 17\u00a0\u2014, m\u00e8re d\u2019un de ses enfants, et\u00a0<a title=\"Jacqueline Roque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacqueline_Roque\">Jacqueline Roque<\/a>, sa seconde \u00e9pouse, se sont suicid\u00e9es (des ann\u00e9es apr\u00e8s sa mort). D\u2019autres, comme\u00a0<a title=\"Olga Khokhlova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olga_Khokhlova\">Olga Khokhlova<\/a>, sa premi\u00e8re \u00e9pouse, ou l&rsquo;artiste\u00a0<a title=\"Dora Maar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dora_Maar\">Dora Maar<\/a>, ont souffert de d\u00e9pressions li\u00e9es \u00e0 leur relation avec lui. Son fils,\u00a0<a title=\"Paulo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paulo_Picasso\">Paulo<\/a>, est mort d\u2019alcoolisme en raison d\u2019une d\u00e9pression. Son petit-fils,\u00a0<a title=\"Pablito Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablito_Picasso\">Pablito<\/a>, s&rsquo;est aussi suicid\u00e9 en ing\u00e9rant de l\u2019<a class=\"mw-redirect\" title=\"Eau de javel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eau_de_javel\">eau de javel<\/a>, alors que Jacqueline Roque l\u2019emp\u00eachait d\u2019assister aux fun\u00e9railles de l\u2019artiste<sup id=\"cite_ref-104\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-104\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>104<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les critiques sur Pablo Picasso et sur son attitude envers son entourage ont notamment \u00e9t\u00e9 d\u00e9velopp\u00e9es dans le livre de la journaliste\u00a0<a title=\"Sophie Chauveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sophie_Chauveau\">Sophie Chauveau<\/a>\u00a0<i>Picasso, le Minotaure<\/i><sup id=\"cite_ref-:0_101-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-:0-101\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>101<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, paru chez Gallimard en 2020.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 2021, dans un \u00e9pisode du podcast\u00a0<i><a title=\"V\u00e9nus s'\u00e9pilait-elle la chatte ?\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/V%C3%A9nus_s%27%C3%A9pilait-elle_la_chatte_%3F\">V\u00e9nus s&rsquo;\u00e9pilait-elle la chatte\u00a0?<\/a><\/i>\u00a0intitul\u00e9\u00a0<i>Picasso, s\u00e9parer l&rsquo;homme de l&rsquo;artiste<\/i><sup id=\"cite_ref-homme\/artiste_89-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-homme\/artiste-89\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, Julie Beauzac revient avec Sophie Chauveau sur la figure de Picasso et notamment sur sa\u00a0<a title=\"Misogynie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Misogynie\">misogynie<\/a><sup id=\"cite_ref-105\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-105\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>105<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De juin \u00e0\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-09\" data-sort-value=\"2023-09\">septembre 2023<\/time>, le\u00a0<a title=\"Brooklyn Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brooklyn_Museum\">Brooklyn Museum<\/a>\u00a0de New York montre l&rsquo;exposition\u00a0<i>It\u2019s Pablo-matic: Picasso According to Hannah Gadsby<\/i>\u00a0organis\u00e9e par un ensemble de commissaires dont\u00a0<a title=\"Hannah Gadsby\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hannah_Gadsby\">Hannah Gadsby<\/a>, l&rsquo;humoriste australienne qui avait critiqu\u00e9 la figure de Picasso dans son spectacle\u00a0<i>Nanette<\/i>. \u00c0 cette occasion, Gadbsy remet en question l&rsquo;id\u00e9e du \u00ab\u00a0g\u00e9nie artistique\u00a0\u00bb de l&rsquo;artiste, sa cr\u00e9ativit\u00e9 naturelle et sa misogynie \u00e0 travers une s\u00e9lection d&rsquo;\u0153uvres cr\u00e9\u00e9es majoritairement par des artistes f\u00e9ministes comme\u00a0<a title=\"Ana Mendieta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ana_Mendieta\">Ana Mendieta<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Kiki Smith\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kiki_Smith\">Kiki Smith<\/a><sup id=\"cite_ref-106\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-106\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>106<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Zoom_sur_l'\u0153uvre\">Zoom sur l&rsquo;\u0153uvre<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Liste des \u0153uvres de Pablo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_%C5%93uvres_de_Pablo_Picasso\">Liste des \u0153uvres de Pablo Picasso<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Picasso_et_la_corrida\">Picasso et la corrida<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Picador.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f4\/Picador.JPG\/250px-Picador.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f4\/Picador.JPG\/500px-Picador.JPG 2x\" width=\"250\" height=\"161\" data-file-width=\"2560\" data-file-height=\"1644\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Picador\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Picador\">Picador<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Tauromachie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tauromachie\">tauromachie<\/a>\u00a0est un th\u00e8me important dans toute l&rsquo;\u0153uvre de Picasso, depuis ses d\u00e9buts d&rsquo;enfant peintre jusqu&rsquo;\u00e0 la fin de sa vie<sup id=\"cite_ref-Popelin_107-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Popelin-107\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>107<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Tout jeune, il va avec son p\u00e8re dans les\u00a0<a title=\"Ar\u00e8nes de Malaga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ar%C3%A8nes_de_Malaga\">ar\u00e8nes de Malaga<\/a>\u00a0et c&rsquo;est ensuite en France, \u00e0\u00a0<a title=\"Arles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arles\">Arles<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"N\u00eemes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%AEmes\">N\u00eemes<\/a>\u00a0et dans tout le Sud qu&rsquo;il continue \u00e0 suivre les\u00a0<a title=\"Feria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Feria\">ferias<\/a>. Cette passion de son enfance ne l&rsquo;a jamais quitt\u00e9. Il avouait que s&rsquo;il avait eu \u00e0 choisir, il aurait \u00e9t\u00e9\u00a0<a title=\"Picador\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Picador\">picador<\/a>\u00a0et non\u00a0<a title=\"Torero\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Torero\">torero<\/a><sup id=\"cite_ref-Popelin_107-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Popelin-107\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>107<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Fervent amateur, il entra\u00eene dans son sillage tout un monde d&rsquo;intellectuels. D\u00e8s 1910, il initie\u00a0<a title=\"Georges Braque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Braque\">Georges Braque<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Max Jacob\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Max_Jacob\">Max Jacob<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;art de la corrida<sup id=\"cite_ref-Baratay-Hardouin_108-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Baratay-Hardouin-108\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>108<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sa premi\u00e8re peinture de corrida connue date de 1889 et s&rsquo;intitule\u00a0<i>Petit picador jaune<\/i>.\u00a0<i>Cheval \u00e9ventr\u00e9<\/i>\u00a0de 1917 est une premi\u00e8re approche de ce qui deviendra plus tard le cheval de\u00a0<i><a title=\"Guernica (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guernica_(Picasso)\">Guernica<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-Popelin_107-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Popelin-107\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>107<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le th\u00e8me du\u00a0<a title=\"Minotaure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minotaure\">Minotaure<\/a>, inspir\u00e9 du taureau et des l\u00e9gendes grecques, revient dans une s\u00e9rie d&rsquo;\u0153uvres \u00e0 forte connotation sexuelle, couramment rassembl\u00e9es sous le titre\u00a0<i>Minotauromachie<\/i>, tel\u00a0<i>Le Minotaure et la jeune fille<\/i>\u00a0(1934-1936)<sup id=\"cite_ref-109\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-109\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>109<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. C&rsquo;est dans ce style de la\u00a0<i>Minotauromachie<\/i>\u00a0qu&rsquo;il illustre en 1930 les\u00a0<i><a title=\"M\u00e9tamorphoses (Ovide)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9tamorphoses_(Ovide)\">M\u00e9tamorphoses<\/a><\/i>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Ovide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ovide\">Ovide<\/a><sup id=\"cite_ref-110\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-110\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>110<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En 1933, il r\u00e9alise la couverture du premier num\u00e9ro de la revue\u00a0<a title=\"Surr\u00e9alisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Surr%C3%A9alisme\">surr\u00e9aliste<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Minotaure (revue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minotaure_(revue)\">Minotaure<\/a><\/i>, fond\u00e9e par\u00a0<a title=\"Georges Bataille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Bataille\">Georges Bataille<\/a>\u00a0et \u00e9dit\u00e9e par\u00a0<a title=\"Albert Skira\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_Skira\">Albert Skira<\/a>, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1933-05-25\" data-sort-value=\"1933-05-25\">25 mai 1933<\/time><sup id=\"cite_ref-Baratay-Hardouin_108-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Baratay-Hardouin-108\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>108<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e8s 1930, Picasso a d\u00e9j\u00e0 entra\u00een\u00e9 dans les ar\u00e8nes\u00a0<a title=\"Robert Desnos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Desnos\">Robert Desnos<\/a>,\u00a0<a title=\"Francis Picabia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francis_Picabia\">Francis Picabia<\/a>,\u00a0<a title=\"Jean Cocteau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Cocteau\">Jean Cocteau<\/a>,\u00a0<a title=\"Paul \u00c9luard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_%C3%89luard\">Paul \u00c9luard<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Ren\u00e9 Char\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Char\">Ren\u00e9 Char<\/a><sup id=\"cite_ref-Baratay-Hardouin_108-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Baratay-Hardouin-108\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>108<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1933-09\" data-sort-value=\"1933-09\">septembre 1933<\/time>, il peint \u00e0\u00a0<a title=\"Le Boisgeloup\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Boisgeloup\">Boisgeloup<\/a>\u00a0<i><a title=\"La Mort du tor\u00e9ro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Mort_du_tor%C3%A9ro\">La Mort du tor\u00e9ro<\/a><\/i>. Plus tard, en pleine p\u00e9riode abstraite, il livre une\u00a0<i>Nature morte \u00e0 l&rsquo;\u00e9p\u00e9e de matador<\/i>\u00a0(1943). Apr\u00e8s la guerre, il va aux ar\u00e8nes avec George Bataille et\u00a0<a title=\"Michel Leiris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Leiris\">Michel Leiris<\/a>\u00a0; et \u00e0\u00a0<a title=\"Vallauris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vallauris\">Vallauris<\/a>, en 1948, il fait organiser des corridas qui attirent des c\u00e9l\u00e9brit\u00e9s<sup id=\"cite_ref-Baratay-Hardouin_108-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Baratay-Hardouin-108\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>108<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mais sa contribution la plus importante \u00e0 l&rsquo;art de la tauromachie est son livre\u00a0<i><a title=\"Toros y toreros\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toros_y_toreros\">Toros y toreros<\/a><\/i>, publi\u00e9 en\u00a0<a title=\"1953 en litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1953_en_litt%C3%A9rature\">1953<\/a>\u00a0avec un texte de son ami le torero\u00a0<a title=\"Luis Miguel Domingu\u00edn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luis_Miguel_Domingu%C3%ADn\">Luis Miguel Dominguin<\/a><sup id=\"cite_ref-Popelin_107-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-Popelin-107\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>107<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Enfin, la corrida est \u00e9galement tr\u00e8s pr\u00e9sente dans son important\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"29 coupelles sur la tauromachie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/29_coupelles_sur_la_tauromachie\">travail c\u00e9ramique<\/a><sup id=\"cite_ref-111\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-111\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>111<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9criture_et_livres_illustr\u00e9s\">\u00c9criture et livres illustr\u00e9s<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1931, il participe \u00e0 l&rsquo;\u00e9dition de deux livres majeurs accompagn\u00e9s d&rsquo;<a title=\"Estampe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Estampe\">estampes<\/a>\u00a0:\u00a0<i><a title=\"M\u00e9tamorphoses (Ovide)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9tamorphoses_(Ovide)\">Les M\u00e9tamorphoses<\/a><\/i>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Ovide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ovide\">Ovide<\/a>, avec 30\u00a0<a title=\"Gravure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gravure\">gravures<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;<a title=\"Eau-forte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eau-forte\">eau-forte<\/a>\u00a0et\u00a0<i><a title=\"Le Chef-d'\u0153uvre inconnu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Chef-d%27%C5%93uvre_inconnu\">Le Chef-d&rsquo;\u0153uvre inconnu<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Honor\u00e9 de Balzac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Honor%C3%A9_de_Balzac\">Balzac<\/a>, avec 13\u00a0<a title=\"Gravure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gravure\">gravures<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;eau-forte. Au total, Picasso illustrera plus de 150 ouvrages durant sa vie, parmi lesquels des chefs-d&rsquo;\u0153uvre du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Le Chant des morts (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Le_Chant_des_morts&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Le Chant des morts<\/a><\/i>, de\u00a0<a title=\"Pierre Reverdy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Reverdy\">Pierre Reverdy<\/a>, avec 125 lithographies\u00a0;\u00a0<i>La C\u00e9lestine<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Fernando de Rojas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernando_de_Rojas\">Fernando de Rojas<\/a>, avec 66 eaux-fortes et aquatintes\u00a0; vingt po\u00e8mes de\u00a0<a title=\"Luis de G\u00f3ngora\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luis_de_G%C3%B3ngora\">Luis de G\u00f3ngora<\/a>, avec 41 eaux-fortes et aquatintes\u00a0;\u00a0<i><a title=\"Histoire naturelle (Buffon)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_naturelle_(Buffon)\">L&rsquo;Histoire naturelle<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Georges-Louis Leclerc de Buffon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges-Louis_Leclerc_de_Buffon\">Buffon<\/a>, avec 31\u00a0<a title=\"Gravure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gravure\">gravures<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;aquatinte\u00a0;\u00a0<i><a title=\"La Tauromaquia (Picasso)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Tauromaquia_(Picasso)\">la Tauromaquia<\/a><\/i>\u00a0(1959), avec 27 gravures \u00e0 l&rsquo;eau-forte et\u00a0<a title=\"Aquatinte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aquatinte\">aquatinte<\/a>, et aussi\u00a0<i>Toros y toreros<\/i>\u00a0(1961), avec un texte sur la corrida de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Luis Miguel Dominguin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luis_Miguel_Dominguin\">Luis Miguel Dominguin<\/a>, et une \u00e9tude de\u00a0<a title=\"Georges Boudaille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Boudaille\">Georges Boudaille<\/a>. Une \u00e9dition de luxe tir\u00e9e \u00e0 150 exemplaires comporte une suite de 15 dessins sur papier Arches et une lithographie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"1935 en litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1935_en_litt%C3%A9rature\">1935<\/a>, il se consacre intens\u00e9ment \u00e0 l&rsquo;\u00e9criture de po\u00e8mes, en \u00e9crivant pr\u00e8s de 400 sur une courte p\u00e9riode<sup id=\"cite_ref-112\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-112\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>112<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Durant la\u00a0<a title=\"Seconde Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seconde_Guerre_mondiale\">Seconde Guerre mondiale<\/a>, Picasso \u00e9crit en\u00a0<a title=\"1941 au th\u00e9\u00e2tre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1941_au_th%C3%A9%C3%A2tre\">1941<\/a>\u00a0une pi\u00e8ce de th\u00e9\u00e2tre de style\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Surr\u00e9aliste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Surr%C3%A9aliste\">surr\u00e9aliste<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Le D\u00e9sir attrap\u00e9 par la queue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_D%C3%A9sir_attrap%C3%A9_par_la_queue\">Le D\u00e9sir attrap\u00e9 par la queue<\/a><\/i>, dont il donnera une lecture le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1944-03-19\" data-sort-value=\"1944-03-19\">19 mars 1944<\/time>, chez\u00a0<a title=\"Michel Leiris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Leiris\">Michel Leiris<\/a>, avec ses amis\u00a0<a title=\"Simone de Beauvoir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Simone_de_Beauvoir\">Simone de Beauvoir<\/a>,\u00a0<a title=\"Jean-Paul Sartre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Paul_Sartre\">Jean-Paul Sartre<\/a>,\u00a0<a title=\"Albert Camus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_Camus\">Albert Camus<\/a>,\u00a0<a title=\"Louise Leiris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louise_Leiris\">Louise Leiris<\/a>,\u00a0<a title=\"Pierre Reverdy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Reverdy\">Pierre Reverdy<\/a>\u00a0entre autres. La pi\u00e8ce sera finalement cr\u00e9\u00e9e en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1967-07\" data-sort-value=\"1967-07\">juillet 1967<\/time>. Il a \u00e9crit \u00e9galement deux autres \u0153uvres litt\u00e9raires\u00a0<i><a title=\"Les Quatre Petites Filles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Quatre_Petites_Filles\">Les Quatre Petites Filles<\/a><\/i>\u00a0et\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"L'Enterrement du comte d'Orgaz (Picasso) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=L%27Enterrement_du_comte_d%27Orgaz_(Picasso)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">L&rsquo;Enterrement du comte d&rsquo;Orgaz<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-113\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-113\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>113<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Une_cote_exceptionnelle\">Une cote exceptionnelle<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon Guillaume Cerutti, pr\u00e9sident de\u00a0<a title=\"Sotheby's\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sotheby%27s\">Sotheby&rsquo;s France<\/a>, \u00ab\u00a0au m\u00e9pris de la loi selon laquelle ce qui est rare est cher, il est celui qui atteint les prix les plus \u00e9lev\u00e9s. Il est l&rsquo;artiste universel par excellence\u00a0: il est recherch\u00e9 comme un troph\u00e9e, un nom familier, comme un artiste immense, par les collectionneurs du monde entier<sup id=\"cite_ref-114\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-114\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>114<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La collection du\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Paris)\">mus\u00e9e Picasso de Paris<\/a>\u00a0a \u00e9t\u00e9 estim\u00e9e \u00e0 environ 10 milliards d&rsquo;euros en 2013, selon\u00a0<a title=\"Anne Baldassari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anne_Baldassari\">Anne Baldassari<\/a><sup id=\"cite_ref-115\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-115\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>115<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, sa directrice de l&rsquo;\u00e9poque.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1999-11-10\" data-sort-value=\"1999-11-10\">10 novembre 1999<\/time>, chez\u00a0<a title=\"Sotheby's\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sotheby%27s\">Sotheby&rsquo;s<\/a>\u00a0\u00e0 New York, un portrait de\u00a0<a title=\"Dora Maar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dora_Maar\">Dora Maar<\/a>\u00a0provenant de la collection d&rsquo;Eleanore et Daniel Saidenberg, intitul\u00e9\u00a0<i>Femme assise dans un jardin<\/i>, une huile sur toile dat\u00e9e de 1938, s&rsquo;est vendu pour 49\u00a0502\u00a0500\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"dollar\">$<\/abbr>, soit une somme sup\u00e9rieure \u00e0 45,8 millions d&rsquo;euros\u00a0; ce fut \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque la deuxi\u00e8me ench\u00e8re jamais atteinte pour une \u0153uvre d&rsquo;art<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis,\u00a0<i>Dora Maar au chat<\/i>\u00a0(1941) s&rsquo;est vendu 95\u00a0216\u00a0000\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"dollar\">$<\/abbr>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-05-03\" data-sort-value=\"2006-05-03\">3 mai 2006<\/time>\u00a0chez Sotheby&rsquo;s, acquise par un acheteur russe<sup id=\"cite_ref-116\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-116\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>116<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0(l&rsquo;estimation n&rsquo;en donnait pas plus de 70 millions)<sup id=\"cite_ref-117\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-117\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>117<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, sans toutefois d\u00e9tr\u00f4ner le\u00a0<i><a title=\"Gar\u00e7on \u00e0 la pipe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gar%C3%A7on_%C3%A0_la_pipe\">Gar\u00e7on \u00e0 la pipe<\/a><\/i>\u00a0(1905), provenant de la\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Greentree Foundation<\/span>, et auparavant des collections de monsieur et madame John Hay Whitney, vendu 104\u00a0168\u00a0000\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"dollar\">$<\/abbr>\u00a0deux ans plus t\u00f4t, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2004-05-05\" data-sort-value=\"2004-05-05\">5 mai 2004<\/time>\u00a0chez Sotheby&rsquo;s<sup id=\"cite_ref-118\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-118\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>118<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, ce qui constitua le premier tableau dans l&rsquo;histoire d\u00e9passant la barre symbolique des 100 millions de dollars. En 2007, aux ench\u00e8res, la\u00a0<i>Femme \u00e0 la mandoline<\/i>\u00a0s&rsquo;est vendue pour 27 millions d&rsquo;euros<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>, le\u00a0<i>Mousquetaire et nu assis<\/i>\u00a0a \u00e9t\u00e9 vendu pour 9,954 millions d&rsquo;euros en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2007-06\" data-sort-value=\"2007-06\">juin 2007<\/time>, et la\u00a0<i>T\u00eate d&rsquo;Arlequin<\/i>\u00a0a atteint 15,16 millions de $<sup id=\"cite_ref-119\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-119\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>119<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-05-03\" data-sort-value=\"2010-05-03\">3 mai 2010<\/time>,\u00a0<i><a title=\"Nu au plateau de sculpteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nu_au_plateau_de_sculpteur\">Nu au plateau de sculpteur<\/a><\/i>\u00a0(1932) est devenu l&rsquo;\u0153uvre d&rsquo;art la plus co\u00fbteuse jamais vendue aux ench\u00e8res, en \u00e9tant adjug\u00e9e chez\u00a0<a title=\"Christie's\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christie%27s\">Christie&rsquo;s<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"New York\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_York\">New York<\/a>, pour 106,5 millions de $<sup id=\"cite_ref-120\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-120\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>120<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-121\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-121\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>121<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Des croquis de l&rsquo;artiste sur papier sont en revanche nettement moins chers. Le dessin\u00a0<i>Buste de femme au corsage blanc<\/i>\u00a0(1957) a \u00e9t\u00e9 vendu pour 40\u00a0000\u00a0euros en 2007. L&rsquo;estimation \u00e9tait de 30\u00a0000\u00a0euros<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-05-11\" data-sort-value=\"2015-05-11\">11 mai 2015<\/time>,\u00a0<i><a title=\"Les Femmes d'Alger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Femmes_d%27Alger\">Les Femmes d&rsquo;Alger<\/a><\/i>\u00a0(version O), toile peinte en 1955, vendu 179,36 millions de dollars, devient, pour un temps, la toile\u00a0<a title=\"Liste des peintures les plus ch\u00e8res\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_peintures_les_plus_ch%C3%A8res\">la plus ch\u00e8re du monde<\/a><sup id=\"cite_ref-122\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-122\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>122<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En 2016, un collage de Picasso de 1914 est acquis par le\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e de Grenoble\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_Grenoble\">mus\u00e9e de Grenoble<\/a>\u00a0pour la somme de 750\u00a0000\u00a0euros<sup id=\"cite_ref-123\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-123\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>123<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le portrait de\u00a0<a title=\"Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Th%C3%A9r%C3%A8se_Walter\">Marie-Th\u00e9r\u00e8se Walter<\/a>\u00a0intitul\u00e9\u00a0<i>Femme au b\u00e9ret et \u00e0 la robe quadrill\u00e9e<\/i>, peint par Picasso en 1937, est vendu aux ench\u00e8res \u00e0\u00a0<a title=\"Londres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Londres\">Londres<\/a>\u00a0chez\u00a0<a title=\"Sotheby's\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sotheby%27s\">Sotheby&rsquo;s<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-02-28\" data-sort-value=\"2018-02-28\">28 f\u00e9vrier 2018<\/time>\u00a0pour un montant de 69,4 millions de dollars<sup id=\"cite_ref-124\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-124\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>124<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Reconnaissance_institutionnelle\">Reconnaissance institutionnelle<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Lieux_de_vie_et_de_m\u00e9moire_de_Picasso\">Lieux de vie et de m\u00e9moire de Picasso<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Picasso \u00e0 Vallauris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Picasso_%C3%A0_Vallauris\">Picasso \u00e0 Vallauris<\/a>\u00a0sur la\u00a0<a title=\"C\u00f4te d'Azur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%B4te_d%27Azur\">C\u00f4te d&rsquo;Azur<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Villa La Californie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_La_Californie\">Villa La Californie<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Cannes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cannes\">Cannes<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Ch\u00e2teau de Vauvenargues\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_de_Vauvenargues\">Ch\u00e2teau de Vauvenargues<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Provence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Provence\">Provence<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Mas Notre-Dame-de-Vie de Mougins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mas_Notre-Dame-de-Vie_de_Mougins\">Mas Notre-Dame-de-Vie de Mougins<\/a>\u00a0pr\u00e8s de Cannes<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Mus\u00e9es_Picasso\">Mus\u00e9es Picasso<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:HotelSale_hinten.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ac\/HotelSale_hinten.JPG\/250px-HotelSale_hinten.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ac\/HotelSale_hinten.JPG\/500px-HotelSale_hinten.JPG 2x\" width=\"250\" height=\"187\" data-file-width=\"1981\" data-file-height=\"1484\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Paris)\">Mus\u00e9e Picasso (Paris)<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"H\u00f4tel Sal\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Sal%C3%A9\">h\u00f4tel Sal\u00e9<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Barcelone)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Barcelone)\">Mus\u00e9e Picasso (Barcelone)<\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Mus\u00e9e Picasso (Horta de Sant Joan) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mus%C3%A9e_Picasso_(Horta_de_Sant_Joan)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mus\u00e9e Picasso (Horta de Sant Joan)<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Malaga)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Malaga)\">Mus\u00e9e Picasso (Malaga)<\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Mus\u00e9e Picasso (M\u00fcnster) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mus%C3%A9e_Picasso_(M%C3%BCnster)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mus\u00e9e Picasso (M\u00fcnster)<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Paris)\">Mus\u00e9e Picasso (Paris)<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Vallauris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Vallauris)\">Mus\u00e9e Picasso (Vallauris)<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Antibes)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Antibes)\">Mus\u00e9e Picasso (Antibes)<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Mus\u00e9e Collection Rosengart\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Collection_Rosengart\">Mus\u00e9e Collection Rosengart<\/a>\u00a0(Lucerne)<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9coles_Picasso\">\u00c9coles Picasso<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En France, en 2015, 78 \u00e9tablissements scolaires portent son nom, fait rarissime pour une personnalit\u00e9 \u00e9trang\u00e8re<sup id=\"cite_ref-125\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-125\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>125<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Basel_-_2017_-_Kunstmuseum_Basel_-_Altbau.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5b\/Basel_-_2017_-_Kunstmuseum_Basel_-_Altbau.jpg\/250px-Basel_-_2017_-_Kunstmuseum_Basel_-_Altbau.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5b\/Basel_-_2017_-_Kunstmuseum_Basel_-_Altbau.jpg\/500px-Basel_-_2017_-_Kunstmuseum_Basel_-_Altbau.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"185\" data-file-width=\"4039\" data-file-height=\"2993\" \/><\/a><figcaption>Le\u00a0<a title=\"Kunstmuseum (B\u00e2le)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kunstmuseum_(B%C3%A2le)\">mus\u00e9e d&rsquo;art de B\u00e2le<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_\u00ab_miracle_\u00bb_de_B\u00e2le\">Le \u00ab\u00a0miracle\u00a0\u00bb de B\u00e2le<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une compagnie d&rsquo;assurance suisse avait achet\u00e9 deux tableaux de Picasso pour diversifier ses placements et servir de garantie pour les risques assur\u00e9s. \u00c0 la suite d&rsquo;une catastrophe a\u00e9rienne, elle dut acquitter de lourds remboursements. Elle d\u00e9cida alors de se s\u00e9parer des deux tableaux, confi\u00e9s en d\u00e9p\u00f4t au\u00a0<a title=\"Kunstmuseum (B\u00e2le)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kunstmuseum_(B%C3%A2le)\">mus\u00e9e des beaux-arts de B\u00e2le<\/a>. Plusieurs citoyens b\u00e2lois demand\u00e8rent alors une\u00a0<a title=\"Votation populaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Votation_populaire\">votation<\/a>, sorte de r\u00e9f\u00e9rendum local, pour que les Picasso soient achet\u00e9s par le canton de B\u00e2le, votation couronn\u00e9e de succ\u00e8s. Les tableaux rest\u00e8rent donc au mus\u00e9e. Inform\u00e9 de cette d\u00e9marche, Picasso offrit trois tableaux et une esquisse au mus\u00e9e<sup id=\"cite_ref-126\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-126\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>126<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>; la ville le gratifia alors du titre de citoyen d&rsquo;honneur<sup id=\"cite_ref-127\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-127\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>127<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le po\u00e8te belge Louis-Philippe Kammans \u00e9voque ce fait dans son po\u00e8me\u00a0<i>Autour d&rsquo;un mus\u00e9e<\/i><sup id=\"cite_ref-128\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-128\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>128<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, consacr\u00e9 au mus\u00e9e des Beaux-Arts\u00a0:<\/p>\n<div class=\"poem\" style=\"text-align: justify;\">\n<p>\u00ab\u00a0\u2026 Et le peuple b\u00e2lois dans un r\u00e9f\u00e9rendum<br \/>\nDimanche a d\u00e9cid\u00e9 de donner huit millions<br \/>\nPour deux beaux Picasso qui valent cette somme<br \/>\nEt qu&rsquo;ils iront ch\u00e9rir les dimanches en rond\u2026\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Dans_la_culture_populaire\">Dans la culture populaire<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Litt\u00e9rature\">Litt\u00e9rature<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Patrick Grainville\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrick_Grainville\">Patrick Grainville<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Les Yeux de Milos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Yeux_de_Milos\">Les Yeux de Milos<\/a><\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>, 2021\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2021468663\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2021468663\"><span class=\"nowrap\">978-2021468663<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bande_dessin\u00e9e\">Bande dessin\u00e9e<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00e9rie\u00a0<i>Pablo<\/i>\u00a0sur la vie de Pablo Picasso, de\u00a0<a title=\"Julie Birmant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Julie_Birmant\">Julie Birmant<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Cl\u00e9ment Oubrerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cl%C3%A9ment_Oubrerie\">Cl\u00e9ment Oubrerie<\/a>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Tome 1\u00a0:\u00a0<i>Max Jacob<\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-01\" data-sort-value=\"2012-01\">janvier 2012<\/time>,\u00a0<a title=\"Dargaud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dargaud\">Dargaud<\/a>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-22-0506-9365\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-22-0506-9365\"><span class=\"nowrap\">978-22-0506-9365<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Tome 2\u00a0:\u00a0<i>Apollinaire<\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-09\" data-sort-value=\"2012-09\">septembre 2012<\/time>, Dargaud\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-22-0507-0170\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-22-0507-0170\"><span class=\"nowrap\">978-22-0507-0170<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Tome 3\u00a0:\u00a0<i>Matisse<\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-04\" data-sort-value=\"2013-04\">avril 2013<\/time>, Dargaud\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-22-0507-0187\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-22-0507-0187\"><span class=\"nowrap\">978-22-0507-0187<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Tome 4\u00a0:\u00a0<i>Picasso<\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-03\" data-sort-value=\"2014-03\">mars 2014<\/time>, Dargaud\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-22-0507-1160\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-22-0507-1160\"><span class=\"nowrap\">978-22-0507-1160<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Tome 0\u00a0:\u00a0<i>Pablo. Le Paris de Picasso<\/i>, par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Neville Rowley (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Neville_Rowley&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Neville Rowley<\/a>, Julie Birmant et Cl\u00e9ment,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-10\" data-sort-value=\"2014-10\">octobre 2014<\/time>, Dargaud<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Publicit\u00e9\">Publicit\u00e9<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les voitures\u00a0<a title=\"Citro\u00ebn Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Citro%C3%ABn_Picasso\">Citro\u00ebn Picasso<\/a>\u00a0ont \u00e9t\u00e9 commercialis\u00e9es entre 1998 et 2018 par la marque\u00a0<a title=\"Citro\u00ebn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Citro%C3%ABn\">Citro\u00ebn<\/a>. La publicit\u00e9 pour cette gamme d&rsquo;automobiles \u00e9tait ax\u00e9e en particulier sur les coloris, en r\u00e9f\u00e9rence aux diverses p\u00e9riodes du peintre<sup id=\"cite_ref-129\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-129\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>129<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Filmographie\">Filmographie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Documentaire\">Documentaire<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>1955\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Le Myst\u00e8re Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Myst%C3%A8re_Picasso\">Le Myst\u00e8re Picasso<\/a><\/i>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Henri-Georges Clouzot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri-Georges_Clouzot\">Henri-Georges Clouzot<\/a><\/li>\n<li>1967\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Le Regard Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Regard_Picasso\">Le Regard Picasso<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Nelly Kaplan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nelly_Kaplan\">Nelly Kaplan<\/a><\/li>\n<li>2013\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Secrets d'Histoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Secrets_d%27Histoire\">Secrets d&rsquo;Histoire<\/a><\/i>\u00a0\u00e9pisode\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Saison 7 (2013) de Secrets d'Histoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saison_7_(2013)_de_Secrets_d%27Histoire#Le_myst%C3%A8re_Picasso\">Le myst\u00e8re Picasso<\/a><\/i>\u00a0de David Jankowski<sup id=\"cite_ref-130\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-130\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>130<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-131\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#cite_note-131\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>131<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>2014\u00a0:\u00a0<i>Picasso, l\u2019inventaire d\u2019une vie<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Hugues Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hugues_Nancy\">Hugues Nancy<\/a><\/li>\n<li>2021\u00a0:\u00a0<i>Correspondances\u00a0: Jean Cocteau &#8211; Pablo Picasso<\/i>, documentaire de Doroth\u00e9e Lachaud<\/li>\n<li>2023\u00a0:\n<ul>\n<li><i>Picasso &#8211; Les premi\u00e8res fois<\/i>\u00a0de Manuel Rodr\u00edguez.<\/li>\n<li><i>Picasso sans l\u00e9gende<\/i>\u00a0de Manuelle Blanc<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Fictions\">Fictions<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"colonnes\" style=\"text-align: justify;\">\n<ul>\n<li>1958\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Pekka ja P\u00e4tk\u00e4 miljon\u00e4\u00e4rein\u00e4 (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pekka_ja_P%C3%A4tk%C3%A4_miljon%C3%A4%C3%A4rein%C3%A4&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pekka ja P\u00e4tk\u00e4 miljon\u00e4\u00e4rein\u00e4<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Toimi Kiviharju (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Toimi_Kiviharju&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Toimi Kiviharju<\/a><\/li>\n<li>1975\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Paul Gauguin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Gauguin\">Paul Gauguin<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Gabriel Jabbour\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriel_Jabbour\">Gabriel Jabbour<\/a><\/li>\n<li>1978\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Il furto della Gioconda (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Il_furto_della_Gioconda&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Il furto della Gioconda<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Bruno Cirino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruno_Cirino\">Bruno Cirino<\/a><\/li>\n<li>1978\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Les Folles Aventures de Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Folles_Aventures_de_Picasso\">Les Folles Aventures de Picasso<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"G\u00f6sta Ekman (1939-2017)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6sta_Ekman_(1939-2017)\">G\u00f6sta Ekman<\/a><\/li>\n<li>1987\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"American Playhouse (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=American_Playhouse&amp;action=edit&amp;redlink=1\">American Playhouse<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Adolfo Vargas (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Adolfo_Vargas&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Adolfo Vargas<\/a><\/li>\n<li>1988\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"The Legendary Life of Ernest Hemingway (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=The_Legendary_Life_of_Ernest_Hemingway&amp;action=edit&amp;redlink=1\">The Legendary Life of Ernest Hemingway<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Jos\u00e9 Luis G\u00f3mez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Luis_G%C3%B3mez\">Jos\u00e9 Luis G\u00f3mez<\/a>.<\/li>\n<li>1989\u00a0:\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Modigliani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modigliani\">Modigliani<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"David Brandon (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=David_Brandon&amp;action=edit&amp;redlink=1\">David Brandon<\/a><\/li>\n<li>1991\u00a0:\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Dal\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dal%C3%AD\">Dal\u00ed<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Anani Yavashev (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Anani_Yavashev&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Anani Yavashev<\/a><\/li>\n<li>1992\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Les Aventures du jeune Indiana Jones\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Aventures_du_jeune_Indiana_Jones\">Les Aventures du jeune Indiana Jones<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Danny Webb (acteur)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Danny_Webb_(acteur)\">Danny Webb<\/a><\/li>\n<li>1993\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"El joven Picasso (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=El_joven_Picasso&amp;action=edit&amp;redlink=1\">El joven Picasso<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Tony Zenet (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Tony_Zenet&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Tony Zenet<\/a><\/li>\n<li>1993\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Animaniacs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Animaniacs\">Animaniacs<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Jeff Bennett\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jeff_Bennett\">Jeff Bennett<\/a><\/li>\n<li>1994\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Yo Picasso (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Yo_Picasso&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Yo Picasso<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Brian Cox (acteur)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brian_Cox_(acteur)\">Brian Cox<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"1996 au cin\u00e9ma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1996_au_cin%C3%A9ma\">1996<\/a>\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Surviving Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Surviving_Picasso\">Surviving Picasso<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"James Ivory\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/James_Ivory\">James Ivory<\/a>, interpr\u00e9t\u00e9 par\u00a0<a title=\"Anthony Hopkins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anthony_Hopkins\">Anthony Hopkins<\/a><\/li>\n<li>1997\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Pterodactyl Woman from Beverly Hills (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pterodactyl_Woman_from_Beverly_Hills&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pterodactyl Woman from Beverly Hills<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ron Soble (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ron_Soble&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ron Soble<\/a><\/li>\n<li>1997\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Snide and Prejudice (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Snide_and_Prejudice&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Snide and Prejudice<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Mick Fleetwood\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mick_Fleetwood\">Mick Fleetwood<\/a><\/li>\n<li>1997\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Picasso in M\u00fcnchen (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Picasso_in_M%C3%BCnchen&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Picasso in M\u00fcnchen<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Herbert Achternbusch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Herbert_Achternbusch\">Herbert Achternbusch<\/a><\/li>\n<li>2001\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Matisse and Picasso: A Gentle Rivalry (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Matisse_and_Picasso:_A_Gentle_Rivalry&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Matisse and Picasso: A Gentle Rivalry<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Miguel Ferrer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Miguel_Ferrer\">Miguel Ferrer<\/a><\/li>\n<li>2004\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Modigliani (film, 2004)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modigliani_(film,_2004)\">Modigliani<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Omid Djalili\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Omid_Djalili\">Omid Djalili<\/a><\/li>\n<li>2007\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Monsieur Max\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monsieur_Max\">Monsieur Max<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"F\u00e9odor Atkine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9odor_Atkine\">F\u00e9odor Atkine<\/a>,\u00a0<a title=\"Rapha\u00ebl Goldman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rapha%C3%ABl_Goldman\">Rapha\u00ebl Goldman<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Nazim Boudjenah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nazim_Boudjenah\">Nazim Boudjenah<\/a><\/li>\n<li>2008\u00a0:\u00a0<i><a title=\"\u00d3scar. Una pasi\u00f3n surrealista\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%93scar._Una_pasi%C3%B3n_surrealista\">\u00d3scar. Una pasi\u00f3n surrealista<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Alejandro Jornet (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Alejandro_Jornet&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Alejandro Jornet<\/a><\/li>\n<li>2009\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"El Vuelo del Poeta: Una Historia Sobre Vicente Huidobro (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=El_Vuelo_del_Poeta:_Una_Historia_Sobre_Vicente_Huidobro&amp;action=edit&amp;redlink=1\">El Vuelo del Poeta: Una Historia Sobre Vicente Huidobro<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Andr\u00e9s Velasco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9s_Velasco\">Andr\u00e9s Velasco<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"2011 \u00e0 la t\u00e9l\u00e9vision\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2011_%C3%A0_la_t%C3%A9l%C3%A9vision\">2011<\/a>\u00a0:\u00a0<i><a title=\"La Femme qui pleure au chapeau rouge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Femme_qui_pleure_au_chapeau_rouge\">La Femme qui pleure au chapeau rouge<\/a><\/i>\u00a0(t\u00e9l\u00e9film), de\u00a0<a title=\"Jean-Daniel Verhaeghe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Daniel_Verhaeghe\">Jean-Daniel Verhaeghe<\/a>, interpr\u00e9t\u00e9 par\u00a0<a title=\"Thierry Fr\u00e9mont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thierry_Fr%C3%A9mont\">Thierry Fr\u00e9mont<\/a><\/li>\n<li>2011\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Lives and Deaths of the Poets (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Lives_and_Deaths_of_the_Poets&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Lives and Deaths of the Poets<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Raja Deka (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Raja_Deka&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Raja Deka<\/a><\/li>\n<li>2011\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Minuit \u00e0 Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minuit_%C3%A0_Paris\">Minuit \u00e0 Paris<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Marcial Di Fonzo Bo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marcial_Di_Fonzo_Bo\">Marcial Di Fonzo Bo<\/a><\/li>\n<li>2011\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"At Apollinaire's Grave (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=At_Apollinaire%27s_Grave&amp;action=edit&amp;redlink=1\">At Apollinaire&rsquo;s Grave<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Alec Gray (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Alec_Gray&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Alec Gray<\/a><\/li>\n<li>2012\u00a0:\u00a0<i><a title=\"La banda Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_banda_Picasso\">La banda Picasso<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ignacio Mateos (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ignacio_Mateos&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ignacio Mateos<\/a><\/li>\n<li>2012\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"The Irate Gamer (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=The_Irate_Gamer&amp;action=edit&amp;redlink=1\">The Irate Gamer<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Chris Bores (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Chris_Bores&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Chris Bores<\/a><\/li>\n<li><a title=\"2013 au cin\u00e9ma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2013_au_cin%C3%A9ma\">2013<\/a>\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"33 dias (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=33_dias&amp;action=edit&amp;redlink=1\">33 dias<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Carlos Saura\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlos_Saura\">Carlos Saura<\/a>, interpr\u00e9t\u00e9 par\u00a0<a title=\"Antonio Banderas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Banderas\">Antonio Banderas<\/a><\/li>\n<li>2013\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Epic Rap Battles of History\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Epic_Rap_Battles_of_History\">Epic Rap Battles of History<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Lloyd Ahlquist\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lloyd_Ahlquist\">Epic Lloyd<\/a><\/li>\n<li>2013\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Remix the Movies (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Remix_the_Movies&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Remix the Movies<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Henrik Kromann (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Henrik_Kromann&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Henrik Kromann<\/a><\/li>\n<li>2011\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Trimming Pablo (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Trimming_Pablo&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Trimming Pablo<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a title=\"Paul Freeman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Freeman\">Paul Freeman<\/a><\/li>\n<li>2014\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Caravaggio and My Mother the Pope (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Caravaggio_and_My_Mother_the_Pope&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Caravaggio and My Mother the Pope<\/a><\/i>, jou\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Denny Porschie (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Denny_Porschie&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Denny Porschie<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Mike Nitzani (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mike_Nitzani&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mike Nitzani<\/a><\/li>\n<li>2018\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Genius (s\u00e9rie t\u00e9l\u00e9vis\u00e9e)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Genius_(s%C3%A9rie_t%C3%A9l%C3%A9vis%C3%A9e)\">Genius<\/a><\/i>\u00a0(s\u00e9rie t\u00e9l\u00e9vis\u00e9e du\u00a0<a title=\"National Geographic (cha\u00eene de t\u00e9l\u00e9vision)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/National_Geographic_(cha%C3%AEne_de_t%C3%A9l%C3%A9vision)\">National Geographic<\/a>, 10 \u00e9pisodes), interpr\u00e9t\u00e9 par\u00a0<a title=\"Antonio Banderas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Banderas\">Antonio Banderas<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Spectacle\">Spectacle<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>1997\u00a0:\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"La Vie en bleu (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=La_Vie_en_bleu&amp;action=edit&amp;redlink=1\">La Vie en bleu<\/a><\/i>, com\u00e9die musicale de\u00a0<a title=\"Jean-Michel B\u00e9riat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Michel_B%C3%A9riat\">Jean-Michel B\u00e9riat<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"new\" title=\"Raymond Jeannot (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Raymond_Jeannot&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Raymond Jeannot<\/a>, musique de\u00a0<a class=\"new\" title=\"Pascal Stive (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pascal_Stive&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pascal Stive<\/a>,\u00a0<a title=\"Th\u00e9\u00e2tre Mogador\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9%C3%A2tre_Mogador\">th\u00e9\u00e2tre Mogador<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\">Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"reference-cadre\" style=\"text-align: justify;\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"references-small decimal\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lexpress.fr\/culture\/art-plastique\/le-dossier-picasso_496114.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Le dossier Picasso\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lexpress.fr%2Fculture%2Fart-plastique%2Fle-dossier-picasso_496114.html\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"L'Express\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Express\">L&rsquo;Express<\/a><\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2003-05-15\" data-sort-value=\"2003-05-15\">15 mai 2003<\/time>\u00a0: le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1940-04-03\" data-sort-value=\"1940-04-03\">3 avril 1940<\/time>, Picasso demande la nationalit\u00e9 fran\u00e7aise, elle lui sera refus\u00e9e.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\"><span class=\"reference-text\">Cit\u00e9 dans le\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/picasso.shsu.edu\/\" rel=\"nofollow\">Projet en ligne Picasso<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fpicasso.shsu.edu%2F\">archive<\/a>]<\/small>, qui se r\u00e9f\u00e8re \u00e0 Robinson, 1999,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a010, et Habarta, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a077.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-MaillardElgar19552-3\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#MaillardElgar1955\">Maillard et Elgar 1955<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a02.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-ElMundo-4\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : espagnol\">(es)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<cite lang=\"es\">El pueblo donde ser Picasso es muy comun<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-es\" lang=\"es\"><a title=\"El Mundo (Espagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/El_Mundo_(Espagne)\">El Mundo<\/a><\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-05-04\" data-sort-value=\"2008-05-04\">4 mai 2008<\/time><small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.elmundo.es\/papel\/2008\/05\/04\/cronica\/2384240.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.elmundo.es%2Fpapel%2F2008%2F05%2F04%2Fcronica%2F2384240.html\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0Il y a quelques ann\u00e9es, les critiques s&rsquo;\u00e9taient avis\u00e9s que le nom de Picasso avait une r\u00e9sonance italienne, le double\u00a0<i>s<\/i>\u00a0n&rsquo;existant pas en espagnol. Le fait qu&rsquo;il y ait eu au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle un peintre r\u00e9put\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"G\u00eanes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%AAnes\">G\u00eanes<\/a>\u00a0du nom de\u00a0<a title=\"Matteo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matteo_Picasso\">Matteo Picasso<\/a>\u00a0contribuait \u00e0 rendre la l\u00e9gende cr\u00e9dible. Aujourd&rsquo;hui, on se souvient simplement que le double\u00a0<i>s<\/i>\u00a0se rencontre dans les vieux \u00e9crits castillans. Quant \u00e0 la version italienne de ce nom, elle aurait \u00e9t\u00e9 plut\u00f4t Picazzo ou Picazo.\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"reference-text\">Picasso donnera \u00e0 sa fille le nom m\u00eame de celui de sa jeune s\u0153ur, morte de la dipht\u00e9rie \u00e0 l\u2019\u00e2ge de sept ans.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Coquet-7\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Coquet2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mich\u00e8le_Coquet2009\" class=\"ouvrage\">Mich\u00e8le Coquet, \u00ab\u00a0<cite>Picasso ou l\u2019enfance en boucle<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Gradhiva\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gradhiva\">Gradhiva<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a09,\u200e\u00a0<time>2009<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><span class=\"nowrap\">82-101<\/span><small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/gradhiva.revues.org\/1393?lang=en\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fgradhiva.revues.org%2F1393%3Flang%3Den\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"de_Maison_Rouge2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Isabelle_de_Maison_Rouge2005\" class=\"ouvrage\">Isabelle de Maison Rouge,\u00a0<cite class=\"italique\">Picasso<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cavalier bleu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cavalier_bleu\">\u00c9ditions du Cavalier bleu<\/a>,\u00a0<time>2005<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a050<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"reference-text\">Reprod. dans le catalogue de l&rsquo;exposition\u00a0<i>French Paintigns<\/i>\u00a0&#8211; Washington, National Gallery of Art, 1966,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0196<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-MaillardElgar19553-10\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#MaillardElgar1955\">Maillard et Elgar 1955<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a03.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.pablo-ruiz-picasso.net\/images\/works\/261.jpg\" rel=\"nofollow\">Tableau\u00a0<i>Le Petit Picador jaune<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.pablo-ruiz-picasso.net%2Fimages%2Fworks%2F261.jpg\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"reference-text\">Claude Popelin,\u00a0<i>La Tauromachie<\/i>, pr\u00e9face de\u00a0<a title=\"Jean Lacouture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Lacouture\">Jean Lacouture<\/a>\u00a0et Fran\u00e7ois Zumbiehl, \u00e9dition augment\u00e9e par Yves Hart\u00e9, Le Seuil, Paris, 1970-1994,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0219\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-021433-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-021433-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-021433-9<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Brassa\u00ef\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brassa%C3%AF\">Brassa\u00ef<\/a>,\u00a0<i>Conversation avec Picasso<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00e9ditions Gallimard<\/a>, Paris, 1964,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a086.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-MaillardElgar19558-14\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#MaillardElgar1955\">Maillard et Elgar 1955<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a08.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jaume Sabart\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jaume_Sabart%C3%A9s\">Jaume Sabart\u00e9s<\/a>\u00a0et Wilhelm Boeck,\u00a0<i>Picasso<\/i>, Flammarion, Paris, 1955,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><span class=\"nowrap\">34-35<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-MaillardElgar19559-16\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#MaillardElgar1955\">Maillard et Elgar 1955<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a09.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"PodoksikCharles2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Anatoli_PodoksikVictoria_Charles2011\" class=\"ouvrage\">Anatoli Podoksik et Victoria Charles,\u00a0<cite class=\"italique\">Pablo Picasso<\/cite>, Parkstone International,\u00a0<time>2011<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a016<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lefigaro.fr\/voyages\/inspiration\/voyage-en-catalogne-sur-les-pistes-et-tresors-du-genial-picasso-20230407\" rel=\"nofollow\"><cite>Voyage en Catalogne, sur les pistes et tr\u00e9sors du g\u00e9nial Picasso<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fvoyages%2Finspiration%2Fvoyage-en-catalogne-sur-les-pistes-et-tresors-du-genial-picasso-20230407\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Le Figaro<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-04-07\" data-sort-value=\"2023-04-07\">7 avril 2023<\/time><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-06-21\" data-sort-value=\"2024-06-21\">21 juin 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Clair2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean_Clair2001\" class=\"ouvrage\">Jean Clair,\u00a0<cite class=\"italique\">Picasso \u00e9rotique<\/cite>, Prestel,\u00a0<time>2001<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><span class=\"nowrap\">72-81<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-MaillardElgar195510-20\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#MaillardElgar1955\">Maillard et Elgar 1955<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a010.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-21\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/museupicassobcn.cat\/actualitat\/descobreix-online\/habitants-del-museu-angel-fernandez-de-soto-lamic-dandi-de-picasso\" rel=\"nofollow\"><cite>Habitants del museu: \u00c0ngel Fern\u00e1ndez de Soto, l\u2019amic dandi de Picasso<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fmuseupicassobcn.cat%2Factualitat%2Fdescobreix-online%2Fhabitants-del-museu-angel-fernandez-de-soto-lamic-dandi-de-picasso\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">museupicassobcn.cat<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-06-21\" data-sort-value=\"2024-06-21\">21 juin 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-MaillardElgar195514-22\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#MaillardElgar1955\">Maillard et Elgar 1955<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a014.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-23\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"PodoksikCharles2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Anatoli_PodoksikVictoria_Charles2011\" class=\"ouvrage\">Anatoli Podoksik et Victoria Charles,\u00a0<cite class=\"italique\">Pablo Picasso<\/cite>, Parkstone International,\u00a0<time>2011<\/time><small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=zsHayTqUCTsC\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DzsHayTqUCTsC\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a020<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-MaillardElgar195516-24\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#MaillardElgar1955\">Maillard et Elgar 1955<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a016.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Penrose-25\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Roland Penrose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roland_Penrose\">Roland Penrose<\/a>,\u00a0<i>Picasso<\/i>,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>, coll. \u00ab\u00a0Champs\u00a0\u00bb, 1958,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0607,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><span class=\"nowrap\">76-80<\/span><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-08-081607-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-08-081607-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-08-081607-8<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.musee-picasso.fr\/pages\/page_id18528_u1l2.htm\" rel=\"nofollow\"><i>La Mort de Casagemas<\/i>\u00a0(1901)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.musee-picasso.fr%2Fpages%2Fpage_id18528_u1l2.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0sur le site du\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Paris)\">Mus\u00e9e Picasso<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Rubin-27\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Rubin1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"William_Rubin1996\" class=\"ouvrage\"><a title=\"William Rubin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Rubin\">William Rubin<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Picasso et le portrait<\/cite>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9ditions Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Flammarion\">\u00e9ditions Flammarion, R\u00e9union des mus\u00e9es nationaux<\/a>,\u00a0<time>1996<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0240<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Penrose2-28\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Roland Penrose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roland_Penrose\">Roland Penrose<\/a>,\u00a0<i>Picasso<\/i>,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>, coll. \u00ab\u00a0Champs\u00a0\u00bb, 1958,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0607,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a085.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-29\"><span class=\"reference-text\">Par exemple, pour\u00a0<i><a title=\"Le Frou-frou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Frou-frou\">Le Frou-frou<\/a><\/i>, \u00ab\u00a0App\u00e2ts pour hommes\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a046) et \u00ab\u00a0Beuglant et chahut\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a048),\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb32779027h\/Date\" rel=\"nofollow\">sur Gallica<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fcb32779027h%2FDate\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Les compagnes de Picasso: \u00ab\u00a0Ni des muses, ni des mod\u00e8les, de v\u00e9ritables partenaires\u00a0\u00bb<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Le Temps (quotidien suisse)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Temps_(quotidien_suisse)\">Le Temps<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-04-07\" data-sort-value=\"2023-04-07\">7 avril 2023<\/time><small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a><span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/ISSN\/1423-3967\" rel=\"nofollow\">1423-3967<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.letemps.ch\/culture\/arts\/compagnes-picasso-muses-modeles-veritables-partenaires\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.letemps.ch%2Fculture%2Farts%2Fcompagnes-picasso-muses-modeles-veritables-partenaires\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-06-07\" data-sort-value=\"2024-06-07\">7 juin 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-BernadacAndroula1998108-31\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#BernadacAndroula1998\">Bernadac et Androula 1998<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0108.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-32\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Vallentin1957\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Antonina_Vallentin1957\" class=\"ouvrage\">Antonina Vallentin,\u00a0<cite class=\"italique\">Pablo Picasso<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">\u00c9ditions Albin Michel<\/a>,\u00a0<time>1957<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a083<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-33\"><span class=\"reference-text\">Frits Lugt (1956),\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.marquesdecollections.fr\/detail.cfm\/marque\/8798\" rel=\"nofollow\"><i>Les Marques de Collections de Dessins &amp; d\u2019Estampes<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.marquesdecollections.fr%2Fdetail.cfm%2Fmarque%2F8798\">archive<\/a>]<\/small>, | Fondation Custodia, notice L.2026f.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-34\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : catalan\">(ca)<\/abbr><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.enciclopedia.cat\/ec-gec-0014181.xml\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Ricard Canals i Llamb\u00ed\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.enciclopedia.cat%2Fec-gec-0014181.xml\">archive<\/a>]<\/small>, in:\u00a0<i>Gran enciclop\u00e8dia catalana<\/i>, article en ligne sur\u00a0<i>Enciclopedia.cat<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-35\"><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0Matisse, C\u00e9zanne, Picasso\u2026 L\u2019aventure des Stein\u00a0\u00bb, exposition au\u00a0<a title=\"Grand Palais (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grand_Palais_(Paris)\">Grand Palais<\/a>, Paris, 2012.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"reference-text\">Cesareo Rodriguez-Aguilera,\u00a0<i>Picasso de Barcelone<\/i>, traduit de l&rsquo;espagnol par Robert Marrast, \u00e9ditions du Cercle d&rsquo;art, Paris, 1975,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7022-0103-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7022-0103-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-7022-0103-9<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"CowlingBaldassariElderfieldGoldin2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Elizabeth_CowlingAnne_BaldassariJohn_ElderfieldJohn_Goldin2002\" class=\"ouvrage\">Elizabeth Cowling, Anne Baldassari, John Elderfield, John Goldin, Isabelle Monod-Fontaine et Kirk Varnedoe,\u00a0<cite class=\"italique\">Matisse Picasso<\/cite>, Paris, \u00c9ditions de la R\u00e9union des mus\u00e9es nationaux,\u00a0<time>2002<\/time>, 408\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-711-84551-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-711-84551-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-711-84551-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"C\u00e1rdenas_Moreno2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"M\u00f3nica_C\u00e1rdenas_Moreno2016\" class=\"ouvrage\">M\u00f3nica C\u00e1rdenas Moreno, \u00ab\u00a0<cite>La culture populaire p\u00e9ruvienne \u00e0 l\u2019int\u00e9rieur de la tradition artistique europ\u00e9enne. Passage et m\u00e9tissage dans la peinture d\u2019Herman Braun-Vega<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Amerika<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a014,\u200e\u00a0<time>2016<\/time><small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.openedition.org\/amerika\/7149\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Famerika%2F7149\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0:<\/span><br \/>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0la pr\u00e9sence d\u2019Henri Matisse (Cateau-Cambr\u00e9sis, 1869-Nice, 1954) derri\u00e8re Picasso a pour objectif de rappeler la relation entre ces deux peintres\u00a0: une relation de concurrence mais aussi d\u2019amiti\u00e9. Le peintre avoue son admiration pour ses deux ma\u00eetres et souligne les deux caract\u00e8res\u00a0: pendant que Matisse continue \u00e0 travailler sur sa toile malgr\u00e9 son \u00e9tonnement, Picasso se met en sc\u00e8ne.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.metmuseum.org\/Collections\/search-the-collections\/210008443\" rel=\"nofollow\"><i>Portrait of Gertrude Stein<\/i>, Metropolitan Museum of Art<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.metmuseum.org%2FCollections%2Fsearch-the-collections%2F210008443\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-40\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"Denis Sassou N'Guesso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Denis_Sassou_N%27Guesso\">Denis Sassou N&rsquo;Guesso<\/a>,\u00a0<i>Le Manguier, le Fleuve et la Souris<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Jean-Claude Latt\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Jean-Claude_Latt%C3%A8s\">\u00e9ditions Jean-Claude Latt\u00e8s<\/a>, 1997,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a020.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-41\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Henri Poincar\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Poincar%C3%A9\">Henri Poincar\u00e9<\/a>,\u00a0<i><a title=\"La Science et l'Hypoth\u00e8se\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Science_et_l%27Hypoth%C3%A8se\">La Science et l&rsquo;Hypoth\u00e8se<\/a><\/i>, 1902.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-42\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Esprit Jouffret\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esprit_Jouffret\">Esprit Jouffret<\/a>,\u00a0<i>Trait\u00e9 \u00e9l\u00e9mentaire de g\u00e9om\u00e9trie \u00e0 quatre dimensions et introduction \u00e0 la g\u00e9om\u00e9trie \u00e0 n dimensions<\/i>, \u00e9ditions Gauthier-Villars, 1903.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-43\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=VEPaSUitrDkC&amp;pg=PA101&amp;dq=%22Esprit+Jouffret%22+et+Picasso&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ei=k-K9ULqcPIaX0QG0zYCIDQ&amp;ved=0CDQQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=%22Esprit%20Jouffret%22%20et%20Picasso&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Arthur J. Miller,\u00a0<i>Einstein, Picasso: Space, Time and the Beauty That Causes Havoc<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DVEPaSUitrDkC%26pg%3DPA101%26dq%3D%2522Esprit%2BJouffret%2522%2Bet%2BPicasso%26hl%3Dfr%26sa%3DX%26ei%3Dk-K9ULqcPIaX0QG0zYCIDQ%26ved%3D0CDQQ6AEwAQ%23v%3Donepage%26q%3D%2522Esprit%2520Jouffret%2522%2520et%2520Picasso%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>, \u00e9ditions Basic Books, 2008,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><span class=\"nowrap\">101-102<\/span><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9780786723133\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9780786723133\"><span class=\"nowrap\">9780786723133<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-44\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=TRABcDhRNYcC&amp;pg=PA30&amp;dq=%22Esprit+Jouffret%22+et+Picasso&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ei=k-K9ULqcPIaX0QG0zYCIDQ&amp;ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22Esprit%20Jouffret%22%20et%20Picasso&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Tony Robbin,\u00a0<i>Shadows of Reality: The Fourth Dimension in Relativity, Cubism, And Modern Tough<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DTRABcDhRNYcC%26pg%3DPA30%26dq%3D%2522Esprit%2BJouffret%2522%2Bet%2BPicasso%26hl%3Dfr%26sa%3DX%26ei%3Dk-K9ULqcPIaX0QG0zYCIDQ%26ved%3D0CDEQ6AEwAA%23v%3Donepage%26q%3D%2522Esprit%2520Jouffret%2522%2520et%2520Picasso%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<a title=\"Yale University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yale_University_Press\">Yale University Press<\/a>, 2006,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><span class=\"nowrap\">29-30<\/span><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9780300110395\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9780300110395\"><span class=\"nowrap\">9780300110395<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Penroseceret1-45\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Roland Penrose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roland_Penrose\">Roland Penrose<\/a>,\u00a0<i>Picasso<\/i>,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>, coll. \u00ab\u00a0collection Champs\u00a0\u00bb, 1958,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0607,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><span class=\"nowrap\">206-209<\/span><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-08-081607-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-08-081607-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-08-081607-8<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Penroseceret2-46\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Roland Penrose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roland_Penrose\">Roland Penrose<\/a>,\u00a0<i>Picasso<\/i>,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>, coll. \u00ab\u00a0Champs\u00a0\u00bb, 1958,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0607,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0216 et 220\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-08-081607-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-08-081607-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-08-081607-8<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Penroseceret3-47\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Roland Penrose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roland_Penrose\">Roland Penrose<\/a>,\u00a0<i>Picasso<\/i>,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>, coll. \u00ab\u00a0Champs\u00a0\u00bb, 1958,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0607,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0230\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-08-081607-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-08-081607-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-08-081607-8<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.arte.tv\/guide\/fr\/048104-000\/les-engagements-de-picasso\" rel=\"nofollow\"><cite>Les engagements de Picasso<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.arte.tv%2Fguide%2Ffr%2F048104-000%2Fles-engagements-de-picasso\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Arte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arte\">Arte<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-10\" data-sort-value=\"2015-10\">octobre 2015<\/time><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-49\"><span class=\"reference-text\">Sur Picasso et le th\u00e9\u00e2tre, voir St\u00e9phane Laurent, \u00ab\u00a0Picasso. Cubisme et sc\u00e9nographie\u00a0: un langage ambigu\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Les Cahiers du Mus\u00e9e national d'art moderne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Cahiers_du_Mus%C3%A9e_national_d%27art_moderne\">Les Cahiers du Mus\u00e9e national d&rsquo;art moderne<\/a><\/i>, hiver 2008-2009,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0106,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><span class=\"nowrap\">32-55<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-50\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.felixart.org\/fr\/?n=131&amp;n=131&amp;n=131&amp;n=131&amp;auto_id=122\" rel=\"nofollow\">Felixart museum, Grenoble 1927\u00a0: un panorama de l&rsquo;art Belge.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.felixart.org%2Ffr%2F%3Fn%3D131%26n%3D131%26n%3D131%26n%3D131%26auto_id%3D122\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-51\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.petit-bulletin.fr\/grenoble\/expositions-article-46179-Femme+lisant+%E2%80%93+Pablo+Picasso.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Femme lisant \u2013 Pablo Picasso<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.petit-bulletin.fr%2Fgrenoble%2Fexpositions-article-46179-Femme%2Blisant%2B%25E2%2580%2593%2BPablo%2BPicasso.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">petit-bulletin.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-07-17\" data-sort-value=\"2013-07-17\">17 juillet 2013<\/time><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-02-19\" data-sort-value=\"2019-02-19\">19 f\u00e9vrier 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-52\"><span class=\"reference-text\">Sur cette p\u00e9riode dite \u00ab\u00a0de Dinard\u00a0\u00bb, on se r\u00e9f\u00e9rera au catalogue de l&rsquo;exposition\u00a0<i>Picasso \u00e0 Dinard<\/i>\u00a0(sous la direction de\u00a0<a title=\"Florence Rionnet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence_Rionnet\">Florence Rionnet<\/a>), Dinard, Palais des Arts, 19 juin-19 septembre 1999, notice BnF\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0FRBNF37109198.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-53\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"William Rubin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Rubin\">William Rubin<\/a>,\u00a0<i>Picasso et le portrait<\/i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9ditions Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Flammarion\">\u00e9ditions Flammarion<\/a>, 1996,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a061.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-54\"><span class=\"reference-text\">Officiellement, leur relation date de 1931.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-55\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.museedegrenoble.fr\/1965-les-grandes-acquisitions.htm\" rel=\"nofollow\">Andry-Farcy au mus\u00e9e de Grenoble (1919-1949)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.museedegrenoble.fr%2F1965-les-grandes-acquisitions.htm\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Pica\/Gonza-56\"><span class=\"reference-text\"><i>Gonz\u00e1lez-Picasso, dialogue<\/i>, catalogue de l&rsquo;exposition aux\u00a0<a title=\"Les Abattoirs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Abattoirs\">Abattoirs<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Toulouse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toulouse\">Toulouse<\/a>, \u00e9dit\u00e9 par le\u00a0<a title=\"Centre national d'art et de culture Georges-Pompidou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Centre_national_d%27art_et_de_culture_Georges-Pompidou\">Centre Georges Pompidou<\/a>\u00a0et la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"R\u00e9union des mus\u00e9es nationaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9union_des_mus%C3%A9es_nationaux\">R\u00e9union des mus\u00e9es nationaux<\/a>, 1999,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><span class=\"nowrap\">138-141<\/span><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-85850-957-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-85850-957-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-85850-957-7<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-57\"><span class=\"reference-text\">Gertje Utley, \u201cPicasso and the Minotaur\u201d, in\u00a0<i>Picasso: Minotaurs and Matadors<\/i>, sous la direction de John Richardson, London: Gagosian Gallery, 2017, p. 62-63.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-58\"><span class=\"reference-text\">Olivier Widmaier-Picasso,\u00a0<i>Picasso. Portraits de famille<\/i>, \u00e9ditions Ramsay, 2002,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0392\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782841145379\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782841145379\"><span class=\"nowrap\">9782841145379<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-59\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/maps.google.ca\/maps?f=q&amp;source=s_q&amp;hl=en&amp;geocode=&amp;q=Rue+du+pont+de+lodi+France&amp;sll=48.855115,2.340775&amp;sspn=0.014302,0.034332&amp;ie=UTF8&amp;ll=48.854656,2.340903&amp;spn=0,359.982834&amp;t=h&amp;z=17&amp;iwloc=addr&amp;layer=c&amp;cbll=48.854742,2.340785&amp;panoid=uft9-CwYy2y1Dqto_6z86A&amp;cbp=12,131.59137982738622,,0,-17.275\" rel=\"nofollow\">Vue g\u00e9n\u00e9rale de l&rsquo;h\u00f4tel<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fmaps.google.ca%2Fmaps%3Ff%3Dq%26source%3Ds_q%26hl%3Den%26geocode%3D%26q%3DRue%2Bdu%2Bpont%2Bde%2Blodi%2BFrance%26sll%3D48.855115%2C2.340775%26sspn%3D0.014302%2C0.034332%26ie%3DUTF8%26ll%3D48.854656%2C2.340903%26spn%3D0%2C359.982834%26t%3Dh%26z%3D17%26iwloc%3Daddr%26layer%3Dc%26cbll%3D48.854742%2C2.340785%26panoid%3Duft9-CwYy2y1Dqto_6z86A%26cbp%3D12%2C131.59137982738622%2C%2C0%2C-17.275\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-60\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.humanite.fr\/pablo-picasso-mon-franco-ressemble-une-carotte-hideuse-675697\" rel=\"nofollow\"><cite>Pablo Picasso \u00ab\u00a0Mon Franco ressemble \u00e0 une carotte hideuse\u00a0\u00bb<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.humanite.fr%2Fpablo-picasso-mon-franco-ressemble-une-carotte-hideuse-675697\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">L&rsquo;Humanit\u00e9<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-08-09\" data-sort-value=\"2019-08-09\">9 ao\u00fbt 2019<\/time><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Guernica-Penrose-61\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Roland Penrose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roland_Penrose\">Roland Penrose<\/a>,\u00a0<i>Picasso<\/i>,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>, coll. \u00ab\u00a0Champs\u00a0\u00bb, 1958,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0607,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0393.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-BernadacAndroula199843-45-62\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#BernadacAndroula1998\">Bernadac et Androula 1998<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a043-45.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-63\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"GrossmanPatterson2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Wendy_A_GrossmanSala_Patterson2019\" class=\"ouvrage\">Wendy A Grossman et Sala Patterson, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.academia.edu\/41342955\/Le_mod%C3%A8le_noir_Adrienne_Fidelin\" rel=\"nofollow\"><cite>Adrienne Fidelin<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.academia.edu%2F41342955%2FLe_mod%25C3%25A8le_noir_Adrienne_Fidelin\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">academia.edu<\/span>, in Le\u00a0<i>mod\u00e8le noir<\/i>, Mus\u00e9e d\u2019Orsay\/Flammarion, Paris, pages 306-311,\u00a0<time>2019<\/time><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-02-04\" data-sort-value=\"2021-02-04\">4 f\u00e9vrier 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-64\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lefigaro.fr\/arts-expositions\/2013\/11\/06\/03015-20131106ARTFIG00558-tresor-vole-par-les-nazis-les-allies-abuses-en-1946.php\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Tr\u00e9sor vol\u00e9 par les nazis. Les Alli\u00e9s abus\u00e9s en 1946\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Farts-expositions%2F2013%2F11%2F06%2F03015-20131106ARTFIG00558-tresor-vole-par-les-nazis-les-allies-abuses-en-1946.php\">archive<\/a>]<\/small>, \u00c9ric Bietry-Rivierre,\u00a0<i><a title=\"Le Figaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Figaro\">Le Figaro<\/a><\/i>, 6 novembre 2013.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-65\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.picasso.fr\/details\/ojo-les-archives-fevrier-2015-ojo-28-a-lire-louise-et-michel-leiris-et-lindefectible-defricheur-qui-a-nom-picasso-le-role-de-louise-leiris\" rel=\"nofollow\"><cite>Le r\u00f4le de Louise Leiris<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.picasso.fr%2Fdetails%2Fojo-les-archives-fevrier-2015-ojo-28-a-lire-louise-et-michel-leiris-et-lindefectible-defricheur-qui-a-nom-picasso-le-role-de-louise-leiris\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">picasso.fr<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-04-01\" data-sort-value=\"2023-04-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-66\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.picasso.fr\/details\/ojo-les-archives-aout-2013-ojo-23-a-lire-creer-cest-resister-quand-creer-cest-resister\" rel=\"nofollow\"><cite>Quand \u00ab\u00a0cr\u00e9er c\u2019est r\u00e9sister\u00a0\u00bb<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.picasso.fr%2Fdetails%2Fojo-les-archives-aout-2013-ojo-23-a-lire-creer-cest-resister-quand-creer-cest-resister\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">picasso.fr<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-04-01\" data-sort-value=\"2023-04-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-67\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jean-Marc Berli\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Marc_Berli%C3%A8re\">Jean-Marc Berli\u00e8re<\/a>,\u00a0<i>\u00ab\u00a0La carte d&rsquo;identit\u00e9 pour tous est n\u00e9e sous Vichy\u00a0\u00bb<\/i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"L'Obs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Obs\">L&rsquo;Obs<\/a>, 19 octobre 2011,\u00a0<small>[<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nouvelobs.com\/societe\/20111018.OBS2724\/la-carte-d-identite-pour-tous-est-nee-sous-vichy.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nouvelobs.com%2Fsociete%2F20111018.OBS2724%2Fla-carte-d-identite-pour-tous-est-nee-sous-vichy.html\">archive<\/a>]<\/small>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-68\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.max-jacob.com\/arrestation.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Arrestation<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.max-jacob.com%2Farrestation.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">max-jacob.com<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-04-01\" data-sort-value=\"2023-04-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-BouchetBernadac200795-69\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#BouchetBernadac2007\">Bouchet et Bernadac 2007<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a095.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-70\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lejournaldesarts.fr\/expositions\/picasso-et-loccupation-93546\" rel=\"nofollow\"><cite>Picasso et l\u2019Occupation<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lejournaldesarts.fr%2Fexpositions%2Fpicasso-et-loccupation-93546\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Le Journal Des Arts<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-04-01\" data-sort-value=\"2023-04-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-71\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>DATES Il y a cinquante ans Picasso au Salon d&rsquo;automne<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Monde.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1994-10-02\" data-sort-value=\"1994-10-02\">2 octobre 1994<\/time><small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/archives\/article\/1994\/10\/02\/dates-il-y-a-cinquante-ans-picasso-au-salon-d-automne_3843284_1819218.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Farchives%2Farticle%2F1994%2F10%2F02%2Fdates-il-y-a-cinquante-ans-picasso-au-salon-d-automne_3843284_1819218.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-04-01\" data-sort-value=\"2023-04-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-BernadacAndroula199841-42-72\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso#BernadacAndroula1998\">Bernadac et Androula 1998<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a041-42.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-73\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Picasso. Pourquoi j\u2019ai adh\u00e9r\u00e9 au PCF<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L&rsquo;Humanit\u00e9<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1944-10\" data-sort-value=\"1944-10\">octobre 1944<\/time><small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.humanite.fr\/node\/403046\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.humanite.fr%2Fnode%2F403046\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-09-06\" data-sort-value=\"2017-09-06\">6 septembre 2017<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-74\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Dagen2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Philippe_Dagen2012\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Philippe Dagen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Dagen\">Philippe Dagen<\/a>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/culture\/article\/2012\/12\/26\/quand-picasso-refaisait-le-portrait-de-staline_1810446_3246.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Quand Picasso refaisait le portrait de Staline<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fculture%2Farticle%2F2012%2F12%2F26%2Fquand-picasso-refaisait-le-portrait-de-staline_1810446_3246.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">lemonde.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-12-26\" data-sort-value=\"2012-12-26\">26 d\u00e9cembre 2012<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-75\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.picasso.fr\/details\/ojo-les-archives-mars-2022-ojo-41-a-lire-gestes-et-pensees-politiques-de-picasso-lami-maurice-thorez-et-des-cas-de-conscience\" rel=\"nofollow\"><cite>L\u2019ami Maurice Thorez et des cas de conscience pour Picasso<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.picasso.fr%2Fdetails%2Fojo-les-archives-mars-2022-ojo-41-a-lire-gestes-et-pensees-politiques-de-picasso-lami-maurice-thorez-et-des-cas-de-conscience\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">picasso.fr<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-04-01\" data-sort-value=\"2023-04-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-76\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.vallaurisgolfejuan-tourisme.fr\/decouvrir\/celebrites\/arias\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Arias<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.vallaurisgolfejuan-tourisme.fr%2Fdecouvrir%2Fcelebrites%2Farias%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Vallauris Golfe-Juan C\u00f4te d&rsquo;Azur<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-05-27\" data-sort-value=\"2024-05-27\">27 mai 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-77\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lejournaldesarts.fr\/patrimoine\/le-musee-picasso-de-buitrago-va-sagrandir-165585\" rel=\"nofollow\"><cite>Le Mus\u00e9e Picasso de Buitrago va s\u2019agrandir<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lejournaldesarts.fr%2Fpatrimoine%2Fle-musee-picasso-de-buitrago-va-sagrandir-165585\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Le Journal Des Arts<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-05-27\" data-sort-value=\"2024-05-27\">27 mai 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-78\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Nicolas2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alain_Nicolas2003\" class=\"ouvrage\">Alain Nicolas, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.humanite.fr\/node\/281219\" rel=\"nofollow\"><cite>Aragon-Picasso cinquante ans apr\u00e8s t\u00e9moins et historiens en d\u00e9bat. L&rsquo;affaire du portrait<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.humanite.fr%2Fnode%2F281219\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"L'Humanit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Humanit%C3%A9\">L&rsquo;Humanit\u00e9<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2003-03-10\" data-sort-value=\"2003-03-10\">10 mars 2003<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-79\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.time.com\/time\/magazine\/article\/0,9171,809295,00.html\" rel=\"nofollow\"><i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Art: A New Art<\/span><\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.time.com%2Ftime%2Fmagazine%2Farticle%2F0%2C9171%2C809295%2C00.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0dans\u00a0<i><a title=\"Time (magazine)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Time_(magazine)\">Time<\/a><\/i>\u00a0du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1957-03-25\" data-sort-value=\"1957-03-25\">25 mars 1957<\/time>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Huma050809-80\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.humanite.fr\/2009-08-05_Cultures_Picasso-Une-visite-chez-Jacqueline-de-Vauvenargues\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Picasso. Une visite chez \u201cJacqueline de Vauvenargues\u201d\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.humanite.fr%2F2009-08-05_Cultures_Picasso-Une-visite-chez-Jacqueline-de-Vauvenargues\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"L'Humanit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Humanit%C3%A9\">L&rsquo;Humanit\u00e9<\/a><\/i>, 5 ao\u00fbt 2009.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-81\"><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0Picasso, les chemins du Sud\u00a0\u00bb,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cannes.com\/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=12192&amp;Itemid=2457923&amp;lang=fr\" rel=\"nofollow\">Exposition du centre d&rsquo;art<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cannes.com%2Findex.php%3Foption%3Dcom_content%26view%3Darticle%26id%3D12192%26Itemid%3D2457923%26lang%3Dfr\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<a title=\"La Malmaison (Cannes)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Malmaison_(Cannes)\">La Malmaison<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Cannes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cannes\">Cannes<\/a>, en partenariat avec le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Mus\u00e9e national Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_Picasso\">Mus\u00e9e national Picasso<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-82\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.pop.culture.gouv.fr\/notice\/merimee\/IA06000165\" rel=\"nofollow\"><cite>La Californie ou villa Picasso<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.pop.culture.gouv.fr%2Fnotice%2Fmerimee%2FIA06000165\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, notice\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0IA06000165, sur la plateforme ouverte du patrimoine,\u00a0<a title=\"Base M\u00e9rim\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Base_M%C3%A9rim%C3%A9e\">base M\u00e9rim\u00e9e<\/a>,\u00a0<a title=\"Minist\u00e8re de la Culture (France)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minist%C3%A8re_de_la_Culture_(France)\">minist\u00e8re fran\u00e7ais de la Culture<\/a><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-83\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lepoint.fr\/culture\/picasso-et-la-danse-130-oeuvres-et-documents-rares-exposes-a-garnier-26-06-2018-2230577_3.php\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Picasso et la danse\u00a0\u00bb, 130 \u0153uvres et documents rares expos\u00e9s \u00e0 Garnier<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lepoint.fr%2Fculture%2Fpicasso-et-la-danse-130-oeuvres-et-documents-rares-exposes-a-garnier-26-06-2018-2230577_3.php\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>Le Point<\/i>, 26 juin 2018<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-84\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nouvelobs.com\/culture\/20141027.OBS3282\/serge-lifar-ressuscite-au-grand-theatre-de-bordeaux.html\" rel=\"nofollow\">Serge Lifar ressuscite au Grand-Th\u00e9\u00e2tre de Bordeaux<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nouvelobs.com%2Fculture%2F20141027.OBS3282%2Fserge-lifar-ressuscite-au-grand-theatre-de-bordeaux.html\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>L&rsquo;Obs<\/i>, 27 octobre 2014<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-85\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Charles2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Victoria_Charles2011\" class=\"ouvrage\">Victoria Charles,\u00a0<cite class=\"italique\">Pablo Picasso<\/cite>, Parkstone International,\u00a0<time>2011<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0124<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bern-86\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"St\u00e9phane Bern\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/St%C3%A9phane_Bern\">St\u00e9phane Bern<\/a>, \u00ab\u00a0Le myst\u00e8re Picasso\u00a0\u00bb, \u00e9mission\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Secrets d'histoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Secrets_d%27histoire\">Secrets d&rsquo;histoire<\/a><\/i>\u00a0sur\u00a0<a title=\"France 2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France_2\">France 2<\/a>, 9 avril 2013.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-87\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Paire2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alain_Paire2009\" class=\"ouvrage\">Alain Paire, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nouvelobs.com\/rue89\/rue89-rue89-culture\/20090123.RUE8004\/les-mysteres-du-chateau-picasso-enfin-reveles-au-grand-public.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Les myst\u00e8res du ch\u00e2teau Picasso enfin r\u00e9v\u00e9l\u00e9s au grand public\u00a0?<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nouvelobs.com%2Frue89%2Frue89-rue89-culture%2F20090123.RUE8004%2Fles-mysteres-du-chateau-picasso-enfin-reveles-au-grand-public.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Rue89\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rue89\">Rue89<\/a>, nouvelobs.com<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2009-01-23\" data-sort-value=\"2009-01-23\">23 janvier 2009<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-88\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/arts\/article\/2015\/02\/05\/marina-picasso-veut-se-delester-du-poids-familial-et-de-ses-uvres_4571057_1655012.html\" rel=\"nofollow\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Marina Picasso veut se d\u00e9lester du poids familial et de ses \u0153uvres\u00a0\u00bb<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Farts%2Farticle%2F2015%2F02%2F05%2Fmarina-picasso-veut-se-delester-du-poids-familial-et-de-ses-uvres_4571057_1655012.html\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>lemonde.fr<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-homme\/artiste-89\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Beauzac2021\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Julie_Beauzac2021\" class=\"ouvrage\">Julie Beauzac, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.slate.fr\/audio\/venus-sepilait-elle-la-chatte\/episode-7-picasso-separer-lhomme-de-lartiste\" rel=\"nofollow\"><cite>Picasso, s\u00e9parer l&rsquo;homme de l&rsquo;artiste<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.slate.fr%2Faudio%2Fvenus-sepilait-elle-la-chatte%2Fepisode-7-picasso-separer-lhomme-de-lartiste\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Slate<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-05-19\" data-sort-value=\"2021-05-19\">19 mai 2021<\/time><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-07-15\" data-sort-value=\"2021-07-15\">15 juillet 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-90\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Prat2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"V\u00e9ronique_Prat2010\" class=\"ouvrage\">V\u00e9ronique Prat, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lefigaro.fr\/culture\/2010\/12\/11\/03004-20101211ARTFIG00093-querelles-autour-d-un-heritage-lucratif.php\" rel=\"nofollow\"><cite>Querelles autour d&rsquo;un h\u00e9ritage lucratif<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fculture%2F2010%2F12%2F11%2F03004-20101211ARTFIG00093-querelles-autour-d-un-heritage-lucratif.php\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">lefigaro.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-12-10\" data-sort-value=\"2010-12-10\">10 d\u00e9cembre 2010<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-91\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.musee-picasso.fr\/pages\/page_id18520_u1l2.htm\" rel=\"nofollow\">La dation Picasso<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.musee-picasso.fr%2Fpages%2Fpage_id18520_u1l2.htm\">archive<\/a>]<\/small>, sur le site du\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Paris)\">mus\u00e9e Picasso<\/a>\u00a0de Paris.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-92\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ch\u00e9peau2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Anne_Ch\u00e9peau2014\" class=\"ouvrage\">Anne Ch\u00e9peau, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.franceinfo.fr\/culture-et-medias\/expos-spectacles\/article\/le-musee-picasso-une-reouverture-tant-attendue-589637\" rel=\"nofollow\"><cite>R\u00e9ouverture du mus\u00e9e Picasso<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.franceinfo.fr%2Fculture-et-medias%2Fexpos-spectacles%2Farticle%2Fle-musee-picasso-une-reouverture-tant-attendue-589637\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"France Info\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France_Info\">France Info<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-10-24\" data-sort-value=\"2014-10-24\">24 octobre 2014<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Guerrin-93\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Guerrin2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michel_Guerrin2013\" class=\"ouvrage\">Michel Guerrin, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/culture\/article\/2012\/08\/09\/la-periode-argent_1744258_3246.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Picasso\u00a0: la p\u00e9riode argent<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fculture%2Farticle%2F2012%2F08%2F09%2Fla-periode-argent_1744258_3246.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">lemonde.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-04-07\" data-sort-value=\"2013-04-07\">7 avril 2013<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-94\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Goetz2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Adrien_Goetz2013\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Adrien Goetz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adrien_Goetz\">Adrien Goetz<\/a>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lefigaro.fr\/culture\/2013\/04\/05\/03004-20130405ARTFIG00238-picasso-le-genie-et-son-image.php\" rel=\"nofollow\"><cite>Picasso\u00a0: le g\u00e9nie et son image<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fculture%2F2013%2F04%2F05%2F03004-20130405ARTFIG00238-picasso-le-genie-et-son-image.php\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">lefigaro.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-04-05\" data-sort-value=\"2013-04-05\">5 avril 2013<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-95\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ferney2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fr\u00e9d\u00e9ric_Ferney2016\" class=\"ouvrage\">Fr\u00e9d\u00e9ric Ferney,\u00a0<cite class=\"italique\">Picasso amoureux<\/cite>, Rabelais Editions,\u00a0<time>2016<\/time>, 116\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-96\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0\u00c0 Fernande correspond l&rsquo;humanit\u00e9 h\u00e2ve et d\u00e9sesp\u00e9r\u00e9e de la fin de la p\u00e9riode bleue et les saltimbanques graciles de la p\u00e9riode rose\u00a0; \u00e0 \u00c9va, les volumes imbriqu\u00e9s et les prismes du cubisme\u00a0; \u00e0 Olga, les personnages \u00e9l\u00e9gants des ballets, les arlequins, les pierrots, les matrones g\u00e9antes\u00a0; \u00e0 Marie-Th\u00e9r\u00e8se, les courbes et les arabesques des nus au miroir, les grandes sculptures\u00a0; \u00e0 Dora,\u00a0<i>Guernica<\/i>\u00a0et les portraits de femmes \u00ab\u00a0d\u00e9mantibul\u00e9es\u00a0\u00bb semblables \u00e0 des cris de frayeur\u00a0; \u00e0 Fran\u00e7oise, les faunes et les satyres dansants de la\u00a0<i>Joie de vivre<\/i>\u00a0; \u00e0 Jacqueline, les variations des\u00a0<i>Femmes d&rsquo;Alger<\/i>\u00a0et des\u00a0<i>D\u00e9jeuners sur l&rsquo;herbe<\/i>.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0Cf.\u00a0<span id=\"Crespelle1967\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Paul_Crespelle1967\" class=\"ouvrage\">Jean-Paul Crespelle,\u00a0<cite class=\"italique\">Picasso\u00a0: les femmes, les amis, l&rsquo;\u0153uvre<\/cite>,\u00a0<a title=\"Presses de la Cit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Presses_de_la_Cit%C3%A9\">Presses de la Cit\u00e9<\/a>,\u00a0<time>1967<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a010<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-97\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Epps2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Philomena_Epps2016\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Philomena Epps, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.anothermag.com\/art-photography\/8799\/the-women-behind-the-work-picasso-and-his-muses\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">The Women Behind the Work: Picasso and His Muses<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.anothermag.com%2Fart-photography%2F8799%2Fthe-women-behind-the-work-picasso-and-his-muses\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">anothermag.com<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-06-23\" data-sort-value=\"2016-06-23\">23 juin 2016<\/time><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time>2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-98\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Borchardt-Hume2018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Achim_Borchardt-Hume2018\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Achim Borchardt-Hume, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.tate.org.uk\/tate-etc\/issue-42-spring-2018\/picasso-1932-year-of-wonders\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Picasso 1932: The Year of Wonders<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.tate.org.uk%2Ftate-etc%2Fissue-42-spring-2018%2Fpicasso-1932-year-of-wonders\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Tate<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-03-07\" data-sort-value=\"2018-03-07\">7 mars 2018<\/time><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-07-15\" data-sort-value=\"2021-07-15\">15 juillet 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-99\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Franck2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Dan_Franck2001\" class=\"ouvrage\">Dan\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Franck<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Bohemian Paris\u00a0: Picasso, Modigliani, Matisse, and the birth of modern art<\/cite>, Grove Press,\u00a0<time>2001<\/time><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-8021-1697-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-8021-1697-3\"><span class=\"nowrap\">0-8021-1697-3<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-8021-1697-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-8021-1697-0\"><span class=\"nowrap\">978-0-8021-1697-0<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-8021-3997-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-8021-3997-9\"><span class=\"nowrap\">978-0-8021-3997-9<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a><span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/47971831\" rel=\"nofollow\">47971831<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-100\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Vircondelet2018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alain_Vircondelet2018\" class=\"ouvrage\">Alain\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Vircondelet<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Guernica 1937\u00a0: roman<\/cite>,\u00a0<time>2018<\/time><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-08-135232-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-08-135232-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-08-135232-2<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-08-135232-X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-08-135232-X\"><span class=\"nowrap\">2-08-135232-X<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a><span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/1028602860\" rel=\"nofollow\">1028602860<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-101\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Chauveau2020\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sophie_Chauveau2020\" class=\"ouvrage\">Sophie\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Chauveau<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Picasso, le minotaure\u00a0: 1881-1973<\/cite>, Gallimard,\u00a0<time>2020<\/time><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-279547-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-279547-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-279547-3<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-07-279547-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-07-279547-8\"><span class=\"nowrap\">2-07-279547-8<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a><span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/1202697766\" rel=\"nofollow\">1202697766<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-102\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gilot2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fran\u00e7oise_Gilot2006\" class=\"ouvrage\">Fran\u00e7oise\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Gilot<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Vivre avec Picasso<\/cite>, 10-18,\u00a0<time>2006<\/time><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-264-04260-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-264-04260-5\"><span class=\"nowrap\">2-264-04260-5<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-264-04260-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-264-04260-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-264-04260-6<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a><span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/420895592\" rel=\"nofollow\">420895592<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-103\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Picasso2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Marina_Picasso2003\" class=\"ouvrage\">Marina\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Picasso<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Grand-p\u00e8re<\/cite>, Deno\u00ebl,\u00a0<time>2003<\/time><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-07-042752-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-07-042752-8\"><span class=\"nowrap\">2-07-042752-8<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-042752-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-042752-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-042752-9<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a><span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/56080057\" rel=\"nofollow\">56080057<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-104\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Stavrid\u00e8s1998\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Lo\u00efc_Stavrid\u00e8s1998\" class=\"ouvrage\">Lo\u00efc Stavrid\u00e8s, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lexpress.fr\/informations\/n-numero-2-picasso-l-homme-qui-croquait-ses-femmes_629646.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Picasso. L&rsquo;homme qui croquait ses femmes<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lexpress.fr%2Finformations%2Fn-numero-2-picasso-l-homme-qui-croquait-ses-femmes_629646.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">L&rsquo;Express<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1998-07-09\" data-sort-value=\"1998-07-09\">9 juillet 1998<\/time><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-07-15\" data-sort-value=\"2021-07-15\">15 juillet 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-105\"><span class=\"reference-text\">Ce podcast a obtenu trois prix lors du Paris Podcast Festival de 2021.<br \/>\n<span id=\"Le_Saux2021\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Laurence_Le_Saux2021\" class=\"ouvrage\">Laurence Le Saux, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.telerama.fr\/radio\/paris-podcast-festival-le-palmares-2021-consacre-venus-sepilait-elle-la-chatte-6992825.php\" rel=\"nofollow\"><cite>Paris Podcast Festival\u00a0: le palmar\u00e8s 2021 consacre \u201cV\u00e9nus s\u2019\u00e9pilait-elle la chatte\u00a0?\u201d<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.telerama.fr%2Fradio%2Fparis-podcast-festival-le-palmares-2021-consacre-venus-sepilait-elle-la-chatte-6992825.php\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">telerama.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-10-18\" data-sort-value=\"2021-10-18\">18 octobre 2021<\/time><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2022-01-14\" data-sort-value=\"2022-01-14\">14 janvier 2022<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-106\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.brooklynmuseum.org\/exhibitions\/its_pablo_matic_picasso_according_to_hannah_gadsby\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">It\u2019s Pablo-matic: Picasso According to Hannah Gadsby<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.brooklynmuseum.org%2Fexhibitions%2Fits_pablo_matic_picasso_according_to_hannah_gadsby\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">brooklynmuseum.org<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-06-22\" data-sort-value=\"2023-06-22\">22 juin 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Popelin-107\"><span class=\"reference-text\">Claude Popelin,\u00a0<i>La Tauromachie<\/i>, pr\u00e9face de\u00a0<a title=\"Jean Lacouture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Lacouture\">Jean Lacouture<\/a>\u00a0et Fran\u00e7ois Zumbiehl, \u00e9dition augment\u00e9e par Yves Hart\u00e9,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">Le Seuil<\/a>, Paris, 1970-1994,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0219\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-021433-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-021433-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-021433-9<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Baratay-Hardouin-108\"><span class=\"reference-text\">\u00c9ric Baratay et \u00c9lisabeth Hardouin-Fugier,\u00a0<i>La Corrida<\/i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"P.U.F.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P.U.F.\">P.U.F.<\/a>, coll. \u00ab\u00a0<a title=\"Que sais-je ?\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Que_sais-je_%3F\">Que sais-je\u00a0?<\/a>\u00a0\u00bb, Paris, 1995,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a059\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-13-046882-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-13-046882-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-13-046882-0<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-109\"><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jaume Sabart\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jaume_Sabart%C3%A9s\">Jaume Sabart\u00e9s<\/a>\u00a0et Wilhelm Boeck,\u00a0<i>Picasso<\/i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9ditions Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Flammarion\">\u00e9ditions Flammarion<\/a>, Paris, 1955,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a053 et 399.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-110\"><span class=\"reference-text\">Jaume Sabart\u00e9s et Wilhelm Boeck,\u00a0<i>Picasso<\/i>, Flammarion, Paris, 1955,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><span class=\"nowrap\">34-36<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-111\"><span class=\"reference-text\">Jaume Sabart\u00e9s et Wilhelm Boeck,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0451.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-112\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cherche-midi.com\/theme\/detail-Poemes-9782749104614.html\" rel=\"nofollow\"><i>Picasso. Po\u00e8mes<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cherche-midi.com%2Ftheme%2Fdetail-Poemes-9782749104614.html\">archive<\/a>]<\/small>, \u00e9ditions\u00a0<a title=\"Le Cherche midi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Cherche_midi\">Le Cherche midi<\/a>, Paris, 2005\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7491-0461-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7491-0461-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-7491-0461-4<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-113\"><span class=\"reference-text\">Pablo Picasso, L&rsquo;Enterrement du comte d&rsquo;Orgaz, Gallimard, 1978,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-028482-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-028482-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-028482-5<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-114\"><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0Le myst\u00e8re Picasso\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Secrets d&rsquo;histoire<\/i>,\u00a0<a title=\"France 2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France_2\">France 2<\/a>, diffus\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-04-09\" data-sort-value=\"2013-04-09\">9 avril 2013<\/time>\u00a0\u00e0 20 h 45, \u00e0 1 h 35 min 34 s.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-115\"><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0Le myst\u00e8re Picasso\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Secrets d&rsquo;histoire<\/i>,\u00a0<a title=\"France 2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France_2\">France 2<\/a>, diffus\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-04-09\" data-sort-value=\"2013-04-09\">9 avril 2013<\/time>\u00a0\u00e0 20 h 45, \u00e0 1 h 33 min 10 s.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-116\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lefigaro.fr\/placement\/2007\/11\/07\/05006-20071107ARTFIG00225-collections-les-objets-qui-rapportent.php\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Collection\u00a0: les objets qui rapportent\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fplacement%2F2007%2F11%2F07%2F05006-20071107ARTFIG00225-collections-les-objets-qui-rapportent.php\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"Le Figaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Figaro\">Le Figaro<\/a><\/i>\u00a07 novembre 2007.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-117\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sothebys.com\/fr\/auctions\/ecatalogue\/2006\/impressionist-modern-art-evening-sale-n08195\/lot.14.html\" rel=\"nofollow\">Description du lot 14<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.sothebys.com%2Ffr%2Fauctions%2Fecatalogue%2F2006%2Fimpressionist-modern-art-evening-sale-n08195%2Flot.14.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0de la vente aux ench\u00e8res du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-05-03\" data-sort-value=\"2006-05-03\">3 mai 2006<\/time>, sur le site de\u00a0<a title=\"Sotheby's\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sotheby%27s\">Sotheby&rsquo;s<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-118\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/query.nytimes.com\/gst\/fullpage.html?res=9C0CE5DC1F3CF932A2575BC0A9629C8B63&amp;scp=1&amp;sq=garcon+a+la+pipe&amp;st=nyt\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>Sale of a Picasso Lifts Sotheby&rsquo;s in Quarter<\/i><\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fquery.nytimes.com%2Fgst%2Ffullpage.html%3Fres%3D9C0CE5DC1F3CF932A2575BC0A9629C8B63%26scp%3D1%26sq%3Dgarcon%2Ba%2Bla%2Bpipe%26st%3Dnyt\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i><a title=\"The New York Times\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_New_York_Times\">The New York Times<\/a><\/i><\/span>, 11 ao\u00fbt 2004.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-119\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lefigaro.fr\/culture\/20070510.FIG000000137__new_york_en_mai_fais_ce_qu_il_te_plait.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0\u00c0 New York en mai, fais ce qu&rsquo;il te pla\u00eet\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fculture%2F20070510.FIG000000137__new_york_en_mai_fais_ce_qu_il_te_plait.html\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"Le Figaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Figaro\">Le Figaro<\/a><\/i>, 15 octobre 2007.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-120\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.liberation.fr\/culture\/0101633699-un-picasso-bat-le-record-mondial-d-encheres-106-4-millions-de-dollars\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Record mondial d&rsquo;ench\u00e8res pour un Picasso\u00a0: 106,4 millions de dollars\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.liberation.fr%2Fculture%2F0101633699-un-picasso-bat-le-record-mondial-d-encheres-106-4-millions-de-dollars\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"Lib\u00e9ration (journal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lib%C3%A9ration_(journal)\">Lib\u00e9ration<\/a><\/i>, 5 mai 2010.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-121\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2010\/05\/05\/arts\/design\/05auction.html?hp\" rel=\"nofollow\"><i>At 106,5\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"dollar\">$<\/abbr>\u00a0Million, a Picasso Sets an Auction Record<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2010%2F05%2F05%2Farts%2Fdesign%2F05auction.html%3Fhp\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"The New York Times\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_New_York_Times\">The New York Times<\/a><\/i>, 4 mai 2010.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-122\"><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/www.francetvinfo.fr\/culture\/un-picasso-vendu-179-3-millions-de-dollars-devient-la-toile-la-plus-chere-du-monde_900827.html\" rel=\"nofollow\">[1]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.francetvinfo.fr%2Fculture%2Fun-picasso-vendu-179-3-millions-de-dollars-devient-la-toile-la-plus-chere-du-monde_900827.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0Un Picasso, vendu 179,36 millions de dollars, devient la toile la plus ch\u00e8re du monde\u00a0\u00bb [archive], francetvinfo.fr, 12 mai 2015.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-123\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/culturebox.francetvinfo.fr\/arts\/peinture\/un-nouveau-tableau-de-picasso-au-musee-de-grenoble-76329\" rel=\"nofollow\"><cite>Un nouveau tableau de Picasso au mus\u00e9e de Grenoble<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fculturebox.francetvinfo.fr%2Farts%2Fpeinture%2Fun-nouveau-tableau-de-picasso-au-musee-de-grenoble-76329\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">culturebox.francetvinfo.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-12-06\" data-sort-value=\"2016-12-06\">6 d\u00e9cembre 2016<\/time><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-02-19\" data-sort-value=\"2019-02-19\">19 f\u00e9vrier 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-124\"><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2018\/02\/28\/arts\/design\/picasso-painting-sothebys-69-million.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Picasso Painting of a Lover in a Beret Brings $69.4 Million\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2018%2F02%2F28%2Farts%2Fdesign%2Fpicasso-painting-sothebys-69-million.html\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"The New York Times\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_New_York_Times\">The New York Times<\/a><\/i>, 28 f\u00e9vrier 2018.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-125\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/les-decodeurs\/article\/2015\/04\/18\/de-jules-ferry-a-pierre-perret-l-etonnant-palmares-des-noms-d-ecoles-de-colleges-et-de-lycees-en-france_4613091_4355770.html#partie1\" rel=\"nofollow\"><cite>De Jules Ferry \u00e0 Pierre Perret, l&rsquo;\u00e9tonnant palmar\u00e8s des noms d&rsquo;\u00e9coles, de coll\u00e8ges et de lyc\u00e9es en France<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fles-decodeurs%2Farticle%2F2015%2F04%2F18%2Fde-jules-ferry-a-pierre-perret-l-etonnant-palmares-des-noms-d-ecoles-de-colleges-et-de-lycees-en-france_4613091_4355770.html%23partie1\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"Lemonde.fr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lemonde.fr\">lemonde.fr<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-05-18\" data-sort-value=\"2015-05-18\">18 mai 2015<\/time><small>(consult\u00e9 en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-10\" data-sort-value=\"2017-10\">octobre 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-126\"><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.time.com\/time\/magazine\/article\/0,9171,844336,00.html\" rel=\"nofollow\"><i>Museums: Putting Pablo to the Vote<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.time.com%2Ftime%2Fmagazine%2Farticle%2F0%2C9171%2C844336%2C00.html\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Time magazine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Time_magazine\">Time magazine<\/a><\/i>, 29 d\u00e9cembre 1967.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-127\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.arte.tv\/de\/videos\/087866-000-A\/basel-picasso-und-co\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"de\">Basel, Picasso und Co. &#8211; Stadt Land Kunst<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.arte.tv%2Fde%2Fvideos%2F087866-000-A%2Fbasel-picasso-und-co%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">ARTE<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-05\" data-sort-value=\"2019-12-05\">5 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-128\"><span class=\"reference-text\">Marc Meunier-Thouret,\u00a0<i>La Peinture en po\u00e9sie<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00e9ditions Gallimard<\/a>, 1983,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a060.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-129\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gusman2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Samuel_Gusman2002\" class=\"ouvrage\">Samuel Gusman, \u00ab\u00a0<cite>Picasso, p\u00e9riode rouge de honte<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Lib\u00e9ration<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2002-10-19\" data-sort-value=\"2002-10-19\">19 octobre 2002<\/time><small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.liberation.fr\/tribune\/2002\/10\/19\/picasso-periode-rouge-de-honte_419040\/\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.liberation.fr%2Ftribune%2F2002%2F10%2F19%2Fpicasso-periode-rouge-de-honte_419040%2F\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-130\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/tvmag.lefigaro.fr\/programme-tv\/programme\/secrets-d-histoire-f50164762\" rel=\"nofollow\"><cite>Secrets d&rsquo;Histoire\u00a0: Le myst\u00e8re Picasso<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ftvmag.lefigaro.fr%2Fprogramme-tv%2Fprogramme%2Fsecrets-d-histoire-f50164762\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Le Figaro<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-12-29\" data-sort-value=\"2020-12-29\">29 d\u00e9cembre 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-131\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/inatheque.ina.fr\/doc\/TV-RADIO\/TV_4934762.001\/le-mystere-picasso\" rel=\"nofollow\"><cite>Secrets d&rsquo;Histoire &#8211; Le myst\u00e8re Picasso<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Finatheque.ina.fr%2Fdoc%2FTV-RADIO%2FTV_4934762.001%2Fle-mystere-picasso\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Inatheque<\/span><small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-12-24\" data-sort-value=\"2020-12-24\">24 d\u00e9cembre 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Annexes\">Annexes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Pablo_Picasso?uselang=fr\">Pablo Picasso<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<li class=\"wikiquote\"><a class=\"extiw\" title=\"q:Pablo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikiquote.org\/wiki\/Pablo_Picasso\">Pablo Picasso<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikiquote<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"noprint boite-grise boite-a-droite\" style=\"text-align: justify;\">\n<div><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Circle-icons-frames.svg\/60px-Circle-icons-frames.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Circle-icons-frames.svg\/120px-Circle-icons-frames.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/div>\n<div>Une\u00a0<a title=\"Aide:Cat\u00e9gorie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Cat%C3%A9gorie\">cat\u00e9gorie<\/a>\u00a0est consacr\u00e9e \u00e0 ce sujet\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Cat\u00e9gorie:Pablo Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Pablo_Picasso\">Pablo Picasso<\/a><\/i>.<\/div>\n<div>\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Catalogues_raisonn\u00e9s\">Catalogues raisonn\u00e9s<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Pierre Daix et Joan Rosselet,\u00a0<i>Le Cubisme de Picasso. Catalogue raisonn\u00e9 de l&rsquo;\u0153uvre peinte 1907-1916<\/i>, Ides et Calendes, coll. \u00ab\u00a0Catalogues raisonn\u00e9s\u00a0\u00bb, 1979 et 2000, 378 p.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8258-0094-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8258-0094-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-8258-0094-2<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><a title=\"Christian Zervos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christian_Zervos\">Christian Zervos<\/a>,\u00a0<i>Catalogue raisonn\u00e9 des \u0153uvres de Pablo Picasso<\/i>, Paris, \u00e9ditions\u00a0<a title=\"Cahiers d'art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cahiers_d%27art\">Cahiers d&rsquo;art<\/a>, 1932-1978.<\/li>\n<li>Herschel Chipp,\u00a0<i>Picasso&rsquo;s Paintings, Watercolors, Drawings and Sculpture\u00a0: A Comprehensive Illustrated Catalogue &#8211; 1885-1973<\/i>, 28 volumes, San Francisco, Alan Wofsy Fine Arts, 1995-2016.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Catalogues_de_mus\u00e9es\">Catalogues de mus\u00e9es<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><a title=\"Mus\u00e9e Picasso (Barcelone)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Picasso_(Barcelone)\">Mus\u00e9e Picasso<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>, catalogue, \u00c9ditorial Escudo de Oro\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-84-378-0925-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-84-378-0925-0\"><span class=\"nowrap\">978-84-378-0925-0<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><a title=\"G\u00e9rald Collot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9rald_Collot\">G\u00e9rald Collot<\/a>,\u00a0<i>Picasso. \u0152uvre grav\u00e9, 1904-1968<\/i>, \u00c9ditions des mus\u00e9es de Metz, 1973, 28 p.<\/li>\n<li><span class=\"lang-de\" lang=\"de\"><i>Picasso, Form und Graphik\/Sammlung Ludwig K\u00f6ln<\/i><\/span>, VG Bild Kunst, Bonn, 1996\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-930054-24-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-930054-24-4\"><span class=\"nowrap\">978-3-930054-24-4<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li>C\u00e9cile Godefroy et Virginie Perdrisot,\u00a0<i>Picasso\u00a0: Sculptures<\/i>, \u00e9ditions Somogy et mus\u00e9e Picasso de Paris\/Palais des beaux-arts de Bruxelles, 2016\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7572-1079-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7572-1079-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-7572-1079-6<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><span id=\"Collectif2019\" class=\"ouvrage\">Collectif,\u00a0<cite class=\"italique\"><a title=\"Picasso. Au c\u0153ur des t\u00e9n\u00e8bres (1939-1945)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Picasso._Au_c%C5%93ur_des_t%C3%A9n%C3%A8bres_(1939-1945)\">Picasso. Au c\u0153ur des t\u00e9n\u00e8bres (1939-1945)<\/a><\/cite>, Paris, In Fine \u00c9ditions d&rsquo;art,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-10\" data-sort-value=\"2019-10\">octobre 2019<\/time>, 320\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-902302-42-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-902302-42-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-902302-42-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Essais_et_monographies\">Essais et monographies<\/h4>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Anne Baldassari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anne_Baldassari\">Anne Baldassari<\/a>\u00a0(dir.),\u00a0<i>Picasso surr\u00e9aliste<\/i>, Paris, Flammarion, 2008.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"BernadacAndroula1998\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Marie-Laure_BernadacMichael_Androula1998\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Marie-Laure Bernadac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Laure_Bernadac\">Marie-Laure Bernadac<\/a>\u00a0et Michael Androula,\u00a0<cite class=\"italique\">Picasso. Propos sur l&rsquo;art<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00e9ditions Gallimard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Art et artistes\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1998<\/time><small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-074698-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-074698-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-074698-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"BouchetBernadac2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paule_du_BouchetMarie-Laure_Bernadac2007\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Paule du Bouchet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paule_du_Bouchet\">Paule du\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bouchet<\/span><\/a>\u00a0et Marie-Laure Bernadac,\u00a0<cite class=\"italique\">Pablo Picasso<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">\u00e9ditions Gallimard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a title=\"D\u00e9couvertes Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9couvertes_Gallimard\">D\u00e9couvertes Gallimard<\/a>\/Arts\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a04),\u00a0<time>2007<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Brassa\u00ef\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brassa%C3%AF\">Brassa\u00ef<\/a>,\u00a0<i>Conversations avec Picasso<\/i>, Paris,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gallimard\">Gallimard<\/a>, 1964, r\u00e9\u00e9d. 1997.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Pierre Cabanne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Cabanne\">Pierre Cabanne<\/a>,\u00a0<i>Le Si\u00e8cle de Picasso<\/i>, 4 tomes. Tome I\u00a0:\u00a0<i>La Naissance du cubisme<\/i>\u00a0; tome II\u00a0:\u00a0<i>L&rsquo;\u00c9poque des m\u00e9tamorphoses<\/i>\u00a0; tome III\u00a0:\u00a0<i>La Guerre<\/i>\u00a0; tome IV\u00a0:\u00a0<i>La Gloire et la Solitude<\/i>, Paris, Deno\u00ebl, 1975.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Sophie Chauveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sophie_Chauveau\">Sophie Chauveau<\/a>,\u00a0<i>Picasso, le minotaure: 1881-1973<\/i>, Gallimard, 2020.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Jean Clair\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Clair\">Jean Clair<\/a>\u00a0(dir.),\u00a0<i>Picasso. Sous le soleil de Mithra<\/i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Fondation Pierre Gianadda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fondation_Pierre_Gianadda\">Fondation Pierre Gianadda<\/a>, 2001\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-88443-065-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-88443-065-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-88443-065-4<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-88443-065-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-88443-065-2\"><span class=\"nowrap\">2-88443-065-2<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Pierre Descargues\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Descargues\">Pierre Descargues<\/a>,\u00a0<i>Picasso<\/i>, Paris, \u00c9ditions Universitaires, coll. \u00ab\u00a0T\u00e9moins du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0\u00bb, 1956.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Pierre Descargues,\u00a0<i>Picasso de Draeger<\/i>, avant-propos de Francis Ponge, avec la collaboration pour les photographies d&rsquo;Edward Quinn, \u00e9ditions\u00a0<a title=\"Draeger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Draeger\">Draeger<\/a>, 1974.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Philippe Dagen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Dagen\">Philippe Dagen<\/a>,\u00a0<i>Picasso<\/i>, Paris, Hazan, 2008.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Pierre Daix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Daix\">Pierre Daix<\/a>,\u00a0<i>Picasso<\/i>, Paris, Hachette litt\u00e9rature, 2009\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-01-279477-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-01-279477-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-01-279477-1<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Pierre Daix,\u00a0<a title=\"G\u00e9rard Gosselin (peintre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9rard_Gosselin_(peintre)\">G\u00e9rard Gosselin<\/a>\u00a0et Raymond Bachollet,\u00a0<i>Picasso et la presse &#8211; Un peintre dans l&rsquo;histoire<\/i>, Cercle d&rsquo;art, 2000.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Pierre Daix,\u00a0<i>Picasso cr\u00e9ateur. La vie intime et l&rsquo;\u0153uvre<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">\u00c9ditions du Seuil<\/a>, 1987.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Pierre Daix,\u00a0<i>La Vie de peintre de Pablo Picasso<\/i>, Paris, \u00c9ditions du Seuil, 1977.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Dominique Dupuis-Labb\u00e9,\u00a0<i>Picasso \u00e9rotique<\/i>, Gallimard, 2001\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782070760886\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782070760886\"><span class=\"nowrap\">9782070760886<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Henry Gidel,\u00a0<i>Picasso<\/i>, Flammarion, 2002.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Fran\u00e7oise Gilot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7oise_Gilot\">Fran\u00e7oise Gilot<\/a>,\u00a0<i>Vivre avec Picasso<\/i>, 1964.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Ibrahim2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"A\u00efcha_Ibrahim2004\" class=\"ouvrage\"><a title=\"A\u00efcha Ibrahim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%AFcha_Ibrahim\">A\u00efcha Ibrahim<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Miroir des formes<\/cite>, Tunis, Centre d&rsquo;\u00e9tudes et de recherches \u00e9conomiques et sociales,\u00a0<time>2004<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u00c9lisabeth Li\u00e8vre-Crosson,\u00a0<i>Du cubisme au surr\u00e9alisme<\/i>, coll. \u00ab\u00a0Les Essentiels\u00a0\u00bb\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a020, Milan, 1995\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84113-272-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84113-272-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-84113-272-0<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Laurence Madeline\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Laurence_Madeline\">Laurence Madeline<\/a>,\u00a0<i>Picasso devant la t\u00e9l\u00e9<\/i>, Dijon, Les Presses du r\u00e9el, 2013, 96 p.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84066-509-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84066-509-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-84066-509-0<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"MaillardElgar1955\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Robert_MaillardFrank_Elgar1955\" class=\"ouvrage\">Robert Maillard et Frank Elgar,\u00a0<cite class=\"italique\">Picasso, \u00e9tude de l&rsquo;\u0153uvre et \u00e9tude biographique<\/cite>, Paris, Hazan,\u00a0<time>1955<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Patrick O'Brian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrick_O%27Brian\">Patrick O&rsquo;Brian<\/a>,\u00a0<i>Pablo Ruiz Picasso<\/i>, Folio, 2001, 832 p.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07041-608-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07041-608-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-07041-608-0<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Perry1982\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jacques_Perry1982\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jacques Perry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Perry\">Jacques Perry<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Yo Picasso<\/cite>\u00a0(Autobiographie imaginaire), Monaco,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Jean-Claude Latt\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Jean-Claude_Latt%C3%A8s\">J.-C. Latt\u00e8s<\/a>,\u00a0<time>1982<\/time>, 482\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><small>(<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a><span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb40200547v.public\" rel=\"nofollow\">40200547<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0&#8211; autre \u00e9dition\u00a0: Le Bateau ivre 2015\u00a0<small>(<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a><span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb444483934.public\" rel=\"nofollow\">44448393<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Marina Picasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marina_Picasso\">Marina Picasso<\/a>,\u00a0<i>Grand-p\u00e8re<\/i>, Folio, 2003.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Cesareo Rodriguez-Aguilera,\u00a0<i>Picasso de Barcelone<\/i>, traduit de l&rsquo;espagnol par Robert Marrast, Paris, \u00e9ditions du Cercle d&rsquo;art, 1975\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7022-0103-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7022-0103-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-7022-0103-9<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"William Rubin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Rubin\">William Rubin<\/a>,\u00a0<i>Picasso et Braque. L&rsquo;invention du cubisme<\/i>, Paris, Flammarion, 1990\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-08-011401-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-08-011401-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-08-011401-3<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Jaume Sabart\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jaume_Sabart%C3%A9s\">Jaume Sabart\u00e9s<\/a>\u00a0et Wilhelm Boeck,\u00a0<i>Picasso<\/i>, Paris,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>, 1955.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Lydie Salvayre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lydie_Salvayre\">Lydie Salvayre<\/a>,\u00a0<i>Le Vif du vivant<\/i>, Cercle d&rsquo;Art, 2001.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">L\u00e9o Steinberg,\u00a0<i>Trois \u00e9tudes sur Picasso<\/i>, \u00c9ditions Carr\u00e9, coll. \u00ab\u00a0Arts et Esth\u00e9tiques\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a09, 1996\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-908393-44-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-908393-44-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-908393-44-6<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Ingo F. Walther,\u00a0<i>Picasso<\/i>,\u00a0<a title=\"Taschen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Taschen\">Taschen<\/a>, 2000\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-8228-6173-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-8228-6173-8\"><span class=\"nowrap\">978-3-8228-6173-8<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Olivier Widmaeir-Picasso,\u00a0<i>Picasso portrait intime<\/i>, Albin Michel, 2013.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Adrien Le Bihan,\u00a0<i>Le d\u00e9sir de Vel\u00e1zquez attrap\u00e9 par Picasso<\/i>, Le temps qu&rsquo;il fait, 2020\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-86853-667-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-86853-667-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-86853-667-9<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Laurent Wolf et Androula Michael\u00a0<i>(dir), Cahier Picasso,<\/i>\u00a0\u00c9ditions de\u00a0<a title=\"L'Herne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Herne\">l&rsquo;Herne<\/a>, 2014.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pablo Picasso \u00a0 Pablo Picasso en 1962. Naissance 25octobre1881 Malaga D\u00e9c\u00e8s 8avril1973\u00a0(\u00e0 91\u00a0ans) Mas Notre-Dame-de-Vie de Mougins S\u00e9pulture Ch\u00e2teau de Vauvenargues Nom de naissance Pablo, Diego, Jos\u00e9, Francisco de Paula, Juan Nepomuceno, Mar\u00eda de los Remedios, Crisp\u00edn Cipriano de la Sant\u00edsima Trinidad Ruiz y Picasso Pseudonyme Pau de G\u00f3sol Nationalit\u00e9 espagnole Activit\u00e9 Peinture,\u00a0sculpture,\u00a0dessin,\u00a0gemmail,\u00a0c\u00e9ramique,\u00a0eau-forte,\u00a0aquatinte,\u00a0lithographie,\u00a0linogravure,\u00a0\u00e9criture Formation Acad\u00e9mie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22246,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-22243","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22243"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23592,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22243\/revisions\/23592"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}