{"id":21720,"date":"2026-01-02T20:40:06","date_gmt":"2026-01-02T19:40:06","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=21720"},"modified":"2026-01-02T20:53:37","modified_gmt":"2026-01-02T19:53:37","slug":"art-nouveau","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/art-nouveau\/","title":{"rendered":"Art Nouveau"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif; font-size: 10px;\">Image mise en avant :<\/span><\/p>\n<table class=\"infobox_v2 infobox infobox--frwiki noarchive\">\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif; font-size: 10px;\">Une composition qui illustre les multiples facettes du style de l\u2019Art nouveau.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif; font-size: 10px;\">P\u00e9riode<\/span><\/th>\n<td><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif; font-size: 10px;\">1880-1910<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif; font-size: 10px;\">Avec des \u00e9chos jusqu&rsquo;au d\u00e9but des ann\u00e9es 1920<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#:~:text=L'Art%20nouveau%20est%20un,en%20avant%20les%20motifs%20floraux.&amp;text=Une%20composition%20qui%20illustre%20les,style%20de%20l'Art%20nouveau.\">Art Nouveau<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-21727 aligncenter\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Art_Nouveau_composition-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Art_Nouveau_composition-225x300.jpg 225w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Art_Nouveau_composition.jpg 330w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif; font-size: 10px;\">Une composition qui illustre les multiples facettes du style de l\u2019Art nouveau.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019<b>Art nouveau<\/b>\u00a0est un\u00a0<a title=\"Mouvement artistique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvement_artistique\">mouvement artistique<\/a>\u00a0de la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et du d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle qui s&rsquo;appuie sur l&rsquo;<a title=\"Esth\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esth%C3%A9tique\">esth\u00e9tique<\/a>\u00a0des\u00a0<a title=\"Courbe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Courbe\">lignes courbes<\/a>. Il met en avant les motifs floraux.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00e9 en r\u00e9action contre les d\u00e9rives de l&rsquo;<a title=\"Industrialisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Industrialisation\">industrialisation<\/a>\u00a0et la reproduction des anciens styles, c&rsquo;est un mouvement soudain et rapide qui conna\u00eet un d\u00e9veloppement international. Le mouvement a connu des d\u00e9nominations diverses selon les r\u00e9gions\u00a0: Tiffany (d&rsquo;apr\u00e8s\u00a0<a title=\"Louis Comfort Tiffany\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Comfort_Tiffany\">Louis Comfort Tiffany<\/a>) aux\u00a0<a title=\"\u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats-Unis\">\u00c9tats-Unis<\/a>,\u00a0<a title=\"Jugendstil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jugendstil\">Jugendstil<\/a><sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ou Art nouveau en Allemagne,\u00a0<a title=\"S\u00e9cession viennoise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_viennoise\">Sezessionstil<\/a>\u00a0en Autriche, Art nouveau ou\u00a0<a title=\"Nieuwe Kunst\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nieuwe_Kunst\">Nieuwe Kunst<\/a>\u00a0aux Pays-Bas,\u00a0<a title=\"Art nouveau en Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_Italie\">Art nouveau ou Stile Liberty<\/a>\u00a0en Italie<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, Art nouveau ou\u00a0<a title=\"Modernisme catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme_catalan\">Modernismo<\/a>\u00a0en Espagne (pour le second terme, plus sp\u00e9cifiquement en Catalogne),\u00a0<a title=\"Style sapin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Style_sapin\">style sapin<\/a>\u00a0en Suisse,\u00a0<a title=\"Architecture Art nouveau en Russie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_Art_nouveau_en_Russie\">Modern<\/a>\u00a0en Russie. Le terme fran\u00e7ais \u00ab\u00a0Art nouveau\u00a0\u00bb s\u2019est impos\u00e9 notamment dans le monde anglo-saxon et hispanique, en m\u00eame temps que la France, en lien avec la vague d\u2019<a title=\"Anglomanie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anglomanie\">anglomanie<\/a>\u00a0qu\u2019elle connaissait alors, a bri\u00e8vement utilis\u00e9 le terme\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Modern Style<\/span><\/i><sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-storck_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-storck-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si l\u2019Art nouveau comporte des nuances selon les pays, il se caract\u00e9rise par l&rsquo;inventivit\u00e9, la pr\u00e9sence de rythmes, de couleurs et d\u2019ornementations inspir\u00e9s de la faune et de la flore. C&rsquo;est aussi un\u00a0<a title=\"\u0152uvre d'art totale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C5%92uvre_d%27art_totale\">art total<\/a>\u00a0: il occupe tout l&rsquo;espace disponible, y compris celui du quotidien, dans l&rsquo;intention de favoriser l\u2019\u00e9panouissement de l&rsquo;homme moderne \u00e0 l&rsquo;aube du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. En France, l&rsquo;Art nouveau \u00e9tait appel\u00e9 avec humour \u00ab\u00a0style nouille\u00a0\u00bb, par ses d\u00e9tracteurs comme par l&rsquo;homme de la rue, en raison de ses formes caract\u00e9ristiques en\u00a0<a title=\"Arabesque (beaux-arts)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabesque_(beaux-arts)\">arabesques<\/a>, ou encore \u00ab\u00a0style Guimard\u00a0\u00bb, en lien avec les\u00a0<a title=\"Entr\u00e9e de m\u00e9tro Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Entr%C3%A9e_de_m%C3%A9tro_Guimard\">entr\u00e9es<\/a>\u00a0des\u00a0<a title=\"Station de m\u00e9tro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Station_de_m%C3%A9tro\">stations<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"M\u00e9tro de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9tro_de_Paris\">m\u00e9tro de Paris<\/a>\u00a0r\u00e9alis\u00e9es en 1900 par\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On peut consid\u00e9rer que le mouvement Art nouveau, apparu au d\u00e9but des ann\u00e9es 1890, atteint son apog\u00e9e en 1905<sup id=\"cite_ref-Thiebaut_5-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Thiebaut-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Quelques ann\u00e9es avant la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Premi\u00e8re Guerre mondiale<\/a>, ce mouvement \u00e9volue vers un style plus g\u00e9om\u00e9trique, caract\u00e9ristique du mouvement artistique dominant des ann\u00e9es 1910 jusqu&rsquo;aux ann\u00e9es 1940\u00a0: l&rsquo;<a title=\"Art d\u00e9co\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_d%C3%A9co\">Art d\u00e9co<\/a><sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-6\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Pr\u00e9curseurs_au_XIXe_si\u00e8cle\"><span id=\"Pr.C3.A9curseurs_au_XIXe_si.C3.A8cle\"><\/span>Pr\u00e9curseurs au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, \u00e0 l&rsquo;innovation, l\u2019<a title=\"Art acad\u00e9mique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_acad%C3%A9mique\">Art acad\u00e9mique<\/a>\u00a0privil\u00e9gie l&rsquo;imitation de la tradition picturale et sculpturale europ\u00e9enne depuis la Renaissance ainsi que les mod\u00e8les gr\u00e9co-romains. Naissent alors tout au long du si\u00e8cle des r\u00e9flexions sur la cr\u00e9ation d&rsquo;un art \u00ab\u00a0moderne\u00a0\u00bb plus en phase avec la soci\u00e9t\u00e9 contemporaine. L&rsquo;apparition d\u2019un \u00ab\u00a0art nouveau\u00a0\u00bb s&rsquo;inscrit dans cette volont\u00e9 de renouvellement de l&rsquo;art et de l&rsquo;\u00e9mancipation des mod\u00e8les anciens<sup id=\"cite_ref-Loyer_7-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loyer-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. On observe ainsi au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle des pr\u00e9curseurs de l&rsquo;Art nouveau.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Haeckel_Cyrtoidea.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ce\/Haeckel_Cyrtoidea.jpg\/250px-Haeckel_Cyrtoidea.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ce\/Haeckel_Cyrtoidea.jpg\/330px-Haeckel_Cyrtoidea.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ce\/Haeckel_Cyrtoidea.jpg\/500px-Haeckel_Cyrtoidea.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"269\" data-file-width=\"2309\" data-file-height=\"3271\" \/><\/a><figcaption>Les planches dessin\u00e9es par\u00a0<a title=\"Ernst Haeckel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ernst_Haeckel\">Ernst Haeckel<\/a>, comme ces\u00a0<a title=\"Radiolaria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Radiolaria\">radiolaires<\/a>, seront source d&rsquo;inspiration pour les artistes de l&rsquo;Art nouveau.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Ernst Haeckel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ernst_Haeckel\">Ernst Haeckel<\/a>, avec la publication de nombreux livres scientifiques richement illustr\u00e9s sur la faune et la flore, est consid\u00e9r\u00e9 comme une des sources d&rsquo;inspiration de ce mouvement artistique. Son travail a par exemple inspir\u00e9 les grands lustres en forme de m\u00e9duse de\u00a0<a title=\"Constant Roux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constant_Roux\">Constant Roux<\/a>, pour le\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e oc\u00e9anographique de Monaco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_oc%C3%A9anographique_de_Monaco\">mus\u00e9e oc\u00e9anographique de Monaco<\/a>\u00a0ou encore la porte monumentale de l&rsquo;architecte fran\u00e7ais\u00a0<a title=\"Ren\u00e9 Binet (architecte)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Binet_(architecte)\">Ren\u00e9 Binet<\/a>, \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Exposition universelle de 1900\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_universelle_de_1900\">Exposition universelle de 1900<\/a>. Les artistes de l\u2019Art nouveau feront souvent r\u00e9f\u00e9rence \u00e0 son \u0153uvre qui, pour Haeckel, ne visait que la reproduction du r\u00e9el<sup id=\"cite_ref-Othoniel_8-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Othoniel-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Viollet-le-DucConcertHallEntretiens.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/Viollet-le-DucConcertHallEntretiens.jpg\/250px-Viollet-le-DucConcertHallEntretiens.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/Viollet-le-DucConcertHallEntretiens.jpg\/330px-Viollet-le-DucConcertHallEntretiens.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/Viollet-le-DucConcertHallEntretiens.jpg\/450px-Viollet-le-DucConcertHallEntretiens.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"293\" data-file-width=\"450\" data-file-height=\"693\" \/><\/a><figcaption>Viollet-le-Duc, gravure issue des\u00a0<i>Entretiens sur l&rsquo;architecture<\/i>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Eug\u00e8ne Viollet-le-Duc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Viollet-le-Duc\">Eug\u00e8ne Viollet-le-Duc<\/a>\u00a0est aussi un pr\u00e9curseur important de l&rsquo;Art nouveau<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En effet, l&rsquo;architecte combattait le classicisme antique qui monopolisait l\u2019enseignement des\u00a0<a title=\"Beaux-arts (disciplines)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beaux-arts_(disciplines)\">beaux-arts<\/a>\u00a0\u00e0 Paris. \u00c0 l\u2019instar de l&rsquo;<a title=\"Art gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_gothique\">art gothique<\/a>\u00a0qu\u2019il \u00e9tudiait pendant ses restaurations, il milite pour que \u00ab\u00a0la logique de la nature soit le mod\u00e8le \u00e0 suivre\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0en architecture. Il appelle \u00e0 l\u2019unit\u00e9 des arts ainsi qu&rsquo;\u00e0 l\u2019abolition de la distinction entre art \u00ab\u00a0pur\u00a0\u00bb (ou architecture) et art \u00ab\u00a0d\u00e9coratif\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-Rossella_Froissart-Pezone2005Rossella_Froissart-Pezone2005_13-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Rossella_Froissart-Pezone2005Rossella_Froissart-Pezone2005-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De 1863 \u00e0 1872, Viollet-le-Duc \u00e9crit les\u00a0<i>Entretiens sur l\u2019architecture<\/i>, un r\u00e9sum\u00e9 de ses th\u00e9ories qu&rsquo;il a voulu enseigner aux\u00a0<a title=\"Beaux-Arts de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beaux-Arts_de_Paris\">Beaux-Arts de Paris<\/a>. Ces\u00a0<i>Entretiens<\/i>,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0consid\u00e9r\u00e9s comme fondateurs de l&rsquo;architecture moderne, seront presque une bible pour des architectes tels que\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>,\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>,\u00a0<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Antoni Gaud\u00ed<\/a>\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les milliers de dessins, notamment naturalistes, qui illustrent les ouvrages de Viollet-le-Duc seront aussi une source d\u2019inspiration pour la future g\u00e9n\u00e9ration de jeunes architectes partout en Europe\u00a0: \u00ab\u00a0Nous avons tous copi\u00e9 les mod\u00e8les de Viollet-le-Duc, m\u00eame si neuf acheteurs sur dix de ses livres ne lisaient pas le fran\u00e7ais<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Pr\u00e9mices_dans_les_diff\u00e9rents_pays_europ\u00e9ens\"><span id=\"Pr.C3.A9mices_dans_les_diff.C3.A9rents_pays_europ.C3.A9ens\"><\/span>Pr\u00e9mices dans les diff\u00e9rents pays europ\u00e9ens<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Royaume-Uni\">Royaume-Uni<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container metadata bandeau-article bandeau-niveau-modere\" style=\"text-align: justify;\">\n<figure class=\"mw-halign-right noviewer\"><a title=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/20px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/40px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" width=\"12\" height=\"12\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/figure>\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2017-fr.wp-orange-source.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/60px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/120px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">\n<p><strong class=\"bandeau-titre\">Les informations figurant dans cet article ou cette section doivent \u00eatre reli\u00e9es aux sources mentionn\u00e9es dans les sections \u00ab\u00a0Bibliographie\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0Sources\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0Liens externes\u00a0\u00bb<\/strong>\u00a0<small>(<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-08\" data-sort-value=\"2008-08\">ao\u00fbt 2008<\/time>).<\/small><\/p>\n<div class=\"nomobile\">Vous pouvez am\u00e9liorer la\u00a0<a title=\"Wikip\u00e9dia:V\u00e9rifiabilit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:V%C3%A9rifiabilit%C3%A9\">v\u00e9rifiabilit\u00e9<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Mod\u00e8le:Sources \u00e0 lier\/Explication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\/Explication\">associant ces informations \u00e0 des r\u00e9f\u00e9rences<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;aide d&rsquo;<a title=\"Aide:Note\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Note\">appels de notes<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Beguiling_of_Merlin.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Beguiling_of_Merlin.jpg\/250px-Beguiling_of_Merlin.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Beguiling_of_Merlin.jpg\/330px-Beguiling_of_Merlin.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Beguiling_of_Merlin.jpg\/500px-Beguiling_of_Merlin.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"298\" data-file-width=\"1721\" data-file-height=\"3019\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Edward Burne-Jones\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edward_Burne-Jones\">Edward Burne-Jones<\/a>,\u00a0<i><a title=\"L'Enchantement de Merlin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Enchantement_de_Merlin\">L&rsquo;Enchantement de Merlin<\/a><\/i>\u00a0(1874),\u00a0<a title=\"Liverpool\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liverpool\">Liverpool<\/a>,\u00a0<a title=\"Lady Lever Art Gallery\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lady_Lever_Art_Gallery\">Lady Lever Art Gallery<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les pr\u00e9mices de cet art sont perceptibles dans la dimension onirique de l&rsquo;\u0153uvre des peintres\u00a0<a title=\"Peinture romantique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_romantique#1780-1820_ou_pr%C3%A9romantisme\">pr\u00e9romantiques<\/a>. Le style d&rsquo;<a title=\"Augustus Pugin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Augustus_Pugin\">Augustus Pugin<\/a>\u00a0(Angleterre, 1812-1852), class\u00e9 parmi les artistes de\u00a0<a title=\"Style n\u00e9ogothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Style_n%C3%A9ogothique\">style n\u00e9ogothique<\/a>, pr\u00e9figure l\u2019extraordinaire saturation d\u00e9corative de l\u2019Art nouveau, la libert\u00e9 des formes, la puissance de la couleur, la lutte entre\u00a0<a title=\"Architecture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture\">architecture<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"D\u00e9cor\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9cor\">d\u00e9cor<\/a>, qui est l\u2019un des grands combats artistiques de la seconde moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-Loyer_7-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loyer-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Par ailleurs, le\u00a0<a title=\"Pr\u00e9rapha\u00e9lisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9rapha%C3%A9lisme\">pr\u00e9rapha\u00e9lisme<\/a>\u00a0s&rsquo;\u00e9veille d\u00e8s 1850 aux courbes et aux couleurs, inspir\u00e9es des ma\u00eetres italiens du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle ou de la\u00a0<a title=\"Renaissance florentine dans les arts figuratifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_florentine_dans_les_arts_figuratifs\">Renaissance florentine<\/a>\u00a0(<a title=\"Sandro Botticelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sandro_Botticelli\">Botticelli<\/a>) en r\u00e9action \u00e0 la\u00a0<a title=\"R\u00e9volution industrielle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9volution_industrielle\">r\u00e9volution industrielle<\/a><sup id=\"cite_ref-AMT_16-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-AMT-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les fondements th\u00e9oriques du mouvement\u00a0<a title=\"Arts and Crafts Movement\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arts_and_Crafts_Movement\">Arts &amp; Crafts<\/a>, ainsi que les th\u00e8ses de\u00a0<a title=\"William Morris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Morris\">William Morris<\/a>, de\u00a0<a title=\"John Ruskin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Ruskin\">John Ruskin<\/a>\u00a0(lequel influence\u00a0<a title=\"Arthur Heygate Mackmurdo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arthur_Heygate_Mackmurdo\">Arthur Heygate Mackmurdo<\/a>) ou de\u00a0<a title=\"Charles Rennie Mackintosh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Rennie_Mackintosh\">Charles Rennie Mackintosh<\/a>, architecte du nouveau b\u00e2timent de la\u00a0<a title=\"Glasgow School of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Glasgow_School_of_Art\">Glasgow School of Art<\/a>\u00a0con\u00e7u de 1897 \u00e0 1909, d\u00e9finissent un nouvel art d\u00e9coratif au Royaume-Uni. Ces th\u00e9ories se positionnent contre les\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0d\u00e9rives de l&rsquo;industrialisation\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0et de\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0l&rsquo;ass\u00e8chement cr\u00e9atif\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0qu&rsquo;elle entra\u00eene et pr\u00f4nent un retour \u00e0 l&rsquo;esprit des\u00a0<a title=\"Guilde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guilde\">guildes<\/a>\u00a0m\u00e9di\u00e9vales, \u00e0 l&rsquo;\u00e9tude du motif naturel<sup id=\"cite_ref-AMT_16-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-AMT-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, \u00e0 l&#8217;emploi de formes \u00e9pur\u00e9es. Pour ces th\u00e9oriciens une r\u00e9g\u00e9n\u00e9ration de la soci\u00e9t\u00e9 ne peut advenir sans la v\u00e9rit\u00e9 des formes qui l&rsquo;entourent et dont elle use.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mais l&rsquo;h\u00e9ritage Arts and Crafts sera reni\u00e9 par la g\u00e9n\u00e9ration des artistes avant-gardistes qui pr\u00f4nent un art int\u00e9gr\u00e9 \u00e0 l&rsquo;industrie. Dans le mouvement Arts and Crafts, l\u2019influence de\u00a0<a title=\"John Ruskin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Ruskin\">Ruskin<\/a>\u00a0est supplant\u00e9e d\u00e8s les ann\u00e9es 1860 et 1870 par celle de Viollet-le-Duc. Si l&rsquo;architecte Arts and Crafts\u00a0<a title=\"Charles Locke Eastlake\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Locke_Eastlake\">Charles Eastlake<\/a>\u00a0admire son professeur, il est explicitement plus enthousiaste \u00e0 l&rsquo;\u00e9gard de Viollet-le-Duc<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"clear\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Espagne\">Espagne<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Palau_G%C3%BCell_17-05-2009_12-26-16.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Palau_G%C3%BCell_17-05-2009_12-26-16.JPG\/250px-Palau_G%C3%BCell_17-05-2009_12-26-16.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Palau_G%C3%BCell_17-05-2009_12-26-16.JPG\/330px-Palau_G%C3%BCell_17-05-2009_12-26-16.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Palau_G%C3%BCell_17-05-2009_12-26-16.JPG\/500px-Palau_G%C3%BCell_17-05-2009_12-26-16.JPG 2x\" width=\"190\" height=\"284\" data-file-width=\"2592\" data-file-height=\"3872\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Palais G\u00fcell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_G%C3%BCell\">Palais G\u00fcell<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Antoni Gaud\u00ed<\/a>,\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>, 1886-1890.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Espagne, et notamment en\u00a0<a title=\"Catalogne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catalogne\">Catalogne<\/a>, le mouvement que l&rsquo;on appelle \u00ab\u00a0<a title=\"Modernisme catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme_catalan\">modernisme catalan<\/a>\u00a0\u00bb s&rsquo;\u00e9labore durant les ann\u00e9es 1870. Les artistes de ce mouvement sont \u00e0 la recherche de nouvelles expressions formelles et ont la volont\u00e9 de se situer dans une modernit\u00e9 d\u2019envergure europ\u00e9enne. Il s&rsquo;agit pour l\u2019\u00e9crivain\u00a0<a title=\"Joan Fuster\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joan_Fuster\">Joan Fuster<\/a>\u00a0de transformer\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0une culture r\u00e9gionale traditionaliste en une culture nationale moderne\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les pr\u00e9mices de l&rsquo;Art nouveau se retrouvent d\u00e8s 1871 dans les cours de la nouvelle\u00a0<a title=\"\u00c9cole technique sup\u00e9rieure d'architecture de Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_technique_sup%C3%A9rieure_d%27architecture_de_Barcelone\">\u00c9cole provinciale d&rsquo;architecture de Barcelone<\/a>, alors dirig\u00e9e par\u00a0<a title=\"Elies Rogent\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Elies_Rogent\">Elies Rogent<\/a>\u00a0(1821-1897).\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Admirateur et ex\u00e9g\u00e8te des th\u00e9ories de Viollet-le-Duc, il obligera ses \u00e9l\u00e8ves \u00e0 le lire\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:\u00a0<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Gaudi<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Lluis Montaner (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Lluis_Montaner&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Lluis Montaner<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Josep Puig i Cadafalch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josep_Puig_i_Cadafalch\">Puig i Cadafalch<\/a>, futures figures embl\u00e9matiques du modernisme catalan.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Pour Gaudi lui-m\u00eame, l\u2019\u0153uvre de Viollet-le-Duc a \u00e9t\u00e9 presque l\u2019unique instrument de la th\u00e9orie de l\u2019architecture\u2026 c\u2019\u00e9tait sa bible architectonique\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On consid\u00e8re g\u00e9n\u00e9ralement qu&rsquo;en Catalogne, le mouvement de l&rsquo;<a title=\"Modernisme catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme_catalan\">Art nouveau<\/a>\u00a0commence en 1888, lors de la premi\u00e8re\u00a0<a title=\"Exposition universelle de Barcelone de 1888\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_universelle_de_Barcelone_de_1888\">exposition universelle de Barcelone<\/a>, \u00e0 l&rsquo;occasion de laquelle un grand nombre d&rsquo;\u00e9difices modernistes sont construits. De cet \u00e9v\u00e8nement subsistent l&rsquo;<a title=\"Arc de triomphe (Barcelone)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arc_de_triomphe_(Barcelone)\">arc de triomphe de Barcelone<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Ch\u00e2teau des Trois Dragons\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_des_Trois_Dragons\">ch\u00e2teau des trois dragons<\/a><sup id=\"cite_ref-arquitectura_21-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-arquitectura-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les architectes modernistes Catalans conservent une fid\u00e9lit\u00e9 extraordinaire \u00e0 Viollet-le-Duc\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ce mouvement pr\u00e9sente des similitudes conceptuelles et stylistiques avec diverses variantes de l\u2019Art nouveau qui se d\u00e9veloppent en Europe \u00e0 la m\u00eame \u00e9poque. Il se singularise toutefois par plusieurs aspects comme son d\u00e9veloppement dans la continuit\u00e9 de la\u00a0<a title=\"Renaixen\u00e7a\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaixen%C3%A7a\">renaissance catalane<\/a>\u00a0(1833-1880) ainsi que le pressant besoin d\u2019\u00e9volution et de r\u00e9novation politique et sociale. De plus, la naissance du mouvement se fait dans un contexte d&rsquo;accroissement de la plupart des villes de Catalogne \u00e0 un rythme effr\u00e9n\u00e9 inconnu depuis la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Renaissance espagnole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_espagnole\">Renaissance<\/a>\u00a0: Girone, Tarragone, Reus, Sabadell, Terrassa, Mataro et surtout\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>. Cette derni\u00e8re, avec le\u00a0<a title=\"Plan Cerd\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plan_Cerd%C3%A0\">plan Cerd\u00e0<\/a>\u00a0lanc\u00e9 en 1859, offrait\u00a0<span title=\"11\u00a0000\u00a0000 m\u00b2 ou 11 km\u00b2\">1\u00a0100<\/span>\u00a0hectares de terrains nus \u00e0 l&rsquo;imagination des architectes<sup id=\"cite_ref-arquitectura_21-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-arquitectura-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;Art nouveau espagnol cherchait \u00e0 cr\u00e9er un art national alors que d&rsquo;autres pays d\u2019Europe cherchaient \u00e0 d\u00e9passer leurs fronti\u00e8res<sup id=\"cite_ref-Petit2003_23-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Petit2003-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. D\u00e8s 1886,\u00a0<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Antoni Gaud\u00ed<\/a>\u00a0est le principal repr\u00e9sentant des nouvelles tendances de ce mouvement, avec notamment le\u00a0<a title=\"Palais G\u00fcell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_G%C3%BCell\">Palais G\u00fcell<\/a>\u00a0(1886-1890) orn\u00e9 de ferronneries et pinacles ouvrag\u00e9s, qui succ\u00e8de \u00e0 sa p\u00e9riode orientalisante initi\u00e9e en 1883 (<a title=\"El Capricho (Gaud\u00ed)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/El_Capricho_(Gaud%C3%AD)\">El Capricho<\/a>,\u00a0<a title=\"Casa Vicens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Casa_Vicens\">Casa Vicens<\/a>) et pr\u00e9c\u00e8de le\u00a0<a title=\"Coll\u00e8ge Sainte-Th\u00e9r\u00e8se\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coll%C3%A8ge_Sainte-Th%C3%A9r%C3%A8se\">Coll\u00e8ge Sainte-Th\u00e9r\u00e8se<\/a>\u00a0de Barcelone (1888-1889) aux accents d\u00e9j\u00e0 modernes, puis le plein \u00e9panouissement de sa p\u00e9riode naturaliste \u00e0 la fin du si\u00e8cle.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Belgique_et_France\">Belgique et France<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:LibreEsthetique1896.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d3\/LibreEsthetique1896.jpg\/250px-LibreEsthetique1896.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d3\/LibreEsthetique1896.jpg\/330px-LibreEsthetique1896.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/d\/d3\/LibreEsthetique1896.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"256\" data-file-width=\"371\" data-file-height=\"500\" \/><\/a><figcaption>Affiche de l&rsquo;exposition de 1896 de la Libre esth\u00e9tique par\u00a0<a title=\"Th\u00e9o Van Rysselberghe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9o_Van_Rysselberghe\">Th\u00e9o Van Rysselberghe<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">France<\/a>, le propos se veut plus rationnel, moins tourn\u00e9 vers le pass\u00e9 et moins ferm\u00e9 aux mat\u00e9riaux nouveaux. Dans ses \u00e9crits th\u00e9oriques, marqu\u00e9s par le\u00a0<a title=\"Rationalisme (architecture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rationalisme_(architecture)\">rationalisme<\/a>\u00a0(<i>Entretiens sur l&rsquo;architecture<\/i>, 1863-1872<sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-24\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>), Eug\u00e8ne Viollet-le-Duc ne rejette pas le mat\u00e9riau moderne (le\u00a0<a title=\"Fer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fer\">fer<\/a>\u00a0notamment) et veut au contraire lui donner une fonction ornementale et esth\u00e9tique, \u00e0 la mani\u00e8re des structures\u00a0<a title=\"Architecture gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_gothique\">gothiques<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge\">Moyen \u00c2ge<\/a>. Paradoxalement, alors que Viollet-le-Duc est connu comme le chef de file fran\u00e7ais du mouvement\u00a0<a title=\"Style n\u00e9ogothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Style_n%C3%A9ogothique\">n\u00e9ogothique<\/a>, c\u2019est son enseignement qui pr\u00e9figure le mieux la p\u00e9n\u00e9tration de l\u2019Art nouveau en France, notamment le mouvement\u00a0<i><a title=\"L'Art dans Tout\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Art_dans_Tout\">L&rsquo;Art dans Tout<\/a><\/i>\u00a0n\u00e9 vers 1896 auquel appartient\u00a0<a title=\"Henri Sauvage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Sauvage\">Henri Sauvage<\/a>, lequel avait \u00e9t\u00e9\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0nourri aux \u00e9crits de Viollet-le-Duc\u00a0\u00bb<\/span>. En ce qui concerne Hector Guimard, il \u00e9tait\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0profond\u00e9ment un adepte de Viollet-le-Duc dans l\u2019utilisation de la nature pour la d\u00e9coration\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et il utilisera directement des dessins de Viollet-le-Duc pour certaines de ses \u0153uvres comme ses \u00e9dicules du\u00a0<a title=\"M\u00e9tro de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9tro_de_Paris\">m\u00e9tro de Paris<\/a>\u00a0ou l&rsquo;\u00c9cole du Sacr\u00e9 C\u0153ur \u00e0 Paris.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Par ailleurs, certaines des \u0153uvres d\u00e9coratives de Viollet-le-Duc, comme ses fresques de\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale Notre-Dame de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_Notre-Dame_de_Paris\">Notre-Dame de Paris<\/a>\u00a0ou celles du\u00a0<a title=\"Ch\u00e2teau de Roquetaillade\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_de_Roquetaillade\">ch\u00e2teau de Roquetaillade<\/a>, sont de parfaits exemples du lien de filiation entre le mouvement n\u00e9ogothique et l&rsquo;Art nouveau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avant de se r\u00e9pandre en France, les principes formels d&rsquo;une architecture sp\u00e9cifiquement d\u00e9nomm\u00e9e \u00ab\u00a0Art nouveau\u00a0\u00bb sont d\u00e9finis \u00e0\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>\u00a0\u00e0 partir de 1892 avec\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>,\u00a0<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Henry Van de Velde<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Paul Hankar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Hankar\">Paul Hankar<\/a>, tous trois disciples de Viollet-le-Duc\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Victor Horta et Paul Hankar \u00e9taient profond\u00e9ment inspir\u00e9s par les \u00e9crits de Viollet-le-Duc<span class=\"need_ref\" title=\"Un compl\u00e9ment est n\u00e9cessaire pour cette r\u00e9f\u00e9rence.\"><sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-26\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence incompl\u00e8te\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_incompl%C3%A8te\">[r\u00e9f.\u00a0incompl\u00e8te]<\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;influence consid\u00e9rable de Viollet-le-Duc s&rsquo;\u00e9tend aux architectures les plus divergentes telles que celles d&rsquo;un Henry van de Velde\u2026 Ses \u00e9crits s&rsquo;av\u00e8rent tr\u00e8s marqu\u00e9s par les id\u00e9es du ma\u00eetre fran\u00e7ais<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-27\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 Bruxelles, il existe un milieu d&rsquo;avant-garde \u00e0 la recherche de nouveaut\u00e9 capable de faire pi\u00e8ce \u00e0 l&rsquo;historicisme triomphant. Un ensemble de m\u00e9c\u00e8nes et d&rsquo;artistes connu sous le nom de\u00a0<i><a title=\"Groupe des XX\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_des_XX\">Groupe des XX<\/a><\/i>\u00a0qui\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0r\u00e9pondait aux th\u00e9ories de Viollet-le-Duc\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-28\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>27<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0organise \u00e0 partir de 1884 des expositions regroupant des artistes refus\u00e9s par les salons officiels. Ce groupe est peut-\u00eatre le premier \u00e0 int\u00e9grer au sein d&rsquo;une exposition de peinture et de sculpture des objets d&rsquo;<a title=\"Arts d\u00e9coratifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arts_d%C3%A9coratifs\">art d\u00e9coratif<\/a>. Ce mouvement est tr\u00e8s influenc\u00e9 par des penseurs et artistes anglais, tels que\u00a0<a title=\"William Morris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Morris\">William Morris<\/a>,\u00a0<a title=\"James Abbott McNeill Whistler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/James_Abbott_McNeill_Whistler\">James Abbott McNeill Whistler<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Aubrey Beardsley\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aubrey_Beardsley\">Aubrey Beardsley<\/a>\u00a0ainsi que par l&rsquo;art japonais. Il poursuit la m\u00eame activit\u00e9 apr\u00e8s 1894 sous le nom de\u00a0<i><a title=\"La Libre Esth\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Libre_Esth%C3%A9tique\">La Libre Esth\u00e9tique<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-Duncan200021-22_29-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200021-22-29\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>28<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"\u00c9volutions_du_mouvement\"><span id=\".C3.89volutions_du_mouvement\"><\/span>\u00c9volutions du mouvement<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Chronologie de l'Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chronologie_de_l%27Art_nouveau\">Chronologie de l&rsquo;Art nouveau<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mouvement identifi\u00e9 en tant que tel est divis\u00e9 en trois p\u00e9riodes, notamment par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Paul Greenhalgh (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Paul_Greenhalgh&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Paul Greenhalgh<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Paul Greenhalgh\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Greenhalgh\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Paul Greenhalgh\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>, historien de l&rsquo;art britannique\u00a0: une p\u00e9riode d&rsquo;apparition au grand public, tr\u00e8s courte, entre 1893 et 1895\u00a0; une p\u00e9riode pendant laquelle le mouvement s&rsquo;\u00e9tend rapidement et prend place dans tous les milieux culturels, entre 1895 et 1900 et, enfin, un moment o\u00f9 le mouvement se stabilise, commence \u00e0 faire des bilans sur lui-m\u00eame et essuie de s\u00e9v\u00e8res critiques, avant de s&rsquo;effacer durant la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Premi\u00e8re Guerre mondiale<\/a><sup id=\"cite_ref-Greenhalgh20009-16_30-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh20009-16-30\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"D\u00e9buts_de_l'Art_nouveau_(1890-1895)\"><span id=\"D.C3.A9buts_de_l.27Art_nouveau_.281890-1895.29\"><\/span>D\u00e9buts de l&rsquo;Art nouveau (1890-1895)<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Secession_Detail_3.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Secession_Detail_3.jpg\/250px-Secession_Detail_3.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Secession_Detail_3.jpg\/330px-Secession_Detail_3.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Secession_Detail_3.jpg\/500px-Secession_Detail_3.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"143\" data-file-width=\"4608\" data-file-height=\"3456\" \/><\/a><figcaption>D\u00e9tail du frontispice du\u00a0<a title=\"Palais de la S\u00e9cession\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_de_la_S%C3%A9cession\">palais de la S\u00e9cession<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Vienne (Autriche)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vienne_(Autriche)\">Vienne<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0\u00c0 chaque \u00e9poque son art, \u00e0 chaque art sa libert\u00e9\u00a0!\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0Devise de la\u00a0<a title=\"S\u00e9cession viennoise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_viennoise\">S\u00e9cession viennoise<\/a>\u00a0inscrite sur le\u00a0<a title=\"Palais de la S\u00e9cession\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_de_la_S%C3%A9cession\">palais de la S\u00e9cession<\/a>\u00a0\u00e0 Vienne, 1897.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mouvement en tant que tel na\u00eet et se d\u00e9veloppe dans toute l&rsquo;Europe entre 1890 et 1895 avec une tr\u00e8s grande rapidit\u00e9. Il est ainsi tr\u00e8s d\u00e9licat d&rsquo;identifier des initiateurs pr\u00e9cis. Le fait que de tr\u00e8s nombreuses disciplines s&#8217;emparent de ce nouveau catalogue de formes donne tr\u00e8s rapidement l&rsquo;impression aux contemporains qu&rsquo;ils assistent \u00e0 l&rsquo;\u00e9mergence d&rsquo;un mouvement artistique \u00e0 part enti\u00e8re englobant tous les aspects de la vie<sup id=\"cite_ref-Duncan20007-8_31-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan20007-8-31\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Paul Greenhalgh identifie la phase initiale du mouvement entre 1893 et 1895, autour de quatre \u00e9v\u00e8nements se d\u00e9roulant surtout dans de grandes capitales,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Art nouveau \u00e0 Londres (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Art_nouveau_%C3%A0_Londres&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Londres<\/a>,\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Bruxelles\">Bruxelles<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Paris\">Paris<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00e9v\u00e8nement initiateur est la publication dans le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01 de la revue\u00a0<i><a title=\"The Studio (magazine)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Studio_(magazine)\">The Studio<\/a><\/i>\u00a0des dessins d&rsquo;<a title=\"Aubrey Beardsley\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aubrey_Beardsley\">Aubrey Beardsley<\/a>\u00a0en 1893. Ce jeune illustrateur pr\u00e9sente pour la premi\u00e8re fois un style de dessin qui sera caract\u00e9ristique de l&rsquo;Art nouveau, et il devient instantan\u00e9ment le centre d&rsquo;int\u00e9r\u00eat des avant-garde des deux c\u00f4t\u00e9s de l&rsquo;Atlantique<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh20009_32-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh20009-32\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>31<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La m\u00eame ann\u00e9e, \u00e0\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Bruxelles\">Bruxelles<\/a>,\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>\u00a0ach\u00e8ve\u00a0<a title=\"H\u00f4tel Tassel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Tassel\">l&rsquo;h\u00f4tel particulier d&rsquo;\u00c9mile Tassel<\/a>, premi\u00e8re r\u00e9alisation architecturale Art nouveau aboutie<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200012_33-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200012-33\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Horta exploite le premier la ligne courbe, symbole entre tous de ce mouvement. La fluidit\u00e9 des espaces fait \u00e9cho aux courbes v\u00e9g\u00e9tales qui investissent ferronneries, mosa\u00efques, fresques et vitraux, \u00e9l\u00e9ments tant structures qu&rsquo;ornements, dans la plus parfaite ligne d&rsquo;Eug\u00e8ne Viollet-le-Duc. Horta con\u00e7oit un \u00e9difice in\u00e9dit avec des meubles qui correspondent au rythme des murs et de l\u2019architecture\u00a0; il dessine les motifs des tapis, con\u00e7oit les meubles\u00a0: c&rsquo;est la naissance d&rsquo;un \u00ab\u00a0art total\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;ann\u00e9e suivante, toujours dans la capitale belge,\u00a0<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Henry Van de Velde<\/a>\u00a0publie un pamphlet,\u00a0<i>Le D\u00e9blaiement d&rsquo;Art<\/i>, dans lequel il prend du recul sur les \u00e9volutions artistiques contemporaines et fustige avec fougue le monde de l&rsquo;art institutionnalis\u00e9. Cette r\u00e9flexion est la premi\u00e8re intellectualisation de deux id\u00e9es fortes de l&rsquo;Art nouveau\u00a0: la valeur des arts d\u00e9coratifs aux c\u00f4t\u00e9s des arts dits nobles et l&rsquo;importance de l&rsquo;harmonie g\u00e9n\u00e9rale dans tout travail de d\u00e9coration<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200012_33-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200012-33\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le dernier \u00e9v\u00e8nement, qui cl\u00f4t la phase initiale du mouvement, est l&rsquo;ouverture \u00e0 Paris en 1895 du magasin et centre d&rsquo;exposition \u00ab\u00a0<a title=\"Maison de l'Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_l%27Art_nouveau\">Maison de l&rsquo;Art nouveau<\/a>\u00a0\u00bb par\u00a0<a title=\"Siegfried Bing\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegfried_Bing\">Siegfried Bing<\/a>\u00a0qui popularise le style dans la capitale et le fait conna\u00eetre au grand public<sup id=\"cite_ref-Loze19995_34-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loze19995-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200015_35-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200015-35\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>34<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Aubrey Beardsley, J'ai bais\u00e9 ta bouche Iokanaan, illustration pour la pi\u00e8ce de th\u00e9\u00e2tre Salom\u00e9 d'Oscar Wilde.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Beardsley_apotheose.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/aa\/Beardsley_apotheose.jpg\/250px-Beardsley_apotheose.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/aa\/Beardsley_apotheose.jpg\/330px-Beardsley_apotheose.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/aa\/Beardsley_apotheose.jpg 2x\" alt=\"Aubrey Beardsley, J'ai bais\u00e9 ta bouche Iokanaan, illustration pour la pi\u00e8ce de th\u00e9\u00e2tre Salom\u00e9 d'Oscar Wilde.\" width=\"209\" height=\"289\" data-file-width=\"431\" data-file-height=\"595\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Aubrey Beardsley\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aubrey_Beardsley\">Aubrey Beardsley<\/a>,\u00a0<i>J&rsquo;ai bais\u00e9 ta bouche Iokanaan<\/i>, illustration pour la pi\u00e8ce de th\u00e9\u00e2tre\u00a0<i>Salom\u00e9<\/i>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Oscar Wilde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oscar_Wilde\">Oscar Wilde<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Nicola Perscheid, Portrait d'Henry Van de Velde (1904).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Nicola_Perscheid_-_Henry_van_de_Velde_1904.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Nicola_Perscheid_-_Henry_van_de_Velde_1904.jpg\/250px-Nicola_Perscheid_-_Henry_van_de_Velde_1904.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Nicola_Perscheid_-_Henry_van_de_Velde_1904.jpg\/500px-Nicola_Perscheid_-_Henry_van_de_Velde_1904.jpg 1.5x\" alt=\"Nicola Perscheid, Portrait d'Henry Van de Velde (1904).\" width=\"237\" height=\"289\" data-file-width=\"1661\" data-file-height=\"2028\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Nicola Perscheid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicola_Perscheid\">Nicola Perscheid<\/a>,\u00a0<i>Portrait d&rsquo;<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Henry Van de Velde<\/a><\/i>\u00a0(1904).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Entr\u00e9e de la galerie Art nouveau de Siegfried Bing, rue de Provence \u00e0 Paris.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Galeries_Bing_entr%C3%A9e_rue_de_Provence.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/51\/Galeries_Bing_entr%C3%A9e_rue_de_Provence.jpg\/330px-Galeries_Bing_entr%C3%A9e_rue_de_Provence.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/51\/Galeries_Bing_entr%C3%A9e_rue_de_Provence.jpg\/500px-Galeries_Bing_entr%C3%A9e_rue_de_Provence.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/5\/51\/Galeries_Bing_entr%C3%A9e_rue_de_Provence.jpg 2x\" alt=\"Entr\u00e9e de la galerie Art nouveau de Siegfried Bing, rue de Provence \u00e0 Paris.\" width=\"248\" height=\"289\" data-file-width=\"500\" data-file-height=\"581\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Entr\u00e9e de la galerie Art nouveau de\u00a0<a title=\"Siegfried Bing\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegfried_Bing\">Siegfried Bing<\/a>,\u00a0<a title=\"Rue de Provence (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rue_de_Provence_(Paris)\">rue de Provence<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Art nouveau, affiche de la galerie Siegfried Bing (1895).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Art_nouveau_publicit%C3%A9_galerie_Samuel_Bing_Paris_1895.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Art_nouveau_publicit%C3%A9_galerie_Samuel_Bing_Paris_1895.jpg\/250px-Art_nouveau_publicit%C3%A9_galerie_Samuel_Bing_Paris_1895.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Art_nouveau_publicit%C3%A9_galerie_Samuel_Bing_Paris_1895.jpg\/500px-Art_nouveau_publicit%C3%A9_galerie_Samuel_Bing_Paris_1895.jpg 1.5x\" alt=\"Art nouveau, affiche de la galerie Siegfried Bing (1895).\" width=\"217\" height=\"289\" data-file-width=\"940\" data-file-height=\"1257\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>Art nouveau<\/i>, affiche de la galerie\u00a0<a title=\"Siegfried Bing\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegfried_Bing\">Siegfried Bing<\/a>\u00a0(1895).<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les \u00e9changes artistiques s\u2019\u00e9tant intensifi\u00e9s, le mouvement se diffuse rapidement. Des albums et revues d\u2019art et d\u2019architecture sont abondamment illustr\u00e9s et propagent les id\u00e9es nouvelles, comme\u00a0<i><a title=\"L'Estampe originale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Estampe_originale\">L&rsquo;Estampe originale<\/a><\/i>\u00a0(1888-1895),\u00a0<i><a title=\"The Studio (magazine)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Studio_(magazine)\">The Studio<\/a><\/i>\u00a0(1893),\u00a0<i><a title=\"Jugend\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jugend\">Jugend<\/a><\/i>\u00a0(1896),\u00a0<i>Art et d\u00e9coration<\/i>\u00a0(1897), etc. Le d\u00e9veloppement des moyens de communication permet aux architectes de voyager\u00a0; ainsi des connexions s&rsquo;\u00e9tablissent entre\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>\u00a0sera tr\u00e8s influenc\u00e9 au cours d\u2019un voyage qu\u2019il a fait en 1895 pour voir les architectures de\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>, ce qui l\u2019am\u00e8nera \u00e0 int\u00e9grer certaines de ses formes dans sa propre architecture<sup id=\"cite_ref-Thiebaut_5-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Thiebaut-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De m\u00eame, des liens tr\u00e8s \u00e9troits se tissent entre\u00a0<a title=\"Vienne (Autriche)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vienne_(Autriche)\">Vienne<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Glasgow\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Glasgow\">Glasgow<\/a>, et un architecte comme\u00a0<a title=\"Otto Wagner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Otto_Wagner\">Otto Wagner<\/a>\u00a0recevra la visite de\u00a0<a title=\"Charles Rennie Mackintosh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Rennie_Mackintosh\">Charles Rennie Mackintosh<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"D\u00e9nomination\"><span id=\"D.C3.A9nomination\"><\/span>D\u00e9nomination<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;expression \u00ab\u00a0Art nouveau\u00a0\u00bb est employ\u00e9e pour la premi\u00e8re fois par\u00a0<a title=\"Edmond Picard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edmond_Picard\">Edmond Picard<\/a>, en 1894, dans la revue belge\u00a0<i><a title=\"L'Art moderne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Art_moderne\">L&rsquo;Art moderne<\/a><\/i>, dans la lign\u00e9e de\u00a0<i><a title=\"La Jeune Belgique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Jeune_Belgique\">La Jeune Belgique<\/a><\/i>, pour qualifier la production artistique d&rsquo;<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Henry van de Velde<\/a><sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>35<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cependant, le nom a \u00e9t\u00e9 invent\u00e9 par Van de Velde avec\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>,\u00a0<a title=\"Paul Hankar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Hankar\">Paul Hankar<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Gustave Serrurier-Bovy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gustave_Serrurier-Bovy\">Gustave Serrurier-Bovy<\/a><sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-37\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Elle passe en France lorsque, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1895-12-26\" data-sort-value=\"1895-12-26\">26 d\u00e9cembre 1895<\/time>, elle devient l&rsquo;enseigne de la galerie d&rsquo;art de\u00a0<a title=\"Siegfried Bing\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegfried_Bing\">Siegfried Bing<\/a>, sise 22,\u00a0<a title=\"Rue de Provence (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rue_de_Provence_(Paris)\">rue de Provence<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>\u00a0et baptis\u00e9e\u00a0<i><a title=\"Maison de l'Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_l%27Art_nouveau\">Maison de l&rsquo;Art nouveau<\/a><\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En France, on utilise concurremment le terme\u00a0<i>Modern Style<\/i>\u00a0pour faire r\u00e9f\u00e9rence au r\u00f4le initiateur jou\u00e9 par l&rsquo;Angleterre<sup id=\"cite_ref-Loze19995_34-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loze19995-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ou\u00a0<i>style Nouille<\/i>, d\u00e9nomination populaire. Avec\u00a0<i>Art nouveau<\/i>, il existe les expressions\u00a0<i>style Guimard<\/i><sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>,\u00a0<i>style de Glasgow<\/i><sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-39\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Duncan200023_40-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200023-40\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>37<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les personnes critiques envers ce courant artistique emploient volontiers les termes\u00a0<i>style m\u00e9tro<\/i>,\u00a0<i>style Maxim&rsquo;s<\/i>,\u00a0<i>style t\u00e9nia<\/i><sup id=\"cite_ref-Loze19996_41-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loze19996-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ou\u00a0<i>Yachting style<\/i>, comme le nomme\u00a0<a title=\"Edmond de Goncourt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edmond_de_Goncourt\">Edmond de Goncourt<\/a>\u00a0en comparant les pr\u00e9sentations de Bing \u00e0 l&rsquo;Exposition universelle de 1900 \u00e0 des cabines de bateau<sup id=\"cite_ref-Duncan200023_40-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200023-40\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>37<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Angleterre, ce mouvement est \u00e9galement connu sous le terme de\u00a0<i>Arts and Crafts movements<\/i>, m\u00eame si les personnes qui emploient cette expression l&rsquo;utilisent pour d\u00e9signer un mouvement plus large<sup id=\"cite_ref-Loze19995_34-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loze19995-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Allemagne, on emploie soit\u00a0<i>Studio-stil<\/i>\u00a0en r\u00e9f\u00e9rence \u00e0 la revue\u00a0<i><a title=\"The Studio (magazine)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Studio_(magazine)\">The Studio<\/a><\/i>\u00a0qui a popularis\u00e9 le mouvement soit\u00a0<i>Jugendstil<\/i>, du nom d&rsquo;une autre revue d\u00e9fendant l&rsquo;Art nouveau\u00a0<i><a title=\"Jugend\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jugend\">Jugend<\/a><\/i>. Les Allemands emploient \u00e9galement les termes\u00a0<i>Belgischestil<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>Veldeschstil<\/i>\u00a0en r\u00e9f\u00e9rence \u00e0 la Belgique ou \u00e0\u00a0<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Henry Van de Velde<\/a><sup id=\"cite_ref-Loze19995_34-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loze19995-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Apparaissent \u00e9galement outre-Rhin les expressions\u00a0<i>Lilienstil<\/i>\u00a0(style lys) ou\u00a0<i>Wellenstil<\/i>\u00a0(style vague)<sup id=\"cite_ref-Duncan200023_40-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200023-40\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>37<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Italie, en Espagne ou en Am\u00e9rique latine, le terme de\u00a0<i>style Liberty<\/i>\u00a0est employ\u00e9 en r\u00e9f\u00e9rence aux magasins du m\u00eame nom qui importent des produits de ce mouvement<sup id=\"cite_ref-Loze19995_34-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loze19995-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"D\u00e9ploiements_(1895-1900)\"><span id=\"D.C3.A9ploiements_.281895-1900.29\"><\/span>D\u00e9ploiements (1895-1900)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La phase d&rsquo;extension et de maturit\u00e9 du mouvement se situe entre 1895 et 1900. Ce style se r\u00e9pand dans toute l&rsquo;Europe, chaque ville ou pays adaptant le mouvement artistique \u00e0 ses propres caract\u00e9ristiques et consid\u00e9rations locales<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200016_42-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200016-42\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Maison de l'Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_l%27Art_nouveau\">Maison de l&rsquo;Art nouveau<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Siegfried Bing\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegfried_Bing\">Bing<\/a>\u00a0est une des vitrines sur cette p\u00e9riode de l&rsquo;\u00e9tendue de ce que propose le mouvement. Il expose ainsi des vitraux de\u00a0<a title=\"Louis Comfort Tiffany\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Comfort_Tiffany\">Tiffany<\/a><sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-43\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, des r\u00e9alisations de\u00a0<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Van de Velde<\/a>, d&rsquo;<a title=\"Aubrey Beardsley\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aubrey_Beardsley\">Beardsley<\/a>,\u00a0<a title=\"Ren\u00e9 Lalique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Lalique\">Lalique<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9douard Colonna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89douard_Colonna\">Colonna<\/a>,\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Gaillard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Gaillard\">Gaillard<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Georges de Feure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_de_Feure\">De Feure<\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan200025_44-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200025-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>40<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lors de l&rsquo;<a title=\"Exposition universelle de 1900\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_universelle_de_1900\">exposition universelle de 1900<\/a>\u00a0\u00e0 Paris, le vitrail des ap\u00f4tres de\u00a0<a title=\"J\u00f3zef Mehoffer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%B3zef_Mehoffer\">J\u00f3zef Mehoffer<\/a>\u00a0a \u00e9t\u00e9 r\u00e9compens\u00e9 par une m\u00e9daille d&rsquo;or. L&rsquo;Art nouveau \u00e9tait ainsi arriv\u00e9 dans l&rsquo;art sacr\u00e9.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Ruptures_et_d\u00e9clin_(1900-1920)\"><span id=\"Ruptures_et_d.C3.A9clin_.281900-1920.29\"><\/span>Ruptures et d\u00e9clin (1900-1920)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Entre 1900 et 1914, l&rsquo;Art nouveau s&rsquo;est impos\u00e9 et il commence \u00e0 faire l&rsquo;objet de d\u00e9bats, de discussion, de critiques<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200016_42-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200016-42\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. D\u00e8s 1900, de nombreux critiques d&rsquo;art s&rsquo;attaquent \u00e0 ce mouvement. Ils reprochent notamment de laisser obstin\u00e9ment de c\u00f4t\u00e9 l&rsquo;un des principes des arts d\u00e9coratifs qui veut que l&rsquo;ornementation d&rsquo;un objet doit \u00eatre subordonn\u00e9 \u00e0 sa fonction. D\u00e8s l&rsquo;<a title=\"Exposition universelle de 1900\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_universelle_de_1900\">exposition universelle de 1900<\/a>,\u00a0<a title=\"Charles Genuys\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Genuys\">Charles Genuys<\/a>, critique \u00e0\u00a0<i>La Revue des arts d\u00e9coratifs<\/i>\u00a0soul\u00e8ve ce point entre autres<sup id=\"cite_ref-Duncan200033_45-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200033-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L\u2019Art nouveau est \u00e9galement violemment attaqu\u00e9 par les mouvements nationalistes, \u00e0 partir des ann\u00e9es 1904-1905 au cours desquelles les associations d\u2019<a title=\"Extr\u00eame droite en France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Extr%C3%AAme_droite_en_France\">extr\u00eame droite fran\u00e7aise<\/a>\u00a0condamnent notamment\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>. Ces mouvances n&rsquo;h\u00e9sitent pas \u00e0 employer la m\u00eame rh\u00e9torique que pour les juifs, accusant ces artistes d&rsquo;\u00eatre contre la nation et de devoir \u00eatre \u00e9limin\u00e9s<sup id=\"cite_ref-Loyer_7-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loyer-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Par ailleurs, les cr\u00e9ateurs authentiques sont vite rattrap\u00e9s par le succ\u00e8s d&rsquo;une mode dont ils sont les inspirateurs et qui triomphe \u00e0 partir de l&rsquo;exposition universelle en 1900, notamment dans une bimbeloterie envahissante qui ternit pendant longtemps la m\u00e9moire de l&rsquo;Art nouveau. \u00c0 partir de 1910, les salons des arts d\u00e9coratifs sont inond\u00e9s d&rsquo;objets quelconques, reprenant des styles anciens et ne laissant plus de place aux objets Art nouveau, que le public d\u00e9laisse<sup id=\"cite_ref-Duncan200034-35_46-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200034-35-46\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>42<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De fait, la production d&rsquo;objets Art nouveau apr\u00e8s la Premi\u00e8re guerre mondiale se poursuit avec un certain succ\u00e8s de nombreuses ann\u00e9es, mais ceux-ci sont la plupart du temps de simples copies n&rsquo;int\u00e9grant aucune nouveaut\u00e9 ni cr\u00e9ativit\u00e9<sup id=\"cite_ref-LeniaudTharaud2009598_47-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-LeniaudTharaud2009598-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>43<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le d\u00e9clin de l&rsquo;Art nouveau se constate notamment par l&rsquo;\u00e9loignement d&rsquo;une partie de ses cr\u00e9ateurs, lesquels se reportent vers d&rsquo;autres styles (d\u00e8s 1905-1906) qui, eux, se maintiennent. Par ailleurs, comme les repr\u00e9sentants les plus influents de ce courant sont dispers\u00e9s dans toute l&rsquo;Europe, ils ne peuvent pas \u00e9laborer de syst\u00e8me formel, ni s&rsquo;inscrire au sein d&rsquo;une institution officielle qui aurait l\u00e9gitim\u00e9 et port\u00e9 le mouvement<sup id=\"cite_ref-Duncan200034_48-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200034-48\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Toutefois, cette vision est l&rsquo;h\u00e9riti\u00e8re d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Historiographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Historiographie\">historiographie<\/a>\u00a0qui, pendant un temps tr\u00e8s important, a peu \u00e9tudi\u00e9 la fin de ce mouvement. La vulgate de l&rsquo;histoire de l&rsquo;art a longtemps consid\u00e9r\u00e9 que les mouvements artistiques post\u00e9rieurs ont rompu radicalement avec l&rsquo;Art nouveau. Il ne faut toutefois pas omettre que de nombreux artistes pleinement membres du mouvement ont d&rsquo;eux-m\u00eames et tr\u00e8s progressivement fait \u00e9voluer leur pratique et que les nouveaux artistes s&rsquo;inscrivent, la plupart du temps volontairement, dans la continuit\u00e9 des avant-gardes pr\u00e9c\u00e9dentes<sup id=\"cite_ref-LeniaudTharaud2009598_47-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-LeniaudTharaud2009598-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>43<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cathedral_Fribourg_vitrail_Maertyrer_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/59\/Cathedral_Fribourg_vitrail_Maertyrer_01.jpg\/250px-Cathedral_Fribourg_vitrail_Maertyrer_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/59\/Cathedral_Fribourg_vitrail_Maertyrer_01.jpg\/500px-Cathedral_Fribourg_vitrail_Maertyrer_01.jpg 1.5x\" width=\"250\" height=\"331\" data-file-width=\"2648\" data-file-height=\"3504\" \/><\/a><figcaption>Vitraux des martyrs (1898-1899) par J. Mehoffer \u00e0 Fribourg, Suisse.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les treize vitraux de\u00a0<a title=\"J\u00f3zef Mehoffer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%B3zef_Mehoffer\">J\u00f3zef Mehoffer<\/a>\u00a0\u00e0 Fribourg couvrent une p\u00e9riode allant de 1896 \u00e0 1936. Ils ont une importance qui d\u00e9passe le simple int\u00e9r\u00eat local. Ils sont remarquables du fait que, entre autres, ils traduisent des tendances stylistiques qui vont de l&rsquo;<a title=\"Historicisme (style)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Historicisme_(style)\">historicisme<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"R\u00e9alisme (arts)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9alisme_(arts)\">r\u00e9alisme<\/a>, avec des signes du style moderne, en passant par l&rsquo;Art nouveau. Le cycle fribourgeois se distingue \u00e9galement parce qu&rsquo;il a influenc\u00e9 le d\u00e9veloppement de l&rsquo;art du vitrail monumental qui \u2013 apr\u00e8s avoir suscit\u00e9 un regain d&rsquo;int\u00e9r\u00eat dans la premi\u00e8re moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle \u2013 se trouvait encore au stade exp\u00e9rimental \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque de la cr\u00e9ation des vitraux de Mehoffer<sup id=\"cite_ref-49\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-49\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Devenir_(depuis_1920)\"><span id=\"Devenir_.28depuis_1920.29\"><\/span>Devenir (depuis 1920)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;utilitarisme g\u00e9n\u00e9r\u00e9 par la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Grande Guerre<\/a>\u00a0puis la reconstruction des r\u00e9gions d\u00e9vast\u00e9es portent un coup fatal au go\u00fbt\u00a0<i>modern style<\/i>, d\u00e8s lors g\u00e9n\u00e9ralement d\u00e9consid\u00e9r\u00e9. Ses d\u00e9tracteurs, qui ne d\u00e9sarment pas, l&rsquo;ont toujours tenu pour futile\u00a0; il est d\u00e9sormais surann\u00e9 aux yeux du grand public. L&rsquo;<a title=\"Art d\u00e9co\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_d%C3%A9co\">Art d\u00e9co<\/a>\u00a0lui avait succ\u00e9d\u00e9 qui, dans sa version colossale des ann\u00e9es 1930, en \u00e9tait devenu la n\u00e9gation.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e8s 1926, on commence m\u00eame \u00e0 en d\u00e9monter les r\u00e9alisations, \u00e0 commencer par certaines stations de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"M\u00e9tro parisien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9tro_parisien\">m\u00e9tro parisien<\/a>, par exemple les stations\u00a0<a title=\"Charles de Gaulle - \u00c9toile (m\u00e9tro de Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_de_Gaulle_-_%C3%89toile_(m%C3%A9tro_de_Paris)\">Place de l&rsquo;\u00c9toile<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Pereire (m\u00e9tro de Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pereire_(m%C3%A9tro_de_Paris)\">Pereire<\/a>. Par n\u00e9cessit\u00e9 et manque d&rsquo;int\u00e9r\u00eat pour ce style, les d\u00e9molitions s&rsquo;acc\u00e9l\u00e8rent apr\u00e8s la\u00a0<a title=\"Seconde Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seconde_Guerre_mondiale\">Seconde Guerre mondiale<\/a>\u00a0jusqu&rsquo;aux ann\u00e9es 1970, lors desquelles une prise de conscience en Belgique comme en France permet finalement d&rsquo;\u00e9pargner les constructions survivantes puis de les prot\u00e9ger et enfin de les restaurer.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Caract\u00e9ristiques_de_l'Art_nouveau\"><span id=\"Caract.C3.A9ristiques_de_l.27Art_nouveau\"><\/span>Caract\u00e9ristiques de l&rsquo;Art nouveau<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Art nouveau est un mouvement artistique d&rsquo;une extr\u00eame richesse, qui ne s&rsquo;est pas d\u00e9ploy\u00e9 de la m\u00eame mani\u00e8re selon les lieux, les moments et les techniques. Ce mouvement se reconna\u00eet toutefois \u00e0 un certain nombre de caract\u00e9ristiques communes, m\u00eame si tous les artistes n&rsquo;ont pas exploit\u00e9 les m\u00eames th\u00e8mes ni int\u00e9gr\u00e9 les m\u00eames influences.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Th\u00e8mes\"><span id=\"Th.C3.A8mes\"><\/span>Th\u00e8mes<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La grande vari\u00e9t\u00e9 inh\u00e9rente au mouvement Art nouveau emp\u00eache d&rsquo;isoler un nombre fini de th\u00e8mes explor\u00e9s par les diff\u00e9rents artistes mais certains d&rsquo;entre eux sont fondamentaux\u00a0: la femme, la nature, les lignes courbes et l&rsquo;asym\u00e9trique.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Femme\">Femme<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;image de la femme est extr\u00eamement pr\u00e9sente au sein de la production artistique Art nouveau. Que ce soit en femme \u00e9th\u00e9r\u00e9e et myst\u00e9rieuse, en femme symbole de la nature, en femme active et pleine de vie ou en femme fatale, m\u00e2tin\u00e9e d&rsquo;\u00e9rotisme, ce th\u00e8me est r\u00e9current dans la grande majorit\u00e9 des tendances, des lieux et des mouvements internes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;image de la femme fatale est d\u00e9j\u00e0 tr\u00e8s pr\u00e9sente dans la\u00a0<a title=\"D\u00e9cadentisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9cadentisme\">litt\u00e9rature fin-de-si\u00e8cle<\/a>. Ainsi, le\u00a0<a title=\"Nu (genre artistique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nu_(genre_artistique)\">nu<\/a>\u00a0f\u00e9minin est traditionnellement limit\u00e9 aux sc\u00e8nes mythologiques et il est tr\u00e8s codifi\u00e9, expurgeant ainsi tout\u00a0<a title=\"\u00c9rotisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89rotisme\">\u00e9rotisme<\/a>. De nombreux artistes Art nouveau s&rsquo;en emparent et l&rsquo;utilisent en n&rsquo;h\u00e9sitant pas \u00e0 rompre avec l&rsquo;image acad\u00e9mique de la femme. Ils r\u00e9interpr\u00e8tent ainsi les\u00a0<a title=\"Salom\u00e9 (fille d'H\u00e9rodiade)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salom%C3%A9_(fille_d%27H%C3%A9rodiade)\">Salom\u00e9<\/a>, les\u00a0<a title=\"Sphinge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sphinge\">sphinges<\/a>\u00a0et autres mythes similaires<sup id=\"cite_ref-von_Heyl200984-89_50-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-von_Heyl200984-89-50\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>46<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Aubrey Beardsley, Salom\u00e9 (1893), mus\u00e9e d'Art du comt\u00e9 de Los Angeles.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Enter_Herodias_LACMA_M.73.49.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Enter_Herodias_LACMA_M.73.49.jpg\/250px-Enter_Herodias_LACMA_M.73.49.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Enter_Herodias_LACMA_M.73.49.jpg\/330px-Enter_Herodias_LACMA_M.73.49.jpg 2x\" alt=\"Aubrey Beardsley, Salom\u00e9 (1893), mus\u00e9e d'Art du comt\u00e9 de Los Angeles.\" width=\"126\" height=\"175\" data-file-width=\"1521\" data-file-height=\"2100\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Aubrey Beardsley\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aubrey_Beardsley\">Aubrey Beardsley<\/a>,\u00a0<i>Salom\u00e9<\/i>\u00a0(1893),\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e d'Art du comt\u00e9 de Los Angeles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_d%27Art_du_comt%C3%A9_de_Los_Angeles\">mus\u00e9e d&rsquo;Art du comt\u00e9 de Los Angeles<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Alfons Mucha, Salom\u00e9 (1897), collection particuli\u00e8re.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mucha-Salome-1897.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4f\/Mucha-Salome-1897.jpg\/250px-Mucha-Salome-1897.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4f\/Mucha-Salome-1897.jpg\/330px-Mucha-Salome-1897.jpg 2x\" alt=\"Alfons Mucha, Salom\u00e9 (1897), collection particuli\u00e8re.\" width=\"126\" height=\"175\" data-file-width=\"816\" data-file-height=\"1130\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Alfons Mucha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfons_Mucha\">Alfons Mucha<\/a>,\u00a0<i>Salom\u00e9<\/i>\u00a0(1897), collection particuli\u00e8re.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Franz von Stuck, Salom\u00e9 (1906), mus\u00e9e Lenbachhaus de Munich.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Franz_von_Stuck_Salome_II.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Franz_von_Stuck_Salome_II.jpg\/250px-Franz_von_Stuck_Salome_II.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Franz_von_Stuck_Salome_II.jpg\/330px-Franz_von_Stuck_Salome_II.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Franz_von_Stuck_Salome_II.jpg\/500px-Franz_von_Stuck_Salome_II.jpg 2x\" alt=\"Franz von Stuck, Salom\u00e9 (1906), mus\u00e9e Lenbachhaus de Munich.\" width=\"179\" height=\"175\" data-file-width=\"2337\" data-file-height=\"2289\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Franz von Stuck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franz_von_Stuck\">Franz von Stuck<\/a>,\u00a0<i>Salom\u00e9<\/i>\u00a0(1906),\u00a0<a title=\"Lenbachhaus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lenbachhaus\">mus\u00e9e Lenbachhaus de Munich<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Franz von Stuck, Le P\u00e9ch\u00e9 (1893), Munich, Neue Pinakothek.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:STUCK,_FRANZ-VON_-_S%C3%BCNDE_-_CC-BY-SA_BSTGS_7925.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/13\/STUCK%2C_FRANZ-VON_-_S%C3%BCNDE_-_CC-BY-SA_BSTGS_7925.jpg\/250px-STUCK%2C_FRANZ-VON_-_S%C3%BCNDE_-_CC-BY-SA_BSTGS_7925.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/13\/STUCK%2C_FRANZ-VON_-_S%C3%BCNDE_-_CC-BY-SA_BSTGS_7925.jpg\/330px-STUCK%2C_FRANZ-VON_-_S%C3%BCNDE_-_CC-BY-SA_BSTGS_7925.jpg 2x\" alt=\"Franz von Stuck, Le P\u00e9ch\u00e9 (1893), Munich, Neue Pinakothek.\" width=\"137\" height=\"175\" data-file-width=\"931\" data-file-height=\"1189\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Franz von Stuck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franz_von_Stuck\">Franz von Stuck<\/a>,\u00a0<i>Le P\u00e9ch\u00e9<\/i>\u00a0(1893),\u00a0<a title=\"Munich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Munich\">Munich<\/a>,\u00a0<a title=\"Neue Pinakothek\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Neue_Pinakothek\">Neue Pinakothek<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Franz von Stuck, Sphinge (1904), Darmstadt, mus\u00e9e r\u00e9gional de la Hesse.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Sphinx_by_Franz_von_Stuck,_1904,_oil_on_canvas_-_Hessisches_Landesmuseum_Darmstadt_-_Darmstadt,_Germany_-_DSC01243.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e1\/Sphinx_by_Franz_von_Stuck%2C_1904%2C_oil_on_canvas_-_Hessisches_Landesmuseum_Darmstadt_-_Darmstadt%2C_Germany_-_DSC01243.jpg\/500px-Sphinx_by_Franz_von_Stuck%2C_1904%2C_oil_on_canvas_-_Hessisches_Landesmuseum_Darmstadt_-_Darmstadt%2C_Germany_-_DSC01243.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e1\/Sphinx_by_Franz_von_Stuck%2C_1904%2C_oil_on_canvas_-_Hessisches_Landesmuseum_Darmstadt_-_Darmstadt%2C_Germany_-_DSC01243.jpg\/960px-Sphinx_by_Franz_von_Stuck%2C_1904%2C_oil_on_canvas_-_Hessisches_Landesmuseum_Darmstadt_-_Darmstadt%2C_Germany_-_DSC01243.jpg 1.5x\" alt=\"Franz von Stuck, Sphinge (1904), Darmstadt, mus\u00e9e r\u00e9gional de la Hesse.\" width=\"335\" height=\"175\" data-file-width=\"4196\" data-file-height=\"2195\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Franz von Stuck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franz_von_Stuck\">Franz von Stuck<\/a>,\u00a0<i>Sphinge<\/i>\u00a0(1904),\u00a0<a title=\"Darmstadt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Darmstadt\">Darmstadt<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e r\u00e9gional de la Hesse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_r%C3%A9gional_de_la_Hesse\">mus\u00e9e r\u00e9gional de la Hesse<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;image de la femme est \u00e9galement importante dans le mouvement Art nouveau pour son aspect naturaliste. Un grand nombre d&rsquo;artistes montrent les femmes actives, fortes et ma\u00eetresses de leur destin, l\u00e0 aussi \u00e0 rebours des codes classiques des repr\u00e9sentations r\u00e9alistes de la femme<sup id=\"cite_ref-von_Heyl200984-89_50-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-von_Heyl200984-89-50\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>46<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;\u00e9poque est celle de l&rsquo;\u00e9mergence des femmes de th\u00e9\u00e2tre c\u00e9l\u00e8bres, de chanteuses \u00e0 succ\u00e8s et de courtisanes. Les femmes artistes ont les faveurs des peintres et sculpteurs Art nouveau, qui voient dans ces femmes l&rsquo;exemple des femmes fascinantes qu&rsquo;ils se plaisent \u00e0 imaginer et repr\u00e9senter<sup id=\"cite_ref-von_Heyl2009143-149_51-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-von_Heyl2009143-149-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Alphonse Mucha, Sarah Bernhardt jouant dans La Dame aux cam\u00e9lias (1896), Washington, Biblioth\u00e8que du Congr\u00e8s.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Alfons_Mucha_-_1896_-_La_Dame_aux_Cam%C3%A9lias_-_Sarah_Bernhardt.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/70\/Alfons_Mucha_-_1896_-_La_Dame_aux_Cam%C3%A9lias_-_Sarah_Bernhardt.jpg\/250px-Alfons_Mucha_-_1896_-_La_Dame_aux_Cam%C3%A9lias_-_Sarah_Bernhardt.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/70\/Alfons_Mucha_-_1896_-_La_Dame_aux_Cam%C3%A9lias_-_Sarah_Bernhardt.jpg\/330px-Alfons_Mucha_-_1896_-_La_Dame_aux_Cam%C3%A9lias_-_Sarah_Bernhardt.jpg 2x\" alt=\"Alphonse Mucha, Sarah Bernhardt jouant dans La Dame aux cam\u00e9lias (1896), Washington, Biblioth\u00e8que du Congr\u00e8s.\" width=\"86\" height=\"230\" data-file-width=\"2928\" data-file-height=\"7804\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Alfons Mucha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfons_Mucha\">Alphonse Mucha<\/a>,\u00a0<a title=\"Sarah Bernhardt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sarah_Bernhardt\">Sarah Bernhardt<\/a>\u00a0jouant dans\u00a0<i><a title=\"La Dame aux cam\u00e9lias (pi\u00e8ce de th\u00e9\u00e2tre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Dame_aux_cam%C3%A9lias_(pi%C3%A8ce_de_th%C3%A9%C3%A2tre)\">La Dame aux cam\u00e9lias<\/a><\/i>\u00a0(1896),\u00a0<a title=\"Washington (district de Columbia)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Washington_(district_de_Columbia)\">Washington<\/a>,\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que du Congr\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_du_Congr%C3%A8s\">Biblioth\u00e8que du Congr\u00e8s<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Raoul Larche, Lo\u00efe Fuller (1900), lampe, Budapest, mus\u00e9e hongrois des Arts d\u00e9coratifs.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Larche_-_Electric_table_lamp.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/da\/Larche_-_Electric_table_lamp.jpg\/250px-Larche_-_Electric_table_lamp.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/da\/Larche_-_Electric_table_lamp.jpg\/330px-Larche_-_Electric_table_lamp.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/da\/Larche_-_Electric_table_lamp.jpg\/500px-Larche_-_Electric_table_lamp.jpg 2x\" alt=\"Raoul Larche, Lo\u00efe Fuller (1900), lampe, Budapest, mus\u00e9e hongrois des Arts d\u00e9coratifs.\" width=\"115\" height=\"230\" data-file-width=\"1917\" data-file-height=\"3834\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Fran\u00e7ois-Raoul Larche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois-Raoul_Larche\">Raoul Larche<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Lo\u00efe Fuller\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lo%C3%AFe_Fuller\">Lo\u00efe Fuller<\/a><\/i>\u00a0(1900), lampe,\u00a0<a title=\"Budapest\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Budapest\">Budapest<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e hongrois des Arts d\u00e9coratifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_hongrois_des_Arts_d%C3%A9coratifs\">mus\u00e9e hongrois des Arts d\u00e9coratifs<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Th\u00e9odore Rivi\u00e8re, Salammb\u00f4 chez M\u00e2tho, biscuit de S\u00e8vres, (1904), repr\u00e9sentation de la femme fatale du roman de Gustave Flaubert, collection particuli\u00e8re[48].\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Salammbo_biscuit_Sevres_Th%C3%A9odore_Riviere.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Salammbo_biscuit_Sevres_Th%C3%A9odore_Riviere.jpg\/250px-Salammbo_biscuit_Sevres_Th%C3%A9odore_Riviere.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Salammbo_biscuit_Sevres_Th%C3%A9odore_Riviere.jpg\/330px-Salammbo_biscuit_Sevres_Th%C3%A9odore_Riviere.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Salammbo_biscuit_Sevres_Th%C3%A9odore_Riviere.jpg\/500px-Salammbo_biscuit_Sevres_Th%C3%A9odore_Riviere.jpg 2x\" alt=\"Th\u00e9odore Rivi\u00e8re, Salammb\u00f4 chez M\u00e2tho, biscuit de S\u00e8vres, (1904), repr\u00e9sentation de la femme fatale du roman de Gustave Flaubert, collection particuli\u00e8re[48].\" width=\"144\" height=\"230\" data-file-width=\"1343\" data-file-height=\"2154\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Th\u00e9odore Rivi\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9odore_Rivi%C3%A8re\">Th\u00e9odore Rivi\u00e8re<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Salammb\u00f4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salammb%C3%B4\">Salammb\u00f4 chez M\u00e2tho<\/a><\/i>,\u00a0<a title=\"Biscuit (c\u00e9ramique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biscuit_(c%C3%A9ramique)\">biscuit<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Manufacture nationale de S\u00e8vres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manufacture_nationale_de_S%C3%A8vres\">S\u00e8vres<\/a>, (1904), repr\u00e9sentation de la\u00a0<a title=\"Femme fatale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Femme_fatale\">femme fatale<\/a>\u00a0du roman de\u00a0<a title=\"Gustave Flaubert\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gustave_Flaubert\">Gustave Flaubert<\/a>, collection particuli\u00e8re<sup id=\"cite_ref-52\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-52\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>48<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Franz von Stuck, Tilla Durieux jouant Circ\u00e9 (1913), Berlin, Alte Nationalgalerie.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Franz_von_Stuck_Tilla_Durieux_als_Circe.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5b\/Franz_von_Stuck_Tilla_Durieux_als_Circe.jpg\/500px-Franz_von_Stuck_Tilla_Durieux_als_Circe.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5b\/Franz_von_Stuck_Tilla_Durieux_als_Circe.jpg\/960px-Franz_von_Stuck_Tilla_Durieux_als_Circe.jpg 1.5x\" alt=\"Franz von Stuck, Tilla Durieux jouant Circ\u00e9 (1913), Berlin, Alte Nationalgalerie.\" width=\"261\" height=\"230\" data-file-width=\"1100\" data-file-height=\"970\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Franz von Stuck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franz_von_Stuck\">Franz von Stuck<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Tilla Durieux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tilla_Durieux\">Tilla Durieux<\/a>\u00a0jouant\u00a0<a title=\"Circ\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Circ%C3%A9\">Circ\u00e9<\/a><\/i>\u00a0(1913),\u00a0<a title=\"Berlin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berlin\">Berlin<\/a>,\u00a0<a title=\"Alte Nationalgalerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alte_Nationalgalerie\">Alte Nationalgalerie<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Nature\">Nature<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En tant qu&rsquo;objet scientifique en plein essor, la nature repr\u00e9sente \u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle la modernit\u00e9. Mod\u00e8le de beaut\u00e9 parfaite, la nature est donc largement exploit\u00e9e comme th\u00e8me par le mouvement Art nouveau, mais en d\u00e9passant le\u00a0<a title=\"Naturalisme (peinture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naturalisme_(peinture)\">naturalisme<\/a>\u00a0traditionnel. Si les artistes Art nouveau sont nombreux \u00e0 sortir des ateliers pour aller voir la nature de plus pr\u00e8s, ils s&#8217;emparent \u00e9galement largement de nombreuses publications scientifiques qui d\u00e9crivent et repr\u00e9sentent le plus pr\u00e9cis\u00e9ment possible la faune et la flore pour non pas en reproduire l&rsquo;image le plus fid\u00e8lement possible, mais pour en trouver une forme esth\u00e9tique nouvelle. D&rsquo;ailleurs, un certain nombre de cr\u00e9ateurs Art nouveau ont fait des \u00e9tudes scientifiques et publient dans des revues universitaires<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200065-85_53-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200065-85-53\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>49<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ainsi, cette id\u00e9e de d\u00e9passer les repr\u00e9sentations traditionnelles de la nature en exploitant avant tout les formes propos\u00e9es par la faune et la flore appara\u00eet tr\u00e8s t\u00f4t via le mouvement\u00a0<i>Arts and crafts<\/i>\u00a0et est th\u00e9oris\u00e9e par plusieurs figures du mouvement tels\u00a0<a title=\"Owen Jones (architecte)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Owen_Jones_(architecte)\">Owen Jones<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Henry Van de Velde<\/a>. Les artistes s&#8217;empar\u00e8rent largement de l&rsquo;ouvrage d&rsquo;<a title=\"Ernst Haeckel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ernst_Haeckel\">Ernst Haeckel<\/a>\u00a0<i><a title=\"Formes artistiques de la nature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Formes_artistiques_de_la_nature\">Formes artistiques de la nature<\/a><\/i>\u00a0qui, publi\u00e9 entre 1899 et 1904, est pour eux comme un immense r\u00e9pertoire de formes. Josef Maria Olbrich d\u00e9clare ainsi\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Qu&rsquo;y a-t-il de plus propre \u00e0 \u00e9veiller en nous des sentiments de vie que les lignes suggestives des longues antennes d&rsquo;une m\u00e9duse qui ondule dans l&rsquo;eau\u00a0?\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-von_Heyl200957_54-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-von_Heyl200957-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>50<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;exploitation de la nature est pour nombre des premiers artistes Art nouveau \u00e9galement un rejet des th\u00e8mes traditionnels historicistes de l&rsquo;art (sc\u00e8nes de guerre, portraits d&rsquo;hommes c\u00e9l\u00e8bres, sc\u00e8nes religieuses, de la mythologie grecque ou romaine), tout autant que de leur forme<sup id=\"cite_ref-von_Heyl200957_54-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-von_Heyl200957-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>50<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Alfons Mucha, La Nature.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:La_natura_-_Alfons_Mucha.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/81\/La_natura_-_Alfons_Mucha.jpg\/120px-La_natura_-_Alfons_Mucha.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/81\/La_natura_-_Alfons_Mucha.jpg\/250px-La_natura_-_Alfons_Mucha.jpg 1.5x\" alt=\"Alfons Mucha, La Nature.\" width=\"65\" height=\"150\" data-file-width=\"2015\" data-file-height=\"4673\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Alfons Mucha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfons_Mucha\">Alfons Mucha<\/a>,\u00a0<i><a title=\"La Nature (Mucha)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Nature_(Mucha)\">La Nature<\/a><\/i>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Ren\u00e9 Binet, porte de l'Exposition universelle de 1900 \u00e0 Paris, influenc\u00e9e par la publication d'Ernst Haeckel.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Porte_Monumentale_de_l%27Exposition_universelle_1900.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/13\/Porte_Monumentale_de_l%27Exposition_universelle_1900.jpg\/500px-Porte_Monumentale_de_l%27Exposition_universelle_1900.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/13\/Porte_Monumentale_de_l%27Exposition_universelle_1900.jpg\/604px-Porte_Monumentale_de_l%27Exposition_universelle_1900.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/1\/13\/Porte_Monumentale_de_l%27Exposition_universelle_1900.jpg 2x\" alt=\"Ren\u00e9 Binet, porte de l'Exposition universelle de 1900 \u00e0 Paris, influenc\u00e9e par la publication d'Ernst Haeckel.\" width=\"234\" height=\"150\" data-file-width=\"604\" data-file-height=\"387\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Ren\u00e9 Binet (architecte)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Binet_(architecte)\">Ren\u00e9 Binet<\/a>, porte de l&rsquo;<a title=\"Exposition universelle de 1900\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_universelle_de_1900\">Exposition universelle de 1900<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>, influenc\u00e9e par la publication d&rsquo;<a title=\"Ernst Haeckel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ernst_Haeckel\">Ernst Haeckel<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Hermann Obrist, fontaine (1912), Munich.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hermann_obrist_fountain.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Hermann_obrist_fountain.png\/250px-Hermann_obrist_fountain.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Hermann_obrist_fountain.png\/295px-Hermann_obrist_fountain.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Hermann_obrist_fountain.png 2x\" alt=\"Hermann Obrist, fontaine (1912), Munich.\" width=\"113\" height=\"150\" data-file-width=\"295\" data-file-height=\"393\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Hermann Obrist\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hermann_Obrist\">Hermann Obrist<\/a>, fontaine (1912),\u00a0<a title=\"Munich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Munich\">Munich<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Jacques Gruber, vitraux aux iris jaunes, Saint-Germain-en-Laye, mus\u00e9e d\u00e9partemental Maurice-Denis.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Iris_jaunes_Gruber_PMD_979.4.1.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Iris_jaunes_Gruber_PMD_979.4.1.jpg\/250px-Iris_jaunes_Gruber_PMD_979.4.1.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Iris_jaunes_Gruber_PMD_979.4.1.jpg\/500px-Iris_jaunes_Gruber_PMD_979.4.1.jpg 2x\" alt=\"Jacques Gruber, vitraux aux iris jaunes, Saint-Germain-en-Laye, mus\u00e9e d\u00e9partemental Maurice-Denis.\" width=\"111\" height=\"150\" data-file-width=\"3694\" data-file-height=\"5000\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Jacques Gruber\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Gruber\">Jacques Gruber<\/a>, vitraux aux iris jaunes,\u00a0<a title=\"Saint-Germain-en-Laye\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-Germain-en-Laye\">Saint-Germain-en-Laye<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e d\u00e9partemental Maurice-Denis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_d%C3%A9partemental_Maurice-Denis\">mus\u00e9e d\u00e9partemental Maurice-Denis<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Influences\">Influences<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Malgr\u00e9 la volont\u00e9 affich\u00e9e de rompre avec le pass\u00e9, les artistes de ce mouvement ne rejettent pas enti\u00e8rement les h\u00e9ritages du pass\u00e9. En revanche, ils les m\u00e9langent avec d&rsquo;autres influences, absentes des styles qui les ont pr\u00e9c\u00e9d\u00e9s. Par exemple, l&rsquo;<a title=\"S\u00e9cession viennoise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_viennoise\">Art nouveau viennois<\/a>\u00a0proc\u00e8de parfois \u00e0 un emprunt au classicisme en r\u00e9int\u00e9grant la mythologie dans ses \u0153uvres. Ou encore la\u00a0<a title=\"Casa Mil\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Casa_Mil%C3%A0\">Casa Mil\u00e0<\/a>\u00a0en Espagne, qui m\u00e9lange \u00e0 la fois archa\u00efsme (baroque) et modernisme, dont l&rsquo;inspiration est puis\u00e9e dans la nature et le style byzantin.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Naturalisme\">Naturalisme<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Inspir\u00e9s par les planches des\u00a0<a title=\"Encyclop\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Encyclop%C3%A9die\">encyclop\u00e9dies<\/a>\u00a0et ouvrages illustr\u00e9s m\u00e9dicaux, d&rsquo;anatomie, de zoologie, d&rsquo;<a title=\"Entomologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Entomologie\">entomologie<\/a>,\u00a0<a title=\"Ornithologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ornithologie\">ornithologie<\/a>, de\u00a0<a title=\"Botanique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Botanique\">botanique<\/a>\u00a0ou par observation directe, notamment lors des \u00e9tudes d&rsquo;anatomie des \u00e9coles d&rsquo;art, plusieurs artistes \u00ab\u00a0nouille\u00a0\u00bb ont int\u00e9gr\u00e9 \u00e0 leurs \u0153uvres les \u00e9l\u00e9ments observ\u00e9s. Les efflorescences v\u00e9g\u00e9tales tr\u00e8s d\u00e9coratives leur sont communes et on trouve chez Gaudi ou chez Guimard la pr\u00e9sence de pi\u00e8ces en forme d&rsquo;ossements (manifeste pour certains montants des stations du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"M\u00e9tro parisien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9tro_parisien\">m\u00e9tro parisien<\/a>).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Modernisme\">Modernisme<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces artistes ont baign\u00e9 dans un flot d&rsquo;images imprim\u00e9es qui touchaient pour la premi\u00e8re fois toutes les couches sociales. Les illustrations des livres d&rsquo;anticipation d&rsquo;<a title=\"Albert Robida\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_Robida\">Albert Robida<\/a>\u00a0ou de\u00a0<a title=\"Jules Verne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Verne\">Jules Verne<\/a>\u00a0ont introduit un nouvel imaginaire et la figuration de machines de science-fiction ou d&rsquo;inventions r\u00e9centes dans des d\u00e9cors dantesques ou exotiques se retrouve dans la cr\u00e9ation\u00a0<i>modern style<\/i>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Exotisme\">Exotisme<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Comme d&rsquo;autres artistes inspir\u00e9s par des civilisations lointaines et tr\u00e8s diff\u00e9rentes, les membres de l&rsquo;Art nouveau ont \u00e9t\u00e9 nombreux \u00e0 \u00eatre inspir\u00e9s par l&rsquo;art asiatique, japonais notamment, ou islamique. En cette fin de si\u00e8cle, des images et des \u0153uvres arrivent de ces contr\u00e9es et surprennent les Europ\u00e9ens, qui s&#8217;emparent des formes et th\u00e8mes utilis\u00e9s<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200056-63_55-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200056-63-55\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;<a title=\"Exposition universelle de 1867\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_universelle_de_1867\">exposition universelle de Paris<\/a>\u00a0en 1867 les ayant r\u00e9v\u00e9l\u00e9es aux Fran\u00e7ais comme \u00e0 d&rsquo;autres Europ\u00e9ens, les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Estampes japonaises\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Estampes_japonaises\">estampes japonaises<\/a>\u00a0envahirent les int\u00e9rieurs bourgeois, et m\u00eame rapidement bien des logis urbains modestes (<a title=\"Japonisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Japonisme\">japonisme<\/a>).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Mythes_et_folklores\">Mythes et folklores<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans la veine de la red\u00e9couverte des anciennes civilisations europ\u00e9ennes, de nombreux artistes Art nouveau s&#8217;emparent des motifs et formes des images qui leur parviennent. Cela concerne surtout les civilisations\u00a0<a title=\"Art celte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_celte\">celtiques<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Vikings\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vikings\">Vikings<\/a><sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200047-55_56-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200047-55-56\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>52<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Styles_ant\u00e9rieurs\"><span id=\"Styles_ant.C3.A9rieurs\"><\/span>Styles ant\u00e9rieurs<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00eame si les artistes tenant de l&rsquo;Art nouveau critiquent les exc\u00e8s de l&rsquo;<a title=\"Historicisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Historicisme\">historicisme<\/a>\u00a0duquel ils veulent s&rsquo;extraire, cela ne signifie pas qu&rsquo;ils rejettent indiff\u00e9remment les formes des styles ant\u00e9rieurs. Ainsi, il se retrouve de nombreux exemples, m\u00eal\u00e9s de mani\u00e8re plus ou moins complexe \u00e0 leur propre style, de r\u00e9emploi de motifs gothiques<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200026-29_57-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200026-29-57\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, renaissance, classiques<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200038-41_58-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200038-41-58\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0et m\u00eame rococo dans leurs \u0153uvres<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200042-46_59-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200042-46-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>55<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Le rejet du classicisme formel, l&rsquo;inspiration naturaliste et la rupture des lignes droites qui en est le corollaire au profit d&rsquo;ornements contourn\u00e9s et une certaine (sur)abondance d\u00e9corative, avaient conduit aux\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle \u00e0 l&rsquo;\u00e9volution du gothique vers le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Gothique flamboyant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gothique_flamboyant\">flamboyant<\/a>\u00a0et au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle du\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"Classicisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Classicisme\">classicisme<\/a>\u00a0vers le\u00a0<a title=\"Baroque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baroque\">baroque<\/a>\u00a0puis le\u00a0<a title=\"Rococo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rococo\">rococo<\/a>\u00a0en un mouvement comparable. En ce sens, l&rsquo;Art nouveau est\u00a0<i>baroque<\/i>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Symbolisme\">Symbolisme<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;art symboliste a une influence importante sur de nombreux artistes Art nouveau, surtout en France. C&rsquo;est ainsi que de nombreux\u00a0<a title=\"Postimpressionnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Postimpressionnisme\">postimpressionnistes<\/a>,\u00a0<a title=\"Pointillisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pointillisme\">pointillistes<\/a>,\u00a0<a title=\"Synth\u00e9tisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Synth%C3%A9tisme\">synth\u00e9tistes<\/a>\u00a0ou membres du groupe\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Nabi (peinture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nabi_(peinture)\">Nabi<\/a>\u00a0se retrouvent pleinement dans la mouvance Art nouveau<sup id=\"cite_ref-Greenhalgh200030-37_60-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Greenhalgh200030-37-60\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>56<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-von_Heyl2009240-257_61-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-von_Heyl2009240-257-61\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Nouvelle_mani\u00e8re_de_s'exprimer\"><span id=\"Nouvelle_mani.C3.A8re_de_s.27exprimer\"><\/span>Nouvelle mani\u00e8re de s&rsquo;exprimer<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est \u00e0 partir d&rsquo;id\u00e9es et d&rsquo;id\u00e9aux communs que naquit l&rsquo;aspiration \u00e0 un style homog\u00e8ne qui trouverait son expression non pas dans l&rsquo;uniformit\u00e9, mais dans la diversit\u00e9<sup id=\"cite_ref-Fahr-Becker_62-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Fahr-Becker-62\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L\u2019Art nouveau contient l\u2019acceptation des diff\u00e9rences de genre et d\u2019esprit entre les \u00eatres, il proc\u00e8de d\u2019une tr\u00e8s grande g\u00e9n\u00e9rosit\u00e9 de pens\u00e9e. Ainsi dans la m\u00eame ville, Bruxelles, trois architectes de renom ont pu cohabiter\u00a0:\u00a0<a title=\"Paul Hankar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Hankar\">Paul Hankar<\/a>,\u00a0<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Henry van de Velde<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>. Plut\u00f4t que de s\u2019enfermer dans un style, les artistes ont avant tout la volont\u00e9 de trouver de nouvelles mani\u00e8res de s\u2019exprimer<sup id=\"cite_ref-Thiebaut_5-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Thiebaut-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Art_de_la_jeunesse\">Art de la jeunesse<\/h4>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mais.Cauchie_sgraf._2e_%C3%A9t.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a7\/Mais.Cauchie_sgraf._2e_%C3%A9t.JPG\/250px-Mais.Cauchie_sgraf._2e_%C3%A9t.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a7\/Mais.Cauchie_sgraf._2e_%C3%A9t.JPG\/330px-Mais.Cauchie_sgraf._2e_%C3%A9t.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a7\/Mais.Cauchie_sgraf._2e_%C3%A9t.JPG\/500px-Mais.Cauchie_sgraf._2e_%C3%A9t.JPG 2x\" width=\"190\" height=\"172\" data-file-width=\"1594\" data-file-height=\"1445\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Sgraffite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sgraffite\">Sgraffites<\/a>\u00a0sur la\u00a0<a title=\"Maison Cauchie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_Cauchie\">maison Cauchie<\/a>,\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>\u00a0(1905).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019Art nouveau appara\u00eet un peu partout au m\u00eame moment. L&rsquo;historien\u00a0<a title=\"Mario Praz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mario_Praz\">Mario Praz<\/a>\u00a0parlera de \u00ab\u00a0d\u00e9flagration\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0d&rsquo;explosion de la jeunesse\u00a0\u00bb. Ce courant est le fait d&rsquo;une g\u00e9n\u00e9ration d&rsquo;artistes, souvent jeunes (<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>\u00a0a moins de trente ans lorsqu&rsquo;il dessine le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"M\u00e9tro parisien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9tro_parisien\">m\u00e9tro parisien<\/a>), et qui sortent de leur tour d&rsquo;ivoire pour prendre en main le d\u00e9cor de la vie. L&rsquo;objectif est de rompre avec l&rsquo;exploitation des styles du pass\u00e9, afin de proposer une alternative \u00e0 un\u00a0<a title=\"Historicisme (style)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Historicisme_(style)\">historicisme<\/a>\u00a0officiel qui emp\u00eache le renouveau des formes. Le terme allemand\u00a0<i>Jugendstil<\/i>\u00a0signifie explicitement \u00ab\u00a0style de la jeunesse\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019Art nouveau vient en r\u00e9action \u00e0 l\u2019obligation de faire ce qui est convenable, codifi\u00e9. Ainsi, la lecture de la\u00a0<a title=\"Baronne Staffe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baronne_Staffe\">baronne Staffe<\/a>, qui a \u00e9crit un trait\u00e9 des bonnes m\u0153urs pour faire l\u2019\u00e9ducation des classes moyennes, permet de mieux comprendre la soci\u00e9t\u00e9 de 1900\u00a0: tout y appara\u00eet codifi\u00e9, de la longueur du voile de deuil \u00e0 la carte de visite en passant par le type de chapeau\u2026 Ces r\u00e8gles seront insupportables aux artistes de la mouvance Art nouveau, tout comme celui-ci para\u00eetra insupportable, en tant qu&rsquo;art non convenu, dans lequel il est impossible de se rep\u00e9rer par rapport aux styles et aux conventions de l\u2019\u00e9poque<sup id=\"cite_ref-Thiebaut_5-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Thiebaut-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Dans l\u2019Art nouveau, il y a libert\u00e9 de jouer, de s\u2019amuser, d\u2019\u00eatre non conventionnel\u00a0: c&rsquo;est un art sonore, joyeux, musical, ce n\u2019est pas un art du silence, de l\u2019aust\u00e8re<sup id=\"cite_ref-Othoniel_8-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Othoniel-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Plus encore, la sensualit\u00e9 et l\u2019\u00e9rotisme de l\u2019Art nouveau font scandale. S&rsquo;il porte une charge \u00e9rotique manifeste, la sensualit\u00e9 des formes v\u00e9g\u00e9tales comme la sur-utilisation de l\u2019image de la femme dans le r\u00e9pertoire ornemental sont intimement li\u00e9s \u00e0 ce sentiment de vie que les artistes cherchent \u00e0 restituer dans le d\u00e9cor quotidien<sup id=\"cite_ref-Thiebaut_5-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Thiebaut-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Art_dans_la_vie\">Art dans la vie<\/h4>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Lamp_and_lampshade_Tiffany.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Lamp_and_lampshade_Tiffany.jpg\/250px-Lamp_and_lampshade_Tiffany.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Lamp_and_lampshade_Tiffany.jpg\/330px-Lamp_and_lampshade_Tiffany.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Lamp_and_lampshade_Tiffany.jpg\/500px-Lamp_and_lampshade_Tiffany.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"287\" data-file-width=\"2902\" data-file-height=\"4381\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Lampe Tiffany\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lampe_Tiffany\">Lampe Tiffany<\/a>\u00a0(vers 1890-1900).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">R\u00e9aliser l&rsquo;unit\u00e9 de l&rsquo;art et de la vie, tel \u00e9tait l&rsquo;objectif d\u00e9clar\u00e9 de l&rsquo;Art nouveau<sup id=\"cite_ref-Fahr-Becker_62-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Fahr-Becker-62\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, qui estime qu\u2019il faut un cadre de vie qui correspond aux exigences de l\u2019homme moderne du d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Un autre objectif est de r\u00e9agir contre une d\u00e9rive li\u00e9e \u00e0 l\u2019industrialisation \u00e0 outrance et d\u00e9pourvue de toute capacit\u00e9 d\u2019invention. Prendre la nature comme r\u00e9f\u00e9rence, c\u2019est alors r\u00e9agir contre le rationalisme du d\u00e9but de l\u2019\u00e8re industrielle, sa froide efficacit\u00e9 et sa morale puritaine. Les motifs habituellement repr\u00e9sent\u00e9s sont des fleurs, des plantes, des arbres, des insectes ou des animaux, ce qui permettait non seulement de faire entrer le beau dans les habitations, mais aussi de faire prendre conscience de l&rsquo;esth\u00e9tique dans la nature. Si la r\u00e9f\u00e9rence \u00e0 la nature est une constante, la fa\u00e7on dont ces artistes vont aborder les mod\u00e8les naturels varie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\u00c9mile Gall\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Gall%C3%A9\">\u00c9mile Gall\u00e9<\/a>\u00a0est un artiste\u00a0<a title=\"Naturalisme (peinture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naturalisme_(peinture)\">naturaliste<\/a>\u00a0qui s&rsquo;inspire de la nature en la stylisant tr\u00e8s peu, il utilise ses formes dans les d\u00e9cors et dans les dessins de ses meubles. D\u2019autres artistes vont plus loin et restituent dans les formes qu\u2019ils inventent le sentiment de la s\u00e8ve qui circule dans le monde v\u00e9g\u00e9tal. Naissent ainsi des formes qui sugg\u00e8rent plus un organisme en croissance qu\u2019un mod\u00e8le pr\u00e9cis. C&rsquo;est par exemple le cas de\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Guimard<\/a>, d&rsquo;<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Gaud\u00ed<\/a>\u00a0et de certains artistes allemands, comme\u00a0<a title=\"August Endell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/August_Endell\">August Endell<\/a>, qui partent de la nature pour \u00e9voluer vers un ph\u00e9nom\u00e8ne d\u2019abstraction<sup id=\"cite_ref-Thiebaut_5-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Thiebaut-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les artistes vont cr\u00e9er des formes originales, in\u00e9dites, inventer un vocabulaire nouveau tout en tenant compte de la possibilit\u00e9 de les reproduire industriellement. C&rsquo;est une r\u00e9action \u00e0 la fois contre une industrialisation mal pens\u00e9e, tout en int\u00e9grant cette volont\u00e9 de modernit\u00e9. Avec l&rsquo;utilisation des mat\u00e9riaux nouveaux et des moyens de production modernes, l&rsquo;un des buts poursuivis, pour lequel il a \u00e9chou\u00e9, \u00e9tait de s\u2019adresser au plus grand nombre.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est dans cette optique que les anciens mat\u00e9riaux, comme le bois ou la pierre, ont \u00e9t\u00e9 \u00e9l\u00e9gamment mari\u00e9s avec les nouveaux, comme l&rsquo;acier ou le verre. Pour chacun d&rsquo;eux, des artistes ont pouss\u00e9 leurs recherches \u00e0 l&rsquo;extr\u00eame pour en tirer le meilleur parti. C&rsquo;est ainsi que les p\u00e2tes de verre multicouches, les rampes d&rsquo;escalier \u00e0 entrelacs de ferronneries, les meubles aux ondulations de bois ont permis de mettre l&rsquo;art \u00e0 disposition de tous, pour un co\u00fbt abordable, tout en gardant une volont\u00e9 d&rsquo;innovation formelle, inspir\u00e9e de la nature. Cet art est tout de m\u00eame li\u00e9 \u00e0 de nombreux m\u00e9c\u00e8nes et se propage dans un premier temps dans un milieu \u00e9litiste bourgeois.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les clients sont nombreux pour les vases Gall\u00e9, dans les\u00a0<a title=\"Soci\u00e9t\u00e9 mondaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soci%C3%A9t%C3%A9_mondaine\">milieux mondains<\/a>\u00a0parisiens, entre 1896 et 1899. Mais, tr\u00e8s vite, le succ\u00e8s populaire notamment dans le domaine de l\u2019affiche, en fait quelque chose qui manque de classe et l\u2019Art nouveau sera assez vite assimil\u00e9 \u00e0 l\u2019\u00e9mergence des classes moyennes. Tr\u00e8s vite d\u00e9valu\u00e9, puis mis en cause par les\u00a0<a title=\"Nationalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nationalisme\">nationalistes<\/a>, il devient totalement inexistant dans les milieux sup\u00e9rieurs en quelques ann\u00e9es. Au contraire, dans les classes moyennes fran\u00e7aises, l\u2019Art nouveau a une tr\u00e8s longue dur\u00e9e, et se prolonge jusque dans les ann\u00e9es 1920, comme en t\u00e9moigne l\u2019<a title=\"Exposition internationale des arts d\u00e9coratifs et industriels modernes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_internationale_des_arts_d%C3%A9coratifs_et_industriels_modernes\">Exposition des Arts D\u00e9coratifs<\/a>\u00a0de 1925, o\u00f9 son influence est encore sensible<sup id=\"cite_ref-Loyer_7-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loyer-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Carafe, \u00e9tain et verre (vers 1900), fabrique allemande WMF W\u00fcrttembergische Metallwarenfabrik.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Carafe_art_nouveau_de_wmf.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Carafe_art_nouveau_de_wmf.jpg\/250px-Carafe_art_nouveau_de_wmf.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Carafe_art_nouveau_de_wmf.jpg\/330px-Carafe_art_nouveau_de_wmf.jpg 2x\" alt=\"Carafe, \u00e9tain et verre (vers 1900), fabrique allemande WMF W\u00fcrttembergische Metallwarenfabrik.\" width=\"129\" height=\"176\" data-file-width=\"2606\" data-file-height=\"3583\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Carafe,\u00a0<a title=\"\u00c9tain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tain\">\u00e9tain<\/a>\u00a0et verre (vers 1900), fabrique allemande WMF\u00a0<a title=\"WMF Group\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/WMF_Group\">W\u00fcrttembergische Metallwarenfabrik<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Jacques Gruber, La Chimie, un des vitraux de la Chambre de commerce et d'industrie de Meurthe-et-Moselle.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:ChambreDeCommerce_VitrailChimie.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dc\/ChambreDeCommerce_VitrailChimie.jpg\/250px-ChambreDeCommerce_VitrailChimie.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dc\/ChambreDeCommerce_VitrailChimie.jpg\/330px-ChambreDeCommerce_VitrailChimie.jpg 2x\" alt=\"Jacques Gruber, La Chimie, un des vitraux de la Chambre de commerce et d'industrie de Meurthe-et-Moselle.\" width=\"132\" height=\"176\" data-file-width=\"1782\" data-file-height=\"2376\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Jacques Gruber\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Gruber\">Jacques Gruber<\/a>,\u00a0<i>La Chimie<\/i>, un des vitraux de la\u00a0<a title=\"Chambre de commerce et d'industrie Grand Nancy M\u00e9tropole Meurthe-et-Moselle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chambre_de_commerce_et_d%27industrie_Grand_Nancy_M%C3%A9tropole_Meurthe-et-Moselle\">Chambre de commerce et d&rsquo;industrie de Meurthe-et-Moselle<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"\u00c9mile Gall\u00e9, Vase \u00e0 d\u00e9cor d'orchid\u00e9e (vers 1900).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vase_with_branches_of_orchids_Emile_Gall%C3%A9.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Vase_with_branches_of_orchids_Emile_Gall%C3%A9.jpg\/120px-Vase_with_branches_of_orchids_Emile_Gall%C3%A9.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Vase_with_branches_of_orchids_Emile_Gall%C3%A9.jpg\/250px-Vase_with_branches_of_orchids_Emile_Gall%C3%A9.jpg 1.5x\" alt=\"\u00c9mile Gall\u00e9, Vase \u00e0 d\u00e9cor d'orchid\u00e9e (vers 1900).\" width=\"117\" height=\"176\" data-file-width=\"2948\" data-file-height=\"4451\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"\u00c9mile Gall\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Gall%C3%A9\">\u00c9mile Gall\u00e9<\/a>,\u00a0<i>Vase \u00e0 d\u00e9cor d&rsquo;orchid\u00e9e<\/i>\u00a0(vers 1900).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vase \u00e0 d\u00e9cor floral r\u00e9alis\u00e9 dans une douille d\u2019obus, artisanat de tranch\u00e9e de la Premi\u00e8re Guerre mondiale.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Artisanat_de_tranch%C3%A9e_-_douille_obus_75_mm_guerre_1914-1918.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5e\/Artisanat_de_tranch%C3%A9e_-_douille_obus_75_mm_guerre_1914-1918.jpg\/120px-Artisanat_de_tranch%C3%A9e_-_douille_obus_75_mm_guerre_1914-1918.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5e\/Artisanat_de_tranch%C3%A9e_-_douille_obus_75_mm_guerre_1914-1918.jpg\/250px-Artisanat_de_tranch%C3%A9e_-_douille_obus_75_mm_guerre_1914-1918.jpg 2x\" alt=\"Vase \u00e0 d\u00e9cor floral r\u00e9alis\u00e9 dans une douille d\u2019obus, artisanat de tranch\u00e9e de la Premi\u00e8re Guerre mondiale.\" width=\"72\" height=\"176\" data-file-width=\"1218\" data-file-height=\"2975\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vase \u00e0 d\u00e9cor floral r\u00e9alis\u00e9 dans une douille d\u2019obus,\u00a0<a title=\"Artisanat de tranch\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Artisanat_de_tranch%C3%A9e\">artisanat de tranch\u00e9e<\/a>\u00a0de la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Premi\u00e8re Guerre mondiale<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Ren\u00e9 Lalique, Diad\u00e8me coq, Lisbonne, mus\u00e9e Calouste-Gulbenkian (1897-1898).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cockerel_diadem_Ren%C3%A9_Lalique_in_Calouste_Gulbenkian_Museum.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Cockerel_diadem_Ren%C3%A9_Lalique_in_Calouste_Gulbenkian_Museum.jpg\/250px-Cockerel_diadem_Ren%C3%A9_Lalique_in_Calouste_Gulbenkian_Museum.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Cockerel_diadem_Ren%C3%A9_Lalique_in_Calouste_Gulbenkian_Museum.jpg\/330px-Cockerel_diadem_Ren%C3%A9_Lalique_in_Calouste_Gulbenkian_Museum.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Cockerel_diadem_Ren%C3%A9_Lalique_in_Calouste_Gulbenkian_Museum.jpg\/500px-Cockerel_diadem_Ren%C3%A9_Lalique_in_Calouste_Gulbenkian_Museum.jpg 2x\" alt=\"Ren\u00e9 Lalique, Diad\u00e8me coq, Lisbonne, mus\u00e9e Calouste-Gulbenkian (1897-1898).\" width=\"176\" height=\"176\" data-file-width=\"3036\" data-file-height=\"3036\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Ren\u00e9 Lalique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Lalique\">Ren\u00e9 Lalique<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Diad\u00e8me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diad%C3%A8me\">Diad\u00e8me<\/a>\u00a0coq<\/i>,\u00a0<a title=\"Lisbonne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lisbonne\">Lisbonne<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Calouste-Gulbenkian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Calouste-Gulbenkian\">mus\u00e9e Calouste-Gulbenkian<\/a>\u00a0(1897-1898).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Louis Comfort Tiffany, \u00c9ducation, vitrail, panneau central (1890).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tiffany_Education_(center).JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/32\/Tiffany_Education_%28center%29.JPG\/330px-Tiffany_Education_%28center%29.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/32\/Tiffany_Education_%28center%29.JPG\/500px-Tiffany_Education_%28center%29.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/32\/Tiffany_Education_%28center%29.JPG\/960px-Tiffany_Education_%28center%29.JPG 2x\" alt=\"Louis Comfort Tiffany, \u00c9ducation, vitrail, panneau central (1890).\" width=\"261\" height=\"176\" data-file-width=\"2028\" data-file-height=\"1372\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Louis Comfort Tiffany\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Comfort_Tiffany\">Louis Comfort Tiffany<\/a>,\u00a0<i>\u00c9ducation<\/i>, vitrail, panneau central (1890).<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Art_dans_la_ville\">Art dans la ville<\/h4>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Paris_16_-_Castel_B%C3%A9ranger_-1.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/83\/Paris_16_-_Castel_B%C3%A9ranger_-1.JPG\/250px-Paris_16_-_Castel_B%C3%A9ranger_-1.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/83\/Paris_16_-_Castel_B%C3%A9ranger_-1.JPG\/330px-Paris_16_-_Castel_B%C3%A9ranger_-1.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/83\/Paris_16_-_Castel_B%C3%A9ranger_-1.JPG\/500px-Paris_16_-_Castel_B%C3%A9ranger_-1.JPG 2x\" width=\"190\" height=\"253\" data-file-width=\"2736\" data-file-height=\"3648\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>, fa\u00e7ade du\u00a0<a title=\"Castel B\u00e9ranger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Castel_B%C3%A9ranger\">Castel B\u00e9ranger<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Landgericht_Berlin,_Littenstra%C3%9Fe,_Eingangshalle_(2),_160906,_ako.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/26\/Landgericht_Berlin%2C_Littenstra%C3%9Fe%2C_Eingangshalle_%282%29%2C_160906%2C_ako.jpg\/250px-Landgericht_Berlin%2C_Littenstra%C3%9Fe%2C_Eingangshalle_%282%29%2C_160906%2C_ako.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/26\/Landgericht_Berlin%2C_Littenstra%C3%9Fe%2C_Eingangshalle_%282%29%2C_160906%2C_ako.jpg\/500px-Landgericht_Berlin%2C_Littenstra%C3%9Fe%2C_Eingangshalle_%282%29%2C_160906%2C_ako.jpg 1.5x\" width=\"250\" height=\"167\" data-file-width=\"4972\" data-file-height=\"3315\" \/><\/a><figcaption>Hall de la cour r\u00e9gionale de Berlin au 12-17\u00a0<i>Littenstrasse<\/i>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Berlin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berlin\">Berlin<\/a>\u00a0Centre.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Villa_Ducloz-Dianola_04.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7c\/Villa_Ducloz-Dianola_04.JPG\/250px-Villa_Ducloz-Dianola_04.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7c\/Villa_Ducloz-Dianola_04.JPG\/500px-Villa_Ducloz-Dianola_04.JPG 1.5x\" width=\"250\" height=\"188\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1536\" \/><\/a><figcaption>La\u00a0<a title=\"Villa Ducloz-Dianola\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_Ducloz-Dianola\">villa Ducloz-Dianola<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Lucques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lucques\">Lucques<\/a>\u00a0(Italie).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle qui se profile se r\u00eave nouveau et moderne, on se rend aussi compte que cette modernit\u00e9 risque de couper l&rsquo;homme de la nature. Tout se passe comme si celle-ci risquait de s&rsquo;\u00e9chapper et que les artistes devaient essayer de la r\u00e9introduire le plus naturellement possible dans le cadre de vie. L\u2019Art nouveau est un art essentiellement urbain, citadin qui trouve un \u00e9cho dans des villes comme\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>,\u00a0<a title=\"Glasgow\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Glasgow\">Glasgow<\/a>,\u00a0<a title=\"Vienne (Autriche)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vienne_(Autriche)\">Vienne<\/a>,\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En France, l&rsquo;<a title=\"Art nouveau en France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_France\">Art nouveau<\/a>\u00a0se d\u00e9cline en deux \u00e9coles\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Paris\">Paris<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nancy\">Nancy<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Art nouveau \u00e0 Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Paris\">\u00c0 Paris<\/a>,\u00a0<a title=\"Siegfried Bing\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegfried_Bing\">Samuel Bing<\/a>, marchand d&rsquo;art, ouvre en 1895 une galerie\u00a0: la\u00a0<a title=\"Maison de l'Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_l%27Art_nouveau\">Maison de l&rsquo;Art nouveau<\/a>. Pr\u00e9curseur fran\u00e7ais du mouvement, qui sera baptis\u00e9, comme son magasin, l&rsquo;Art nouveau, Bing expose des designers, tels\u00a0<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Van de Velde<\/a>, Colonna ou\u00a0<a title=\"Georges de Feure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_de_Feure\">de Feure<\/a>. \u00c0 la m\u00eame \u00e9poque, la construction d&rsquo;un immeuble, le\u00a0<a title=\"Castel B\u00e9ranger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Castel_B%C3%A9ranger\">Castel B\u00e9ranger<\/a>, rend c\u00e9l\u00e8bre, malgr\u00e9 les critiques, son architecte\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>\u00a0; le \u00ab\u00a0style Guimard\u00a0\u00bb est aujourd&rsquo;hui indissociable des entr\u00e9es du m\u00e9tro parisien, r\u00e9alis\u00e9es en fonte industrielle. Toujours dans la m\u00eame p\u00e9riode, au milieu des\u00a0<a title=\"Ann\u00e9es 1890\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ann%C3%A9es_1890\">ann\u00e9es 1890<\/a>, Hector Guimard con\u00e7oit et dirige en tant qu&rsquo;architecte la r\u00e9alisation de la\u00a0<a title=\"Villa Berthe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_Berthe\">villa Berthe<\/a>, aussi connu sous le nom de La Hubloti\u00e8re, au\u00a0<a title=\"Le V\u00e9sinet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_V%C3%A9sinet\">V\u00e9sinet<\/a>, et par ces r\u00e9alisations, pose les bases de l\u2019Art Nouveau en France, tout en affirmant un langage architectural singulier<sup id=\"cite_ref-63\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-63\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-LM2024_64-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-LM2024-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>60<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0\u00a0<a title=\"Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nancy\">Nancy<\/a>, c&rsquo;est autour d&rsquo;<a title=\"\u00c9mile Gall\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Gall%C3%A9\">\u00c9mile Gall\u00e9<\/a>, verrier et \u00e9b\u00e9niste, qu&rsquo;est cr\u00e9\u00e9e en 1901 l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole de Nancy (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_Nancy_(art)\">\u00c9cole de Nancy<\/a>. Par ce courant r\u00e9solument novateur,\u00a0<a title=\"Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nancy\">Nancy<\/a>\u00a0s&rsquo;affirme comme la capitale de l&rsquo;Art nouveau en France. Des verriers, \u00e9b\u00e9nistes, architectes ou ferronniers de renom en \u00e9taient membres. \u00c0 titre d&rsquo;illustration, un immeuble aujourd&rsquo;hui monument historique, sis au 22, rue de la Commanderie, \u00e0 Nancy, est le fruit de la collaboration entre l&rsquo;\u00e9b\u00e9niste et ferronnier d&rsquo;art\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Vallin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Vallin\">Eug\u00e8ne Vallin<\/a>, le verrier\u00a0<a title=\"Jacques Gruber\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Gruber\">Jacques Gruber<\/a>\u00a0et l&rsquo;architecte\u00a0<a title=\"Georges Biet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Biet\">Georges Biet<\/a><sup id=\"cite_ref-65\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Parmi les architectes nanc\u00e9iens, citons encore\u00a0<a title=\"\u00c9mile Andr\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Andr%C3%A9\">\u00c9mile Andr\u00e9<\/a>, membre du comit\u00e9 directeur de l&rsquo;\u00e9cole de Nancy avec, \u00e0 son actif, une douzaine d&rsquo;immeubles Art nouveau dans cette ville.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Carte_postale_illustrant_l%27entr%C3%A9e_des_Magasins_R%C3%A9unis_de_Nancy_%C3%A0_l%27angle_de_la_rue_du_Faubourg_Saint_Jean_et_de_la_rue_Victor_Poirel.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Carte_postale_illustrant_l%27entr%C3%A9e_des_Magasins_R%C3%A9unis_de_Nancy_%C3%A0_l%27angle_de_la_rue_du_Faubourg_Saint_Jean_et_de_la_rue_Victor_Poirel.jpg\/250px-Carte_postale_illustrant_l%27entr%C3%A9e_des_Magasins_R%C3%A9unis_de_Nancy_%C3%A0_l%27angle_de_la_rue_du_Faubourg_Saint_Jean_et_de_la_rue_Victor_Poirel.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Carte_postale_illustrant_l%27entr%C3%A9e_des_Magasins_R%C3%A9unis_de_Nancy_%C3%A0_l%27angle_de_la_rue_du_Faubourg_Saint_Jean_et_de_la_rue_Victor_Poirel.jpg\/500px-Carte_postale_illustrant_l%27entr%C3%A9e_des_Magasins_R%C3%A9unis_de_Nancy_%C3%A0_l%27angle_de_la_rue_du_Faubourg_Saint_Jean_et_de_la_rue_Victor_Poirel.jpg 1.5x\" width=\"250\" height=\"156\" data-file-width=\"1603\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><figcaption>Carte postale illustrant l&rsquo;entr\u00e9e des Magasins R\u00e9unis de Nancy \u00e0 l&rsquo;angle de la rue du Faubourg Saint Jean et de la rue Victor Poirel.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tout comme Samuel Bing \u00e0 Paris,\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne J.B. Corbin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_J.B._Corbin\">Eug\u00e8ne Corbin<\/a>\u00a0\u00e0 Nancy joua un r\u00f4le primordial dans la diffusion des pr\u00e9ceptes de l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole de Nancy (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_Nancy_(art)\">\u00c9cole de Nancy<\/a>\u00a0tels que les avait promulgu\u00e9s\u00a0<a title=\"\u00c9mile Gall\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Gall%C3%A9\">\u00c9mile Gall\u00e9<\/a>. En effet, la\u00a0<a title=\"Magasins r\u00e9unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magasins_r%C3%A9unis\">Maison des Magasins R\u00e9unis<\/a>, grand magasin nanc\u00e9ien dont Corbin \u00e9tait propri\u00e9taire, permirent de diffuser commercialement les \u0153uvres cr\u00e9\u00e9es par les artistes locaux en les faisant \u00e9diter dans les ateliers de production<sup id=\"cite_ref-Le_Pays_lorrain_:_revue_r\u00e9gionale_bi-mensuelle_illustr\u00e9e_\/_dir._Charles_Sadoul_66-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Le_Pays_lorrain_:_revue_r%C3%A9gionale_bi-mensuelle_illustr%C3%A9e_\/_dir._Charles_Sadoul-66\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>62<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ainsi, les broderies de\u00a0<a title=\"Jacques Gruber\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Gruber\">Jacques Gruber<\/a>\u00a0furent vendues sur les \u00e9tals du grand magasin, tout comme le mobilier sp\u00e9cialement cr\u00e9\u00e9 pour les Magasins R\u00e9unis par\u00a0<a title=\"Louis Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Majorelle\">Majorelle<\/a>\u00a0et dessin\u00e9 par l&rsquo;architecte\u00a0<a title=\"Lucien Weissenburger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lucien_Weissenburger\">Lucien Weissenburger<\/a><sup id=\"cite_ref-Le_Pays_lorrain_:_revue_r\u00e9gionale_bi-mensuelle_illustr\u00e9e_\/_dir._Charles_Sadoul_66-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Le_Pays_lorrain_:_revue_r%C3%A9gionale_bi-mensuelle_illustr%C3%A9e_\/_dir._Charles_Sadoul-66\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>62<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En outre, Eug\u00e8ne Corbin encouragea la cr\u00e9ation artistique \u00e0 travers la promotion de concours organis\u00e9s d\u00e8s 1905 en collaboration avec\u00a0<a title=\"Victor Prouv\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Prouv%C3%A9\">Victor Prouv\u00e9<\/a>, alors pr\u00e9sident de l&rsquo;\u00c9cole de Nancy<sup id=\"cite_ref-Le_Pays_lorrain_:_revue_r\u00e9gionale_bi-mensuelle_illustr\u00e9e_\/_dir._Charles_Sadoul_66-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Le_Pays_lorrain_:_revue_r%C3%A9gionale_bi-mensuelle_illustr%C3%A9e_\/_dir._Charles_Sadoul-66\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>62<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ces concours visaient \u00e0 renouveler et \u00e0 diffuser les principes de l&rsquo;Art nouveau et ils permirent \u00e0 des artistes comme\u00a0<a class=\"new\" title=\"Henri Suhner (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Henri_Suhner&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Henri Suhner<\/a>, laur\u00e9at d&rsquo;un des concours, de voir attribuer \u00e0 son projet une place d&rsquo;honneur sur les stands des Magasins R\u00e9unis<sup id=\"cite_ref-Le_Pays_lorrain_:_revue_r\u00e9gionale_bi-mensuelle_illustr\u00e9e_\/_dir._Charles_Sadoul_66-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Le_Pays_lorrain_:_revue_r%C3%A9gionale_bi-mensuelle_illustr%C3%A9e_\/_dir._Charles_Sadoul-66\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>62<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De m\u00eame\u00a0<a title=\"Reims\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reims\">Reims<\/a>, ville reconstruite apr\u00e8s la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Premi\u00e8re Guerre mondiale<\/a>, peut \u00eatre consid\u00e9r\u00e9e comme une ville de l\u2019Art nouveau tardif<sup id=\"cite_ref-Loyer_7-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Loyer-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En\u00a0<a title=\"Alsace-Moselle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alsace-Moselle\">Alsace-Moselle<\/a>, on remarque la pr\u00e9sence du\u00a0<a title=\"Jugendstil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jugendstil\">Jugendstil<\/a>\u00a0(\u00e9quivalent germanique de l&rsquo;Art Nouveau) dans l&rsquo;architecture, du fait de l&rsquo;<a title=\"Annexions de l'Alsace-Lorraine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Annexions_de_l%27Alsace-Lorraine\">annexion allemande<\/a>, notamment \u00e0\u00a0<a title=\"Strasbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Strasbourg\">Strasbourg<\/a>\u00a0et \u00e0\u00a0<a title=\"Metz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Metz\">Metz<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S&rsquo;il existe des maisons de campagne d&rsquo;inspiration Art nouveau, elles sont souvent commandit\u00e9es par les m\u00eames personnes qui font construire leur h\u00f4tel particulier, ou h\u00f4tel de rapport, en plein c\u0153ur de la ville. L&rsquo;Art nouveau inspire bien s\u00fbr l&rsquo;architecture de nombreux immeubles parisiens, mais surtout celle, parfois tr\u00e8s soign\u00e9e, de nombreuses villas anciennes en\u00a0<a title=\"Meuli\u00e8re (g\u00e9ologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Meuli%C3%A8re_(g%C3%A9ologie)\">meuli\u00e8re<\/a>, construites pour la plupart au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, et que l&rsquo;on peut d\u00e9couvrir en p\u00e9riph\u00e9rie de Paris, notamment dans les villes de banlieue du\u00a0<a title=\"Val-de-Marne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Val-de-Marne\">Val-de-Marne<\/a>, de l&rsquo;<a title=\"Essonne (d\u00e9partement)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Essonne_(d%C3%A9partement)\">Essonne<\/a>\u00a0et de la\u00a0<a title=\"Seine-Saint-Denis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seine-Saint-Denis\">Seine-Saint-Denis<\/a>. Celles-ci se caract\u00e9risent par leurs audaces en fer forg\u00e9, leurs d\u00e9cors de briques et de fa\u00efence, leurs pignons et parfois leurs petites tours. C&rsquo;est dans ces banlieues que des architectes fran\u00e7ais exp\u00e9rimentent de nouveaux mat\u00e9riaux et de nouveaux styles inaugurant l&rsquo;Art nouveau qui, par opposition \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Acad\u00e9mie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie\">acad\u00e9misme<\/a>, se veut total.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Catalogne, apr\u00e8s l&rsquo;Exposition universelle, l&rsquo;Art nouveau est surtout un fait bourgeois. Il fleurit sur l&rsquo;avenue du\u00a0<a title=\"Passeig de Gr\u00e0cia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Passeig_de_Gr%C3%A0cia\">passeig de Gr\u00e0cia<\/a>, \u00e0 Barcelone<sup id=\"cite_ref-67\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-67\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, et dans les principales art\u00e8res de l&rsquo;<a title=\"Eixample\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eixample\">Eixample<\/a>, \u00e0 la faveur de concours d&rsquo;architectures organis\u00e9s par la ville. Il conquiert rapidement tous les domaines et devient un art officiel avec les commandes publiques de b\u00e2timents de grandes dimensions (le\u00a0<a title=\"Palais de la musique catalane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_de_la_musique_catalane\">palais de la musique catalane<\/a>, l&rsquo;<a title=\"H\u00f4pital de Sant Pau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4pital_de_Sant_Pau\">h\u00f4pital de Sant Pau<\/a>, le\u00a0<a title=\"Conservatoire municipal de musique de Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conservatoire_municipal_de_musique_de_Barcelone\">conservatoire de Barcelone<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>) et pour l&rsquo;am\u00e9nagement urbain (des\u00a0<a title=\"Lampadaire de la place Royale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lampadaire_de_la_place_Royale\">luminaires<\/a>,\u00a0<a title=\"Place de T\u00e9touan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Place_de_T%C3%A9touan\">places<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Banc-fanal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Banc-fanal\">bancs<\/a>). Pens\u00e9 pour accueillir un quartier de la ville enti\u00e8rement moderniste, le\u00a0<a title=\"Parc G\u00fcell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parc_G%C3%BCell\">parc G\u00fcell<\/a>\u00a0resta cependant un des rares jardins publics Art nouveau, avec la fin de la vogue de cet art comme avant-garde, et le retrait des investisseurs. Propuls\u00e9 par de riches industriels, l&rsquo;Art nouveau devient rapidement \u2014 contre ses id\u00e9aux d&rsquo;origine \u2014 un style industriel. L&rsquo;<a title=\"F\u00e1brica Casaramona\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A1brica_Casaramona\">usine textile Casaramora<\/a>\u00a0ou le\u00a0<a title=\"Cellier G\u00fcell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cellier_G%C3%BCell\">cellier G\u00fcell<\/a>\u00a0sont des exemples de ce modernisme appliqu\u00e9 \u00e0 l&rsquo;industrie et aux exploitations agricoles. Cette architecture est \u00e9galement appliqu\u00e9e \u00e0 l&rsquo;art religieux (<a title=\"Sagrada Fam\u00edlia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sagrada_Fam%C3%ADlia\">Sagrada Fam\u00edlia<\/a>,\u00a0<a title=\"Crypte de la Colonie G\u00fcell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crypte_de_la_Colonie_G%C3%BCell\">crypte de la Colonie G\u00fcell<\/a>, cimeti\u00e8res), aux b\u00e2timents scientifiques (<a title=\"Observatoire Fabra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Observatoire_Fabra\">observatoire Fabra<\/a>), voire scolaires (<a title=\"\u00c9cole de la Sagrada Fam\u00edlia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_la_Sagrada_Fam%C3%ADlia\">\u00e9cole de la Sagrada Fam\u00edlia<\/a>,\u00a0<a title=\"Coll\u00e8ge Sainte-Th\u00e9r\u00e8se\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coll%C3%A8ge_Sainte-Th%C3%A9r%C3%A8se\">coll\u00e8ge Sainte-Th\u00e9r\u00e8se<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>).<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Joseph Maria Olbrich, palais de la S\u00e9cession (1897), Vienne.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Secession_Vienna_June_2006_005.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/69\/Secession_Vienna_June_2006_005.jpg\/250px-Secession_Vienna_June_2006_005.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/69\/Secession_Vienna_June_2006_005.jpg\/330px-Secession_Vienna_June_2006_005.jpg 2x\" alt=\"Joseph Maria Olbrich, palais de la S\u00e9cession (1897), Vienne.\" width=\"94\" height=\"125\" data-file-width=\"1920\" data-file-height=\"2560\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Josef Maria Olbrich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Maria_Olbrich\">Joseph Maria Olbrich<\/a>,\u00a0<a title=\"Palais de la S\u00e9cession\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_de_la_S%C3%A9cession\">palais de la S\u00e9cession<\/a>\u00a0(1897),\u00a0<a title=\"Vienne (Autriche)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vienne_(Autriche)\">Vienne<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Henri Sauvage, villa Majorelle (1901-1902), Nancy.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Villa_Majorelle_ext%C3%A9rieur_02_by_Line1.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Villa_Majorelle_ext%C3%A9rieur_02_by_Line1.jpg\/250px-Villa_Majorelle_ext%C3%A9rieur_02_by_Line1.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Villa_Majorelle_ext%C3%A9rieur_02_by_Line1.jpg\/500px-Villa_Majorelle_ext%C3%A9rieur_02_by_Line1.jpg 1.5x\" alt=\"Henri Sauvage, villa Majorelle (1901-1902), Nancy.\" width=\"167\" height=\"125\" data-file-width=\"2816\" data-file-height=\"2112\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Henri Sauvage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Sauvage\">Henri Sauvage<\/a>,\u00a0<a title=\"Villa Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_Majorelle\">villa Majorelle<\/a>\u00a0(1901-1902),\u00a0<a title=\"Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nancy\">Nancy<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Immeuble Biet (1901-1903), Nancy.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Immeuble_Georges_Biet_02_by_Line1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/fr\/thumb\/4\/46\/Immeuble_Georges_Biet_02_by_Line1.jpg\/250px-Immeuble_Georges_Biet_02_by_Line1.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/fr\/thumb\/4\/46\/Immeuble_Georges_Biet_02_by_Line1.jpg\/330px-Immeuble_Georges_Biet_02_by_Line1.jpg 2x\" alt=\"Immeuble Biet (1901-1903), Nancy.\" width=\"94\" height=\"125\" data-file-width=\"2112\" data-file-height=\"2816\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Immeuble\u00a0<a title=\"Georges Biet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Biet\">Biet<\/a>\u00a0(1901-1903),\u00a0<a title=\"Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nancy\">Nancy<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Paul Hankar, h\u00f4tel Albert Ciamberlani (1897), Ixelles.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:H%C3%B4tel_Ciamberlani_(DSCF7523).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/42\/H%C3%B4tel_Ciamberlani_%28DSCF7523%29.jpg\/250px-H%C3%B4tel_Ciamberlani_%28DSCF7523%29.jpg\" alt=\"Paul Hankar, h\u00f4tel Albert Ciamberlani (1897), Ixelles.\" width=\"87\" height=\"125\" data-file-width=\"2644\" data-file-height=\"3836\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Paul Hankar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Hankar\">Paul Hankar<\/a>,\u00a0<a title=\"H\u00f4tel Albert Ciamberlani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Albert_Ciamberlani\">h\u00f4tel Albert Ciamberlani<\/a>\u00a0(1897),\u00a0<a title=\"Ixelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ixelles\">Ixelles<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maison Fenoglio-Lafleur (1902-1903), Turin.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Casa_Fenoglio-La_Fleur.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0b\/Casa_Fenoglio-La_Fleur.jpg\/120px-Casa_Fenoglio-La_Fleur.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0b\/Casa_Fenoglio-La_Fleur.jpg\/250px-Casa_Fenoglio-La_Fleur.jpg 1.5x\" alt=\"Maison Fenoglio-Lafleur (1902-1903), Turin.\" width=\"79\" height=\"125\" data-file-width=\"1884\" data-file-height=\"2958\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Maison\u00a0<a title=\"Pietro Fenoglio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Fenoglio\">Fenoglio<\/a>-Lafleur (1902-1903),\u00a0<a title=\"Turin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turin\">Turin<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maison municipale (1905-1912), Prague.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Prag_obecni_d%C3%BBm_gemeindehaus.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Prag_obecni_d%C3%BBm_gemeindehaus.jpg\/330px-Prag_obecni_d%C3%BBm_gemeindehaus.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Prag_obecni_d%C3%BBm_gemeindehaus.jpg\/500px-Prag_obecni_d%C3%BBm_gemeindehaus.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Prag_obecni_d%C3%BBm_gemeindehaus.jpg\/960px-Prag_obecni_d%C3%BBm_gemeindehaus.jpg 2x\" alt=\"Maison municipale (1905-1912), Prague.\" width=\"199\" height=\"125\" data-file-width=\"1467\" data-file-height=\"927\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Maison municipale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_municipale\">Maison municipale<\/a>\u00a0(1905-1912),\u00a0<a title=\"Prague\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prague\">Prague<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Immeuble Les Cinq Continents (1901), Anvers.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Antwerpen_Schildersstraat_n%C2%B02_%26_6_(13).JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Antwerpen_Schildersstraat_n%C2%B02_%26_6_%2813%29.JPG\/250px-Antwerpen_Schildersstraat_n%C2%B02_%26_6_%2813%29.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Antwerpen_Schildersstraat_n%C2%B02_%26_6_%2813%29.JPG\/500px-Antwerpen_Schildersstraat_n%C2%B02_%26_6_%2813%29.JPG 1.5x\" alt=\"Immeuble Les Cinq Continents (1901), Anvers.\" width=\"167\" height=\"125\" data-file-width=\"2560\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Maison De Vijf Werelddelen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_De_Vijf_Werelddelen\">Immeuble Les Cinq Continents<\/a>\u00a0(1901),\u00a0<a title=\"Anvers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anvers\">Anvers<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Otto Wagner, Maison des majoliques (Majolikahaus) (1899), Vienne.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Otto_Wagner_Majolikahaus_Wienzeile_40.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/44\/Otto_Wagner_Majolikahaus_Wienzeile_40.jpg\/330px-Otto_Wagner_Majolikahaus_Wienzeile_40.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/44\/Otto_Wagner_Majolikahaus_Wienzeile_40.jpg\/500px-Otto_Wagner_Majolikahaus_Wienzeile_40.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/44\/Otto_Wagner_Majolikahaus_Wienzeile_40.jpg\/960px-Otto_Wagner_Majolikahaus_Wienzeile_40.jpg 2x\" alt=\"Otto Wagner, Maison des majoliques (Majolikahaus) (1899), Vienne.\" width=\"200\" height=\"132\" data-file-width=\"4928\" data-file-height=\"3264\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Otto Wagner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Otto_Wagner\">Otto Wagner<\/a>, Maison des\u00a0<a title=\"Majolique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Majolique\">majoliques<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Maison des majoliques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_des_majoliques\">Majolikahaus<\/a><\/i>) (1899),\u00a0<a title=\"Vienne (Autriche)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vienne_(Autriche)\">Vienne<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"\u00c9picerie Elisse\u00efev (1903), Saint-P\u00e9tersbourg.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Eliseevs%27_House_SPB_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Eliseevs%27_House_SPB_01.jpg\/330px-Eliseevs%27_House_SPB_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Eliseevs%27_House_SPB_01.jpg\/500px-Eliseevs%27_House_SPB_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Eliseevs%27_House_SPB_01.jpg\/960px-Eliseevs%27_House_SPB_01.jpg 2x\" alt=\"\u00c9picerie Elisse\u00efev (1903), Saint-P\u00e9tersbourg.\" width=\"200\" height=\"132\" data-file-width=\"3700\" data-file-height=\"2451\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"\u00c9picerie Elisse\u00efev (Saint-P\u00e9tersbourg)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89picerie_Elisse%C3%AFev_(Saint-P%C3%A9tersbourg)\">\u00c9picerie Elisse\u00efev<\/a>\u00a0(1903),\u00a0<a title=\"Saint-P\u00e9tersbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-P%C3%A9tersbourg\">Saint-P\u00e9tersbourg<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Immeuble de la compagnie Singer (1904), Saint-P\u00e9tersbourg.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Singer_House_SPB_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/Singer_House_SPB_01.jpg\/330px-Singer_House_SPB_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/Singer_House_SPB_01.jpg\/500px-Singer_House_SPB_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/Singer_House_SPB_01.jpg\/960px-Singer_House_SPB_01.jpg 2x\" alt=\"Immeuble de la compagnie Singer (1904), Saint-P\u00e9tersbourg.\" width=\"200\" height=\"132\" data-file-width=\"3700\" data-file-height=\"2450\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Immeuble de la compagnie Singer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Immeuble_de_la_compagnie_Singer\">Immeuble de la compagnie Singer<\/a>\u00a0(1904),\u00a0<a title=\"Saint-P\u00e9tersbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-P%C3%A9tersbourg\">Saint-P\u00e9tersbourg<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"B\u00e2timent Esders et Scheefhaals (1907), Saint-P\u00e9tersbourg.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Au_Pont_Rouge_House.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Au_Pont_Rouge_House.jpg\/330px-Au_Pont_Rouge_House.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Au_Pont_Rouge_House.jpg\/500px-Au_Pont_Rouge_House.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Au_Pont_Rouge_House.jpg\/960px-Au_Pont_Rouge_House.jpg 2x\" alt=\"B\u00e2timent Esders et Scheefhaals (1907), Saint-P\u00e9tersbourg.\" width=\"200\" height=\"132\" data-file-width=\"3700\" data-file-height=\"2451\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"B\u00e2timent Esders et Scheefhaals\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A2timent_Esders_et_Scheefhaals\">B\u00e2timent Esders et Scheefhaals<\/a>\u00a0(1907),\u00a0<a title=\"Saint-P\u00e9tersbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-P%C3%A9tersbourg\">Saint-P\u00e9tersbourg<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Art nouveau tardif, kiosque (1923), Las Palmas de Grande Canarie.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Quiosco_modernista_Gran_Canaria.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ef\/Quiosco_modernista_Gran_Canaria.jpg\/250px-Quiosco_modernista_Gran_Canaria.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ef\/Quiosco_modernista_Gran_Canaria.jpg\/330px-Quiosco_modernista_Gran_Canaria.jpg 2x\" alt=\"Art nouveau tardif, kiosque (1923), Las Palmas de Grande Canarie.\" width=\"103\" height=\"132\" data-file-width=\"2432\" data-file-height=\"3101\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Art nouveau tardif, kiosque (1923),\u00a0<a title=\"Las Palmas de Grande Canarie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Las_Palmas_de_Grande_Canarie\">Las Palmas de Grande Canarie<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Art_total\">Art total<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">S&rsquo;il est relativement polymorphe, l&rsquo;Art nouveau concerne avant tout l\u2019architecture et les arts du d\u00e9cor. Ce\u00a0<i>rapprochement entre les arts majeurs<\/i>\u00a0et\u00a0<i>mineurs<\/i><sup id=\"cite_ref-68\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>63<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0fait partie du combat qu&rsquo;aura\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Viollet-le-Duc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Viollet-le-Duc\">Viollet-le-Duc<\/a>\u00a0avec les Beaux-Arts de Paris d\u00e8s l\u2019ann\u00e9e 1854<sup id=\"cite_ref-69\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-69\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Les connexions entre le mouvement et les arts dits nobles tels la peinture ou la sculpture sont plus \u00e9loign\u00e9s et si des influences crois\u00e9es apparaissent de mani\u00e8re \u00e9vidente, elles ne permettent pas de parler d&rsquo;un style Art nouveau en peinture et\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage semble contredire des informations fournies par d\u2019autres sources.\">sculpture<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Wikip\u00e9dia:V\u00e9rifiabilit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:V%C3%A9rifiabilit%C3%A9\">[Information\u00a0douteuse]<\/a><\/sup>\u00a0pourtant des chapitres entiers sont consacr\u00e9s \u00e0 la sculpture Art nouveau dans des ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence<sup id=\"cite_ref-70\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-70\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>65<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Architecture\">Architecture<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Maison_Nelissen_01.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ac\/Maison_Nelissen_01.JPG\/250px-Maison_Nelissen_01.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ac\/Maison_Nelissen_01.JPG\/330px-Maison_Nelissen_01.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ac\/Maison_Nelissen_01.JPG\/500px-Maison_Nelissen_01.JPG 2x\" width=\"190\" height=\"317\" data-file-width=\"2131\" data-file-height=\"3556\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Maison Nelissen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_Nelissen\">Maison Nelissen<\/a>\u00a0avec son \u00e9l\u00e9vation de composition asym\u00e9trique<sup id=\"cite_ref-71\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-71\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>66<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une partie des origines des r\u00e9alisations Art nouveau en architecture vient des th\u00e9ories de Viollet-le-Duc qui, tr\u00e8s t\u00f4t, utilise des formes nouvelles pour d\u00e9passer les styles anciens et surtout postule (sans la tester) la possibilit\u00e9 d&rsquo;\u00e9riger des structures portantes en acier pour la recouvrir de ma\u00e7onnerie. Cette nouvelle technique permet de penser diff\u00e9remment la construction des b\u00e2timents par la suppression des ouvrages de renforcement obligatoires dans l&rsquo;architecture traditionnelle tels les plafonds vo\u00fbt\u00e9s et les arcs-boutants. Cette id\u00e9e est reprise lors de la p\u00e9riode Art nouveau par tous les grands architectes du mouvement,\u00a0<a title=\"Louis Sullivan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Sullivan\">Louis Sullivan<\/a>,\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>,\u00a0<a title=\"Francis Jourdain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francis_Jourdain\">Francis Jourdain<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Auguste Perret\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Auguste_Perret\">Auguste Perret<\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan200037_72-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200037-72\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tassel_House_stairway.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/af\/Tassel_House_stairway.JPG\/250px-Tassel_House_stairway.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/af\/Tassel_House_stairway.JPG\/330px-Tassel_House_stairway.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/af\/Tassel_House_stairway.JPG\/500px-Tassel_House_stairway.JPG 2x\" width=\"190\" height=\"161\" data-file-width=\"1700\" data-file-height=\"1440\" \/><\/a><figcaption>Int\u00e9rieur de l&rsquo;<a title=\"H\u00f4tel Tassel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Tassel\">h\u00f4tel Tassel<\/a>\u00a0(1893) construit par\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>,\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le premier architecte v\u00e9ritablement Art nouveau est\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>. Il emprunte r\u00e9solument la voie de l&rsquo;acier au sein de ses constructions\u00a0; mais, contrairement \u00e0 la norme adopt\u00e9e par ses contemporains qui les cachent, il d\u00e9cide de montrer les structures en acier, de les int\u00e9grer hardiment \u00e0 l&rsquo;ensemble d\u00e9coratif du b\u00e2ti. Ce parti-pris \u00e0 rebours des habitudes fait sensation et devient une marque de fabrique, qu&rsquo;il porte au plus haut point avec la\u00a0<a title=\"Maison du Peuple (Bruxelles)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_du_Peuple_(Bruxelles)\">Maison du Peuple<\/a>\u00a0command\u00e9e par le\u00a0<a title=\"Parti ouvrier belge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parti_ouvrier_belge\">Parti ouvrier belge<\/a>, achev\u00e9e en 1899<sup id=\"cite_ref-Duncan200037_72-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200037-72\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Mais le programme de l&rsquo;architecture Art nouveau est tout entier contenu dans la premi\u00e8re construction de Horta, l&rsquo;<a title=\"H\u00f4tel Tassel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Tassel\">h\u00f4tel Tassel<\/a>. \u00c9difi\u00e9e en 1892, cette construction surprend l&rsquo;ensemble de la profession, car elle porte l&rsquo;architecture bien au-del\u00e0 des arts d\u00e9coratifs pour toucher \u00e0 un domaine beaucoup plus large<sup id=\"cite_ref-Duncan200038_73-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200038-73\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;h\u00f4tel Tassel a un retentissement important, bien au-del\u00e0 des fronti\u00e8res belges. Ainsi \u00e0 Paris de nombreux architectes sont conquis par cette nouveaut\u00e9 et s&rsquo;en inspirent plus ou moins largement. Le personnage embl\u00e9matique de l&rsquo;architecture Art nouveau dans la capitale fran\u00e7aise est\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>\u00a0qui adjoint les courbes caract\u00e9ristiques du mouvement naissant \u00e0 son propre style, d\u00e9j\u00e0 original<sup id=\"cite_ref-Duncan200040_74-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200040-74\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Toutefois, il est une exception car la plus grande partie des constructions Art nouveau parisiennes est l&rsquo;\u0153uvre de professionnels peu c\u00e9l\u00e8bres, surtout pour des magasins et restaurants tel\u00a0<a title=\"Maxim's\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maxim%27s\">Maxim&rsquo;s<\/a>\u00a0ou la\u00a0<a title=\"Bijouterie Fouquet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bijouterie_Fouquet\">bijouterie<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Georges Fouquet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Fouquet\">Georges Fouquet<\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan200042_75-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200042-75\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>70<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. En France, la principale ville dans laquelle ce style se d\u00e9veloppe est\u00a0<a title=\"\u00c9cole de Nancy (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_Nancy_(art)\">Nancy<\/a>\u00a0o\u00f9 il s&rsquo;ins\u00e8re dans le d\u00e9veloppement local d&rsquo;un puissant mouvement artistique et industriel<sup id=\"cite_ref-Duncan200043_76-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200043-76\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>71<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le projet artistique de Victor Horta est tr\u00e8s fr\u00e9quemment utilis\u00e9 de mani\u00e8re partielle, m\u00eal\u00e9 d&rsquo;inspiration plus classique. Ainsi,\u00a0<a title=\"Charles Plumet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Plumet\">Charles Plumet<\/a>\u00a0m\u00e9lange des \u00e9l\u00e9ments Art nouveau \u00e0 des b\u00e2timents de style\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jules Lavirotte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Lavirotte\">Jules Aim\u00e9 Lavirotte<\/a>\u00a0avec des immeubles somme toute classiques dans leur structure g\u00e9n\u00e9rale<sup id=\"cite_ref-Duncan200040_74-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200040-74\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les architectes qui reprennent le plus int\u00e9gralement possible les fondamentaux Art nouveau sont peu nombreux. On peut citer en France\u00a0<a title=\"Xavier Schoellkopf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xavier_Schoellkopf\">Xavier Schoellkopf<\/a>\u00a0avec la maison de la chanteuse\u00a0<a title=\"Yvette Guilbert\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yvette_Guilbert\">Yvette Guilbert<\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan200040_74-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200040-74\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Art nouveau en architecture est \u00e9galement le pr\u00e9texte pour faire preuve d&rsquo;une grande capacit\u00e9 d&rsquo;invention, tout en d\u00e9passant les formes initiales. Ainsi, la\u00a0<a title=\"Villa Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_Majorelle\">villa Jika<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Louis Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Majorelle\">Louis Majorelle<\/a>\u00a0\u00e9difi\u00e9e par\u00a0<a title=\"Henri Sauvage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Sauvage\">Henri Sauvage<\/a>\u00a0\u00e0 Nancy est construite dans un m\u00e9lange d&rsquo;architecture m\u00e9di\u00e9vale fantasm\u00e9e et de formes typiquement Art nouveau<sup id=\"cite_ref-Duncan200043_76-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200043-76\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>71<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Quelques_\u0153uvres_architecturales_majeures\"><span id=\"Quelques_.C5.93uvres_architecturales_majeures\"><\/span>Quelques \u0153uvres architecturales majeures<\/h4>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Immeuble_Art_nouveau._Louis_Perreau._Dijon.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Immeuble_Art_nouveau._Louis_Perreau._Dijon.jpg\/250px-Immeuble_Art_nouveau._Louis_Perreau._Dijon.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Immeuble_Art_nouveau._Louis_Perreau._Dijon.jpg\/330px-Immeuble_Art_nouveau._Louis_Perreau._Dijon.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Immeuble_Art_nouveau._Louis_Perreau._Dijon.jpg\/500px-Immeuble_Art_nouveau._Louis_Perreau._Dijon.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"287\" data-file-width=\"2802\" data-file-height=\"4230\" \/><\/a><figcaption>Immeuble Art nouveau construit par\u00a0<a title=\"Louis Perreau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Perreau\">Louis Perreau<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Dijon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dijon\">Dijon<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Art nouveau a \u00e9t\u00e9 d\u00e9clin\u00e9 selon la sensibilit\u00e9 de chaque pays.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Les\u00a0<a title=\"Habitations majeures de l'architecte Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Habitations_majeures_de_l%27architecte_Victor_Horta\">habitations majeures de l&rsquo;architecte Victor Horta<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>\u00a0(<a title=\"Patrimoine mondial\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrimoine_mondial\">patrimoine mondial<\/a>\u00a0de l&rsquo;Unesco).<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Castel B\u00e9ranger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Castel_B%C3%A9ranger\">Castel B\u00e9ranger<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>\u00a0\u00e0 Paris.<\/li>\n<li>L&rsquo;<a title=\"Patrimoine architectural d'Angers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrimoine_architectural_d%27Angers\">Alcazar<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Angers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angers\">Angers<\/a><sup id=\"cite_ref-77\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-77\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>72<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>L&rsquo;<a title=\"Immeuble Art nouveau \u00e0 Dijon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Immeuble_Art_nouveau_%C3%A0_Dijon\">immeuble Art nouveau<\/a>\u00a0construit par l&rsquo;architecte\u00a0<a title=\"Louis Perreau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Perreau\">Louis Perreau<\/a>, rues du Ch\u00e2teau et du Temple \u00e0\u00a0<a title=\"Dijon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dijon\">Dijon<\/a>\u00a0(1907).<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Villa Demoiselle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_Demoiselle\">villa Demoiselle<\/a>, par Louis Sorel, \u00e0\u00a0<a title=\"Reims\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reims\">Reims<\/a>\u00a0(1908).<\/li>\n<li>Ancien\u00a0<a title=\"Comptoir de l\u2019Industrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Comptoir_de_l%E2%80%99Industrie\">comptoir de l&rsquo;Industrie (Reims)<\/a>, 6-12, rue C\u00e9r\u00e8s\u00a0; architectes\u00a0: Marcel Rousseau et\u00a0<a title=\"\u00c9mile Thion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Thion\">\u00c9mile Thion<\/a>\u00a0(1922).<\/li>\n<li>Les bouches du m\u00e9tropolitain (<a title=\"M\u00e9tro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9tro\">m\u00e9tro<\/a>) de la ville de\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>, par\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>.<\/li>\n<li>Les \u0153uvres d&rsquo;<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Antoni Gaud\u00ed<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>\u00a0(<a title=\"Patrimoine mondial\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrimoine_mondial\">patrimoine mondial<\/a>\u00a0de l&rsquo;Unesco).<\/li>\n<li>\u0152uvres de\u00a0<a title=\"Llu\u00eds Dom\u00e8nech i Montaner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Llu%C3%ADs_Dom%C3%A8nech_i_Montaner\">Llu\u00eds Dom\u00e8nech i Montaner<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Reus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reus\">Reus<\/a>\u00a0(<a title=\"Patrimoine mondial\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrimoine_mondial\">patrimoine mondial<\/a>\u00a0de l&rsquo;Unesco).<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Maison Hankar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_Hankar\">maison Hankar<\/a>\u00a0et les h\u00f4tels\u00a0<a title=\"H\u00f4tel Albert Ciamberlani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Albert_Ciamberlani\">Albert Ciamberlani<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"H\u00f4tel Jos\u00e9 Ciamberlani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Jos%C3%A9_Ciamberlani\">Jos\u00e9 Ciamberlani<\/a>, de\u00a0<a title=\"Paul Hankar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Hankar\">Paul Hankar<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>.<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Maison Cauchie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_Cauchie\">maison Cauchie<\/a>, de\u00a0<a title=\"Paul Cauchie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Cauchie\">Paul Cauchie<\/a>\u00a0en collaboration avec\u00a0<a title=\"\u00c9douard Frankinet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89douard_Frankinet\">\u00c9douard Frankinet<\/a>, \u00e0 Bruxelles.<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Maison Frankinet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_Frankinet\">maison Frankinet<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"\u00c9douard Frankinet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89douard_Frankinet\">\u00c9douard Frankinet<\/a>\u00a0\u00e0 Bruxelles<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Maison dor\u00e9e (Charleroi)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_dor%C3%A9e_(Charleroi)\">Maison dor\u00e9e<\/a>, \u00e0 Charleroi, avec des\u00a0<a title=\"Sgraffite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sgraffite\">sgraffites<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Gabriel Van Dievoet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriel_Van_Dievoet\">Gabriel Van Dievoet<\/a>.<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Maison Delune\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_Delune\">maison Delune<\/a>, de\u00a0<a title=\"L\u00e9on Delune\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_Delune\">L\u00e9on Delune<\/a>, \u00e0 Bruxelles.<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Centre belge de la bande dessin\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Centre_belge_de_la_bande_dessin%C3%A9e\">centre belge de la bande dessin\u00e9e<\/a>\u00a0\u00e0 Bruxelles,\u00a0<a title=\"Anciens magasins Waucquez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anciens_magasins_Waucquez\">anciens magasins Waucquez<\/a>, par\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>\u00a0(1902).<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Casa Fenoglio-Lafleur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Casa_Fenoglio-Lafleur\">Casa Fenoglio-Lafleur<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Turin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turin\">Turin<\/a>.<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Villa Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_Majorelle\">villa Majorelle<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nancy\">Nancy<\/a>, d&rsquo;<a title=\"Henri Sauvage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Sauvage\">Henri Sauvage<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Lucien Weissenburger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lucien_Weissenburger\">Lucien Weissenburger<\/a>\u00a0(1901-1902).<\/li>\n<li>L&rsquo;h\u00f4tel du Parc (ex-h\u00f4tel M\u00e9tropole) de\u00a0<a title=\"Plombi\u00e8res-les-Bains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plombi%C3%A8res-les-Bains\">Plombi\u00e8res-les-Bains<\/a>.<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Th\u00e9\u00e2tre municipal de Tunis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9%C3%A2tre_municipal_de_Tunis\">th\u00e9\u00e2tre municipal de Tunis<\/a>, par\u00a0<a title=\"Jean-\u00c9mile Resplandy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-%C3%89mile_Resplandy\">Jean-\u00c9mile Resplandy<\/a>, construit en 1902.<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Maison municipale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_municipale\">maison municipale<\/a>\u00a0Obecni dum d&rsquo;<a title=\"Art nouveau \u00e0 Prague\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Prague\">Prague<\/a>, par A. Balsanek et O. Polivska (1903-1905).<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Palais de la S\u00e9cession\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_de_la_S%C3%A9cession\">palais de la S\u00e9cession<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Vienne (Autriche)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vienne_(Autriche)\">Vienne<\/a>, par\u00a0<a title=\"Josef Maria Olbrich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Maria_Olbrich\">Joseph Maria Olbrich<\/a>\u00a0(1898).<\/li>\n<li>Le\u00a0<a title=\"Palais Stoclet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_Stoclet\">palais Stoclet<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>\u00a0(<a title=\"Patrimoine mondial\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrimoine_mondial\">patrimoine mondial<\/a>\u00a0de l&rsquo;Unesco).<\/li>\n<li><i><a title=\"La Cigale (brasserie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Cigale_(brasserie)\">La Cigale<\/a><\/i>, sur la\u00a0<a title=\"Place Graslin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Place_Graslin\">place Graslin<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Nantes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nantes\">Nantes<\/a>, une des plus belles brasseries de France construite en 1895, class\u00e9e monument historique.<\/li>\n<li>Les immeubles des rues\u00a0<a title=\"Alberta iela\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alberta_iela\">Alberta iela<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Elizabetes iela\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Elizabetes_iela\">Elizabetes iela<\/a>\u00a0\u00e0 Riga, Lettonie.<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"Place d'Autriche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Place_d%27Autriche\">place d&rsquo;Autriche<\/a>, dans le\u00a0<a title=\"District de Petrograd\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/District_de_Petrograd\">district de Petrograd<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Saint-P\u00e9tersbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-P%C3%A9tersbourg\">Saint-P\u00e9tersbourg<\/a>\u00a0en Russie.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Art nouveau a \u00e9galement laiss\u00e9 de nombreuses \u0153uvres dans les villes de\u00a0<a title=\"Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nancy\">Nancy<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>\u00a0qui furent des centres de d\u00e9veloppement de ce mouvement. \u00c9galement,\u00a0<a title=\"Riga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Riga\">R\u012bga<\/a>\u00a0contient la plus grande concentration d&rsquo;Art nouveau en\u00a0<a title=\"Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe\">Europe<\/a>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Brasserie La Cigale (1895), Nantes, place Graslin.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Nantes_la_cigale_3.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/05\/Nantes_la_cigale_3.JPG\/250px-Nantes_la_cigale_3.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/05\/Nantes_la_cigale_3.JPG\/500px-Nantes_la_cigale_3.JPG 1.5x\" alt=\"Brasserie La Cigale (1895), Nantes, place Graslin.\" width=\"161\" height=\"119\" data-file-width=\"2023\" data-file-height=\"1500\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"La Cigale (brasserie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Cigale_(brasserie)\">Brasserie\u00a0<i>La Cigale<\/i><\/a>\u00a0(1895),\u00a0<a title=\"Nantes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nantes\">Nantes<\/a>, place Graslin.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maison russe construite en 1913-1916 \u00e0 Nijni Novgorod.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Chkalov_House_of_Junior_Creation.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Chkalov_House_of_Junior_Creation.jpg\/330px-Chkalov_House_of_Junior_Creation.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Chkalov_House_of_Junior_Creation.jpg\/500px-Chkalov_House_of_Junior_Creation.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Chkalov_House_of_Junior_Creation.jpg\/960px-Chkalov_House_of_Junior_Creation.jpg 2x\" alt=\"Maison russe construite en 1913-1916 \u00e0 Nijni Novgorod.\" width=\"213\" height=\"119\" data-file-width=\"3872\" data-file-height=\"2178\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Maison russe construite en 1913-1916 \u00e0\u00a0<a title=\"Nijni Novgorod\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nijni_Novgorod\">Nijni Novgorod<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Gaston R\u00e9chin, Cabaret de l'Alcazar (premier quart du XXe\u00a0si\u00e8cle), Angers.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Angers-Art_Nouveau.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Angers-Art_Nouveau.JPG\/250px-Angers-Art_Nouveau.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Angers-Art_Nouveau.JPG\/500px-Angers-Art_Nouveau.JPG 1.5x\" alt=\"Gaston R\u00e9chin, Cabaret de l'Alcazar (premier quart du XXe\u00a0si\u00e8cle), Angers.\" width=\"159\" height=\"119\" data-file-width=\"1600\" data-file-height=\"1200\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Gaston R\u00e9chin, Cabaret de l&rsquo;Alcazar (premier quart du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle),\u00a0<a title=\"Angers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angers\">Angers<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Antoni Gaud\u00ed, Sagrada Fam\u00edlia, dont la construction a commenc\u00e9 en 1882 et devrait s'achever en 2026.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Sagrada_Familia_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Sagrada_Familia_02.jpg\/250px-Sagrada_Familia_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Sagrada_Familia_02.jpg\/500px-Sagrada_Familia_02.jpg 1.5x\" alt=\"Antoni Gaud\u00ed, Sagrada Fam\u00edlia, dont la construction a commenc\u00e9 en 1882 et devrait s'achever en 2026.\" width=\"159\" height=\"119\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"2592\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Antoni Gaud\u00ed<\/a>,\u00a0<a title=\"Sagrada Fam\u00edlia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sagrada_Fam%C3%ADlia\">Sagrada Fam\u00edlia<\/a>, dont la construction a commenc\u00e9 en 1882 et devrait s&rsquo;achever en 2026.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Louis Sorel, villa Demoiselle, Reims.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Villa_Demoiselle_Reims_Art_Nouveau.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b7\/Villa_Demoiselle_Reims_Art_Nouveau.jpg\/250px-Villa_Demoiselle_Reims_Art_Nouveau.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b7\/Villa_Demoiselle_Reims_Art_Nouveau.jpg\/330px-Villa_Demoiselle_Reims_Art_Nouveau.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b7\/Villa_Demoiselle_Reims_Art_Nouveau.jpg\/500px-Villa_Demoiselle_Reims_Art_Nouveau.jpg 2x\" alt=\"Louis Sorel, villa Demoiselle, Reims.\" width=\"119\" height=\"119\" data-file-width=\"2707\" data-file-height=\"2707\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Louis Sorel (architecte)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Sorel_(architecte)\">Louis Sorel<\/a>,\u00a0<a title=\"Villa Demoiselle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_Demoiselle\">villa Demoiselle<\/a>,\u00a0<a title=\"Reims\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reims\">Reims<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Ferronneries du palais Gresham (Budapest), avec des repr\u00e9sentations de paons, motif tr\u00e8s utilis\u00e9 par la S\u00e9cession.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ferronneries_palais_Gresham_Budapest.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Ferronneries_palais_Gresham_Budapest.jpg\/250px-Ferronneries_palais_Gresham_Budapest.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Ferronneries_palais_Gresham_Budapest.jpg\/330px-Ferronneries_palais_Gresham_Budapest.jpg 2x\" alt=\"Ferronneries du palais Gresham (Budapest), avec des repr\u00e9sentations de paons, motif tr\u00e8s utilis\u00e9 par la S\u00e9cession.\" width=\"86\" height=\"119\" data-file-width=\"3156\" data-file-height=\"4352\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Ferronneries du\u00a0<a title=\"Palais Gresham\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_Gresham\">palais Gresham<\/a>\u00a0(<a title=\"Budapest\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Budapest\">Budapest<\/a>), avec des repr\u00e9sentations de\u00a0<a title=\"Paon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paon\">paons<\/a>, motif tr\u00e8s utilis\u00e9 par la\u00a0<a title=\"S\u00e9cession viennoise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_viennoise\">S\u00e9cession<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Louis Sullivan, fronton de la Home Building Association Bank\u00a0(en) (2014), Newark.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Home_Building_Association_Bank;_Newark,_Ohio;_June_26,_2016.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d8\/Home_Building_Association_Bank%3B_Newark%2C_Ohio%3B_June_26%2C_2016.jpg\/330px-Home_Building_Association_Bank%3B_Newark%2C_Ohio%3B_June_26%2C_2016.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d8\/Home_Building_Association_Bank%3B_Newark%2C_Ohio%3B_June_26%2C_2016.jpg\/500px-Home_Building_Association_Bank%3B_Newark%2C_Ohio%3B_June_26%2C_2016.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d8\/Home_Building_Association_Bank%3B_Newark%2C_Ohio%3B_June_26%2C_2016.jpg\/960px-Home_Building_Association_Bank%3B_Newark%2C_Ohio%3B_June_26%2C_2016.jpg 2x\" alt=\"Louis Sullivan, fronton de la Home Building Association Bank\u00a0(en) (2014), Newark.\" width=\"180\" height=\"120\" data-file-width=\"4016\" data-file-height=\"2677\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Louis Sullivan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Sullivan\">Louis Sullivan<\/a>, fronton de la\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Home Building Association Bank (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Home_Building_Association_Bank&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Home Building Association Bank<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Home Building Association Bank\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Home_Building_Association_Bank\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Home Building Association Bank\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/i>\u00a0(2014),\u00a0<a title=\"Newark (Ohio)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Newark_(Ohio)\">Newark<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Mobilier\">Mobilier<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container metadata bandeau-article bandeau-niveau-modere\" style=\"text-align: justify;\">\n<figure class=\"mw-halign-right noviewer\"><a title=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/20px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/40px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" width=\"12\" height=\"12\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/figure>\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2017-fr.wp-orange-source.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/60px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/120px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">\n<p><strong class=\"bandeau-titre\">Les informations figurant dans cet article ou cette section doivent \u00eatre reli\u00e9es aux sources mentionn\u00e9es dans les sections \u00ab\u00a0Bibliographie\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0Sources\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0Liens externes\u00a0\u00bb<\/strong>\u00a0<small>(<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-08\" data-sort-value=\"2008-08\">ao\u00fbt 2008<\/time>).<\/small><\/p>\n<div class=\"nomobile\">Vous pouvez am\u00e9liorer la\u00a0<a title=\"Wikip\u00e9dia:V\u00e9rifiabilit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:V%C3%A9rifiabilit%C3%A9\">v\u00e9rifiabilit\u00e9<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Mod\u00e8le:Sources \u00e0 lier\/Explication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\/Explication\">associant ces informations \u00e0 des r\u00e9f\u00e9rences<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;aide d&rsquo;<a title=\"Aide:Note\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Note\">appels de notes<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La conception du meuble de l&rsquo;Art nouveau fait revivre l&rsquo;artisanat\u00a0: il est le style du concepteur individuel, remettant en son centre le travail de l&rsquo;artiste et \u00e9loignant celui de la machine. L&rsquo;innovation majeure dans le domaine de la d\u00e9coration int\u00e9rieure se situe dans la recherche d\u2019unit\u00e9. Toutefois, le style n\u2019\u00e9chappe pas \u00e0 certains parall\u00e8les avec la tradition, en particulier\u00a0<a title=\"Art gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_gothique\">gothique<\/a>,\u00a0<a title=\"Rococo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rococo\">rococo<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Baroque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baroque\">baroque<\/a>\u00a0; le gothique servit ainsi de mod\u00e8le th\u00e9orique, le rococo d\u2019exemple dans l\u2019application de l\u2019asym\u00e9trie, et le baroque de source d\u2019inspiration en mati\u00e8re de conception plastique des formes. De son c\u00f4t\u00e9, l\u2019<a title=\"Japonisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Japonisme\">art color\u00e9 du Japon<\/a>, par son traitement hautement lin\u00e9aire des volumes, contribua \u00e9galement massivement \u00e0 l\u2019\u00e9mancipation de l\u2019Art nouveau de l\u2019asservissement \u00e0 la sym\u00e9trie des ordres grecs.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le bois prenait des formes \u00e9tranges et le m\u00e9tal, \u00e0 l\u2019imitation des entrelacements fluides de la nature, devint tortueux. En effet, le style est tr\u00e8s largement bas\u00e9 sur l\u2019observation de la nature, non seulement en ce qui concerne l\u2019ornement, mais aussi d\u2019un point de vue structurel. Des lignes vitales, sensuelles et ondoyantes, irriguent la structure et en prennent possession. Chaises et tables semblent model\u00e9es dans une mati\u00e8re \u00e0 la mollesse caract\u00e9ristique. Partout o\u00f9 cela est possible, la ligne droite est bannie et les divisions structurelles sont cach\u00e9es au b\u00e9n\u00e9fice de la ligne continue et du mouvement. Les plus belles r\u00e9ussites de l\u2019Art nouveau, au rythme lin\u00e9aire marqu\u00e9, rel\u00e8vent d\u2019une harmonie qui les rapproche de l\u2019\u00e9b\u00e9nisterie du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u2019est \u00e0 Nancy que les affinit\u00e9s entre rococo et Art nouveau apparaissent de la mani\u00e8re la plus convaincante. Moins fascinant, mais faisant partie des personnalit\u00e9s artistiques les plus en vue de l\u2019\u00e9poque,\u00a0<a title=\"Louis Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Majorelle\">Louis Majorelle<\/a>\u00a0(1859-1926) est le deuxi\u00e8me chef de file du courant Art nouveau \u00e0 Nancy. Les travaux d\u2019incrustation de Gall\u00e9 \u00e9taient le point fort, en variant beaucoup les motifs, en allant du v\u00e9g\u00e9tal aux inscriptions litt\u00e9raires \u00e0 contenu symbolique. Typique pour la production de ce ma\u00eetre est la transformation d\u2019\u00e9l\u00e9ments structurels en tiges ou en branches se terminant en fleurs. Contrastant avec l\u2019<a title=\"\u00c9cole de Nancy (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_Nancy_(art)\">\u00e9cole de Nancy<\/a>, l\u2019Art nouveau parisien est plus l\u00e9ger, plus raffin\u00e9 et aust\u00e8re. Les motifs d\u2019inspiration naturelle pr\u00e9sentent un degr\u00e9 de stylisation plus grand, parfois m\u00eame une certaine abstraction, et apparaissent de mani\u00e8re marginale.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Gustave Serrurier-Bovy, lit et psych\u00e9 (1899), Paris, mus\u00e9e d'Orsay.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gustave_Serrurier-Bovy.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cb\/Gustave_Serrurier-Bovy.jpg\/250px-Gustave_Serrurier-Bovy.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cb\/Gustave_Serrurier-Bovy.jpg\/500px-Gustave_Serrurier-Bovy.jpg 1.5x\" alt=\"Gustave Serrurier-Bovy, lit et psych\u00e9 (1899), Paris, mus\u00e9e d'Orsay.\" width=\"235\" height=\"176\" data-file-width=\"3072\" data-file-height=\"2304\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Gustave Serrurier-Bovy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gustave_Serrurier-Bovy\">Gustave Serrurier-Bovy<\/a>, lit et psych\u00e9 (1899),\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e d'Orsay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_d%27Orsay\">mus\u00e9e d&rsquo;Orsay<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Hector Guimard, duchesse bris\u00e9e (1903), Paris, mus\u00e9e des Arts d\u00e9coratifs.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Guimard-ChaiseLongue.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ab\/Guimard-ChaiseLongue.jpg\/250px-Guimard-ChaiseLongue.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ab\/Guimard-ChaiseLongue.jpg\/330px-Guimard-ChaiseLongue.jpg 2x\" alt=\"Hector Guimard, duchesse bris\u00e9e (1903), Paris, mus\u00e9e des Arts d\u00e9coratifs.\" width=\"132\" height=\"176\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"800\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>, duchesse bris\u00e9e (1903), Paris, mus\u00e9e des Arts d\u00e9coratifs.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Orivit, vase en \u00e9tain Art nouveau (vers 1900).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vase_%C3%A9tain,_Art_Nouveau,_ORIVN_n%C2%B02568,_vers_1900,_h._16_cm..JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bf\/Vase_%C3%A9tain%2C_Art_Nouveau%2C_ORIVN_n%C2%B02568%2C_vers_1900%2C_h._16_cm..JPG\/120px-Vase_%C3%A9tain%2C_Art_Nouveau%2C_ORIVN_n%C2%B02568%2C_vers_1900%2C_h._16_cm..JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bf\/Vase_%C3%A9tain%2C_Art_Nouveau%2C_ORIVN_n%C2%B02568%2C_vers_1900%2C_h._16_cm..JPG\/250px-Vase_%C3%A9tain%2C_Art_Nouveau%2C_ORIVN_n%C2%B02568%2C_vers_1900%2C_h._16_cm..JPG 1.5x\" alt=\"Orivit, vase en \u00e9tain Art nouveau (vers 1900).\" width=\"95\" height=\"176\" data-file-width=\"876\" data-file-height=\"1628\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Orivit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orivit\">Orivit<\/a>, vase en \u00e9tain Art nouveau (vers 1900).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Hector Guimard, salle \u00e0 manger de la maison Guimard (1909), Paris, Petit Palais.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Petit_Palais_-_Salle_%C3%A0_manger_Maison_Guimard_-_002.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fb\/Petit_Palais_-_Salle_%C3%A0_manger_Maison_Guimard_-_002.jpg\/330px-Petit_Palais_-_Salle_%C3%A0_manger_Maison_Guimard_-_002.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fb\/Petit_Palais_-_Salle_%C3%A0_manger_Maison_Guimard_-_002.jpg\/500px-Petit_Palais_-_Salle_%C3%A0_manger_Maison_Guimard_-_002.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fb\/Petit_Palais_-_Salle_%C3%A0_manger_Maison_Guimard_-_002.jpg\/960px-Petit_Palais_-_Salle_%C3%A0_manger_Maison_Guimard_-_002.jpg 2x\" alt=\"Hector Guimard, salle \u00e0 manger de la maison Guimard (1909), Paris, Petit Palais.\" width=\"264\" height=\"176\" data-file-width=\"4752\" data-file-height=\"3168\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>, salle \u00e0 manger de la maison Guimard (1909),\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>,\u00a0<a title=\"Petit Palais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Petit_Palais\">Petit Palais<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Louis Majorelle, mobilier Les Bl\u00e9s, salle \u00e0 manger de la Villa Majorelle \u00e0 Nancy.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Villa_Majorelle_Salle_%C3%A0_manger.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Villa_Majorelle_Salle_%C3%A0_manger.jpg\/250px-Villa_Majorelle_Salle_%C3%A0_manger.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Villa_Majorelle_Salle_%C3%A0_manger.jpg\/330px-Villa_Majorelle_Salle_%C3%A0_manger.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Villa_Majorelle_Salle_%C3%A0_manger.jpg\/500px-Villa_Majorelle_Salle_%C3%A0_manger.jpg 2x\" alt=\"Louis Majorelle, mobilier Les Bl\u00e9s, salle \u00e0 manger de la Villa Majorelle \u00e0 Nancy.\" width=\"176\" height=\"176\" data-file-width=\"800\" data-file-height=\"800\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Louis Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Majorelle\">Louis Majorelle<\/a>, mobilier Les Bl\u00e9s, salle \u00e0 manger de la\u00a0<a title=\"Villa Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Villa_Majorelle\">Villa Majorelle<\/a>\u00a0\u00e0 Nancy.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Mobilier_urbain\">Mobilier urbain<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Mobilier urbain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mobilier_urbain\">mobilier urbain<\/a>\u00a0et la d\u00e9coration urbaine ont jou\u00e9 un r\u00f4le essentiel dans la cr\u00e9ation d&rsquo;une atmosph\u00e8re esth\u00e9tique coh\u00e9rente et harmonieuse dans les villes influenc\u00e9es par l&rsquo;Art nouveau. Les bancs publics, souvent orn\u00e9s de lignes courbes, de motifs floraux et de d\u00e9tails ornementaux, offraient non seulement un endroit pour se reposer, mais embellissaient \u00e9galement les places et parcs urbains, ajoutant une touche d&rsquo;\u00e9l\u00e9gance au paysage urbain. Par exemple, les c\u00e9l\u00e8bres\u00a0<a title=\"Colonne Morris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Colonne_Morris\">colonnes Morris<\/a>\u00a0\u00e0 Paris, con\u00e7ues par l&rsquo;architecte fran\u00e7ais\u00a0<a title=\"Gabriel Davioud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriel_Davioud\">Gabriel Davioud<\/a>, pr\u00e9sentent des motifs floraux et des d\u00e9tails sculpturaux caract\u00e9ristiques de l&rsquo;Art nouveau<sup id=\"cite_ref-78\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-78\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>73<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les lampadaires de rue, avec leurs designs inspir\u00e9s de la nature, contribuaient non seulement \u00e0 l&rsquo;\u00e9clairage public, mais aussi \u00e0 la beaut\u00e9 des rues, avec des feuilles, des fleurs et des oiseaux incorpor\u00e9s dans leurs styles Art nouveau. M\u00eame des \u00e9l\u00e9ments fonctionnels tels que les grilles de ventilation et de protection \u00e9taient transform\u00e9s en \u0153uvres d&rsquo;art avec des motifs complexes et encore des motifs floraux, compl\u00e9tant l&rsquo;architecture de la ville. Les fontaines publiques et les sculptures urbaines, caract\u00e9ris\u00e9es par des formes organiques et des d\u00e9tails ornementaux, fournissent de l&rsquo;eau potable. Un exemple embl\u00e9matique est celui des\u00a0<a title=\"Fontaine Wallace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fontaine_Wallace\">fontaines Wallace<\/a>\u00a0\u00e0 Paris, con\u00e7ues par le sculpteur fran\u00e7ais\u00a0<a title=\"Charles-Auguste Lebourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles-Auguste_Lebourg\">Charles-Auguste Lebourg<\/a>, qui incorpore des \u00e9l\u00e9ments de l&rsquo;Art nouveau dans leur design \u00e9l\u00e9gant et fonctionnel<sup id=\"cite_ref-79\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-79\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>74<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00eame les enseignes commerciales et les signalisations adoptent le style Art nouveau, avec des lettres stylis\u00e9es et des \u00e9l\u00e9ments d\u00e9coratifs, offrant une exp\u00e9rience visuelle coh\u00e9rente et attrayante en naviguant dans la ville. Dans l&rsquo;ensemble, ces \u00e9l\u00e9ments n&rsquo;\u00e9taient pas seulement fonctionnels, mais repr\u00e9sentaient \u00e9galement des expressions artistiques enrichissant la vie urbaine, refl\u00e9tant les id\u00e9aux de beaut\u00e9, d&rsquo;harmonie et d&rsquo;int\u00e9gration de l&rsquo;art dans la vie quotidienne si chers au mouvement Art nouveau<sup id=\"cite_ref-Rossella_Froissart-Pezone2005Rossella_Froissart-Pezone2005_13-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Rossella_Froissart-Pezone2005Rossella_Froissart-Pezone2005-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Arts_graphiques\">Arts graphiques<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article connexe\u00a0:\u00a0<a title=\"Collection JOB\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Collection_JOB\">Collection JOB<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container metadata bandeau-article bandeau-niveau-modere\" style=\"text-align: justify;\">\n<figure class=\"mw-halign-right noviewer\"><a title=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/20px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/40px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" width=\"12\" height=\"12\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/figure>\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2017-fr.wp-orange-source.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/60px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/120px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">\n<p><strong class=\"bandeau-titre\">Les informations figurant dans cet article ou cette section doivent \u00eatre reli\u00e9es aux sources mentionn\u00e9es dans les sections \u00ab\u00a0Bibliographie\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0Sources\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0Liens externes\u00a0\u00bb<\/strong>\u00a0<small>(<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-08\" data-sort-value=\"2008-08\">ao\u00fbt 2008<\/time>).<\/small><\/p>\n<div class=\"nomobile\">Vous pouvez am\u00e9liorer la\u00a0<a title=\"Wikip\u00e9dia:V\u00e9rifiabilit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:V%C3%A9rifiabilit%C3%A9\">v\u00e9rifiabilit\u00e9<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Mod\u00e8le:Sources \u00e0 lier\/Explication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\/Explication\">associant ces informations \u00e0 des r\u00e9f\u00e9rences<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;aide d&rsquo;<a title=\"Aide:Note\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Note\">appels de notes<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Carte_des_consommations_au_Salon_de_th%C3%A9_des_Magasins_r%C3%A9unis_Nancy.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/54\/Carte_des_consommations_au_Salon_de_th%C3%A9_des_Magasins_r%C3%A9unis_Nancy.jpg\/250px-Carte_des_consommations_au_Salon_de_th%C3%A9_des_Magasins_r%C3%A9unis_Nancy.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/54\/Carte_des_consommations_au_Salon_de_th%C3%A9_des_Magasins_r%C3%A9unis_Nancy.jpg\/500px-Carte_des_consommations_au_Salon_de_th%C3%A9_des_Magasins_r%C3%A9unis_Nancy.jpg 1.5x\" width=\"250\" height=\"404\" data-file-width=\"1440\" data-file-height=\"2326\" \/><\/a><figcaption>Carte des consommations du salon de th\u00e9 des\u00a0<a title=\"Magasins r\u00e9unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magasins_r%C3%A9unis\">Magasins r\u00e9unis de Nancy<\/a>, 1908, illustr\u00e9e par\u00a0<a title=\"Henri Berg\u00e9 (illustrateur)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Berg%C3%A9_(illustrateur)\">Henri Berg\u00e9<\/a>\u00a0dans le style Art Nouveau<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Des couvertures de livres aux illustrations de revues, des affiches publicitaires aux panneaux d\u00e9coratifs, de la typographie de presse aux cartes postales, l\u2019Art nouveau a laiss\u00e9 sa trace.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans le cadre du renouveau de l&rsquo;<a title=\"Estampe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Estampe\">estampe<\/a>\u00a0dans les ann\u00e9es 1880, soutenu notamment par\u00a0<a title=\"Auguste Lep\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Auguste_Lep%C3%A8re\">Auguste Lep\u00e8re<\/a>\u00a0et sa revue\u00a0<i><a title=\"L'Estampe originale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Estampe_originale\">L&rsquo;Estampe originale<\/a><\/i>\u00a0(1888-1895) illustr\u00e9e par\u00a0<a title=\"Henri de Toulouse-Lautrec\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_de_Toulouse-Lautrec\">Henri de Toulouse-Lautrec<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Pierre Bonnard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Bonnard\">Pierre Bonnard<\/a>\u00a0qui s&rsquo;inspirent du\u00a0<a title=\"Japonisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Japonisme\">japonisme<\/a>, l&rsquo;un des pr\u00e9curseurs du nouveau graphisme a \u00e9t\u00e9\u00a0<a title=\"Jules Ch\u00e9ret\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Ch%C3%A9ret\">Jules Ch\u00e9ret<\/a>. Fils d&rsquo;un\u00a0<a title=\"Typographe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Typographe\">typographe<\/a>, il suit des cours \u00e0 la Petite \u00c9cole, future\u00a0<a title=\"\u00c9cole nationale sup\u00e9rieure des arts d\u00e9coratifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_nationale_sup%C3%A9rieure_des_arts_d%C3%A9coratifs\">\u00c9cole nationale des arts d\u00e9coratifs<\/a>, et d\u00e9veloppe une nouvelle technique plus \u00e9conomique pour la reproduction de la lithographie en couleurs et plus adapt\u00e9e \u00e0 la reproduction de masse de l&rsquo;affiche publicitaire. En outre, il a am\u00e9lior\u00e9 la nature esth\u00e9tique du manifeste, en lui fournissant des motifs d\u00e9coratifs, le transformant en un art d\u00e9coratif de forme autonome. Il a \u00e9t\u00e9 appel\u00e9 \u00ab\u00a0le p\u00e8re de l&rsquo;affiche\u00a0<a title=\"Belle \u00c9poque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Belle_%C3%89poque\">Belle \u00c9poque<\/a>\u00a0\u00bb, et a inspir\u00e9 et encourag\u00e9 d&rsquo;autres artistes \u00e0 explorer le genre.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Des nombreux auteurs qui s\u2019y adonn\u00e8rent, le plus influent \u00e9tant sans conteste le Tch\u00e8que\u00a0<a title=\"Alfons Mucha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfons_Mucha\">Alfons Mucha<\/a>. Ses cr\u00e9ations gagn\u00e8rent une renomm\u00e9e internationale, gr\u00e2ce \u00e0 la d\u00e9licatesse de ses dessins qui incluaient le plus souvent la figure f\u00e9minine comme figure centrale, envelopp\u00e9e par des arabesques d\u2019\u00e9l\u00e9ments naturels et soulign\u00e9e de lignes rappelant la mosa\u00efque ou le vitrail. Son style, principalement utilis\u00e9 dans les \u0153uvres \u00e0 caract\u00e8re commercial, fut imit\u00e9 par les illustrateurs de son \u00e9poque. Ce fut, par exemple, le cas de\u00a0<a title=\"Gaspar Camps i Junyent\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gaspar_Camps_i_Junyent\">Gaspar Camps<\/a>, surnomm\u00e9 le Mucha catalan.\u00a0<a title=\"Aubrey Beardsley\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aubrey_Beardsley\">Aubrey Beardsley<\/a>\u00a0fut l&rsquo;un des plus originaux artistes Art nouveau, malgr\u00e9 l\u2019irr\u00e9v\u00e9rence \u00e9rotique et la pol\u00e9mique issue des th\u00e8mes qu\u2019il choisit d\u2019illustrer en noir et blanc pour l&rsquo;\u00e9dition, la ligne tant sinueuse qu&rsquo;anguleuse qui d\u00e9limite des plages sombres sur un fond blanc, \u00e9voquant la gravure \u00e9rotique japonaise\u00a0<a title=\"Shunga (gravure)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shunga_(gravure)\">Shunga<\/a>. D\u2019autres affichistes c\u00e9l\u00e8bres sont\u00a0<a title=\"Henri Privat-Livemont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Privat-Livemont\">Privat Livemont<\/a>,\u00a0<a title=\"Koloman Moser\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Koloman_Moser\">Koloman Moser<\/a>,\u00a0<a title=\"Charles Rennie Mackintosh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Rennie_Mackintosh\">Charles Rennie Mackintosh<\/a>,\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Grasset\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Grasset\">Eug\u00e8ne Grasset<\/a>,\u00a0<a title=\"Franz von Stuck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franz_von_Stuck\">Franz von Stuck<\/a>,\u00a0<a title=\"Cesare Saccaggi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cesare_Saccaggi\">Cesare Saccaggi<\/a>\u00a0ou encore\u00a0<a title=\"Ramon Casas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ramon_Casas\">Ramon Casas<\/a>\u00a0qui est un artiste du\u00a0<a title=\"Modernisme catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme_catalan\">modernisme catalan<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En typographie, de nombreuses cr\u00e9ations de caract\u00e8res se font dans l\u2019esprit de l\u2019Art nouveau, avec, entre autres,\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Grasset\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Grasset\">Eug\u00e8ne Grasset<\/a>,\u00a0<a title=\"Ernest Lessieux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ernest_Lessieux\">Ernest Lessieux<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"George Auriol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/George_Auriol\">George Auriol<\/a>\u00a0(polices\u00a0<i>Auriol<\/i>,\u00a0<i>Fran\u00e7aise l\u00e9g\u00e8re<\/i>) en France, Otto Weisert (<a title=\"Arnold B\u00f6cklin (police de caract\u00e8res)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arnold_B%C3%B6cklin_(police_de_caract%C3%A8res)\">police Arnold B\u00f6cklin<\/a>, 1904) en Suisse\u2026<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Jules Ch\u00e9ret, affiche pour la F\u00eate des fleurs de Bagn\u00e8res-de-Luchon (1890).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Jules_Ch%C3%A9ret-Fete_des_Fleurs.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2d\/Jules_Ch%C3%A9ret-Fete_des_Fleurs.jpg\/250px-Jules_Ch%C3%A9ret-Fete_des_Fleurs.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2d\/Jules_Ch%C3%A9ret-Fete_des_Fleurs.jpg\/330px-Jules_Ch%C3%A9ret-Fete_des_Fleurs.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2d\/Jules_Ch%C3%A9ret-Fete_des_Fleurs.jpg\/500px-Jules_Ch%C3%A9ret-Fete_des_Fleurs.jpg 2x\" alt=\"Jules Ch\u00e9ret, affiche pour la F\u00eate des fleurs de Bagn\u00e8res-de-Luchon (1890).\" width=\"138\" height=\"197\" data-file-width=\"533\" data-file-height=\"760\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Jules Ch\u00e9ret\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Ch%C3%A9ret\">Jules Ch\u00e9ret<\/a>, affiche pour la F\u00eate des fleurs de\u00a0<a title=\"Bagn\u00e8res-de-Luchon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bagn%C3%A8res-de-Luchon\">Bagn\u00e8res-de-Luchon<\/a>\u00a0(1890).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Henri de Toulouse-Lautrec, Moulin-Rouge - La Goulue, affiche (1891).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Henri_de_Toulouse-Lautrec_049.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Henri_de_Toulouse-Lautrec_049.jpg\/250px-Henri_de_Toulouse-Lautrec_049.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Henri_de_Toulouse-Lautrec_049.jpg\/330px-Henri_de_Toulouse-Lautrec_049.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Henri_de_Toulouse-Lautrec_049.jpg\/500px-Henri_de_Toulouse-Lautrec_049.jpg 2x\" alt=\"Henri de Toulouse-Lautrec, Moulin-Rouge - La Goulue, affiche (1891).\" width=\"137\" height=\"197\" data-file-width=\"2536\" data-file-height=\"3668\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Henri de Toulouse-Lautrec\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_de_Toulouse-Lautrec\">Henri de Toulouse-Lautrec<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Moulin-Rouge - La Goulue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moulin-Rouge_-_La_Goulue\">Moulin-Rouge &#8211; La Goulue<\/a><\/i>, affiche (1891).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Pierre Bonnard, France-Champagne, lithographie, 78\u00a0\u00d7\u00a050\u00a0cm, (1891).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Poster-advertising-france-champagne-1891.jpg!HalfHD.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Poster-advertising-france-champagne-1891.jpg%21HalfHD.jpg\/250px-Poster-advertising-france-champagne-1891.jpg%21HalfHD.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Poster-advertising-france-champagne-1891.jpg%21HalfHD.jpg\/330px-Poster-advertising-france-champagne-1891.jpg%21HalfHD.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Poster-advertising-france-champagne-1891.jpg%21HalfHD.jpg\/500px-Poster-advertising-france-champagne-1891.jpg%21HalfHD.jpg 2x\" alt=\"Pierre Bonnard, France-Champagne, lithographie, 78\u00a0\u00d7\u00a050\u00a0cm, (1891).\" width=\"145\" height=\"197\" data-file-width=\"591\" data-file-height=\"800\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Pierre Bonnard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Bonnard\">Pierre Bonnard<\/a>,\u00a0<i>France-Champagne<\/i>, lithographie, 78\u00a0\u00d7\u00a050\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, (<a title=\"1891 en arts plastiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1891_en_arts_plastiques\">1891<\/a>).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cesare Saccaggi, Rambler Bicycles, affiche (vers 1891).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Poster_Rambler_Bicycles.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a7\/Poster_Rambler_Bicycles.jpg\/250px-Poster_Rambler_Bicycles.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a7\/Poster_Rambler_Bicycles.jpg\/323px-Poster_Rambler_Bicycles.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/a7\/Poster_Rambler_Bicycles.jpg 2x\" alt=\"Cesare Saccaggi, Rambler Bicycles, affiche (vers 1891).\" width=\"127\" height=\"197\" data-file-width=\"323\" data-file-height=\"500\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Cesare Saccaggi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cesare_Saccaggi\">Cesare Saccaggi<\/a>,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Rambler Bicycles<\/span><\/i>, affiche (vers 1891).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Aubrey Beardsley, La Jupe-paon, illustration pour Salom\u00e9 d'Oscar Wilde (1893-1894).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Beardsley-peacockskirt.PNG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c5\/Beardsley-peacockskirt.PNG\/250px-Beardsley-peacockskirt.PNG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c5\/Beardsley-peacockskirt.PNG\/330px-Beardsley-peacockskirt.PNG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c5\/Beardsley-peacockskirt.PNG\/500px-Beardsley-peacockskirt.PNG 2x\" alt=\"Aubrey Beardsley, La Jupe-paon, illustration pour Salom\u00e9 d'Oscar Wilde (1893-1894).\" width=\"142\" height=\"197\" data-file-width=\"3545\" data-file-height=\"4941\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Aubrey Beardsley\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aubrey_Beardsley\">Aubrey Beardsley<\/a>,\u00a0<i>La Jupe-paon<\/i>, illustration pour\u00a0<i><a title=\"Salom\u00e9 (Wilde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salom%C3%A9_(Wilde)\">Salom\u00e9<\/a><\/i>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Oscar Wilde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oscar_Wilde\">Oscar Wilde<\/a>\u00a0(1893-1894).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Alfons Mucha, Gismonda, affiche (1894).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Alfons_Mucha_-_1894_-_Gismonda.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Alfons_Mucha_-_1894_-_Gismonda.jpg\/120px-Alfons_Mucha_-_1894_-_Gismonda.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Alfons_Mucha_-_1894_-_Gismonda.jpg\/250px-Alfons_Mucha_-_1894_-_Gismonda.jpg 1.5x\" alt=\"Alfons Mucha, Gismonda, affiche (1894).\" width=\"67\" height=\"197\" data-file-width=\"800\" data-file-height=\"2343\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Alfons Mucha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfons_Mucha\">Alfons Mucha<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Gismonda (Victorien Sardou)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gismonda_(Victorien_Sardou)\">Gismonda<\/a><\/i>, affiche (1894).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Affiche de l'Exposition d'art d\u00e9coratif lorrain de 1894 aux galeries Poirel de Nancy. Utilisation du th\u00e8me du paon r\u00e9currente dans l'Art nouveau.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Martin_nancy1894.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Martin_nancy1894.jpg\/250px-Martin_nancy1894.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Martin_nancy1894.jpg\/310px-Martin_nancy1894.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/8\/87\/Martin_nancy1894.jpg 2x\" alt=\"Affiche de l'Exposition d'art d\u00e9coratif lorrain de 1894 aux galeries Poirel de Nancy. Utilisation du th\u00e8me du paon r\u00e9currente dans l'Art nouveau.\" width=\"134\" height=\"197\" data-file-width=\"310\" data-file-height=\"454\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Affiche de l&rsquo;<a title=\"Exposition d'art d\u00e9coratif lorrain de 1894\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_d%27art_d%C3%A9coratif_lorrain_de_1894\">Exposition d&rsquo;art d\u00e9coratif lorrain de 1894<\/a>\u00a0aux\u00a0<a title=\"Ensemble Poirel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ensemble_Poirel\">galeries Poirel<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nancy\">Nancy<\/a>. Utilisation du th\u00e8me du\u00a0<a title=\"Paon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paon\">paon<\/a>\u00a0r\u00e9currente dans l&rsquo;Art nouveau.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"F\u00e9lix Vallotton, l'Art nouveau - Exposition permanente (1895), Mus\u00e9e des arts d\u00e9co, Paris.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Affiche_pour_la_Maison_de_l%27Art_nouveau_(mus%C3%A9e_des_arts_d%C3%A9coratifs,_Paris)_(46005752741).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6d\/Affiche_pour_la_Maison_de_l%27Art_nouveau_%28mus%C3%A9e_des_arts_d%C3%A9coratifs%2C_Paris%29_%2846005752741%29.jpg\/250px-Affiche_pour_la_Maison_de_l%27Art_nouveau_%28mus%C3%A9e_des_arts_d%C3%A9coratifs%2C_Paris%29_%2846005752741%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6d\/Affiche_pour_la_Maison_de_l%27Art_nouveau_%28mus%C3%A9e_des_arts_d%C3%A9coratifs%2C_Paris%29_%2846005752741%29.jpg\/330px-Affiche_pour_la_Maison_de_l%27Art_nouveau_%28mus%C3%A9e_des_arts_d%C3%A9coratifs%2C_Paris%29_%2846005752741%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6d\/Affiche_pour_la_Maison_de_l%27Art_nouveau_%28mus%C3%A9e_des_arts_d%C3%A9coratifs%2C_Paris%29_%2846005752741%29.jpg\/500px-Affiche_pour_la_Maison_de_l%27Art_nouveau_%28mus%C3%A9e_des_arts_d%C3%A9coratifs%2C_Paris%29_%2846005752741%29.jpg 2x\" alt=\"F\u00e9lix Vallotton, l'Art nouveau - Exposition permanente (1895), Mus\u00e9e des arts d\u00e9co, Paris.\" width=\"146\" height=\"204\" data-file-width=\"2440\" data-file-height=\"3408\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"F\u00e9lix Vallotton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9lix_Vallotton\">F\u00e9lix Vallotton<\/a>, l&rsquo;Art nouveau &#8211; Exposition permanente (1895), Mus\u00e9e des arts d\u00e9co, Paris.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen, Tourn\u00e9e du Chat noir, affiche (1896).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Th%C3%A9ophile-Alexandre_Steinlen_-_Tourn%C3%A9e_du_Chat_Noir_de_Rodolphe_Salis_(Tour_of_Rodolphe_Salis%27_Chat_Noir)_-_Google_Art_Project.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Th%C3%A9ophile-Alexandre_Steinlen_-_Tourn%C3%A9e_du_Chat_Noir_de_Rodolphe_Salis_%28Tour_of_Rodolphe_Salis%27_Chat_Noir%29_-_Google_Art_Project.jpg\/250px-Th%C3%A9ophile-Alexandre_Steinlen_-_Tourn%C3%A9e_du_Chat_Noir_de_Rodolphe_Salis_%28Tour_of_Rodolphe_Salis%27_Chat_Noir%29_-_Google_Art_Project.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Th%C3%A9ophile-Alexandre_Steinlen_-_Tourn%C3%A9e_du_Chat_Noir_de_Rodolphe_Salis_%28Tour_of_Rodolphe_Salis%27_Chat_Noir%29_-_Google_Art_Project.jpg\/330px-Th%C3%A9ophile-Alexandre_Steinlen_-_Tourn%C3%A9e_du_Chat_Noir_de_Rodolphe_Salis_%28Tour_of_Rodolphe_Salis%27_Chat_Noir%29_-_Google_Art_Project.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Th%C3%A9ophile-Alexandre_Steinlen_-_Tourn%C3%A9e_du_Chat_Noir_de_Rodolphe_Salis_%28Tour_of_Rodolphe_Salis%27_Chat_Noir%29_-_Google_Art_Project.jpg\/500px-Th%C3%A9ophile-Alexandre_Steinlen_-_Tourn%C3%A9e_du_Chat_Noir_de_Rodolphe_Salis_%28Tour_of_Rodolphe_Salis%27_Chat_Noir%29_-_Google_Art_Project.jpg 2x\" alt=\"Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen, Tourn\u00e9e du Chat noir, affiche (1896).\" width=\"153\" height=\"204\" data-file-width=\"2699\" data-file-height=\"3607\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ophile_Alexandre_Steinlen\">Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Tourn\u00e9e du Chat noir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tourn%C3%A9e_du_Chat_noir\">Tourn\u00e9e du Chat noir<\/a><\/i>, affiche (1896).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Henri Privat-Livemont, Absinthe Robette, affiche (1896).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Privat-Livemont_-_Absinthe_Robette_-_1896.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Privat-Livemont_-_Absinthe_Robette_-_1896.jpg\/250px-Privat-Livemont_-_Absinthe_Robette_-_1896.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Privat-Livemont_-_Absinthe_Robette_-_1896.jpg\/330px-Privat-Livemont_-_Absinthe_Robette_-_1896.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Privat-Livemont_-_Absinthe_Robette_-_1896.jpg\/500px-Privat-Livemont_-_Absinthe_Robette_-_1896.jpg 2x\" alt=\"Henri Privat-Livemont, Absinthe Robette, affiche (1896).\" width=\"147\" height=\"204\" data-file-width=\"4534\" data-file-height=\"6276\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Henri Privat-Livemont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Privat-Livemont\">Henri Privat-Livemont<\/a>, Absinthe Robette, affiche (1896).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Herman Richir (Hamner), Au Bon March\u00e9, affiche pour Delhaize Fr\u00e8res et Cie (1896).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Herman_Richir_-_Affiche_%22Au_Bon_March%C3%A9%22_(vers_1897).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/aa\/Herman_Richir_-_Affiche_%22Au_Bon_March%C3%A9%22_%28vers_1897%29.jpg\/250px-Herman_Richir_-_Affiche_%22Au_Bon_March%C3%A9%22_%28vers_1897%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/aa\/Herman_Richir_-_Affiche_%22Au_Bon_March%C3%A9%22_%28vers_1897%29.jpg\/330px-Herman_Richir_-_Affiche_%22Au_Bon_March%C3%A9%22_%28vers_1897%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/aa\/Herman_Richir_-_Affiche_%22Au_Bon_March%C3%A9%22_%28vers_1897%29.jpg\/500px-Herman_Richir_-_Affiche_%22Au_Bon_March%C3%A9%22_%28vers_1897%29.jpg 2x\" alt=\"Herman Richir (Hamner), Au Bon March\u00e9, affiche pour Delhaize Fr\u00e8res et Cie (1896).\" width=\"147\" height=\"204\" data-file-width=\"760\" data-file-height=\"1053\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Herman Richir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Herman_Richir\">Herman Richir<\/a>\u00a0(Hamner),\u00a0<i>Au Bon March\u00e9<\/i>, affiche pour Delhaize Fr\u00e8res et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Compagnie\">C<sup>ie<\/sup><\/abbr>\u00a0(1896).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Alfons Mucha, La Femme blonde, Calendrier JOB (1897).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mucha-job.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Mucha-job.jpg\/250px-Mucha-job.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Mucha-job.jpg\/330px-Mucha-job.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Mucha-job.jpg\/500px-Mucha-job.jpg 2x\" alt=\"Alfons Mucha, La Femme blonde, Calendrier JOB (1897).\" width=\"154\" height=\"204\" data-file-width=\"1022\" data-file-height=\"1349\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Alfons Mucha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfons_Mucha\">Alfons Mucha<\/a>,\u00a0<i>La Femme blonde<\/i>,\u00a0<a title=\"Collection JOB\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Collection_JOB\">Calendrier JOB<\/a>\u00a0(1897).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen, affiche pour les Motocycles Comiot (1899).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Steinlen-Motocycles_Comiot.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/77\/Steinlen-Motocycles_Comiot.jpg\/250px-Steinlen-Motocycles_Comiot.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/77\/Steinlen-Motocycles_Comiot.jpg\/330px-Steinlen-Motocycles_Comiot.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/77\/Steinlen-Motocycles_Comiot.jpg\/500px-Steinlen-Motocycles_Comiot.jpg 2x\" alt=\"Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen, affiche pour les Motocycles Comiot (1899).\" width=\"147\" height=\"204\" data-file-width=\"547\" data-file-height=\"760\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ophile_Alexandre_Steinlen\">Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen<\/a>, affiche pour les Motocycles Comiot (1899).<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Peinture\">Peinture<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Georges_de_Feure_001.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ee\/Georges_de_Feure_001.jpg\/250px-Georges_de_Feure_001.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ee\/Georges_de_Feure_001.jpg\/330px-Georges_de_Feure_001.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ee\/Georges_de_Feure_001.jpg\/500px-Georges_de_Feure_001.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"242\" data-file-width=\"2536\" data-file-height=\"3234\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Georges de Feure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_de_Feure\">Georges de Feure<\/a>,\u00a0<i>M\u00e9lancolie<\/i>, collection particuli\u00e8re.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0En raison de son influence ambigu\u00eb et souvent tr\u00e8s marginale sur les beaux-arts, il est beaucoup plus difficile d&rsquo;\u00e9tudier l&rsquo;Art nouveau dans ce domaine que dans les autres disciplines. Le mouvement correspond plus \u00e0 une recherche de lignes qu&rsquo;au domaine de la peinture au sens traditionnel du terme, aussi s&rsquo;incarna-t-il davantage dans des r\u00e9alisations plastiques que sur la surface plane\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Duncan200079_80-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200079-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Ainsi, de nombreux \u00e9l\u00e9ments propres au mouvement Art nouveau sont exp\u00e9riment\u00e9s par des peintres avant-gardistes avant d&rsquo;\u00eatre repris par des artistes d&rsquo;autres disciplines. Les caract\u00e9ristiques les plus significatives communes \u00e0 la peinture de l&rsquo;\u00e9poque et constitutives de l&rsquo;Art nouveau sont\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>la simplification des formes,<\/li>\n<li>l&rsquo;aplatissement de l&rsquo;espace,<\/li>\n<li>les capacit\u00e9s \u00e9vocatrices des lignes courbes,<\/li>\n<li>la proximit\u00e9 avec le\u00a0<a title=\"Symbolisme (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Symbolisme_(art)\">symbolisme<\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan200079_80-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200079-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il n&rsquo;existe donc pas r\u00e9ellement d&rsquo;\u00e9cole de peinture Art nouveau, mais le mouvement est si prot\u00e9iforme, il touche tant \u00e0 tous les aspects des repr\u00e9sentations graphiques qu&rsquo;il a une influence sur un grand nombre d&rsquo;artistes et d&rsquo;\u00e9coles, quelle que soit leur orientation finale<sup id=\"cite_ref-Duncan200079_80-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200079-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la fin des ann\u00e9es 1880, la recherche d&rsquo;un d\u00e9passement de l&rsquo;impressionnisme pousse de nombreux peintres a\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0r\u00e9agir contre la conception illusionniste de la forme et contre la dissolution de la ligne et de la surface qui en r\u00e9sulte\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Duncan200079_80-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200079-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Initi\u00e9es par deux associations d&rsquo;artistes novateurs,\u00a0<a title=\"Groupe des XX\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_des_XX\">les Vingt<\/a>\u00a0de Bruxelles et la\u00a0<a title=\"Soci\u00e9t\u00e9 des artistes ind\u00e9pendants\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soci%C3%A9t%C3%A9_des_artistes_ind%C3%A9pendants\">Soci\u00e9t\u00e9 des artistes ind\u00e9pendants<\/a>\u00a0\u00e0 Paris, les \u00e9coles de peinture europ\u00e9ennes de la fin du si\u00e8cle empruntent beaucoup au mouvement Art nouveau, que ce soit les\u00a0<a title=\"Symbolisme (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Symbolisme_(art)\">symbolistes<\/a>, les\u00a0<a title=\"Pr\u00e9rapha\u00e9lisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9rapha%C3%A9lisme\">pr\u00e9rapha\u00e9lites<\/a>\u00a0anglais, les\u00a0<a title=\"Expressionnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Expressionnisme\">expressionnistes<\/a>\u00a0allemands, les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Nabi (peinture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nabi_(peinture)\">Nabis<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Fauvisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fauvisme\">Fauves<\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan200079_80-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200079-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Peintres_notables\">Peintres notables<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container metadata bandeau-article bandeau-niveau-modere\" style=\"text-align: justify;\">\n<figure class=\"mw-halign-right noviewer\"><a title=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/20px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/40px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" width=\"12\" height=\"12\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/figure>\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2017-fr.wp-orange-source.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/60px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/120px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">\n<p><strong class=\"bandeau-titre\">Les informations figurant dans cet article ou cette section doivent \u00eatre reli\u00e9es aux sources mentionn\u00e9es dans les sections \u00ab\u00a0Bibliographie\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0Sources\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0Liens externes\u00a0\u00bb<\/strong>\u00a0<small>(<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-10\" data-sort-value=\"2017-10\">octobre 2017<\/time>).<\/small><\/p>\n<div class=\"nomobile\">Vous pouvez am\u00e9liorer la\u00a0<a title=\"Wikip\u00e9dia:V\u00e9rifiabilit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:V%C3%A9rifiabilit%C3%A9\">v\u00e9rifiabilit\u00e9<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Mod\u00e8le:Sources \u00e0 lier\/Explication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\/Explication\">associant ces informations \u00e0 des r\u00e9f\u00e9rences<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;aide d&rsquo;<a title=\"Aide:Note\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Note\">appels de notes<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Henri Bellery-Desfontaines\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Bellery-Desfontaines\">Henri Bellery-Desfontaines<\/a>,\u00a0<a title=\"Jules Ch\u00e9ret\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Ch%C3%A9ret\">Jules Ch\u00e9ret<\/a>,\u00a0<a title=\"Georges de Feure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_de_Feure\">Georges de Feure<\/a>,\u00a0<a title=\"Victor Prouv\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Prouv%C3%A9\">Victor Prouv\u00e9<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ophile_Alexandre_Steinlen\">Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen<\/a>, tous artistes peintres qui se d\u00e9di\u00e8rent tout autant \u00e0 la peinture, \u00e0 la lithographie et \u00e0 l&rsquo;affiche, refus\u00e8rent la s\u00e9paration entre arts nobles et arts mineurs\u00a0: la peinture devient un \u00e9l\u00e9ment du d\u00e9cor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Suisse, on peut aussi citer les noms d&rsquo;<a title=\"Andr\u00e9 Evard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Evard\">Andr\u00e9 Evard<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Charles L'Eplattenier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_L%27Eplattenier\">Charles L&rsquo;Eplattenier<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bijouterie-joaillerie\">Bijouterie-joaillerie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container metadata bandeau-article bandeau-niveau-modere\" style=\"text-align: justify;\">\n<figure class=\"mw-halign-right noviewer\"><a title=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/20px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/40px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" width=\"12\" height=\"12\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/figure>\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2017-fr.wp-orange-source.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/60px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/120px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">\n<p><strong class=\"bandeau-titre\">Les informations figurant dans cet article ou cette section doivent \u00eatre reli\u00e9es aux sources mentionn\u00e9es dans les sections \u00ab\u00a0Bibliographie\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0Sources\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0Liens externes\u00a0\u00bb<\/strong>\u00a0<small>(<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-08\" data-sort-value=\"2008-08\">ao\u00fbt 2008<\/time>).<\/small><\/p>\n<div class=\"nomobile\">Vous pouvez am\u00e9liorer la\u00a0<a title=\"Wikip\u00e9dia:V\u00e9rifiabilit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:V%C3%A9rifiabilit%C3%A9\">v\u00e9rifiabilit\u00e9<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Mod\u00e8le:Sources \u00e0 lier\/Explication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\/Explication\">associant ces informations \u00e0 des r\u00e9f\u00e9rences<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;aide d&rsquo;<a title=\"Aide:Note\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Note\">appels de notes<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019art de la joaillerie a \u00e9t\u00e9 revitalis\u00e9 par l\u2019Art nouveau, la principale source d\u2019inspiration \u00e9tant la nature. Cette r\u00e9novation fut compl\u00e9t\u00e9e par la virtuosit\u00e9 atteinte dans le travail de l\u2019<a title=\"\u00c9mail (verre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mail_(verre)\">\u00e9mail<\/a>\u00a0et des nouveaux mat\u00e9riaux, tels que l\u2019<a title=\"Opale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Opale\">opale<\/a>\u00a0et autres\u00a0<a title=\"Gemme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gemme\">gemmes<\/a>. L\u2019int\u00e9r\u00eat g\u00e9n\u00e9ralis\u00e9 port\u00e9 \u00e0 l\u2019<a title=\"Art japonais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_japonais\">art japonais<\/a>\u00a0et l\u2019enthousiasme grandissant pour les diff\u00e9rentes techniques de la transformation du m\u00e9tal, jou\u00e8rent un r\u00f4le consid\u00e9rable dans les nouvelles approches artistiques et les th\u00e8mes d\u2019ornementation.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Durant les deux si\u00e8cles pr\u00e9c\u00e9dents, la joaillerie fine s\u2019\u00e9tait centr\u00e9e sur les\u00a0<a title=\"Pierre pr\u00e9cieuse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_pr%C3%A9cieuse\">pierres pr\u00e9cieuses<\/a>, particuli\u00e8rement sur les\u00a0<a title=\"Diamant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diamant\">diamants<\/a>. La pr\u00e9occupation du joaillier consistait principalement \u00e0 former un cadre adapt\u00e9, afin que la pierre resplendisse. Avec l\u2019Art nouveau, un nouveau type de joaillerie voit le jour, motiv\u00e9 et dirig\u00e9 par le concept du dessin artistique, ne donnant plus l\u2019importance centrale du bijou \u00e0 la pierre sertie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les joailliers de\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>\u00a0furent les principaux instigateurs de ce revirement, donnant un nouveau souffle qui se traduira rapidement par une large renomm\u00e9e du style Art nouveau. Les critiques fran\u00e7ais contemporains \u00e9taient unanimes\u00a0: l\u2019art de la joaillerie traversait une transformation radicale, et le joaillier et ma\u00eetre verrier\u00a0<a title=\"Ren\u00e9 Lalique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Lalique\">Ren\u00e9 Lalique<\/a>\u00a0se trouvait en son centre. Lalique glorifia la nature dans ses cr\u00e9ations, amplifiant son r\u00e9pertoire pour y int\u00e9grer des \u00e9l\u00e9ments peu conventionnels \u2014 citons les libellules et herbes \u2014 inspir\u00e9s par les dessins de l\u2019art japonais.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les joailliers d\u00e9siraient se d\u00e9marquer tout en inscrivant ce nouveau style dans une tradition, puisant leur inspiration dans la\u00a0<a title=\"Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance\">Renaissance<\/a>, pensons notamment aux bijoux en or \u00e9maill\u00e9 et sculpt\u00e9. On voit r\u00e9appara\u00eetre \u00e0 cette p\u00e9riode des techniques anciennes remises au go\u00fbt du jour, telle que la technique du\u00a0<a title=\"Plique-\u00e0-jour\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plique-%C3%A0-jour\">plique-\u00e0-jour<\/a>, qui permet d&rsquo;obtenir des bijoux trait\u00e9s en cloisonn\u00e9 et \u00e9mail translucide, semblable \u00e0 du vitrail miniature<sup id=\"cite_ref-81\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-81\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>76<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. De tr\u00e8s nombreux joailliers de la p\u00e9riode en firent usage, comme\u00a0<a title=\"Ren\u00e9 Lalique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Lalique\">Ren\u00e9 Lalique<\/a>,\u00a0<a title=\"Henri Vever\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Vever\">Henri Vever<\/a>\u00a0ou encore Eug\u00e8ne Feuill\u00e2tre. Dans la majorit\u00e9 des cr\u00e9ations \u00e9maill\u00e9es, les pierres pr\u00e9cieuses c\u00e9d\u00e8rent leur place pr\u00e9dominante, les diamants \u00e9tant rel\u00e9gu\u00e9s \u00e0 un r\u00f4le subsidiaire en combinaison avec des mat\u00e9riaux moins habituels comme le verre model\u00e9, l\u2019ivoire et la corne. La perception du m\u00e9tier de joaillier \u00e9volue, consid\u00e9r\u00e9 par ses cr\u00e9ations comme artiste et non plus comme artisan.<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Long collier dit sautoir. La mode est au bijou fantaisie (laiton, verre, corail\u2026).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Collier_Sautoir_Art_nouveau.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Collier_Sautoir_Art_nouveau.jpg\/250px-Collier_Sautoir_Art_nouveau.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Collier_Sautoir_Art_nouveau.jpg\/500px-Collier_Sautoir_Art_nouveau.jpg 1.5x\" alt=\"Long collier dit sautoir. La mode est au bijou fantaisie (laiton, verre, corail\u2026).\" width=\"150\" height=\"200\" data-file-width=\"2736\" data-file-height=\"3648\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Long collier dit sautoir. La mode est au bijou fantaisie (laiton, verre, corail\u2026).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Ren\u00e9 Lalique, collier (vers 1898-1900).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Necklace_Ren%C3%A9_Jules_Lalique.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Necklace_Ren%C3%A9_Jules_Lalique.jpg\/500px-Necklace_Ren%C3%A9_Jules_Lalique.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Necklace_Ren%C3%A9_Jules_Lalique.jpg\/960px-Necklace_Ren%C3%A9_Jules_Lalique.jpg 1.5x\" alt=\"Ren\u00e9 Lalique, collier (vers 1898-1900).\" width=\"302\" height=\"200\" data-file-width=\"2719\" data-file-height=\"1802\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Ren\u00e9 Lalique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Lalique\">Ren\u00e9 Lalique<\/a>, collier (vers 1898-1900).<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Verrerie\">Verrerie<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/27\/%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg\/250px-%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/27\/%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg\/330px-%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/27\/%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg\/500px-%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"238\" data-file-width=\"949\" data-file-height=\"1187\" \/><\/a><figcaption><a title=\"\u00c9mile Gall\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Gall%C3%A9\">\u00c9mile Gall\u00e9<\/a>, un des grands ma\u00eetres verriers du mouvement Art nouveau.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans le domaine de la\u00a0<a title=\"Verrerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Verrerie\">verrerie<\/a>, la France conna\u00eet une r\u00e9volution artistique d\u00e8s les ann\u00e9es 1880. Cette \u00e9volution importante s&rsquo;ouvre au grand public via l&rsquo;exposition\u00a0<i>La pierre, le bois, la terre et le verre<\/i>\u00a0qui a lieu \u00e0 Paris en 1884. Cette exposition pr\u00e9sente les deux pionniers du mouvement,\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Rousseau (artiste)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Rousseau_(artiste)\">Eug\u00e8ne Rousseau<\/a>, inspir\u00e9 par le\u00a0<a title=\"Japonisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Japonisme\">japonisme<\/a>, et\u00a0<a class=\"new\" title=\"Eug\u00e8ne Michel (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Eug%C3%A8ne_Michel&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Eug\u00e8ne Michel<\/a><sup id=\"cite_ref-82\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-82\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>77<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette nouvelle vague est imm\u00e9diatement rejointe par celui qui deviendra le symbole de la verrerie Art nouveau\u00a0:\u00a0<a title=\"\u00c9mile Gall\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Gall%C3%A9\">\u00c9mile Gall\u00e9<\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan2000101_83-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000101-83\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c9mile Gall\u00e9 r\u00e9volutionne l&rsquo;art de la verrerie durant ses vingt ann\u00e9es d&rsquo;activit\u00e9, autant par l&rsquo;immense inventivit\u00e9 des formes d\u00e9ploy\u00e9es que par le travail sur de nouvelles techniques et des combinaisons de techniques in\u00e9dites. Il est connu ainsi pour ses \u00ab\u00a0verreries parlantes\u00a0\u00bb, sur lesquelles il inscrit des\u00a0<a title=\"Vers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vers\">vers<\/a>. Son inspiration de pr\u00e9dilection est la nature, que ce soit via la botanique ou l&rsquo;entomologie. Il b\u00e9n\u00e9ficie d\u00e8s ses premi\u00e8res productions d&rsquo;un immense succ\u00e8s critique et public<sup id=\"cite_ref-Duncan2000102_84-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000102-84\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>79<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Rapidement, des imitateurs voient le jour et satisfont une demande croissante pour ce type d&rsquo;objets d\u00e9coratifs. Certains pr\u00e9sentent de belles r\u00e9ussites artistiques, tels les fr\u00e8res\u00a0<a title=\"Auguste Daum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Auguste_Daum\">Auguste<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Daum (cristallerie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daum_(cristallerie)\">Antonin Daum<\/a>, qui s&rsquo;associent pour certaines r\u00e9alisations avec\u00a0<a title=\"Louis Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Majorelle\">Louis Majorelle<\/a>, ou les\u00a0<a title=\"Fr\u00e8res Muller\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A8res_Muller\">fr\u00e8res Muller<\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan2000103_85-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000103-85\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>80<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De tr\u00e8s nombreuses soci\u00e9t\u00e9s s&rsquo;engagent donc dans l&rsquo;Art nouveau, certaines avec une certaine originalit\u00e9, les plus nombreuses en produisant des copies \u00e0 moindre co\u00fbt. Parmi les soci\u00e9t\u00e9s dignes d&rsquo;int\u00e9r\u00eat sont Schverer &amp;\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Compagnie\">C<sup>ie<\/sup><\/abbr>, H. A. Copillet &amp;\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Compagnie\">C<sup>ie<\/sup><\/abbr>,\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois-Th\u00e9odore Legras\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois-Th%C3%A9odore_Legras\">Legras &amp;\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Compagnie\">C<sup>ie<\/sup><\/abbr><\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"L'Escalier de cristal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Escalier_de_cristal\">les fr\u00e8res Pannier<\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan2000104_86-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000104-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>81<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cette vague dure jusque dans les ann\u00e9es 1930, s&rsquo;\u00e9teignant donc bien apr\u00e8s la mort de Gall\u00e9 en 1904 et bien apr\u00e8s la transformation de l&rsquo;Art nouveau<sup id=\"cite_ref-Duncan2000106_87-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000106-87\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>82<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Cet essor de la verrerie porte \u00e9galement le renouveau de la fabrication d&rsquo;objets en\u00a0<a title=\"P\u00e2te de verre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A2te_de_verre\">p\u00e2te de verre<\/a>, avec deux vagues d&rsquo;artistes, les premiers entre les ann\u00e9es 1890 et 1900 (<a title=\"Henry Cros\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Cros\">Henry Cros<\/a>,\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois D\u00e9corchemont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_D%C3%A9corchemont\">Fran\u00e7ois-\u00c9mile D\u00e9corchemont<\/a>\u00a0ou\u00a0<a class=\"new\" title=\"Georges Depret (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Georges_Depret&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Georges Depret<\/a>) et les seconds durant les ann\u00e9es 1910 et 1920 (<a title=\"Gabriel Argy-Rousseau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriel_Argy-Rousseau\">Gabriel Argy-Rousseau<\/a>,\u00a0<a title=\"Jules Paul Brateau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Paul_Brateau\">Jules-Paul Brateau<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Albert-Louis Dammouse (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Albert-Louis_Dammouse&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Albert-Louis Dammouse<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Amalric Walter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amalric_Walter\">Amalric Walter<\/a>)<sup id=\"cite_ref-Duncan2000107_88-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000107-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>83<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 l&rsquo;\u00e9tranger, la verrerie Art nouveau se d\u00e9veloppe largement en\u00a0<a title=\"Boh\u00eame\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boh%C3%AAme\">Boh\u00eame<\/a>. Une des entreprises majeures de ce mouvement est la verrerie\u00a0<a class=\"new\" title=\"Joh. Loetz Witwe (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Joh._Loetz_Witwe&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Johann Loetz<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:Joh. Loetz Witwe\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Joh._Loetz_Witwe\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0Joh. Loetz Witwe\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a>.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La verrerie Loetz se caract\u00e9rise \u00e0 l&rsquo;origine par des formes asym\u00e9triques qui combinent des couleurs opaques rehauss\u00e9es de finitions textur\u00e9es\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0; elle est \u00e9galement connue pour des verres iridescents aux incrustations d&rsquo;or, proche de la production de\u00a0<a title=\"Tiffany &amp; Co.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tiffany_%26_Co.\">Tiffany<\/a>, ou l&rsquo;application aux vases d&rsquo;anses aux formes graciles et grimpantes<sup id=\"cite_ref-Duncan2000107_88-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000107-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>83<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Outre la verrerie Loetz, les quelques autres soci\u00e9t\u00e9s \u00e0 travailler ce style ne le font que de mani\u00e8re superficielle et pour une petite part de leur production\u00a0: Ludwig Moser und sohn,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Meyr's Neffe (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Meyr%27s_Neffe&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Meyr&rsquo;s Neffe<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:Meyr's Neffe\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Meyr%27s_Neffe\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0Meyr's Neffe\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a>\u00a0ou la Glasfabrik Blumenbach<sup id=\"cite_ref-Duncan2000108_89-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000108-89\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>84<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Allemagne, le Jungendstil s&#8217;empare de la verrerie avec des motifs floraux chez\u00a0<a title=\"Karl K\u00f6pping\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Karl_K%C3%B6pping\">Karl K\u00f6pping<\/a>\u00a0ou issus de la mythologie germanique dans la verrerie\u00a0<a class=\"new\" title=\"Fritz Heckert (Glasfabrikant) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Fritz_Heckert_(Glasfabrikant)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Petersdorfer Glash\u00fctte Fritz Heckert<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:Fritz Heckert (Glasfabrikant)\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Fritz_Heckert_(Glasfabrikant)\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0Fritz Heckert (Glasfabrikant)\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan2000109-110_90-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000109-110-90\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>85<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Scandinavie et en Russie, peu d&rsquo;entreprises se lancent dans la fabrication d&rsquo;objets de style Art nouveau. En Su\u00e8de, les entreprises Kosta et Orrefors, en Russie, la manufacture de verre de la cour tsariste, proc\u00e8dent \u00e0 quelques imitations Art nouveau, bien apr\u00e8s les d\u00e9buts du mouvement en Europe de l&rsquo;Ouest<sup id=\"cite_ref-Duncan2000110_91-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000110-91\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les verriers du Royaume-Uni sont tr\u00e8s peu r\u00e9ceptifs \u00e0 la stylistique Art nouveau, pr\u00e9f\u00e9rant les motifs classiques ou mythologiques. Seules les soci\u00e9t\u00e9s Thomas Webb &amp; Sons et Stevens &amp; Williams, domicili\u00e9es \u00e0\u00a0<a title=\"Stourbridge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stourbridge\">Stourbridge<\/a>, osent timidement quelques r\u00e9alisations aux motifs floraux, tout en restant assez conventionnels<sup id=\"cite_ref-Duncan2000110_91-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000110-91\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Am\u00e9rique du Nord, la production d&rsquo;objets en verre est domin\u00e9e par Tiffany. Celui-ci, tout en r\u00e9alisant toujours des gammes d&rsquo;objets conventionnels, se tourne vers des th\u00e8mes floraux proches de l&rsquo;Art nouveau europ\u00e9en. La mise au point d&rsquo;un proc\u00e9d\u00e9 de fabrication industriel nouveau lui permit de d\u00e9velopper un commerce \u00e0 destination des classes moyennes, \u00e9tant ainsi en phase avec l&rsquo;une des aspirations des artistes Art nouveau. On peut citer \u00e9galement la soci\u00e9t\u00e9\u00a0<a class=\"new\" title=\"Steuben Glass Works (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Steuben_Glass_Works&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Steuben Glass Works<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Steuben Glass Works\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Steuben_Glass_Works\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Steuben Glass Works\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0(\u00e0\u00a0<a title=\"Corning (New York)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Corning_(New_York)\">Corning<\/a>) et Philip Julius Handel (dans le\u00a0<a title=\"Connecticut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Connecticut\">Connecticut<\/a>). L&rsquo;immense succ\u00e8s de Tiffany incite de nombreuses compagnies \u00e0 l&rsquo;imiter, et \u00e0 poursuivre m\u00eame lorsque le mouvement s&rsquo;essouffle dans les ann\u00e9es 1920 et 1930<sup id=\"cite_ref-Duncan2000116_92-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan2000116-92\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>87<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Eug\u00e8ne Rousseau, Appert Fr\u00e8res, Vase \u00e0 la carpe (entre 1878 et 1884), Baltimore, Walters Art Museum.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Appert_Fr%C3%A8res_-_Carp_Vase_-_Walters_47384_-_Profile.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/27\/Appert_Fr%C3%A8res_-_Carp_Vase_-_Walters_47384_-_Profile.jpg\/250px-Appert_Fr%C3%A8res_-_Carp_Vase_-_Walters_47384_-_Profile.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/27\/Appert_Fr%C3%A8res_-_Carp_Vase_-_Walters_47384_-_Profile.jpg\/330px-Appert_Fr%C3%A8res_-_Carp_Vase_-_Walters_47384_-_Profile.jpg 2x\" alt=\"Eug\u00e8ne Rousseau, Appert Fr\u00e8res, Vase \u00e0 la carpe (entre 1878 et 1884), Baltimore, Walters Art Museum.\" width=\"92\" height=\"120\" data-file-width=\"1370\" data-file-height=\"1800\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Eug\u00e8ne Rousseau, Appert Fr\u00e8res,\u00a0<i>Vase \u00e0 la carpe<\/i>\u00a0(entre 1878 et 1884),\u00a0<a title=\"Baltimore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baltimore\">Baltimore<\/a>,\u00a0<a title=\"Walters Art Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Walters_Art_Museum\">Walters Art Museum<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"\u00c9mile Gall\u00e9, vase (vers 1885), New York, Metropolitan Museum of Art.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vase_MET_ES5392.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cb\/Vase_MET_ES5392.jpg\/120px-Vase_MET_ES5392.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cb\/Vase_MET_ES5392.jpg\/250px-Vase_MET_ES5392.jpg 1.5x\" alt=\"\u00c9mile Gall\u00e9, vase (vers 1885), New York, Metropolitan Museum of Art.\" width=\"76\" height=\"120\" data-file-width=\"1216\" data-file-height=\"1932\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"\u00c9mile Gall\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Gall%C3%A9\">\u00c9mile Gall\u00e9<\/a>, vase (vers 1885),\u00a0<a title=\"New York\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_York\">New York<\/a>,\u00a0<a title=\"Metropolitan Museum of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Metropolitan_Museum_of_Art\">Metropolitan Museum of Art<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Fr\u00e8res Daum, Vase aux arbres, Maryhill\u00a0(en), Maryhill Museum of Art.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Maryhill_Museum_-_Daum_Fr%C3%A8res_vase_with_trees_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/47\/Maryhill_Museum_-_Daum_Fr%C3%A8res_vase_with_trees_02.jpg\/120px-Maryhill_Museum_-_Daum_Fr%C3%A8res_vase_with_trees_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/47\/Maryhill_Museum_-_Daum_Fr%C3%A8res_vase_with_trees_02.jpg\/250px-Maryhill_Museum_-_Daum_Fr%C3%A8res_vase_with_trees_02.jpg 1.5x\" alt=\"Fr\u00e8res Daum, Vase aux arbres, Maryhill\u00a0(en), Maryhill Museum of Art.\" width=\"77\" height=\"120\" data-file-width=\"1666\" data-file-height=\"2596\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Fr\u00e8res Daum,\u00a0<i>Vase aux arbres<\/i>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Maryhill (Washington) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Maryhill_(Washington)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Maryhill<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Maryhill, Washington\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Maryhill,_Washington\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Maryhill, Washington\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Maryhill Museum of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maryhill_Museum_of_Art\">Maryhill Museum of Art<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Amalric Walter, assiette en faience (vers 1900).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Amalric_walter_big_plate.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Amalric_walter_big_plate.JPG\/250px-Amalric_walter_big_plate.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Amalric_walter_big_plate.JPG\/330px-Amalric_walter_big_plate.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Amalric_walter_big_plate.JPG\/500px-Amalric_walter_big_plate.JPG 2x\" alt=\"Amalric Walter, assiette en faience (vers 1900).\" width=\"128\" height=\"120\" data-file-width=\"1175\" data-file-height=\"1100\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Amalric Walter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amalric_Walter\">Amalric Walter<\/a>, assiette en faience (vers 1900).<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Johann Loetz\u00a0(en), vase (vers 1900), Bruxelles, mus\u00e9e Fin-de-Si\u00e8cle.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Johann_loetz_witwe,_vaso_senza_titolo,_1900,_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Johann_loetz_witwe%2C_vaso_senza_titolo%2C_1900%2C_02.jpg\/120px-Johann_loetz_witwe%2C_vaso_senza_titolo%2C_1900%2C_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Johann_loetz_witwe%2C_vaso_senza_titolo%2C_1900%2C_02.jpg\/250px-Johann_loetz_witwe%2C_vaso_senza_titolo%2C_1900%2C_02.jpg 1.5x\" alt=\"Johann Loetz\u00a0(en), vase (vers 1900), Bruxelles, mus\u00e9e Fin-de-Si\u00e8cle.\" width=\"57\" height=\"120\" data-file-width=\"1332\" data-file-height=\"2820\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a class=\"new\" title=\"Johann Loetz (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Johann_Loetz&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Johann Loetz<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Joh. Loetz Witwe\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Joh._Loetz_Witwe\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Joh. Loetz Witwe\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>, vase (vers 1900),\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Fin-de-Si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Fin-de-Si%C3%A8cle\">mus\u00e9e Fin-de-Si\u00e8cle<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vases Tiffany, Bedford, Higgins museum\u00a0(en).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2TiffanyVasesB.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/47\/2TiffanyVasesB.JPG\/120px-2TiffanyVasesB.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/47\/2TiffanyVasesB.JPG\/250px-2TiffanyVasesB.JPG 1.5x\" alt=\"Vases Tiffany, Bedford, Higgins museum\u00a0(en).\" width=\"80\" height=\"120\" data-file-width=\"2046\" data-file-height=\"3085\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vases Tiffany,\u00a0<a title=\"Bedford (Royaume-Uni)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bedford_(Royaume-Uni)\">Bedford<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Higgins museum (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Higgins_museum&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Higgins museum<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:The Higgins Art Gallery &amp; Museum\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_Higgins_Art_Gallery_%26_Museum\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0The Higgins Art Gallery &amp; Museum\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vase r\u00e9alis\u00e9 par la soci\u00e9t\u00e9 Steuben Glass Works (entre 1900 et 1925), Champaign, Krannert Art Museum\u00a0(en).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Aurene_vase,_Steuben_Division_of_Corning_Glass_Works,_New_York,_1900-1925,_blown_iridescent_glass_-_Krannert_Art_Museum,_UIUC_-_DSC06575.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Aurene_vase%2C_Steuben_Division_of_Corning_Glass_Works%2C_New_York%2C_1900-1925%2C_blown_iridescent_glass_-_Krannert_Art_Museum%2C_UIUC_-_DSC06575.jpg\/120px-Aurene_vase%2C_Steuben_Division_of_Corning_Glass_Works%2C_New_York%2C_1900-1925%2C_blown_iridescent_glass_-_Krannert_Art_Museum%2C_UIUC_-_DSC06575.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Aurene_vase%2C_Steuben_Division_of_Corning_Glass_Works%2C_New_York%2C_1900-1925%2C_blown_iridescent_glass_-_Krannert_Art_Museum%2C_UIUC_-_DSC06575.jpg\/250px-Aurene_vase%2C_Steuben_Division_of_Corning_Glass_Works%2C_New_York%2C_1900-1925%2C_blown_iridescent_glass_-_Krannert_Art_Museum%2C_UIUC_-_DSC06575.jpg 1.5x\" alt=\"Vase r\u00e9alis\u00e9 par la soci\u00e9t\u00e9 Steuben Glass Works (entre 1900 et 1925), Champaign, Krannert Art Museum\u00a0(en).\" width=\"80\" height=\"120\" data-file-width=\"3588\" data-file-height=\"5359\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vase r\u00e9alis\u00e9 par la soci\u00e9t\u00e9 Steuben Glass Works (entre 1900 et 1925),\u00a0<a title=\"Champaign\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Champaign\">Champaign<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Krannert Art Museum (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Krannert_Art_Museum&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Krannert Art Museum<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Krannert Art Museum\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Krannert_Art_Museum\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Krannert Art Museum\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"C\u00e9ramique\"><span id=\"C.C3.A9ramique\"><\/span>C\u00e9ramique<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"C\u00e9ramique de l'\u00c9cole de Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9ramique_de_l%27%C3%89cole_de_Nancy\">C\u00e9ramique de l&rsquo;\u00c9cole de Nancy<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"mw-valign-text-top noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Logo_travaux_orange-simple.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/20px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/40px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"15\" height=\"17\" data-file-width=\"190\" data-file-height=\"219\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">Cette section est vide, insuffisamment d\u00e9taill\u00e9e ou incompl\u00e8te.\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:EditPage\/Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:EditPage\/Art_nouveau\">Votre aide<\/a>\u00a0est la bienvenue\u00a0!\u00a0<a title=\"Aide:Comment modifier une page\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Comment_modifier_une_page\">Comment faire\u00a0?<\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Vitrail\">Vitrail<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"mw-valign-text-top noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Logo_travaux_orange-simple.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/20px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/40px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"15\" height=\"17\" data-file-width=\"190\" data-file-height=\"219\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">Cette section est vide, insuffisamment d\u00e9taill\u00e9e ou incompl\u00e8te.\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:EditPage\/Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:EditPage\/Art_nouveau\">Votre aide<\/a>\u00a0est la bienvenue\u00a0!\u00a0<a title=\"Aide:Comment modifier une page\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Comment_modifier_une_page\">Comment faire\u00a0?<\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Principales_tendances\">Principales tendances<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Europe_du_Nord\">Europe du Nord<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Jugendstil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jugendstil\">Jugendstil<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"mw-valign-text-top noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Logo_travaux_orange-simple.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/20px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/40px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"15\" height=\"17\" data-file-width=\"190\" data-file-height=\"219\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">Cette section est vide, insuffisamment d\u00e9taill\u00e9e ou incompl\u00e8te.\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:EditPage\/Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:EditPage\/Art_nouveau\">Votre aide<\/a>\u00a0est la bienvenue\u00a0!\u00a0<a title=\"Aide:Comment modifier une page\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Comment_modifier_une_page\">Comment faire\u00a0?<\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Autriche-Hongrie\">Autriche-Hongrie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"S\u00e9cession viennoise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_viennoise\">S\u00e9cession viennoise<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au sein de la\u00a0<a title=\"Autriche-Hongrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autriche-Hongrie\">monarchie Austro-hongroise<\/a>, l&rsquo;Art nouveau est d\u00e9nomm\u00e9\u00a0<a title=\"S\u00e9cession viennoise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_viennoise\">mouvement s\u00e9cessionnisme<\/a>\u00a0et est men\u00e9 par\u00a0<a title=\"Otto Wagner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Otto_Wagner\">Otto Wagner<\/a>\u00a0et ses \u00e9l\u00e8ves\u00a0<a title=\"Josef Maria Olbrich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Maria_Olbrich\">Olbricht<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Josef Hoffmann\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Hoffmann\">Hoffmann<\/a><sup id=\"cite_ref-Duncan200043_76-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200043-76\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>71<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La premi\u00e8re p\u00e9riode de ce mouvement, entre 1895 et 1904, voit appara\u00eetre des b\u00e2timents color\u00e9s, plein de courbes, fantaisistes et m\u00eame fac\u00e9tieux. Par la suite, ils \u00e9voluent vers des formes plus \u00e9pur\u00e9es et un retour \u00e0 la tradition. L&rsquo;exemple le plus significatif de cette \u00e9cole est la\u00a0<a title=\"Palais Stoclet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_Stoclet\">maison<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Adolphe Stoclet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adolphe_Stoclet\">Adolphe Stoclet<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>, r\u00e9alis\u00e9 par Hoffmann entre 1904 et 1911, et qui \u00e0 elle seule expose une grande partie du savoir-faire des artisans viennois<sup id=\"cite_ref-Duncan200045-46_93-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200045-46-93\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Otto Wagner, pavillon du mus\u00e9e de Vienne.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:HofpavillionHietzing_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/54\/HofpavillionHietzing_01.jpg\/330px-HofpavillionHietzing_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/54\/HofpavillionHietzing_01.jpg\/500px-HofpavillionHietzing_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/54\/HofpavillionHietzing_01.jpg\/960px-HofpavillionHietzing_01.jpg 2x\" alt=\"Otto Wagner, pavillon du mus\u00e9e de Vienne.\" width=\"214\" height=\"148\" data-file-width=\"3606\" data-file-height=\"2497\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Otto Wagner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Otto_Wagner\">Otto Wagner<\/a>, pavillon du\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e de Vienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_Vienne\">mus\u00e9e de Vienne<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Josef Hoffmann, palais Stoclet, d\u00e9tail de l'entr\u00e9e, Woluwe-Saint-Pierre.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Palais_Stoclet,_1903-1904,_d%C3%A9tails_de_l%27entr%C3%A9e.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/20\/Palais_Stoclet%2C_1903-1904%2C_d%C3%A9tails_de_l%27entr%C3%A9e.JPG\/250px-Palais_Stoclet%2C_1903-1904%2C_d%C3%A9tails_de_l%27entr%C3%A9e.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/20\/Palais_Stoclet%2C_1903-1904%2C_d%C3%A9tails_de_l%27entr%C3%A9e.JPG\/330px-Palais_Stoclet%2C_1903-1904%2C_d%C3%A9tails_de_l%27entr%C3%A9e.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/20\/Palais_Stoclet%2C_1903-1904%2C_d%C3%A9tails_de_l%27entr%C3%A9e.JPG\/500px-Palais_Stoclet%2C_1903-1904%2C_d%C3%A9tails_de_l%27entr%C3%A9e.JPG 2x\" alt=\"Josef Hoffmann, palais Stoclet, d\u00e9tail de l'entr\u00e9e, Woluwe-Saint-Pierre.\" width=\"171\" height=\"148\" data-file-width=\"4542\" data-file-height=\"3927\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Josef Hoffmann\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Hoffmann\">Josef Hoffmann<\/a>, palais Stoclet, d\u00e9tail de l&rsquo;entr\u00e9e,\u00a0<a title=\"Woluwe-Saint-Pierre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Woluwe-Saint-Pierre\">Woluwe-Saint-Pierre<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Josef Hoffmann, palais Stoclet, coupole, Woluwe-Saint-Pierre.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Woluwe-St-Pierre_-_Hoffmann_050917_(4).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b2\/Woluwe-St-Pierre_-_Hoffmann_050917_%284%29.jpg\/250px-Woluwe-St-Pierre_-_Hoffmann_050917_%284%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b2\/Woluwe-St-Pierre_-_Hoffmann_050917_%284%29.jpg\/330px-Woluwe-St-Pierre_-_Hoffmann_050917_%284%29.jpg 2x\" alt=\"Josef Hoffmann, palais Stoclet, coupole, Woluwe-Saint-Pierre.\" width=\"111\" height=\"148\" data-file-width=\"1704\" data-file-height=\"2272\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Josef Hoffmann\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Hoffmann\">Josef Hoffmann<\/a>, palais Stoclet, coupole,\u00a0<a title=\"Woluwe-Saint-Pierre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Woluwe-Saint-Pierre\">Woluwe-Saint-Pierre<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Escalier Fillgraderstiege, \u00e0 Vienne.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Wien_Fillgraderstiege_Frontal.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/30\/Wien_Fillgraderstiege_Frontal.jpg\/250px-Wien_Fillgraderstiege_Frontal.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/30\/Wien_Fillgraderstiege_Frontal.jpg\/500px-Wien_Fillgraderstiege_Frontal.jpg 1.5x\" alt=\"Escalier Fillgraderstiege, \u00e0 Vienne.\" width=\"195\" height=\"148\" data-file-width=\"2708\" data-file-height=\"2058\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Escalier Fillgraderstiege\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Escalier_Fillgraderstiege\">Escalier Fillgraderstiege<\/a>, \u00e0 Vienne.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vue int\u00e9rieure de l'\u00e9glise Saint-L\u00e9opold am Steinhof (vers 1907).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Wien_-_Otto-Wagner-Kirche,_Innenansicht.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Wien_-_Otto-Wagner-Kirche%2C_Innenansicht.JPG\/330px-Wien_-_Otto-Wagner-Kirche%2C_Innenansicht.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Wien_-_Otto-Wagner-Kirche%2C_Innenansicht.JPG\/500px-Wien_-_Otto-Wagner-Kirche%2C_Innenansicht.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Wien_-_Otto-Wagner-Kirche%2C_Innenansicht.JPG\/960px-Wien_-_Otto-Wagner-Kirche%2C_Innenansicht.JPG 2x\" alt=\"Vue int\u00e9rieure de l'\u00e9glise Saint-L\u00e9opold am Steinhof (vers 1907).\" width=\"213\" height=\"148\" data-file-width=\"5000\" data-file-height=\"3482\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vue int\u00e9rieure de l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise Saint-L\u00e9opold am Steinhof\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_Saint-L%C3%A9opold_am_Steinhof\">\u00e9glise Saint-L\u00e9opold am Steinhof<\/a>\u00a0(vers 1907).<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"France\">France<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau en France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_France\">Art nouveau en France<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si Nancy et Paris concentrent \u00e0 elles deux la majorit\u00e9 de l&rsquo;Art nouveau architectural en France, de nombreuses villes abritent plusieurs r\u00e9alisations de cette \u00e9poque et de ce style.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Paris\">Paris<\/h4>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:La_station_art_nouveau_de_la_porte_Dauphine_(Hector_Guimard).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/La_station_art_nouveau_de_la_porte_Dauphine_%28Hector_Guimard%29.jpg\/250px-La_station_art_nouveau_de_la_porte_Dauphine_%28Hector_Guimard%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/La_station_art_nouveau_de_la_porte_Dauphine_%28Hector_Guimard%29.jpg\/330px-La_station_art_nouveau_de_la_porte_Dauphine_%28Hector_Guimard%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/La_station_art_nouveau_de_la_porte_Dauphine_%28Hector_Guimard%29.jpg\/500px-La_station_art_nouveau_de_la_porte_Dauphine_%28Hector_Guimard%29.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"236\" data-file-width=\"968\" data-file-height=\"1200\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>, porche d&rsquo;entr\u00e9e de la station de m\u00e9tro\u00a0<a title=\"Porte Dauphine (m\u00e9tro de Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Porte_Dauphine_(m%C3%A9tro_de_Paris)\">Porte Dauphine<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Paris\">Art nouveau \u00e0 Paris<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>, comme ailleurs en France, mais en plus foisonnant, l&rsquo;Art nouveau se d\u00e9veloppe \u00e0 la suite de deux mouvements majeurs de la soci\u00e9t\u00e9 fran\u00e7aise\u00a0: l&rsquo;esprit\u00a0<a title=\"Fin de si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fin_de_si%C3%A8cle\">fin de si\u00e8cle<\/a>, esth\u00e9tisant et d\u00e9cadent et dont les initiateurs sont les po\u00e8tes\u00a0<a title=\"Arthur Rimbaud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arthur_Rimbaud\">Rimbaud<\/a>,\u00a0<a title=\"Paul Verlaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Verlaine\">Verlaine<\/a>,\u00a0<a title=\"Charles Baudelaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Baudelaire\">Baudelaire<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Th\u00e9ophile Gautier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ophile_Gautier\">Gautier<\/a>\u00a0et le triomphe du mod\u00e8le social bourgeois sous l&rsquo;<a title=\"Second Empire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Second_Empire\">Empire<\/a>\u00a0et surtout la\u00a0<a title=\"Troisi\u00e8me R\u00e9publique (France)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Troisi%C3%A8me_R%C3%A9publique_(France)\">Troisi\u00e8me R\u00e9publique<\/a><sup id=\"cite_ref-Fahr-Becker201571-74_94-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Fahr-Becker201571-74-94\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;Art nouveau sp\u00e9cifiquement parisien est d\u00e9fini par les r\u00e9alisations d&rsquo;<a title=\"Eug\u00e8ne Gaillard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Gaillard\">Eug\u00e8ne Gaillard<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Georges de Feure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_de_Feure\">Georges de Feure<\/a>, qui mettent en avant au-del\u00e0 d&rsquo;autres motifs les arabesques \u00e9l\u00e9gantes et la f\u00e9minit\u00e9<sup id=\"cite_ref-LeniaudTharaud2009172_95-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-LeniaudTharaud2009172-95\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>90<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mouvement artistique Art nouveau s&rsquo;exprime dans la capitale dans tous les arts et se d\u00e9ploie pleinement dans tous les aspects de la vie quotidienne, architecture, orf\u00e8vrerie, \u00e9b\u00e9nisterie et arts visuels. De nombreux artistes tel\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>\u00a0ne se limitent pas \u00e0 tel ou tel aspect mais explorent leurs id\u00e9es au travers des r\u00e9alisations tr\u00e8s vari\u00e9es<sup id=\"cite_ref-Fahr-Becker201574_96-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Fahr-Becker201574-96\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>91<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Paris d\u00e9couvre l&rsquo;Art nouveau essentiellement gr\u00e2ce aux efforts et au talent de d\u00e9nicheur de\u00a0<a title=\"Siegfried Bing\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegfried_Bing\">Siegfried Bing<\/a>. Celui-ci, m\u00e9c\u00e8ne et revendeur passionn\u00e9 d&rsquo;objets d&rsquo;art ouvre en 1895 une galerie appel\u00e9e\u00a0<a title=\"Maison de l'Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_l%27Art_nouveau\">Maison de l&rsquo;Art nouveau<\/a>\u00a0qui fait conna\u00eetre tout autant les productions d&rsquo;un tr\u00e8s grand nombre d&rsquo;artistes du mouvement qu&rsquo;il ne popularise le terme aupr\u00e8s du grand public. Bing investit \u00e9galement une forte somme pour am\u00e9nager le pavillon de l&rsquo;<a title=\"Exposition universelle de 1900\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Exposition_universelle_de_1900\">Exposition universelle<\/a>, dont il confie la d\u00e9coration de la fa\u00e7ade \u00e0\u00a0<a title=\"Andr\u00e9 Arfvidson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Arfvidson\">Andr\u00e9 Arfvidson<\/a>, et qui lui assure, \u00e0 lui tout autant qu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;Art nouveau, une tr\u00e8s large renomm\u00e9e<sup id=\"cite_ref-LeniaudTharaud2009172_95-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-LeniaudTharaud2009172-95\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>90<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Nancy\">Nancy<\/h4>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Lampe_%C3%A0_d%C3%A9cor_de_prunellier,_%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0d\/Lampe_%C3%A0_d%C3%A9cor_de_prunellier%2C_%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg\/250px-Lampe_%C3%A0_d%C3%A9cor_de_prunellier%2C_%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0d\/Lampe_%C3%A0_d%C3%A9cor_de_prunellier%2C_%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg\/500px-Lampe_%C3%A0_d%C3%A9cor_de_prunellier%2C_%C3%89mile_Gall%C3%A9.jpg 1.5x\" width=\"250\" height=\"333\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a><figcaption><i>Lampe \u00e0 d\u00e9cor de prunellier<\/i>, \u00c9mile Gall\u00e9, c. 1900, 76 cm, p\u00e2te de verre avec monture en bronze,\u00a0<a title=\"Zurich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zurich\">Zurich<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Galerie Katharina B\u00fctteker (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Galerie_Katharina_B%C3%BCtteker&amp;action=edit&amp;redlink=1\">galerie Katharina B\u00fctteker<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nancy\">Nancy<\/a>\u00a0a accueilli \u00e0 partir de 1871 de nombreux lorrains qui souhaitaient\u00a0<a title=\"Optant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Optant\">rester Fran\u00e7ais<\/a>, apr\u00e8s l&rsquo;annexion d&rsquo;<a title=\"District de Lorraine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/District_de_Lorraine\">une partie<\/a>\u00a0de la\u00a0<a title=\"Lorraine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lorraine\">Lorraine<\/a>\u00a0par l&rsquo;<a title=\"Empire allemand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_allemand\">Empire allemand<\/a>. L&rsquo;Art nouveau y devient le moyen d&rsquo;expression d&rsquo;un r\u00e9gionalisme revendiqu\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\u00c9mile Gall\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Gall%C3%A9\">\u00c9mile Gall\u00e9<\/a>,\u00a0<a title=\"Daum (cristallerie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daum_(cristallerie)\">Daum Fr\u00e8res<\/a>,\u00a0<a title=\"Jacques Gruber\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Gruber\">Jacques Gruber<\/a>\u00a0et bien d&rsquo;autres, cr\u00e9ent le 13 f\u00e9vrier 1901 l&rsquo;association\u00a0<a title=\"\u00c9cole de Nancy (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_Nancy_(art)\">\u00c9cole de Nancy<\/a>, aussi appel\u00e9e Alliance Provinciale des Industries d\u2019Art<sup id=\"cite_ref-:0_97-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-:0-97\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>92<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. L&rsquo;association se d\u00e9finit comme une\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0sorte de syndicat des industriels d&rsquo;art et des artistes d\u00e9corateurs, [qui] s&rsquo;efforce de constituer en province, pour la d\u00e9fense et le d\u00e9veloppement des int\u00e9r\u00eats industriels, ouvriers et commerciaux du pays, des milieux d&rsquo;enseignement et de culture favorables \u00e0 l&rsquo;\u00e9panouissement des industries d&rsquo;art<sup id=\"cite_ref-:1_98-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-:1-98\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00bb<\/span>. Pr\u00e9sid\u00e9e par\u00a0<a title=\"\u00c9mile Gall\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Gall%C3%A9\">\u00c9mile Gall\u00e9<\/a>\u00a0et vice-pr\u00e9sid\u00e9e par\u00a0<a title=\"Louis Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Majorelle\">Louis Majorelle<\/a>,\u00a0<a title=\"Antonin Daum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonin_Daum\">Antonin Daum<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Vallin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Vallin\">Eug\u00e8ne Vallin<\/a>, l&rsquo;\u00c9cole de Nancy rassemble de nombreux industriels d&rsquo;art, architectes et artistes qui ont \u00e0 c\u0153ur d&rsquo;am\u00e9liorer le cadre de vie de leur \u00e9poque par la cr\u00e9ation d&rsquo;un art nouveau inspir\u00e9 de la nature<sup id=\"cite_ref-:0_97-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-:0-97\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>92<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Etude_d%27aub%C3%A9pine_%C3%A9pineuse_par_Henri_Berg%C3%A9.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/59\/Etude_d%27aub%C3%A9pine_%C3%A9pineuse_par_Henri_Berg%C3%A9.jpg\/250px-Etude_d%27aub%C3%A9pine_%C3%A9pineuse_par_Henri_Berg%C3%A9.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/59\/Etude_d%27aub%C3%A9pine_%C3%A9pineuse_par_Henri_Berg%C3%A9.jpg\/500px-Etude_d%27aub%C3%A9pine_%C3%A9pineuse_par_Henri_Berg%C3%A9.jpg 1.5x\" width=\"250\" height=\"176\" data-file-width=\"1674\" data-file-height=\"1181\" \/><\/a><figcaption>\u00c9tude d&rsquo;<a title=\"Crataegus laevigata\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crataegus_laevigata\">aub\u00e9pine \u00e9pineuse<\/a>, d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle,\u00a0<a title=\"Henri Berg\u00e9 (illustrateur)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Berg%C3%A9_(illustrateur)\">Henri Berg\u00e9<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e de l'\u00c9cole de Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_l%27%C3%89cole_de_Nancy\">mus\u00e9e de l&rsquo;\u00c9cole de Nancy<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La nature constitue la principale source d&rsquo;inspiration des artistes nanc\u00e9iens. Cet int\u00e9r\u00eat n&rsquo;est pas neuf puisque \u00ab\u00a0la\u00a0<a title=\"Lorraine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lorraine\">Lorraine<\/a>\u00a0entretient depuis plusieurs si\u00e8cles d\u00e9j\u00e0 un vrai rapport \u00e0 la nature\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-99\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-99\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>94<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. La ville de Nancy compte en effet un jardin cultiv\u00e9 \u00e0 des fins scientifiques par l&rsquo;<a title=\"Universit\u00e9 de Pont-\u00e0-Mousson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A9_de_Pont-%C3%A0-Mousson\">universit\u00e9 de Nancy<\/a>\u00a0depuis la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et un v\u00e9ritable jardin botanique depuis le milieu du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. T\u00e9moin au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle de nombre d&rsquo;innovations au sein des maisons Crousse ou Lemoine qui cr\u00e9ent plusieurs nouvelles esp\u00e8ces hybrides, la ville accueille \u00e9galement la\u00a0<a title=\"Soci\u00e9t\u00e9 centrale d'horticulture de Nancy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soci%C3%A9t%C3%A9_centrale_d%27horticulture_de_Nancy\">Soci\u00e9t\u00e9 centrale d&rsquo;horticulture<\/a>\u00a0mais aussi plusieurs\u00a0<a title=\"Horticulture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Horticulture\">\u00e9tablissements horticoles<\/a>\u00a0et de nombreux jardins.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les productions des industries d&rsquo;art nanc\u00e9iennes, \u00e0 l&rsquo;instar de celles de la\u00a0<a title=\"Daum (cristallerie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daum_(cristallerie)\">verrerie Daum<\/a>, sont ainsi majoritairement orn\u00e9es de motifs floraux et\/ ou v\u00e9g\u00e9taux. Pour r\u00e9aliser ces \u0153uvres, les ouvriers d&rsquo;art s&rsquo;appuient sur des mod\u00e8les tels que l&rsquo;<i><a title=\"Encyclop\u00e9die florale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Encyclop%C3%A9die_florale\">Encyclop\u00e9die florale<\/a><\/i>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Henri Berg\u00e9 (illustrateur)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Berg%C3%A9_(illustrateur)\">Henri Berg\u00e9<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_100-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-:2-100\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>95<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Belgique\">Belgique<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau en Belgique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_Belgique\">Art nouveau en Belgique<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"mw-valign-text-top noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Logo_travaux_orange-simple.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/20px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/40px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"15\" height=\"17\" data-file-width=\"190\" data-file-height=\"219\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">Cette section est vide, insuffisamment d\u00e9taill\u00e9e ou incompl\u00e8te.\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:EditPage\/Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:EditPage\/Art_nouveau\">Votre aide<\/a>\u00a0est la bienvenue\u00a0!\u00a0<a title=\"Aide:Comment modifier une page\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Comment_modifier_une_page\">Comment faire\u00a0?<\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Bruxelles\">Bruxelles<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Bruxelles\">Art nouveau \u00e0 Bruxelles<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les pr\u00e9misses de l&rsquo;Art nouveau se retrouvent dans les\u00a0<a title=\"Serres royales de Laeken\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Serres_royales_de_Laeken\">serres royales de Laeken<\/a>, construites \u00e0 la demande du roi\u00a0<a title=\"L\u00e9opold II (roi des Belges)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9opold_II_(roi_des_Belges)\">L\u00e9opold II<\/a>. Mais c&rsquo;est le\u00a0<a title=\"Parti ouvrier belge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parti_ouvrier_belge\">Parti ouvrier belge<\/a>\u00a0qui lan\u00e7a v\u00e9ritablement l&rsquo;Art nouveau en Belgique, en confiant la construction de la\u00a0<a title=\"Maison du Peuple (Bruxelles)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_du_Peuple_(Bruxelles)\">Maison du Peuple<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>, en 1897. Parmi les influences de Victor Horta, on peut nommer\u00a0<a title=\"Paul Hankar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Hankar\">Paul Hankar<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Gustave Serrurier-Bovy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gustave_Serrurier-Bovy\">Gustave Serrurier-Bovy<\/a>, inventeurs du style \u00e0 membrures.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour\u00a0<a class=\"new\" title=\"Klaus-J\u00fcrgen Sembach (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Klaus-J%C3%BCrgen_Sembach&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Klaus-J\u00fcrgen Sembach<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:Klaus-J\u00fcrgen Sembach\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Klaus-J%C3%BCrgen_Sembach\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0Klaus-J\u00fcrgen_Sembach\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a>, la n incarne toute la complexit\u00e9 de l&rsquo;Art nouveau\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les \u00e9l\u00e9ments rationnels et artistiques sont parvenus \u00e0 une symbiose o\u00f9 ne pr\u00e9domine aucun des deux \u00e9l\u00e9ments.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0L&rsquo;utilisation des structures d&rsquo;acier permet d&rsquo;assurer la transparence, concept central dans l&rsquo;\u0153uvre d&rsquo;Horta, et donner une illusion d&rsquo;espace dans une ville o\u00f9 les parcelles constructibles sont \u00e9troites<sup id=\"cite_ref-Sembach201340-63_101-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Sembach201340-63-101\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>96<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;artiste le plus c\u00e9l\u00e8bre de Bruxelles est\u00a0<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Henry van de Velde<\/a>, sans doute gr\u00e2ce \u00e0 son talent dans le\u00a0<a title=\"Marketing personnel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marketing_personnel\">marketing personnel<\/a>. Il commence sa carri\u00e8re par la construction de sa propre maison, la\u00a0<a title=\"Le Bloemenwerf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Bloemenwerf\">villa Le Bloemenwerf<\/a>, sans formation de design ou d&rsquo;architecture.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Int\u00e9rieur des serres royales de Laeken.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:20090422_Serres_van_Laken_(0053).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/06\/20090422_Serres_van_Laken_%280053%29.jpg\/250px-20090422_Serres_van_Laken_%280053%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/06\/20090422_Serres_van_Laken_%280053%29.jpg\/330px-20090422_Serres_van_Laken_%280053%29.jpg 2x\" alt=\"Int\u00e9rieur des serres royales de Laeken.\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"1200\" data-file-height=\"1600\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Int\u00e9rieur des\u00a0<a title=\"Serres royales de Laeken\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Serres_royales_de_Laeken\">serres royales de Laeken<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Gustave Serrurier-Bovy, paravent (1899), aux formes arqu\u00e9es typiques de l'artiste, Paris, mus\u00e9e d'Orsay.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gustave_serrurier-bovy,_paravento,_belgio_1899.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Gustave_serrurier-bovy%2C_paravento%2C_belgio_1899.JPG\/250px-Gustave_serrurier-bovy%2C_paravento%2C_belgio_1899.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Gustave_serrurier-bovy%2C_paravento%2C_belgio_1899.JPG\/330px-Gustave_serrurier-bovy%2C_paravento%2C_belgio_1899.JPG 2x\" alt=\"Gustave Serrurier-Bovy, paravent (1899), aux formes arqu\u00e9es typiques de l'artiste, Paris, mus\u00e9e d'Orsay.\" width=\"100\" height=\"120\" data-file-width=\"2112\" data-file-height=\"2548\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Gustave Serrurier-Bovy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gustave_Serrurier-Bovy\">Gustave Serrurier-Bovy<\/a>,\u00a0<a title=\"Paravent\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paravent\">paravent<\/a>\u00a0(1899), aux formes arqu\u00e9es typiques de l&rsquo;artiste,\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e d'Orsay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_d%27Orsay\">mus\u00e9e d&rsquo;Orsay<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Paul Hankar, h\u00f4tel Albert Ciamberlani, Ixelles.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hotel_Ciamberlani_DSCF1493.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Hotel_Ciamberlani_DSCF1493.JPG\/250px-Hotel_Ciamberlani_DSCF1493.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Hotel_Ciamberlani_DSCF1493.JPG\/330px-Hotel_Ciamberlani_DSCF1493.JPG 2x\" alt=\"Paul Hankar, h\u00f4tel Albert Ciamberlani, Ixelles.\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"2736\" data-file-height=\"3648\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Paul Hankar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Hankar\">Paul Hankar<\/a>,\u00a0<a title=\"H\u00f4tel Albert Ciamberlani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Albert_Ciamberlani\">h\u00f4tel Albert Ciamberlani<\/a>,\u00a0<a title=\"Ixelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ixelles\">Ixelles<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Victor Horta, h\u00f4tel Tassel, Bruxelles.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tassel_House_ground_floor.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Tassel_House_ground_floor.JPG\/330px-Tassel_House_ground_floor.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Tassel_House_ground_floor.JPG\/500px-Tassel_House_ground_floor.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Tassel_House_ground_floor.JPG\/960px-Tassel_House_ground_floor.JPG 2x\" alt=\"Victor Horta, h\u00f4tel Tassel, Bruxelles.\" width=\"180\" height=\"120\" data-file-width=\"2160\" data-file-height=\"1440\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>,\u00a0<a title=\"H\u00f4tel Tassel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Tassel\">h\u00f4tel Tassel<\/a>,\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Suisse\">Suisse<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau en Suisse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_Suisse\">Art nouveau en Suisse<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"mw-valign-text-top noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Logo_travaux_orange-simple.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/20px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/40px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"15\" height=\"17\" data-file-width=\"190\" data-file-height=\"219\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">Cette section est vide, insuffisamment d\u00e9taill\u00e9e ou incompl\u00e8te.\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:EditPage\/Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:EditPage\/Art_nouveau\">Votre aide<\/a>\u00a0est la bienvenue\u00a0!\u00a0<a title=\"Aide:Comment modifier une page\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Comment_modifier_une_page\">Comment faire\u00a0?<\/a><\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Suisse, sous l&rsquo;impulsion de\u00a0<a title=\"Charles L'Eplattenier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_L%27Eplattenier\">Charles L&rsquo;Eplattenier<\/a>, une variante locale de l&rsquo;Art nouveau s&rsquo;attache \u00e0 \u00e9voquer la v\u00e9g\u00e9tation propre aux r\u00e9gions montagneuses du Jura. Il s&rsquo;agit du\u00a0<a title=\"Style sapin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Style_sapin\">style sapin<\/a>\u00a0visible dans la r\u00e9gion de La Chaux-de-Fonds. Le\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e des Beaux-Arts de La Chaux-de-Fonds\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_de_La_Chaux-de-Fonds\">mus\u00e9e des beaux-arts<\/a>\u00a0de cette ville conserve un important ensemble de meubles, peintures, ainsi que de cr\u00e9ations horlog\u00e8res.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Espagne_2\">Espagne<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Catalogne\">Catalogne<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Modernisme catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme_catalan\">modernisme catalan<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Casa_Battl%C3%B3.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2c\/Casa_Battl%C3%B3.JPG\/250px-Casa_Battl%C3%B3.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2c\/Casa_Battl%C3%B3.JPG\/330px-Casa_Battl%C3%B3.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2c\/Casa_Battl%C3%B3.JPG\/500px-Casa_Battl%C3%B3.JPG 2x\" width=\"190\" height=\"127\" data-file-width=\"3984\" data-file-height=\"2656\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Antoni Gaud\u00ed<\/a>,\u00a0<a title=\"Casa Batll\u00f3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Casa_Batll%C3%B3\">Casa Batll\u00f3<\/a>\u00a0(1906),\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 l&rsquo;oppos\u00e9 des autres tendances de l&rsquo;Art nouveau en Europe, les artistes, en Catalogne et en Hongrie, cherchent \u00e0 cr\u00e9er ou \u00e0 mettre en valeur une architecture nationale r\u00e9elle ou suppos\u00e9e. Lorsque\u00a0<a title=\"Llu\u00eds Dom\u00e8nech i Montaner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Llu%C3%ADs_Dom%C3%A8nech_i_Montaner\">Lluis Dom\u00e8nech i Montaner<\/a>\u00a0d\u00e9clarait, en 1878\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Le mot de la fin sur toutes ces discussions sur l\u2019architecture, la question centrale de toutes ces critiques tourne autour de l&rsquo;id\u00e9e d\u2019une architecture moderne nationale.\u00a0\u00bb<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019Art nouveau en Catalogne est donc l\u2019occasion comme l\u2019\u00e9crit l\u2019\u00e9crivain catalan\u00a0<a title=\"Joan Fuster\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joan_Fuster\">Joan Fuster<\/a>\u00a0de cr\u00e9er \u00ab\u00a0une culture nationale moderne. Elle s\u2019exprime notamment \u00e0 travers l\u2019architecture, sp\u00e9cifique \u00e0 l\u2019Art nouveau catalan et spectaculaire dans l\u2019espace urbain comme \u00e0 Barcelone o\u00f9 s\u2019exprime \u00ab\u00a0la lib\u00e9ration des couleurs et des formes\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-102\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-102\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>97<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Arc de triomphe (Barcelone)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arc_de_triomphe_(Barcelone)\">Arc de triomphe<\/a>\u00a0par\u00a0<a title=\"Josep Vilaseca i Casanovas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josep_Vilaseca_i_Casanovas\">Josep Vilaseca<\/a>\u00a0(1888)\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Casa Batll\u00f3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Casa_Batll%C3%B3\">Casa Batll\u00f3<\/a>, casa Mila dit La Pedrera 1905-1910,\u00a0<a title=\"Sagrada Fam\u00edlia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sagrada_Fam%C3%ADlia\">Sagrada Fam\u00edlia<\/a>\u00a0(commenc\u00e9e en 1882) et\u00a0<a title=\"Parc G\u00fcell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parc_G%C3%BCell\">parc G\u00fcell<\/a>\u00a0(1900-1914) par\u00a0<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Antoni Gaud\u00ed<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"H\u00f4pital de Sant Pau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4pital_de_Sant_Pau\">h\u00f4pital de Saint Pau<\/a>\u00a0(1901-1930) par\u00a0<a title=\"Llu\u00eds Dom\u00e8nech i Montaner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Llu%C3%ADs_Dom%C3%A8nech_i_Montaner\">Lluis Domenech<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Hongrie\">Hongrie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"S\u00e9cession hongroise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_hongroise\">S\u00e9cession hongroise<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"mw-valign-text-top noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Logo_travaux_orange-simple.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/20px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/40px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"15\" height=\"17\" data-file-width=\"190\" data-file-height=\"219\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">Cette section est vide, insuffisamment d\u00e9taill\u00e9e ou incompl\u00e8te.\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:EditPage\/Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:EditPage\/Art_nouveau\">Votre aide<\/a>\u00a0est la bienvenue\u00a0!\u00a0<a title=\"Aide:Comment modifier une page\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Comment_modifier_une_page\">Comment faire\u00a0?<\/a><\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Blue_Church,_Bratislava_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0c\/Blue_Church%2C_Bratislava_01.jpg\/250px-Blue_Church%2C_Bratislava_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0c\/Blue_Church%2C_Bratislava_01.jpg\/330px-Blue_Church%2C_Bratislava_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0c\/Blue_Church%2C_Bratislava_01.jpg\/500px-Blue_Church%2C_Bratislava_01.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"151\" data-file-width=\"4395\" data-file-height=\"3499\" \/><\/a><figcaption><a title=\"\u00d6d\u00f6n Lechner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96d%C3%B6n_Lechner\">\u00d6d\u00f6n Lechner<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9glise Sainte-\u00c9lisabeth de Bratislava\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_Sainte-%C3%89lisabeth_de_Bratislava\">\u00e9glise Sainte-\u00c9lisabeth de Bratislava, Slovaquie<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"bandeau-container metadata bandeau-article bandeau-niveau-modere\" style=\"text-align: justify;\">\n<figure class=\"mw-halign-right noviewer\"><a title=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/20px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/40px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus.\" width=\"12\" height=\"12\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/figure>\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2017-fr.wp-orange-source.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/60px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/2017-fr.wp-orange-source.svg\/120px-2017-fr.wp-orange-source.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">\n<p><strong class=\"bandeau-titre\">Les informations figurant dans cet article ou cette section doivent \u00eatre reli\u00e9es aux sources mentionn\u00e9es dans les sections \u00ab\u00a0Bibliographie\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0Sources\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0Liens externes\u00a0\u00bb<\/strong>\u00a0<small>(<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-08\" data-sort-value=\"2008-08\">ao\u00fbt 2008<\/time>).<\/small><\/p>\n<div class=\"nomobile\">Vous pouvez am\u00e9liorer la\u00a0<a title=\"Wikip\u00e9dia:V\u00e9rifiabilit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:V%C3%A9rifiabilit%C3%A9\">v\u00e9rifiabilit\u00e9<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Mod\u00e8le:Sources \u00e0 lier\/Explication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mod%C3%A8le:Sources_%C3%A0_lier\/Explication\">associant ces informations \u00e0 des r\u00e9f\u00e9rences<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;aide d&rsquo;<a title=\"Aide:Note\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Note\">appels de notes<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Hongrie,\u00a0<a title=\"\u00d6d\u00f6n Lechner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96d%C3%B6n_Lechner\">\u00d6d\u00f6n Lechner<\/a>\u00a0(1845-1914), s&rsquo;inspirait de l&rsquo;architecture indienne et syrienne, r\u00e9cup\u00e9rait et int\u00e9grait les \u00e9l\u00e9ments et techniques de construction et de design traditionnels hongrois. Suivant un style diff\u00e9rent, le Groupe des Jeunes (Fiatalok), qui incluait\u00a0<a title=\"K\u00e1roly K\u00f3s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%A1roly_K%C3%B3s\">K\u00e1roly K\u00f3s<\/a>\u00a0et Dezs\u0151 Zrumeczky, s\u2019inspira de ses m\u00e9thodes et cr\u00e9a un autre style trouvant ses racines dans l&rsquo;architecture de Transylvanie. Cette d\u00e9marche fait clairement \u00e9cho \u00e0 la r\u00e9utilisation du\u00a0<a title=\"N\u00e9o-mud\u00e9jar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9o-mud%C3%A9jar\">n\u00e9omud\u00e9jar<\/a>, puis \u00e0 la r\u00e9cup\u00e9ration des techniques traditionnelles par les architectes catalans pour cr\u00e9er un art national.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si dans l&rsquo;un et l&rsquo;autre des cas, ces d\u00e9marches aboutirent \u00e0 des tendances originales, d&rsquo;autres artistes s&rsquo;inspir\u00e8rent des autres mouvements.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9tats-Unis\"><span id=\".C3.89tats-Unis\"><\/span>\u00c9tats-Unis<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"mw-valign-text-top noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Logo_travaux_orange-simple.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/20px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/40px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"15\" height=\"17\" data-file-width=\"190\" data-file-height=\"219\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">Cette section est vide, insuffisamment d\u00e9taill\u00e9e ou incompl\u00e8te.\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:EditPage\/Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:EditPage\/Art_nouveau\">Votre aide<\/a>\u00a0est la bienvenue\u00a0!\u00a0<a title=\"Aide:Comment modifier une page\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Comment_modifier_une_page\">Comment faire\u00a0?<\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Royaume-Uni_2\">Royaume-Uni<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"mw-valign-text-top noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Logo_travaux_orange-simple.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/20px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/40px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"15\" height=\"17\" data-file-width=\"190\" data-file-height=\"219\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">Cette section est vide, insuffisamment d\u00e9taill\u00e9e ou incompl\u00e8te.\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:EditPage\/Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:EditPage\/Art_nouveau\">Votre aide<\/a>\u00a0est la bienvenue\u00a0!\u00a0<a title=\"Aide:Comment modifier une page\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Comment_modifier_une_page\">Comment faire\u00a0?<\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arts &amp; Crafts\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arts_%26_Crafts\">Arts &amp; Crafts<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Russie\">Russie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span class=\"mw-valign-text-top noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Logo_travaux_orange-simple.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/20px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Logo_travaux_orange-simple.svg\/40px-Logo_travaux_orange-simple.svg.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"15\" height=\"17\" data-file-width=\"190\" data-file-height=\"219\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\">Cette section est vide, insuffisamment d\u00e9taill\u00e9e ou incompl\u00e8te.\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:EditPage\/Art nouveau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:EditPage\/Art_nouveau\">Votre aide<\/a>\u00a0est la bienvenue\u00a0!\u00a0<a title=\"Aide:Comment modifier une page\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Comment_modifier_une_page\">Comment faire\u00a0?<\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Architecture Art nouveau en Russie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_Art_nouveau_en_Russie\">Architecture Art nouveau en Russie<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Principaux_repr\u00e9sentants\"><span id=\"Principaux_repr.C3.A9sentants\"><\/span>Principaux repr\u00e9sentants<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mucha-Maud_Adams_as_Joan_of_Arc-1909.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7c\/Mucha-Maud_Adams_as_Joan_of_Arc-1909.jpg\/250px-Mucha-Maud_Adams_as_Joan_of_Arc-1909.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7c\/Mucha-Maud_Adams_as_Joan_of_Arc-1909.jpg\/330px-Mucha-Maud_Adams_as_Joan_of_Arc-1909.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7c\/Mucha-Maud_Adams_as_Joan_of_Arc-1909.jpg\/500px-Mucha-Maud_Adams_as_Joan_of_Arc-1909.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"536\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"2820\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Alfons Mucha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfons_Mucha\">Alfons Mucha<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Maude Adams\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maude_Adams\">Maude Adams<\/a><\/i>\u00a0en Jeanne d&rsquo;Arc (1909).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Art nouveau est surtout un mouvement r\u00e9pandu en\u00a0<a title=\"Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe\">Europe<\/a>, mais il existe aussi quelques d\u00e9veloppements aux\u00a0<a title=\"\u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats-Unis\">\u00c9tats-Unis<\/a>\u00a0et en\u00a0<a title=\"Tunisie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tunisie\">Tunisie<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Voici les principaux p\u00f4les et intervenants de l&rsquo;Art nouveau \u00e0 travers le monde\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>En\u00a0<a title=\"Catalogne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catalogne\">Catalogne<\/a>, surtout \u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>, le\u00a0<a title=\"Modernisme catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme_catalan\">modernisme<\/a>\u00a0cherche \u00e0 cr\u00e9er un art national, tr\u00e8s au-del\u00e0 de l&rsquo;architecture et du design. Il est essentiellement repr\u00e9sent\u00e9 par\u00a0<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Antoni Gaud\u00ed<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Llu\u00eds Dom\u00e8nech i Montaner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Llu%C3%ADs_Dom%C3%A8nech_i_Montaner\">Dom\u00e8nech i Montaner<\/a>\u00a0en architecture,\u00a0<a title=\"Santiago Rusi\u00f1ol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Santiago_Rusi%C3%B1ol\">Santiago Rusi\u00f1ol<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Ramon Casas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ramon_Casas\">Ramon Casas<\/a>\u00a0en peinture,\u00a0<a title=\"Josep Llimona\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josep_Llimona\">Josep Llimona<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Alexandre de Riquer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_de_Riquer\">Alexandre de Riquer<\/a>\u00a0en sculpture,\u00a0<a title=\"Joan Fuster\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joan_Fuster\">Joan Fuster<\/a>,\u00a0<a title=\"Joan Maragall\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joan_Maragall\">Joan Maragall<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jacint Verdaguer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacint_Verdaguer\">Jacint Verdaguer<\/a>\u00a0en po\u00e9sie et litt\u00e9rature.<\/li>\n<li>En\u00a0<a title=\"Belgique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Belgique\">Belgique<\/a>,\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>\u00a0inaugure les premiers \u00e9difices de l&rsquo;<a title=\"Art nouveau en Belgique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_Belgique\">Art nouveau<\/a>. Il est suivi par\u00a0<a title=\"Paul Hankar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Hankar\">Paul Hankar<\/a>,\u00a0<a title=\"Benjamin De Lestr\u00e9 de Fabribeckers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Benjamin_De_Lestr%C3%A9_de_Fabribeckers\">Benjamin De Lestr\u00e9 de Fabribeckers<\/a>,\u00a0<a title=\"Ernest Blerot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ernest_Blerot\">Ernest Blerot<\/a>,\u00a0<a title=\"Paul Cauchie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Cauchie\">Paul Cauchie<\/a>,\u00a0<a title=\"Gustave Strauven\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gustave_Strauven\">Gustave Strauven<\/a>,\u00a0<a title=\"Paul Saintenoy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Saintenoy\">Paul Saintenoy<\/a>,\u00a0<a title=\"L\u00e9on Delune\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_Delune\">L\u00e9on Delune<\/a>,\u00a0<a title=\"Philippe Wolfers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Wolfers\">Philippe Wolfers<\/a>,\u00a0<a title=\"Jules Brunfaut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Brunfaut\">Jules Brunfaut<\/a>,\u00a0<a title=\"Gabriel Van Dievoet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriel_Van_Dievoet\">Gabriel Van Dievoet<\/a>,\u00a0<a title=\"Gustave Serrurier-Bovy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gustave_Serrurier-Bovy\">Gustave Serrurier-Bovy<\/a>,\u00a0<a title=\"Victor Rousseau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Rousseau\">Victor Rousseau<\/a>,\u00a0<a title=\"Paul Jaspar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Jaspar\">Paul Jaspar<\/a>,\u00a0<a title=\"Victor Rogister\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Rogister\">Victor Rogister<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9douard Frankinet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89douard_Frankinet\">\u00c9douard Frankinet<\/a>\u00a0et bien d&rsquo;autres. L&rsquo;intellectuel du mouvement,\u00a0<a title=\"Henry Van de Velde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Van_de_Velde\">Henry van de Velde<\/a>, d\u00e9veloppera son art en Allemagne.<\/li>\n<li>En\u00a0<a title=\"Art nouveau en France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_France\">France<\/a>, outre\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>, Paris compte des personnalit\u00e9s comme\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Grasset\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Grasset\">Eug\u00e8ne Grasset<\/a>,\u00a0<a title=\"Ren\u00e9 Lalique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Lalique\">Ren\u00e9 Lalique<\/a>,\u00a0<a title=\"Jules Lavirotte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Lavirotte\">Jules Lavirotte<\/a>,\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Gaillard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Gaillard\">Eug\u00e8ne Gaillard<\/a>,\u00a0<a title=\"Edgar Brandt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edgar_Brandt\">Edgar Brandt<\/a>,\u00a0<a title=\"Georges-Th\u00e9odore Nachbaur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges-Th%C3%A9odore_Nachbaur\">Georges-Th\u00e9odore Nachbaur<\/a>,\u00a0<a title=\"Siegfried Bing\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegfried_Bing\">Samuel Bing<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"\u00c9lisabeth Sonrel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lisabeth_Sonrel\">\u00c9lisabeth Sonrel<\/a>. Mais l&rsquo;ensemble le plus coh\u00e9rent est constitu\u00e9 par les membres de l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole de Nancy (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_Nancy_(art)\">\u00c9cole de Nancy<\/a>\u00a0tels les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Daum Fr\u00e8res\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daum_Fr%C3%A8res\">fr\u00e8res Daum<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9mile Gall\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Gall%C3%A9\">\u00c9mile Gall\u00e9<\/a>,\u00a0<a title=\"Jacques Gruber\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Gruber\">Jacques Gruber<\/a>,\u00a0<a title=\"Louis Majorelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Majorelle\">Louis Majorelle<\/a>,\u00a0<a title=\"Victor Prouv\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Prouv%C3%A9\">Victor Prouv\u00e9<\/a>,\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Vallin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Vallin\">Eug\u00e8ne Vallin<\/a>\u00a0et bien d&rsquo;autres, moins connus, comme\u00a0<a title=\"Antonin Barth\u00e9lemy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonin_Barth%C3%A9lemy\">Antonin Barth\u00e9lemy<\/a>,\u00a0<a title=\"Octave Gelin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Octave_Gelin\">Octave Gelin<\/a>,\u00a0<a title=\"Jules D\u00e9on\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_D%C3%A9on\">Jules<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Louis D\u00e9on\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_D%C3%A9on\">Louis D\u00e9on<\/a>,\u00a0<a title=\"Henri Berg\u00e9 (illustrateur)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Berg%C3%A9_(illustrateur)\">Henri Berg\u00e9<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr><\/li>\n<li>En\u00a0<a title=\"Autriche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autriche\">Autriche<\/a>\u00a0avec\u00a0<a title=\"Otto Wagner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Otto_Wagner\">Otto Wagner<\/a>,\u00a0<a title=\"Josef Maria Olbrich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Maria_Olbrich\">Josef Olbrich<\/a>,\u00a0<a title=\"Josef Hoffmann\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Hoffmann\">Josef Hoffmann<\/a>,\u00a0<a title=\"Koloman Moser\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Koloman_Moser\">Koloman Moser<\/a>,\u00a0<a title=\"Otto Eckmann\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Otto_Eckmann\">Otto Eckmann<\/a>\u00a0et dans les beaux arts\u00a0<a title=\"Gustav Klimt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gustav_Klimt\">Gustav Klimt<\/a>,\u00a0<a title=\"Egon Schiele\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Egon_Schiele\">Egon Schiele<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Oskar Kokoschka\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oskar_Kokoschka\">Oskar Kokoschka<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Vienne (Autriche)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vienne_(Autriche)\">Vienne<\/a>.<\/li>\n<li>Au\u00a0<a title=\"Royaume-Uni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume-Uni\">Royaume-Uni<\/a>,\u00a0<a title=\"Charles Robert Ashbee\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Robert_Ashbee\">Charles R. Ashbee<\/a>,\u00a0<a title=\"William Morris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Morris\">William Morris<\/a>,\u00a0<a title=\"John Ruskin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Ruskin\">John Ruskin<\/a>\u00a0issus du mouvement Arts &amp; Crafts forment \u00e0\u00a0<a title=\"Londres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Londres\">Londres<\/a>\u00a0les pr\u00e9curseurs. Il se d\u00e9veloppe ensuite \u00e0\u00a0<a title=\"Glasgow\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Glasgow\">Glasgow<\/a>\u00a0avec\u00a0<a title=\"Charles Rennie Mackintosh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Rennie_Mackintosh\">Charles Rennie Mackintosh<\/a>\u00a0et son \u00e9pouse\u00a0<a title=\"Margaret MacDonald Mackintosh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Margaret_MacDonald_Mackintosh\">Margaret MacDonald Mackintosh<\/a>, qui ont form\u00e9 avec la s\u0153ur de Margaret,\u00a0<a title=\"Frances MacDonald\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Frances_MacDonald\">Frances MacDonald<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"James Herbert MacNair\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/James_Herbert_MacNair\">James Herbert MacNair<\/a>, le collectif de l&rsquo;\u00c9cole de Glasgow (Glasgow School) connu sous le nom\u00a0<a title=\"The Four\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Four\">The Four<\/a>\u00a0(Les Quatre) ou avec\u00a0<a title=\"Aubrey Beardsley\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aubrey_Beardsley\">Aubrey Beardsley<\/a>.<\/li>\n<li>Aux\u00a0<a title=\"\u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats-Unis\">\u00c9tats-Unis<\/a>,\u00a0<a title=\"Louis Sullivan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Sullivan\">Louis Sullivan<\/a>,\u00a0<a title=\"Louis Comfort Tiffany\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Comfort_Tiffany\">Louis Comfort Tiffany<\/a>,\u00a0<a title=\"William Bradley (artiste)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/William_Bradley_(artiste)\">William Bradley<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"New York\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_York\">New York<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Chicago\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chicago\">Chicago<\/a>.<\/li>\n<li>L&rsquo;<a title=\"Allemagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allemagne\">Allemagne<\/a>\u00a0est repr\u00e9sent\u00e9e par\u00a0<a title=\"August Endell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/August_Endell\">August Endell<\/a>,\u00a0<a title=\"Hermann Obrist\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hermann_Obrist\">Hermann Obrist<\/a>,\u00a0<a title=\"Peter Behrens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peter_Behrens\">Peter Behrens<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Josef Maria Olbrich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Maria_Olbrich\">Josef Maria Olbrich<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Munich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Munich\">Munich<\/a>,\u00a0<a title=\"Berlin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berlin\">Berlin<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Darmstadt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Darmstadt\">Darmstadt<\/a>.<\/li>\n<li>En\u00a0<a title=\"Art nouveau en Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_Italie\">Italie<\/a>,\u00a0<a title=\"Pietro Fenoglio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Fenoglio\">Pietro Fenoglio<\/a>,\u00a0<a title=\"Ernesto Basile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ernesto_Basile\">Ernesto Basile<\/a>,\u00a0<a title=\"Raimondo D'Aronco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raimondo_D%27Aronco\">Raimondo D&rsquo;Aronco<\/a>,\u00a0<a title=\"Cesare Saccaggi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cesare_Saccaggi\">Cesare Saccaggi<\/a>,\u00a0<a title=\"Giuseppe Sommaruga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Sommaruga\">Giuseppe Sommaruga<\/a>,\u00a0<a title=\"Carlo Bugatti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Bugatti\">Carlo Bugatti<\/a>,\u00a0<a title=\"Giovanni Battista Bossi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Battista_Bossi\">Giovanni Battista Bossi<\/a>,\u00a0<a title=\"Giuseppe Brega\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Brega\">Giuseppe Brega<\/a>,\u00a0<a title=\"Alessandro Mazzucotelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alessandro_Mazzucotelli\">Alessandro Mazzucotelli<\/a>,\u00a0<a title=\"Galileo Chini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galileo_Chini\">Galileo Chini<\/a>,\u00a0<a title=\"Vittorio Ducrot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vittorio_Ducrot\">Vittorio Ducrot<\/a>,\u00a0<a title=\"Ettore De Maria Bergler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ettore_De_Maria_Bergler\">Ettore De Maria Bergler<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Duilio Cambellotti (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duilio_Cambellotti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Duilio Cambellotti<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Duilio Cambellotti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duilio_Cambellotti\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Duilio Cambellotti\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Giulio Ulisse Arata (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giulio_Ulisse_Arata&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Giulio Ulisse Arata<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Giulio Ulisse Arata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giulio_Ulisse_Arata\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Giulio Ulisse Arata\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Gioacchino Luigi Mellucci (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Gioacchino_Luigi_Mellucci&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Gioacchino Luigi Mellucci<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Gioacchino Luigi Mellucci\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Gioacchino_Luigi_Mellucci\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Gioacchino Luigi Mellucci\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Gino Copped\u00e8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gino_Copped%C3%A8\">Gino Copped\u00e8<\/a>.<\/li>\n<li>En\u00a0<a title=\"Art nouveau en Suisse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_Suisse\">Suisse<\/a>, le principal centre de cr\u00e9ation Art nouveau se trouve \u00e0 l&rsquo;\u00c9cole d&rsquo;art de\u00a0<a title=\"La Chaux-de-Fonds\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Chaux-de-Fonds\">La Chaux-de-Fonds<\/a>, il est repr\u00e9sent\u00e9 par le\u00a0<a title=\"Style sapin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Style_sapin\">Style sapin<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Charles L'Eplattenier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_L%27Eplattenier\">Charles L&rsquo;Eplattenier<\/a>, et \u00e9galement par ses \u00e9l\u00e8ves\u00a0<a title=\"Andr\u00e9 Evard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Evard\">Andr\u00e9 Evard<\/a>,\u00a0<a title=\"Marie-Louise Goering\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Louise_Goering\">Marie-Louise Goering<\/a>,\u00a0<a title=\"Jeanne Perrochet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jeanne_Perrochet\">Jeanne Perrochet<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Le Corbusier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Corbusier\">Charles-\u00c9douard Jeanneret<\/a>\u00a0<a title=\"Arnold B\u00f6cklin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arnold_B%C3%B6cklin\">Arnold B\u00f6cklin<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ophile_Alexandre_Steinlen\">Th\u00e9ophile Alexandre Steinlen<\/a>. La premi\u00e8re r\u00e9alisation dans ce pays, la maison Sandreuter, \u00e0\u00a0<a title=\"B\u00e2le\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A2le\">B\u00e2le<\/a>, est l\u2019\u0153uvre de\u00a0<a title=\"Flora Steiger-Crawford\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Flora_Steiger-Crawford\">Flora Steiger-Crawford<\/a>.<\/li>\n<li>Aux\u00a0<a title=\"Pays-Bas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas\">Pays-Bas<\/a>,\u00a0<a title=\"Jan Toorop\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Toorop\">Jan Toorop<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Hendrik Petrus Berlage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hendrik_Petrus_Berlage\">H.P. Berlage<\/a>.<\/li>\n<li>Au\u00a0<a title=\"Luxembourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luxembourg\">Luxembourg<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Eug\u00e8ne Fichefet (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Eug%C3%A8ne_Fichefet&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Eug\u00e8ne Fichefet<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Mondorf-les-Bains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mondorf-les-Bains\">Mondorf-les-Bains<\/a>.<\/li>\n<li>En\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"R\u00e9publique tch\u00e8que\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_tch%C3%A8que\">R\u00e9publique tch\u00e8que<\/a>,\u00a0<a title=\"Alfons Mucha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfons_Mucha\">Alfons Mucha<\/a>\u00a0(<a title=\"Prague\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prague\">Prague<\/a>).<\/li>\n<li>En\u00a0<a title=\"Hongrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hongrie\">Hongrie<\/a>, l&rsquo;Art nouveau, appel\u00e9 sur le mod\u00e8le de\u00a0<a title=\"Vienne (Autriche)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vienne_(Autriche)\">Vienne<\/a>\u00a0la\u00a0<a title=\"S\u00e9cession hongroise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_hongroise\">S\u00e9cession hongroise<\/a>, avait pour ambition de cr\u00e9er un style national avec pour particularit\u00e9 l&rsquo;utilisation d&rsquo;\u00e9l\u00e9ments issus de traditions rurales hongroises et de l&rsquo;art d&rsquo;Asie, continent d&rsquo;origine, pensait-on, des\u00a0<a title=\"Magyars\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magyars\">Magyars<\/a>. On peut citer l&rsquo;architecte\u00a0<a title=\"\u00d6d\u00f6n Lechner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96d%C3%B6n_Lechner\">\u00d6d\u00f6n Lechner<\/a>, dont les c\u00e9ramiques devinrent sa signature,\u00a0<a class=\"new\" title=\"B\u00e9la Latja (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=B%C3%A9la_Latja&amp;action=edit&amp;redlink=1\">B\u00e9la Latja<\/a>,\u00a0<a title=\"Alad\u00e1r \u00c1rkay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alad%C3%A1r_%C3%81rkay\">Alad\u00e1r \u00c1rkay<\/a>,\u00a0<a title=\"K\u00e1roly K\u00f3s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%A1roly_K%C3%B3s\">K\u00e1roly K\u00f3s<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"new\" title=\"Istv\u00e1n Medgyaszay (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Istv%C3%A1n_Medgyaszay&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Istv\u00e1n Medgyaszay<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Istv\u00e1n Medgyaszay\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Istv%C3%A1n_Medgyaszay\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Istv\u00e1n_Medgyaszay\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>.<\/li>\n<li>Dans les\u00a0<a title=\"Pays nordiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays_nordiques\">pays nordiques<\/a>, la\u00a0<a title=\"Norv\u00e8ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Norv%C3%A8ge\">Norv\u00e8ge<\/a>\u00a0a eu les toiles d&rsquo;<a title=\"Edvard Munch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edvard_Munch\">Edvard Munch<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"\u00c5lesund\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%85lesund\">\u00c5lesund<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Trondheim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trondheim\">Trondheim<\/a>\u00a0et la\u00a0<a title=\"Finlande\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Finlande\">Finlande<\/a>,\u00a0<a title=\"Eliel Saarinen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eliel_Saarinen\">Eliel Saarinen<\/a>\u00a0et l&rsquo;architecte\u00a0<a title=\"Uno Ullberg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Uno_Ullberg\">Uno Ullberg<\/a>\u00a0auteur notamment du\u00a0<a title=\"Palais de granit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_de_granit\">Palais de granit<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Vyborg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vyborg\">Vyborg<\/a>. En\u00a0<a title=\"Russie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Russie\">Russie<\/a>\u00a0(<a title=\"Saint-P\u00e9tersbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-P%C3%A9tersbourg\">Petrograd<\/a>),\u00a0<a title=\"Mikha\u00efl Eisenstein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikha%C3%AFl_Eisenstein\">Mikha\u00efl Eisenstein<\/a>, architecte et p\u00e8re du cin\u00e9aste\u00a0<a title=\"Sergue\u00ef Eisenstein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sergue%C3%AF_Eisenstein\">Sergue\u00ef Eisenstein<\/a>, qui a \u00e9galement laiss\u00e9 son empreinte sur le paysage architectural de\u00a0<a title=\"Riga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Riga\">Riga<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Lettonie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lettonie\">Lettonie<\/a>. \u00c0\u00a0<a title=\"Moscou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moscou\">Moscou<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Lev Kekouchev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lev_Kekouchev\">Lev Kekouchev<\/a>,\u00a0<a title=\"Franz Schechtel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franz_Schechtel\">Franz Schechtel<\/a>,\u00a0<a title=\"Ivan Fomine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ivan_Fomine\">Ivan Fomine<\/a>\u00a0architectes.<\/li>\n<li>En\u00a0<a title=\"Lettonie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lettonie\">Lettonie<\/a>, on peut citer les architectes\u00a0<a title=\"J\u0101nis Alksnis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C4%81nis_Alksnis\">J\u0101nis Alksnis<\/a>,\u00a0<a title=\"Ei\u017eens Laube\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ei%C5%BEens_Laube\">Ei\u017eens Laube<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Konstant\u012bns P\u0113k\u0161\u0113ns\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Konstant%C4%ABns_P%C4%93k%C5%A1%C4%93ns\">Konstant\u012bns P\u0113k\u0161\u0113ns<\/a>. Parmi les peintres\u00a0<a title=\"Lettonie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lettonie\">lettons<\/a>, c&rsquo;est\u00a0<a title=\"J\u016blijs Madernieks\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C5%ABlijs_Madernieks\">J\u016blijs Madernieks<\/a>\u00a0qui s&rsquo;est v\u00e9ritablement d\u00e9marqu\u00e9 comme repr\u00e9sentant de ce genre<sup id=\"cite_ref-103\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-103\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>98<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>En\u00a0<a title=\"Tunisie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tunisie\">Tunisie<\/a>,\u00a0<a title=\"Jean-\u00c9mile Resplandy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-%C3%89mile_Resplandy\">Jean-\u00c9mile Resplandy<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Tunis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tunis\">Tunis<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Principales_villes_Art_nouveau_dans_le_monde\">Principales villes Art nouveau dans le monde<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Galerie_Palais_Gresham_Budapest.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Galerie_Palais_Gresham_Budapest.jpg\/250px-Galerie_Palais_Gresham_Budapest.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Galerie_Palais_Gresham_Budapest.jpg\/330px-Galerie_Palais_Gresham_Budapest.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Galerie_Palais_Gresham_Budapest.jpg\/500px-Galerie_Palais_Gresham_Budapest.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"287\" data-file-width=\"3105\" data-file-height=\"4691\" \/><\/a><figcaption>Verri\u00e8re et lustre<sup id=\"cite_ref-104\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-104\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>Note 6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0de la galerie du\u00a0<a title=\"Palais Gresham\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_Gresham\">palais Gresham<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Budapest\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Budapest\">Budapest<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:L%E2%80%99une_des_fa%C3%A7ades_laterales_de_la_Casa_Barrag%C3%A1n,_de_style_Art_nouveau._Elle_se_situe_%C3%A0_Lima,_P%C3%A9rou.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d7\/L%E2%80%99une_des_fa%C3%A7ades_laterales_de_la_Casa_Barrag%C3%A1n%2C_de_style_Art_nouveau._Elle_se_situe_%C3%A0_Lima%2C_P%C3%A9rou.jpg\/250px-L%E2%80%99une_des_fa%C3%A7ades_laterales_de_la_Casa_Barrag%C3%A1n%2C_de_style_Art_nouveau._Elle_se_situe_%C3%A0_Lima%2C_P%C3%A9rou.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d7\/L%E2%80%99une_des_fa%C3%A7ades_laterales_de_la_Casa_Barrag%C3%A1n%2C_de_style_Art_nouveau._Elle_se_situe_%C3%A0_Lima%2C_P%C3%A9rou.jpg\/330px-L%E2%80%99une_des_fa%C3%A7ades_laterales_de_la_Casa_Barrag%C3%A1n%2C_de_style_Art_nouveau._Elle_se_situe_%C3%A0_Lima%2C_P%C3%A9rou.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d7\/L%E2%80%99une_des_fa%C3%A7ades_laterales_de_la_Casa_Barrag%C3%A1n%2C_de_style_Art_nouveau._Elle_se_situe_%C3%A0_Lima%2C_P%C3%A9rou.jpg\/500px-L%E2%80%99une_des_fa%C3%A7ades_laterales_de_la_Casa_Barrag%C3%A1n%2C_de_style_Art_nouveau._Elle_se_situe_%C3%A0_Lima%2C_P%C3%A9rou.jpg 2x\" width=\"190\" height=\"256\" data-file-width=\"1566\" data-file-height=\"2110\" \/><\/a><figcaption>L\u2019une des fa\u00e7ades lat\u00e9rales de la Casa Barrag\u00e1n, situ\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Lima\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lima\">Lima<\/a>,\u00a0<a title=\"P\u00e9rou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9rou\">P\u00e9rou<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Praha_lucerna_passage.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f9\/Praha_lucerna_passage.JPG\/250px-Praha_lucerna_passage.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f9\/Praha_lucerna_passage.JPG\/330px-Praha_lucerna_passage.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f9\/Praha_lucerna_passage.JPG\/500px-Praha_lucerna_passage.JPG 2x\" width=\"190\" height=\"254\" data-file-width=\"1712\" data-file-height=\"2288\" \/><\/a><figcaption><i><a title=\"K\u016f\u0148\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/K%C5%AF%C5%88\">K\u016f\u0148<\/a><\/i>, Lucerna passage,\u00a0<a title=\"Prague\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prague\">Prague<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Jugendstil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jugendstil\">Allemagne<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Darmstadt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Darmstadt\">Darmstadt<\/a>,\u00a0<a title=\"Weimar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Weimar\">Weimar<\/a>,\u00a0<a title=\"S\u00e9cession de Munich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_de_Munich\">Munich<\/a>,\u00a0<a title=\"Karlsruhe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Karlsruhe\">Karlsruhe<\/a>,\u00a0<a title=\"Leipzig\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Leipzig\">Leipzig<\/a>,\u00a0<a title=\"Bad Nauheim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bad_Nauheim\">Bad Nauheim<\/a>,\u00a0<a title=\"Halle-sur-Saale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Halle-sur-Saale\">Halle<\/a>\u00a0(Saale),\u00a0<a title=\"Berliner Secession\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berliner_Secession\">Berlin<\/a>,\u00a0<a title=\"Hagen (Rh\u00e9nanie-du-Nord-Westphalie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hagen_(Rh%C3%A9nanie-du-Nord-Westphalie)\">Hagen<\/a>,\u00a0<a title=\"Stuttgart\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stuttgart\">Stuttgart<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Heidelberg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Heidelberg\">Heidelberg<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Argentine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Argentine\">Argentine<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Buenos Aires\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Buenos_Aires\">Buenos Aires<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Rosario\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rosario\">Rosario<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Autriche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autriche\">Autriche<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Graz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Graz\">Graz<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"S\u00e9cession viennoise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_viennoise\">Vienne<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Art nouveau en Belgique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_Belgique\">Belgique<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Bruxelles\">Bruxelles<\/a>,\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Anvers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Anvers\">Anvers<\/a>,\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Li\u00e8ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Li%C3%A8ge\">Li\u00e8ge<\/a>,\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Charleroi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Charleroi\">Charleroi<\/a>,\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Gand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Gand\">Gand<\/a>,\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Tournai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Tournai\">Tournai<\/a>,\u00a0<a title=\"Blankenberge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Blankenberge\">Blankenberghe<\/a>,\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Namur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Namur\">Namur<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Spa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Spa\">Spa<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Bulgarie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bulgarie\">Bulgarie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Sofia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sofia\">Sofia<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Cuba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cuba\">Cuba<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"La Havane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Havane\">La Havane<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagne\">Espagne<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Modernisme catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme_catalan\">Barcelone<\/a>,\u00a0<a title=\"Carthag\u00e8ne (Espagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carthag%C3%A8ne_(Espagne)\">Carthag\u00e8ne<\/a>,\u00a0<a title=\"Las Palmas de Grande Canarie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Las_Palmas_de_Grande_Canarie\">Las Palmas de Grande Canarie<\/a>,\u00a0<a title=\"Palma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palma\">Palma de Mallorca<\/a>,\u00a0<a title=\"Reus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reus\">Reus<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Terrassa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Terrassa\">Terrassa<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Finlande\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Finlande\">Finlande<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Helsinki\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Helsinki\">Helsinki<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Art nouveau en France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_France\">France<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"\u00c9cole de Nancy (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_Nancy_(art)\">Nancy<\/a>,\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Paris\">Paris<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Strasbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Strasbourg\">Strasbourg<\/a><\/li>\n<li><a title=\"G\u00e9orgie (pays)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9orgie_(pays)\">G\u00e9orgie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Tbilissi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tbilissi\">Tbilissi<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Royaume-Uni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume-Uni\">Royaume-Uni<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Glasgow School\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Glasgow_School\">Glasgow<\/a><\/li>\n<li><a title=\"S\u00e9cession hongroise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9cession_hongroise\">Hongrie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Budapest\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Budapest\">Budapest<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Art nouveau en Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_Italie\">Italie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Turin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Turin\">Turin<\/a>,\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Milan\">Milan<\/a>,\u00a0<a title=\"G\u00eanes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%AAnes\">G\u00eanes<\/a>,\u00a0<a title=\"Trieste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trieste\">Trieste<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Art nouveau \u00e0 Naples (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Art_nouveau_%C3%A0_Naples&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Naples<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Liberty a Napoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Liberty_a_Napoli\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Liberty a Napoli\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Palerme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palerme\">Palerme<\/a>,\u00a0<a title=\"Bologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bologne\">Bologne<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Lettonie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lettonie\">Lettonie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Riga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Riga\">Riga<\/a>,\u00a0<a title=\"Alberta iela\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alberta_iela\">Alberta iela<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Art nouveau au Luxembourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_au_Luxembourg\">Luxembourg<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Mondorf-les-Bains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mondorf-les-Bains\">Mondorf-les-Bains<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Maroc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maroc\">Maroc<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Casablanca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Casablanca\">Casablanca<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Norv\u00e8ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Norv%C3%A8ge\">Norv\u00e8ge<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"\u00c5lesund\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%85lesund\">\u00c5lesund<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Trondheim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trondheim\">Trondheim<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Nieuwe Kunst\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nieuwe_Kunst\">Pays-Bas<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"La Haye\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Haye\">La Haye<\/a><\/li>\n<li><a title=\"P\u00e9rou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9rou\">P\u00e9rou<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Lima\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lima\">Lima<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Pologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pologne\">Pologne<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"\u0141\u00f3d\u017a\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C5%81%C3%B3d%C5%BA\">\u0141\u00f3d\u017a<\/a>,\u00a0<a title=\"Cracovie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cracovie\">Cracovie<\/a>,\u00a0<a title=\"Pozna\u0144\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pozna%C5%84\">Pozna\u0144<\/a>,\u00a0<a title=\"Szczecin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Szczecin\">Szczecin<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Wroc\u0142aw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wroc%C5%82aw\">Wroclaw<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Portugal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portugal\">Portugal<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Aveiro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aveiro\">Aveiro<\/a><\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"R\u00e9publique tch\u00e8que\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_tch%C3%A8que\">R\u00e9publique tch\u00e8que<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Prague\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Prague\">Prague<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Roumanie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roumanie\">Roumanie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Oradea\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oradea\">Oradea<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Architecture Art nouveau en Russie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_Art_nouveau_en_Russie\">Russie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Moscou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moscou\">Moscou<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Saint-P\u00e9tersbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-P%C3%A9tersbourg\">Saint-P\u00e9tersbourg<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Slovaquie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Slovaquie\">Slovaquie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Bratislava\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bratislava\">Bratislava<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Slov\u00e9nie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Slov%C3%A9nie\">Slov\u00e9nie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Ljubljana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ljubljana\">Ljubljana<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Art nouveau en Suisse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_en_Suisse\">Suisse<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"La Chaux-de-Fonds\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Chaux-de-Fonds\">La Chaux-de-Fonds<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Zurich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zurich\">Zurich<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Tunisie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tunisie\">Tunisie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Tunis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Tunis\">Tunis<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Turquie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turquie\">Turquie<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Istanbul\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Istanbul\">Istanbul<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Post\u00e9rit\u00e9_de_l'Art_nouveau\"><span id=\"Post.C3.A9rit.C3.A9_de_l.27Art_nouveau\"><\/span>Post\u00e9rit\u00e9 de l&rsquo;Art nouveau<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_temps_du_d\u00e9ni_des_historiens_(ann\u00e9es_1920-1940)\"><span id=\"Le_temps_du_d.C3.A9ni_des_historiens_.28ann.C3.A9es_1920-1940.29\"><\/span>Le temps du d\u00e9ni des historiens (ann\u00e9es 1920-1940)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans les grandes histoires de l\u2019architecture europ\u00e9enne du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, \u00e0 partir des ann\u00e9es 1930 et tout au long des ann\u00e9es 1940-1950, les principaux historiens, \u00e0 l&rsquo;instar de\u00a0<a title=\"Nikolaus Pevsner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nikolaus_Pevsner\">Nikolaus Pevsner<\/a>,\u00a0<a title=\"Sigfried Giedion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sigfried_Giedion\">Sigfried Giedion<\/a>\u00a0ou encore\u00a0<a title=\"Henry-Russell Hitchcock\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henry-Russell_Hitchcock\">Henry-Russell Hitchcock<\/a>, ne prennent pas en consid\u00e9ration l\u2019Art nouveau. Ainsi, les premi\u00e8res versions du\u00a0<i>G\u00e9nie de l\u2019architecture europ\u00e9enne<\/i>, de Pevsner, ne mentionnent ni\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>, ni\u00a0<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Antoni Gaud\u00ed<\/a>. En fait, ces auteurs peinent \u00e0 situer l\u2019Art nouveau dans une perspective historique et acceptent difficilement la remise en cause de l\u2019affirmation d\u2019une structure (acier, verre\u2026) claire, franche et tr\u00e8s affirm\u00e9e.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nDans les ann\u00e9es 1930, les\u00a0<a title=\"Surr\u00e9alisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Surr%C3%A9alisme\">surr\u00e9alistes<\/a>\u00a0ont une part tr\u00e8s active dans la r\u00e9habilitation de l\u2019Art nouveau.\u00a0<a title=\"Salvador Dal\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salvador_Dal%C3%AD\">Salvador Dal\u00ed<\/a>\u00a0publie un article dans la revue\u00a0<i><a title=\"Minotaure (revue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minotaure_(revue)\">Minotaure<\/a><\/i>, organisme de diffusion de la pens\u00e9e surr\u00e9aliste, qui s&rsquo;intitule \u00ab\u00a0De la beaut\u00e9 terrifiante et comestible du Modern style\u00a0\u00bb. Cet article est illustr\u00e9 par les photographes les plus modernes, comme\u00a0<a title=\"Brassa\u00ef\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brassa%C3%AF\">Brassa\u00ef<\/a>, \u00e0 qui Dal\u00ed commande un reportage sur les entr\u00e9es du m\u00e9tropolitain nocturne de Guimard. Un autre reportage est command\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Man Ray\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Man_Ray\">Man Ray<\/a>\u00a0pour les architectures de Gaud\u00ed.\u00a0<a title=\"Andr\u00e9 Breton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Breton\">Andr\u00e9 Breton<\/a>\u00a0partageait cette appr\u00e9hension de l\u2019Art nouveau \u00e0 la mani\u00e8re de Dal\u00ed qui \u00e9voque les \u00ab\u00a0formes libidineuses de l\u2019Art nouveau\u00a0\u00bb. Mais surtout Dal\u00ed y voit un formidable moyen de lutte contre\u00a0<a title=\"Le Corbusier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Corbusier\">Le Corbusier<\/a>, car l\u2019Art nouveau pr\u00e9sente une architecture onirique, \u00e9rotique et beaucoup plus proche du rythme de l\u2019homme<sup id=\"cite_ref-Thiebaut_5-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Thiebaut-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la m\u00eame \u00e9poque, Dal\u00ed d\u00e9couvre l&rsquo;\u0153uvre du peintre\u00a0<a title=\"Clovis Trouille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clovis_Trouille\">Clovis Trouille<\/a>\u00a0\u2014\u00a0il se pr\u00e9sentait comme un \u00ab\u00a0rescap\u00e9 de 1900\u00a0\u00bb\u00a0\u2014, qui l&rsquo;enthousiasme par son absence d&rsquo;autocensure et ses r\u00e9f\u00e9rences r\u00e9currentes \u00e0 l&rsquo;Art nouveau. C&rsquo;est aussi au cours de ces ann\u00e9es 1930 que le designer finlandais,\u00a0<a title=\"Alvar Aalto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alvar_Aalto\">Alvar Aalto<\/a>, con\u00e7oit des formes sinueuses, libres et expressives, \u00e9vocatrices des cr\u00e9ations les plus abstraites de l&rsquo;Art nouveau<sup id=\"cite_ref-Orsay_105-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Orsay-105\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>99<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La chaise Escargot, de\u00a0<a title=\"Carlo Bugatti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Bugatti\">Carlo Bugatti<\/a>, pr\u00e9figure la chaise Floris de\u00a0<a class=\"new\" title=\"G\u00fcnter Beltzig (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=G%C3%BCnter_Beltzig&amp;action=edit&amp;redlink=1\">G\u00fcnter Beltzig<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:G\u00fcnter Beltzig\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%BCnter_Beltzig\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0G\u00fcnter_Beltzig\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a>, ou encore la c\u00e9l\u00e8bre\u00a0<a title=\"Panton Chair\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Panton_Chair\">Panton Chair<\/a>, cr\u00e9\u00e9e en 1959 par le Danois\u00a0<a title=\"Verner Panton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Verner_Panton\">Verner Panton<\/a>, et devenue depuis un grand classique de la d\u00e9coration contemporaine. Quant aux cr\u00e9ations de\u00a0<a title=\"Carlo Mollino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Mollino\">Carlo Mollino<\/a>, dans les ann\u00e9es 1950, elles rappellent les ossatures du mobilier d&rsquo;<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Gaud\u00ed<\/a><sup id=\"cite_ref-Orsay_105-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Orsay-105\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>99<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_red\u00e9couverte_et_la_reconnaissance_(1950-2000)\"><span id=\"La_red.C3.A9couverte_et_la_reconnaissance_.281950-2000.29\"><\/span>La red\u00e9couverte et la reconnaissance (1950-2000)<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Waseda_El_Dorado_1.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c2\/Waseda_El_Dorado_1.jpg\/250px-Waseda_El_Dorado_1.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c2\/Waseda_El_Dorado_1.jpg\/500px-Waseda_El_Dorado_1.jpg 1.5x\" width=\"250\" height=\"188\" data-file-width=\"3648\" data-file-height=\"2736\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Waseda El Dorado\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Waseda_El_Dorado\">Waseda El Dorado<\/a>\u00a0(Tokyo, 1983), de l&rsquo;architecte japonais\u00a0<a title=\"Von Jour Caux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Von_Jour_Caux\">Von Jour Caux<\/a>, exemple d&rsquo;influence de l&rsquo;Art nouveau.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La parution des premiers grands ouvrages traitant de l\u2019Art nouveau se fait \u00e0 la fin des ann\u00e9es 1950, avec Johnny Watser. R\u00e9trospectivement, ce sont surtout les reproductions des affiches qui ont s\u00e9duit et le mat\u00e9riel Art nouveau devient accessible aux gens qui font du\u00a0<a title=\"Design\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Design\">design<\/a>. Les motifs seront repris dans les ann\u00e9es 1960 par les jeunes artistes graphistes designers. Deux dates expliquent cette connaissance\u00a0: l&rsquo;organisation en 1963, au\u00a0<a title=\"Victoria and Albert Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victoria_and_Albert_Museum\">Victoria and Albert Museum<\/a>\u00a0de Londres, d&rsquo;une exposition Mucha et, en 1966, une exposition consacr\u00e9e au dessinateur\u00a0<a title=\"Aubrey Beardsley\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aubrey_Beardsley\">Aubrey Beardsley<\/a>, deux \u00e9v\u00e8nements essentiels dans la red\u00e9couverte de l&rsquo;Art nouveau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1966, le sculpteur\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois-Xavier Lalanne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois-Xavier_Lalanne\">Fran\u00e7ois-Xavier Lalanne<\/a>\u00a0renoue avec le projet de l&rsquo;Art nouveau de saisir la nature pour am\u00e9liorer le cadre de vie de l&rsquo;homme moderne. Cette m\u00eame ann\u00e9e apparaissent \u00e0\u00a0<a title=\"San Francisco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/San_Francisco\">San Francisco<\/a>\u00a0les premi\u00e8res affiches\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Psych\u00e9d\u00e9lique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Psych%C3%A9d%C3%A9lique\">psych\u00e9d\u00e9liques<\/a>\u00a0dont les graphistes reprendront certains th\u00e8mes de l&rsquo;Art nouveau tels que la chevelure, le paon ou les formes f\u00e9minines<sup id=\"cite_ref-Orsay_105-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Orsay-105\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>99<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Entre les ann\u00e9es 1980 et 1990, le tr\u00e8s nombreuses institutions mus\u00e9ales ont recherch\u00e9 et acquis des \u00e9l\u00e9ments Art nouveau. Elles ont consacr\u00e9 \u00e0 ce mouvement de nombreuses expositions et r\u00e9trospectives. Enfin, de nombreux ouvrages parus montrent l&rsquo;int\u00e9r\u00eat que le public porte \u00e0 l&rsquo;Art nouveau sur cette p\u00e9riode<sup id=\"cite_ref-Duncan200036_106-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#cite_note-Duncan200036-106\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>100<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Patrimoine_mondial_de_l'Unesco\"><span id=\"Patrimoine_mondial_de_l.27Unesco\"><\/span>Patrimoine mondial de l&rsquo;Unesco<\/h4>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Modernisme catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme_catalan\">modernisme catalan<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Art nouveau \u00e0 Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau_%C3%A0_Bruxelles\">Art nouveau \u00e0 Bruxelles<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les principaux b\u00e2timents class\u00e9s par l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Unesco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Unesco\">Unesco<\/a>\u00a0comme patrimoine mondial se trouvent \u00e0\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La premi\u00e8re ville abrite des monuments class\u00e9s du\u00a0<a title=\"Modernisme catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme_catalan\">modernisme catalan<\/a>\u00a0des architectes\u00a0<a title=\"Antoni Gaud\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoni_Gaud%C3%AD\">Antoni Gaud\u00ed<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Llu\u00eds Dom\u00e8nech i Montaner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Llu%C3%ADs_Dom%C3%A8nech_i_Montaner\">Llu\u00eds Dom\u00e8nech i Montaner<\/a>. Pour le premier, il s&rsquo;agit du\u00a0<a title=\"Parc G\u00fcell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parc_G%C3%BCell\">parc G\u00fcell<\/a>, du\u00a0<a title=\"Palais G\u00fcell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_G%C3%BCell\">palais G\u00fcell<\/a>, de la\u00a0<a title=\"Casa Mil\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Casa_Mil%C3%A0\">Casa Mil\u00e0<\/a>, de la\u00a0<a title=\"Casa Vicens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Casa_Vicens\">Casa Vicens<\/a>, du travail de Gaud\u00ed sur la fa\u00e7ade de la Nativit\u00e9 et la crypte de la basilique de la\u00a0<a title=\"Sagrada Fam\u00edlia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sagrada_Fam%C3%ADlia\">Sagrada Fam\u00edlia<\/a>, de la\u00a0<a title=\"Casa Batll\u00f3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Casa_Batll%C3%B3\">Casa Batll\u00f3<\/a>\u00a0et de la\u00a0<a title=\"Crypte de la Colonie G\u00fcell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crypte_de_la_Colonie_G%C3%BCell\">crypte de la Colonie G\u00fcell<\/a>. Pour le second, il s&rsquo;agit de l&rsquo;<a title=\"H\u00f4pital de Sant Pau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4pital_de_Sant_Pau\">h\u00f4pital de Sant Pau<\/a>\u00a0et du\u00a0<a title=\"Palais de la musique catalane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_de_la_musique_catalane\">palais de la musique catalane<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>, ce sont des b\u00e2timents de\u00a0<a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Josef Hoffmann\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Hoffmann\">Josef Hoffmann<\/a>. Du premier, ce sont les quatre\u00a0<a title=\"Habitations majeures de l'architecte Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Habitations_majeures_de_l%27architecte_Victor_Horta\">habitations majeures<\/a>\u00a0: l&rsquo;<a title=\"H\u00f4tel Tassel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Tassel\">h\u00f4tel Tassel<\/a>, l&rsquo;<a title=\"H\u00f4tel Solvay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Solvay\">h\u00f4tel Solvay<\/a>, l&rsquo;<a title=\"H\u00f4tel van Eetvelde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_van_Eetvelde\">h\u00f4tel van Eetvelde<\/a>\u00a0et la\u00a0<a title=\"Maison Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_Horta\">maison Horta<\/a>, maison-atelier de l&rsquo;architecte, devenue mus\u00e9e Horta. Du second, c&rsquo;est le\u00a0<a title=\"Palais Stoclet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_Stoclet\">palais Stoclet<\/a>, r\u00e9alis\u00e9 entre 1905 et 1911 par l&rsquo;architecte autrichien Josef Hoffmann, l&rsquo;un des ma\u00eetres de la S\u00e9cession viennoise.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Expositions_et_Arts\">Expositions et Arts<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Expositions\">Expositions<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"ArwasGreenhalghMorelRestellini2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Victor_Arwas:Paul_GreenhalghDominique_MorelMarc_Restellini2013\" class=\"ouvrage\">Victor Arwas,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Paul Greenhalgh (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Paul_Greenhalgh&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Paul Greenhalgh<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Paul Greenhalgh\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Greenhalgh\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Paul Greenhalgh\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>, Dominique Morel et\u00a0<a title=\"Marc Restellini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marc_Restellini\">Marc Restellini<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art Nouveau. La r\u00e9volution d\u00e9corative<\/cite>, Skira,\u00a0<time>2013<\/time>, 224\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, catalogue de l&rsquo;exposition \u00e0 la\u00a0<a title=\"Pinacoth\u00e8que de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pinacoth%C3%A8que_de_Paris\">Pinacoth\u00e8que de Paris<\/a>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2358670388\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2358670388\"><span class=\"nowrap\">978-2358670388<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>\n<div>Cet ouvrage pr\u00e9sentera, dans un format original, des reproductions de qualit\u00e9 des \u0153uvres les plus marquantes de l\u2019exposition\u00a0<i>L\u2019Art nouveau, la r\u00e9volution d\u00e9corative<\/i>, accompagn\u00e9es des textes de Paul Greenhalgh, commissaire de l\u2019exposition et sp\u00e9cialiste de l\u2019Art nouveau.<\/div>\n<\/li>\n<li>Exposition\u00a0<a title=\"Alfons Mucha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfons_Mucha\">Alphonse Mucha<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Luxembourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Luxembourg\">Mus\u00e9e du Luxembourg<\/a>, 12 septembre 2018 &#8211; 27 janvier 2019. Artiste\u00a0<a title=\"Tch\u00e9quie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tch%C3%A9quie\">tch\u00e8que<\/a>\u00a0de renomm\u00e9e internationale, Alphonse Mucha reste indissociable de l\u2019image du Paris 1900. \u00ab\u00a0Sa c\u00e9l\u00e9brit\u00e9 lui vient surtout de ses \u00e9l\u00e9gantes affiches d\u2019un style tr\u00e8s affirm\u00e9, embl\u00e9matique de l\u2019Art Nouveau\u00a0\u00bb.<\/li>\n<li><span id=\"Mucha2023\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fondation_Mucha2023\" class=\"ouvrage\">Fondation Mucha (<abbr class=\"abbr\" title=\"pr\u00e9face\">pr\u00e9f.<\/abbr>\u00a0<a class=\"new\" title=\"John Mucha (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=John_Mucha&amp;action=edit&amp;redlink=1\">John Mucha<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"cs:John Mucha\" href=\"https:\/\/cs.wikipedia.org\/wiki\/John_Mucha\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en tch\u00e8que\u00a0: \u00ab\u00a0John Mucha\u00a0\u00bb\">(cs)<\/span><\/a>),\u00a0<cite class=\"italique\"><a title=\"Alfons Mucha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfons_Mucha\">Alfons Mucha<\/a>. Ma\u00eetre de l&rsquo;Art nouveau (catalogue officiel d&rsquo;exposition)<\/cite>, Hazan,\u00a0<time>2023<\/time>, 192\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, Catalogue exposition Alphonse Mucha, l\u2019<a title=\"H\u00f4tel de Caumont (Aix-en-Provence)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_de_Caumont_(Aix-en-Provence)\">H\u00f4tel de Caumont-Centre d\u2019Art Aix-en-Provence<\/a>, 17 novembre 2023 &#8211; 24 mars 2024\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2754113571\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2754113571\"><span class=\"nowrap\">978-2754113571<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li>Exposition. ART NOUVEAU\u00a0: Histoires d&rsquo;objets d&rsquo;exception.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e BELvue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_BELvue\">Mus\u00e9e BELvue<\/a>,\u00a0<a title=\"Belgique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Belgique\">Belgique<\/a>, 07 juin 2023 &#8211; 07 janvier 2024, collection Art nouveau de la\u00a0<a title=\"Fondation Roi Baudouin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fondation_Roi_Baudouin\">Fondation Roi Baudouin<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Arts\">Arts<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u00c0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>, bient\u00f4t un nouveau mus\u00e9e consacr\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Hector Guimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hector_Guimard\">Hector Guimard<\/a>, ma\u00eetre de l\u2019Art Nouveau en France. \u00c0 la fin de l&rsquo;ann\u00e9e 2027, un mus\u00e9e in\u00e9dit ouvrira ses portes \u00e0 Paris. Au c\u0153ur du\u00a0<a title=\"16e arrondissement de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/16e_arrondissement_de_Paris\"><abbr class=\"abbr\" title=\"Seizi\u00e8me\">XVI<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0arrondissement<\/a>, l&rsquo;<a title=\"H\u00f4tel Mezzara\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%B4tel_Mezzara\">h\u00f4tel Mezzara<\/a>\u00a0deviendra le\u00a0<b>Mus\u00e9e Guimard<\/b>, l&rsquo;unique lieu d\u00e9di\u00e9 au ma\u00eetre de l&rsquo;Art Nouveau en France (voir liens externes).<\/li>\n<li><span id=\"Montamat2024\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Bruno_Montamat2024\" class=\"ouvrage\">Bruno Montamat, \u00ab\u00a0<cite>L&rsquo;h\u00f4tel Mezzara, la maison d&rsquo;un autre vingti\u00e8me si\u00e8cle<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Livraisons d'histoire de l'architecture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livraisons_d%27histoire_de_l%27architecture\">Livraisons d&rsquo;histoire de l&rsquo;architecture<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a046,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-07-26\" data-sort-value=\"2024-07-26\">26 juillet 2024<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/123rj\" rel=\"nofollow\">10.4000\/123rj<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.openedition.org\/lha\/11397\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Flha%2F11397\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-11-21\" data-sort-value=\"2025-11-21\">21 novembre 2025<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Notes\">Notes<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\" data-mw-group=\"Note\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"reference-text\">Litt\u00e9ralement \u00ab\u00a0Style de la jeunesse\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"reference-text\">en r\u00e9f\u00e9rence au concepteur des bouches de m\u00e9tro parisiennes.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"reference-text\">D&rsquo;apr\u00e8s Charles Mackintosh et son groupe.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-43\"><span class=\"reference-text\">Con\u00e7us par des membres des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Nabi (peinture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nabi_(peinture)\">Nabis<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<a title=\"Pierre Bonnard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Bonnard\">Pierre Bonnard<\/a>,\u00a0<a title=\"Paul-\u00c9lie Ranson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul-%C3%89lie_Ranson\">Paul Ranson<\/a>,\u00a0<a title=\"F\u00e9lix Vallotton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9lix_Vallotton\">F\u00e9lix Vallotton<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9douard Vuillard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89douard_Vuillard\">\u00c9douard Vuillard<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"new\" title=\"Henri Ibels (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Henri_Ibels&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Henri Ibels<\/a>\u00a0&#8211; ainsi que par\u00a0<a title=\"Henri de Toulouse-Lautrec\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_de_Toulouse-Lautrec\">Toulouse-Lautrec<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-67\"><span class=\"reference-text\">L&rsquo;avenue compte\u00a0<span class=\"nowrap\">24 b\u00e2timents<\/span>\u00a0Art nouveau class\u00e9s, dont trois au\u00a0<a title=\"Patrimoine mondial\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrimoine_mondial\">patrimoine mondial de l&rsquo;humanit\u00e9<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-104\"><span class=\"reference-text\">Le lustre, de cr\u00e9ation contemporaine, fait \u00e9cho aux planches dessin\u00e9es par\u00a0<a title=\"Ernst Haeckel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ernst_Haeckel\">Ernst Haeckel<\/a>\u00a0qui influenceront\u00a0<a title=\"Constant Roux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constant_Roux\">Constant Roux<\/a>\u00a0et les premiers acteurs de l&rsquo;Art nouveau.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"R\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>R\u00e9f\u00e9rences<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"reference-cadre\" style=\"text-align: justify;\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"references-small decimal\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-2\"><span class=\"reference-text\">D&rsquo;apr\u00e8s\u00a0<a title=\"Arthur Lasenby Liberty\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arthur_Lasenby_Liberty\">Arthur Lasenby Liberty<\/a>, marchand londonien.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.universalis.fr\/encyclopedie\/modern-style\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Modern Style<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.universalis.fr%2Fencyclopedie%2Fmodern-style%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Encyclop\u00e6dia Universalis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Encyclop%C3%A6dia_Universalis\">Encyclop\u00e6dia Universalis<\/a><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-storck-4\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/justinstorck.free.fr\/m\/modern-style-art-nouveau.php\" rel=\"nofollow\"><cite>Modern&rsquo;style (Art nouveau) &#8211; J. Justin Storck<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjustinstorck.free.fr%2Fm%2Fmodern-style-art-nouveau.php\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">justinstorck.free.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-11-25\" data-sort-value=\"2025-11-25\">25 novembre 2025<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Thiebaut-5\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Thi\u00e9baut\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Philippe_Thi\u00e9baut\" class=\"ouvrage\">Philippe Thi\u00e9baut, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.franceculture.fr\/emissions\/les-jeudis-de-lexpo-ete-10\/lart-nouveau-ou-lesthetique-des-courbes\" rel=\"nofollow\"><cite>L&rsquo;Art nouveau ou l&rsquo;esth\u00e9tique des courbes<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.franceculture.fr%2Femissions%2Fles-jeudis-de-lexpo-ete-10%2Flart-nouveau-ou-lesthetique-des-courbes\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">franceculture.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-03-20\" data-sort-value=\"2021-03-20\">20 mars 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/madparis.fr\/francais\/musees\/musee-des-arts-decoratifs\/parcours\/art-nouveau-art-deco\/les-fondements-de-l-art-deco\/#:~:text=Les%20fondements%20de%20l%E2%80%99Art%20d%C3%A9co.%20Les%20meubles%20r%C3%A9unis,Gaillard%20et%20les%20tenants%20d%E2%80%99un%20nouvel%20art%20d%C3%A9coratif.\" rel=\"nofollow\"><cite>Les fondements de l&rsquo;art d\u00e9co<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fmadparis.fr%2Ffrancais%2Fmusees%2Fmusee-des-arts-decoratifs%2Fparcours%2Fart-nouveau-art-deco%2Fles-fondements-de-l-art-deco%2F%23%3A~%3Atext%3DLes%2520fondements%2520de%2520l%25E2%2580%2599Art%2520d%25C3%25A9co.%2520Les%2520meubles%2520r%25C3%25A9unis%2CGaillard%2520et%2520les%2520tenants%2520d%25E2%2580%2599un%2520nouvel%2520art%2520d%25C3%25A9coratif.\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">madparis.fr<\/span>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e des Arts d\u00e9coratifs (Paris)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_des_Arts_d%C3%A9coratifs_(Paris)\">Mus\u00e9e des Arts d\u00e9coratifs<\/a>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-03-20\" data-sort-value=\"2021-03-20\">20 mars 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Loyer-7\"><span class=\"reference-text\">Fran\u00e7ois Loyer<span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.franceculture.fr\/emissions\/les-jeudis-de-lexpo-ete-10\/lart-nouveau-ou-lesthetique-des-courbes\" rel=\"nofollow\"><cite>L&rsquo;art nouveau ou l&rsquo;esth\u00e9tique des courbes<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.franceculture.fr%2Femissions%2Fles-jeudis-de-lexpo-ete-10%2Flart-nouveau-ou-lesthetique-des-courbes\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, France Culture.com Les jeudis de l&rsquo;expo par Elizabeth Couturier\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-03-20\" data-sort-value=\"2021-03-20\">20 mars 2021<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Othoniel-8\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Othoniel\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Michel_Othoniel\" class=\"ouvrage\">Jean-Michel Othoniel, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.franceculture.fr\/emissions\/les-jeudis-de-lexpo-ete-10\/lart-nouveau-ou-lesthetique-des-courbes\" rel=\"nofollow\"><cite>L&rsquo;Art nouveau ou l&rsquo;esth\u00e9tique des courbes<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.franceculture.fr%2Femissions%2Fles-jeudis-de-lexpo-ete-10%2Flart-nouveau-ou-lesthetique-des-courbes\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">franceculture.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-03-20\" data-sort-value=\"2021-03-20\">20 mars 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"d'Orsay\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mus\u00e9e_d'Orsay\" class=\"ouvrage\">Mus\u00e9e d&rsquo;Orsay, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.musee-orsay.fr\/fr\/oeuvres\/projet-de-toile-peinte-pour-histoire-dune-maison-58108\" rel=\"nofollow\"><cite>Projet de toile peinte pour \u00ab\u00a0Histoire d&rsquo;une maison\u00a0\u00bb<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.musee-orsay.fr%2Ffr%2Foeuvres%2Fprojet-de-toile-peinte-pour-histoire-dune-maison-58108\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">musee-orsay.fr<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.radiofrance.fr\/franceculture\/podcasts\/la-compagnie-des-oeuvres\/victor-horta-et-l-art-nouveau-7744820\" rel=\"nofollow\"><cite>Victor Horta et l&rsquo;Art Nouveau\u00a0: \u00e9pisode 1\/4 du podcast L&rsquo;Art nouveau et au-del\u00e0<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.radiofrance.fr%2Ffranceculture%2Fpodcasts%2Fla-compagnie-des-oeuvres%2Fvictor-horta-et-l-art-nouveau-7744820\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">France Culture<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-03-05\" data-sort-value=\"2023-03-05\">5 mars 2023<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Legras2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sophie_Legras2014\" class=\"ouvrage\">Sophie Legras, \u00ab\u00a0<cite>Eug\u00e8ne Viollet-le-Duc\u00a0: 5 r\u00e9novations tr\u00e8s controvers\u00e9es<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Figaro Culture<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-01-27\" data-sort-value=\"2014-01-27\">27 janvier 2014<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lefigaro.fr\/culture\/2014\/01\/27\/03004-20140127ARTFIG00483-eugene-viollet-le-duc-5-renovations-tres-controversees.php\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fculture%2F2014%2F01%2F27%2F03004-20140127ARTFIG00483-eugene-viollet-le-duc-5-renovations-tres-controversees.php\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0<span class=\"skin-invert-image\"><span title=\"Acc\u00e8s libre au document\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Lock-green.svg\/20px-Lock-green.svg.png\" alt=\"Acc\u00e8s libre\" width=\"9\" height=\"14\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"813\" \/><\/span><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Recht2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Roland_Recht2011\" class=\"ouvrage\">Roland Recht,\u00a0<cite class=\"italique\">Viollet-le-Duc et Gottfried Semper\u00a0: leurs conceptions du patrimoine monumental<\/cite>, Universit\u00e9 de Strasbourg, Revue germanique internationale,\u00a0<time>2011<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.openedition.org\/rgi\/780\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Frgi%2F780\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">155-168<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Rossella_Froissart-Pezone2005Rossella_Froissart-Pezone2005-13\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Rossella_Froissart-Pezone2005\">Rossella Froissart-Pezone 2005<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lingenheim2017\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Claire_Lingenheim2017\" class=\"ouvrage\">Claire Lingenheim,\u00a0<cite class=\"italique\">Art Nouveau et industrie<\/cite>, Acad\u00e9mie de Strasbourg,\u00a0<time>2017<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/pedagogie.ac-strasbourg.fr\/fileadmin\/pedagogie\/histoiredesarts\/option\/art_nouveau\/5_industrie.pdf\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fpedagogie.ac-strasbourg.fr%2Ffileadmin%2Fpedagogie%2Fhistoiredesarts%2Foption%2Fart_nouveau%2F5_industrie.pdf\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-format format-pdf\" title=\"Document au format Portable Document Format (PDF) d'Adobe\">[PDF]<\/abbr>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Mordaunt_Crook2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"J._Mordaunt_Crook2001\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0J. Mordaunt Crook,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">William Burgess and the High Victorian Dream<\/cite>, Chicago, University of Chicago Press,\u00a0<time>2001<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0711233497\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0711233497\"><span class=\"nowrap\">0711233497<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-AMT-16\"><span class=\"reference-text\">Anne-Marie Thiesse,\u00a0<i>La cr\u00e9ation des identit\u00e9s nationales<\/i>, Seuil, Points H296, r\u00e9\u00e9d. 2001,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">212-215<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Brock_Kennedy2018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Travis_Brock_Kennedy2018\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Travis Brock Kennedy, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">The Great Flaw in the Man<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Master Thesis, Columbia University<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time>2018<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/academiccommons.columbia.edu\/doi\/10.7916\/D886408P\/download\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Facademiccommons.columbia.edu%2Fdoi%2F10.7916%2FD886408P%2Fdownload\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"reference-text\">Joan Fuster,\u00a0<i>\u00ab\u00a0Cultura nacional i cultures regionals als Pa\u00efsos Catalans\u00a0\u00bb<\/i>, 1939, formulation paraphras\u00e9e.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"1991\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Gaudi n&rsquo;\u00e9tait pas seul<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Monde<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1991-11-23\" data-sort-value=\"1991-11-23\">23 novembre 1991<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/archives\/article\/1991\/11\/23\/gaudi-n-etait-pas-seul_4030601_1819218.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Farchives%2Farticle%2F1991%2F11%2F23%2Fgaudi-n-etait-pas-seul_4030601_1819218.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0<span title=\"Acc\u00e8s payant au document\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/aa\/Lock-red-alt-2.svg\/20px-Lock-red-alt-2.svg.png\" alt=\"Acc\u00e8s payant\" width=\"9\" height=\"14\" data-file-width=\"597\" data-file-height=\"947\" \/><\/span>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage est \u00e9vasif et m\u00e9rite d'\u00eatre pr\u00e9cis\u00e9.\"><span id=\"collectif_de_textes1982\" class=\"ouvrage\">collectif de textes,\u00a0<cite class=\"italique\">Actes du Colloque international Viollet-le-Duc, Paris, 1980<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Nouvelles \u00c9ditions latines\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nouvelles_%C3%89ditions_latines\">Nouvelles \u00c9ditions latines<\/a>,\u00a0<time>1982<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-723-39984-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-723-39984-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-723-39984-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Wikip\u00e9dia:Contenu \u00e9vasif\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Contenu_%C3%A9vasif\">[\u00e9vasif]<\/a><\/sup><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-arquitectura-21\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Viladrich_Castellanas2017\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eric_Viladrich_Castellanas2017\" class=\"ouvrage\">Eric Viladrich Castellanas, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.culturcat.info\/?p=269\" rel=\"nofollow\"><cite>L&rsquo;Architecture moderniste<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.culturcat.info%2F%3Fp%3D269\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, Culturcat,\u00a0<time>2017<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-03-20\" data-sort-value=\"2021-03-20\">20 mars 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-22\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"BohigasPomes1968\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Oriol_BohigasLeopoldo_Pomes1968\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : catalan\">(ca)<\/abbr>\u00a0Oriol Bohigas et Leopoldo Pomes,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"ca\">Arquitectura Modernista<\/cite>, Barcelone, Editorial Lumen Barcelona,\u00a0<time>1968<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-84-264-2801-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-84-264-2801-1\"><span class=\"nowrap\">978-84-264-2801-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Petit2003-23\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Molet_i_Petit2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Joan_Molet_i_Petit2003\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : catalan\">(ca)<\/abbr>\u00a0Joan Molet i Petit,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"ca\">Hist\u00f2ria de l&rsquo;arquitectura\u00a0: De la illustraci\u00f3 a l&rsquo;eclecticisme<\/cite>, Edicions Universitat Barcelona,\u00a0<time>2003<\/time>, 139\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-84-8338-401-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-84-8338-401-5\"><span class=\"nowrap\">978-84-8338-401-5<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=OnDqoqyv1IgC&amp;pg=PA5\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DOnDqoqyv1IgC%26pg%3DPA5\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a05\u2013<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-24\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/services\/engine\/search\/sru?operation=searchRetrieve&amp;version=1.2&amp;startRecord=0&amp;maximumRecords=15&amp;page=1&amp;collapsing=disabled&amp;query=dc.relation%20all%20%22cb31590251p%22%20sortby%20dc.title\/sort.ascending\" rel=\"nofollow\"><cite>Entretiens sur l\u2019architecture \/ Eug\u00e8ne Viollet-le-Duc<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fservices%2Fengine%2Fsearch%2Fsru%3Foperation%3DsearchRetrieve%26version%3D1.2%26startRecord%3D0%26maximumRecords%3D15%26page%3D1%26collapsing%3Ddisabled%26query%3Ddc.relation%2520all%2520%2522cb31590251p%2522%2520sortby%2520dc.title%2Fsort.ascending\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">gallica.bnf.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-05-23\" data-sort-value=\"2023-05-23\">23 mai 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"VigneFerr\u00e92003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Georges_VigneFelipe_Ferr\u00e92003\" class=\"ouvrage\">Georges Vigne et Felipe Ferr\u00e9,\u00a0<cite class=\"italique\">Hector Guimard<\/cite>, Paris, \u00c9ditions Charles Moreau et Ferr\u00e9,\u00a0<time>2003<\/time>, 400\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-909-45812-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-909-45812-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-909-45812-0<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/417482731\" rel=\"nofollow\">417482731<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"reference-text\"><i>Le Dictionnaire, Les Entretiens, L&rsquo;Histoire d&rsquo;un dessinateur et l&rsquo;Histoire d&rsquo;une maison<\/i>,\u00a0<span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.coupdefouet.eu\/ca\/1st_congress.php\" rel=\"nofollow\"><cite>Congr\u00e8s Coup de Fouet, Barcelone<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.coupdefouet.eu%2Fca%2F1st_congress.php\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time>2013<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Bekaert1985\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Geert_Bekaert1985\" class=\"ouvrage\">Geert Bekaert,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;influence de Viollet-le-Duc sur l&rsquo;architecture en Belgique et aux Pays-Bas vers 1900<\/cite>, Anvers, Septentrion,\u00a0<time>1985<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/491561210\" rel=\"nofollow\">491561210<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Dewidar2018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Khaled_M._Dewidar2018\" class=\"ouvrage\">Khaled M. Dewidar, \u00ab\u00a0<cite>Art Nouveau Style (1890-1910)<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Ain Shams University, Egypte<\/i>,\u200e\u00a0<time>2018<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/325147127_Art_Nouveau_Style\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.researchgate.net%2Fpublication%2F325147127_Art_Nouveau_Style\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200021-22-29\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a021-22.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh20009-16-30\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a09-16.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan20007-8-31\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a07-8.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh20009-32\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a09.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh200012-33\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a012.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Loze19995-34\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Loze1999\">Loze 1999<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a05.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh200015-35\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a015.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Langlais2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Julie_Langlais2015\" class=\"ouvrage\">Julie Langlais, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.meer.com\/fr\/13086-lart-nouveau\" rel=\"nofollow\"><cite>L\u2019Art Nouveau\u00a0: \u00c0 chaque \u00e9poque son art, \u00e0 chaque art sa libert\u00e9\u00a0!<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.meer.com%2Ffr%2F13086-lart-nouveau\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Meer<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-02-11\" data-sort-value=\"2015-02-11\">11 f\u00e9vrier 2015<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-11-25\" data-sort-value=\"2025-11-25\">25 novembre 2025<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Le travail des quatre a \u00e9t\u00e9 mis en place, examin\u00e9 et \u00e9tudi\u00e9, \u00e9videmment, par la qualit\u00e9 unique commune \u00e0 tous\u00a0: la nouveaut\u00e9\u00a0; d&rsquo;o\u00f9 l&rsquo;origine du nom\u00a0: \u201cArt Nouveau\u201d\u00a0\u00bb<\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0Henry van de Velde,\u00a0<i>Die Renaissance im modern Kunstgewerbe<\/i>, Leipzig, 1903.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200023-40\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a023.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Loze19996-41\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Loze1999\">Loze 1999<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a06.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh200016-42\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a016.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200025-44\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a025.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200033-45\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a033.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200034-35-46\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a034-35.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-LeniaudTharaud2009598-47\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#LeniaudTharaud2009\">Leniaud et Tharaud 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0598.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200034-48\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a034.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-49\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"von_Roda1995\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Hortensia_von_Roda1995\" class=\"ouvrage\">Hortensia von Roda,\u00a0<cite class=\"italique\">Die Glasmalereien von J\u00f3zef Mehoffer in der Kathedrale St. Nikolaus in Freiburg i. Ue.<\/cite>, Berne, Benteli (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a07),\u00a0<time>1995<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/3-7165-0969-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/3-7165-0969-8\"><span class=\"nowrap\">3-7165-0969-8<\/span><\/a>)<\/small>, \u00ab\u00a0R\u00e9sum\u00e9 (en fran\u00e7ais)\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0185<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-von_Heyl200984-89-50\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#von_Heyl2009\">von Heyl 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a084-89.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-von_Heyl2009143-149-51\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#von_Heyl2009\">von Heyl 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0143-149.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-52\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lorenzo2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Maurizio_Lorenzo2019\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Maurizio\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lorenzo<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Femmes 1900. La donna Art Nouveau<\/cite>, Ass. Propordenone,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-05-11\" data-sort-value=\"2019-05-11\">11 mai 2019<\/time>, 268\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9788895496245\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9788895496245\"><span class=\"nowrap\">9788895496245<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.google.fr\/books\/edition\/Femmes_1900\/4ATeDwAAQBAJ?hl=fr&amp;gbpv=1&amp;dq=donna+art+nouveau+th%C3%A9odore+riviere&amp;pg=PA8&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.google.fr%2Fbooks%2Fedition%2FFemmes_1900%2F4ATeDwAAQBAJ%3Fhl%3Dfr%26gbpv%3D1%26dq%3Ddonna%2Bart%2Bnouveau%2Bth%25C3%25A9odore%2Briviere%26pg%3DPA8%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a08, 133-137<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh200065-85-53\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a065-85.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-von_Heyl200957-54\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#von_Heyl2009\">von Heyl 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a057.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh200056-63-55\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a056-63.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh200047-55-56\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a047-55.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh200026-29-57\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a026-29.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh200038-41-58\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a038-41.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh200042-46-59\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a042-46.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Greenhalgh200030-37-60\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Greenhalgh2000\">Greenhalgh 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a030-37.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-von_Heyl2009240-257-61\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#von_Heyl2009\">von Heyl 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0240-257.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Fahr-Becker-62\"><span class=\"reference-text\">Gabriele Fahr-Becker,\u00a0<i>L&rsquo;Art nouveau<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-63\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/histoire-vesinet.org\/villaberthe-aude.htm\" rel=\"nofollow\"><cite>La Villa Berthe<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fhistoire-vesinet.org%2Fvillaberthe-aude.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">histoire-vesinet.org<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-LM2024-64\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Falcoz2024\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Julie_Falcoz2024\" class=\"ouvrage\">Julie Falcoz, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/m-styles\/article\/2024\/10\/22\/en-viree-au-vesinet-la-ville-parc-aux-bijoux-architecturaux_6358249_4497319.html\" rel=\"nofollow\"><cite>En vir\u00e9e au V\u00e9sinet, la \u00ab\u00a0ville-parc\u00a0\u00bb aux bijoux architecturaux<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fm-styles%2Farticle%2F2024%2F10%2F22%2Fen-viree-au-vesinet-la-ville-parc-aux-bijoux-architecturaux_6358249_4497319.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<span title=\"Acc\u00e8s payant au document\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/aa\/Lock-red-alt-2.svg\/20px-Lock-red-alt-2.svg.png\" alt=\"Acc\u00e8s payant\" width=\"9\" height=\"14\" data-file-width=\"597\" data-file-height=\"947\" \/><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Le Monde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Monde\">Le Monde<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-10-22\" data-sort-value=\"2024-10-22\">22 octobre 2024<\/time><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-65\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/lartnouveau.com\/artistes\/biet.htm\" rel=\"nofollow\"><cite>Georges Biet<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Flartnouveau.com%2Fartistes%2Fbiet.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">lartnouveau.com<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Le_Pays_lorrain_:_revue_r\u00e9gionale_bi-mensuelle_illustr\u00e9e_\/_dir._Charles_Sadoul-66\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"textetexte2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Soci\u00e9t\u00e9_d'histoire_de_la_Lorraine_et_du_Mus\u00e9e_lorrain_Auteur_du_textePalais_des_ducs_de_Lorraine-Mus\u00e9e_lorrain_(Nancy)_Auteur_du_texte2001\" class=\"ouvrage\">Soci\u00e9t\u00e9 d&rsquo;histoire de la Lorraine et du Mus\u00e9e lorrain Auteur du\u00a0<span class=\"nom_auteur\">texte<\/span>\u00a0et Palais des ducs de Lorraine-Mus\u00e9e lorrain (Nancy) Auteur du\u00a0<span class=\"nom_auteur\">texte<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/bpt6k9600337b\" rel=\"nofollow\"><cite>Le Pays lorrain\u00a0: revue r\u00e9gionale bi-mensuelle illustr\u00e9e \/ dir. Charles Sadoul<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k9600337b\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Gallica<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2001-06-01\" data-sort-value=\"2001-06-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0juin 2001<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-02-25\" data-sort-value=\"2024-02-25\">25 f\u00e9vrier 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-68\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Froissart-Pezone2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Rossella_Froissart-Pezone2005\" class=\"ouvrage\">Rossella Froissart-Pezone,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art dans tout<\/cite>, Paris, CRNS \u00e9dition,\u00a0<time>2005<\/time>, 266\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-271-06281-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-271-06281-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-271-06281-9<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-271-09147-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-271-09147-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-271-09147-5<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/1006897234\" rel=\"nofollow\">1006897234<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=FrB1DAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DFrB1DAAAQBAJ%26printsec%3Dfrontcover%26hl%3Dfr%26source%3Dgbs_ViewAPI%26redir_esc%3Dy\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-69\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"et_Aubert1985\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Very_et_Aubert1985\" class=\"ouvrage\">Very et Aubert,\u00a0<cite class=\"italique\">Viollet-Le-Duc et le projet de r\u00e9forme de 1863 de l&rsquo;enseignement<\/cite>, Grenoble, \u00c9cole d\u2019architecture de Grenoble,\u00a0<time>1985<\/time>, 147\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/967775538\" rel=\"nofollow\">967775538<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-70\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/editions.flammarion.com\/un-ensemble-art-nouveau\/9782080116086\" rel=\"nofollow\"><cite>Un ensemble Art nouveau\u00a0: la donation Rispal<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Feditions.flammarion.com%2Fun-ensemble-art-nouveau%2F9782080116086\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span>, Catalogue d&rsquo;exposition, Mus\u00e9e d&rsquo;Orsay, 2006, 290 pages\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-080-11608-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-080-11608-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-080-11608-6<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-71\"><span class=\"reference-text\">Fa\u00e7ade qui compte des\u00a0<a title=\"Trav\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trav%C3%A9e\">trav\u00e9es<\/a>\u00a0in\u00e9gales, Bruxelles.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200037-72\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a037.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200038-73\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a038.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200040-74\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a040.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200042-75\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a042.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200043-76\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a043.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-77\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.pop.culture.gouv.fr\/notice\/merimee\/IA49001098\" rel=\"nofollow\">Notice\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0IA49001098<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.pop.culture.gouv.fr%2Fnotice%2Fmerimee%2FIA49001098\">archive<\/a>]<\/small>, sur la plateforme ouverte du patrimoine,\u00a0<a title=\"Base M\u00e9rim\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Base_M%C3%A9rim%C3%A9e\">base M\u00e9rim\u00e9e<\/a>,\u00a0<a title=\"Minist\u00e8re de la Culture (France)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minist%C3%A8re_de_la_Culture_(France)\">minist\u00e8re fran\u00e7ais de la Culture<\/a><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-78\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2021\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/actu.fr\/ile-de-france\/paris_75056\/lampadaires-bancs-colonnes-morris-pourquoi-le-mobilier-urbain-est-un-symbole-de-paris_40891452.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Lampadaires, bancs, colonnes Morris\u00a0: pourquoi le mobilier urbain est un symbole de Paris<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Factu.fr%2File-de-france%2Fparis_75056%2Flampadaires-bancs-colonnes-morris-pourquoi-le-mobilier-urbain-est-un-symbole-de-paris_40891452.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">actu.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-04-10\" data-sort-value=\"2021-04-10\">10 avril 2021<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-05-01\" data-sort-value=\"2024-05-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mai 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-79\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.paris.fr\/pages\/le-saviez-vous-les-fontaines-wallace-sont-une-des-richesses-patrimoniales-de-paris-6560\" rel=\"nofollow\"><cite>Tout savoir sur les fontaines Wallace<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.paris.fr%2Fpages%2Fle-saviez-vous-les-fontaines-wallace-sont-une-des-richesses-patrimoniales-de-paris-6560\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">paris.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-05-01\" data-sort-value=\"2024-05-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mai 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200079-80\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a079.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-81\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"MisiorowskiDirlam1986\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Elise_B._MisiorowskiDona_M._Dirlam1986\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Elise B.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Misiorowski<\/span>\u00a0et Dona M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Dirlam<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">Art Nouveau: Jewels and Jewelers<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Gems &amp; Gemology<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a022,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a04,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1986-01-01\" data-sort-value=\"1986-01-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0janvier 1986<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">209-228<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/issn\/0016-626X\" rel=\"nofollow\">0016-626X<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.5741\/gems.22.4.209\" rel=\"nofollow\">10.5741\/gems.22.4.209<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-82\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/leverreetlecristal.wordpress.com\/category\/eugene-michel-un-graveur-a-la-roue-extraordinaire-france\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Biographie sur Le Verre, le Cristal et la P\u00e2te de Verre<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fleverreetlecristal.wordpress.com%2Fcategory%2Feugene-michel-un-graveur-a-la-roue-extraordinaire-france%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan2000101-83\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0101.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan2000102-84\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0102.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan2000103-85\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0103.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan2000104-86\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0104.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan2000106-87\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0106.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan2000107-88\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0107.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan2000108-89\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0108.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan2000109-110-90\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0109-110.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan2000110-91\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0110.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan2000116-92\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0116.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200045-46-93\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a045-46.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Fahr-Becker201571-74-94\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Fahr-Becker2015\">Fahr-Becker 2015<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a071-74.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-LeniaudTharaud2009172-95\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#LeniaudTharaud2009\">Leniaud et Tharaud 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0172.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Fahr-Becker201574-96\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Fahr-Becker2015\">Fahr-Becker 2015<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a074.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-97\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"2018\" class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">L&rsquo;\u00c9cole de Nancy, Art nouveau et industrie d&rsquo;art: exposition, Nancy, Mus\u00e9e des beaux-arts, 19 mai-3 septembre 2018<\/cite>, Somogy \u00e9ditions d&rsquo;art Mus\u00e9e de l&rsquo;\u00c9cole de Nancy,\u00a0<time>2018<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7572-1382-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7572-1382-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-7572-1382-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:1-98\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.ecole-de-nancy.com%2Fweb%2Fuploads%2Ffile%2Fdocuments_pdf%2Fedn%2Fedn_statuts.pdf%2Findex.html#federation=archive.wikiwix.com&amp;tab=url\" rel=\"nofollow\"><cite>Statuts de l&rsquo;\u00c9cole de Nancy publi\u00e9s en 1901<\/cite><\/a>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-99\"><span class=\"reference-text\"><small>[Bardin 2004]<\/small>\u00a0Christophe Bardin,\u00a0<i><a title=\"La Revue des mus\u00e9es de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Revue_des_mus%C3%A9es_de_France\">La Revue des mus\u00e9es de France. Revue du Louvre<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a054,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a04, 2004,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">80\u201385<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"Semantic Scholar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Semantic_Scholar\">S2CID<\/a>\u00a0192580201)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:2-100\"><span class=\"reference-text\"><small>[Frising 2015]<\/small>\u00a0Michel Frising, dans, Bruxelles,\u00a0<a title=\"R\u00e9seau Art nouveau Network\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9seau_Art_nouveau_Network\">R\u00e9seau Art nouveau Network<\/a>, 2015,\u00a0<span class=\"nowrap\">381\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/1109749548\" rel=\"nofollow\">1109749548<\/a><\/span>)<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-format format-pdf\" title=\"Document au format Portable Document Format (PDF)\">[PDF]<\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">134\u2013140<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Sembach201340-63-101\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Sembach2013\">Sembach 2013<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a040-63.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-102\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Leniaud2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Michel_Leniaud2009\" class=\"ouvrage\">Jean-Michel Leniaud,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;art Nouveau<\/cite>, Paris, Citadelles et Mazenod,\u00a0<time>2009<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0493<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-103\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : letton\">(lv)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.makslasvesture.lv\/J%C5%ABlijs_Madernieks\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"lv\">J\u016blijs Madernieks.<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.makslasvesture.lv%2FJ%25C5%25ABlijs_Madernieks\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">makslasvesture.lv<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-11-02\" data-sort-value=\"2015-11-02\">2 novembre 2015<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Orsay-105\"><span class=\"reference-text\">Art Nouveau Revival. 1900. 1933. 1966. 1974,\u00a0<span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.musee-orsay.fr\/fr\/manifestations\/expositions\/au-musee-dorsay\/presentation-detaillee\/article\/art-nouveau-revival-23208.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Art Nouveau Revival<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.musee-orsay.fr%2Ffr%2Fmanifestations%2Fexpositions%2Fau-musee-dorsay%2Fpresentation-detaillee%2Farticle%2Fart-nouveau-revival-23208.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">musee-orsay.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2009-11-28\" data-sort-value=\"2009-11-28\">28 novembre 2009<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Duncan200036-106\"><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_nouveau#Duncan2000\">Duncan 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a036.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Voir_aussi\">Voir aussi<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Category:Art_Nouveau?uselang=fr\">Art nouveau<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>\u00a0: document utilis\u00e9 comme source pour la r\u00e9daction de cet article.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Ouvrages_g\u00e9n\u00e9ralistes\"><span id=\"Ouvrages_g.C3.A9n.C3.A9ralistes\"><\/span>Ouvrages g\u00e9n\u00e9ralistes<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Howard1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jeremy_Howard1996\" class=\"ouvrage\">Jeremy Howard,\u00a0<cite class=\"italique\">Art Nouveau\u00a0: International and National Styles in Europe<\/cite>, Manchester University Press,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Critical Introductions to Art\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1996-12-05\" data-sort-value=\"1996-12-05\">5 d\u00e9cembre 1996<\/time>, 300\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-7190-4161-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-7190-4161-7\"><span class=\"nowrap\">978-0-7190-4161-7<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=r-DRh4O0qtMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=art+nouveau\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3Dr-DRh4O0qtMC%26printsec%3Dfrontcover%26dq%3Dart%2Bnouveau\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Loze1999\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Pierre_Loze1999\" class=\"ouvrage\">Pierre Loze,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art nouveau<\/cite>, Paris, Flammarion,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Tout l&rsquo;art &#8211; Grammaire des styles\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1999<\/time>, 78\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-08-011368-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-08-011368-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-08-011368-9<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb36972550m.public\" rel=\"nofollow\">36972550<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Duncan2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alastair_Duncan2000\" class=\"ouvrage\">Alastair Duncan (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais),\u00a0<cite class=\"italique\">Art nouveau<\/cite>, Londres\/Paris, Thames &amp; Hudson,\u00a0<time>2000<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01984), 216\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-87811-182-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-87811-182-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-87811-182-8<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb37123045m.public\" rel=\"nofollow\">37123045<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Greenhalgh2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_Greenhalgh2000\" class=\"ouvrage\">Paul Greenhalgh (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais),\u00a0<cite class=\"italique\">Art nouveau\u00a0: un d\u00e9fi<\/cite>, Paris, Herscher,\u00a0<time>2000<\/time>, 96\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7335-0302-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7335-0302-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-7335-0302-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb372123753.public\" rel=\"nofollow\">37212375<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Sembach2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Klaus-J\u00fcrgen_Sembach2002\" class=\"ouvrage\">Klaus-J\u00fcrgen Sembach,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art nouveau\u00a0: L&rsquo;Utopie de la R\u00e9conciliation<\/cite>, Cologne, Taschen,\u00a0<time>2002<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-8228-2139-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-8228-2139-8\"><span class=\"nowrap\">978-3-8228-2139-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"CollectifGreenhalgh2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Collectif:Paul_Greenhalgh2002\" class=\"ouvrage\">Collectif et\u00a0<a class=\"new\" title=\"Paul Greenhalgh (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Paul_Greenhalgh&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Paul Greenhalgh<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Paul Greenhalgh\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Greenhalgh\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Paul Greenhalgh\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0(Sous la direction de),\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art nouveau en Europe 1890-1914<\/cite>, La Renaissance du livre,\u00a0<time>2002<\/time>, 464\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2804606732\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2804606732\"><span class=\"nowrap\">978-2804606732<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Guerrand2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Roger-Henri_Guerrand2005\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Roger-Henri Guerrand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roger-Henri_Guerrand\">Roger-Henri Guerrand<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art nouveau en Europe<\/cite>, Plon,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Tempus\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2005<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01965), 264\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, nouv. \u00e9d. Tempus Perrin\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2262031992\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2262031992\"><span class=\"nowrap\">978-2262031992<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb42107432b.public\" rel=\"nofollow\">42107432<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.\n<ul>\n<li><span id=\"2009\" class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">L&rsquo;art nouveau en Europe<\/cite>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"pr\u00e9face\">pr\u00e9f.<\/abbr>\u00a0<a title=\"Louis Aragon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Aragon\">Louis Aragon<\/a>), Tempus Perrin,\u00a0<time>2009<\/time>, 320\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2262031992\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2262031992\"><span class=\"nowrap\">978-2262031992<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>\n<div>Roger-Henri Guerrand, historien du quotidien et de la culture, a \u00e9crit le livre de r\u00e9f\u00e9rence sur l&rsquo;art nouveau, r\u00e9\u00e9dit\u00e9, compl\u00e9t\u00e9 et actualis\u00e9 par Thierry Paquot. A elle seule, la pr\u00e9face de Louis Aragon justifie l&rsquo;achat et la lecture de l&rsquo;ouvrage.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span id=\"AubryVandenbreedenVanlaethem2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fran\u00e7oise_AubryJos_VandenbreedenFrance_Vanlaethem2006\" class=\"ouvrage\">Fran\u00e7oise Aubry, Jos Vandenbreeden et France Vanlaethem,\u00a0<cite class=\"italique\">Art nouveau, Art d\u00e9co &amp; modernisme<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Racine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Racine\">\u00c9ditions Racine<\/a>,\u00a0<time>2006<\/time>, 408\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-87386-467-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-87386-467-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-87386-467-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Greenhalgh2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_Greenhalgh2006\" class=\"ouvrage\">Paul Greenhalgh (<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>),\u00a0<cite class=\"italique\">Art nouveau, 1890-1914<\/cite>, Bruxelles,\u00a0<a title=\"La Renaissance du livre (Belgique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Renaissance_du_livre_(Belgique)\">La Renaissance du livre<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0R\u00e9f\u00e9rences\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2006<\/time>, 459\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-87415-635-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-87415-635-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-87415-635-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Mazaraky2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sylvie_Mazaraky2006\" class=\"ouvrage\">Sylvie Mazaraky,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;art nouveau\u00a0: Passerelle entre les si\u00e8cles et les arts<\/cite>, Racine Lannoo,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Articles sans C\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-06-26\" data-sort-value=\"2006-06-26\">26 juin 2006<\/time>, 191\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-87386-413-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-87386-413-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-87386-413-2<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=YJjL9yNmjooC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=art+nouveau\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DYJjL9yNmjooC%26printsec%3Dfrontcover%26dq%3Dart%2Bnouveau\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"von_Heyl2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Anke_von_Heyl2009\" class=\"ouvrage\">Anke von Heyl (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;allemand),\u00a0<cite class=\"italique\">Art nouveau<\/cite>, Cologne (Allemagne)\/Paris, H.F.Ullmann,\u00a0<time>2009<\/time>, 287\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-8331-5134-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-8331-5134-7\"><span class=\"nowrap\">978-3-8331-5134-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb42155444w.public\" rel=\"nofollow\">42155444<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"LeniaudTharaud2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Michel_LeniaudMarie-Am\u00e9lie_Tharaud2009\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Michel Leniaud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Michel_Leniaud\">Jean-Michel Leniaud<\/a>\u00a0et Marie-Am\u00e9lie Tharaud,\u00a0<cite class=\"italique\">L\u2019Art nouveau<\/cite>,\u00a0<a title=\"Citadelles &amp; Mazenod\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Citadelles_%26_Mazenod\">Citadelles &amp; Mazenod<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0L&rsquo;art et les grandes civilisations\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2009<\/time>, 619\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2850884436\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2850884436\"><span class=\"nowrap\">978-2850884436<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb420607169.public\" rel=\"nofollow\">42060716<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Sembach2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Klaus-J\u00fcrgen_Sembach2013\" class=\"ouvrage\">Klaus-J\u00fcrgen\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Sembach<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art Nouveau<\/cite>,\u00a0<a title=\"Taschen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Taschen\">Taschen<\/a>,\u00a0<time>2013<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-8228-3005-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-8228-3005-5\"><span class=\"nowrap\">978-3-8228-3005-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Fahr-Becker2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gabriele_Fahr-Becker2015\" class=\"ouvrage\">Gabriele Fahr-Becker (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Annie Berthold, France Varry, Dani\u00e8le Hirsch, ISBN de l&rsquo;\u00e9dition originale allemande\u00a0: 3-8331-1042-2),\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art nouveau<\/cite>\u00a0[\u00ab\u00a0Jugendstil\u00a0\u00bb], Potsdam, Ullmann,\u00a0<time>2015<\/time>, 424\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-8480-0857-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-8480-0857-5\"><span class=\"nowrap\">978-3-8480-0857-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Suisse_2\">Suisse<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Pierre du Bois de Dunilac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_du_Bois_de_Dunilac\">Pierre du Bois de Dunilac<\/a>,\u00a0<i>Les Mythologies de la Belle \u00c9poque. La Chaux-de-Fonds, Andr\u00e9 Evard et l&rsquo;Art nouveau<\/i>, Lausanne, 1975, W. Suter, 1975, 34 p.<\/li>\n<li><span id=\"BieriBarreletalii2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Helen_BieriJean-Marc_Barreletet_alii2006\" class=\"ouvrage\">Helen Bieri, Jean-Marc Barrelet et\u00a0<i>et alii<\/i>,\u00a0<cite class=\"italique\">Une Exp\u00e9rience Art Nouveau: Le Style Sapin \u00e0 La Chaux-de-Fonds<\/cite>, La Chaux-de-Fonds, Somogy,\u00a0<time>2006<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2850569429\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2850569429\"><span class=\"nowrap\">2850569429<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Belgique_2\">Belgique<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Fran\u00e7oise Dierkens et Jos Vandenbreeden,\u00a0<i>Art nouveau en Belgique. Architecture et int\u00e9rieurs<\/i>, \u00c9ditions Racine, coll. \u00ab\u00a0Architecture en Belgique\u00a0\u00bb, 1991,\u00a0<span class=\"nowrap\">226\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2873860141\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2873860141\"><span class=\"nowrap\">978-2873860141<\/span><\/a>)<\/small><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>.<\/li>\n<li>\u00c9ric Hennaut et Liliane Liesens,\u00a0<i>L&rsquo;Avant-garde belge. Architecture, 1880-1900<\/i>, Bruges, 1995, Stichting Sint-Jan et\u00a0<a title=\"Archives d'architecture moderne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Archives_d%27architecture_moderne\">Archives d&rsquo;architecture moderne<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a036, 37.<\/li>\n<li><span id=\"DelvailleChavanne2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alice_DelvaillePhilippe_Chavanne2005\" class=\"ouvrage\">Alice Delvaille et Philippe Chavanne,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art nouveau dans le Namurois et en Brabant wallon<\/cite>, Perron,\u00a0<time>2005<\/time>, 132\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2871142089\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2871142089\"><span class=\"nowrap\">978-2871142089<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>.<\/li>\n<li>Beno\u00eet Schoonbroodt,\u00a0<i>Artistes belges de l&rsquo;Art nouveau (1890-1914)<\/i>, \u00c9ditions Racine, Bruxelles, 2008, 272 p.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2873865603\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2873865603\"><span class=\"nowrap\">978-2873865603<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a038\u201339, 80-85.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Bruxelles_2\">Bruxelles<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Paul Aron, Fran\u00e7oise Dierkens, Michel Draguet et Michel Stockhem,\u00a0<i>Bruxelles fin de si\u00e8cle<\/i>,\u00a0<a title=\"Philippe Roberts-Jones\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Roberts-Jones\">Philippe Roberts-Jones<\/a>\u00a0(dir.), Flammarion, 1994.<\/li>\n<li>Franco Borsi,\u00a0<i>Bruxelles, capitale de l&rsquo;Art nouveau<\/i>, \u00c9ditions Marc Vokar, 1971\u00a0; nouv. \u00e9d., Marc Vokar \u00e9diteur, coll. \u00ab\u00a0Collection Europe 1900\u00a0\u00bb, 1993,\u00a0<span class=\"nowrap\">385\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2870120088\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2870120088\"><span class=\"nowrap\">978-2870120088<\/span><\/a>)<\/small>.\n<ul>\n<li><span id=\"FrancoHans1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Borsi_FrancoWieser_Hans1996\" class=\"ouvrage\">Borsi Franco et Wieser Hans,\u00a0<cite class=\"italique\">Bruxelles, capitale de l&rsquo; Art Nouveau<\/cite>, J.M. Collet,\u00a0<time>1996<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2873670436\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2873670436\"><span class=\"nowrap\">978-2873670436<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\u00c9ric Hennaut et\u00a0<a title=\"Maurice Culot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maurice_Culot\">Maurice Culot<\/a>,\u00a0<i>La Fa\u00e7ade Art nouveau \u00e0 Bruxelles<\/i>, Bruxelles, 2005, AAM,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a042, 45, 47.<\/li>\n<li>\u00c9ric Hennaut, Walter Schudel, Jos Vandenbreeden, Linda Van Santvoort, Liliane Liesens et Marie Demanet,\u00a0<i>Les Sgraffites \u00e0 Bruxelles<\/i>, Fondation Roi Baudouin, coll. \u00ab\u00a0L&rsquo;art dans la rue\u00a0\u00bb, Bruxelles, 1994,\u00a0<span class=\"nowrap\">141\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782872121335\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782872121335\"><span class=\"nowrap\">9782872121335<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a09, 57, 63, 64, 65, 66, 67, 69 et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Quatri\u00e8me\">4<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0de couverture.<\/li>\n<li>Pierre et Fran\u00e7ois Loze,\u00a0<i>Belgique Art Nouveau. De Victor Horta \u00e0 Antoine Pompe<\/i>, Eiffel \u00c9ditions, Bruxelles. 1991,\u00a0<span class=\"nowrap\">216\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-930010-05-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-930010-05-3\"><span class=\"nowrap\">2-930010-05-3<\/span><\/a>)<\/small>, D\/1991\/5298\/5.<\/li>\n<li>Louis Meers,\u00a0<i>Promenades Art nouveau \u00e0 Bruxelles<\/i>, Bruxelles,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Racine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Racine\">\u00e9ditions Racine<\/a>, 1995.<\/li>\n<li>Maurice Culot et Anne-Marie Pirlot,\u00a0<i>Art nouveau. Bruxelles<\/i>, AAM, 2005, 94 p.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2871431268\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2871431268\"><span class=\"nowrap\">978-2871431268<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a016, 35, 90, 91.<\/li>\n<li><span id=\"Dubois2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"C\u00e9cile_Dubois2016\" class=\"ouvrage\">C\u00e9cile Dubois,\u00a0<cite class=\"italique\">Bruxelles art nouveau\u00a0: Promenades au coeur de la ville<\/cite>, Racine BE,\u00a0<time>2016<\/time>, 175\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2873869755\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2873869755\"><span class=\"nowrap\">978-2873869755<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Artistes\">Artistes<\/h4>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\">Franco Borsi,\u00a0<i><a title=\"Victor Horta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victor_Horta\">Victor Horta<\/a><\/i>, \u00c9ditions Marc Vokar, 1970.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"BorsiPortoghesi1997\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Franco_BorsiPaolo_Portoghesi1997\" class=\"ouvrage\">Franco Borsi et Paolo Portoghesi,\u00a0<cite class=\"italique\">Victor Horta<\/cite>, J.M.Collet,\u00a0<time>1997<\/time>, 414\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2873670498\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2873670498\"><span class=\"nowrap\">978-2873670498<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Sylvain Mikus,\u00a0<i><a title=\"Octave Gelin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Octave_Gelin\">Octave Gelin<\/a>, un architecte entre Art nouveau et Art d\u00e9co<\/i>, \u00c9tudes marnaises, Soci\u00e9t\u00e9 d&rsquo;agriculture, commerce, sciences et arts de la Marne, 2009.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Anne Murray-Robertson-Bovard,\u00a0<i><a title=\"Eug\u00e8ne Grasset\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Grasset\">Grasset<\/a>, pionnier de l\u2019Art nouveau<\/i>, Biblioth\u00e8que des Arts, Lausanne, 1981\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-8265-0044-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-8265-0044-9\"><span class=\"nowrap\">2-8265-0044-9<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/26238048\" rel=\"nofollow\">26238048<\/a><\/span>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Fran\u00e7ois Loyer,\u00a0<i>Paul Hankar, La naissance de l&rsquo;Art nouveau<\/i>, Bruxelles,\u00a0<a title=\"Archives d'architecture moderne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Archives_d%27architecture_moderne\">Archives d&rsquo;architecture moderne<\/a>, 1986, 478 p.\u00a0; \u00e9dition espagnole\u00a0:\u00a0<i>Paul Hankar. Diez anos de Art Nouveau<\/i>, Madrid, Ministerio de Obras Publicas y Transportes, 1993.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : Une composition qui illustre les multiples facettes du style de l\u2019Art nouveau. P\u00e9riode 1880-1910 Avec des \u00e9chos jusqu&rsquo;au d\u00e9but des ann\u00e9es 1920 &nbsp; Art Nouveau &nbsp; Une composition qui illustre les multiples facettes du style de l\u2019Art nouveau. L\u2019Art nouveau\u00a0est un\u00a0mouvement artistique\u00a0de la fin du\u00a0XIXe\u00a0et du d\u00e9but du\u00a0XXe\u00a0si\u00e8cle qui s&rsquo;appuie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21727,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-21720","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/21720","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21720"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/21720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21731,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/21720\/revisions\/21731"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21727"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}