{"id":18637,"date":"2025-09-10T00:21:06","date_gmt":"2025-09-09T22:21:06","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=18637"},"modified":"2025-09-10T00:27:29","modified_gmt":"2025-09-09T22:27:29","slug":"nicolas-berdiaev","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/nicolas-berdiaev\/","title":{"rendered":"Nicolas Berdiaev"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev\">Nicolas Berdiaev<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Nicolas Berdiaev<\/b>\u00a0ou\u00a0<b>Berdjaev<\/b>\u00a0ou\u00a0<b>Berdiaeff<\/b>\u00a0(en\u00a0<a title=\"Russe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Russe\">russe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ru\" lang=\"ru\">\u041d\u0438\u043a\u043e\u043b\u0430\u0439 \u0410\u043b\u0435\u043a\u0441\u0430\u043d\u0434\u0440\u043e\u0432\u0438\u0447 \u0411\u0435\u0440\u0434\u044f\u0435\u0432<\/span>,\u00a0<i><span class=\"lang-ru-latn\" lang=\"ru-latn\">Nikola\u00ef Aleksandrovitch Berdiaev<\/span><\/i>), n\u00e9 le\u00a0<span class=\"nowrap\" data-sort-value=\"1874-03-18\">6 mars 1874<\/span>\u00a0(<time class=\"nowrap\" datetime=\"1874-03-18\" data-sort-value=\"1874-03-18\">18 mars<\/time>\u00a0<a title=\"Passage du calendrier julien au calendrier gr\u00e9gorien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Passage_du_calendrier_julien_au_calendrier_gr%C3%A9gorien\">dans le calendrier gr\u00e9gorien<\/a>) \u00e0\u00a0<a title=\"Kiev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kiev\">Kiev<\/a>\u00a0(<a title=\"Empire russe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_russe\">Empire russe<\/a>), et d\u00e9c\u00e9d\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1948-03-24\" data-sort-value=\"1948-03-24\">24 mars 1948<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Clamart\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clamart\">Clamart<\/a>\u00a0(<a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">France<\/a>), est un\u00a0<a title=\"Philosophe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophe\">philosophe<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie\">th\u00e9ologien<\/a>\u00a0<a title=\"\u00c9glise orthodoxe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_orthodoxe\">orthodoxe<\/a>\u00a0russe d&rsquo;expression russe et fran\u00e7aise.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-18642 aligncenter\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/NBerdyaev.jpg\" alt=\"\" width=\"330\" height=\"437\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/NBerdyaev.jpg 330w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/NBerdyaev-227x300.jpg 227w\" sizes=\"auto, (max-width: 330px) 100vw, 330px\" \/><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Biographie\">Biographie<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nicolas Berdiaev nait \u00e0\u00a0<a title=\"Kiev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kiev\">Kiev<\/a>\u00a0en 1874 dans une famille aristocratique et militaire de l&rsquo;ancienne Russie, fils de Alexandr Mikhailovitch Berdiaev et de Alexandra Sergeievna Koudacheva.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sa m\u00e8re, d&rsquo;origine russo-fran\u00e7aise, est la fille du prince Serge Koudachev (1795-1862), chambellan de l&#8217;empereur de Russie, et de Mathilde Jos\u00e9phine Catherine de Choiseul Gouffier (1806-1867), la petite-fille du comte\u00a0<a title=\"Antoine-Louis-Octave de Choiseul-Gouffier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoine-Louis-Octave_de_Choiseul-Gouffier\">Antoine Louis Octave de Choiseul Gouffier<\/a>, pair de France. Dans sa famille, on parle aussi le fran\u00e7ais.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_p\u00e9riode_marxiste\"><span id=\"La_p.C3.A9riode_marxiste\"><\/span>La p\u00e9riode marxiste<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nicolas passe son enfance \u00e0 Kiev dans le corps des\u00a0<a title=\"Cadet (grade militaire)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cadet_(grade_militaire)\">cadets<\/a>\u00a0o\u00f9 il se montre un \u00e9l\u00e8ve m\u00e9diocre. Autodidacte, il lit\u00a0<i>Guerre et Paix<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"L\u00e9on Tolsto\u00ef\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9on_Tolsto%C3%AF\">Tolsto\u00ef<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;\u00e2ge de 11 ans, et grandit en lisant\u00a0<a title=\"Emmanuel Kant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Emmanuel_Kant\">Kant<\/a>,\u00a0<a title=\"Georg Wilhelm Friedrich Hegel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georg_Wilhelm_Friedrich_Hegel\">Hegel<\/a>,\u00a0<a title=\"Arthur Schopenhauer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arthur_Schopenhauer\">Schopenhauer<\/a>,\u00a0<a title=\"Henrik Ibsen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henrik_Ibsen\">Ibsen<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Fiodor Dosto\u00efevski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fiodor_Dosto%C3%AFevski\">Dosto\u00efevski<\/a>. Il entre \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Universit\u00e9 nationale Taras-Chevtchenko de Kiev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A9_nationale_Taras-Chevtchenko_de_Kiev\">universit\u00e9 de Kiev<\/a>\u00a0en 1894 et se rapproche des partis politiques clandestins\u00a0<a title=\"Marxisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marxisme\">marxistes<\/a>. En 1898, il est emprisonn\u00e9 et exclu de l\u2019universit\u00e9 pour activit\u00e9s r\u00e9volutionnaires, puis condamn\u00e9 \u00e0 l&rsquo;exil \u00e0\u00a0<a title=\"Vologda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vologda\">Vologda<\/a>\u00a0en 1900. Il publie son premier ouvrage,\u00a0<i>Subjectivisme et individualisme dans la philosophie sociale<\/i>\u00a0en 1901 o\u00f9 il montre la voie d&rsquo;un marxisme non-conformiste<sup id=\"cite_ref-colloque_1-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-colloque-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Adh\u00e9sion_\u00e0_l'orthodoxie\"><span id=\"Adh.C3.A9sion_.C3.A0_l.27orthodoxie\"><\/span>Adh\u00e9sion \u00e0 l&rsquo;orthodoxie<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">De 1904 \u00e0 1907, install\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Saint-P\u00e9tersbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-P%C3%A9tersbourg\">Saint-P\u00e9tersbourg<\/a>, il s&rsquo;\u00e9loigne peu \u00e0 peu du marxisme, et, sous l&rsquo;influence de\u00a0<a title=\"Sergue\u00ef Boulgakov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sergue%C3%AF_Boulgakov\">Sergue\u00ef Boulgakov<\/a>, adh\u00e8re \u00e0 l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise orthodoxe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_orthodoxe\">\u00c9glise orthodoxe<\/a>. Berdiaev d\u00e9couvre les P\u00e8res grecs en m\u00eame temps que les mystiques allemands (<a title=\"Jakob B\u00f6hme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jakob_B%C3%B6hme\">Jakob B\u00f6hme<\/a>) et fran\u00e7ais (<a title=\"Joris-Karl Huysmans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joris-Karl_Huysmans\">Joris-Karl Huysmans<\/a>). Il fonde avec Boulgakov la revue\u00a0<i>Probl\u00e8mes de la vie<\/i>\u00a0et participe \u00e0 la renaissance religieuse et philosophique russe<sup id=\"cite_ref-Golovanow_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-Golovanow-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Selon Berdiaev, cette \u00e9poque fut \u00ab\u00a0une \u00e9poque de r\u00e9veil de la pens\u00e9e philosophique ind\u00e9pendante, de l\u2019\u00e9closion po\u00e9tique, de la sensibilit\u00e9 esth\u00e9tique exacerb\u00e9e, de l\u2019inqui\u00e9tude religieuse, de l\u2019int\u00e9r\u00eat pour la mystique et pour l\u2019occultisme\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-colloque_1-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-colloque-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Berdiaev s&rsquo;installe \u00e0\u00a0<a title=\"Moscou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moscou\">Moscou<\/a>\u00a0en 1909. Il fr\u00e9quente les milieux proches de l&rsquo;orthodoxie et suit r\u00e9guli\u00e8rement les offices religieux. Il rencontre notamment le p\u00e8re\u00a0<a title=\"Paul Florensky\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Florensky\">Paul Florensky<\/a>. En 1912, il publie une monographie sur\u00a0<a title=\"Alexe\u00ef Khomiakov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexe%C3%AF_Khomiakov\">Alexe\u00ef Khomiakov<\/a>, le chef de l&rsquo;<a title=\"Slavophilisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Slavophilisme\">\u00e9cole slavophile<\/a><sup id=\"cite_ref-colloque_1-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-colloque-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1913, apr\u00e8s un article \u00e0 charge contre le\u00a0<a title=\"Tr\u00e8s Saint-Synode\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%A8s_Saint-Synode\">Saint-Synode<\/a>\u00a0d\u00e9non\u00e7ant la r\u00e9pression violente des\u00a0<a title=\"Imiaslavie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imiaslavie\">moines onomatodoxes<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Mont Athos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mont_Athos\">mont Athos<\/a>, il est \u00e0 nouveau condamn\u00e9 \u00e0 l&rsquo;exil<sup id=\"cite_ref-Golovanow_2-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-Golovanow-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il y \u00e9chappe gr\u00e2ce au d\u00e9clenchement de la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Grande Guerre<\/a>\u00a0et de la\u00a0<a title=\"R\u00e9volution russe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9volution_russe\">r\u00e9volution russe<\/a>. En 1917, il salue avec enthousiasme la\u00a0<a title=\"R\u00e9volution de F\u00e9vrier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9volution_de_F%C3%A9vrier\">r\u00e9volution de F\u00e9vrier<\/a>\u00a0et participe \u00e0 la propagande du Parti constitutionnel d\u00e9mocratique. Il porte en revanche un jugement s\u00e9v\u00e8re sur la\u00a0<a title=\"R\u00e9volution d'Octobre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9volution_d%27Octobre\">r\u00e9volution d&rsquo;Octobre<\/a>, contre laquelle il r\u00e9dige\u00a0<i>La Philosophie de l&rsquo;in\u00e9galit\u00e9<\/i>\u00a0qui ne sera pas publi\u00e9<sup id=\"cite_ref-Golovanow_2-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-Golovanow-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1919, il fonde l\u2019<i>Acad\u00e9mie libre de culture spirituelle<\/i>\u00a0et devient professeur \u00e0 l&rsquo;universit\u00e9 de Moscou l&rsquo;ann\u00e9e suivante. Il y donne un cours sur Dosto\u00efevski qui para\u00eetra plus tard sous le titre\u00a0<i>L\u2019esprit de Dosto\u00efevski<\/i>. Il est n\u00e9anmoins expuls\u00e9 de\u00a0<a title=\"Russie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Russie\">Russie<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1922\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1922\">1922<\/a>\u00a0comme \u00ab\u00a0adversaire id\u00e9ologique du communisme\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:0_3-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-:0-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, en m\u00eame temps que plusieurs centaines d&rsquo;intellectuels, sur les \u00ab\u00a0<a title=\"Bateaux des philosophes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bateaux_des_philosophes\">bateaux des philosophes<\/a>\u00a0\u00bb, et il s&rsquo;installe \u00e0 Berlin (1922-1924).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9migration_en_France\"><span id=\".C3.89migration_en_France\"><\/span>\u00c9migration en France<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1924, il \u00e9migre en France et s&rsquo;installe \u00e0\u00a0<a title=\"Clamart\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clamart\">Clamart<\/a>, dans les environs de Paris. Il dirige la revue\u00a0<a title=\"La Voie (revue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Voie_(revue)\"><i>La Voie<\/i><\/a>\u00a0(1925-1940). Commence alors sa p\u00e9riode la plus productive durant laquelle il r\u00e9dige ses \u0153uvres majeures<sup id=\"cite_ref-:0_3-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-:0-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0:\u00a0<i>Le nouveau Moyen \u00c2ge<\/i>\u00a0(1924),\u00a0<i>De la destination de l\u2019homme<\/i>\u00a0(1931),\u00a0<i>Cinq m\u00e9ditations sur l\u2019existence<\/i>\u00a0(1934),\u00a0<i>De l\u2019esclavage et de la libert\u00e9 de l\u2019homme<\/i>\u00a0(1939),\u00a0<i><a title=\"Essai de m\u00e9taphysique eschatologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Essai_de_m%C3%A9taphysique_eschatologique\">Essai de m\u00e9taphysique eschatologique<\/a><\/i>\u00a0(1946). Durant la Deuxi\u00e8me guerre mondiale, il vient en aide \u00e0 de nombreux Juifs, par le biais de \u00ab\u00a0L&rsquo;Action orthodoxe\u00a0\u00bb, une association cr\u00e9\u00e9e en 1935 dont les fondateurs s&rsquo;inspirent beaucoup de Berdiaev<sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il conna\u00eet apr\u00e8s la guerre un succ\u00e8s mondial, devient\u00a0<a title=\"Doctorat honoris causa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Doctorat_honoris_causa\">docteur\u00a0<i>honoris causa<\/i><\/a>\u00a0de l&rsquo;<a title=\"Universit\u00e9 de Cambridge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A9_de_Cambridge\">universit\u00e9 de Cambridge<\/a>\u00a0en 1947. et dispara\u00eet en 1948<sup id=\"cite_ref-:0_3-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-:0-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>. Il est enterr\u00e9 au\u00a0<a title=\"Cimeti\u00e8re communal de Clamart\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimeti%C3%A8re_communal_de_Clamart\">cimeti\u00e8re communal de Clamart<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Philosophie\">Philosophie<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sa pens\u00e9e est l&rsquo;un des sommets de l&rsquo;<a title=\"Existentialisme chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Existentialisme_chr%C3%A9tien\">existentialisme chr\u00e9tien<\/a>. Elle refl\u00e8te aussi l&rsquo;influence de\u00a0<a title=\"Jakob B\u00f6hme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jakob_B%C3%B6hme\">Jakob B\u00f6hme<\/a>\u00a0dont il traduisit en fran\u00e7ais le\u00a0<i>Mysterium Magnum<\/i>, en le faisant pr\u00e9c\u00e9der de deux \u00e9tudes<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour Berdiaev, le premier principe n&rsquo;est pas l&rsquo;<a title=\"\u00catre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Atre\">\u00eatre<\/a>\u00a0mais la\u00a0<a title=\"Libert\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Libert%C3%A9\">libert\u00e9<\/a>. \u00c0 partir de cette libert\u00e9, Dieu cr\u00e9e l&rsquo;homme, \u00eatre libre. La libert\u00e9 \u00e9tant par nature irrationnelle peut donc conduire ainsi au bien ou au\u00a0<a title=\"Mal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mal\">mal<\/a>. Selon lui, le mal, c&rsquo;est la libert\u00e9 qui se retourne contre elle-m\u00eame, c&rsquo;est l&rsquo;asservissement de l&rsquo;homme par les idoles de l&rsquo;art, de la science et de la religion qui reproduisent\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0les rapports d&rsquo;esclavage et de domination dont est issue l&rsquo;histoire de l\u2019humanit\u00e9.\u00a0\u00bb<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Berdiaev se r\u00e9volte contre les conceptions rationalistes, d\u00e9terministes, t\u00e9l\u00e9ologiques qui brisent le r\u00e8gne de la libert\u00e9. Le probl\u00e8me de l&rsquo;existence humaine est donc celui de sa lib\u00e9ration. Ici, Berdiaev fonde une v\u00e9ritable philosophie de la personne qui influencera\u00a0<a title=\"Emmanuel Mounier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Emmanuel_Mounier\">Emmanuel Mounier<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Personnalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Personnalisme\">personnalisme<\/a>, ou encore le j\u00e9suite uruguayen\u00a0<a title=\"Juan Luis Segundo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juan_Luis_Segundo\">Juan Luis Segundo<\/a>,\u00a0<a title=\"Th\u00e9ologie de la lib\u00e9ration\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9ologie_de_la_lib%C3%A9ration\">th\u00e9ologien de la lib\u00e9ration<\/a>\u00a0qui fit sa th\u00e8se sur lui. Les courants alternatifs actuels s&rsquo;int\u00e9ressent \u00e0 la pens\u00e9e de Berdiaev<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-6\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le philosophe russe oppose l\u2019individu, cat\u00e9gorie sociale et biologique, \u00e0 la personne, cat\u00e9gorie spirituelle et religieuse. L\u2019individu est de l\u2019ordre de la n\u00e9cessit\u00e9, la personne de celui de la libert\u00e9.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La personne est une cat\u00e9gorie spirituelle et \u00e9thique, elle ne na\u00eet pas d\u2019un p\u00e8re et d\u2019une m\u00e8re, elle est cr\u00e9\u00e9e spirituellement, r\u00e9alise l\u2019id\u00e9e divine de l\u2019homme. La personne n\u2019est pas nature, mais libert\u00e9, elle est esprit. On pourrait dire que la personne n\u2019est pas homme en tant que\u00a0<a title=\"Ph\u00e9nom\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ph%C3%A9nom%C3%A8ne\">ph\u00e9nom\u00e8ne<\/a>, mais homme en tant que\u00a0<a title=\"Noum\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Noum%C3%A8ne\">noum\u00e8ne<\/a>\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour se lib\u00e9rer de toutes les formes d&rsquo;objectivations ali\u00e9nantes, Berdiaev pr\u00f4ne la red\u00e9couverte de l&rsquo;\u00ab\u00a0acte cr\u00e9ateur\u00a0\u00bb fond\u00e9 sur un travail int\u00e9rieur, sur la lib\u00e9ration des forces spirituelles qui luttent et se r\u00e9voltent contre les structures ossifi\u00e9es, refroidies, inhumaines. Forces spirituelles qui sont une irruption dans le temps de la condition \u00ab\u00a0humano-divine\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0<a title=\"Eschatologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eschatologie\">eschatologique<\/a>\u00a0\u00bb de l&rsquo;homme.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Retournant \u00e0 un\u00a0<a title=\"Messianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Messianisme\">messianisme<\/a>\u00a0christique d&rsquo;essence\u00a0<a title=\"Joachimisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joachimisme\">joachimiste<\/a>\u00a0et \u00e9crivant \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque de la mont\u00e9e des \u00ab\u00a0<a title=\"Totalitarisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Totalitarisme\">totalitarismes<\/a>\u00a0\u00bb, Berdiaev a d\u00e9nonc\u00e9, l&rsquo;un des premiers\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0le messianisme de la race \u00e9lue et de la classe \u00e9lue\u00a0\u00bb<\/span>, de l&rsquo;\u00c9tat moderne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Se dressant contre toutes les formes d&rsquo;oppression sociale, politique, religieuse,\u00a0<a title=\"D\u00e9personnalisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9personnalisation\">d\u00e9personnalisantes<\/a>\u00a0et d\u00e9shumanisantes, l&rsquo;\u0153uvre de Berdiaev agit comme un vaccin contre toutes les formes d&rsquo;utopies meurtri\u00e8res du pass\u00e9 et de l&rsquo;avenir. Par opposition, elle souligne les vrais besoins et la vraie destination de l&rsquo;homme qui est surnaturelle libert\u00e9 issue du myst\u00e8re divin et fin de l&rsquo;histoire dans une annonce du Royaume de Dieu que l&rsquo;homme doit d&rsquo;ores et d\u00e9j\u00e0 pr\u00e9parer dans l&rsquo;amour et la libert\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans ses grandes lignes, la pens\u00e9e de Berdiaev est conforme \u00e0 la tradition du messianisme russe, mais un messianisme purifi\u00e9 et \u00e9clair\u00e9 par la critique radicale des forces qui s&rsquo;y opposent, y compris \u00e0 travers la critique de l&rsquo;institution eccl\u00e9siastique et de l&rsquo;\u00c9tat, qu&rsquo;il d\u00e9nonce comme sources majeures d&rsquo;<a title=\"Ali\u00e9nation sociale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali%C3%A9nation_sociale\">ali\u00e9nation<\/a>\u00a0spirituelle. Il privil\u00e9gie une approche mystique du christianisme s&rsquo;appuyant sur les P\u00e8res grecs (<a title=\"Gr\u00e9goire de Nysse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_de_Nysse\">Gr\u00e9goire de Nysse<\/a>\u00a0entre autres) et les mystiques occidentaux. Malgr\u00e9 les critiques nombreuses qu&rsquo;il adresse \u00e0 l&rsquo;\u00c9glise orthodoxe et au christianisme en g\u00e9n\u00e9ral, il reste attach\u00e9 \u00e0 l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise orthodoxe russe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_orthodoxe_russe\">\u00c9glise orthodoxe<\/a>\u00a0de tradition russe, jusqu&rsquo;\u00e0 la fin de sa vie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son existentialisme est en fait un \u00ab\u00a0personnalisme communautaire\u00a0\u00bb, il est s\u00e9v\u00e8re pour toutes les formes d&rsquo;organisation \u00e9tatique, il veut un \u00c9tat humble et modeste, et valorise les liens communautaires de proximit\u00e9. Avant l&rsquo;heure il d\u00e9nonce le monde de la machine et l&rsquo;acc\u00e9l\u00e9ration du temps dans le monde moderne. Son \u0153uvre est profond\u00e9ment marqu\u00e9e par la lecture de la L\u00e9gende du Grand Inquisiteur que\u00a0<a title=\"Fiodor Dosto\u00efevski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fiodor_Dosto%C3%AFevski\">Dosto\u00efevski<\/a>\u00a0met au centre des\u00a0<i><a title=\"Les Fr\u00e8res Karamazov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Fr%C3%A8res_Karamazov\">Fr\u00e8res Karamazov<\/a><\/i>. Il est l&rsquo;un des auteurs majeurs ayant tr\u00e8s t\u00f4t analys\u00e9 la crise de la modernit\u00e9 et annonc\u00e9 la naissance d&rsquo;une \u00ab\u00a0nouvelle \u00e9poque\u00a0\u00bb. Le retour \u00e0 l&rsquo;int\u00e9riorit\u00e9 et au d\u00e9veloppement des liens communautaires sont pour lui la source qui caract\u00e9risera\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0cette nouvelle \u00e9poque qui vient mais qui n&rsquo;a pas encore de nom\u00a0\u00bb<\/span>, \u00e9crit-il d\u00e8s 1924.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Emmanuel Mounier avec lequel il travaille pour les premiers num\u00e9ros de la revue\u00a0<i><a title=\"Esprit (revue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esprit_(revue)\">Esprit<\/a><\/i>\u00a0lui a emprunt\u00e9 le concept de \u00ab\u00a0personnalisme communautaire\u00a0\u00bb et son opposition \u00e0 \u00ab\u00a0l&rsquo;esprit bourgeois\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La pens\u00e9e de Berdiaev attire les personnes en qu\u00eate de r\u00e9flexion sur la crise de civilisation que nous connaissons, elle attire aussi les personnes en qu\u00eate int\u00e9rieure\u00a0; mystique, elle d\u00e9route ceux qui s&rsquo;enferment dans une qu\u00eate spirituelle strictement personnelle comme ceux qui veulent faire l&rsquo;\u00e9conomie du travail de l&rsquo;homme int\u00e9rieur et ne penser qu&rsquo;\u00e0 une r\u00e9forme de la soci\u00e9t\u00e9. Tout mouvement de mutation sociale, de transfiguration de la soci\u00e9t\u00e9 n&rsquo;a pour Berdiaev qu&rsquo;un fondement personnaliste, une mutation profonde de l&rsquo;individu et un mouvement d&rsquo;accouchement de soi comme personne, comme personne divino-humaine appartenant \u00e0 la communaut\u00e9 humaine, au cosmos et retrouvant le divin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-11\" data-sort-value=\"2018-11\">novembre 2018<\/time>, un colloque, plac\u00e9 sous l&rsquo;\u00e9gide de la mairie de Clamart, lui a rendu hommage. Les actes du colloque donnent un tableau assez complet de l&rsquo;\u0153uvre de Berdiaev et soulignent le regain d&rsquo;int\u00e9r\u00eat actuel que sa pens\u00e9e suscite tant en France et en Europe, qu&rsquo;en Ukraine et en Russie<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Citations\">Citations<\/h2>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La d\u00e9mocratie est indiff\u00e9rente au Bien et au Mal<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La libert\u00e9 n&rsquo;est pas un droit, c&rsquo;est un devoir<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Dieu comme force, comme toute-puissance et pouvoir, je ne puis absolument l&rsquo;accepter. Dieu ne poss\u00e8de nulle puissance. Il est moins puissant qu&rsquo;un agent de police<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Ce n&rsquo;est pas l&rsquo;homme qui exige de Dieu sa libert\u00e9, mais Dieu qui exige de l&rsquo;homme qu&rsquo;il soit libre car cette libert\u00e9 est le signe de la dignit\u00e9 de l&rsquo;homme, cr\u00e9\u00e9 \u00e0 l&rsquo;image de Dieu<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0L&rsquo;id\u00e9e aristocratique exige la domination r\u00e9elle des meilleurs\u00a0; la d\u00e9mocratie, la domination formelle de tous&#8230; Tout ordre vital est hi\u00e9rarchique, il a son aristocratie. Seul un amas de d\u00e9combres n&rsquo;est pas hi\u00e9rarchis\u00e9 et aucune qualit\u00e9 aristocratique ne s&rsquo;en d\u00e9gage&#8230; Se reconna\u00eetre, se vouloir, se chercher toujours plus de devoirs est une attitude aristocratique. R\u00e9clamer des droits est une attitude commune. L&rsquo;aristocratie n&rsquo;est pas une classe, c&rsquo;est un principe spirituel<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La dignit\u00e9 de l&rsquo;homme pr\u00e9suppose l&rsquo;existence de Dieu. C&rsquo;est l&rsquo;essence m\u00eame de toute dialectique vitale de l&rsquo;humanisme. L&rsquo;homme n&rsquo;est une personne que s&rsquo;il est un libre esprit refl\u00e9tant l&rsquo;\u00catre supr\u00eame<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La v\u00e9rit\u00e9 religieuse de l&rsquo;anarchisme consiste en ceci que le pouvoir sur l&rsquo;homme est li\u00e9 avec le p\u00e9ch\u00e9 et le mal, qu&rsquo;un \u00e9tat de perfection est un \u00e9tat o\u00f9 il n&rsquo;y a pas de pouvoir d&rsquo;un homme sur l&rsquo;homme, c&rsquo;est-\u00e0-dire, l&rsquo;anarchie. Le Royaume de Dieu est libert\u00e9 et absence d&rsquo;un tel pouvoir, on n&rsquo;y transf\u00e8re pas de cat\u00e9gories d&rsquo;exercice d&rsquo;un tel pouvoir. Le Royaume de Dieu est anarchie. Ceci est une v\u00e9rit\u00e9 de th\u00e9ologie apophatique\u00a0: la v\u00e9rit\u00e9 religieuse de l&rsquo;anarchisme est une v\u00e9rit\u00e9 de la th\u00e9ologie apophatique<sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une citation de Berdiaev en fran\u00e7ais, concernant les\u00a0<a title=\"Utopie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utopie\">utopies<\/a>, figure en \u00e9pigraphe de l&rsquo;\u00e9dition originale anglaise de\u00a0<i>Brave New World<\/i>\u00a0(<a title=\"Le Meilleur des mondes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Meilleur_des_mondes\">Le Meilleur des mondes<\/a>) d&rsquo;<a title=\"Aldous Huxley\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aldous_Huxley\">Aldous Huxley<\/a><sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u0152uvres\"><span id=\".C5.92uvres\"><\/span>\u0152uvres<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"wikisource\"><a class=\"extiw\" title=\"s:Nikola\u00ef Berdiaev\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Nikola%C3%AF_Berdiaev\">Nicolas Berdiaev<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikisource<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"colonnes\" style=\"text-align: justify;\">\n<ul>\n<li><i>Le Sens de la cr\u00e9ation. Un essai de justification de l&rsquo;homme<\/i>\u00a0(1936), trad. Lucienne Cain, Descl\u00e9e de Brouwer,\u00a0<a title=\"1955\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1955\">1955<\/a>, 467\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/li>\n<li><i>Le Sens de l&rsquo;Histoire. Essai d&rsquo;une philosophie de la destin\u00e9e humaine<\/i>\u00a0(<i>Smysl istorii<\/i>, 1923), trad.\u00a0<a title=\"Samuel Jank\u00e9l\u00e9vitch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Samuel_Jank%C3%A9l%C3%A9vitch\">Samuel Jank\u00e9l\u00e9vitch<\/a>, Aubier-Montaigne,\u00a0<a title=\"1948\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1948\">1948<\/a>\u00a0(ne pas confondre ce traducteur avec le philosophe\u00a0<a title=\"Vladimir Jank\u00e9l\u00e9vitch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Jank%C3%A9l%C3%A9vitch\">Vladimir Jank\u00e9l\u00e9vitch<\/a>)<\/li>\n<li><i>L&rsquo;Esprit de Dosto\u00efevski<\/i>\u00a0(<i>Mirosozercanie Dostoevskago<\/i>, 1923), trad. A. Nerville, Stock,\u00a0<a title=\"1946\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1946\">1946<\/a><\/li>\n<li><i>Le Nouveau Moyen \u00c2ge. R\u00e9flexions sur les destin\u00e9es de la Russie et de l&rsquo;Europe<\/i>\u00a0(<i>Novoe Srednevekov&rsquo;e<\/i>, 1924), \u00e9d. L&rsquo;\u00c2ge d&rsquo;Homme,\u00a0<a title=\"1986\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1986\">1986<\/a>,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-8251-2223-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-8251-2223-8\"><span class=\"nowrap\">2-8251-2223-8<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li><i>De la dignit\u00e9 du christianisme et de l&rsquo;indignit\u00e9 des chr\u00e9tiens<\/i>, \u00c9ditions Je sers,\u00a0<a title=\"1931\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1931\">1931<\/a>, 47\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/li>\n<li><i>L&rsquo;Homme et la Machine<\/i>\u00a0(1933), trad. I. P. et H. M., \u00c9ditions Je sers,\u00a0<a title=\"1933\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1933\">1933<\/a>, 55\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/li>\n<li><i>Le Destin de l&rsquo;Homme dans le monde actuel<\/i>\u00a0(<a title=\"1934\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1934\">1934<\/a>), Stock<\/li>\n<li><i>Solitude et Soci\u00e9t\u00e9<\/i>\u00a0(<a title=\"1934\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1934\">1934<\/a>)<\/li>\n<li><i>De la destination de l&rsquo;homme. Essai d&rsquo;\u00e9thique paradoxale<\/i>\u00a0(1934), \u00c9ditions Je sers,\u00a0<a title=\"1935\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1935\">1935<\/a>, 384\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/li>\n<li><i>Cinq m\u00e9ditations sur l&rsquo;existence. Solitude, soci\u00e9t\u00e9 et communaut\u00e9<\/i>\u00a0(1936), trad. Ir\u00e8ne Vilde-Lot, Aubier-Montaigne,\u00a0<a title=\"1936\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1936\">1936<\/a>, 209\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/li>\n<li><i>Esprit et R\u00e9alit\u00e9<\/i>\u00a0(<i>Duh i real&rsquo;nost<\/i>, 1937), Aubier-Montaigne,\u00a0<a title=\"1943\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1943\">1943<\/a><\/li>\n<li><i>Les Sources et le sens du communisme russe<\/i>\u00a0(1938), trad. Alexis Nerville, Paris, Gallimard, 1938, coll. Les Essais VIII. Trad. Lucienne Cain, Gallimard, coll. Id\u00e9es\u00a0\u00bb, Paris,\u00a0<a title=\"1963\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1963\">1963<\/a><\/li>\n<li><i><a title=\"Essai de m\u00e9taphysique eschatologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Essai_de_m%C3%A9taphysique_eschatologique\">Essai de m\u00e9taphysique eschatologique<\/a>. Acte cr\u00e9ateur et objectivisation<\/i>\u00a0(<i>Opyt eshatologiceskoj<\/i>, 1946), Aubier-Montaigne,\u00a0<a title=\"1946\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1946\">1946<\/a>, 284\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/li>\n<li><i>L&rsquo;Id\u00e9e russe. Probl\u00e8mes essentiels de la pens\u00e9e russe au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Dix-neuvi\u00e8me\">XIX<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>\u00a0(<a title=\"1946\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1946\">1946<\/a>), trad. H. Arjakovski, Mame,\u00a0<a title=\"1970\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1970\">1970<\/a><\/li>\n<li>\u00ab\u00a0Deux \u00e9tudes sur\u00a0<a title=\"Jakob B\u00f6hme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jakob_B%C3%B6hme\">Jakob B\u00f6hme<\/a>\u00a0\u00bb (sur L&rsquo;<i>Ungrund<\/i>\u00a0et la libert\u00e9, sur La doctrine de la Sophia et de l&rsquo;Androgyne, dans le premier volume de\u00a0<i>Mysterium Magnum<\/i>\u00a0de J. Boehme, traduit par N. Berdiaev, Paris, Aubier, 2 vol,\u00a0<a title=\"1946\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1946\">1946<\/a>.<\/li>\n<li><i>De l&rsquo;esclavage et de la libert\u00e9 de l&rsquo;homme<\/i>\u00a0(<a title=\"1946\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1946\">1946<\/a>), Paris, Aubier-Montaigne, 302\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/li>\n<li><i>Dialectique existentielle du divin et de l&rsquo;humain<\/i>\u00a0(<a title=\"1947\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1947\">1947<\/a>), Paris, Janin, 247\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/li>\n<li><i>Essai d&rsquo;autobiographie spirituelle<\/i>\u00a0(1949), Buchet-Chastel,\u00a0<a title=\"1958\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1958\">1958<\/a>, 430\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/li>\n<li><i>Probl\u00e8mes du communisme<\/i>\u00a0(1933) Descl\u00e9e de Brouwer<\/li>\n<li><i>Au seuil de la nouvelle \u00e9poque<\/i>\u00a0(1947),\u00a0<a title=\"Delachaux et Niestl\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Delachaux_et_Niestl%C3%A9\">Delachaux et Niestl\u00e9<\/a><\/li>\n<li><i>De l&rsquo;esprit bourgeois<\/i>, trad. Elisabeth Bellen\u00e7on, introduction d&rsquo;Eug\u00e8ne Porret, (<a title=\"1949\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1949\">1949<\/a>), Delachaux et Niestl\u00e9<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Berdiaev#cite_note-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i>De l&rsquo;in\u00e9galit\u00e9<\/i>\u00a0(14 lettres et une postface sur la philosophie sociale et la spiritualit\u00e9\u00a0; ed., or., 1918), \u00e9ditions de L&rsquo;\u00c2ge d&rsquo;Homme, Lausanne &amp; Paris, 1976 (r\u00e9\u00e9dition, 2008).<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0Un chapitre du livre\u00a0<i>La nouvelle conscience religieuse et la soci\u00e9t\u00e9<\/i>, dans\u00a0<i>La L\u00e9gende du Grand Inquisiteur de Dostoievski<\/i>, comment\u00e9e par Konstantin L\u00e9ontiev, Vladimir Soloviev, Vassili Rozanov, Serge Boulgakov, Nicolas Berdiaev, S\u00e9mion Frank, traduit du russe et pr\u00e9sent\u00e9 par Luba Jurgenson, \u00e9ditions de L&rsquo;\u00c2ge d&rsquo;Homme, Lausanne &amp; Paris, 2004,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0325 &#8211; 361.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"R\u00e9\u00e9ditions\"><span id=\"R.C3.A9.C3.A9ditions\"><\/span>R\u00e9\u00e9ditions<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>Esprit et Libert\u00e9<\/i>, \u00e9d. Descl\u00e9e de Brouwer,\u00a0<a title=\"1992\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1992\">1992<\/a>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-220-02480-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-220-02480-6\"><span class=\"nowrap\">2-220-02480-6<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li><i>Khomiakov\u00a0: L&rsquo;\u00e9p\u00eetre aux serbes<\/i>, Lausanne, \u00e9d. L&rsquo;\u00c2ge d&rsquo;Homme,\u00a0<a title=\"1988\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1988\">1988<\/a>,\u00a0<a title=\"2009\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2009\">2009<\/a>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-8251-2222-X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-8251-2222-X\"><span class=\"nowrap\">2-8251-2222-X<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li><i>De la destination de l&rsquo;homme<\/i>, \u00e9d. L&rsquo;\u00c2ge d&rsquo;Homme,\u00a0<a title=\"1990\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1990\">1990<\/a>,\u00a0<a title=\"2009\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2009\">2009<\/a>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8251-2221-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8251-2221-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-8251-2221-1<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li><i><a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">Christianisme<\/a>,\u00a0<a title=\"Marxisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marxisme\">marxisme<\/a><\/i>, \u00e9d. Centurion,\u00a0<a title=\"1975\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1975\">1975<\/a>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-227-31007-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-227-31007-3\"><span class=\"nowrap\">2-227-31007-3<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li><i>Pour un christianisme de cr\u00e9ation et de libert\u00e9<\/i>, Les \u00c9ditions du Cerf, Paris,\u00a0<a title=\"2009\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2009\">2009<\/a>, traduction de C\u00e9line Marang\u00e9\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-204-08950-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-204-08950-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-204-08950-0<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li><i>Cinq M\u00e9ditations sur l&rsquo;existence<\/i>\u00a0(<a title=\"1936\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1936\">1936<\/a>), \u00e9d. L&rsquo;\u00c2ge d&rsquo;Homme,\u00a0<a title=\"2010\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2010\">2010<\/a>,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8251-4057-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8251-4057-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-8251-4057-4<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li><i><a title=\"Jalons (essai)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jalons_(essai)\">Jalons<\/a><\/i>\u00a0(<a title=\"1909\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1909\">1909<\/a>), trad., \u00c9ditions du Cerf, Paris,\u00a0<a title=\"2011\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2011\">2011<\/a>, 286\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, articles de Nicolas Berdiaev,\u00a0<a title=\"Sergue\u00ef Boulgakov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sergue%C3%AF_Boulgakov\">Sergue\u00ef Boulgakov<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.rn-editions.fr\/berdiaeff-lhomme-et-la-machine\/\" rel=\"nofollow\">L&rsquo;homme et la machine<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.rn-editions.fr%2Fberdiaeff-lhomme-et-la-machine%2F\">archive<\/a>]<\/small>, R&amp;N \u00e9ditions, 2019, 64 p.<\/li>\n<li><i>\u00c9tudes sur Jacob Boehme<\/i>, \u00c9ditions localement transcendantes, Puym\u00e9ras, 2020, 71 p.<\/li>\n<li><i>De l&rsquo;esprit bourgeois<\/i>, \u00c9ditions des Syrtes \/ L&rsquo;Inventaire, coll. Questions Maudites, 150 p., 2021\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2355970481\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2355970481\"><span class=\"nowrap\">978-2355970481<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9tudes_sur_Berdiaev\"><span id=\".C3.89tudes_sur_Berdiaev\"><\/span>\u00c9tudes sur Berdiaev<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Thierry Ekogha,\u00a0<i>Libert\u00e9 et cr\u00e9ation chez\u00a0<a title=\"Louis Lavelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Lavelle\">Louis Lavelle<\/a>\u00a0et Nicolas Berdiaev<\/i>, Lille, 2000.<\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Olivier Cl\u00e9ment (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_Cl%C3%A9ment_(%C3%A9crivain)\">Olivier Cl\u00e9ment<\/a>,\u00a0<i>Histoire et m\u00e9tahistoire dans la pens\u00e9e de Nicolas Berdiaev<\/i>, Paris, 1949, source\u00a0: INIST-CNRS.<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/patricia-lasserre.com\/\" rel=\"nofollow\">[1]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fpatricia-lasserre.com%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Olivier Cl\u00e9ment (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_Cl%C3%A9ment_(%C3%A9crivain)\">Olivier Cl\u00e9ment<\/a>,\u00a0<i>Berdiaev\u00a0: un philosophe russe en France<\/i>, Paris, DDB, 1991.<\/li>\n<li><a title=\"Marie-Madeleine Davy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie-Madeleine_Davy\">Marie-Madeleine Davy<\/a>,\u00a0<i>Nicolas Berdiaev, l&rsquo;homme du huiti\u00e8me jour<\/i>, Flammarion,\u00a0<a title=\"1964\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1964\">1964<\/a>\u00a0(r\u00e9\u00e9dition\u00a0<i>Nicolas Berdiaev ou la r\u00e9volution de l&rsquo;esprit<\/i>, Albin Michel, 1999).<\/li>\n<li><a title=\"Alexis Klimov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexis_Klimov\">Alexis Klimov<\/a>,\u00a0<i>Nicolas Berdiaeff ou la r\u00e9volte contre l&rsquo;objectivation<\/i>, \u00c9ditions Seghers, Paris, 1967.<\/li>\n<li>Robert Clavet,\u00a0<i>Nicolas Berdiaeff. L&rsquo;\u00e9quilibre du divin et de l&rsquo;humain, Montr\u00e9al et Paris<\/i>, \u00c9ditions Paulines et M\u00e9diaspaul, Montr\u00e9al et Paris, 1990.<\/li>\n<li><span id=\"pf\" class=\"ouvrage\">Pierre Fontanieu, \u00ab\u00a0<cite>Berdiaev, un philosophe russe en France<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Autres Temps<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a035,\u200e\u00a0<time>1992<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">80-84<\/span>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/chris_0753-2776_1992_num_35_1_1540\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fchris_0753-2776_1992_num_35_1_1540\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-10\" data-sort-value=\"2020-05-10\">10 mai 2020<\/time>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><a title=\"Jean-Luc Pouliquen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Luc_Pouliquen\">Jean-Luc Pouliquen<\/a>,\u00a0<i>Les 3 B (Gaston Bachelard, Nicolas Berdiaev &amp; Martin Buber) \u00e0 Pontigny<\/i>, IP,\u00a0<a title=\"2022\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2022\">2022<\/a>,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/979-8415050024\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/979-8415050024\"><span class=\"nowrap\">979-8415050024<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li>Eug\u00e8ne Porret,\u00a0<i>La philosophie chr\u00e9tienne en Russie Nicolas Berdiaeff<\/i>, coll. \u00catre et penser, cahiers de philosophie, \u00e9d. de la Baconni\u00e8re, Neuch\u00e2tel en Suisse (1944).<\/li>\n<li>Marko Markovic,\u00a0<i>La philosophie de l&rsquo;in\u00e9galit\u00e9 et les id\u00e9es politiques de Nicolas Berdiaev<\/i>, pr\u00e9face du Pr. Jean Rouvier, \u00e9ditions Nouvelles Editions Latines, Paris, 1978. Cet ouvrage est issu d&rsquo;une th\u00e8se et a re\u00e7u le Prix de th\u00e8se de l&rsquo;Universit\u00e9 de droit, d&rsquo;\u00e9conomie et de Sciences sociales de Paris.<\/li>\n<li>Philippe Dautais, Michel Fromaget, Jean-Marie Gourvil, Igor Sollogoub,\u00a0<i>Nicolas Berdiaev, 1874-1948\u00a0: un philosophe russe \u00e0 Clamart<\/i>. Actes du colloque de Clamart, 24 et\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-11-25\" data-sort-value=\"2018-11-25\">25 novembre 2018<\/time>, Grenoble, \u00c9ditions Le Mercure Dauphinois, 2019\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-356-62468-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-356-62468-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-356-62468-0<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"S\u00e9pulture\"><span id=\"S.C3.A9pulture\"><\/span>S\u00e9pulture<\/h2>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tombe_Berdiaev2.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/44\/Tombe_Berdiaev2.JPG\/120px-Tombe_Berdiaev2.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/44\/Tombe_Berdiaev2.JPG\/250px-Tombe_Berdiaev2.JPG 1.5x\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"2304\" data-file-height=\"3072\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\u00a0<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:TombeBerdiaev1.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/TombeBerdiaev1.JPG\/120px-TombeBerdiaev1.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/TombeBerdiaev1.JPG\/250px-TombeBerdiaev1.JPG 1.5x\" width=\"120\" height=\"92\" data-file-width=\"2730\" data-file-height=\"2086\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\u00a0<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tombe_Berdiaev3.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Tombe_Berdiaev3.JPG\/120px-Tombe_Berdiaev3.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Tombe_Berdiaev3.JPG\/250px-Tombe_Berdiaev3.JPG 2x\" width=\"74\" height=\"120\" data-file-width=\"1387\" data-file-height=\"2233\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\u00a0<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><center>La tombe de Nicolas Berdiaev au cimeti\u00e8re du Bois Tardieu de Clamart<\/center><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-colloque-1\"><span class=\"reference-text\">Actes du colloque sur Nicolas Berdiaev, Centre Sainte-Croix, 2017 (<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/centresaintecroix.com\/colloque-sur-nicolas-berdiaiev-juillet-2017\/\" rel=\"nofollow\">Lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fcentresaintecroix.com%2Fcolloque-sur-nicolas-berdiaiev-juillet-2017%2F\">archive<\/a>]<\/small>)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Golovanow-2\"><span class=\"reference-text\">Vladimir Golovanow, \u00ab\u00a0Nicolas Berdiaev\u00a0: 140 ans de la naissance du grand penseur et philosophe religieux russe\u00a0\u00bb (<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.egliserusse.eu\/blogdiscussion\/Nicolas-Berdiaev-140-ans-de-la-naissance-du-grand-penseur-et-philosophe-religieux-russe_a3681.html\" rel=\"nofollow\">Lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.egliserusse.eu%2Fblogdiscussion%2FNicolas-Berdiaev-140-ans-de-la-naissance-du-grand-penseur-et-philosophe-religieux-russe_a3681.html\">archive<\/a>]<\/small>)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-3\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Cl\u00e9mentDavy\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Olivier_Cl\u00e9mentMarie-Madeleine_Davy\" class=\"ouvrage\">Olivier Cl\u00e9ment et Marie-Madeleine Davy,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Berdaiev Nicolas\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\">Encyclop\u00e6dia Universalis<\/cite>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.universalis.fr\/encyclopedie\/nicolas-berdiaev\/\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.universalis.fr%2Fencyclopedie%2Fnicolas-berdiaev%2F\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"reference-text\">Igor Sollogoub, De Kiev \u00e0 Clamart\u00a0: la vie de Nicolas Berdiaev in Philippe Dautais, Michel Fromaget et al. (Dir.),\u00a0<i>Nicolas Berdiaev, 1874-1948\u00a0: un philosophe russe \u00e0 Clamart<\/i>. Actes du colloque de Clamart, 24 et 25 novembre 2018, Grenoble, \u00c9ditions Le Mercure Dauphinois, 2019. (<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.ch\/books?id=Say8DwAAQBAJ&amp;pg=PT26&amp;lpg=PT26&amp;dq=berdaiev+action+orthodoxe&amp;source=bl&amp;ots=R5kCB-59EA&amp;sig=ACfU3U3Rm6wCB5Tc9v7ORm2POsXE79Clmw&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgouz6nKTmAhUGEVAKHbhdD4oQ6AEwAXoECAoQAQ#v=onepage&amp;q=berdaiev%20action%20orthodoxe&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.ch%2Fbooks%3Fid%3DSay8DwAAQBAJ%26pg%3DPT26%26lpg%3DPT26%26dq%3Dberdaiev%2Baction%2Borthodoxe%26source%3Dbl%26ots%3DR5kCB-59EA%26sig%3DACfU3U3Rm6wCB5Tc9v7ORm2POsXE79Clmw%26hl%3Dfr%26sa%3DX%26ved%3D2ahUKEwjgouz6nKTmAhUGEVAKHbhdD4oQ6AEwAXoECAoQAQ%23v%3Donepage%26q%3Dberdaiev%2520action%2520orthodoxe%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"B\u00f6hme1945-1946\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jakob_B\u00f6hme1945-1946\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jakob B\u00f6hme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jakob_B%C3%B6hme\">Jakob B\u00f6hme<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Nicolas Berdiaev),\u00a0<cite class=\"italique\">Mysterium Magnum<\/cite>, Paris, Aubier, 1945-1946<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gourvil\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Marie_Gourvil\" class=\"ouvrage\">Jean-Marie Gourvil, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/eccap.fr\/article\/nicolasberdiaevunphilosophealternatif\/5ea19e28018b750015648154\" rel=\"nofollow\"><cite>Nicolas Berdiaev, philosophe alternatif<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Feccap.fr%2Farticle%2Fnicolasberdiaevunphilosophealternatif%2F5ea19e28018b750015648154\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">encyclop\u00e9die changement de cap<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-04-20\" data-sort-value=\"2020-04-20\">20 avril 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"reference-text\">Nicolas Berdiaev,\u00a0<i>Essai de m\u00e9taphysique eschatologique<\/i>, 1946, p. 158.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"VergelySollogoubGourvilFromaget\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Bertrand_VergelyIgor_SollogoubJean-Marie_GourvilMichel_Fromaget\" class=\"ouvrage\">Bertrand Vergely, Igor Sollogoub, Jean-Marie Gourvil, Michel Fromaget, Patricia Lasserre et P. Philippe Dauvais, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/centresaintecroix.com\/colloque-sur-nicolas-berdiaiev-juillet-2017\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Actes du colloque sur Nicolas BERDIAEV qui s\u2019est d\u00e9roul\u00e9 du 20 juillet au 23 juillet 2017\u00a0: Quelle spiritualit\u00e9 pour demain selon Nicolas Berdia\u00efev\u00a0?<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fcentresaintecroix.com%2Fcolloque-sur-nicolas-berdiaiev-juillet-2017%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">centresaintecroix.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-09-02\" data-sort-value=\"2021-09-02\">2 septembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"la_direction_de_Philippe_Dautais,_Michel_Fromaget,_Jean-Marie_Gourvil,_Igor_Sollogoub2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sous_la_direction_de_Philippe_Dautais,_Michel_Fromaget,_Jean-Marie_Gourvil,_Igor_Sollogoub2019\" class=\"ouvrage\">Sous la direction de Philippe Dautais, Michel Fromaget, Jean-Marie Gourvil, Igor Sollogoub,\u00a0<cite class=\"italique\">Colloque, H\u00f4tel de Ville de Clamart, 24 novembre 2018\u00a0: Nicolas Berdiaev, 1874-1948, un philosophe russe \u00e0 Clamart.<\/cite>, Grenoble, Le mercure dauphinois,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-06\" data-sort-value=\"2019-06\">juin 2019<\/time>, 232\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-35662-468-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-35662-468-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-35662-468-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"reference-text\"><i>Un nouveau Moyen \u00c2ge<\/i>, Plon, 1927, p. 243.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.1001-citations.com\/index.php?ID_THEME=357&amp;page=12&amp;total=268\" rel=\"nofollow\"><cite>1001 citations &#8211; 40 000 citations et proverbes<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.1001-citations.com%2Findex.php%3FID_THEME%3D357%26page%3D12%26total%3D268\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">1001 citations<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-10-02\" data-sort-value=\"2020-10-02\">2 octobre 2020<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"reference-text\">in Nicolas Berdiaev,\u00a0<i>Essai d&rsquo;autobiographie spirituelle<\/i>, Buchet\/Chastel, 1979, p. 221.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"reference-text\">La libert\u00e9 selon Dostoievski, \u00ab\u00a0L&rsquo;id\u00e9e russe\u00a0\u00bb, Nicolas Berdiaev<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\"><span class=\"reference-text\"><span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence.\"><i>de l&rsquo;In\u00e9galit\u00e9<\/i>, 1918-1923, Nicolas Berdiaev<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"reference-text\">In \u00ab\u00a0Au seuil de la nouvelle \u00e9poque\u00a0\u00bb p.38 Nicolas Berdiaev<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Berdiaev\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Nicolas_Berdiaev\" class=\"ouvrage\">Nicolas Berdiaev,\u00a0<cite class=\"italique\">Esclavage et Libert\u00e9<\/cite>, Paris, p. 147-148<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"reference-text\">Aldous Huxley,\u00a0<i>Le Meilleur des mondes<\/i>, Plon \/ Presses Pocket, 1977.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"reference-text\">Critique Jean Roussel dans\u00a0<i>Les Nouvelles litt\u00e9raires<\/i>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01124 du 17 mars 1949,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a03.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Voir_aussi\">Voir aussi<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Articles_connexes\">Articles connexes<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Philosophie russe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophie_russe#Nicolas_Berdiaev\">Nicolas Berdiaev (Philosophie russe)<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Ab\u00eeme (philosophie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ab%C3%AEme_(philosophie)#Berdiaev\">L&rsquo;Ab\u00eeme selon Berdiaev<\/a><\/li>\n<li><i><a title=\"Essai de m\u00e9taphysique eschatologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Essai_de_m%C3%A9taphysique_eschatologique\">Essai de m\u00e9taphysique eschatologique<\/a><\/i><\/li>\n<li><i><a title=\"La Voie (revue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Voie_(revue)\">La Voie<\/a><\/i><\/li>\n<li><a title=\"Technocritique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Technocritique\">Technocritique<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Le Studio franco-russe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Studio_franco-russe\">Le Studio franco-russe<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Liens_externes\">Liens externes<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\n<div class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\">Notices dans des dictionnaires ou encyclop\u00e9dies g\u00e9n\u00e9ralistes<\/span>\u00a0:\u00a0<\/p>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.britannica.com\/biography\/Nikolay-Aleksandrovich-Berdyayev\" rel=\"nofollow\"><i>Britannica<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.britannica.com%2Fbiography%2FNikolay-Aleksandrovich-Berdyayev\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/brockhaus.de\/ecs\/enzy\/article\/berdjajew-nikolai-alexandrowitsch\" rel=\"nofollow\"><i>Brockhaus<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbrockhaus.de%2Fecs%2Fenzy%2Farticle%2Fberdjajew-nikolai-alexandrowitsch\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.deutsche-biographie.de\/118509276.html\" rel=\"nofollow\"><i>Deutsche Biographie<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.deutsche-biographie.de%2F118509276.html\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/nikolaj-aleksandrovic-berdjaev_(Enciclopedia-Italiana)\/\" rel=\"nofollow\"><i>Enciclopedia italiana<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fnikolaj-aleksandrovic-berdjaev_(Enciclopedia-Italiana)%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/esu.com.ua\/search_articles.php?id=39197\" rel=\"nofollow\"><i>Encyclop\u00e9die de l&rsquo;Ukraine moderne<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fesu.com.ua%2Fsearch_articles.php%3Fid%3D39197\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.enciclopedia.cat\/EC-GEC-0009428.xml\" rel=\"nofollow\"><i>Gran Enciclop\u00e8dia Catalana<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.enciclopedia.cat%2FEC-GEC-0009428.xml\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.enciklopedija.hr\/Natuknica.aspx?ID=7023\" rel=\"nofollow\"><i>Hrvatska Enciklopedija<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.enciklopedija.hr%2FNatuknica.aspx%3FID%3D7023\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/encyklopedia.pwn.pl\/haslo\/;3877509\" rel=\"nofollow\"><i>Internetowa encyklopedia PWN<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fencyklopedia.pwn.pl%2Fhaslo%2F%3B3877509\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ne.se\/uppslagsverk\/encyklopedi\/l%C3%A5ng\/nikolaj-berdjajev\" rel=\"nofollow\"><i>Nationalencyklopedin<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.ne.se%2Fuppslagsverk%2Fencyklopedi%2Fl%25C3%25A5ng%2Fnikolaj-berdjajev\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.munzinger.de\/search\/go\/document.jsp?id=00000001663\" rel=\"nofollow\">Munzinger<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.munzinger.de%2Fsearch%2Fgo%2Fdocument.jsp%3Fid%3D00000001663\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/proleksis.lzmk.hr\/10955\" rel=\"nofollow\"><i>Proleksis enciklopedija<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fproleksis.lzmk.hr%2F10955\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/snl.no\/Nikolai_Berdjajev\" rel=\"nofollow\"><i>Store norske leksikon<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fsnl.no%2FNikolai_Berdjajev\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/nikolaj-aleksandrovic-berdjaev\" rel=\"nofollow\"><i>Treccani<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fnikolaj-aleksandrovic-berdjaev\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.universalis.fr\/encyclopedie\/nicolas-berdiaev\/\" rel=\"nofollow\"><i>Universalis<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.universalis.fr%2Fencyclopedie%2Fnicolas-berdiaev%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\"><a title=\"Autorit\u00e9 (sciences de l'information)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autorit%C3%A9_(sciences_de_l%27information)\">Notices d&rsquo;autorit\u00e9<\/a><\/span>\u00a0:\u00a0<\/p>\n<ul>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/viaf.org\/viaf\/36926249\" rel=\"nofollow\">VIAF<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/isni.org\/isni\/0000000121006530\" rel=\"nofollow\">ISNI<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb11935745k\" rel=\"nofollow\">BnF<\/a><\/span>\u00a0(<span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/data.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb11935745k\" rel=\"nofollow\">donn\u00e9es<\/a><\/span>)<\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.idref.fr\/026719843\" rel=\"nofollow\">IdRef<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/id.loc.gov\/authorities\/n80036735\" rel=\"nofollow\">LCCN<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/d-nb.info\/gnd\/118509276\" rel=\"nofollow\">GND<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/opac.sbn.it\/nome\/CFIV101330\" rel=\"nofollow\">Italie<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/id.ndl.go.jp\/auth\/ndlna\/00432964\" rel=\"nofollow\">Japon<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/ci.nii.ac.jp\/author\/DA00780260?l=en\" rel=\"nofollow\">CiNii<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/datos.bne.es\/resource\/XX916141\" rel=\"nofollow\">Espagne<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/opac.kbr.be\/LIBRARY\/doc\/AUTHORITY\/14092258\" rel=\"nofollow\">Belgique<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/data.bibliotheken.nl\/id\/thes\/p068445776\" rel=\"nofollow\">Pays-Bas<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dbn.bn.org.pl\/descriptor-details\/9810599617905606\" rel=\"nofollow\">Pologne<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nli.org.il\/en\/authorities\/987007258413105171\" rel=\"nofollow\">Isra\u00ebl<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/nukat.edu.pl\/aut\/n%20%2094105022\" rel=\"nofollow\">NUKAT<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/cantic.bnc.cat\/registre\/981058610715606706\" rel=\"nofollow\">Catalogne<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/libris.kb.se\/auth\/40022\" rel=\"nofollow\">Su\u00e8de<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/opac.vatlib.it\/auth\/detail\/495_33076\" rel=\"nofollow\">Vatican<\/a><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=xQjdea3N9nMC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\"><i>La Philosophie de l&rsquo;in\u00e9galit\u00e9 et les id\u00e9es politiques de Nicolas Berdiaev<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DxQjdea3N9nMC%26printsec%3Dfrontcover%26source%3Dgbs_ge_summary_r%26cad%3D0%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0de Marko Markovi\u0107, Nouvelles \u00c9ditions Latines, 1978,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2723300277\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2723300277\"><span class=\"nowrap\">2723300277<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782723300278\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782723300278\"><span class=\"nowrap\">9782723300278<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.berdyaev.com\/\" rel=\"nofollow\">N. A. Berdyaev (Berdiaev)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.berdyaev.com%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.isfp.co.uk\/russian_thinkers\/nikolay_berdyaev.html\" rel=\"nofollow\">Nikolay Berdyaev<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.isfp.co.uk%2Frussian_thinkers%2Fnikolay_berdyaev.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0at the\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.isfp.co.uk\/russian_thinkers\/\" rel=\"nofollow\">Gallery of Russian Thinkers<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.isfp.co.uk%2Frussian_thinkers%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li>Ressources relatives \u00e0 la recherche\u00a0:\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/classiques.uqac.ca\/classiques\/Berdiaeff_Nicolas\/Berdiaeff_Nicolas.html\" rel=\"nofollow\">Les Classiques des sciences sociales<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fclassiques.uqac.ca%2Fclassiques%2FBerdiaeff_Nicolas%2FBerdiaeff_Nicolas.html\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nicolas Berdiaev &nbsp; Nicolas Berdiaev\u00a0ou\u00a0Berdjaev\u00a0ou\u00a0Berdiaeff\u00a0(en\u00a0russe\u00a0:\u00a0\u041d\u0438\u043a\u043e\u043b\u0430\u0439 \u0410\u043b\u0435\u043a\u0441\u0430\u043d\u0434\u0440\u043e\u0432\u0438\u0447 \u0411\u0435\u0440\u0434\u044f\u0435\u0432,\u00a0Nikola\u00ef Aleksandrovitch Berdiaev), n\u00e9 le\u00a06 mars 1874\u00a0(18 mars\u00a0dans le calendrier gr\u00e9gorien) \u00e0\u00a0Kiev\u00a0(Empire russe), et d\u00e9c\u00e9d\u00e9 le\u00a024 mars 1948\u00a0\u00e0\u00a0Clamart\u00a0(France), est un\u00a0philosophe\u00a0et\u00a0th\u00e9ologien\u00a0orthodoxe\u00a0russe d&rsquo;expression russe et fran\u00e7aise. &nbsp; Biographie Nicolas Berdiaev nait \u00e0\u00a0Kiev\u00a0en 1874 dans une famille aristocratique et militaire de l&rsquo;ancienne Russie, fils de Alexandr Mikhailovitch Berdiaev et de Alexandra Sergeievna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18644,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-18637","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18637","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18637"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18637\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18643,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18637\/revisions\/18643"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18644"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}