{"id":17436,"date":"2025-07-15T15:35:20","date_gmt":"2025-07-15T13:35:20","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=17436"},"modified":"2025-07-15T15:39:42","modified_gmt":"2025-07-15T13:39:42","slug":"alexander-gottlieb-baumgarten","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/alexander-gottlieb-baumgarten\/","title":{"rendered":"Alexander Gottlieb Baumgarten"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 8px;\"><strong>Image mise en avant : <\/strong>Alexander Gottlieb Baumgarten<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexander_Gottlieb_Baumgarten\">Alexander Gottlieb Baumgarten<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Alexander Gottlieb Baumgarten<\/b>, n\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Berlin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berlin\">Berlin<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1714-07-17\" data-sort-value=\"1714-07-17\">17 juillet 1714<\/time>\u00a0et mort \u00e0\u00a0<a title=\"Francfort-sur-l'Oder\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francfort-sur-l%27Oder\">Francfort-sur-l&rsquo;Oder<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap dday\" datetime=\"1762-05-27\" data-sort-value=\"1762-05-27\">27 mai 1762<\/time>,\u00a0<a title=\"Philosophe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philosophe\">philosophe<\/a>\u00a0prussien, disciple de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Leibniz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Leibniz\">Leibniz<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"Christian Wolff (philosophe)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christian_Wolff_(philosophe)\">Christian Wolff<\/a>. Son fr\u00e8re est\u00a0<a title=\"Siegmund Jakob Baumgarten\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegmund_Jakob_Baumgarten\">Jacques Sigismond Baumgarten<\/a>.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-17441\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Baumgarten.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"426\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Baumgarten.jpeg 300w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Baumgarten-211x300.jpeg 211w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il enseigna la philosophie et les belles-lettres\u00a0; mais s&rsquo;occupa surtout des beaux-arts\u00a0; il est un des premiers qui en aient pr\u00e9sent\u00e9 une th\u00e9orie g\u00e9n\u00e9rale. Auteur d&rsquo;\u00a0<i>\u00c6sthetica<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>Esth\u00e9tique<\/i>\u00a0(1750), il invente le terme \u00ab\u00a0<a title=\"Esth\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esth%C3%A9tique\">esth\u00e9tique<\/a>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>(dans \u00ab\u00a0M\u00e9ditations philosophiques sur quelques aspects de l&rsquo;essence du po\u00e8me\u00a0\u00bb\u00a0: en 1735)<\/i>, qu&rsquo;il d\u00e9finit comme \u00ab\u00a0science de la connaissance sensible\u00a0\u00bb, devenant ainsi et de mani\u00e8re novatrice une discipline philosophique \u00e0 part enti\u00e8re, son objet \u00e9tant la\u00a0<i>perfection sensible<\/i>, le\u00a0<a title=\"Beau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beau\">beau<\/a>, s&rsquo;affranchissant du\u00a0<a title=\"Possession (droit)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Possession_(droit)\">bien<\/a>\u00a0de mani\u00e8re g\u00e9n\u00e9rale.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Esth\u00e9tique\"><span id=\"Esth.C3.A9tique\"><\/span>Esth\u00e9tique<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Esth\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esth%C3%A9tique\">Esth\u00e9tique<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"N\u00e9ologisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9ologisme\">n\u00e9ologisme<\/a>\u00a0\u00ab\u00a0esth\u00e9tique\u00a0\u00bb dont Baumgarten est l&rsquo;auteur appara\u00eet dans l&rsquo;avant-dernier paragraphe de ses\u00a0<i>M\u00e9ditations philosophiques sur quelques sujets se rapportant \u00e0 l&rsquo;essence du po\u00e8me<\/i><sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a title=\"\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexander_Gottlieb_Baumgarten#cite_note-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;esth\u00e9tique n&rsquo;est pas chez Baumgarten, comme on pourrait entendre ce mot aujourd&rsquo;hui, une science de l&rsquo;art. De fa\u00e7on beaucoup plus g\u00e9n\u00e9rale, elle est \u00ab\u00a0la science de la connaissance sensible\u00a0\u00bb (<i>\u00c6sthetica<\/i>, \u00a71). Pour cette raison elle se distingue (\u00a75) de la rh\u00e9torique et de la po\u00e9tique\u00a0: elle s&rsquo;applique \u00e0 n&rsquo;importe quel objet, alors que la rh\u00e9torique s&rsquo;applique au seul discours, et la po\u00e9tique aux seuls arts. Mais elle se distingue \u00e9galement de la critique, dont, pour une part, elle constitue un pr\u00e9alable: la critique, si elle ne veut pas se r\u00e9duire \u00e0 l&rsquo;arbitraire du go\u00fbt de chacun, doit s&rsquo;appuyer sur une esth\u00e9tique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La connaissance sensible, qui constitue le fonds de l&rsquo;esth\u00e9tique, est d&rsquo;une nature particuli\u00e8re, qui suscite parfois le m\u00e9pris des philosophes: elle fait intervenir \u00ab\u00a0les sensations, les repr\u00e9sentations imaginaires, les fables et les troubles passionnels\u00a0\u00bb, c&rsquo;est-\u00e0-dire des donn\u00e9es confuses (\u00a7 6 et 7). Baumgarten d\u00e9fend, \u00e0 partir de cette confusion, une prop\u00e9deutique, c&rsquo;est-\u00e0-dire une science en mouvement qui ira de la confusion sensible vers la clart\u00e9 intelligible (\u00a77-12).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<i>\u00c6sthetica<\/i>\u00a0se divise en deux parties, une\u00a0<i>Esth\u00e9tique th\u00e9orique<\/i>, publi\u00e9e en 1750, et une\u00a0<i>Esth\u00e9tique g\u00e9n\u00e9rale [\u00c6stheticorum generalium]<\/i>, publi\u00e9e en 1758. Baumgarten \u00e9crit en latin, cette seconde partie est \u00e0 ce jour in\u00e9dite en fran\u00e7ais.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<i>Esth\u00e9tique th\u00e9orique<\/i>\u00a0compte 36 sections, parmi lesquelles:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u00ab\u00a0La beaut\u00e9 de la connaissance\u00a0\u00bb (S.1)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0L&rsquo;esth\u00e9tique naturelle\u00a0\u00bb (S.2)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0L&rsquo;exercice esth\u00e9tique\u00a0\u00bb (S.3)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La doctrine esth\u00e9tique\u00a0\u00bb (S.4)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0Le mouvement esth\u00e9tique\u00a0\u00bb (S.5)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La f\u00e9condit\u00e9 [<i>ubertas<\/i>] esth\u00e9tique\u00a0\u00bb (S.8)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La grandeur esth\u00e9tique\u00a0\u00bb (S.15)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La petite mani\u00e8re de penser\u00a0\u00bb (S.19)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La mani\u00e8re moyenne de penser\u00a0\u00bb (S.20)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La mani\u00e8re sublime de penser\u00a0\u00bb (S.21)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La vie oppos\u00e9e au sublime\u00a0\u00bb (S.22)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La v\u00e9rit\u00e9 et la fausset\u00e9 esth\u00e9tique\u00a0\u00bb (S.27 et 28)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La vraisemblance esth\u00e9tique\u00a0\u00bb (S.29)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0Les fictions\u00a0\u00bb (S.30)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La passion esth\u00e9tique inconditionn\u00e9e pour la v\u00e9rit\u00e9\u00a0\u00bb (S. 34)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La passion pour la v\u00e9rit\u00e9 consid\u00e9r\u00e9e dans ses relations\u00a0\u00bb (S.35)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0La passion po\u00e9tique pour le vrai\u00a0\u00bb (S.36)<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<i>Esth\u00e9tique g\u00e9n\u00e9rale<\/i>\u00a0va de la section 37 \u00e0 la section 53, parmi lesquelles\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u00ab\u00a0Lumi\u00e8re esth\u00e9tique\u00a0\u00bb (S.37)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0Obscurit\u00e9 esth\u00e9tique\u00a0\u00bb (S.38)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0Ombre esth\u00e9tique\u00a0\u00bb (S.39)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0Juste r\u00e9partition de la lumi\u00e8re et de l&rsquo;ombre\u00a0\u00bb (S.40)<\/li>\n<li>\u00ab\u00a0Couleurs esth\u00e9tiques\u00a0\u00bb (S. 41)<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"\u0152uvres\"><span id=\".C5.92uvres\"><\/span>\u0152uvres<\/h2>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>Meditationes philosophicae de nonnullis ad poema pertinentibus (M\u00e9ditations philosophiques sur quelques aspects de l&rsquo;essence du po\u00e8me)<\/i>, Halae Magdeburgicae, 1735.<\/li>\n<li><i>\u00c6sthetica<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>Esth\u00e9tique<\/i>, Francfort-sur-l&rsquo;Oder, 1750-1758, traduction fran\u00e7aise partielle\u00a0:\u00a0<i>Esth\u00e9tique<\/i>, traduction, pr\u00e9sentation et notes par\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sciencespo.site.ulb.ac.be\/fr\/membres_pranchere-jean-yves.html\" rel=\"nofollow\">Jean-Yves Pranch\u00e8re<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.sciencespo.site.ulb.ac.be%2Ffr%2Fmembres_pranchere-jean-yves.html\">archive<\/a>]<\/small>, L&rsquo;Herne, Paris 1988, 251 pages; paragraphes 1-77, 423-504, 555-612 et les\u00a0<i>M\u00e9ditations<\/i>.<\/li>\n<li><i>Initia philosophiae practicae primae<\/i>\u00a0(Principe de la philosophie pratique premi\u00e8re), Halae Magdeburiae, 1760; traduction fran\u00e7aise par Luc Langlois et Emilie-Jade Poliquin, Paris, Librairie philosophique J. Vrin, 2015.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"R\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>R\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"reference-text\"><span id=\"Baumgarten1988\" class=\"ouvrage\"><span id=\"A._G._Baumgarten1988\" class=\"ouvrage\">A. G. Baumgarten (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Jean-Yves Pranch\u00e8re),\u00a0<cite class=\"italique\">Esth\u00e9tique, pr\u00e9c\u00e9d\u00e9e des M\u00e9ditations philosophiques sur quelques sujets se rapportant \u00e0 l&rsquo;essence du po\u00e8me et de la M\u00e9taphysique<\/cite>, Paris, L&rsquo;Herne,\u00a0<time>1988<\/time>, 251\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-85197-606-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-85197-606-0\"><span class=\"nowrap\">2-85197-606-0<\/span><\/a>)<\/small>, \u00a7CXVI, p. 75-76.<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h2>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Alexander Gottlieb Baumgarten: Sinnliche Erkenntnis in der Philosophie des Rationalismus<\/i>\u00a0(=\u00a0<i>Aufkl\u00e4rung.<\/i>\u00a0Band 20). Herausgegeben von Alexander Aichele und Dagmar Mirbach. Meiner, Hamburg 2008,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-7873-1921-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-7873-1921-3\"><span class=\"nowrap\">978-3-7873-1921-3<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Frauke Berndt:\u00a0<i>Facing Poetry. Alexander Gottlieb Baumgarten\u2019s Theory of Literature<\/i>. de Gruyter, Berlin\/Boston 2020.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">R\u00fcdiger Campe,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Anselm Haverkamp (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Anselm_Haverkamp&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Anselm Haverkamp<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:Anselm Haverkamp\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Anselm_Haverkamp\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0Anselm Haverkamp\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Christoph Menke (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Christoph_Menke&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Christoph Menke<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:Christoph Menke\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Christoph_Menke\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0Christoph Menke\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a>\u00a0(Hrsg.):\u00a0<i>Baumgarten-Studien. Zur Genealogie der \u00c4sthetik<\/i>. August Verlag, Berlin 2015,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-941360-38-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-941360-38-9\"><span class=\"nowrap\">978-3-941360-38-9<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Clemens Schwaiger:\u00a0<i>Alexander Gottlieb Baumgarten \u2013 Ein intellektuelles Portr\u00e4t<\/i>\u00a0(=\u00a0<i>Forschungen und Materialien zur deutschen Aufkl\u00e4rung.<\/i>\u00a0II,24). Frommann-Holzboog, Stuttgart-Bad Cannstatt 2011,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-7728-2603-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-7728-2603-0\"><span class=\"nowrap\">978-3-7728-2603-0<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i>Sch\u00f6nes Denken. A.G. Baumgarten im Spannungsfeld zwischen \u00c4sthetik, Logik und Ethik<\/i>\u00a0(= Zeitschrift f\u00fcr \u00c4sthetik und Allgemeine Kunstwissenschaft, Sonderheft 15). Herausgegeben von Andrea Allerkamp und Dagmar Mirbach. Meiner, Hamburg 2016,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-7873-2816-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-7873-2816-1\"><span class=\"nowrap\">978-3-7873-2816-1<\/span><\/a>)<\/small>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Thomas Abbt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_Abbt\">Thomas Abbt<\/a>:\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/digital.slub-dresden.de\/werkansicht\/dlf\/532\/5\/0\/\" rel=\"nofollow\"><i>Alexander Gottlieb Baumgartens Leben und Charakter<\/i>.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fdigital.slub-dresden.de%2Fwerkansicht%2Fdlf%2F532%2F5%2F0%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0C.H. Hemmerde, Halle 1765.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Hanslmeier1953\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Josef_Hanslmeier1953\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0Josef Hanslmeier,\u00a0<cite lang=\"de\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.deutsche-biographie.de\/gnd118507605.html#ndbcontent\" rel=\"nofollow\">Baumgarten, Alexander Gottlieb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.deutsche-biographie.de%2Fgnd118507605.html%23ndbcontent\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\"><a title=\"Neue Deutsche Biographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Neue_Deutsche_Biographie\">Neue Deutsche Biographie<\/a>\u00a0(NDB)<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a01, Berlin,\u00a0<a title=\"Duncker &amp; Humblot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duncker_%26_Humblot\">Duncker &amp; Humblot<\/a>,\u00a0<time>1953<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0660<\/span><\/span>\u00a0(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/daten.digitale-sammlungen.de\/0001\/bsb00016233\/images\/index.html?seite=678\" rel=\"nofollow\">original num\u00e9ris\u00e9<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fdaten.digitale-sammlungen.de%2F0001%2Fbsb00016233%2Fimages%2Findex.html%3Fseite%3D678\">archive<\/a>]<\/small>).<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"von_Hertling1875\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Georg_von_Hertling1875\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Georg von Hertling\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georg_von_Hertling\">Georg von Hertling<\/a>,\u00a0<cite lang=\"de\">\u00ab\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:s:ADB:Baumgarten, Alexander Gottlieb\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/s:ADB:Baumgarten,_Alexander_Gottlieb\">Baumgarten, Alexander Gottlieb<\/a>\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\"><a title=\"Allgemeine Deutsche Biographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allgemeine_Deutsche_Biographie\">Allgemeine Deutsche Biographie<\/a>\u00a0(ADB)<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a02, Leipzig,\u00a0<a title=\"Duncker &amp; Humblot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duncker_%26_Humblot\">Duncker &amp; Humblot<\/a>,\u00a0<time>1875<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">158-159<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Kohlh\u00e4ufl1999\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michael_Kohlh\u00e4ufl1999\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0Michael Kohlh\u00e4ufl,\u00a0<cite lang=\"de\">\u00ab\u00a0Baumgarten, Alexander Gottlieb\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\"><a title=\"Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biographisch-Bibliographisches_Kirchenlexikon\">Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon<\/a>\u00a0(BBKL)<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a015, Herzberg,\u00a0<time>1999<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/3-88309-077-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/3-88309-077-8\"><span class=\"nowrap\">3-88309-077-8<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.bbkl.de\/.shtml\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.bbkl.de%2F.shtml\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>, colonnes 94-100<\/span><\/span><span class=\"metadata\">\u00a0(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20070613110503\/http:\/\/www.bautz.de\/bbkl\/b\/baumgarten_a_g.shtml\" rel=\"nofollow\">Article sur Internet Archive<\/a>)<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a class=\"new\" title=\"Georg Friedrich Meier (philosophe) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Georg_Friedrich_Meier_(philosophe)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Georg Friedrich Meier<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:Georg Friedrich Meier (Philosoph)\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Georg_Friedrich_Meier_(Philosoph)\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0Georg Friedrich Meier (Philosoph)\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a>:\u00a0<i>Alexander Gottlieb Baumgartens Leben.<\/i>\u00a0Hemmerde, Halle 1763.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : Alexander Gottlieb Baumgarten Alexander Gottlieb Baumgarten Alexander Gottlieb Baumgarten, n\u00e9 \u00e0\u00a0Berlin\u00a0le\u00a017 juillet 1714\u00a0et mort \u00e0\u00a0Francfort-sur-l&rsquo;Oder\u00a0le\u00a027 mai 1762,\u00a0philosophe\u00a0prussien, disciple de\u00a0Leibniz\u00a0et de\u00a0Christian Wolff. Son fr\u00e8re est\u00a0Jacques Sigismond Baumgarten. &nbsp; Il enseigna la philosophie et les belles-lettres\u00a0; mais s&rsquo;occupa surtout des beaux-arts\u00a0; il est un des premiers qui en aient pr\u00e9sent\u00e9 une th\u00e9orie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17441,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-17436","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17436"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17436\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17443,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17436\/revisions\/17443"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}