{"id":15651,"date":"2025-02-22T07:14:29","date_gmt":"2025-02-22T06:14:29","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=15651"},"modified":"2025-02-22T07:53:25","modified_gmt":"2025-02-22T06:53:25","slug":"cimabue","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/cimabue\/","title":{"rendered":"Cimabue"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue\">Cimabue<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-15660 alignright\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Vasari_-_Le_vite_de_piu_eccellenti_pittori_scultori_et_architettori_1-2_1568_page_178_crop.jpg\" alt=\"\" width=\"390\" height=\"455\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Vasari_-_Le_vite_de_piu_eccellenti_pittori_scultori_et_architettori_1-2_1568_page_178_crop.jpg 390w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Vasari_-_Le_vite_de_piu_eccellenti_pittori_scultori_et_architettori_1-2_1568_page_178_crop-257x300.jpg 257w\" sizes=\"auto, (max-width: 390px) 100vw, 390px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Cenni di Pepo<\/b>, dit\u00a0<b>Cimabue<\/b>, est un\u00a0<a title=\"Artiste peintre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Artiste_peintre\">peintre<\/a>\u00a0majeur de la\u00a0<a title=\"Pr\u00e9-Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9-Renaissance\">pr\u00e9-Renaissance<\/a>\u00a0<a title=\"Liste de peintres italiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_de_peintres_italiens\">italienne<\/a>\u00a0n\u00e9 vers\u00a0<a title=\"1240\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1240\">1240<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>\u00a0et mort en\u00a0<a title=\"1302\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1302\">1302<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pise\">Pise<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cimabue est l\u2019un des premiers peintres \u00e0 chercher \u00e0 repr\u00e9senter le monde, les objets et les corps tels qu\u2019ils existent et les \u00e9motions humaines telles qu&rsquo;elles se manifestent. Il assure ainsi le renouvellement de la peinture\u00a0<a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">chr\u00e9tienne<\/a>\u00a0en s\u2019\u00e9cartant des pratiques proches de l\u2019<a title=\"Art byzantin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_byzantin\">art byzantin<\/a>\u00a0que ses pr\u00e9d\u00e9cesseurs et la plupart de ses contemporains employaient en Italie. La mani\u00e8re de Cimabue a impr\u00e9gn\u00e9 de nombreux artistes. Avec lui, quelques peintres, dont\u00a0<a title=\"Duccio di Buoninsegna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duccio_di_Buoninsegna\">Duccio di Buoninsegna<\/a>, cherchent aussi \u00e0 susciter l\u2019implication \u00e9motionnelle des fid\u00e8les par ces peintures d&rsquo;un style nouveau. Ils le font en r\u00e9ponse \u00e0 la demande l&rsquo;<a title=\"Ordre des Fr\u00e8res mineurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Fr%C3%A8res_mineurs\">Ordre des Fr\u00e8res mineurs<\/a>, les Franciscains, grands commanditaires de l&rsquo;\u00e9poque avec les Dominicains, l&rsquo;<a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">Ordre des Pr\u00eacheurs<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ses types physionomiques sont encore h\u00e9ritiers de la tradition byzantine<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-1\">1<\/a><\/sup>. Il introduit -peut-\u00eatre progressivement- des \u00e9l\u00e9ments de la\u00a0<a title=\"Peinture gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_gothique\">peinture gothique<\/a>\u00a0: un certain degr\u00e9 de\u00a0<a title=\"Naturalisme (art figuratif)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naturalisme_(art_figuratif)\">naturalisme<\/a>\u00a0dans la repr\u00e9sentation du corps et dans l\u2019expression des visages, ce qui en fait le pr\u00e9curseur du naturalisme en peinture de la\u00a0<a title=\"Renaissance florentine dans les arts figuratifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_florentine_dans_les_arts_figuratifs\">Renaissance florentine<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cependant la notion de \u00ab\u00a0naturalisme\u00a0\u00bb \u00e9tant tr\u00e8s subjective la chronologie des \u0153uvres de Cimabue ne peut s\u2019appuyer sur cette notion que de mani\u00e8re probl\u00e9matique<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_201813_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_201813-2\">2<\/a><\/sup>. D\u2019autre part, la vie de Cimabue est tr\u00e8s peu document\u00e9e. En revanche, ses peintures \u00e9tant, pour l\u2019essentiel, des commandes pass\u00e9es par l\u2019<a title=\"Ordre des Fr\u00e8res mineurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Fr%C3%A8res_mineurs\">Ordre des Fr\u00e8res mineurs<\/a>\u00a0&#8211; les franciscains &#8211; le sens des innovations apport\u00e9es par Cimabue peut \u00eatre \u00e9clair\u00e9 par la connaissance de cette culture religieuse, qui a un grand retentissement au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e9velopp\u00e9e par\u00a0<a title=\"Duccio di Buoninsegna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duccio_di_Buoninsegna\">Duccio<\/a>\u00a0(Sienne, vers 1255-1260 &#8211; vers 1318-1319), arriv\u00e9 \u00e0 Florence vers 1280, et par\u00a0<a title=\"Giotto di Bondone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giotto_di_Bondone\">Giotto<\/a>\u00a0(Florence, 1266\/67 &#8211; 1337), l&rsquo;impulsion qu&rsquo;il a donn\u00e9e s&rsquo;est communiqu\u00e9e \u00e0 toute la peinture occidentale.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une exposition \u00ab\u00a0Revoir Cimabue\u00a0: aux origines de la peinture italienne\u00a0\u00bb a lieu au Mus\u00e9e du Louvre, du 22 janvier 2025 au 12 mai 2025.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Pr\u00e9sentation de l&#039;exposition Revoir Cimabue. Aux origines de la peinture italienne&quot;\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/eN1hAHPXIL8?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Cimabue_novateur\">Cimabue novateur<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Vue_d'ensemble\"><span id=\"Vue_d.27ensemble\"><\/span>Vue d&rsquo;ensemble<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tmulti tnone center\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<div class=\"tsingle\">\n<div class=\"thumbimage\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo,_1260-65_ca._01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/40\/Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg\/144px-Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/40\/Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg\/216px-Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/40\/Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg\/288px-Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"144\" height=\"170\" data-file-width=\"3114\" data-file-height=\"3678\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"tsingle\">\n<div class=\"thumbimage\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_0291.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Cimabue_0291.jpg\/140px-Cimabue_0291.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Cimabue_0291.jpg\/210px-Cimabue_0291.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Cimabue_0291.jpg\/280px-Cimabue_0291.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"140\" height=\"170\" data-file-width=\"2024\" data-file-height=\"2454\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div>\u00a0<\/div>\n<div class=\"thumbcaption\"><a title=\"Crucifix d'Arezzo (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crucifix_d%27Arezzo_(Cimabue)\">Crucifix d&rsquo;Arezzo<\/a>\u00a0et d\u00e9tail.<br \/>\nCimabue, entre 1268 et 1271.<br \/>\n<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9glise Saint-Dominique (Arezzo)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_Saint-Dominique_(Arezzo)\">\u00c9glise Saint-Dominique<\/a>.\u00a0<a title=\"Arezzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arezzo\">Arezzo<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019Italie du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle suit une voie diff\u00e9rente de la France gothique, voisine, m\u00eame si elle en re\u00e7oit quelques effets. L\u2019art gothique \u00e9tant apparu \u00e0 l\u2019<a title=\"Basilique Saint-Denis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Denis\">abbaye de Saint-Denis<\/a>\u00a0autour de 1144 et la\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale Notre-Dame de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_Notre-Dame_de_Paris\">Cath\u00e9drale Notre-Dame de Paris<\/a>\u00a0ayant \u00e9t\u00e9 b\u00e2tie entre 1165 et 1345. L&rsquo;<a title=\"\u00c9glise sup\u00e9rieure de la basilique Saint-Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_sup%C3%A9rieure_de_la_basilique_Saint-Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">\u00e9glise sup\u00e9rieure de la basilique Saint-Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise<\/a>\u00a0(1228-1253), qui a jou\u00e9 un r\u00f4le important dans la diffusion du gothique en Italie, pr\u00e9sente une partie romane et des arcs en\u00a0<a title=\"Ogive (architecture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ogive_(architecture)\">ogive<\/a>\u00a0qui traversent la nef et des vitraux, caract\u00e9ristiques de l&rsquo;art gothique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Comme tous les peintres italiens de son \u00e9poque, Cimabue travaille pour l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise (organisation)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_(organisation)\">\u00c9glise<\/a>\u00a0et presque exclusivement pour l&rsquo;<a title=\"Ordre des Fr\u00e8res mineurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Fr%C3%A8res_mineurs\">Ordre des Fr\u00e8res mineurs<\/a>, les franciscains\u00a0: il peint des Crucifix, des tableaux d&rsquo;autels et des fresques (une partie de celles r\u00e9alis\u00e9es dans la\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">Basilique Saint-Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise<\/a>). Nous conservons aussi un ensemble de petits panneaux qui constituaient un support \u00e0 la pri\u00e8re et, plus pr\u00e9cis\u00e9ment, \u00e0 la\u00a0<a title=\"Tableau de d\u00e9votion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tableau_de_d%C3%A9votion\">d\u00e9votion priv\u00e9e<\/a>, un type d&rsquo;objet qui apparait \u00e0 ce moment-l\u00e0 pr\u00e9cis.\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Cimabue_et_les_Franciscains\">Lui et ses patrons franciscains<\/a>\u00a0se sont engag\u00e9s sur des id\u00e9es intellectuelles et th\u00e9ologiques compliqu\u00e9es, cr\u00e9ant des \u0153uvres d&rsquo;art innovantes qui c\u00e9l\u00e9braient l&rsquo;Ordre des Fr\u00e8res mineurs et ont permis de nouveaux modes de d\u00e9votion chr\u00e9tienne<sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-3\">3<\/a><\/sup>, qu\u2019il s&rsquo;agisse des croix et des fresques pour les assembl\u00e9es dans les \u00e9glises des franciscains, ou des\u00a0<a title=\"Diptyque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diptyque\">diptyques<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Triptyque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Triptyque\">triptyques<\/a>\u00a0pour la d\u00e9votion priv\u00e9e dont ils \u00e9taient les promoteurs actifs<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_201818_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_201818-4\">4<\/a><\/sup>. Enfin, sa peinture est inventive\u00a0; elle ne reprend pas les conventions en usage, pose une nouvelle d\u00e9marche tourn\u00e9e vers le monde visible et les \u00e9motions humaines<sup id=\"cite_ref-Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025_5-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025-5\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mais une grande partie de la production de ce peintre et de son atelier a, malheureusement, disparu. Certaines des fresques d\u2019Assise ont perdu de grandes parties en raison des s\u00e9ismes qui touchent r\u00e9guli\u00e8rement l&rsquo;Italie. Le grand Crucifix de la\u00a0<a title=\"Basilique Santa Croce de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Croce_de_Florence\">basilique Santa Croce de Florence<\/a>\u00a0a \u00e9t\u00e9 touch\u00e9, lui aussi mais par les\u00a0<a title=\"Inondations de 1966 de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inondations_de_1966_de_Florence\">inondations de Florence en 1966<\/a>. Enfin les couleurs d&rsquo;origine ont disparu sur une partie des fresques. En effet, Cimabue a utilis\u00e9 sur ces fresques une pr\u00e9paration \u00e0 la\u00a0<a title=\"C\u00e9ruse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9ruse\">c\u00e9ruse<\/a>\u00a0(un blanc r\u00e9alis\u00e9 \u00e0 base de plomb) pour les couleurs claires\u00a0: toutes ces parties sont devenues noires, et c&rsquo;est souvent tout ce qui reste sur le fond ocre de la couche de pr\u00e9paration<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR193_6-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR193-6\">6<\/a><\/sup>. Malgr\u00e9 tout, nous pouvons encore voir avec ce qui subsiste quelle est la place essentielle, innovante, de ce peintre, au tout d\u00e9but de la\u00a0<a title=\"Pr\u00e9-Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9-Renaissance\">pr\u00e9-Renaissance<\/a>. Et l\u2019on vient d\u2019en retrouver tr\u00e8s r\u00e9cemment une partie significative.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"D\u00e9buts._Crucifix\"><span id=\"D.C3.A9buts._Crucifix\"><\/span>D\u00e9buts. Crucifix<\/h3>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Crusifix._Master_Guglielmo..jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Crusifix._Master_Guglielmo..jpg\/140px-Crusifix._Master_Guglielmo..jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Crusifix._Master_Guglielmo..jpg\/210px-Crusifix._Master_Guglielmo..jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Crusifix._Master_Guglielmo..jpg\/280px-Crusifix._Master_Guglielmo..jpg 2x\" width=\"140\" height=\"193\" data-file-width=\"1287\" data-file-height=\"1772\" \/><\/a><figcaption>Crucifix,\u00a0<a title=\"Sarzana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sarzana\">Sarzana<\/a>\u00a0cath\u00e9drale.\u00a0<a title=\"Mastro Guglielmo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mastro_Guglielmo\">Ma\u00eetre Guglielmo<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<br \/>\nH. 2,99 m.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans l&rsquo;Italie centrale du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle est n\u00e9e la tradition des croix peintes, destin\u00e9es \u00e0 \u00eatre accroch\u00e9es \u00e0 la vo\u00fbte des \u00e9glises ou au-dessus de l&rsquo;<a title=\"Iconostase\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iconostase\">iconostase<\/a>, ou \u00e0 la structure qui s\u00e9parait la\u00a0<a title=\"Nef\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nef\">nef<\/a>, utilis\u00e9e par les\u00a0<a title=\"La\u00efc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La%C3%AFc\">la\u00efcs<\/a>, de la partie r\u00e9serv\u00e9e au\u00a0<a title=\"Clerg\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clerg%C3%A9\">clerg\u00e9<\/a>. Les\u00a0<a title=\"Crucifix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crucifix\">crucifix<\/a>\u00a0\u00e9taient peints directement sur le bois,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"A tempera\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A_tempera\">a tempera<\/a><\/i>, ou sur des feuilles de\u00a0<a title=\"Parchemin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parchemin\">parchemin<\/a>\u00a0ou de cuir, puis coll\u00e9es sur le support en bois, construit en forme de croix. Au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, une nouvelle forme appara\u00eet, celle du Christ mort, qui d\u00e9rive du Christ souffrant (<i><a title=\"Christus patiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christus_patiens\">Christus patiens<\/a><\/i>) venu de la tradition byzantine jusqu&rsquo;en Italie au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, mais aussi de la pr\u00e9dication franciscaine de l&rsquo;\u00e9poque<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-7\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le Christ est repr\u00e9sent\u00e9 dans une attitude de souffrance, celle du\u00a0<i><a title=\"Christus patiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christus_patiens\">Christus patiens<\/a><\/i>. L&rsquo;une des toutes premi\u00e8res repr\u00e9sentations de ce type, en Italie, est venue de la tradition byzantine et elle remplace celle du\u00a0<a title=\"Christ en gloire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christ_en_gloire\">Christ en gloire<\/a>\u00a0ou triomphant de l&rsquo;art du Moyen \u00c2ge occidental. Elle serait pr\u00e9cis\u00e9ment apparue \u00e0 Pise au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, dont celle, bien conserv\u00e9e du\u00a0<a title=\"Crucifix no 20\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crucifix_no_20\">Crucifix no 20<\/a>\u00a0par un ma\u00eetre byzantin. Or Cimabue a eu sa formation de peintre \u00e0 Pise et, ainsi, \u00e0 un moment o\u00f9 la repr\u00e9sentation de la douleur qui affecte le corps de J\u00e9sus doit \u00eatre figur\u00e9e, dans son corps d&rsquo;homme, d&rsquo;\u00eatre humain avec cette charge \u00e9motionnelle dont t\u00e9moignent ses Crucifixions<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-8\">8<\/a><\/sup>. Cimabue peint des images qui \u00e9meuvent, qui font ressentir de l&rsquo;<a title=\"Empathie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empathie\">empathie<\/a>, et cette empathie occupe une place centrale pour les franciscains, ceux vont lui commander la plupart de ses peintures<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-9\">9<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giotto._the-crucifix-1290-1300_Florence,_Santa_Maria_Novella.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c0\/Giotto._the-crucifix-1290-1300_Florence%2C_Santa_Maria_Novella.jpg\/140px-Giotto._the-crucifix-1290-1300_Florence%2C_Santa_Maria_Novella.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c0\/Giotto._the-crucifix-1290-1300_Florence%2C_Santa_Maria_Novella.jpg\/210px-Giotto._the-crucifix-1290-1300_Florence%2C_Santa_Maria_Novella.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c0\/Giotto._the-crucifix-1290-1300_Florence%2C_Santa_Maria_Novella.jpg\/280px-Giotto._the-crucifix-1290-1300_Florence%2C_Santa_Maria_Novella.jpg 2x\" width=\"140\" height=\"184\" data-file-width=\"3855\" data-file-height=\"5080\" \/><\/a><figcaption>Crucifix.\u00a0<a title=\"Basilique Santa Maria Novella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Maria_Novella\">Santa Maria Novella<\/a>.\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Giotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giotto\">Giotto<\/a>, 1290-1300, H. 5,78 m.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ind\u00e9pendamment de cette charge \u00e9motionnelle, l&rsquo;art de Cimabue est per\u00e7u aujourd&rsquo;hui comme essentiellement \u00e0 deux dimensions, pour ces Crucifix qui nous font face, qui se dressent frontalement au regard. En cela il n&rsquo;innove pas, il se situe dans l&rsquo;h\u00e9ritage des peintres qui l&rsquo;ont pr\u00e9c\u00e9d\u00e9, une tradition qui est transmise par les peintres byzantins \u00e9migr\u00e9s en Italie. Ce point de vue sur le mode de repr\u00e9sentation est orient\u00e9 par l&rsquo;apparition, apr\u00e8s Cimabue, de ce qu&rsquo;apporte\u00a0<a title=\"Giotto di Bondone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giotto_di_Bondone\">Giotto<\/a>\u00a0(1266\/67-1337)\u00a0: une vision qui est bien plus \u00e0 trois dimensions. Cette \u00ab\u00a0rupture\u00a0\u00bb appara\u00eet d\u00e8s le chantier du\u00a0<a title=\"Campanile de Giotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Campanile_de_Giotto\">campanile de la cath\u00e9drale de Florence<\/a>, sous la direction de Giotto pour ce qui est du soubassement. Elle est facilit\u00e9e par le climat intellectuel entretenu \u00e0 Florence autour des sculpteurs\u00a0<a title=\"Arnolfo di Cambio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arnolfo_di_Cambio\">Arnolfo di Cambio<\/a>\u00a0(v.1245-1302\/1310) et\u00a0<a title=\"Nicola Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicola_Pisano\">Nicola Pisano<\/a>\u00a0(1225\/1230-1278\/1284), qui appartenaient aussi \u00e0 la g\u00e9n\u00e9ration de Cimabue (v. 1240-1302).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Crucifix d'Arezzo (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crucifix_d%27Arezzo_(Cimabue)\">Crucifix d&rsquo;Arezzo<\/a>, consid\u00e9r\u00e9 comme sa premi\u00e8re \u0153uvre actuellement connue suit cette coutume des croix peintes. Mais ici c&rsquo;est comme un S monumental sur la croix\u00a0: le\u00a0<a title=\"Contrapposto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Contrapposto\">contrapposto<\/a>\u00a0du corps est extr\u00eame, exprimant par une belle courbe l&rsquo;abandon du corps dans la mort. En s&rsquo;approchant de tr\u00e8s pr\u00e8s, autant qu&rsquo;il est possible, on peut aussi remarquer le rendu sch\u00e9matique de la musculature des bras et de l&rsquo;abdomen. Ces deux proc\u00e9d\u00e9s, le contrapposto et le rendu sch\u00e9matique de la musculature, se retrouvent chez ses contemporains. Mais le corps du Christ de Cimabue ne pr\u00e9sente pas la moindre trace de cette cambrure raide que l&rsquo;on rencontrait chez ses pr\u00e9d\u00e9cesseurs &#8211; encore bien visible sur le Crucifix de\u00a0<a title=\"Coppo di Marcovaldo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coppo_di_Marcovaldo\">Coppo di Marcovaldo<\/a>.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-center\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Crucifix_Coppo-Gimignano_Giunta-Bologne_Cimabue-Arezzo.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Crucifix_Coppo-Gimignano_Giunta-Bologne_Cimabue-Arezzo.jpg\/600px-Crucifix_Coppo-Gimignano_Giunta-Bologne_Cimabue-Arezzo.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Crucifix_Coppo-Gimignano_Giunta-Bologne_Cimabue-Arezzo.jpg\/900px-Crucifix_Coppo-Gimignano_Giunta-Bologne_Cimabue-Arezzo.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Crucifix_Coppo-Gimignano_Giunta-Bologne_Cimabue-Arezzo.jpg\/1200px-Crucifix_Coppo-Gimignano_Giunta-Bologne_Cimabue-Arezzo.jpg 2x\" width=\"600\" height=\"250\" data-file-width=\"1924\" data-file-height=\"803\" \/><\/a><figcaption>Crucifix. De gauche \u00e0 droite\u00a0: 1)<a title=\"Coppo di Marcovaldo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coppo_di_Marcovaldo\">Coppo di Marcovaldo<\/a>, vers 1260.\u00a0<a title=\"San Gimignano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/San_Gimignano\">San Gimignano<\/a>, Pinacoth\u00e8que. 2)<a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a>, vers 1250.\u00a0<a title=\"Basilique San Domenico de Bologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_San_Domenico_de_Bologne\">Bologne, San Domenico<\/a>. 3)Cimabue.\u00a0<a title=\"\u00c9glise Saint-Dominique d'Arezzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_Saint-Dominique_d%27Arezzo\">Arezzo, San Domenico<\/a>, 1268 \/ 1271.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cet artiste pla\u00e7ait aussi le corps crucifi\u00e9 devant un damier de petites cases illustrant les\u00a0<a title=\"Passion du Christ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Passion_du_Christ\">Histoires de la Passion<\/a>, et avec, au-dessus de la t\u00eate, une image de l&rsquo;<a title=\"Ascension de J\u00e9sus dans l'art chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ascension_de_J%C3%A9sus_dans_l%27art_chr%C3%A9tien\">Ascension<\/a>. Cimabue simplifie, comme son ain\u00e9\u00a0<a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a>, actif entre 1229 et 1254, Cimabue \u00e9tant n\u00e9 vers 1240 et mort en 1302. Giunta apportait d\u00e9j\u00e0 un peu plus d&rsquo;humanit\u00e9, un nouveau regard venu d&rsquo;Orient. Les petits tableaux de l&rsquo;histoire de la Passion ont disparu de leurs Crucifix remplac\u00e9s par un damier<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR30_10-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR30-10\">10<\/a><\/sup>. Par contre, le damier de Cimabue, avec ses motifs rouge, noir et or, produit un effet de plan vertical plus vif que celui de Giunta. Et dans la repr\u00e9sentation du corps, il cr\u00e9e des formes plus \u00e9vocatrices de la chair du Christ en pla\u00e7ant des ombres sur les points strat\u00e9giques, sur les jambes, le torse, les mains et sous les bras<sup id=\"cite_ref-Flora200615_11-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Flora200615-11\">11<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tous utilisent la peinture\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"A tempera\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A_tempera\">a tempera<\/a>\u00a0: les pigments sont li\u00e9s dans une\u00a0<a title=\"\u00c9mulsion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mulsion\">\u00e9mulsion<\/a>\u00a0dont la composition varie. Le peintre juxtapose des traits, plus ou moins courbes, plus ou moins longs en nuan\u00e7ant ses couleurs. Des vues rapproch\u00e9es des visages du Christ selon les artistes font ressortir le trait nerveux de Giunta, les contrastes qui traversent la chevelure du Christ, et son visage souffrant. Cimabue prend le parti d&rsquo;un visage plus apais\u00e9, comme endormi, un profil moins heurt\u00e9, et un trait de pinceau beaucoup plus fin dans ses\u00a0<a title=\"Clair-obscur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Clair-obscur\">passages du clair \u00e0 l&rsquo;obscur<\/a><sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR34_12-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR34-12\">12<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cimabue n&rsquo;est pas centr\u00e9 sur Florence. \u00c0 ce qui apparait aujourd&rsquo;hui comme ses d\u00e9buts, Cimabue sort de sa ville natale, Florence, et regarde ce que fait ce grand artiste,\u00a0<a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a>, qui ne se contente pas de travailler dans sa ville, Pise, mais aussi \u00e0 Bologne, en Ombrie et \u00e0 Rome<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR32_13-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR32-13\">13<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025._D%C3%A9tail_nimbe.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0a\/La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025._D%C3%A9tail_nimbe.jpg\/160px-La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025._D%C3%A9tail_nimbe.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0a\/La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025._D%C3%A9tail_nimbe.jpg\/240px-La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025._D%C3%A9tail_nimbe.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0a\/La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025._D%C3%A9tail_nimbe.jpg\/320px-La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025._D%C3%A9tail_nimbe.jpg 2x\" width=\"160\" height=\"130\" data-file-width=\"3716\" data-file-height=\"3012\" \/><\/a><figcaption>Aur\u00e9ole\u00a0: or \u00e0 pointill\u00e9 et\u00a0<a title=\"Poin\u00e7on\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Poin%C3%A7on\">poin\u00e7onn\u00e9<\/a>. Cimabue,\u00a0<a title=\"Maest\u00e0 du Louvre (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_du_Louvre_(Cimabue)\">Maest\u00e0, Louvre<\/a>, vers 1280<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-14\">14<\/a><\/sup><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cimabue se sera aussi confront\u00e9 \u00e0 un autre pisan, le\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre de San Martino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_San_Martino\">Ma\u00eetre de Saint Martin<\/a>\u00a0auquel il aura repris le proc\u00e9d\u00e9 que celui-ci semble avoir invent\u00e9\u00a0: un pointill\u00e9 du fond d&rsquo;or dans l&rsquo;aur\u00e9ole de\u00a0<a title=\"Fichier:Master ofi san martino Madonna with Child san matteo pisa.jpg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Master_ofi_san_martino_Madonna_with_Child_san_matteo_pisa.jpg\">sa Madone du Mus\u00e9e national de Pise<\/a>. Cimabue l&#8217;emploie pour son Crucifix d&rsquo;Arezzo, o\u00f9 la t\u00eate se d\u00e9tache clairement sur ce fond d&rsquo;or. Cimabue reprendra ce travail en micro-relief qui accro\u00eet la vibration lumineuse de l&rsquo;or, comme on peut le constater sur les nimbes de la Maest\u00e0 du Louvre, et les autres g\u00e9n\u00e9rations de peintres en feront de m\u00eame<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-15\">15<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Cimabue : La Maest\u00e0 r\u00e9v\u00e9l\u00e9e\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Gw5lOymiHgk?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ainsi, il aura su effectuer, d\u00e8s sa premi\u00e8re \u0153uvre conserv\u00e9e, des choix personnels et apporter des innovations dans le monde des arts de son temps. Aujourd&rsquo;hui, les chercheurs reconnaissent les r\u00e9alisations de Cimabue pour elles-m\u00eames, et pas seulement en relation \u00e0 d&rsquo;autres peintres contemporains ou post\u00e9rieurs<sup id=\"cite_ref-Flora200619_16-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Flora200619-16\">16<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Comparaisons_par_l'image_:_La_r\u00e9v\u00e9lation_du_naturalisme_de_Cimabue\"><span id=\"Comparaisons_par_l.27image_:_La_r.C3.A9v.C3.A9lation_du_naturalisme_de_Cimabue\"><\/span>Comparaisons par l&rsquo;image\u00a0: La r\u00e9v\u00e9lation du naturalisme de Cimabue<\/h3>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerycaption\">Des Crucifix de plus en plus monumentaux. Tempera et or sur bois<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Ma\u00eetre byzantin, Pise vers 1230. H. 2,97\u00a0m. Tempera, parchemin et or sur bois. Mus\u00e9e national San Matteo.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Maestro_bizantino,_crocifisso_del_museo_nazionale_di_san_matteo,_pisa,_1230_circa,_tavola_sagomata,_2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6d\/Maestro_bizantino%2C_crocifisso_del_museo_nazionale_di_san_matteo%2C_pisa%2C_1230_circa%2C_tavola_sagomata%2C_2.jpg\/141px-Maestro_bizantino%2C_crocifisso_del_museo_nazionale_di_san_matteo%2C_pisa%2C_1230_circa%2C_tavola_sagomata%2C_2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6d\/Maestro_bizantino%2C_crocifisso_del_museo_nazionale_di_san_matteo%2C_pisa%2C_1230_circa%2C_tavola_sagomata%2C_2.jpg\/212px-Maestro_bizantino%2C_crocifisso_del_museo_nazionale_di_san_matteo%2C_pisa%2C_1230_circa%2C_tavola_sagomata%2C_2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6d\/Maestro_bizantino%2C_crocifisso_del_museo_nazionale_di_san_matteo%2C_pisa%2C_1230_circa%2C_tavola_sagomata%2C_2.jpg\/282px-Maestro_bizantino%2C_crocifisso_del_museo_nazionale_di_san_matteo%2C_pisa%2C_1230_circa%2C_tavola_sagomata%2C_2.jpg 2x\" alt=\"Ma\u00eetre byzantin, Pise vers 1230. H. 2,97\u00a0m. Tempera, parchemin et or sur bois. Mus\u00e9e national San Matteo.\" width=\"141\" height=\"180\" data-file-width=\"900\" data-file-height=\"1148\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Ma\u00eetre byzantin, Pise vers 1230. H. 2,97\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>. Tempera, parchemin et or sur bois.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national San Matteo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_San_Matteo\">Mus\u00e9e national San Matteo<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Giunta Pisano, vers 1250, H. 3,16\u00a0m. Bologne, San Domenico\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giunta_Pisano._Bologna_crucifix.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d2\/Giunta_Pisano._Bologna_crucifix.jpg\/160px-Giunta_Pisano._Bologna_crucifix.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d2\/Giunta_Pisano._Bologna_crucifix.jpg\/240px-Giunta_Pisano._Bologna_crucifix.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d2\/Giunta_Pisano._Bologna_crucifix.jpg\/320px-Giunta_Pisano._Bologna_crucifix.jpg 2x\" alt=\"Giunta Pisano, vers 1250, H. 3,16\u00a0m. Bologne, San Domenico\" width=\"160\" height=\"178\" data-file-width=\"1287\" data-file-height=\"1428\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a>, vers 1250, H. 3,16\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.\u00a0<a title=\"Basilique San Domenico de Bologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_San_Domenico_de_Bologne\">Bologne, San Domenico<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Giunta Pisano, Bologne, San Domenico, d\u00e9tail\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giunta_Pisano._Crucifix_detail.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9b\/Giunta_Pisano._Crucifix_detail.jpg\/127px-Giunta_Pisano._Crucifix_detail.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9b\/Giunta_Pisano._Crucifix_detail.jpg\/190px-Giunta_Pisano._Crucifix_detail.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9b\/Giunta_Pisano._Crucifix_detail.jpg\/253px-Giunta_Pisano._Crucifix_detail.jpg 2x\" alt=\"Giunta Pisano, Bologne, San Domenico, d\u00e9tail\" width=\"127\" height=\"180\" data-file-width=\"1152\" data-file-height=\"1637\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a>, Bologne, San Domenico, d\u00e9tail<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cimabue. Arezzo, d\u00e9tail, entre 1268 et 1271.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_0291.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Cimabue_0291.jpg\/148px-Cimabue_0291.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Cimabue_0291.jpg\/223px-Cimabue_0291.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Cimabue_0291.jpg\/297px-Cimabue_0291.jpg 2x\" alt=\"Cimabue. Arezzo, d\u00e9tail, entre 1268 et 1271.\" width=\"148\" height=\"180\" data-file-width=\"2024\" data-file-height=\"2454\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Cimabue. Arezzo, d\u00e9tail, entre 1268 et 1271.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cimabue. H. 3,36\u00a0m. Arezzo, San Domenico\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo,_1260-65_ca._01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/40\/Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg\/152px-Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/40\/Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg\/229px-Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/40\/Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg\/305px-Cimabue%2C_crocifisso_di_san_domenico_di_arezzo%2C_1260-65_ca._01.jpg 2x\" alt=\"Cimabue. H. 3,36\u00a0m. Arezzo, San Domenico\" width=\"152\" height=\"180\" data-file-width=\"3114\" data-file-height=\"3678\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Cimabue. H. 3,36\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.\u00a0<a title=\"\u00c9glise Saint-Dominique d'Arezzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_Saint-Dominique_d%27Arezzo\">Arezzo, San Domenico<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cimabue. Florence, Santa Croce (image avant 1966) H. 4,48\u00a0m 1287-88\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_-_Crucifix_-_WGA04931.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7d\/Cimabue_-_Crucifix_-_WGA04931.jpg\/160px-Cimabue_-_Crucifix_-_WGA04931.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7d\/Cimabue_-_Crucifix_-_WGA04931.jpg\/240px-Cimabue_-_Crucifix_-_WGA04931.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7d\/Cimabue_-_Crucifix_-_WGA04931.jpg\/320px-Cimabue_-_Crucifix_-_WGA04931.jpg 2x\" alt=\"Cimabue. Florence, Santa Croce (image avant 1966) H. 4,48\u00a0m 1287-88\" width=\"160\" height=\"176\" data-file-width=\"1021\" data-file-height=\"1123\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Cimabue.\u00a0<a title=\"Basilique Santa Croce de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Croce_de_Florence\">Florence, Santa Croce<\/a>\u00a0(image\u00a0<a title=\"Inondations de 1966 de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inondations_de_1966_de_Florence\">avant 1966<\/a>)<br \/>\nH. 4,48\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr><br \/>\n1287-88<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Environ quinze ans apr\u00e8s le Crucifix d&rsquo;Arezzo, le Crucifix qu&rsquo;il peint pour la basilique franciscaine Santa Croce, \u00e0 Florence, manifeste les choix pr\u00e9c\u00e9dents avec plus de pr\u00e9cision. Ainsi, les muscles tendus sont bien identifiables, repr\u00e9sent\u00e9s dans leur volume mais avec douceur. C\u2019est avec le m\u00eame souci de naturalisme que le volume de l\u2019abdomen est rendu par les muscles apparents d\u2019un corps amaigri. La chair de l\u2019abdomen, elle-m\u00eame, est trait\u00e9e avec de tr\u00e8s subtils passages dans le model\u00e9, quand la tradition se contentait de quelques ruptures nettes. Le Christ de Florence est donc de beaucoup plus naturel que tous ceux qui l\u2019avaient pr\u00e9c\u00e9d\u00e9 et m\u00eame, bien plus que le Christ d\u2019Arezzo, qu\u2019il avait peint au d\u00e9but de sa carri\u00e8re, pour les dominicains. Ici, dans cette \u00e9glise franciscaine, le naturalisme avec lequel est repr\u00e9sent\u00e9 le corps du Christ met l\u2019accent sur le fait que c\u2019est en tant qu\u2019homme qu\u2019il est crucifi\u00e9. Avoir mis l\u2019accent sur ce signe est en parfait accord avec la th\u00e9ologie de l\u2019<a title=\"Incarnation (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Incarnation_(christianisme)\">Incarnation<\/a>. Les franciscains y attachaient la plus haute importance pour comprendre et faire l\u2019exp\u00e9rience de Dieu<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-17\">17<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerycaption\">D\u00e9tails et Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge \u00e0 l'Enfant. Berlinghiero, vers 1230, alors le principal peintre de Lucques. Tempera, or, bois, H. 76\u00a0cm. The Met.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Berlinghiero_Berlinghieri_005.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Berlinghiero_Berlinghieri_005.jpg\/125px-Berlinghiero_Berlinghieri_005.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Berlinghiero_Berlinghieri_005.jpg\/188px-Berlinghiero_Berlinghieri_005.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d5\/Berlinghiero_Berlinghieri_005.jpg\/251px-Berlinghiero_Berlinghieri_005.jpg 2x\" alt=\"Vierge \u00e0 l'Enfant. Berlinghiero, vers 1230, alors le principal peintre de Lucques. Tempera, or, bois, H. 76\u00a0cm. The Met.\" width=\"125\" height=\"180\" data-file-width=\"2792\" data-file-height=\"4000\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant.\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Berlinghiero\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berlinghiero\">Berlinghiero<\/a>, vers 1230, alors le principal peintre de\u00a0<a title=\"Lucques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lucques\">Lucques<\/a>. Tempera, or, bois, H. 76\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>.\u00a0<a title=\"Metropolitan Museum of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Metropolitan_Museum_of_Art\">The Met.<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Jean : d\u00e9tail du Crucifix de Bologne. Giunta Pisano vers 1250\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giunta_pisano,_crocifisso_di_s._domenico,_1250_ca._06.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/17\/Giunta_pisano%2C_crocifisso_di_s._domenico%2C_1250_ca._06.JPG\/150px-Giunta_pisano%2C_crocifisso_di_s._domenico%2C_1250_ca._06.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/17\/Giunta_pisano%2C_crocifisso_di_s._domenico%2C_1250_ca._06.JPG\/225px-Giunta_pisano%2C_crocifisso_di_s._domenico%2C_1250_ca._06.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/17\/Giunta_pisano%2C_crocifisso_di_s._domenico%2C_1250_ca._06.JPG\/300px-Giunta_pisano%2C_crocifisso_di_s._domenico%2C_1250_ca._06.JPG 2x\" alt=\"Saint Jean : d\u00e9tail du Crucifix de Bologne. Giunta Pisano vers 1250\" width=\"150\" height=\"122\" data-file-width=\"2024\" data-file-height=\"1652\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Saint Jean\u00a0: d\u00e9tail du Crucifix de Bologne. Giunta Pisano vers 1250<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Jean : d\u00e9tail du Crucifix d'Arezzo. Cimabue entre 1268 et 1271\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_030.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Cimabue_030.jpg\/112px-Cimabue_030.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Cimabue_030.jpg\/169px-Cimabue_030.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Cimabue_030.jpg\/225px-Cimabue_030.jpg 2x\" alt=\"Saint Jean : d\u00e9tail du Crucifix d'Arezzo. Cimabue entre 1268 et 1271\" width=\"112\" height=\"180\" data-file-width=\"1576\" data-file-height=\"2519\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Saint Jean\u00a0: d\u00e9tail du Crucifix d&rsquo;Arezzo. Cimabue entre 1268 et 1271<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge \u00e0 l'Enfant (Madonne Kahn). Peintre italo-byzantin, vers 1250-1275. H. 1,23\u00a0m. Washington, National Gallery of Art\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3f\/Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001.jpg\/101px-Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3f\/Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001.jpg\/152px-Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3f\/Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001.jpg\/203px-Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001.jpg 2x\" alt=\"Vierge \u00e0 l'Enfant (Madonne Kahn). Peintre italo-byzantin, vers 1250-1275. H. 1,23\u00a0m. Washington, National Gallery of Art\" width=\"101\" height=\"180\" data-file-width=\"5275\" data-file-height=\"9360\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant (Madonne Kahn). Peintre italo-byzantin, vers 1250-1275. H. 1,23\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>. Washington,\u00a0<a title=\"National Gallery of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/National_Gallery_of_Art\">National Gallery of Art<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge en Majest\u00e9 de Santa Tr\u00ecnita, Florence. Cimabue, 1290-1300[18]. Tempera et or sur bois. H. 3,85\u00a0m. Galerie des Offices\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_033.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Cimabue_033.jpg\/104px-Cimabue_033.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Cimabue_033.jpg\/156px-Cimabue_033.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Cimabue_033.jpg\/208px-Cimabue_033.jpg 2x\" alt=\"Vierge en Majest\u00e9 de Santa Tr\u00ecnita, Florence. Cimabue, 1290-1300[18]. Tempera et or sur bois. H. 3,85\u00a0m. Galerie des Offices\" width=\"104\" height=\"180\" data-file-width=\"1789\" data-file-height=\"3100\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Maest\u00e0 di Santa Trinita (Offices)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_(Offices)\">Vierge en Majest\u00e9 de Santa Tr\u00ecnita<\/a>, Florence. Cimabue, 1290-1300<sup id=\"cite_ref-La_Vierge_en_Majest\u00e9_de_Santa_Tr\u00ecnita_18-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-La_Vierge_en_Majest%C3%A9_de_Santa_Tr%C3%ACnita-18\">18<\/a><\/sup>. Tempera et or sur bois. H. 3,85\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>. Galerie des Offices<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Idem: d\u00e9tail sur un ange\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_(detail)_-_WGA04934.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e1\/Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04934.jpg\/148px-Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04934.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e1\/Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04934.jpg\/222px-Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04934.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e1\/Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04934.jpg\/295px-Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04934.jpg 2x\" alt=\"Idem: d\u00e9tail sur un ange\" width=\"148\" height=\"180\" data-file-width=\"788\" data-file-height=\"960\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Idem: d\u00e9tail sur un ange<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Jean l'\u00e9vang\u00e9liste, d\u00e9tail. Cimabue. Mosa\u00efque. Abside du d\u00f4me. Pise. 1301\/1302.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_002.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Cimabue_002.jpg\/148px-Cimabue_002.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Cimabue_002.jpg\/221px-Cimabue_002.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Cimabue_002.jpg\/295px-Cimabue_002.jpg 2x\" alt=\"Saint Jean l'\u00e9vang\u00e9liste, d\u00e9tail. Cimabue. Mosa\u00efque. Abside du d\u00f4me. Pise. 1301\/1302.\" width=\"148\" height=\"180\" data-file-width=\"2024\" data-file-height=\"2467\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Saint Jean l&rsquo;\u00e9vang\u00e9liste, d\u00e9tail. Cimabue. Mosa\u00efque.\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale Notre-Dame-de-l'Assomption de Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_Notre-Dame-de-l%27Assomption_de_Pise\">Abside du d\u00f4me. Pise<\/a>. 1301\/1302.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les franciscains ont, aussi, fortement encourag\u00e9 le culte de la Vierge Marie, qui, bien que v\u00e9n\u00e9r\u00e9e depuis le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, avait pris dans la d\u00e9votion des croyants du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle une place presque \u00e9gale \u00e0 celle du Christ. Le retable de la Vierge en Majest\u00e9 de Santa Tr\u00ecnita (1290-1300), qui tr\u00f4ne sur le monde, \u00e9tait plac\u00e9 sur le ma\u00eetre-autel de l&rsquo;\u00e9glise. Lorsqu&rsquo;il avait encore son cadre, ce retable devait atteindre environ 4,60 m de haut<sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-19\">19<\/a><\/sup>\u00a0et la Vierge, elle-m\u00eame, avait l&rsquo;aspect d&rsquo;une figure humaine bien plus grande que nature. Crucifix et retables, quand ils sont plac\u00e9s au centre de l&rsquo;\u00e9glise, deviennent de plus en plus monumentaux. Par ailleurs, les \u00ab\u00a0pieds\u00a0\u00bb du tr\u00f4ne de la Vierge en Majest\u00e9 de Santa Tr\u00ecnita permettent moins de figurer un tr\u00f4ne r\u00e9el que de r\u00e9partir, au bas du retable, les figures des proph\u00e8tes en deux groupes distincts\u00a0: au centre,\u00a0<a title=\"Abraham\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abraham\">Abraham<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"David\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/David\">David<\/a>\u00a0qui indiquent la souche qui a donn\u00e9 naissance au Messie, puis, \u00e0 gauche et \u00e0 droite,\u00a0<a title=\"J\u00e9r\u00e9mie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9r%C3%A9mie\">J\u00e9r\u00e9mie<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Isa\u00efe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isa%C3%AFe\">Isa\u00efe<\/a>, qui dirigent leurs regards vers la Vierge et l&rsquo;Enfant et r\u00e9p\u00e8tent les proph\u00e9ties sur la naissance de J\u00e9sus\u00a0; les textes qu&rsquo;ils lisent \u00e9tant inscrits entre leurs mains \u00e0 tous. Le dessin du premier niveau de ce tr\u00f4ne, en trois arches ou en deux avec un renfoncement, est soumis \u00e0 cette pr\u00e9sentation des proph\u00e8tes. La repr\u00e9sentation exacte d&rsquo;un volume dans l&rsquo;espace semble, ici, hors du propos de Cimabue. Une telle question ne commence \u00e0 prendre forme qu&rsquo;avec Giotto, et, par exemple, sa\u00a0<a title=\"Vierge d'Ognissanti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vierge_d%27Ognissanti\">Vierge d&rsquo;Ognissanti<\/a>, r\u00e9alis\u00e9e entre 1300 et 1303<sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-20\">20<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces deux s\u00e9ries permettent de voir aussi une \u00ab\u00a0\u00e9volution\u00a0\u00bb par comparaison entre les solutions trouv\u00e9es par les peintres\u00a0: dans les expressions des visages et dans le rendu des corps\u00a0: la gradation des couleurs de la peau pr\u00e9sente, de plus en plus, de douces nuances plut\u00f4t que des lignes fermes, pr\u00e9cis\u00e9ment avec les peintures et mosa\u00efques de Cimabue, seul<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_201812_21-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_201812-21\">21<\/a><\/sup>. Contemporain du Crucifix de Santa Crocce, \u00e0 Florence, \u00ab\u00a0La D\u00e9rision du Christ\u00a0\u00bb est l&rsquo;un des panneaux du\u00a0<a title=\"Diptyque de d\u00e9votion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diptyque_de_d%C3%A9votion\">diptyque de d\u00e9votion<\/a>\u00a0de Cimabue. Sa restauration a \u00e9t\u00e9 expos\u00e9e le 13 Novembre 2024<sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-22\">22<\/a><\/sup>. Le sujet pr\u00e9sentait la contrainte d&rsquo;un grand nombre de personnages. Cimabue ma\u00eetrise un model\u00e9 subtil pour les nuances de leurs physionomies, toutes diff\u00e9rentes et expressives, jamais caricatur\u00e9es. Le volume et la plasticit\u00e9 des corps, des bras et des jambes, est bien visible. Les costumes sont indiqu\u00e9s avec pr\u00e9cision et aves des effets de drap\u00e9s qui tombent naturellement. La mode de l&rsquo;\u00e9poque appara\u00eet\u00a0: on d\u00e9couvre le mode d&rsquo;attache des\u00a0<a title=\"Chausse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chausse\">chausses<\/a>\u00a0au moyens de cordonnets ou de rubans. Les mains qui saisissent sont bien repr\u00e9sent\u00e9es en raccourcis sur les premi\u00e8res phalanges. Les visages sont, quasiment, tous de trois quarts, et bien dessin\u00e9s &#8211; un seul personnage est vu de profil\u00a0: le profil distingue\u00a0<a title=\"Judas Iscariote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Judas_Iscariote\">Judas<\/a>, suivant le code en usage au Moyen-\u00c2ge. \u00c0 ce propos, ce serait la premi\u00e8re fois que l&rsquo;on fait assister Judas \u00e0 la D\u00e9rision. Cimabue est alors clairement engag\u00e9 dans une d\u00e9marche novatrice, o\u00f9 le naturalisme est, dans la production d&rsquo;images, au service des nouvelles repr\u00e9sentations collectives\u00a0: celles de l&rsquo;humanisation de la personne du Christ parmi les hommes<sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-23\">N 1<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_nouvelles_peintures_de_culte_et_de_d\u00e9votion_au_XIIIe_si\u00e8cle\"><span id=\"Les_nouvelles_peintures_de_culte_et_de_d.C3.A9votion_au_XIIIe_si.C3.A8cle\"><\/span>Les nouvelles peintures de culte et de d\u00e9votion au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La peinture italienne de croix sur panneaux, de retables et d&rsquo;images de d\u00e9votion surgit au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle avec la violence d&rsquo;une explosion, se propageant en ondes concentriques de plus en plus vastes\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Hans_Belting,_2007473_24-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Hans_Belting,_2007473-24\">23<\/a><\/sup>. On trouvait, auparavant, l&rsquo;image de la Vierge mais sous la forme d\u2019une statue de bois ou de m\u00e9tal, derri\u00e8re l&rsquo;autel et dans un\u00a0<a title=\"Tabernacle (meuble)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tabernacle_(meuble)\">tabernacle<\/a>. Auparavant, en Italie encore, seules Rome et le\u00a0<a title=\"Latium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latium\">Latium<\/a>\u00a0avaient \u00e9t\u00e9 des lieux de production de l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ic\u00f4ne (religion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ic%C3%B4ne_(religion)\">ic\u00f4ne<\/a>. C&rsquo;est au cours de ce si\u00e8cle qu&rsquo;en\u00a0<a title=\"Toscane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toscane\">Toscane<\/a>\u00a0apparaissent de nouveaux types d&rsquo;images d&rsquo;<a title=\"Autel (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autel_(christianisme)\">autel<\/a>\u00a0: le\u00a0<a title=\"Polyptyque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polyptyque\">polyptyque<\/a>\u00a0\u00e0 plusieurs figures, le\u00a0<a title=\"Retable\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retable\">retable<\/a>\u00a0de saint et la\u00a0<i>pala<\/i>\u00a0de la Vierge Marie (<i>pala<\/i>\u00a0mariale). D\u00e8s le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle la croix peinte plac\u00e9e au-dessus de l&rsquo;entr\u00e9e du ch\u0153ur ou sur l&rsquo;autel va inspirer toutes les autres croix.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une de ces innovations revient aux Franciscains. Ceux-ci command\u00e8rent \u00e0 Cimabue, pour l&rsquo;<span class=\"ExistingLink\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9glise Sainte-Claire de Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_Sainte-Claire_de_Pise\">\u00c9glise Sainte-Claire de Pise<\/a><\/span>\u00a0, un\u00a0<a title=\"Retable\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retable\">retable<\/a>\u00a0d&rsquo;un type nouveau, ayant une\u00a0<a title=\"Pr\u00e9delle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9delle\">pr\u00e9delle<\/a>\u00a0(partie en longueur plac\u00e9e sous le panneau principal). L&rsquo;ensemble \u00e9tait probablement la cr\u00e9ation la plus originale de Cimabue, mais elle est perdue. C&rsquo;est la premi\u00e8re mention d&rsquo;un retable \u00e0 pr\u00e9delle, un \u00e9l\u00e9ment qui est devenu traditionnel au cours des si\u00e8cles suivants<sup id=\"cite_ref-Flora200617-19_25-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Flora200617-19-25\">24<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Cimabue_et_les_peintures_byzantines\">Cimabue et les peintures byzantines<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;apog\u00e9e de l&#8217;empire byzantin, au cours de la\u00a0<a title=\"Dynastie des Comn\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dynastie_des_Comn%C3%A8nes\">dynastie des Comn\u00e8nes<\/a>\u00a0(1081-1185) et de\u00a0<a title=\"Dynastie des Anges\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dynastie_des_Anges\">celle des Anges<\/a>\u00a0(1185-1204), s&rsquo;ach\u00e8ve brutalement avec la prise de Constantinople lors de la\u00a0<a title=\"Quatri\u00e8me croisade\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quatri%C3%A8me_croisade\">quatri\u00e8me croisade<\/a>, par les crois\u00e9s eux-m\u00eames. La dynastie suivante,\u00a0<a title=\"Dynastie des Pal\u00e9ologues\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dynastie_des_Pal%C3%A9ologues\">celle des Pal\u00e9ologues<\/a>, reprend Constantinople en 1261. De nombreux artistes byzantins se retrouvent en Italie de mani\u00e8re accrue autour de 1200<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-26\">25<\/a><\/sup>\u00a0et cela se poursuit sur les chantiers, de Venise jusqu&rsquo;\u00e0 Rome<sup id=\"cite_ref-Andr\u00e9_Chastel,_1982122_27-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Andr%C3%A9_Chastel,_1982122-27\">26<\/a><\/sup>. On rencontre, alors, des peintres italo-byzantins dans la r\u00e9gion de Florence et Pise.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Andr\u00e9 Chastel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Chastel\">Andr\u00e9 Chastel<\/a>\u00a0souligne, dans l&rsquo;art byzantin, dans les miniatures et les ic\u00f4nes et dans la peinture, en particulier dans celle des \u00e9glises de Cappadoce, la pr\u00e9sence de th\u00e8mes path\u00e9tiques (Piet\u00e0 et Christ de Piti\u00e9, Marie embrassant les pieds du Christ) mais aussi des sujets moins tragiques comme les bergers de la Nativit\u00e9. Ces th\u00e8mes qui apparaissent dans l&rsquo;art byzantin au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle vont se retrouver, ensuite, en Italie. Mais il fait remarquer ensuite que la sculpture gothique qui s&rsquo;\u00e9panouissait dans les cath\u00e9drales fran\u00e7aises apportait, elle aussi, un grand art charg\u00e9 d&rsquo;humanit\u00e9 et qui s&rsquo;est r\u00e9pandu dans toute l&rsquo;Italie autour de 1200<sup id=\"cite_ref-Andr\u00e9_Chastel,_1982127_28-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Andr%C3%A9_Chastel,_1982127-28\">27<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Subtilit\u00e9s_du_pinceau\"><span id=\"Subtilit.C3.A9s_du_pinceau\"><\/span>Subtilit\u00e9s du pinceau<\/h4>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_busti_angelici_03.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/33\/Cimabue%2C_busti_angelici_03.jpg\/150px-Cimabue%2C_busti_angelici_03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/33\/Cimabue%2C_busti_angelici_03.jpg\/225px-Cimabue%2C_busti_angelici_03.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/33\/Cimabue%2C_busti_angelici_03.jpg\/300px-Cimabue%2C_busti_angelici_03.jpg 2x\" width=\"150\" height=\"200\" data-file-width=\"1164\" data-file-height=\"1552\" \/><\/a><figcaption>Ange. Transept gauche, basilique sup. Assise, vers 1288-1290<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR166_29-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR166-29\">28<\/a><\/sup><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La technique de la peinture byzantine,\u00a0<a title=\"Fresque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fresque\">fresque<\/a>\u00a0ou\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"A tempera\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A_tempera\">a tempera<\/a>\u00a0sur parchemin, \u00e9volue au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0: si, traditionnellement, cette m\u00e9thode favorise des contrastes forts et un travail du pinceau tr\u00e8s lin\u00e9aire, \u00e0 cette \u00e9poque le nombre de couleurs augmente, permettant des gradations plus subtiles. Un v\u00e9ritable m\u00e9lange de tons, cr\u00e9ant un model\u00e9, apparait dans les visages. Il est aussi possible de rencontrer en territoire byzantin des corps et des visages expressifs<sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-30\">29<\/a><\/sup>, comme pour une Crucifixion du monast\u00e8re de\u00a0<a title=\"\u00c1yios Ne\u00f3phytos (monast\u00e8re)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%81yios_Ne%C3%B3phytos_(monast%C3%A8re)\">\u00c1yios Ne\u00f3phytos<\/a>\u00a0\u00e0 Chypre, vers 1200 et cette exceptionnelle\u00a0<a title=\"Fichier:Meister von Nerezi 001.jpg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Meister_von_Nerezi_001.jpg\">lamentation sur le corps du Christ, \u00e0 l&rsquo; \u00c9glise Saint-Panteleimon de Nerezi<\/a>, vers 1164 en Mac\u00e9doine du Nord. Mais cela reste des exceptions.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Par contre, le Crucifix d&rsquo;Arezzo que peint Cimabue, a tempera sur bois entre 1268 et 1271, pr\u00e9sente un tr\u00e8s subtil travail du pinceau\u00a0<a title=\"Fichier:Cimabue 0291.jpg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Cimabue_0291.jpg\">sur le visage du Christ<\/a>, des traits extr\u00eamement fins qui produisent un effet de model\u00e9 d\u00e9licat, d\u00e8s cette premi\u00e8re \u0153uvre conserv\u00e9e de Cimabue. Ce travail du pinceau le distinguera encore vers 1288-1290, des peintres de son atelier sur le chantier des fresques d&rsquo;Assise. Ainsi cet ange du transept gauche dans la basilique sup\u00e9rieure se distingue de ses voisins pr\u00e9cis\u00e9ment par ce trait en courbes juxtapos\u00e9es, ici plus espac\u00e9es que sur le Crucifix d&rsquo;Arezzo en raison des contraintes de rapidit\u00e9 pos\u00e9es par le\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Buon fresco (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Buon_fresco&amp;action=edit&amp;redlink=1\">buon fresco<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:buon fresco\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/buon_fresco\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0buon fresco\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/i>\u00a0: peint \u00ab\u00a0dans le frais\u00a0\u00bb, par la couleur pure dilu\u00e9e \u00e0 l&rsquo;eau, sur l&rsquo;enduit de chaux et de sable \u00e0 l&rsquo;eau, avant qu&rsquo;il ne s\u00e8che (ce qui garantit une parfaite conservation des couleurs). Luciano Bellosi indique, dans le manteau de cet ange,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0un \u00ab\u00a0divisionnisme\u00a0\u00bb du clair-obscur\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0o\u00f9 les plis du tissu sugg\u00e8rent un effet changeant avec la lumi\u00e8re, du bleu d&rsquo;azur au rouge<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR177_31-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR177-31\">30<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sa derni\u00e8re r\u00e9alisation connue, la participation aux mosa\u00efques du d\u00f4me de Pise &#8211; Saint Jean l&rsquo;\u00e9vang\u00e9liste (1301-1302) &#8211; semble participer d&rsquo;un retour d&rsquo;int\u00e9r\u00eat pour l&rsquo;antique tradition byzantine. Les mosa\u00efques couvraient encore de grandes parties des \u00e9glises qu&rsquo;il avait pu voir d\u00e9j\u00e0 lors de son s\u00e9jour, document\u00e9, \u00e0 Rome au d\u00e9but de sa vie d&rsquo;adulte. La figure de son Saint Jean transpose sa technique de peinture, par traits juxtapos\u00e9s, dans la mosa\u00efque. D&rsquo;autre part, sa Vierge en Majest\u00e9 de Santa Tr\u00ecnita (1290\/1300) reprenait le proc\u00e9d\u00e9 de peinture \u00e0 l&rsquo;or dans le trac\u00e9 des lumi\u00e8res &#8211; les chrysographies qu&rsquo;il emploie rarement depuis le Christ d&rsquo;Arezzo &#8211; et qu&rsquo;il d\u00e9ploie sur le manteau de la Vierge, selon la tradition byzantine. Par ses choix il se distinguait de la jeune g\u00e9n\u00e9ration, de Giotto en particulier, dont les proc\u00e9d\u00e9s novateurs faisaient le succ\u00e8s, par exemple, des drap\u00e9s au model\u00e9 plus fondu et au dessin plus naturel, des corps plus anatomiques et expressifs.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Drap\u00e9s\"><span id=\"Drap.C3.A9s\"><\/span>Drap\u00e9s<\/h4>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge \u00e0 l'Enfant. Vierge Hod\u00e9g\u00e9tria. Ic\u00f4ne mosa\u00efque d\u00e9but XIIIe\u00a0si\u00e8cle. Monast\u00e8re Sainte-Catherine du Sina\u00ef\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mary_%26_Child_Icon_Sinai_13th_century.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bf\/Mary_%26_Child_Icon_Sinai_13th_century.jpg\/125px-Mary_%26_Child_Icon_Sinai_13th_century.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bf\/Mary_%26_Child_Icon_Sinai_13th_century.jpg\/187px-Mary_%26_Child_Icon_Sinai_13th_century.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bf\/Mary_%26_Child_Icon_Sinai_13th_century.jpg\/250px-Mary_%26_Child_Icon_Sinai_13th_century.jpg 2x\" alt=\"Vierge \u00e0 l'Enfant. Vierge Hod\u00e9g\u00e9tria. Ic\u00f4ne mosa\u00efque d\u00e9but XIIIe\u00a0si\u00e8cle. Monast\u00e8re Sainte-Catherine du Sina\u00ef\" width=\"125\" height=\"180\" data-file-width=\"1077\" data-file-height=\"1552\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant. Vierge\u00a0<a title=\"Hod\u00e9g\u00e9tria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hod%C3%A9g%C3%A9tria\">Hod\u00e9g\u00e9tria<\/a>. Ic\u00f4ne mosa\u00efque d\u00e9but\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.\u00a0<a title=\"Monast\u00e8re Sainte-Catherine du Sina\u00ef\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monast%C3%A8re_Sainte-Catherine_du_Sina%C3%AF\">Monast\u00e8re Sainte-Catherine du Sina\u00ef<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge \u00e0 l'Enfant (Madonne Kahn). D\u00e9tail. Peintre italo-byzantin, v. 1250-1275. National Gallery of Art\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001-2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001-2.jpg\/130px-Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001-2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001-2.jpg\/195px-Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001-2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001-2.jpg\/261px-Italo-Byzantinischer_Maler_des_13._Jahrhunderts_001-2.jpg 2x\" alt=\"Vierge \u00e0 l'Enfant (Madonne Kahn). D\u00e9tail. Peintre italo-byzantin, v. 1250-1275. National Gallery of Art\" width=\"130\" height=\"180\" data-file-width=\"2837\" data-file-height=\"3917\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant (Madonne Kahn). D\u00e9tail. Peintre italo-byzantin, v. 1250-1275. National Gallery of Art<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge en majest\u00e9 de Santa Trinita. D\u00e9tail. Cimabue, vers 1290-1300. Galerie des Offices\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_(detail)_-_WGA04933.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ef\/Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04933.jpg\/147px-Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04933.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ef\/Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04933.jpg\/221px-Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04933.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ef\/Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04933.jpg\/295px-Cimabue_-_The_Madonna_in_Majesty_%28detail%29_-_WGA04933.jpg 2x\" alt=\"Vierge en majest\u00e9 de Santa Trinita. D\u00e9tail. Cimabue, vers 1290-1300. Galerie des Offices\" width=\"147\" height=\"180\" data-file-width=\"792\" data-file-height=\"966\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vierge en majest\u00e9 de Santa Trinita. D\u00e9tail. Cimabue, vers 1290-1300.\u00a0<a title=\"Galerie des Offices\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galerie_des_Offices\">Galerie des Offices<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge \u00e0 l'Enfant. Giotto vers 1320. National Gallery of Art\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giotto_di_Bondone_086.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/Giotto_di_Bondone_086.jpg\/130px-Giotto_di_Bondone_086.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/Giotto_di_Bondone_086.jpg\/195px-Giotto_di_Bondone_086.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/Giotto_di_Bondone_086.jpg\/259px-Giotto_di_Bondone_086.jpg 2x\" alt=\"Vierge \u00e0 l'Enfant. Giotto vers 1320. National Gallery of Art\" width=\"130\" height=\"180\" data-file-width=\"5785\" data-file-height=\"8024\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant. Giotto vers 1320.\u00a0<a title=\"National Gallery of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/National_Gallery_of_Art\">National Gallery of Art<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge en majest\u00e9 de Santa Trinita. D\u00e9tail. Cimabue, vers 1290-1300. Galerie des Offices\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_maest%C3%A0_di_s._trinita,_1286-90_ca._04.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_s._trinita%2C_1286-90_ca._04.jpg\/135px-Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_s._trinita%2C_1286-90_ca._04.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_s._trinita%2C_1286-90_ca._04.jpg\/202px-Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_s._trinita%2C_1286-90_ca._04.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_s._trinita%2C_1286-90_ca._04.jpg\/270px-Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_s._trinita%2C_1286-90_ca._04.jpg 2x\" alt=\"Vierge en majest\u00e9 de Santa Trinita. D\u00e9tail. Cimabue, vers 1290-1300. Galerie des Offices\" width=\"135\" height=\"180\" data-file-width=\"2736\" data-file-height=\"3648\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vierge en majest\u00e9 de Santa Trinita. D\u00e9tail. Cimabue, vers 1290-1300.\u00a0<a title=\"Galerie des Offices\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galerie_des_Offices\">Galerie des Offices<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Jean l'\u00e9vang\u00e9liste. Cimabue, 1301-1302. Abside du d\u00f4me, Pise. Mosa\u00efque\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_-_Christ_Enthroned_between_the_Virgin_and_St_John_the_Evangelist_(detail)_-_WGA04939.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Cimabue_-_Christ_Enthroned_between_the_Virgin_and_St_John_the_Evangelist_%28detail%29_-_WGA04939.jpg\/121px-Cimabue_-_Christ_Enthroned_between_the_Virgin_and_St_John_the_Evangelist_%28detail%29_-_WGA04939.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Cimabue_-_Christ_Enthroned_between_the_Virgin_and_St_John_the_Evangelist_%28detail%29_-_WGA04939.jpg\/182px-Cimabue_-_Christ_Enthroned_between_the_Virgin_and_St_John_the_Evangelist_%28detail%29_-_WGA04939.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/76\/Cimabue_-_Christ_Enthroned_between_the_Virgin_and_St_John_the_Evangelist_%28detail%29_-_WGA04939.jpg\/243px-Cimabue_-_Christ_Enthroned_between_the_Virgin_and_St_John_the_Evangelist_%28detail%29_-_WGA04939.jpg 2x\" alt=\"Saint Jean l'\u00e9vang\u00e9liste. Cimabue, 1301-1302. Abside du d\u00f4me, Pise. Mosa\u00efque\" width=\"121\" height=\"180\" data-file-width=\"648\" data-file-height=\"960\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Saint Jean l&rsquo;\u00e9vang\u00e9liste. Cimabue, 1301-1302.\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale Notre-Dame-de-l'Assomption de Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_Notre-Dame-de-l%27Assomption_de_Pise\">Abside du d\u00f4me, Pise<\/a>. Mosa\u00efque<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cimabue reprend, encore pour la Madone du Louvre, la tradition byzantine du\u00a0<i>maphorion<\/i>, voile qui couvre la t\u00eate et les \u00e9paules de\u00a0<a title=\"Marie (m\u00e8re de J\u00e9sus)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie_(m%C3%A8re_de_J%C3%A9sus)\">Marie<\/a><sup id=\"cite_ref-32\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-32\">31<\/a><\/sup>. Dans cette tradition les plis sont presque en arcs concentriques. Il ne conserve pas cette tradition\u00a0: \u00e0 Assise et sur la\u00a0<a title=\"Maest\u00e0 di Santa Trinita (Offices)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_(Offices)\">Vierge en majest\u00e9 de Santa Trinita<\/a>, ces plis tombent presque verticalement et se d\u00e9tachent, plus naturellement, sur le fond d&rsquo;or, cr\u00e9ant une s\u00e9rie de petites bosses. Le tomb\u00e9 des plis de ce voile, naturellement plus ou moins vertical, sera repris par le jeune Giotto, vers 1320, pour sa Madone des douleurs<sup id=\"cite_ref-33\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-33\">32<\/a><\/sup>\u00a0sur le\u00a0<a title=\"Crucifix de Giotto \u00e0 Santa Maria Novella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crucifix_de_Giotto_%C3%A0_Santa_Maria_Novella\">Crucifix de Santa Maria Novella<\/a>\u00a0(une \u00e9glise dominicaine), vers 1290-1295<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR135_34-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR135-34\">33<\/a><\/sup>, et aussi, plus tard, pour sa Vierge de la National Gallery of Art. Cette nouveaut\u00e9, pour Cimabue, ne l&rsquo;a pas fait rompre avec d&rsquo;autres traditions byzantines\u00a0: pour la Vierge en majest\u00e9 de Santa Trinita, Cimabue emploie \u00e0 nouveau les motifs byzantins \u00e0 l&rsquo;or pour exprimer les plis du v\u00eatement de la Vierge, comme une calligraphie en lettres d&rsquo;or. Selon Luciano Bellosi, c&rsquo;est un geste qui pourrait manifester, \u00e0 la fin de sa carri\u00e8re,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0sa sp\u00e9cificit\u00e9 d&rsquo;artiste h\u00e9ritier d&rsquo;un pass\u00e9 plus riche et plus exigeant que\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0ce moment qui voyait le succ\u00e8s du jeune Giotto. Alors que, dans le m\u00eame geste, pour sa Madone de Santa Trinita, les plis eux-m\u00eames sont plus\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0grandioses et l\u00e2ches\u00a0\u00bb<\/span>. Ce sont ces m\u00eames plis que l&rsquo;on retrouve sur le corps de Saint Jean, sa derni\u00e8re \u0153uvre conserv\u00e9e<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR249-252_35-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR249-252-35\">34<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Visages_expressifs\">Visages expressifs<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cimabue introduit une plus grande attention \u00e0 manifester des visages expressifs, plus naturels. Le groupe qui entoure le Christ dans La D\u00e9rision (le panneau fran\u00e7ais du diptyque) est compois\u00e9 de visages expressifs et tous ayant une identit\u00e9 physique bien caract\u00e9ris\u00e9e. L&rsquo;aspect du Christ, lui m\u00eame, son attitude, son corps, correspond bien \u00e0 ce que vise Cimabue\u00a0: humaniser les figures saintes<sup id=\"cite_ref-Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025_5-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025-5\">5<\/a><\/sup>. Sa Vierge en majest\u00e9 de Santa Trinita sourit \u00e0 la diff\u00e9rence des Vierges byzantines de l&rsquo;\u00e9poque des Comn\u00e8nes, au visage, certes humain mais grave, voire triste, comme\u00a0<a title=\"Notre-Dame de Vladimir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Notre-Dame_de_Vladimir\">Notre-Dame de Vladimir<\/a><sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-36\">N 2<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"La_question_de_la_\u00ab_ressemblance_\u00bb_et_de_son_prototype_au_d\u00e9but_du_XIIIe_si\u00e8cle\"><span id=\"La_question_de_la_.C2.AB_ressemblance_.C2.BB_et_de_son_prototype_au_d.C3.A9but_du_XIIIe_si.C3.A8cle\"><\/span>La question de la \u00ab\u00a0ressemblance\u00a0\u00bb et de son prototype au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h4>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo,_Pisa.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg\/160px-Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg\/240px-Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg\/320px-Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg 2x\" width=\"160\" height=\"212\" data-file-width=\"1588\" data-file-height=\"2104\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Retable de saint Fran\u00e7ois et six de ses miracles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retable_de_saint_Fran%C3%A7ois_et_six_de_ses_miracles\">Fran\u00e7ois et six miracles<\/a>.\u00a0<a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a>\u00a01250\/1260. Couleurs, or, bois. H. 1,55 m.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national San Matteo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_San_Matteo\">MN San Matteo, Pise<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;art byzantin est tr\u00e8s pr\u00e9sent sur le sol italien d\u00e8s les premiers temps<sup id=\"cite_ref-Andr\u00e9_Chastel,_198261,_62,_69,_76_37-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Andr%C3%A9_Chastel,_198261,_62,_69,_76-37\">35<\/a><\/sup>. Les ic\u00f4nes d&rsquo;importation, peintes \u00e0 la mani\u00e8re grecque et des r\u00e9pliques qui se distinguaient par leur archa\u00efsme \u00e0 leur \u00e9poque, \u00e9taient consid\u00e9r\u00e9s comme des originaux v\u00e9n\u00e9rables, d&rsquo;un temps ancien. Ces ic\u00f4nes ont \u00e9t\u00e9 r\u00e9alis\u00e9es de tout temps, mais c&rsquo;est au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0que leur influence sur les panneaux peints fut la plus grande, en particulier en Italie\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Hans_Belting,_2007445_38-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Hans_Belting,_2007445-38\">36<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;art byzantin n&rsquo;est pas homog\u00e8ne. La figuration des visages et du model\u00e9 anatomique est parfois trait\u00e9e avec une attention classique \u00e0 l&rsquo;expression. Les mosa\u00efques du\u00a0<a title=\"Monast\u00e8re de Daphn\u00ed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monast%C3%A8re_de_Daphn%C3%AD\">monast\u00e8re de Daphn\u00ed<\/a>, dat\u00e9es de la fin du\u00a0<a title=\"XIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0pr\u00e9sentent plusieurs visages, dont ceux de la Vierge, tout \u00e0 fait expressifs avec un model\u00e9 subtilement nuanc\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Juste avant Cimabue, le\u00a0<a title=\"Retable de saint Fran\u00e7ois et six de ses miracles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retable_de_saint_Fran%C3%A7ois_et_six_de_ses_miracles\">retable de saint Fran\u00e7ois \u00e0 Pise<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a>, image qui \u00e9tait aussi un mod\u00e8le pour sa communaut\u00e9, l&rsquo;image festive des franciscains, fut fix\u00e9e tr\u00e8s t\u00f4t apr\u00e8s la canonisation de saint Fran\u00e7ois (1228). Le tableau devait donner une image \u00ab\u00a0ressemblante\u00a0\u00bb du saint\u00a0: le moine aux joues creuses porte une courte barbe. Son v\u00eatement est un habit de moine simple, tenu par une cordelette\u00a0: il montre, ainsi, un id\u00e9al de pauvret\u00e9. Il porte l&rsquo;\u00c9vangile\u00a0: donc il est tourn\u00e9 vers la pr\u00e9dication. Et enfin il porte les stigmates qui le distinguent de tous les autres saints. Avec ces stigmates qui le distinguent et les clich\u00e9s en usage \u00e0 cette \u00e9poque pour les images de saints, le tableau \u00e9tait donc \u00ab\u00a0ressemblant\u00a0\u00bb, selon l&rsquo;usage qui en \u00e9tait fait<sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-39\">37<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerycaption\">Peindre la Vierge \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque de Cimabue<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maest\u00e0 Hodigitria, \u00ab qui montre la voie \u00bb. Ma\u00eetre de San Martino. 1260-70. H. 1,62\u00a0m. Mus\u00e9e national San Matteo, Pise\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Master_ofi_san_martino_Madonna_with_Child_san_matteo_pisa.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/70\/Master_ofi_san_martino_Madonna_with_Child_san_matteo_pisa.jpg\/200px-Master_ofi_san_martino_Madonna_with_Child_san_matteo_pisa.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/70\/Master_ofi_san_martino_Madonna_with_Child_san_matteo_pisa.jpg\/300px-Master_ofi_san_martino_Madonna_with_Child_san_matteo_pisa.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/70\/Master_ofi_san_martino_Madonna_with_Child_san_matteo_pisa.jpg\/400px-Master_ofi_san_martino_Madonna_with_Child_san_matteo_pisa.jpg 2x\" alt=\"Maest\u00e0 Hodigitria, \u00ab qui montre la voie \u00bb. Ma\u00eetre de San Martino. 1260-70. H. 1,62\u00a0m. Mus\u00e9e national San Matteo, Pise\" width=\"200\" height=\"250\" data-file-width=\"1471\" data-file-height=\"1839\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>Maest\u00e0<\/i>\u00a0<a title=\"Hod\u00e9g\u00e9tria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hod%C3%A9g%C3%A9tria\">Hodigitria<\/a>, \u00ab\u00a0qui montre la voie\u00a0\u00bb.\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre de San Martino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_San_Martino\">Ma\u00eetre de San Martino<\/a>. 1260-70. H. 1,62\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national San Matteo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_San_Matteo\">Mus\u00e9e national San Matteo<\/a>, Pise<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge en majest\u00e9 (Maest\u00e0), Madone des Servites. Coppo di Marcovaldo (attr.), 1265-70. H. 2,38\u00a0m. Orvieto, Museo dell'Opera del Duomo\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Coppo_di_marcovaldo_(attr.),_maest%C3%A0_di_orvieto,_da_s.m._dei_servi,_1265-70_ca._01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Coppo_di_marcovaldo_%28attr.%29%2C_maest%C3%A0_di_orvieto%2C_da_s.m._dei_servi%2C_1265-70_ca._01.jpg\/185px-Coppo_di_marcovaldo_%28attr.%29%2C_maest%C3%A0_di_orvieto%2C_da_s.m._dei_servi%2C_1265-70_ca._01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Coppo_di_marcovaldo_%28attr.%29%2C_maest%C3%A0_di_orvieto%2C_da_s.m._dei_servi%2C_1265-70_ca._01.jpg\/277px-Coppo_di_marcovaldo_%28attr.%29%2C_maest%C3%A0_di_orvieto%2C_da_s.m._dei_servi%2C_1265-70_ca._01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Coppo_di_marcovaldo_%28attr.%29%2C_maest%C3%A0_di_orvieto%2C_da_s.m._dei_servi%2C_1265-70_ca._01.jpg\/370px-Coppo_di_marcovaldo_%28attr.%29%2C_maest%C3%A0_di_orvieto%2C_da_s.m._dei_servi%2C_1265-70_ca._01.jpg 2x\" alt=\"Vierge en majest\u00e9 (Maest\u00e0), Madone des Servites. Coppo di Marcovaldo (attr.), 1265-70. H. 2,38\u00a0m. Orvieto, Museo dell'Opera del Duomo\" width=\"185\" height=\"300\" data-file-width=\"2938\" data-file-height=\"4768\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vierge en majest\u00e9 (<i>Maest\u00e0<\/i>), Madone des Servites.\u00a0<a title=\"Coppo di Marcovaldo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coppo_di_Marcovaldo\">Coppo di Marcovaldo<\/a>\u00a0(attr.), 1265-70. H. 2,38\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.\u00a0<a title=\"Orvieto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orvieto\">Orvieto<\/a>, Museo dell&rsquo;Opera del Duomo<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge de Tendresse, \u00c9l\u00e9ousa. Cercle de Marcovaldo. 1275-80. H. 2,46\u00a0m. Mus\u00e9e Pouchkine\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cerchia_di_coppo_di_marcovaldo,_maest%C3%A0.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Cerchia_di_coppo_di_marcovaldo%2C_maest%C3%A0.JPG\/169px-Cerchia_di_coppo_di_marcovaldo%2C_maest%C3%A0.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Cerchia_di_coppo_di_marcovaldo%2C_maest%C3%A0.JPG\/254px-Cerchia_di_coppo_di_marcovaldo%2C_maest%C3%A0.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/35\/Cerchia_di_coppo_di_marcovaldo%2C_maest%C3%A0.JPG\/339px-Cerchia_di_coppo_di_marcovaldo%2C_maest%C3%A0.JPG 2x\" alt=\"Vierge de Tendresse, \u00c9l\u00e9ousa. Cercle de Marcovaldo. 1275-80. H. 2,46\u00a0m. Mus\u00e9e Pouchkine\" width=\"169\" height=\"300\" data-file-width=\"1431\" data-file-height=\"2533\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vierge de Tendresse,\u00a0<a title=\"\u00c9l\u00e9ousa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89l%C3%A9ousa\">\u00c9l\u00e9ousa<\/a>. Cercle de Marcovaldo. 1275-80. H. 2,46\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e des Beaux-Arts Pouchkine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_Pouchkine\">Mus\u00e9e Pouchkine<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge de Tendresse, \u00c9l\u00e9ousa. Enrico di Tedice. Chiesa di San Michele in Borgo. Mus\u00e9e national San Matteo, Pise\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Enrico_Di_Tedice_Madonna_San_Michele_In_Borgo_Museo_San_Matteo_Pisa.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/55\/Enrico_Di_Tedice_Madonna_San_Michele_In_Borgo_Museo_San_Matteo_Pisa.jpg\/200px-Enrico_Di_Tedice_Madonna_San_Michele_In_Borgo_Museo_San_Matteo_Pisa.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/55\/Enrico_Di_Tedice_Madonna_San_Michele_In_Borgo_Museo_San_Matteo_Pisa.jpg\/300px-Enrico_Di_Tedice_Madonna_San_Michele_In_Borgo_Museo_San_Matteo_Pisa.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/55\/Enrico_Di_Tedice_Madonna_San_Michele_In_Borgo_Museo_San_Matteo_Pisa.jpg\/400px-Enrico_Di_Tedice_Madonna_San_Michele_In_Borgo_Museo_San_Matteo_Pisa.jpg 2x\" alt=\"Vierge de Tendresse, \u00c9l\u00e9ousa. Enrico di Tedice. Chiesa di San Michele in Borgo. Mus\u00e9e national San Matteo, Pise\" width=\"200\" height=\"278\" data-file-width=\"1145\" data-file-height=\"1589\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vierge de Tendresse, \u00c9l\u00e9ousa.\u00a0<a title=\"Enrico di Tedice\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enrico_di_Tedice\">Enrico di Tedice<\/a>. Chiesa di San Michele in Borgo.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national San Matteo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_San_Matteo\">Mus\u00e9e national San Matteo<\/a>, Pise<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cimabue et ses contemporains reprennent des formules traditionnelles en Orient. Ainsi la Vierge de Santa Trinita, qui est plac\u00e9e pourtant tout \u00e0 la fin de sa carri\u00e8re, vers 1290-1300, et o\u00f9 Marie pr\u00e9sente l&rsquo;Enfant aux fid\u00e8les reste semblable, par la pose, \u00e0 celle du Ma\u00eetre de San Martino en 1260-70. Cette formule est d\u00e9riv\u00e9e d&rsquo;une ic\u00f4ne byzantine appel\u00e9e\u00a0<a title=\"Hod\u00e9g\u00e9tria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hod%C3%A9g%C3%A9tria\">Hod\u00e9g\u00e9tria<\/a>, signifiant \u00ab\u00a0celle qui montre le chemin\u00a0\u00bb.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Cimabue_et_l'usage_de_l'espace\"><span id=\"Cimabue_et_l.27usage_de_l.27espace\"><\/span>Cimabue et l&rsquo;usage de l&rsquo;espace<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Autant les voutes du transept de la basilique sup\u00e9rieure d&rsquo;Assise avec leurs architectures urbaines semblent en accord avec la repr\u00e9sentation d&rsquo;autres objets dans l&rsquo;espace sur les peintures de Cimabue<sup id=\"cite_ref-Flora200615_11-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Flora200615-11\">11<\/a><\/sup>, autant, pour les sc\u00e8nes du transept droit ce travail semble avoir \u00e9t\u00e9 peint par sa boutique, son atelier<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR170-171_et_217_40-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR170-171_et_217-40\">38<\/a><\/sup>. Mais dans ses vues de la cit\u00e9, quand il \u00e9voque Rome, il le fait en multipliant des indices, des d\u00e9tails qui premettent de reconna\u00eetre ces monuments avec une attention \u00e0 repr\u00e9senter le r\u00e9el que n&rsquo;avaient pas ses pr\u00e9d\u00e9cesseurs. Pour arriver \u00e0 son objectif il multiplie les solutions pour \u00e9voquer les volumes et s&rsquo;appuie sur le d\u00e9tail\u00a0: ainsi pour \u00e9voquer la\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Jean-de-Latran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Jean-de-Latran\">basilique Saint-Jean-de-Latran<\/a>\u00a0il n&rsquo;omet pas de rappeler les grandes figures en mosa\u00efques qui en ornaient la fa\u00e7ade, \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerycaption\">Architectures. Assise. Basilique sup\u00e9rieure<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Voutes. Les \u00e9vang\u00e9listes : Saint Marc en Italie : b\u00e2timents de Rome. Cimabue\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_007.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Cimabue_007.jpg\/200px-Cimabue_007.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Cimabue_007.jpg\/300px-Cimabue_007.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Cimabue_007.jpg\/400px-Cimabue_007.jpg 2x\" alt=\"Voutes. Les \u00e9vang\u00e9listes : Saint Marc en Italie : b\u00e2timents de Rome. Cimabue\" width=\"200\" height=\"244\" data-file-width=\"2024\" data-file-height=\"2467\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Voutes. Les \u00e9vang\u00e9listes\u00a0: Saint Marc en Italie\u00a0: b\u00e2timents de Rome. Cimabue<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Voutes. Les \u00e9vang\u00e9listes : Saint Luc en Acha\u00efe. Cimabue\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_006.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4b\/Cimabue_006.jpg\/200px-Cimabue_006.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4b\/Cimabue_006.jpg\/300px-Cimabue_006.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4b\/Cimabue_006.jpg\/400px-Cimabue_006.jpg 2x\" alt=\"Voutes. Les \u00e9vang\u00e9listes : Saint Luc en Acha\u00efe. Cimabue\" width=\"200\" height=\"239\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1195\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Voutes. Les \u00e9vang\u00e9listes\u00a0: Saint Luc en Acha\u00efe. Cimabue<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"D\u00e9tail de la vo\u00fbte d\u00e9di\u00e9e \u00e0 saint Matthieu\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_009.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Cimabue_009.jpg\/200px-Cimabue_009.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Cimabue_009.jpg\/300px-Cimabue_009.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Cimabue_009.jpg\/400px-Cimabue_009.jpg 2x\" alt=\"D\u00e9tail de la vo\u00fbte d\u00e9di\u00e9e \u00e0 saint Matthieu\" width=\"200\" height=\"244\" data-file-width=\"2024\" data-file-height=\"2468\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">D\u00e9tail de la vo\u00fbte d\u00e9di\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Matthieu (ap\u00f4tre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matthieu_(ap%C3%B4tre)\">saint Matthieu<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Au dessus des loggias, des anges peints\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_loggette_con_angeli_19.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Cimabue%2C_loggette_con_angeli_19.jpg\/200px-Cimabue%2C_loggette_con_angeli_19.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Cimabue%2C_loggette_con_angeli_19.jpg\/300px-Cimabue%2C_loggette_con_angeli_19.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Cimabue%2C_loggette_con_angeli_19.jpg\/400px-Cimabue%2C_loggette_con_angeli_19.jpg 2x\" alt=\"Au dessus des loggias, des anges peints\" width=\"200\" height=\"258\" data-file-width=\"480\" data-file-height=\"618\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Au dessus des loggias, des anges peints<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Loggia: dans son ombre un des anges peints sur le mur\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_loggette_con_angeli_20.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/43\/Cimabue%2C_loggette_con_angeli_20.jpg\/200px-Cimabue%2C_loggette_con_angeli_20.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/43\/Cimabue%2C_loggette_con_angeli_20.jpg\/300px-Cimabue%2C_loggette_con_angeli_20.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/43\/Cimabue%2C_loggette_con_angeli_20.jpg\/400px-Cimabue%2C_loggette_con_angeli_20.jpg 2x\" alt=\"Loggia: dans son ombre un des anges peints sur le mur\" width=\"200\" height=\"258\" data-file-width=\"480\" data-file-height=\"619\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Loggia: dans son ombre un des anges peints sur le mur<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sur les vo\u00fbtes, le choix d&rsquo;\u00e9voquer le territoire auquel l&rsquo;\u00e9vang\u00e9liste adressait son \u00e9vangile par une cit\u00e9 entour\u00e9e de murailles et par un nom de lieu inscrit \u00e0 c\u00f4t\u00e9, ce choix est consid\u00e9r\u00e9 par Luciano Bellosi comme une innovation d\u00e9cisive. Ainsi Saint Marc est plac\u00e9 \u00e0 c\u00f4t\u00e9 de Rome, dont on peut reconnaitre quelques monuments<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR170-171_41-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR170-171-41\">39<\/a><\/sup>. Selon Holly Flora, il inverse la perspective de ces images narratives\u00a0; les diagonales encadrant le point central de chaque sc\u00e8ne pointent vers l\u2019ext\u00e9rieur et non vers l\u2019int\u00e9rieur en direction d\u2019un point de fuite central, cr\u00e9ant ainsi une sensation d\u2019espace en saillie (par opposition \u00e0 un espace en retrait)<sup id=\"cite_ref-Flora200615_11-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Flora200615-11\">11<\/a><\/sup>\u00a0&#8211; sous-entendu\u00a0: \u00ab\u00a0celui de la\u00a0<a title=\"Perspective lin\u00e9aire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perspective_lin%C3%A9aire\">perspective lin\u00e9aire<\/a>\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il joue aussi, comme en trompe-l&rsquo;\u0153il, sur des anges qui apparaissent dans l&rsquo;ombre des\u00a0<a title=\"Loggia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Loggia\">loggias<\/a>\u00a0tandis que d&rsquo;autres apparaissent au-dessus, entre de fausses colonnes dont les bases sont dessin\u00e9es en perspective. Et dans les\u00a0<a title=\"\u00c9coin\u00e7on\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89coin%C3%A7on\">\u00e9coin\u00e7ons<\/a>\u00a0on peut d\u00e9couvrir des d\u00e9cors g\u00e9om\u00e9triques en faux-relief, peints de mani\u00e8re illusionniste, comme on en trouvait dans l&rsquo;antiquit\u00e9.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L'invention_d'un_effet_d'ensemble\"><span id=\"L.27invention_d.27un_effet_d.27ensemble\"><\/span>L&rsquo;invention d&rsquo;un effet d&rsquo;ensemble<\/h3>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerycaption\">Transept gauche. Histoires des ap\u00f4tres. Vers 1280. Atelier de Cimabue.<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Chute de Simon le Magicien. Vers 1280. L. 3\u00a0m.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_caduta_di_simon_mago.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg\/200px-Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg\/300px-Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg\/400px-Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg 2x\" alt=\"Chute de Simon le Magicien. Vers 1280. L. 3\u00a0m.\" width=\"200\" height=\"221\" data-file-width=\"1348\" data-file-height=\"1488\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Chute de Simon le Magicien. Vers 1280. L. 3\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crucifixion de Saint Pierre Vers 1280. L. 3\u00a0m.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_crocifissione_di_pietro.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg\/200px-Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg\/300px-Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg\/400px-Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg 2x\" alt=\"Crucifixion de Saint Pierre Vers 1280. L. 3\u00a0m.\" width=\"200\" height=\"213\" data-file-width=\"1334\" data-file-height=\"1421\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Crucifixion de Saint Pierre Vers 1280. L. 3\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Martyre de Saint Paul. L. 3\u00a0m.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_martirio_di_san_paolo.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9a\/Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg\/200px-Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9a\/Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg\/300px-Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9a\/Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg\/400px-Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg 2x\" alt=\"Martyre de Saint Paul. L. 3\u00a0m.\" width=\"200\" height=\"235\" data-file-width=\"1627\" data-file-height=\"1913\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Martyre de Saint Paul. L. 3\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cimabue compose des ensembles qui sont structur\u00e9s de la m\u00eame mani\u00e8re ou suivant des effets qui se r\u00e9pondent. Ainsi dans le\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Dyptyque_de_d%C3%A9votion\">diptyque de d\u00e9votion<\/a>, l&rsquo;\u00e9tude de la composition des sc\u00e8nes montre, chaque fois, la pr\u00e9sence d&rsquo;une figure au centre d&rsquo;un arc qui traverse l&rsquo;image de gauche \u00e0 droite. Ce principe appliqu\u00e9 \u00e0 tous les panneaux conf\u00e8re l&rsquo;unit\u00e9 \u00e0 l&rsquo;ensemble.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Autre solution, cette fois-ci, dans les sc\u00e8nes peintes avec du blanc de plomb, les histoires des ap\u00f4tres pr\u00e9sentent un bel effet de sym\u00e9trie, avec deux fresques pr\u00e9sentant un rythme en trois grands motifs semblables verticaux, de part et d&rsquo;autre d&rsquo;une fresque compos\u00e9e sur un grand V avec la Croix plac\u00e9e au centre de cet ensemble.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Commanditaires_int\u00e9ress\u00e9s\"><span id=\"Commanditaires_int.C3.A9ress.C3.A9s\"><\/span>Commanditaires int\u00e9ress\u00e9s<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les confr\u00e9ries, h\u00f4tes des ordres mendiants, avaient les moyens financiers et la volont\u00e9 d&rsquo;assoir leur statut gr\u00e2ce \u00e0 des images comme les madones de Sienne. Le tableau g\u00e9ant peint dans l&rsquo;atelier de Cimabue (Louvre) a sans doute \u00e9t\u00e9 command\u00e9 \u00e0 une confr\u00e9rie qui poss\u00e9dait son image cultuelle dans l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise San Francesco de Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_San_Francesco_de_Pise\">\u00e9glise San Francesco de Pise<\/a>. Plus tard, cette recherche de la notori\u00e9t\u00e9 est \u00e0 l&rsquo;origine des tableaux de tr\u00e8s grande taille. La Madone Rucellai (1285) de Duccio a \u00e9t\u00e9 con\u00e7ue par les commanditaires pour \u00eatre d&rsquo;un format exceptionnel, mais cette fois \u00e0 Florence\u00a0: commandit\u00e9e par la confr\u00e9rie des Laudesi afin de battre tous les records, surpasser les autres confr\u00e9ries. De telles images servaient \u00e0 la fois d&rsquo;enseignes et d&rsquo;objets d&rsquo;identification. \u00ab\u00a0Leur\u00a0\u00bb Madone, qui \u00e9tait reconnaissable dans l&rsquo;image, diff\u00e9rait donc des autres, au moins par la taille<sup id=\"cite_ref-Hans_Belting,_2007532-533_42-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Hans_Belting,_2007532-533-42\">40<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Basilique Santa Croce de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Croce_de_Florence\">basilique Santa Croce de Florence<\/a>\u00a0avait \u00e9t\u00e9 \u00e9lev\u00e9e en 1294 sur les fondations d&rsquo;une petite \u00e9glise \u00e9rig\u00e9e en 1252 par des franciscains peu apr\u00e8s la mort de saint Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise. Cimabue y avait accroch\u00e9 le grand Crucifix r\u00e9alis\u00e9 vers 1272-1288. Mais le luxe qui envahissait peu \u00e0 peu ce nouvel \u00e9difice d\u00e9voyait totalement l&rsquo;id\u00e9al franciscain\u00a0; d&rsquo;o\u00f9 les protestations du franciscain\u00a0<a title=\"Ubertin de Casale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ubertin_de_Casale\">Ubertino da Casale<\/a>\u00a0en 1310. Ce qu&rsquo;Andr\u00e9 Chastel appelle \u00ab\u00a0le grand tournant du Moyen Age italien\u00a0\u00bb correspond \u00e0 cette entr\u00e9e, de plus en plus, d&rsquo;un d\u00e9cor magnifique au sein de l&rsquo;\u00e9glise, comme celle d&rsquo;Assise<sup id=\"cite_ref-Andr\u00e9_Chastel,_1982138_43-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Andr%C3%A9_Chastel,_1982138-43\">41<\/a><\/sup>. C&rsquo;est \u00e0 ce tournant qu&rsquo;apparaissent les\u00a0<a title=\"Primitifs italiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_italiens\">Primitifs italiens<\/a>, les grands pr\u00e9curseurs de la Renaissance artistique, laquelle sera au service des nouvelles \u00e9lites et de leur prestige.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Le_naturalisme_de_Cimabue_et_la_culture_du_XIIIe_si\u00e8cle\"><span id=\"Le_naturalisme_de_Cimabue_et_la_culture_du_XIIIe_si.C3.A8cle\"><\/span>Le naturalisme de Cimabue et la culture du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Culture_et_soci\u00e9t\u00e9\"><span id=\"Culture_et_soci.C3.A9t.C3.A9\"><\/span>Culture et soci\u00e9t\u00e9<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les rapports tr\u00e8s \u00e9troits entretenus entre Cimabue et les franciscains permettent de percevoir la rupture qui marquera ce moment de l\u2019histoire des images.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Ordre des Fr\u00e8res mineurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Fr%C3%A8res_mineurs\">Ordre des Fr\u00e8res mineurs<\/a>\u00a0est le principal\u00a0<a title=\"Commanditaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commanditaire\">commanditaire<\/a>\u00a0de Cimabue (n\u00e9 vers 1240).\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise<\/a>\u00a0(mort en 1226), en tant que fondateur de cet Ordre des Fr\u00e8res mineurs, un ordre mendiant, avait \u00e9tabli de nouveaux rapports avec les hommes, fait de nouveaux choix. Par exemple, les images peintes &#8211; quand elles sont l\u00e0, m\u00eame si elles co\u00fbtaient bien moins cher que les images sculpt\u00e9es &#8211; sont faites pour la pr\u00e9dication dans les \u00e9glises que les Fr\u00e8res mineurs font construire aux quatre coins des villes, dans les faubourgs. Ces \u00e9glises sont de simples halles, avec une chaire pour la pr\u00e9dication et aucune sculpture mais des images. C&rsquo;est une imagerie simple, d\u00e9monstrative, frappante comme dans l&rsquo;\u00e9glise sup\u00e9rieure d&rsquo;Assise. L&rsquo;image est le support privil\u00e9gi\u00e9 de l&rsquo;enseignement religieux aux populations<sup id=\"cite_ref-Georges_Duby,_2002142_44-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Georges_Duby,_2002142-44\">42<\/a><\/sup>. Comme dans l&rsquo;Antiquit\u00e9, la population est \u00e0 90% agricole, les artisans constituant l&rsquo;essentiel de la population restante. Comme ils sont tous ill\u00e9tr\u00e9s, le choix n&rsquo;est pas l&rsquo;apprentissage et la r\u00e9citation de textes qui leur resteraient obscurs, mais le commentaire oral des images, de grand format, qui puissent \u00eatre visibles par toutes et tous lors de la\u00a0<a title=\"Pr\u00e9dicateur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9dicateur\">pr\u00e9dication<\/a><sup id=\"cite_ref-45\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-45\">43<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mais il est, alors, n\u00e9cessaire de rappeler que la basilique d&rsquo;Assise est une propri\u00e9t\u00e9 du pape et qu&rsquo;elle dispose, dans l&rsquo;<a title=\"Abside\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abside\">abside<\/a>, d&rsquo;un tr\u00f4ne r\u00e9serv\u00e9 au pape. Les fresques ne peuvent contenir aucune allusion hostile \u00e0 la papaut\u00e9, alors immens\u00e9ment riche, quoique cette \u00e9glise \u00e9tait consacr\u00e9e au saint de la pauvret\u00e9. Si l&rsquo;ordre franciscain a pu participer aux d\u00e9cisions concernant la construction et la d\u00e9coration de la basilique d\u2019Assise il n&rsquo;a jamais eu le dernier mot<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR151_46-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR151-46\">44<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces faits, ais\u00e9ment constat\u00e9s par l&rsquo;ensemble des historiens, ne nous permettent pas de comprendre ce qui justifie la recherche de \u00ab\u00a0<a title=\"R\u00e9alisme (peinture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9alisme_(peinture)\">r\u00e9alisme<\/a>\u00a0\u00bb de Cimabue<sup id=\"cite_ref-47\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-47\">N 3<\/a><\/sup>, \u00ab\u00a0<a title=\"Naturalisme (art figuratif)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naturalisme_(art_figuratif)\">naturalisme<\/a>\u00a0\u00bb semble plus juste. Le\u00a0<a title=\"Deuxi\u00e8me concile de Nic\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deuxi%C3%A8me_concile_de_Nic%C3%A9e\">deuxi\u00e8me concile de Nic\u00e9e<\/a>, en 787, \u00e9tablissait, contre les\u00a0<a title=\"Iconoclasme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iconoclasme#Christianisme\">iconoclastes<\/a>, la l\u00e9gitimit\u00e9 de l&rsquo;image &#8211; tout particuli\u00e8rement celle du Christ &#8211; comme un vecteur, un \u00ab\u00a0v\u00e9hicule\u00a0\u00bb permettant au croyant de se repr\u00e9senter le mod\u00e8le du Christ, son prototype\u00a0: Dieu, puisque Dieu s&rsquo;est fait homme, s&rsquo;est incarn\u00e9 dans le Christ, au sein de Marie.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0C&rsquo;est le seul et unique cas o\u00f9 image et mod\u00e8le sont non seulement identiques mais consubstantiels, puisque le P\u00e8re et le Fils sont un seul et m\u00eame Dieu\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-48\">45<\/a><\/sup>. L&rsquo;humanit\u00e9 de J\u00e9sus-Christ autant que sa nature divine est l&rsquo;objet de nombreux penseurs au sein de l&rsquo;\u00c9glise \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque de Cimabue. Les d\u00e9bats sur la nature de\u00a0<a title=\"J\u00e9sus-Christ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9sus-Christ\">J\u00e9sus-Christ<\/a>, sur\u00a0<a title=\"Marie (m\u00e8re de J\u00e9sus)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marie_(m%C3%A8re_de_J%C3%A9sus)\">Marie (m\u00e8re de J\u00e9sus)<\/a>, sur le myst\u00e8re de l&rsquo;<a title=\"Incarnation (christianisme)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Incarnation_(christianisme)\">Incarnation<\/a>, sont soutenus par les grands penseurs de l&rsquo;\u00c9glise aux\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0: saint\u00a0<a title=\"Bernard de Clairvaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_de_Clairvaux\">Bernard de Clairvaux<\/a>\u00a0(1090-1153) et plus tard le dominicain saint\u00a0<a title=\"Thomas d'Aquin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_d%27Aquin\">Thomas d&rsquo;Aquin<\/a>\u00a0(v. 1225-1274), mais, pour ce qui concerne les franciscains\u00a0: saint\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise<\/a>\u00a0lui-m\u00eame (v. 1182-1226), et les franciscains saint\u00a0<a title=\"Antoine de Padoue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antoine_de_Padoue\">Antoine de Padoue<\/a>\u00a0(1195-1231) enfin, surtout pour ce qui concerne Cimabue, saint\u00a0<a title=\"Bonaventure de Bagnoregio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bonaventure_de_Bagnoregio\">Bonaventure<\/a><sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_201817_49-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_201817-49\">46<\/a><\/sup>, (v. 1220-1274) qui pr\u00e9sente Fran\u00e7ois comme\u00a0<i>alter Christus<\/i>\u00a0dans sa \u00ab\u00a0Vie de Saint Fran\u00e7ois\u00a0\u00bb, publi\u00e9e en 1263. La d\u00e9votion \u00e0 Marie devient, aussi, immens\u00e9ment populaire aux\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles. L&rsquo;image de J\u00e9sus souffrant, la douleur exprim\u00e9e sur son visage sont donc essentiels, de m\u00eame que l&rsquo;humanit\u00e9 de la Vierge et de l&rsquo;Enfant\u00a0: l\u2019image corporelle n\u2019est plus seulement un vecteur mais peut engager le regardeur activement \u00ab\u00a0dans un processus de r\u00e9alisation et de r\u00e9demption\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_201818_4-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_201818-4\">4<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_Vierge_en_majest\u00e9\"><span id=\"La_Vierge_en_majest.C3.A9\"><\/span>La Vierge en majest\u00e9<\/h3>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"La Vierge et l'Enfant en majest\u00e9 entour\u00e9s de six anges, Cimabue vers 1280. 4,27\u00a0m x 2,80\u00a0m cadre d\u2019origine, probablement autel de l'\u00e9glise San Francesco de Pise. Louvre\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0c\/La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025.jpg\/199px-La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0c\/La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025.jpg\/299px-La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0c\/La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025.jpg\/399px-La_Vierge_et_l%27Enfant_en_majest%C3%A9_entour%C3%A9s_de_six_anges._Cimabue._Louvre_2025.jpg 2x\" alt=\"La Vierge et l'Enfant en majest\u00e9 entour\u00e9s de six anges, Cimabue vers 1280. 4,27\u00a0m x 2,80\u00a0m cadre d\u2019origine, probablement autel de l'\u00e9glise San Francesco de Pise. Louvre\" width=\"199\" height=\"300\" data-file-width=\"1828\" data-file-height=\"2751\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i><a title=\"Maest\u00e0 du Louvre (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_du_Louvre_(Cimabue)\">La Vierge et l&rsquo;Enfant en majest\u00e9 entour\u00e9s de six anges<\/a><\/i>, Cimabue vers 1280. 4,27\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>\u00a0x 2,80\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>\u00a0cadre d\u2019origine, probablement autel de l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise San Francesco de Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_San_Francesco_de_Pise\">\u00e9glise San Francesco de Pise<\/a>. Louvre<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Madone Rucellai, Duccio, vers 1285, 4,50\u00a0m \u00d7 2,90\u00a0m, de la basilique Santa Maria Novella. Mus\u00e9e des Offices[47]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Duccio_-_Rucellai_Madonna-2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Duccio_-_Rucellai_Madonna-2.jpg\/210px-Duccio_-_Rucellai_Madonna-2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Duccio_-_Rucellai_Madonna-2.jpg\/315px-Duccio_-_Rucellai_Madonna-2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Duccio_-_Rucellai_Madonna-2.jpg\/420px-Duccio_-_Rucellai_Madonna-2.jpg 2x\" alt=\"Madone Rucellai, Duccio, vers 1285, 4,50\u00a0m \u00d7 2,90\u00a0m, de la basilique Santa Maria Novella. Mus\u00e9e des Offices[47]\" width=\"210\" height=\"300\" data-file-width=\"2600\" data-file-height=\"3712\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>Madone Rucellai<\/i>, Duccio, vers 1285, 4,50\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>\u00a0\u00d7 2,90\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>, de la\u00a0<a title=\"Basilique Santa Maria Novella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Maria_Novella\">basilique Santa Maria Novella<\/a>. Mus\u00e9e des Offices<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR255_50-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR255-50\">47<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge en Majest\u00e9 de Santa Tr\u00ecnita, Florence. Cimabue, 1290\/1300[18]. Tempera et or sur bois. H. 3,85\u00a0m cadre XIXe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e des Offices[47]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_033.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Cimabue_033.jpg\/173px-Cimabue_033.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Cimabue_033.jpg\/259px-Cimabue_033.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Cimabue_033.jpg\/346px-Cimabue_033.jpg 2x\" alt=\"Vierge en Majest\u00e9 de Santa Tr\u00ecnita, Florence. Cimabue, 1290\/1300[18]. Tempera et or sur bois. H. 3,85\u00a0m cadre XIXe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e des Offices[47]\" width=\"173\" height=\"300\" data-file-width=\"1789\" data-file-height=\"3100\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Maest\u00e0 di Santa Trinita (Offices)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_(Offices)\">Vierge en Majest\u00e9 de Santa Tr\u00ecnita<\/a>, Florence. Cimabue, 1290\/1300<sup id=\"cite_ref-La_Vierge_en_Majest\u00e9_de_Santa_Tr\u00ecnita_18-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-La_Vierge_en_Majest%C3%A9_de_Santa_Tr%C3%ACnita-18\">18<\/a><\/sup>. Tempera et or sur bois. H. 3,85\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>\u00a0cadre\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e des Offices<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR255_50-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR255-50\">47<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>La Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant entour\u00e9e par des anges<\/i>, de Pise, actuellement au Louvre et la\u00a0<i>Madone Ruccelai<\/i>, de Florence t\u00e9moignent bien de la grande proximit\u00e9 entre Cimabue et Duccio. Toutes les deux, en majest\u00e9 sur leur tr\u00f4ne, ces figures de la Vierge d\u00e9rivent d&rsquo;ic\u00f4nes byzantines en particulier par le dessin du tr\u00f4ne, vu sur l&rsquo;angle, dans une perspective oblique, afin d&rsquo;\u00e9voquer de mani\u00e8re convaincante la profondeur de l&rsquo;espace. Mais, alors que Duccio valorise les d\u00e9tails d\u00e9coratifs Cimabue ne retient pas les qualit\u00e9s de la ligne sinueuse qui distingue Duccio dans ces \u00e9l\u00e9ments d\u00e9coratifs. Par contre, Cimabue va donner plus de volume \u00e0 ses figures par des effets de clair-obscur plus naturels\u00a0: la main de l&rsquo;Enfant est peinte envolume ses doigts \u00e9crasent le rouleau qui se d\u00e9forme\u00a0; les personnages et leurs costumes appartiennent \u00e0 un monde proche de celui des hommes<sup id=\"cite_ref-51\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-51\">48<\/a><\/sup>. Par ailleurs, Holly Flora rel\u00e8ve la tr\u00e8s grande proximit\u00e9 entre les deux Maest\u00e0 et suppose, dans les innovations de part et d&rsquo;autre et dans les formats, le r\u00e9sultat d&rsquo;une rivalit\u00e9 entre\u00a0<a title=\"Confr\u00e9rie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Confr%C3%A9rie\">confr\u00e9ries<\/a>, franciscaine pour Cimabue \u00e0 Pise et dominicaine pour Duccio \u00e0 Florence. Peu de temps apr\u00e8s que la grande Maest\u00e0 du Louvre (4,27\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>\u00a0x 2,80\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>) ait \u00e9t\u00e9 plac\u00e9e sur le\u00a0<i>tramezzo<\/i>\u00a0(la cloison qui s\u00e9pare la nef du ch\u0153ur) de San Francesco de Pise, le jeune et talentueux disciple de Cimabue, Giotto, pla\u00e7ait vers 1297-1299 son \u00ab\u00a0Saint Fran\u00e7ois d\u2019Assise recevant les stigmates\u00a0\u00bb (3,13\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>\u00a0x 1,63\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>) exactement dans le m\u00eame lieu, juste \u00e0 c\u00f4t\u00e9<sup id=\"cite_ref-52\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-52\">49<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Plus tard, le dessin du tr\u00f4ne de la Vierge en majest\u00e9 de Santa Trinita suivra les r\u00e8gles de la\u00a0<a title=\"Perspective lin\u00e9aire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perspective_lin%C3%A9aire\">perspective lin\u00e9aire, centrale<\/a>, en usage dans la peinture gothique, au-del\u00e0 des Alpes, et ainsi s\u2019\u00e9cartera encore un peu plus de la tradition byzantine.<br \/>\nPar ailleurs,\u00a0<a title=\"Andr\u00e9 Chastel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Chastel\">Andr\u00e9 Chastel<\/a>\u00a0\u00e9voque, dans \u00ab\u00a0Histoire du retable italien, des origines \u00e0 1500\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-53\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-53\">50<\/a><\/sup>\u00a0l&rsquo;origine de la\u00a0<i>Pala<\/i>, d\u00e8s les grandes\u00a0<i>pale<\/i>\u00a0du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle avec Cimabue, l&rsquo;espace surnaturel o\u00f9 r\u00e9side la Madone. Le\u00a0<a title=\"Retable\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retable\">retable<\/a>\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0pos\u00e9 sur l&rsquo;autel, en bordure de la table ou dress\u00e9 imm\u00e9diatement derri\u00e8re\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0[&#8230;]\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0il s&rsquo;\u00e9l\u00e8ve au dessus du tabernacle et domine le reliquaire\u00a0\u00bb<\/span>. Mais dans les \u00e9glises cath\u00e9drales, au fond du ch\u0153ur se trouvait la chaire \u00e9piscopale (la\u00a0<a title=\"Cath\u00e8dre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A8dre\">cath\u00e8dre<\/a>) que l&rsquo;\u00e9cran du retable vint masquer, et obligea \u00e0 d\u00e9placer. [\u00c0 Assise c&rsquo;est le tr\u00f4ne papal qui s&rsquo;y trouve].\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Il est remarquable que dans les plus anciens retables c&rsquo;est la vision du tr\u00f4ne qui actualise le sacr\u00e9 [&#8230;] comme si la cath\u00e8dre de l&rsquo;abside se retrouvait en projection sur l&rsquo;\u00e9cran du retable\u00a0\u00bb<\/span>.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-center\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Madonna_and_Child_Enthroned_MET_41.100.8.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Madonna_and_Child_Enthroned_MET_41.100.8.jpg\/350px-Madonna_and_Child_Enthroned_MET_41.100.8.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Madonna_and_Child_Enthroned_MET_41.100.8.jpg\/525px-Madonna_and_Child_Enthroned_MET_41.100.8.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Madonna_and_Child_Enthroned_MET_41.100.8.jpg\/700px-Madonna_and_Child_Enthroned_MET_41.100.8.jpg 2x\" width=\"350\" height=\"247\" data-file-width=\"2000\" data-file-height=\"1409\" \/><\/a><figcaption><center><a title=\"Ma\u00eetre de la Madeleine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_la_Madeleine\">Ma\u00eetre de la Madeleine<\/a>, actif \u00e0 Florence: 1265\u201395.\u00a0<a title=\"Triptyque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Triptyque\">Triptyque<\/a>, 40,6\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>\u00a0x 56,6\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>.\u00a0<a title=\"Metropolitan Museum of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Metropolitan_Museum_of_Art\">The Met<\/a><sup id=\"cite_ref-54\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-54\">N 4<\/a><\/sup><\/center><\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Diptyque_de_d\u00e9votion\"><span id=\"Diptyque_de_d.C3.A9votion\"><\/span><a title=\"Diptyque de d\u00e9votion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diptyque_de_d%C3%A9votion\">Diptyque de d\u00e9votion<\/a><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il s&rsquo;agit de trois panneaux d&rsquo;un ensemble de huit panneaux assembl\u00e9s initialement en diptyque, incomplet aujourd&rsquo;hui. Il a \u00e9t\u00e9 r\u00e9alis\u00e9 par Cimabue dans la seconde moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Ces trois panneaux nous sont parvenus en ordre dispers\u00e9.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-center\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Diptyque_de_d%C3%A9votion._Cimabue._Louvre_2025.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Diptyque_de_d%C3%A9votion._Cimabue._Louvre_2025.JPG\/300px-Diptyque_de_d%C3%A9votion._Cimabue._Louvre_2025.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Diptyque_de_d%C3%A9votion._Cimabue._Louvre_2025.JPG\/450px-Diptyque_de_d%C3%A9votion._Cimabue._Louvre_2025.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Diptyque_de_d%C3%A9votion._Cimabue._Louvre_2025.JPG\/600px-Diptyque_de_d%C3%A9votion._Cimabue._Louvre_2025.JPG 2x\" width=\"300\" height=\"383\" data-file-width=\"1680\" data-file-height=\"2144\" \/><\/a><figcaption>Cimabue. Trois panneaux d&rsquo;un ensemble.\u00a0<i>Flagellation<\/i>\u00a0: H. 24,7\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>.\u00a0<i>Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant tr\u00f4nant et entour\u00e9e de deux anges<\/i>\u00a0: H. 25,7\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<i>D\u00e9rision du Christ<\/i>: H. 25,8\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr><\/figcaption><\/figure>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerycaption\"><i>D\u00e9rision du Christ<\/i>. D\u00e9tails, L. environ 10 cm. chacun.<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_1.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c5\/Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_1.jpg\/360px-Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_1.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c5\/Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_1.jpg\/540px-Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_1.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c5\/Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_1.jpg\/720px-Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_1.jpg 2x\" width=\"240\" height=\"180\" data-file-width=\"1600\" data-file-height=\"1200\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\u00a0<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/40\/Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_2.jpg\/335px-Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/40\/Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_2.jpg\/502px-Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/40\/Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_2.jpg\/670px-Cimabue._D%C3%A9rision_du_Christ._d%C3%A9tail_2.jpg 2x\" width=\"224\" height=\"180\" data-file-width=\"1486\" data-file-height=\"1198\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\u00a0<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 l&rsquo;\u00e9poque de Cimabue les ordres mendiants cr\u00e9ent un nouveau march\u00e9 pour des textes et des images destin\u00e9es \u00e0 la d\u00e9votion priv\u00e9e. Le croyant est d&rsquo;autant plus \u00e9mu qu&rsquo;il a le texte manuscrit ou l&rsquo;image, d\u2019un petit format, au plus pr\u00e8s de son corps, plus ou moins entre les mains. L&rsquo;ensemble de panneaux peints par Cimabue aurait pu \u00eatre con\u00e7u ainsi, comme un aide visuel \u00e0 la pri\u00e8re individuelle, dans un cadre domestique ou pour de petits groupes<sup id=\"cite_ref-Flora200610_et_12_55-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Flora200610_et_12-55\">51<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Comparant la Flagellation, de cet ensemble, avec le Crucifix de Santa Crocce, Holly Flora fait remarquer que dans les deux cas le\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Perizonium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perizonium\">perizonium<\/a><\/i>\u00a0qui voile la nudit\u00e9 du Christ est transparent. Un tel voile transparent est une \u00e9toffe luxueuse \u00e0 cette \u00e9poque. L&rsquo;Enfant porte un tel sous-v\u00eatement sur la\u00a0<i>Maest\u00e0<\/i>\u00a0du Louvre, faisant ainsi allusion au voile de la Crucifixion de Santa Crocce. Le motif du\u00a0<i>perizonium<\/i>\u00a0transparent a \u00e9t\u00e9 repris ensuite, et par Duccio sur un\u00a0<a title=\"Fichier:Duccio - Triptych- Crucifixion and other Scenes - Google Art Project.jpg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Duccio_-_Triptych-_Crucifixion_and_other_Scenes_-_Google_Art_Project.jpg\">triptyque avec une Crucifixion<\/a>. Mais pour les franciscains la d\u00e9nudation est un \u00e9l\u00e9ment central dans la conversion de Fran\u00e7ois\u00a0: sa conversion se cl\u00f4t, en effet, sur la sc\u00e8ne c\u00e9l\u00e8bre de sa d\u00e9nudation compl\u00e8te au tribunal de l\u2019\u00e9v\u00eaque d\u2019Assise, pour signifier son renoncement \u00e0 l\u2019h\u00e9ritage paternel. Il quitte alors l&rsquo;assembl\u00e9e simplement rev\u00eatu, d&rsquo;abord, du manteau de l&rsquo;\u00e9v\u00eaque, puis de la chemise d\u2019un paysan<sup id=\"cite_ref-56\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-56\">52<\/a><\/sup>. L&rsquo;exp\u00e9rience de la nudit\u00e9 de saint Fran\u00e7ois rappelle, donc, la nudit\u00e9 initiale du Christ au bas de la croix avant que la Vierge ne recouvre ce corps nu d&rsquo;un voile qu&rsquo;elle aurait elle-m\u00eame tiss\u00e9. Ce tissu de prix sur le corps crucifi\u00e9 pouvait ainsi \u00e9veiller aux complexes dualit\u00e9s de la nature du Christ et de la conversion de Fran\u00e7ois<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_2018189-199_57-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_2018189-199-57\">53<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le panneau de la Flagellation du Christ pr\u00e9sente celui-ci attach\u00e9 \u00e0 une colonne qui ruisselle du sang du Christ, mais dont les gouttes, blanches sur le fond rouge de la colonne montent jusqu&rsquo;au sommet du panneau, semblent atteindre le ciel. Cette colonne rouge tachet\u00e9e de blanc fait probablement allusion aux caract\u00e9ristiques du\u00a0<a title=\"Porphyre (roche)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Porphyre_(roche)\">porphyre<\/a>, la roche associ\u00e9e au monde Antique et une pierre de tr\u00e8s grande valeur.\u00a0<a title=\"Fichier:Monti - santa Prassede colonna flagellazione 01396.JPG\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Monti_-_santa_Prassede_colonna_flagellazione_01396.JPG\">Un fragment d&rsquo;une colonne dite de la flagellation<\/a>\u00a0qui est conserv\u00e9 dans la\u00a0<a title=\"Basilique Sainte-Prax\u00e8de de Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Sainte-Prax%C3%A8de_de_Rome\">basilique Sainte-Prax\u00e8de de Rome<\/a>\u00a0est elle-m\u00eame constell\u00e9e de \u00ab\u00a0gouttelettes ruisselantes\u00a0\u00bb. Le panneau aurait ainsi fait allusion, pour le croyant, \u00e0 l&rsquo;exp\u00e9rience du\u00a0<a title=\"P\u00e8lerinage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A8lerinage#Les_p%C3%A8lerinages_dans_l'histoire\">p\u00e8lerinage<\/a>\u00a0aux saintes\u00a0<a title=\"Relique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Relique\">reliques<\/a><sup id=\"cite_ref-Flora200635_58-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Flora200635-58\">54<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avec la \u00ab\u00a0D\u00e9rision du Christ\u00a0\u00bb, Cimabue place la sc\u00e8ne\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0dans le quotidien de son temps, en osant habiller les personnages de v\u00eatements de son \u00e9poque. Il fait ainsi \u00e9cho aux pr\u00e9occupations des Franciscains, promoteurs d\u2019une spiritualit\u00e9 plus int\u00e9rioris\u00e9e et imm\u00e9diate\u00a0\u00bb<\/span>. Pour cette d\u00e9rision autour du Christ qui a les yeux band\u00e9s, la foule rassembl\u00e9e est compos\u00e9e de personnages nettement individualis\u00e9s par leurs caract\u00e8res physiques et par des expressions du visage plut\u00f4t complexes et nuanc\u00e9es, peints \u00e0 petits traits pr\u00e9cis.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Cimabue se rel\u00e8ve dans ce petit panneau d\u2019une inventivit\u00e9 prodigieuse\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025_5-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025-5\">5<\/a><\/sup>. Quant \u00e0 l&rsquo;unique figure de profil, selon Thomas Bohl, il pourrait s&rsquo;agir du\u00a0<a title=\"Judas Iscariote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Judas_Iscariote\">traitre, Judas<\/a>, dont le profil le distingue des autres figures du Nouveau Testament et du peuple, dans les peintures et jusqu&rsquo;\u00e0 cette \u00e9poque encore. La \u00ab\u00a0D\u00e9rision du Christ\u00a0\u00bb est, actuellement, l&rsquo;\u0153uvre la plus ancienne dans les collections de peinture du Louvre<sup id=\"cite_ref-59\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-59\">55<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Cimabue_et_les_Franciscains._Assise\">Cimabue et les Franciscains. Assise<\/h2>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child,_St_Francis_and_four_Angels_(detail)_-_WGA04921.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c5\/Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_four_Angels_%28detail%29_-_WGA04921.jpg\/250px-Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_four_Angels_%28detail%29_-_WGA04921.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c5\/Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_four_Angels_%28detail%29_-_WGA04921.jpg\/375px-Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_four_Angels_%28detail%29_-_WGA04921.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c5\/Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_four_Angels_%28detail%29_-_WGA04921.jpg\/500px-Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_four_Angels_%28detail%29_-_WGA04921.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"305\" data-file-width=\"762\" data-file-height=\"930\" \/><\/a><figcaption>Ange de la\u00a0<a title=\"Maest\u00e0 d'Assise (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_d%27Assise_(Cimabue)\">Maest\u00e0 d&rsquo;Assise<\/a>, vers 1280 (avant la restauration de 2024<sup id=\"cite_ref-La_Majest\u00e9_d'Assise_de_Cimabue_restaur\u00e9e._Le_visage_original_de_saint_Fran\u00e7ois_d\u00e9voil\u00e9_60-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-La_Majest%C3%A9_d'Assise_de_Cimabue_restaur%C3%A9e._Le_visage_original_de_saint_Fran%C3%A7ois_d%C3%A9voil%C3%A9-60\">56<\/a><\/sup>).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les premi\u00e8res ann\u00e9es de Cimabue sont tr\u00e8s peu document\u00e9es. Un premier crucifix est r\u00e9alis\u00e9 probablement dans les ann\u00e9es 1260<sup id=\"cite_ref-61\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-61\">57<\/a><\/sup>, pour les\u00a0<a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">dominicains<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Arezzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arezzo\">Arezzo<\/a>. Mais ceux-ci \u00e9taient assez r\u00e9ticents \u00e0 l\u2019\u00e9gard de l\u2019image<sup id=\"cite_ref-62\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-62\">58<\/a><\/sup>. C\u2019est la seule commande ex\u00e9cut\u00e9e par Cimabue pour les Dominicains que nous connaissions. On sait que le peintre est \u00e0 Rome en 1272, si la raison de ce d\u00e9placement est obscure, par contre il est cit\u00e9 \u00e0 c\u00f4t\u00e9 de hauts dignitaires de l&rsquo;ordre dominicain charg\u00e9s de l&rsquo;accueil d&rsquo;une communaut\u00e9e de\u00a0<a title=\"Ordre de Sainte-Claire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_de_Sainte-Claire\">clarisses<\/a>\u00a0Roumaines, r\u00e9fugi\u00e9es \u00e0 Rome<sup id=\"cite_ref-Thomas_Bohl_(dir.)_202517_63-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Thomas_Bohl_(dir.)_202517-63\">59<\/a><\/sup>. Apr\u00e8s cette p\u00e9riode initiale, presque toutes ses peintures sont en relation \u00e9troite avec les franciscains. Une tr\u00e8s grande partie est conserv\u00e9e dans la basilique d\u2019Assise. La\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">basilique Saint-Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise<\/a>\u00a0ayant \u00e9t\u00e9 l\u2019un des plus grands chantiers de son temps, sinon le plus grand.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La d\u00e9cision de couvrir l\u2019\u0153uvre de\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">saint Fran\u00e7ois<\/a>\u00a0par un monument gothique \u00e9blouissant a \u00e9t\u00e9 prise par la papaut\u00e9 qui est rest\u00e9e responsable financi\u00e8rement du projet artistique. C\u2019\u00e9tait, en quelque sorte, nier le v\u0153u de pauvret\u00e9 de Fran\u00e7ois<sup id=\"cite_ref-64\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-64\">N 5<\/a><\/sup>. Par contre ce sont les fr\u00e8res franciscains qui ont fait le choix de la couleur \u00e0 fresque et des th\u00e8mes des peintures ainsi que de leur emplacement, au lieu des sculptures attendues dans une architecture gothique. Ce monument d\u2019architecture a \u00e9t\u00e9, n\u00e9anmoins, l\u2019un des premiers jalons de la p\u00e9n\u00e9tration du gothique en Italie, sur des\u00a0<a title=\"Gothique angevin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gothique_angevin\">mod\u00e8les angevins<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Architecture gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_gothique#Mod%C3%A8le_chartrain_et_du_mod%C3%A8le_deBourges\">bourguignons<\/a>, et avec de grandes fen\u00eatres \u00e0 vitraux, r\u00e9alis\u00e9s par des verriers germaniques en m\u00eame temps que les peintures<sup id=\"cite_ref-65\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-65\">60<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Des recherches publi\u00e9es en 2013<sup id=\"cite_ref-66\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-66\">61<\/a><\/sup>\u00a0ont montr\u00e9 que, si les fonds provenaient de Rome, les d\u00e9cisions portant sur les choix iconographiques et d\u00e9coratifs seraient revenues aux franciscains d\u2019Assise. Ainsi, pour ce qui concerne ces peintures, les d\u00e9tails des commandes pass\u00e9es \u00e0 Cimabue seraient bien \u00e0 l\u2019initiative des fr\u00e8res et d\u2019eux seuls, mais la complexit\u00e9 des id\u00e9es th\u00e9ologiques exprim\u00e9es laisse supposer un dialogue soutenu entre l\u2019artiste, son atelier et les fr\u00e8res. En m\u00eame temps il est important de reconna\u00eetre que Cimabue, comme d\u2019autres artistes de cette \u00e9poque avaient une grande libert\u00e9 et qu\u2019ils \u00e9taient en mesure de donner forme \u00e0 des id\u00e9es intellectuelles et spirituelles subtiles<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_201819_67-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_201819-67\">62<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En g\u00e9n\u00e9ral, les \u00e9glises des ordres mendiants \u00e9taient divis\u00e9es entre l\u2019espace r\u00e9serv\u00e9 aux fr\u00e8res, \u00e0 proximit\u00e9 du grand autel, et l\u2019espace r\u00e9serv\u00e9 aux la\u00efques. Une cloison perc\u00e9e d\u2019ouvertures, ou, au moins, une poutre faisait office de s\u00e9paration. Le plus souvent, une image de Marie y d\u00e9corait l\u2019espace des la\u00efques, reposant sur la poutre de s\u00e9paration et suspendue \u00e0 la charpente\u00a0: la grande Maest\u00e0 du Louvre \u00e9tait, tr\u00e8s probablement, ainsi dispos\u00e9e dans l&rsquo;\u00e9glise San Francesco, de Pise<sup id=\"cite_ref-68\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-68\">63<\/a><\/sup>. Des peintures monumentales repr\u00e9sentant la Vierge et l\u2019Enfant, ou\u00a0<i><a title=\"Maest\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0\">Maest\u00e0<\/a><\/i>, \u00e9taient particuli\u00e8rement populaires. Par ailleurs, les fr\u00e8res favorisaient la cr\u00e9ation de \u00ab\u00a0confraternit\u00e9s\u00a0\u00bb qui se rassemblaient pour chanter des hymnes en priant la Vierge devant ces grandes images. Une\u00a0<i>Maest\u00e0<\/i>\u00a0pouvait ainsi \u00eatre l\u2019objet de pri\u00e8res et de chants de la part des fr\u00e8res (Saint Fran\u00e7ois en a compos\u00e9). En effet, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, la d\u00e9votion \u00e0 Marie est au c\u0153ur de la foi chr\u00e9tienne, en Europe. Fran\u00e7ois a manifest\u00e9 un amour particulier \u00e0 Marie qui a donn\u00e9 l\u2019impulsion initiale \u00e0 sa propre formation et \u00e0 la cr\u00e9ation de l\u2019Ordre\u00a0; les premiers fr\u00e8res se sont d\u2019ailleurs r\u00e9unis autour de lui \u00e0\u00a0<a title=\"Portioncule\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portioncule\">Santa Maria degli Angeli, de Porziuncola<\/a>, dans la vall\u00e9e en dessous d\u2019Assise<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_201897_69-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_201897-69\">64<\/a><\/sup>. Cette \u00e9glise a \u00e9t\u00e9 le lieu des miracles les plus significatifs de la vie de saint Fran\u00e7ois.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans ce contexte la\u00a0<i>Maest\u00e0<\/i>\u00a0est devenue un leitmotiv des \u00e9glises d\u2019Italie \u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Cimabue en peint quatre, dont deux pour les franciscains\u00a0: la fresque dans l\u2019<a title=\"\u00c9glise inf\u00e9rieure de la basilique Saint-Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_inf%C3%A9rieure_de_la_basilique_Saint-Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">\u00e9glise basse d\u2019Assise<\/a>, et le grand panneau originellement pour l\u2019\u00e9glise Saint Fran\u00e7ois, \u00e0 Pise, actuellement au Louvre. On y d\u00e9c\u00e8le l\u2019\u00e9mergence d\u2019un r\u00e9alisme \u00ab\u00a0optique\u00a0\u00bb (le point de vue oblique sur le tr\u00f4ne, premier essai de perspective dans la th\u00e9ologie du naturalisme de la Pr\u00e9-Renaissance) ainsi qu\u2019une nouvelle fonction des images de la Madone.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans l\u2019\u00e9glise basse d\u2019Assise, la\u00a0<i>Maest\u00e0<\/i>\u00a0peinte \u00e0 fresque se situe sur la tombe de Fran\u00e7ois et des cinq premiers compagnons de Fran\u00e7ois quand ils \u00e9taient \u00e0 Santa Maria degli Angeli, l\u00e0 o\u00f9 il a re\u00e7u les stigmates. La figure de saint Fran\u00e7ois aux stigmates est peinte \u00e0 c\u00f4t\u00e9 de la Madone, c\u2019est aussi la figure la plus proche du grand autel qui est aussi le tombeau du saint. Cette\u00a0<i>Maest\u00e0<\/i>, avec l\u2019image de Fran\u00e7ois en faisait un centre de d\u00e9votion important. Sur la foi d\u2019une l\u00e9gende, de nombreux p\u00e8lerins esp\u00e9raient la r\u00e9mission de leurs p\u00e9ch\u00e9s en faisant le p\u00e8lerinage. Ils passaient devant la\u00a0<i>Maest\u00e0<\/i>, d\u00e9posant leurs offrandes dans l\u2019\u00e9glise basse, apr\u00e8s avoir particip\u00e9 \u00e0 la messe et re\u00e7u la communion dans l\u2019\u00e9glise haute, et sur le chemin de leur p\u00e8lerinage \u00e0 Porziuncola<sup id=\"cite_ref-70\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-70\">65<\/a><\/sup>. Cette peinture, de tr\u00e8s grande importance pour les franciscains, a \u00e9t\u00e9 repeinte de nombreuses fois et le travail de Cimabue avait, en grande partie, \u00e9t\u00e9 effac\u00e9 jusqu&rsquo;\u00e0 la restauration de 2024<sup id=\"cite_ref-La_Majest\u00e9_d'Assise_de_Cimabue_restaur\u00e9e._Le_visage_original_de_saint_Fran\u00e7ois_d\u00e9voil\u00e9_60-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-La_Majest%C3%A9_d'Assise_de_Cimabue_restaur%C3%A9e._Le_visage_original_de_saint_Fran%C3%A7ois_d%C3%A9voil%C3%A9-60\">56<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-center\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_cristo_e_maria_in_gloria.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ec\/Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg\/300px-Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ec\/Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg\/450px-Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ec\/Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg\/600px-Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg 2x\" width=\"300\" height=\"306\" data-file-width=\"2132\" data-file-height=\"2177\" \/><\/a><figcaption><i>Le Christ et Marie sur le tr\u00f4ne du monde<\/i>. \u00c9glise haute, abside. Basilique de Saint Fran\u00e7ois, Assise<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans l\u2019\u00e9glise haute le grand autel est d\u00e9di\u00e9 \u00e0 Marie et l\u2019abside pr\u00e9sente, en bas des murs, \u00e0 hauteur d\u2019\u0153il, les sc\u00e8nes de sa vie, sa mort son\u00a0<a title=\"Assomption\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assomption\">Assomption<\/a>. Cette description de la relation entre Marie et les ap\u00f4tres la fait reconna\u00eetre comme celle qui prend la d\u00e9fense des franciscains, lesquels se consid\u00e9raient comme les nouveaux ap\u00f4tres. Alors que dans l\u2019\u00e9glise basse le peintre a eu la mission de cr\u00e9er, pour Assise, une version franciscaine de la Madone sur le tr\u00f4ne, pour comm\u00e9morer les premiers moments de l\u2019Ordre \u00e0 Santa Maria degli Angeli<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_201897_et_108_71-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_201897_et_108-71\">66<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De telles innovations aidaient les franciscains \u00e0 se d\u00e9marquer des autres\u00a0<a title=\"Ordre mendiant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_mendiant\">ordres mendiants<\/a>. Les \u00e9glises d\u2019alors contenaient de nombreuses images, des monuments comm\u00e9moratifs, des tombeaux de saints, d\u2019hommes d\u2019\u00e9glise et de la\u00efques, des tombeaux anciens ou tr\u00e8s r\u00e9cents, qui invitaient \u00e0 faire du pr\u00e9sent un constant travail de m\u00e9moire tourn\u00e9 vers le pass\u00e9, la messe en \u00e9tant l\u2019acte central, en m\u00e9moire de la \u00ab\u00a0Derni\u00e8re C\u00e8ne\u00a0\u00bb. Les rituels servaient ainsi \u00e0 g\u00e9n\u00e9rer les souvenirs d\u2019une soci\u00e9t\u00e9, ce que\u00a0<a title=\"Maurice Halbwachs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maurice_Halbwachs\">Maurice Halbwachs<\/a>\u00a0appelait une \u00ab\u00a0m\u00e9moire collective\u00a0\u00bb. Ici, on renouait les liens initiaux entre saint Fran\u00e7ois, la Vierge et l\u2019Enfant.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bien qu&rsquo;ils aient \u00e9t\u00e9 les promoteurs d&rsquo;une image plus naturaliste, plus humanis\u00e9e favorisant l&rsquo;implication \u00e9motionnelle des fid\u00e8les, les commanditaires, franciscains \u00e9taient motiv\u00e9s par leur foi et les repr\u00e9sentations mystiques qui touchaient, en particulier, le domaine de l\u2019image dont ils percevaient la valeur m\u00e9taphysique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour les franciscains le blanc pur et les couleurs claires sur le blanc apportent la lumi\u00e8re\u00a0: La lumi\u00e8re divine entrait ainsi dans l\u2019\u00e9glise, avec les images peintes, a fresque selon une technique qui remontait au temps du Christ, bien mieux qu\u2019au travers des vitraux, d\u2019origine \u00e9trang\u00e8re, et moderne \u00e0 l\u2019\u00e9poque<sup id=\"cite_ref-72\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-72\">67<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-center\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg\/300px-Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg\/450px-Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg\/600px-Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg 2x\" width=\"300\" height=\"216\" data-file-width=\"2059\" data-file-height=\"1481\" \/><\/a><figcaption><i>Crucifixion<\/i>, \u00e9glise haute, transept sud. Basilique de Saint Fran\u00e7ois. Assise<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Or, une grande partie des fresques r\u00e9alis\u00e9es par Cimabue et son atelier dans l\u2019\u00e9glise haute ont, curieusement, l\u2019aspect d\u2019un n\u00e9gatif photographique, aujourd&rsquo;hui. Leur \u00e9tude a prouv\u00e9 l\u2019usage, \u00e0 grande \u00e9chelle, de blanc de plomb qui a noirci avec le temps. Si les pigments blancs \u00e9taient parmi les moins cher &#8211; ce qui convenait aux choix des franciscains pour leurs \u00e9glises &#8211; ils auraient pu aussi faire employer un blanc argileux, le blanc de Saint-Jean<sup id=\"cite_ref-73\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-73\">N 6<\/a><\/sup>. Le choix du blanc de plomb a donc attir\u00e9 l\u2019attention des chercheurs<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_201828_74-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_201828-74\">68<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 l&rsquo;\u00e9poque, les franciscains et en particulier le philosophe et fr\u00e8re\u00a0<a title=\"Roger Bacon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roger_Bacon\">Roger Bacon<\/a>\u00a0(v. 1220 &#8211; v. 1292) s\u2019int\u00e9ressent au pouvoir de l\u2019alchimie et \u00e0 son r\u00f4le dans l\u2019espoir chr\u00e9tien du salut. Le fait, remarquable, que le plomb m\u00e9tallique noir pouvait se m\u00e9tamorphoser en poudre blanche, devenait le signe d\u2019un probable pouvoir alchimique<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_201847_75-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_201847-75\">69<\/a><\/sup>. Cimabue fit donc usage du blanc de plomb pour les fresques de l\u2019abside. Et comme les fen\u00eatres \u00e0 vitraux \u00e9taient en place au moment de la mise en place des fresques, il a pu r\u00e9aliser l\u2019effet de cette lumi\u00e8re color\u00e9e mouvante, au fil de la journ\u00e9e<sup id=\"cite_ref-76\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-76\">N 7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le peintre et ses commanditaires franciscains se sont ainsi engag\u00e9s dans des id\u00e9es, purement intellectuelles et th\u00e9ologiques, qui portaient sur les mat\u00e9riaux et les mati\u00e8res picturales, la m\u00e9moire, la beaut\u00e9 et l\u2019exp\u00e9rience, cr\u00e9ant avec tout cela des \u0153uvres novatrices qui c\u00e9l\u00e9braient l\u2019Ordre et rendaient possibles de nouveaux types de d\u00e9votion chr\u00e9tienne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u2019est aussi ce que l\u2019on peut constater si l\u2019on s\u2019\u00e9tonne de l\u2019aspect \u00ab\u00a0transparent\u00a0\u00bb du\u00a0<a title=\"P\u00e9rizonium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9rizonium\">p\u00e9rizonium<\/a>, le voile qui enveloppe le bas du corps du Christ crucifi\u00e9, tel qu\u2019il est peint par Cimabue dans la\u00a0<a title=\"Basilique Santa Croce de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Croce_de_Florence\">basilique Santa Croce de Florence<\/a>. Cette \u00e9glise, les franciscains l\u2019ont reconstruite probablement ou moment de la commande de la croix en question, dans les ann\u00e9es 1280, apr\u00e8s que les dominicains aient construit de leur c\u00f4t\u00e9 l\u2019impressionnante\u00a0<a title=\"Basilique Santa Maria Novella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Maria_Novella\">Santa Maria Novella<\/a>\u00a0en 1279. Apr\u00e8s une autre r\u00e9novation, achev\u00e9e en 1295, la croix \u00e9tait probablement en place<sup id=\"cite_ref-77\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-77\">70<\/a><\/sup>. Pour les franciscains, la quasi-nudit\u00e9 du Christ est l\u2019embl\u00e8me de sa pauvret\u00e9. Mais cette nudit\u00e9 est aussi intimement li\u00e9e \u00e0 la saintet\u00e9 de Fran\u00e7ois, dans sa proximit\u00e9 avec le Christ<sup id=\"cite_ref-78\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-78\">71<\/a><\/sup>. Dans un geste rest\u00e9 fameux, Fran\u00e7ois, fils de drapier, s\u2019\u00e9tait d\u00e9pouill\u00e9 de son v\u00eatement pour un mendiant, en signe de renonciation \u00e0 la vie mondaine.\u00a0<a title=\"Bonaventure de Bagnoregio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bonaventure_de_Bagnoregio\">Saint Bonaventure<\/a>, h\u00e9ritier direct de la pens\u00e9e de Fran\u00e7ois, rappelle qu\u2019\u00ab\u00a0en toute circonstance il voulait sans aucune h\u00e9sitation \u00eatre conforme au Christ crucifi\u00e9, suspendu \u00e0 sa croix, souffrant et nu. Nu, il s\u2019\u00e9tait train\u00e9 devant l\u2019\u00e9v\u00eaque au d\u00e9but de sa conversion, et pour cette raison, \u00e0 la fin de sa vie, il a voulu quitter ce monde nu\u00a0\u00bb. Les franciscains attachaient la plus grande importance \u00e0 cet acte symbolique. Un acte, donc, hautement significatif que cette peinture de p\u00e9rizonium transparent.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La proximit\u00e9 que Fran\u00e7ois entretient avec le Christ appara\u00eet aussi dans la fresque de l&rsquo;\u00e9glise inf\u00e9rieure, \u00e0 Assise, son corps portant clairement les\u00a0<a title=\"Stigmates\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stigmates\">stigmates<\/a>. Le saint est, par ailleurs, nettement identifiable comme un \u00eatre humain ordinaire par des traits qui le caract\u00e9risent, comme un portrait, en \u00e9chappant au type conventionnel de l&rsquo;image du saint<sup id=\"cite_ref-79\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-79\">72<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Biographie\">Biographie<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_documents\">Les documents<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bien qu\u2019il s\u2019agisse d\u2019un des peintres les plus importants de la peinture occidentale, Cimabue n\u2019\u00e9chappe pas au sort de nombreux artistes du\u00a0<a title=\"Duecento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duecento\">duecento<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle) pour lesquels nous n\u2019avons que tr\u00e8s peu d&rsquo;informations document\u00e9es. De plus nous n\u2019avons qu\u2019un seul document concernant le\u00a0<i>jeune<\/i>\u00a0Cimabue (dat\u00e9 de 1272), tous les autres documents pr\u00e9c\u00e8dent de quelques mois seulement sa mort (de\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1301-09\" data-sort-value=\"1301-09\">septembre 1301<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1302-02\" data-sort-value=\"1302-02\">f\u00e9vrier 1302<\/time>).<\/p>\n<dl>\n<dt><time class=\"nowrap\" datetime=\"1272-06-15\" data-sort-value=\"1272-06-15\">8 juin 1272<\/time><\/dt>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cimabue compara\u00eet \u00e0 Rome, en tant que t\u00e9moin d&rsquo;un acte notari\u00e9<sup id=\"cite_ref-80\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-80\">N 8<\/a><\/sup>, relatant l\u2019adoption de la r\u00e8gle augustinienne par les moniales de l\u2019ordre de Saint-Pierre Damien (franciscain) qui avaient fui l\u2019Empire Byzantin (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0de Romanie exilio venientes\u00a0\u00bb<\/span>). Parmi les nombreux t\u00e9moins (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0aliis pluribus testibus\u00a0\u00bb<\/span>), seuls sept sont nomm\u00e9s\u00a0: cinq religieux (le dominicain fra Rainaldo, \u00e9v\u00eaque de\u00a0<a title=\"Marsica\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marsica\">Marsica<\/a>\u00a0et qui en 1273 sera \u00e9lu \u00e9v\u00eaque de\u00a0<a title=\"Messine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Messine\">Messine<\/a>\u00a0; Pietro, chanoine de\u00a0<a title=\"Santa Maria Maggiore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Santa_Maria_Maggiore\">Santa Maria Maggiore<\/a>, membre de la grande famille romaine des Paparoni\u00a0; fra Gualtiero da Augusta, un autre dominicain\u00a0; Gentile et Paolo, chanoines de l\u2019\u00e9glise San Martino ai Monti et Armano, pr\u00eatre de San Pietro in Clavaro) et seulement deux la\u00efcs\u00a0: Jacopo di Giovanni, de la c\u00e9l\u00e8bre famille romaine del Sasso et enfin Cimabue (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Cimabove, pictore de Florencia\u00a0\u00bb<\/span>). Mais surtout deux personnalit\u00e9s prestigieuses sont pr\u00e9sentes, en tant que protecteurs des moniales\u00a0: le dominicain fra\u00a0<a class=\"new\" title=\"Tommaso Agni (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Tommaso_Agni&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Tommaso Agni<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Tommaso Agni\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Tommaso_Agni\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Tommaso Agni\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>, tout juste nomm\u00e9\u00a0<a title=\"Patriarche latin de J\u00e9rusalem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patriarche_latin_de_J%C3%A9rusalem\">patriarche latin de J\u00e9rusalem<\/a>\u00a0(1272-1277), envoy\u00e9 personnel du pape\u00a0<a title=\"Gr\u00e9goire X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A9goire_X\">Gr\u00e9goire X<\/a>\u00a0(1272-1276) et le cardinal Ottobuono Fieschi, neveu du pape\u00a0<a title=\"Innocent IV\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Innocent_IV\">Innocent IV<\/a>\u00a0(1243-1254) et futur pape sous le nom d&rsquo;<a title=\"Adrien V\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adrien_V\">Adrien V<\/a>\u00a0(1276).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ce document montre ainsi Cimabue \u2013 vraisemblablement \u00e2g\u00e9 d&rsquo;une trentaine d&rsquo;ann\u00e9es pour pouvoir t\u00e9moigner \u2013 consid\u00e9r\u00e9 comme une personne de qualit\u00e9, au milieu de hautes personnalit\u00e9s religieuses, notamment dominicaines, ordre pour lequel il avait d\u00e9j\u00e0 r\u00e9alis\u00e9 le grand Crucifix d&rsquo;Arezzo.<\/p>\n<dl>\n<dt><time class=\"nowrap\" datetime=\"1301-11-13\" data-sort-value=\"1301-11-13\">5 novembre 1301<\/time><\/dt>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il s&rsquo;agit de la commande d&rsquo;un polyptyque muni d&rsquo;une pr\u00e9delle par l\u2019<a title=\"Museo delle sinopie (Pise)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Museo_delle_sinopie_(Pise)\">H\u00f4pital Santa Chiara<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pise\">Pise<\/a><sup id=\"cite_ref-81\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-81\">N 9<\/a><\/sup>\u00a0\u00e0 Cimabue (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Cenni di Pepo\u00a0\u00bb<\/span>) et\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Nuchulus\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0un tableau avec des colonnettes, des tabernacles, une pr\u00e9delle, repr\u00e9sentant les histoires de la divine et bienheureuse Vierge Marie, des ap\u00f4tres, des anges et autres figures \u00e9galement peintes\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-82\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-82\">N 10<\/a><\/sup>.<\/p>\n<dl>\n<dt>Une s\u00e9rie de 21 documents \u00e9chelonn\u00e9s entre le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1301-09-10\" data-sort-value=\"1301-09-10\">2 septembre 1301<\/time>\u00a0et le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1302-02-27\" data-sort-value=\"1302-02-27\">19 f\u00e9vrier 1302<\/time><\/dt>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces documents \u00e9voquent les r\u00e9mun\u00e9rations des journ\u00e9es de Cimabue (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Cimabue pictor Magiestatis\u00a0\u00bb<\/span>) travaillant sur la mosa\u00efque absidiale du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cath\u00e9drale Notre-Dame de l'Assomption de Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_Notre-Dame_de_l%27Assomption_de_Pise\">d\u00f4me<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pise\">Pise<\/a><sup id=\"cite_ref-83\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-83\">N 11<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le dernier document &#8211; celui du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1302-02-27\" data-sort-value=\"1302-02-27\">19 f\u00e9vrier 1302<\/time>\u00a0&#8211; indique que Cimabue a r\u00e9alis\u00e9 le\u00a0<i>saint Jean<\/i>\u00a0(<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0habere debebat de figura Sancti Johannis\u00a0\u00bb<\/span>), qui est ainsi l\u2019unique \u0153uvre de Cimabue document\u00e9e.<\/p>\n<dl>\n<dt><time class=\"nowrap\" datetime=\"1302-03-27\" data-sort-value=\"1302-03-27\">19 mars 1302<\/time><\/dt>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans un document cit\u00e9 par Davidsohn en 1927<sup id=\"cite_ref-84\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-84\">73<\/a><\/sup>\u00a0mais non retrouv\u00e9, il est mention des h\u00e9ritiers de Cimabue (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0heredes Cienni pictoris\u00a0\u00bb<\/span>)<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR.292_85-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR.292-85\">74<\/a><\/sup>.<\/p>\n<dl>\n<dt><time class=\"nowrap\" datetime=\"1302-07-12\" data-sort-value=\"1302-07-12\">4 juillet 1302<\/time><\/dt>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<i>Soci\u00e9t\u00e9 des Piovuti<\/i>\u00a0re\u00e7oit une nappe anciennement propri\u00e9t\u00e9 de Cimabue<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR.292_85-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR.292-85\">74<\/a><\/sup>. Cimabue, n&rsquo;\u00e9tant pas pisan, il semble peu probable qu&rsquo;il ait \u00e9t\u00e9 membre de la\u00a0<i>Compagnia dei Piovuti<\/i>, r\u00e9serv\u00e9e aux citoyens pisans (peut-\u00eatre le propri\u00e9taire de son logement).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En r\u00e9sum\u00e9, nous n&rsquo;avons donc que tr\u00e8s peu d\u2019informations document\u00e9es concernant la vie de Cimabue: il est n\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>, \u00e9tait pr\u00e9sent \u00e0 Rome le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1272-06-15\" data-sort-value=\"1272-06-15\">8 juin 1272<\/time>; il \u0153uvra \u00e0\u00a0<a title=\"Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pise\">Pise<\/a>\u00a0en 1301 et 1302, ex\u00e9cutant le\u00a0<i>Saint Jean<\/i>\u00a0et il est mort en 1302.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tous les autres \u00e9l\u00e9ments biographiques d\u00e9coulent soit des textes anciens &#8211; tous posthumes &#8211; soit de l&rsquo;\u00e9tude de son \u0153uvre.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Date_de_naissance\">Date de naissance<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La majorit\u00e9 des historiens d&rsquo;art la situent vers 1240 pour entre autres les raisons suivantes\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>sa pr\u00e9sence en tant que personne de qualit\u00e9 lors de l\u2019\u00e9tablissement de l\u2019acte notari\u00e9 du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1272-06-29\" data-sort-value=\"1272-06-29\">22 juin 1272<\/time><\/li>\n<li>la ma\u00eetrise n\u00e9cessaire \u00e0 l&rsquo;ex\u00e9cution du Crucifix d&rsquo;<a title=\"Arezzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arezzo\">Arezzo<\/a>\u00a0que l\u2019on date vers 1265-1270, qui n\u2019est certainement pas l\u2019\u0153uvre d\u2019un apprenti,<\/li>\n<li>c&rsquo;est la date avanc\u00e9e par\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Giorgio Vasari<\/a>\u00a0dans ses\u00a0<i><a title=\"Les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Vies_des_meilleurs_peintres,_sculpteurs_et_architectes\">Vite<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.17_86-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Vasari1568.Chastel1981.17-86\">75<\/a><\/sup>\u00a0(m\u00eame s&rsquo;il fixe de mani\u00e8re erron\u00e9e celle de sa mort \u00e0 1300)<sup id=\"cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.23_87-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Vasari1568.Chastel1981.23-87\">76<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"D\u00e9nomination._Premi\u00e8res_mentions\"><span id=\"D.C3.A9nomination._Premi.C3.A8res_mentions\"><\/span>D\u00e9nomination. Premi\u00e8res mentions<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son vrai nom\u00a0<i>Cenni di Pepo<\/i>\u00a0(forme ancienne de \u00ab\u00a0<i>Benvenuti di Giuseppe<\/i>\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-Battisti1967US.5_88-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Battisti1967US.5-88\">77<\/a><\/sup>) ne nous est connu que par le document du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1301-11-13\" data-sort-value=\"1301-11-13\">5 novembre 1301<\/time>\u00a0(la commande du polyptyque Santa Chiara de Pise).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le pr\u00e9nom\u00a0<i>Giovanni<\/i>\u00a0ne figure sur aucun document historique\u00a0: il semblerait donc que cela soit une erreur tardive (<a title=\"XVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>) de\u00a0<a title=\"Filippo Villani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Villani\">Filippo Villani<\/a>, malheureusement rapidement propag\u00e9e par l&rsquo;<a title=\"Anonimo Gaddiano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anonimo_Gaddiano\">Anonyme Magliabechiano<\/a><sup id=\"cite_ref-89\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-89\">78<\/a><\/sup>\u00a0et surtout les\u00a0<i><a title=\"Les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Vies_des_meilleurs_peintres,_sculpteurs_et_architectes\">Vite<\/a><\/i>\u00a0de Vasari. Il sera utilis\u00e9 jusqu&rsquo;en 1878\u00a0!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Partout ailleurs c\u2019est son surnom \u00ab\u00a0<i>Cimabue<\/i>\u00a0\u00bb qui est utilis\u00e9 et qui passera \u00e0 la post\u00e9rit\u00e9. Deux interpr\u00e9tations de ce surnom pr\u00e9dominent, suivant que l\u2019on consid\u00e8re \u00ab\u00a0<i>cima<\/i>\u00a0\u00bb comme substantif ou comme verbe. Comme substantif (&lsquo;sommet&rsquo; ou &lsquo;t\u00eate&rsquo;), Cimabue pourrait alors \u00eatre compris comme \u00ab\u00a0<i>t\u00eate de b\u0153uf<\/i>\u00a0\u00bb, surnom qualifiant g\u00e9n\u00e9ralement une personne obstin\u00e9e, t\u00eatue. Pour un autre exemple, on pourrait citer le surnom de\u00a0<a title=\"Volterrano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Volterrano\">Volterrano<\/a>\u00a0:\u00a0<i>Cima de buoi<\/i>. Comme verbe (cimare\u00a0: au propre &lsquo;couper, \u00e9cimer&rsquo;\u00a0; au figur\u00e9\u00a0: &lsquo;\u00e9corner, railler&rsquo;), Cimabue signifierait un\u00a0<i>homme fier, m\u00e9prisant<\/i><sup id=\"cite_ref-Battisti1967US.5_88-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Battisti1967US.5-88\">77<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-90\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-90\">79<\/a><\/sup>. Cette deuxi\u00e8me acception semble \u00eatre confirm\u00e9e par les \u00e9tudes \u00e9tymologiques<sup id=\"cite_ref-91\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-91\">N 12<\/a><\/sup>, par la citation de Dante au chant XI du Purgatoire, chant consacr\u00e9 aux orgueilleux, et surtout par le commentaire de l&rsquo;<i>Ottimo Commento<\/i>, ouvrage dat\u00e9 de 1330, commentaire \u00e9crit donc quelque temps apr\u00e8s la mort de l\u2019artiste et qui pourrait fort bien rapporter une tradition populaire encore vivante\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Cimabue fut un peintre de Florence, de l&rsquo;\u00e9poque de notre auteur (Dante), tr\u00e8s important, que tout un chacun connaissait\u00a0; mais il \u00e9tait tellement arrogant et fier avec cela, que si quelqu\u2019un d\u00e9couvrait un d\u00e9faut dans son travail, ou s&rsquo;il en avait per\u00e7u un lui-m\u00eame (comme cela arrive souvent \u00e0 l&rsquo;artiste qui \u00e9choue du fait de son mat\u00e9riel, ou des d\u00e9fauts des instruments qu\u2019il utilise), il abandonnait imm\u00e9diatement ce travail, aussi co\u00fbteux soit-il.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ce texte fut repris entre autres par\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Giorgio Vasari<\/a><sup id=\"cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.23_87-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Vasari1568.Chastel1981.23-87\">76<\/a><\/sup>, qui lui assura une large diffusion. Il montre \u00e0 la fois un homme fier, orgueilleux, de fort caract\u00e8re, mais surtout extr\u00eamement exigeant envers lui-m\u00eame et son art, notamment d\u00e9daigneux des consid\u00e9rations mat\u00e9rielles. Cette attitude qui nous parait extr\u00eamement moderne, est \u00e9tonnante pour un artiste du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, o\u00f9 le peintre est avant tout un humble artisan, travaillant au sein d\u2019un atelier, encore bien souvent de mani\u00e8re anonyme. Aussi Cimabue pr\u00e9figure la r\u00e9volution du statut de l\u2019artiste, g\u00e9n\u00e9ralement situ\u00e9e \u00e0 la Renaissance. Ceci, et le fait que Cimabue est florentin expliquent que la biographie de Cimabue ouvre le c\u00e9l\u00e8bre ouvrage des\u00a0<i><a title=\"Les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Vies_des_meilleurs_peintres,_sculpteurs_et_architectes\">Vite<\/a><\/i>\u00a0de Vasari, cet ensemble de biographies \u00e0 la gloire de\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>\u00a0qui m\u00e8ne \u00e0 celle de\u00a0<a title=\"Michel-Ange\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel-Ange\">Michel-Ange<\/a>, figure de l\u2019artiste cr\u00e9ateur par excellence selon cet auteur<sup id=\"cite_ref-92\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-92\">N 13<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le point de vue de Vasari, fier de la renomm\u00e9e de sa ville natale, Florence, a \u00e9t\u00e9 repris par les auteurs des\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, faisant de lui la premi\u00e8re lumi\u00e8re de la renaissance de la peinture; la v\u00e9ritable lumi\u00e8re revenant \u00e0 son h\u00e9ritier, le florentin Giotto. Le lien entre les deux artistes \u00e9tant fermement inscrit dans les textes humanistes, c\u2019est ainsi qu\u2019est n\u00e9 le mythe selon lequel Cimabue aurait \u00e9t\u00e9 le ma\u00eetre de Giotto<sup id=\"cite_ref-Holly_Flora,_20189_93-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Holly_Flora,_20189-93\">80<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Liste_des_\u0153uvres\"><span id=\"Liste_des_.C5.93uvres\"><\/span>Liste des \u0153uvres<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u0152uvres_attribu\u00e9es_de_mani\u00e8re_quasi_unanime_aujourd'hui\"><span id=\".C5.92uvres_attribu.C3.A9es_de_mani.C3.A8re_quasi_unanime_aujourd.27hui\"><\/span>\u0152uvres attribu\u00e9es de mani\u00e8re quasi unanime aujourd&rsquo;hui<\/h3>\n<\/div>\n<dl>\n<dt>Crucifix<\/dt>\n<\/dl>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><a title=\"Crucifix d'Arezzo (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crucifix_d%27Arezzo_(Cimabue)\">Crucifix d&rsquo;Arezzo<\/a><\/i>\u00a0(vers 1265-70), tempera et or sur panneau, 336\u00a0\u00d7\u00a0267\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Arezzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arezzo\">Arezzo<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9glise San Domenico (Arezzo)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_San_Domenico_(Arezzo)\">\u00e9glise San Domenico<\/a>\u00a0(<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Toesca1927\">Toesca 1927<\/a>)<\/li>\n<li><i><a title=\"Crucifix de Santa Croce (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crucifix_de_Santa_Croce_(Cimabue)\">Crucifix de Santa Croce<\/a><\/i>\u00a0(vers 1275), tempera et or sur panneau, 433\u00a0\u00d7\u00a0390\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>,\u00a0<a title=\"Basilique Santa Croce de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Croce_de_Florence\">Basilique Santa Croce<\/a>\u00a0(Francesco Albertini 1510 et 1909,\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/166138959\" rel=\"nofollow\">166138959<\/a><\/span>)<\/small>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/06477791X\" rel=\"nofollow\">06477791X<\/a><\/span>)<\/small>)<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crucifix d'Arezzo\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:CrocifissoCimabue-Arezzo-Photo_taken_by_Senet._April_20,_2010-Perspective_correction,_crop_and_blackframe_with_GIMP_by_Paolo_Villa_2019.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bb\/CrocifissoCimabue-Arezzo-Photo_taken_by_Senet._April_20%2C_2010-Perspective_correction%2C_crop_and_blackframe_with_GIMP_by_Paolo_Villa_2019.jpg\/97px-CrocifissoCimabue-Arezzo-Photo_taken_by_Senet._April_20%2C_2010-Perspective_correction%2C_crop_and_blackframe_with_GIMP_by_Paolo_Villa_2019.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bb\/CrocifissoCimabue-Arezzo-Photo_taken_by_Senet._April_20%2C_2010-Perspective_correction%2C_crop_and_blackframe_with_GIMP_by_Paolo_Villa_2019.jpg\/146px-CrocifissoCimabue-Arezzo-Photo_taken_by_Senet._April_20%2C_2010-Perspective_correction%2C_crop_and_blackframe_with_GIMP_by_Paolo_Villa_2019.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bb\/CrocifissoCimabue-Arezzo-Photo_taken_by_Senet._April_20%2C_2010-Perspective_correction%2C_crop_and_blackframe_with_GIMP_by_Paolo_Villa_2019.jpg\/194px-CrocifissoCimabue-Arezzo-Photo_taken_by_Senet._April_20%2C_2010-Perspective_correction%2C_crop_and_blackframe_with_GIMP_by_Paolo_Villa_2019.jpg 2x\" alt=\"Crucifix d'Arezzo\" width=\"97\" height=\"120\" data-file-width=\"5128\" data-file-height=\"6326\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Crucifix d&rsquo;Arezzo<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crucifix de Santa Croce\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_025.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/19\/Cimabue_025.jpg\/105px-Cimabue_025.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/19\/Cimabue_025.jpg\/157px-Cimabue_025.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/19\/Cimabue_025.jpg\/209px-Cimabue_025.jpg 2x\" alt=\"Crucifix de Santa Croce\" width=\"105\" height=\"120\" data-file-width=\"2008\" data-file-height=\"2304\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i><a title=\"Crucifix de Santa Croce (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crucifix_de_Santa_Croce_(Cimabue)\">Crucifix de Santa Croce<\/a><\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<dl>\n<dt><a title=\"Baptist\u00e8re Saint-Jean de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baptist%C3%A8re_Saint-Jean_de_Florence\">Baptist\u00e8re Saint-Jean de Florence<\/a><\/dt>\n<\/dl>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Annonce \u00e0 Zacharie\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mosaici_del_battistero_di_firenze,_storie_del_battista,_1250-1330_ca.,_01_annuncio_a_zaccaria,_attr._a_cimabue.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_01_annuncio_a_zaccaria%2C_attr._a_cimabue.JPG\/296px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_01_annuncio_a_zaccaria%2C_attr._a_cimabue.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_01_annuncio_a_zaccaria%2C_attr._a_cimabue.JPG\/443px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_01_annuncio_a_zaccaria%2C_attr._a_cimabue.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_01_annuncio_a_zaccaria%2C_attr._a_cimabue.JPG\/591px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_01_annuncio_a_zaccaria%2C_attr._a_cimabue.JPG 2x\" alt=\"Annonce \u00e0 Zacharie\" width=\"233\" height=\"141\" data-file-width=\"3020\" data-file-height=\"1841\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Annonce \u00e0 Zacharie<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Naissance et apposition du nom\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mosaici_del_battistero_di_firenze,_storie_del_battista,_1250-1330_ca.,_02_nascita_e_imposizione_del_nome,_attr._a_cimabue.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/78\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_02_nascita_e_imposizione_del_nome%2C_attr._a_cimabue.JPG\/302px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_02_nascita_e_imposizione_del_nome%2C_attr._a_cimabue.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/78\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_02_nascita_e_imposizione_del_nome%2C_attr._a_cimabue.JPG\/452px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_02_nascita_e_imposizione_del_nome%2C_attr._a_cimabue.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/78\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_02_nascita_e_imposizione_del_nome%2C_attr._a_cimabue.JPG\/603px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_02_nascita_e_imposizione_del_nome%2C_attr._a_cimabue.JPG 2x\" alt=\"Naissance et apposition du nom\" width=\"238\" height=\"141\" data-file-width=\"3120\" data-file-height=\"1864\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Naissance et apposition du nom<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Jean Baptiste dans le d\u00e9sert\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mosaici_del_battistero_di_firenze,_storie_del_battista,_1250-1330_ca.,_03_san_giovannino_nel_deserto,_attr._a_cimabue_con_ampi_restauri.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_03_san_giovannino_nel_deserto%2C_attr._a_cimabue_con_ampi_restauri.JPG\/280px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_03_san_giovannino_nel_deserto%2C_attr._a_cimabue_con_ampi_restauri.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_03_san_giovannino_nel_deserto%2C_attr._a_cimabue_con_ampi_restauri.JPG\/420px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_03_san_giovannino_nel_deserto%2C_attr._a_cimabue_con_ampi_restauri.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_03_san_giovannino_nel_deserto%2C_attr._a_cimabue_con_ampi_restauri.JPG\/560px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_03_san_giovannino_nel_deserto%2C_attr._a_cimabue_con_ampi_restauri.JPG 2x\" alt=\"Saint Jean Baptiste dans le d\u00e9sert\" width=\"220\" height=\"141\" data-file-width=\"3008\" data-file-height=\"1936\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Saint Jean Baptiste dans le d\u00e9sert<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Bapt\u00eame du Christ\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mosaici_del_battistero_di_firenze,_storie_del_battista,_1250-1330_ca.,_07_battesimo_di_cristo,_attr._a_cimabue.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_07_battesimo_di_cristo%2C_attr._a_cimabue.JPG\/282px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_07_battesimo_di_cristo%2C_attr._a_cimabue.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_07_battesimo_di_cristo%2C_attr._a_cimabue.JPG\/423px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_07_battesimo_di_cristo%2C_attr._a_cimabue.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_07_battesimo_di_cristo%2C_attr._a_cimabue.JPG\/564px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_del_battista%2C_1250-1330_ca.%2C_07_battesimo_di_cristo%2C_attr._a_cimabue.JPG 2x\" alt=\"Bapt\u00eame du Christ\" width=\"221\" height=\"141\" data-file-width=\"2808\" data-file-height=\"1792\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Bapt\u00eame du Christ<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Visitation\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mosaici_del_battistero_di_firenze,_storie_di_maria_e_ges%C3%B9,_1250-1330_ca.,_02_visitazione,_attr._a_cimabue,_con_restauri.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ae\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_02_visitazione%2C_attr._a_cimabue%2C_con_restauri.JPG\/283px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_02_visitazione%2C_attr._a_cimabue%2C_con_restauri.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ae\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_02_visitazione%2C_attr._a_cimabue%2C_con_restauri.JPG\/424px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_02_visitazione%2C_attr._a_cimabue%2C_con_restauri.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ae\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_02_visitazione%2C_attr._a_cimabue%2C_con_restauri.JPG\/565px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_02_visitazione%2C_attr._a_cimabue%2C_con_restauri.JPG 2x\" alt=\"Visitation\" width=\"222\" height=\"141\" data-file-width=\"2904\" data-file-height=\"1852\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Visitation<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Nativit\u00e9\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mosaici_del_battistero_di_firenze,_storie_di_maria_e_ges%C3%B9,_1250-1330_ca.,_03_nativit%C3%A0,_attr._a_cimabue.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_03_nativit%C3%A0%2C_attr._a_cimabue.JPG\/253px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_03_nativit%C3%A0%2C_attr._a_cimabue.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_03_nativit%C3%A0%2C_attr._a_cimabue.JPG\/380px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_03_nativit%C3%A0%2C_attr._a_cimabue.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_03_nativit%C3%A0%2C_attr._a_cimabue.JPG\/506px-Mosaici_del_battistero_di_firenze%2C_storie_di_maria_e_ges%C3%B9%2C_1250-1330_ca.%2C_03_nativit%C3%A0%2C_attr._a_cimabue.JPG 2x\" alt=\"Nativit\u00e9\" width=\"199\" height=\"141\" data-file-width=\"2608\" data-file-height=\"1856\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Nativit\u00e9<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<dl>\n<dt>Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant<\/dt>\n<\/dl>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><a title=\"Maest\u00e0 du Louvre (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_du_Louvre_(Cimabue)\">La Vierge et l&rsquo;Enfant en majest\u00e9 entour\u00e9s de six anges<\/a><\/i>\u00a0(vers 1280), tempera et or sur bois, 427\u00a0\u00d7\u00a0280\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Louvre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Louvre\">Mus\u00e9e du Louvre<\/a>\u00a0(inv. 254) (Vasari 1568). Initialement pour l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise San Francesco de Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_San_Francesco_de_Pise\">\u00e9glise San Francesco de Pise<\/a><sup id=\"cite_ref-Flora200615_11-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Flora200615-11\">11<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-94\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-94\">81<\/a><\/sup><\/li>\n<li><i><a title=\"Maest\u00e0 di Santa Trinita (Offices)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_(Offices)\">Maest\u00e0 di Santa Trinita<\/a><\/i>\u00a0(vers 1280), tempera et or sur bois, 385\u00a0\u00d7\u00a0223\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>,\u00a0<a title=\"Galerie des Offices\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galerie_des_Offices\">Galerie des Offices<\/a>\u00a0(La Vierge est v\u00eatue d&rsquo;un ample manteau bleu, et non pas noir<sup id=\"cite_ref-95\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-95\">N 14<\/a><\/sup>).<\/li>\n<li><i><a title=\"Maest\u00e0 di Santa Maria dei Servi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_di_Santa_Maria_dei_Servi\">Maest\u00e0 de Santa Maria dei Servi<\/a><\/i>\u00a0(vers 1280-1290), tempera et or sur panneau, 218\u00a0\u00d7\u00a0188\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Bologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bologne\">Bologne<\/a>,\u00a0<a title=\"Basilique Santa Maria dei Servi (Bologne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Maria_dei_Servi_(Bologne)\">Basilique Santa Maria dei Servi (Bologne)<\/a>\u00a0(Thode 1885)<\/li>\n<li><i><a title=\"Vierge Gualino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vierge_Gualino\">Vierge Gualino<\/a><\/i>, tempera et or sur panneau, 157\u00a0\u00d7\u00a086\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Turin, galerie Sabauda (r\u00e9-attribu\u00e9e \u00e0 Cimabue)<sup id=\"cite_ref-96\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-96\">82<\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maest\u00e0 du Louvre\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:%E6%B3%95%E5%9C%8B%E7%BE%85%E6%B5%AE%E5%AE%AE136_2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/%E6%B3%95%E5%9C%8B%E7%BE%85%E6%B5%AE%E5%AE%AE136_2.jpg\/80px-%E6%B3%95%E5%9C%8B%E7%BE%85%E6%B5%AE%E5%AE%AE136_2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/%E6%B3%95%E5%9C%8B%E7%BE%85%E6%B5%AE%E5%AE%AE136_2.jpg\/121px-%E6%B3%95%E5%9C%8B%E7%BE%85%E6%B5%AE%E5%AE%AE136_2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/%E6%B3%95%E5%9C%8B%E7%BE%85%E6%B5%AE%E5%AE%AE136_2.jpg\/161px-%E6%B3%95%E5%9C%8B%E7%BE%85%E6%B5%AE%E5%AE%AE136_2.jpg 2x\" alt=\"Maest\u00e0 du Louvre\" width=\"80\" height=\"120\" data-file-width=\"1974\" data-file-height=\"2944\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Maest\u00e0 du Louvre<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maest\u00e0 de Santa Trinita\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_-_Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_-_Google_Art_Project.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Cimabue_-_Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_-_Google_Art_Project.jpg\/67px-Cimabue_-_Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_-_Google_Art_Project.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Cimabue_-_Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_-_Google_Art_Project.jpg\/100px-Cimabue_-_Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_-_Google_Art_Project.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Cimabue_-_Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_-_Google_Art_Project.jpg\/134px-Cimabue_-_Maest%C3%A0_di_Santa_Trinita_-_Google_Art_Project.jpg 2x\" alt=\"Maest\u00e0 de Santa Trinita\" width=\"67\" height=\"120\" data-file-width=\"2008\" data-file-height=\"3596\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Maest\u00e0 de Santa Trinita<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maest\u00e0 de Santa Maria dei Servi\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_maest%C3%A0_di_santa_maria_dei_servi.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_santa_maria_dei_servi.jpg\/68px-Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_santa_maria_dei_servi.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_santa_maria_dei_servi.jpg\/102px-Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_santa_maria_dei_servi.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_santa_maria_dei_servi.jpg\/136px-Cimabue%2C_maest%C3%A0_di_santa_maria_dei_servi.jpg 2x\" alt=\"Maest\u00e0 de Santa Maria dei Servi\" width=\"68\" height=\"120\" data-file-width=\"1019\" data-file-height=\"1790\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Maest\u00e0 de Santa Maria dei Servi<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge Gualino r\u00e9-attribu\u00e9e \u00e0 Cimabue\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Madone_Gualino.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/Madone_Gualino.jpg\/68px-Madone_Gualino.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/Madone_Gualino.jpg\/101px-Madone_Gualino.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a1\/Madone_Gualino.jpg\/135px-Madone_Gualino.jpg 2x\" alt=\"Vierge Gualino r\u00e9-attribu\u00e9e \u00e0 Cimabue\" width=\"68\" height=\"120\" data-file-width=\"1486\" data-file-height=\"2632\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><a title=\"Vierge Gualino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vierge_Gualino\">Vierge Gualino<\/a><br \/>\nr\u00e9-attribu\u00e9e \u00e0 Cimabue<\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<dl>\n<dt><i><a title=\"Diptyque de d\u00e9votion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diptyque_de_d%C3%A9votion\">Diptyque de d\u00e9votion<\/a><\/i>\u00a0(vers 1280)<\/dt>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Diptyque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diptyque\">Diptyque<\/a>\u00a0de\u00a0<span class=\"page_h\"><a class=\"mw-disambig\" title=\"D\u00e9votion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9votion\">d\u00e9votion<\/a><\/span>\u00a0compos\u00e9 de huit\u00a0<a title=\"Tableau de d\u00e9votion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tableau_de_d%C3%A9votion\">panneaux<\/a>\u00a0repr\u00e9sentant des sc\u00e8nes de la\u00a0<a title=\"Passion du Christ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Passion_du_Christ\">Passion du Christ<\/a>\u00a0dont seuls quatre panneaux du volet gauche sont connus\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><a title=\"La Flagellation du Christ (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Flagellation_du_Christ_(Cimabue)\">La Flagellation du Christ<\/a><\/i>, tempera et or sur peuplier, 25,2\u00a0\u00d7\u00a020,3\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"New York\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_York\">New York<\/a>,\u00a0<a title=\"The Frick Collection\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Frick_Collection\">The Frick Collection<\/a>\u00a0(inv. 50.1.159) (<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Longhi1951\">Longhi 1951<\/a>), bas droit<sup id=\"cite_ref-christmoqu\u00e9_97-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-christmoqu%C3%A9-97\">83<\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>La\u00a0<i><a title=\"Vierge \u00e0 l'Enfant tr\u00f4nant et entour\u00e9e de deux anges\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vierge_%C3%A0_l%27Enfant_tr%C3%B4nant_et_entour%C3%A9e_de_deux_anges\">Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant tr\u00f4nant et entour\u00e9e de deux anges<\/a><\/i>, tempera et or sur peuplier, 25,7\u00a0\u00d7\u00a020,5\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Londres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Londres\">Londres<\/a>,\u00a0<a title=\"National Gallery\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/National_Gallery\">National Gallery<\/a>\u00a0(inv. NG 6583), haut gauche\u00a0;<\/li>\n<li><i>Le Baiser de Judas<\/i>\u00a0(perdu), haut droit<sup id=\"cite_ref-christmoqu\u00e9_97-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-christmoqu%C3%A9-97\">83<\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li><i><a title=\"La D\u00e9rision du Christ (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_D%C3%A9rision_du_Christ_(Cimabue)\">La D\u00e9rision du Christ<\/a><\/i>, tempera et or sur peuplier, 25,8\u00a0\u00d7\u00a020,3\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, acquis par la\u00a0<a title=\"Collection Alana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Collection_Alana\">collection Alana<\/a>\u00a0(<a title=\"Newark (Delaware)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Newark_(Delaware)\">Newark (Delaware)<\/a>) le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-10-27\" data-sort-value=\"2019-10-27\">27 octobre 2019<\/time><sup id=\"cite_ref-christmoqu\u00e9_97-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-christmoqu%C3%A9-97\">83<\/a><\/sup>\u00a0et class\u00e9\u00a0<a title=\"Tr\u00e9sor national (France)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%A9sor_national_(France)\">tr\u00e9sor national<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-20\" data-sort-value=\"2019-12-20\">20 d\u00e9cembre 2019<\/time>\u00a0est interdit de sortie du territoire fran\u00e7ais durant trente mois<sup id=\"cite_ref-98\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-98\">84<\/a><\/sup>. Acquis en 2023 par le mus\u00e9e du\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Louvre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Louvre\">Mus\u00e9e du Louvre<\/a>,\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Flagellation\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_-_Flagellation.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Cimabue_-_Flagellation.jpg\/95px-Cimabue_-_Flagellation.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Cimabue_-_Flagellation.jpg\/143px-Cimabue_-_Flagellation.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Cimabue_-_Flagellation.jpg\/190px-Cimabue_-_Flagellation.jpg 2x\" alt=\"Flagellation\" width=\"95\" height=\"120\" data-file-width=\"2053\" data-file-height=\"2587\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Flagellation<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge \u00e0 l'Enfant tr\u00f4nant, entour\u00e9e de deux anges\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue._Vierge_%C3%A0_l%27Enfant_tr%C3%B4nant,_entour%C3%A9e_de_deux_anges._Diptyque_de_d%C3%A9votion.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/54\/Cimabue._Vierge_%C3%A0_l%27Enfant_tr%C3%B4nant%2C_entour%C3%A9e_de_deux_anges._Diptyque_de_d%C3%A9votion.jpg\/93px-Cimabue._Vierge_%C3%A0_l%27Enfant_tr%C3%B4nant%2C_entour%C3%A9e_de_deux_anges._Diptyque_de_d%C3%A9votion.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/54\/Cimabue._Vierge_%C3%A0_l%27Enfant_tr%C3%B4nant%2C_entour%C3%A9e_de_deux_anges._Diptyque_de_d%C3%A9votion.jpg\/140px-Cimabue._Vierge_%C3%A0_l%27Enfant_tr%C3%B4nant%2C_entour%C3%A9e_de_deux_anges._Diptyque_de_d%C3%A9votion.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/54\/Cimabue._Vierge_%C3%A0_l%27Enfant_tr%C3%B4nant%2C_entour%C3%A9e_de_deux_anges._Diptyque_de_d%C3%A9votion.jpg\/186px-Cimabue._Vierge_%C3%A0_l%27Enfant_tr%C3%B4nant%2C_entour%C3%A9e_de_deux_anges._Diptyque_de_d%C3%A9votion.jpg 2x\" alt=\"Vierge \u00e0 l'Enfant tr\u00f4nant, entour\u00e9e de deux anges\" width=\"93\" height=\"120\" data-file-width=\"2437\" data-file-height=\"3138\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant tr\u00f4nant, entour\u00e9e de deux anges<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"D\u00e9rision du Christ\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:D%C3%A9rision_du_Christ._Cimabue._Louvre.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f4\/D%C3%A9rision_du_Christ._Cimabue._Louvre.jpg\/94px-D%C3%A9rision_du_Christ._Cimabue._Louvre.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f4\/D%C3%A9rision_du_Christ._Cimabue._Louvre.jpg\/142px-D%C3%A9rision_du_Christ._Cimabue._Louvre.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f4\/D%C3%A9rision_du_Christ._Cimabue._Louvre.jpg\/189px-D%C3%A9rision_du_Christ._Cimabue._Louvre.jpg 2x\" alt=\"D\u00e9rision du Christ\" width=\"94\" height=\"120\" data-file-width=\"2652\" data-file-height=\"3370\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>D\u00e9rision du Christ<\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-center\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_Diptych_Overview_Simple_FR.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fa\/Cimabue_Diptych_Overview_Simple_FR.svg\/440px-Cimabue_Diptych_Overview_Simple_FR.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fa\/Cimabue_Diptych_Overview_Simple_FR.svg\/660px-Cimabue_Diptych_Overview_Simple_FR.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fa\/Cimabue_Diptych_Overview_Simple_FR.svg\/880px-Cimabue_Diptych_Overview_Simple_FR.svg.png 2x\" width=\"440\" height=\"284\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"330\" \/><\/a><figcaption>Repr\u00e9sentation sch\u00e9matique du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Diptyque de d\u00e9votion (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diptyque_de_d%C3%A9votion_(Cimabue)\">Diptyque de d\u00e9votion (Cimabue)<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<dl>\n<dt>Fresques dans la\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">Basilique Saint-Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise<\/a>\u00a0(entre 1278 et 1292)<sup id=\"cite_ref-99\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-99\">85<\/a><\/sup><\/dt>\n<\/dl>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u00c9glise inf\u00e9rieure &#8211; transept droit\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Maest\u00e0 d'Assise (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_d%27Assise_(Cimabue)\">Madone avec Saint Fran\u00e7ois<\/a><\/i>\u00a0(Cavalcaselle 1864,\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/269563709\" rel=\"nofollow\">269563709<\/a><\/span>)<\/small>)<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette fresque a \u00e9t\u00e9 restaur\u00e9e en 2024. Une vue de cette restauration a \u00e9t\u00e9 publi\u00e9e dans la\u00a0<a title=\"Presse en ligne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Presse_en_ligne\">presse en ligne<\/a><sup id=\"cite_ref-La_Majest\u00e9_d'Assise_de_Cimabue_restaur\u00e9e._Le_visage_original_de_saint_Fran\u00e7ois_d\u00e9voil\u00e9_60-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-La_Majest%C3%A9_d'Assise_de_Cimabue_restaur%C3%A9e._Le_visage_original_de_saint_Fran%C3%A7ois_d%C3%A9voil%C3%A9-60\">56<\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Madone avec saint Fran\u00e7ois et quatre anges\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child,_St_Francis_and_Four_Angels_-_WGA04920.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/60\/Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_Four_Angels_-_WGA04920.jpg\/300px-Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_Four_Angels_-_WGA04920.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/60\/Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_Four_Angels_-_WGA04920.jpg\/450px-Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_Four_Angels_-_WGA04920.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/60\/Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_Four_Angels_-_WGA04920.jpg\/600px-Cimabue_-_Madonna_Enthroned_with_the_Child%2C_St_Francis_and_Four_Angels_-_WGA04920.jpg 2x\" alt=\"Madone avec saint Fran\u00e7ois et quatre anges\" width=\"300\" height=\"247\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"843\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Madone avec saint Fran\u00e7ois et quatre anges<\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u00c9glise sup\u00e9rieure &#8211; vo\u00fbte des\u00a0<i>Quatre \u00e9vang\u00e9listes<\/i>\u00a0(Cavalcaselle 1864,\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/269563709\" rel=\"nofollow\">269563709<\/a><\/span>)<\/small>)<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vo\u00fbte des quatre \u00e9vang\u00e9listes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_volta_evangelisti_00.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Cimabue%2C_volta_evangelisti_00.jpg\/181px-Cimabue%2C_volta_evangelisti_00.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Cimabue%2C_volta_evangelisti_00.jpg\/272px-Cimabue%2C_volta_evangelisti_00.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Cimabue%2C_volta_evangelisti_00.jpg\/362px-Cimabue%2C_volta_evangelisti_00.jpg 2x\" alt=\"Vo\u00fbte des quatre \u00e9vang\u00e9listes\" width=\"129\" height=\"128\" data-file-width=\"2161\" data-file-height=\"2147\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Vo\u00fbte des quatre \u00e9vang\u00e9listes<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Matthieu (avant sa destruction en 1997)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_san_matteo_00.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Cimabue%2C_san_matteo_00.jpg\/249px-Cimabue%2C_san_matteo_00.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Cimabue%2C_san_matteo_00.jpg\/374px-Cimabue%2C_san_matteo_00.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Cimabue%2C_san_matteo_00.jpg\/498px-Cimabue%2C_san_matteo_00.jpg 2x\" alt=\"Saint Matthieu (avant sa destruction en 1997)\" width=\"178\" height=\"128\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"740\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Saint Matthieu<\/i>\u00a0(avant sa destruction en 1997)<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Marc\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_san_marco_00.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Cimabue%2C_san_marco_00.jpg\/265px-Cimabue%2C_san_marco_00.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Cimabue%2C_san_marco_00.jpg\/397px-Cimabue%2C_san_marco_00.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Cimabue%2C_san_marco_00.jpg\/530px-Cimabue%2C_san_marco_00.jpg 2x\" alt=\"Saint Marc\" width=\"190\" height=\"128\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"696\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Saint Marc<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Luc\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_san_luca_00.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b7\/Cimabue%2C_san_luca_00.jpg\/259px-Cimabue%2C_san_luca_00.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b7\/Cimabue%2C_san_luca_00.jpg\/388px-Cimabue%2C_san_luca_00.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b7\/Cimabue%2C_san_luca_00.jpg\/517px-Cimabue%2C_san_luca_00.jpg 2x\" alt=\"Saint Luc\" width=\"185\" height=\"128\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"713\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Saint Luc<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Jean l'\u00e9vang\u00e9liste\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_san_giovanni_00.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Cimabue%2C_san_giovanni_00.jpg\/310px-Cimabue%2C_san_giovanni_00.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Cimabue%2C_san_giovanni_00.jpg\/465px-Cimabue%2C_san_giovanni_00.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Cimabue%2C_san_giovanni_00.jpg\/620px-Cimabue%2C_san_giovanni_00.jpg 2x\" alt=\"Saint Jean l'\u00e9vang\u00e9liste\" width=\"222\" height=\"128\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"595\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Saint Jean l&rsquo;\u00e9vang\u00e9liste<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u00c9glise sup\u00e9rieure &#8211; transept gauche &#8211;\u00a0<i>Sc\u00e8nes de l&rsquo;Apocalypse<\/i>\u00a0(Henry Thode 1885\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/066712580\" rel=\"nofollow\">066712580<\/a><\/span>)<\/small>)\n<ul>\n<li><i>Crucifixion<\/i><\/li>\n<li><i>Christ en gloire<\/i><\/li>\n<li><i>Vision du tr\u00f4ne et livre des sept sceaux<\/i><\/li>\n<li><i>Vision des anges aux quatre coins de la terre<\/i><\/li>\n<li><i>Christ de l&rsquo;Apocalypse<\/i><\/li>\n<li><i>Chute de Babylone<\/i><\/li>\n<li><i>Vision de Saint Jean \u00e0 Patmos<\/i><\/li>\n<li><i>Saint Michel et le dragon<\/i><\/li>\n<li><i>Anges en pied<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crucifixion (transept gauche)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg\/120px-Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg\/180px-Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg\/240px-Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_sinistro.jpg 2x\" alt=\"Crucifixion (transept gauche)\" width=\"120\" height=\"86\" data-file-width=\"2059\" data-file-height=\"1481\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Crucifixion<\/i><br \/>\n(transept gauche)<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vision du tr\u00f4ne\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_visione_del_trono.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Cimabue%2C_visione_del_trono.jpg\/104px-Cimabue%2C_visione_del_trono.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Cimabue%2C_visione_del_trono.jpg\/156px-Cimabue%2C_visione_del_trono.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Cimabue%2C_visione_del_trono.jpg\/208px-Cimabue%2C_visione_del_trono.jpg 2x\" alt=\"Vision du tr\u00f4ne\" width=\"104\" height=\"120\" data-file-width=\"2155\" data-file-height=\"2484\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Vision du tr\u00f4ne<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vision des Anges aux quatre coins de la terre\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_angeli_ai_quattro_canti_della_terra.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Cimabue%2C_angeli_ai_quattro_canti_della_terra.jpg\/105px-Cimabue%2C_angeli_ai_quattro_canti_della_terra.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Cimabue%2C_angeli_ai_quattro_canti_della_terra.jpg\/157px-Cimabue%2C_angeli_ai_quattro_canti_della_terra.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Cimabue%2C_angeli_ai_quattro_canti_della_terra.jpg\/209px-Cimabue%2C_angeli_ai_quattro_canti_della_terra.jpg 2x\" alt=\"Vision des Anges aux quatre coins de la terre\" width=\"105\" height=\"120\" data-file-width=\"2147\" data-file-height=\"2462\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Vision des Anges aux quatre coins de la terre<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Christ de l'Apocalypse\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_cristo_apocalittico.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Cimabue%2C_cristo_apocalittico.jpg\/108px-Cimabue%2C_cristo_apocalittico.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Cimabue%2C_cristo_apocalittico.jpg\/161px-Cimabue%2C_cristo_apocalittico.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Cimabue%2C_cristo_apocalittico.jpg\/215px-Cimabue%2C_cristo_apocalittico.jpg 2x\" alt=\"Christ de l'Apocalypse\" width=\"108\" height=\"120\" data-file-width=\"1912\" data-file-height=\"2133\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Christ de l&rsquo;Apocalypse<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Chute de Babylone\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_caduta_di_babilonia.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Cimabue%2C_caduta_di_babilonia.jpg\/120px-Cimabue%2C_caduta_di_babilonia.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Cimabue%2C_caduta_di_babilonia.jpg\/180px-Cimabue%2C_caduta_di_babilonia.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Cimabue%2C_caduta_di_babilonia.jpg\/240px-Cimabue%2C_caduta_di_babilonia.jpg 2x\" alt=\"Chute de Babylone\" width=\"120\" height=\"120\" data-file-width=\"2140\" data-file-height=\"2133\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Chute de Babylone<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vision de Saint Jean \u00e0 Patmos\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_visione_di_san_giovanni_a_patmos.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Cimabue%2C_visione_di_san_giovanni_a_patmos.jpg\/112px-Cimabue%2C_visione_di_san_giovanni_a_patmos.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Cimabue%2C_visione_di_san_giovanni_a_patmos.jpg\/168px-Cimabue%2C_visione_di_san_giovanni_a_patmos.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Cimabue%2C_visione_di_san_giovanni_a_patmos.jpg\/224px-Cimabue%2C_visione_di_san_giovanni_a_patmos.jpg 2x\" alt=\"Vision de Saint Jean \u00e0 Patmos\" width=\"112\" height=\"120\" data-file-width=\"1261\" data-file-height=\"1349\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Vision de Saint Jean \u00e0 Patmos<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Michel et le dragon\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_san_michele_e_il_drago.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/94\/Cimabue%2C_san_michele_e_il_drago.jpg\/120px-Cimabue%2C_san_michele_e_il_drago.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/94\/Cimabue%2C_san_michele_e_il_drago.jpg\/180px-Cimabue%2C_san_michele_e_il_drago.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/94\/Cimabue%2C_san_michele_e_il_drago.jpg\/240px-Cimabue%2C_san_michele_e_il_drago.jpg 2x\" alt=\"Saint Michel et le dragon\" width=\"120\" height=\"110\" data-file-width=\"1535\" data-file-height=\"1413\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Saint Michel et le dragon<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u00c9glise sup\u00e9rieure &#8211; abside &#8211;\u00a0<i>Histoire de la Vierge<\/i>\u00a0(Henry Thode 1885\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/066712580\" rel=\"nofollow\">066712580<\/a><\/span>)<\/small>)\n<ul>\n<li><i>Annonce \u00e0 Joachim et son offrande<\/i><\/li>\n<li><i>Vierge entre deux anges<\/i><\/li>\n<li><i>La nativit\u00e9 et Mariage de la vierge<\/i><\/li>\n<li><i>Vierge \u00e0 l&rsquo;enfant<\/i><\/li>\n<li><i>La Mort de la Vierge<\/i><\/li>\n<li><i>Dormition de la Vierge<\/i><\/li>\n<li><i>Ascension de la Vierge<\/i><\/li>\n<li><i>Le Christ et la Vierge en gloire<\/i><\/li>\n<li><i>Saints en buste<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Annonce \u00e0 Joachim\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_02.jpg\/120px-Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_02.jpg\/180px-Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_02.jpg\/240px-Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_02.jpg 2x\" alt=\"Annonce \u00e0 Joachim\" width=\"120\" height=\"116\" data-file-width=\"968\" data-file-height=\"933\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Annonce \u00e0 Joachim<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Offrande de Joachim\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_03.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c3\/Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_03.jpg\/120px-Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c3\/Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_03.jpg\/180px-Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_03.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c3\/Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_03.jpg\/240px-Cimabue%2C_annuncio_a_gioacchino_e_offerta_03.jpg 2x\" alt=\"Offrande de Joachim\" width=\"120\" height=\"109\" data-file-width=\"976\" data-file-height=\"889\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Offrande de Joachim<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Nativit\u00e9\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/23\/Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_02.jpg\/120px-Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/23\/Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_02.jpg\/180px-Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/23\/Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_02.jpg\/240px-Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_02.jpg 2x\" alt=\"Nativit\u00e9\" width=\"120\" height=\"117\" data-file-width=\"948\" data-file-height=\"925\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Nativit\u00e9<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Mariage de la Vierge\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_03.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_03.jpg\/120px-Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_03.jpg\/180px-Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_03.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_03.jpg\/240px-Cimabue%2C_nativit%C3%A0_e_sposalizio_della_vergine_03.jpg 2x\" alt=\"Mariage de la Vierge\" width=\"120\" height=\"112\" data-file-width=\"960\" data-file-height=\"897\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Mariage de la Vierge<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Mort de la Vierge\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_trapasso_di_maria.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Cimabue%2C_trapasso_di_maria.jpg\/120px-Cimabue%2C_trapasso_di_maria.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Cimabue%2C_trapasso_di_maria.jpg\/180px-Cimabue%2C_trapasso_di_maria.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Cimabue%2C_trapasso_di_maria.jpg\/240px-Cimabue%2C_trapasso_di_maria.jpg 2x\" alt=\"Mort de la Vierge\" width=\"120\" height=\"118\" data-file-width=\"2111\" data-file-height=\"2081\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Mort de la Vierge<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Dormition de la Vierge\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_dormitio.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/86\/Cimabue%2C_dormitio.jpg\/120px-Cimabue%2C_dormitio.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/86\/Cimabue%2C_dormitio.jpg\/180px-Cimabue%2C_dormitio.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/86\/Cimabue%2C_dormitio.jpg\/240px-Cimabue%2C_dormitio.jpg 2x\" alt=\"Dormition de la Vierge\" width=\"120\" height=\"116\" data-file-width=\"2147\" data-file-height=\"2074\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Dormition de la Vierge<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Ascension de la Vierge\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_assunzione_di_maria_2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/be\/Cimabue%2C_assunzione_di_maria_2.jpg\/118px-Cimabue%2C_assunzione_di_maria_2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/be\/Cimabue%2C_assunzione_di_maria_2.jpg\/178px-Cimabue%2C_assunzione_di_maria_2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/be\/Cimabue%2C_assunzione_di_maria_2.jpg\/237px-Cimabue%2C_assunzione_di_maria_2.jpg 2x\" alt=\"Ascension de la Vierge\" width=\"118\" height=\"120\" data-file-width=\"800\" data-file-height=\"811\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Ascension de la Vierge<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Le Christ et la Vierge en gloire\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_cristo_e_maria_in_gloria.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ec\/Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg\/118px-Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ec\/Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg\/176px-Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ec\/Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg\/235px-Cimabue%2C_cristo_e_maria_in_gloria.jpg 2x\" alt=\"Le Christ et la Vierge en gloire\" width=\"118\" height=\"120\" data-file-width=\"2132\" data-file-height=\"2177\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Le Christ et la Vierge en gloire<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u00c9glise sup\u00e9rieure &#8211; transept droit &#8211;\u00a0<i>Histoire de Saint Pierre et Saint Paul<\/i>\u00a0(Cavalcaselle 1864,\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/269563709\" rel=\"nofollow\">269563709<\/a><\/span>)<\/small>)\n<ul>\n<li><i>Crucifixion<\/i><\/li>\n<li><i>Saint Pierre gu\u00e9rissant le boiteux<\/i><\/li>\n<li><i>Saint Pierre soulageant les malades et lib\u00e9rant les poss\u00e9d\u00e9s<\/i><\/li>\n<li><i>Chute de Simon le magicien<\/i><\/li>\n<li><i>Crucifixion de Saint Pierre<\/i><\/li>\n<li><i>D\u00e9capitation de Saint Paul<\/i><\/li>\n<li><i>Anges<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crucifixion (transept droit)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_crocifissione_del_transetto_destro.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_destro.jpg\/120px-Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_destro.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_destro.jpg\/180px-Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_destro.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_destro.jpg\/240px-Cimabue%2C_crocifissione_del_transetto_destro.jpg 2x\" alt=\"Crucifixion (transept droit)\" width=\"120\" height=\"82\" data-file-width=\"2059\" data-file-height=\"1399\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Crucifixion<\/i><br \/>\n(transept droit)<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Pierre gu\u00e9rissant le boiteux\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_pietro_guarisce_uno_storpio.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Cimabue%2C_pietro_guarisce_uno_storpio.jpg\/120px-Cimabue%2C_pietro_guarisce_uno_storpio.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Cimabue%2C_pietro_guarisce_uno_storpio.jpg\/180px-Cimabue%2C_pietro_guarisce_uno_storpio.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Cimabue%2C_pietro_guarisce_uno_storpio.jpg\/240px-Cimabue%2C_pietro_guarisce_uno_storpio.jpg 2x\" alt=\"Saint Pierre gu\u00e9rissant le boiteux\" width=\"120\" height=\"119\" data-file-width=\"1245\" data-file-height=\"1238\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Saint Pierre gu\u00e9rissant le boiteux<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Miracles de Saint Pierre\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_miracoli_di_san_pietro.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bd\/Cimabue%2C_miracoli_di_san_pietro.jpg\/105px-Cimabue%2C_miracoli_di_san_pietro.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bd\/Cimabue%2C_miracoli_di_san_pietro.jpg\/157px-Cimabue%2C_miracoli_di_san_pietro.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bd\/Cimabue%2C_miracoli_di_san_pietro.jpg\/210px-Cimabue%2C_miracoli_di_san_pietro.jpg 2x\" alt=\"Miracles de Saint Pierre\" width=\"105\" height=\"120\" data-file-width=\"2140\" data-file-height=\"2448\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Miracles de Saint Pierre<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Chute de Simon le Magicien\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_caduta_di_simon_mago.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg\/109px-Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg\/163px-Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg\/217px-Cimabue%2C_caduta_di_simon_mago.jpg 2x\" alt=\"Chute de Simon le Magicien\" width=\"109\" height=\"120\" data-file-width=\"1348\" data-file-height=\"1488\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Chute de Simon le Magicien<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crucifixion de Saint Pierre\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_crocifissione_di_pietro.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg\/113px-Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg\/169px-Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg\/225px-Cimabue%2C_crocifissione_di_pietro.jpg 2x\" alt=\"Crucifixion de Saint Pierre\" width=\"113\" height=\"120\" data-file-width=\"1334\" data-file-height=\"1421\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Crucifixion de Saint Pierre<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"D\u00e9capitation de Saint Paul\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue,_martirio_di_san_paolo.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9a\/Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg\/102px-Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9a\/Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg\/153px-Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9a\/Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg\/204px-Cimabue%2C_martirio_di_san_paolo.jpg 2x\" alt=\"D\u00e9capitation de Saint Paul\" width=\"102\" height=\"120\" data-file-width=\"1627\" data-file-height=\"1913\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>D\u00e9capitation de Saint Paul<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<dl>\n<dt>Saints Abbondio et Crisanto<\/dt>\n<\/dl>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Tabernacle aux saints Abbondio et Crisanto. 1290-1300. Tempera sur parchemin. Museo Civico Palazzo dei Consoli. Gubbio<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tabernacle_aux_saints_Abbondio_et_Crisanto._Cimabue._Gubbio.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/82\/Tabernacle_aux_saints_Abbondio_et_Crisanto._Cimabue._Gubbio.jpg\/88px-Tabernacle_aux_saints_Abbondio_et_Crisanto._Cimabue._Gubbio.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/82\/Tabernacle_aux_saints_Abbondio_et_Crisanto._Cimabue._Gubbio.jpg\/131px-Tabernacle_aux_saints_Abbondio_et_Crisanto._Cimabue._Gubbio.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/82\/Tabernacle_aux_saints_Abbondio_et_Crisanto._Cimabue._Gubbio.jpg\/175px-Tabernacle_aux_saints_Abbondio_et_Crisanto._Cimabue._Gubbio.jpg 2x\" width=\"88\" height=\"120\" data-file-width=\"2854\" data-file-height=\"3906\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\u00a0<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<dl>\n<dt>Cath\u00e9drale de Pise<\/dt>\n<\/dl>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>Saint Jean<\/i>, mosa\u00efque de l&rsquo;abside de la\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale Notre-Dame-de-l'Assomption de Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_Notre-Dame-de-l%27Assomption_de_Pise\">Cath\u00e9drale Notre-Dame-de-l&rsquo;Assomption de Pise<\/a>\u00a0(1301-1302). (Sebastiano Ciampi 1810\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/042603080\" rel=\"nofollow\">042603080<\/a><\/span>)<\/small>)<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Mosa\u00efque de l'abside du d\u00f4me de Pise\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Christ_in_Majesty_(Cimabue)_Duomo_of_Pisa_20100930.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0b\/Christ_in_Majesty_%28Cimabue%29_Duomo_of_Pisa_20100930.jpg\/120px-Christ_in_Majesty_%28Cimabue%29_Duomo_of_Pisa_20100930.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0b\/Christ_in_Majesty_%28Cimabue%29_Duomo_of_Pisa_20100930.jpg\/180px-Christ_in_Majesty_%28Cimabue%29_Duomo_of_Pisa_20100930.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0b\/Christ_in_Majesty_%28Cimabue%29_Duomo_of_Pisa_20100930.jpg\/240px-Christ_in_Majesty_%28Cimabue%29_Duomo_of_Pisa_20100930.jpg 2x\" alt=\"Mosa\u00efque de l'abside du d\u00f4me de Pise\" width=\"120\" height=\"80\" data-file-width=\"2753\" data-file-height=\"1843\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Mosa\u00efque de l&rsquo;abside du d\u00f4me de Pise<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Jean\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_001.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0c\/Cimabue_001.jpg\/81px-Cimabue_001.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0c\/Cimabue_001.jpg\/122px-Cimabue_001.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0c\/Cimabue_001.jpg\/162px-Cimabue_001.jpg 2x\" alt=\"Saint Jean\" width=\"81\" height=\"120\" data-file-width=\"1576\" data-file-height=\"2326\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Saint Jean<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"T\u00eate du &quot;Saint Jean&quot; (d\u00e9tail)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_002.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Cimabue_002.jpg\/98px-Cimabue_002.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Cimabue_002.jpg\/148px-Cimabue_002.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b0\/Cimabue_002.jpg\/197px-Cimabue_002.jpg 2x\" alt=\"T\u00eate du &quot;Saint Jean&quot; (d\u00e9tail)\" width=\"98\" height=\"120\" data-file-width=\"2024\" data-file-height=\"2467\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>T\u00eate du \u00ab\u00a0Saint Jean\u00a0\u00bb (d\u00e9tail)<\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u0152uvres_dont_l'attribution_reste_controvers\u00e9e\"><span id=\".C5.92uvres_dont_l.27attribution_reste_controvers.C3.A9e\"><\/span>\u0152uvres dont l&rsquo;attribution reste controvers\u00e9e<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>Saint-Fran\u00e7ois<\/i>, tempera et or sur bois, 107\u00a0\u00d7\u00a057\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Assise (Italie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assise_(Italie)\">Assise<\/a>,\u00a0<a title=\"Basilique Sainte-Marie-des-Anges d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Sainte-Marie-des-Anges_d%27Assise\">Basilique Sainte-Marie-des-Anges<\/a><\/li>\n<li><i>Maest\u00e0 avec saint Fran\u00e7ois et saint Dominique<\/i>, tempera et or sur panneau, 133\u00a0\u00d7\u00a082\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>,\u00a0<a title=\"Collection Contini Bonacossi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Collection_Contini_Bonacossi\">collection Contini Bonacossi<\/a><sup id=\"cite_ref-100\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-100\">86<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><i>Saints Abbondio et Crisanto<\/i>,\u00a0<a title=\"Gubbio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gubbio\">Gubbio<\/a>, pinacoth\u00e8que municipale<sup id=\"cite_ref-101\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-101\">87<\/a><\/sup><\/li>\n<li><i><a class=\"new\" title=\"Madone de Castelfiorentino (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Madone_de_Castelfiorentino&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Madone de Castelfiorentino<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Castelfiorentino Madonna\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castelfiorentino_Madonna\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Castelfiorentino Madonna\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/i>, tempera et or sur panneau, 68\u00a0\u00d7\u00a047\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Castefiorentino, Museo di Santa Verdiana<sup id=\"cite_ref-102\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-102\">88<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Fran\u00e7ois d'Assise. Assise\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Francis_of_Assisi_-_Cimabue.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5a\/Francis_of_Assisi_-_Cimabue.jpg\/39px-Francis_of_Assisi_-_Cimabue.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5a\/Francis_of_Assisi_-_Cimabue.jpg\/59px-Francis_of_Assisi_-_Cimabue.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5a\/Francis_of_Assisi_-_Cimabue.jpg\/78px-Francis_of_Assisi_-_Cimabue.jpg 2x\" alt=\"Saint Fran\u00e7ois d'Assise. Assise\" width=\"39\" height=\"120\" data-file-width=\"450\" data-file-height=\"1371\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Saint Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise. Assise<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maest\u00e0 entre Fran\u00e7ois et Dominique (Maest\u00e0 Bonacossi)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Madonna_Enthroned_with_the_Child_St_Francis_St_Domenico_and_two_Angels,_Cimabue.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Madonna_Enthroned_with_the_Child_St_Francis_St_Domenico_and_two_Angels%2C_Cimabue.jpg\/73px-Madonna_Enthroned_with_the_Child_St_Francis_St_Domenico_and_two_Angels%2C_Cimabue.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Madonna_Enthroned_with_the_Child_St_Francis_St_Domenico_and_two_Angels%2C_Cimabue.jpg\/110px-Madonna_Enthroned_with_the_Child_St_Francis_St_Domenico_and_two_Angels%2C_Cimabue.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Madonna_Enthroned_with_the_Child_St_Francis_St_Domenico_and_two_Angels%2C_Cimabue.jpg\/147px-Madonna_Enthroned_with_the_Child_St_Francis_St_Domenico_and_two_Angels%2C_Cimabue.jpg 2x\" alt=\"Maest\u00e0 entre Fran\u00e7ois et Dominique (Maest\u00e0 Bonacossi)\" width=\"73\" height=\"120\" data-file-width=\"626\" data-file-height=\"1024\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Maest\u00e0 entre Fran\u00e7ois et Dominique<br \/>\n(Maest\u00e0 Bonacossi)<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Madone de Castelfiorentino\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cimabue_madonna_castefliorentino.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Cimabue_madonna_castefliorentino.jpg\/85px-Cimabue_madonna_castefliorentino.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Cimabue_madonna_castefliorentino.jpg\/127px-Cimabue_madonna_castefliorentino.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Cimabue_madonna_castefliorentino.jpg\/170px-Cimabue_madonna_castefliorentino.jpg 2x\" alt=\"Madone de Castelfiorentino\" width=\"85\" height=\"120\" data-file-width=\"471\" data-file-height=\"665\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Madone de Castelfiorentino<\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Certaines peintures posent encore de grandes difficult\u00e9s pour leur attribution \u00e0 Cimabue ou \u00e0 Duccio. La Madone de Castelfiorentino en est un exemple actuel, mais d\u00e9j\u00e0 Vasari avait attribu\u00e9 \u00e0 Cimabue la Madone Ruccellai, reconnue aujourd&rsquo;hui comme de la main de Duccio.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u0152uvres_anciennement_attribu\u00e9es\"><span id=\".C5.92uvres_anciennement_attribu.C3.A9es\"><\/span>\u0152uvres anciennement attribu\u00e9es<\/h3>\n<\/div>\n<dl>\n<dt>Madones<\/dt>\n<\/dl>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><a class=\"new\" title=\"Maest\u00e0 Kress (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Maest%C3%A0_Kress&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Maest\u00e0 Kress<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Maest\u00e0 Kress\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Maest%C3%A0_Kress\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Maest\u00e0 Kress\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0\/ Vierge \u00e0 l\u2019Enfant avec les saints Jean Baptiste et Pierre et deux anges<\/i>, tempera et or sur panneau, 34,3\u00a0\u00d7\u00a024,4\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Washington (district de Columbia)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Washington_(district_de_Columbia)\">Washington<\/a>,\u00a0<a title=\"National Gallery of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/National_Gallery_of_Art\">National Gallery of Art<\/a><\/li>\n<li><i>Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant<\/i>, tempera et or sur panneau, 156\u00a0\u00d7\u00a074\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Stia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stia\">Stia<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Pieve di Santa Maria Assunta (Stia) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pieve_di_Santa_Maria_Assunta_(Stia)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pieve di santa Maria Assunta<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Pieve di Santa Maria Assunta (Stia)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pieve_di_Santa_Maria_Assunta_(Stia)\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Pieve di Santa Maria Assunta (Stia)\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de Varlungo (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_Varlungo&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de Varlungo<\/a>)<\/li>\n<li><i>Vierge \u00e0 l\u2019Enfant<\/i>, tempera et or sur panneau, 151\u00a0\u00d7\u00a071,5\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Couvent des Oblates (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Couvent_des_Oblates&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Couvent des Oblates<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Convento delle Oblate Ospitaliere Francescane di Monna Tessa\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Convento_delle_Oblate_Ospitaliere_Francescane_di_Monna_Tessa\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Convento delle Oblate Ospitaliere Francescane di Monna Tessa\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Careggi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Careggi\">Careggi<\/a>\u00a0(Florence)<sup id=\"cite_ref-103\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-103\">89<\/a><\/sup>\u00a0(attribu\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Meliore di Jacopo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Meliore_di_Jacopo\">Meliore<\/a>\u00a0ou au\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de Bagnano (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_Bagnano&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de Bagnano<\/a>).<\/li>\n<li><i>Vierge \u00e0 l\u2019Enfant avec deux anges<\/i>, tempera et or sur panneau, 125\u00a0\u00d7\u00a063\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Mosciano (Scandicci, Florence), \u00e9glise Sant\u2019Andrea (aujourd&rsquo;hui attribu\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Vigoroso da Siena\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vigoroso_da_Siena\">Vigoroso da Siena<\/a>\u00a0ou \u00e0\u00a0<a class=\"new\" title=\"Manfredino da Pistoia (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Manfredino_da_Pistoia&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Manfredino da Pistoia<\/a>)<\/li>\n<li><i><a class=\"new\" title=\"Madone de San Remigio (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Madone_de_San_Remigio&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Madone de San Remigio<\/a><\/i>, tempera et or sur panneau, 142\u00a0\u00d7\u00a076\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Florence, San Remigio (Ma\u00eetre de San Remigio,\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre de la Madeleine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_la_Madeleine\">Ma\u00eetre de la Madeleine<\/a>, ou encore\u00a0<a title=\"Gaddo Gaddi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gaddo_Gaddi\">Gaddo Gaddi<\/a>)<\/li>\n<li><i><a title=\"Madone Rucellai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madone_Rucellai\">Madone Rucellai<\/a><\/i>\u00a0attribu\u00e9e sur la base des\u00a0<i><a title=\"Les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Vies_des_meilleurs_peintres,_sculpteurs_et_architectes\">Vite<\/a><\/i>\u00a0de Vasari \u00e0 Cimabue jusqu&rsquo;en 1889, date \u00e0 laquelle F. Wickhoff<sup id=\"cite_ref-104\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-104\">N 15<\/a><\/sup>, la rattache de mani\u00e8re d\u00e9cisive \u00e0 un document bien connu de 1285 dans lequel la compagnie des Laudesi commandait \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Duccio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duccio\">Duccio<\/a>\u00a0le tableau pour\u00a0<a title=\"Basilique Santa Maria Novella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Maria_Novella\">Santa Maria Novella<\/a>.<\/li>\n<li><i><a class=\"new\" title=\"Madone de Buonconvento (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Madone_de_Buonconvento&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Madone de Buonconvento<\/a><\/i>, tempera et or sur panneau, 67\u00a0\u00d7\u00a048\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Buonconvento (Sienne), Museo d&rsquo;arte sacra della Val d&rsquo;Arbia (attribu\u00e9e \u00e0 Duccio)<\/li>\n<li><i><a title=\"Vierge de Crevole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vierge_de_Crevole\">Madone de Crevole<\/a><\/i>, tempera et or sur panneau, 89\u00a0\u00d7\u00a060\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Sienne, Museo dell&rsquo;Opera della Metropolitana (attribu\u00e9e \u00e0 Duccio)<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maest\u00e0 Kress\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Artista_fiorentino_influenzato_da_cimabue,_madonna_kress.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Artista_fiorentino_influenzato_da_cimabue%2C_madonna_kress.jpg\/86px-Artista_fiorentino_influenzato_da_cimabue%2C_madonna_kress.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Artista_fiorentino_influenzato_da_cimabue%2C_madonna_kress.jpg\/129px-Artista_fiorentino_influenzato_da_cimabue%2C_madonna_kress.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Artista_fiorentino_influenzato_da_cimabue%2C_madonna_kress.jpg\/172px-Artista_fiorentino_influenzato_da_cimabue%2C_madonna_kress.jpg 2x\" alt=\"Maest\u00e0 Kress\" width=\"86\" height=\"120\" data-file-width=\"860\" data-file-height=\"1200\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Maest\u00e0 Kress<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vierge \u00e0 l'enfant, Pieve di santa Maria Assunta\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vergine_con_Bambino,_Cimabue_o_Giotto.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Vergine_con_Bambino%2C_Cimabue_o_Giotto.jpg\/66px-Vergine_con_Bambino%2C_Cimabue_o_Giotto.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Vergine_con_Bambino%2C_Cimabue_o_Giotto.jpg\/99px-Vergine_con_Bambino%2C_Cimabue_o_Giotto.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Vergine_con_Bambino%2C_Cimabue_o_Giotto.jpg\/132px-Vergine_con_Bambino%2C_Cimabue_o_Giotto.jpg 2x\" alt=\"Vierge \u00e0 l'enfant, Pieve di santa Maria Assunta\" width=\"66\" height=\"120\" data-file-width=\"2014\" data-file-height=\"3660\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Vierge \u00e0 l&rsquo;enfant, Pieve di santa Maria Assunta<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maest\u00e0 de San Remigio\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Maesta_di_San_Remigio.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Maesta_di_San_Remigio.jpg\/66px-Maesta_di_San_Remigio.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Maesta_di_San_Remigio.jpg\/100px-Maesta_di_San_Remigio.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Maesta_di_San_Remigio.jpg\/133px-Maesta_di_San_Remigio.jpg 2x\" alt=\"Maest\u00e0 de San Remigio\" width=\"66\" height=\"120\" data-file-width=\"991\" data-file-height=\"1785\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Maest\u00e0 de San Remigio<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Duccio, Madone Rucellai\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Madonna_Rucellai.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Madonna_Rucellai.jpg\/80px-Madonna_Rucellai.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Madonna_Rucellai.jpg\/120px-Madonna_Rucellai.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Madonna_Rucellai.jpg\/160px-Madonna_Rucellai.jpg 2x\" alt=\"Duccio, Madone Rucellai\" width=\"80\" height=\"120\" data-file-width=\"700\" data-file-height=\"1050\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Duccio,<br \/>\nMadone Rucellai<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Madone de Buonconvento\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Duccio_di_Buoninsegna_-_Madonna_and_Child_-_WGA06705.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Duccio_di_Buoninsegna_-_Madonna_and_Child_-_WGA06705.jpg\/87px-Duccio_di_Buoninsegna_-_Madonna_and_Child_-_WGA06705.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Duccio_di_Buoninsegna_-_Madonna_and_Child_-_WGA06705.jpg\/131px-Duccio_di_Buoninsegna_-_Madonna_and_Child_-_WGA06705.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Duccio_di_Buoninsegna_-_Madonna_and_Child_-_WGA06705.jpg\/175px-Duccio_di_Buoninsegna_-_Madonna_and_Child_-_WGA06705.jpg 2x\" alt=\"Madone de Buonconvento\" width=\"87\" height=\"120\" data-file-width=\"693\" data-file-height=\"950\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Madone de Buonconvento<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Madone de Crevole\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Duccio_The-Madonna-and-Child-128.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bd\/Duccio_The-Madonna-and-Child-128.jpg\/81px-Duccio_The-Madonna-and-Child-128.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bd\/Duccio_The-Madonna-and-Child-128.jpg\/122px-Duccio_The-Madonna-and-Child-128.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bd\/Duccio_The-Madonna-and-Child-128.jpg\/163px-Duccio_The-Madonna-and-Child-128.jpg 2x\" alt=\"Madone de Crevole\" width=\"81\" height=\"120\" data-file-width=\"1019\" data-file-height=\"1500\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Madone de Crevole<\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<dl>\n<dt>Crucifix<\/dt>\n<\/dl>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Croix peinte sur les deux faces, tempera et or sur panneau, 82\u00a0\u00d7\u00a085\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Cologne, Wallraf-Richartz Museum (auj. attribu\u00e9 au\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre des Crucifix bleus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_des_Crucifix_bleus\">Ma\u00eetre des Crucifix bleus\/Ma\u00eetre des Croix Franciscaines<\/a>)<\/li>\n<li>Crucifix (Odescalchi), Tempera sur panneau, 176,5\u00a0\u00d7\u00a0135\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Rome (autrefois \u00e0), collection Odescalchi (attribu\u00e9 \u00e0 Duccio)<\/li>\n<li>Croix, tempera et or sur panneau, 130\u00a0\u00d7\u00a0132\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Florence, Palazzo vecchio, collection Loeser (Ma\u00eetre de la Madone de San Remigio)<\/li>\n<li>Croix, tempera et or sur panneau, 225\u00a0\u00d7\u00a0170\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Paterno (Bagno a Ripoli, Florence), \u00e9glise Santo Stefano (Ma\u00eetre de la Madone de San Remigio)<\/li>\n<\/ul>\n<dl>\n<dt>Polyptyques<\/dt>\n<\/dl>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Les\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Tavolette con storie di Ges\u00f9 (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Tavolette_con_storie_di_Ges%C3%B9&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Histoires de J\u00e9sus (Polyptyque Foresti\/Longhi)<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Tavolette con storie di Ges\u00f9\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Tavolette_con_storie_di_Ges%C3%B9\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Tavolette con storie di Ges\u00f9\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a><\/i>, tempera et or sur bois.\n<ul>\n<li><i>Nativit\u00e9<\/i>, 17\u00a0\u00d7\u00a019\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Fondation Longhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fondation_Longhi\">Fondation Longhi<\/a><\/li>\n<li><i>Derni\u00e8re C\u00e8ne<\/i>, 17\u00a0\u00d7\u00a018\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"New Orleans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_Orleans\">New Orleans<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"New Orleans Museum of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_Orleans_Museum_of_Art\">New Orleans Museum of Art<\/a><\/li>\n<li><i>Capture du Christ<\/i>, 18\u00a0\u00d7\u00a016\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Portland (Oregon)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portland_(Oregon)\">Portland<\/a>,\u00a0<a title=\"Portland Art Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portland_Art_Museum\">Portland Art Museum<\/a><\/li>\n<li><i>Crucifixion<\/i>, 17\u00a0\u00d7\u00a018\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Barcelone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barcelone\">Barcelone<\/a>,\u00a0<a title=\"Monast\u00e8re de Pedralbes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monast%C3%A8re_de_Pedralbes\">Monast\u00e8re de Pedralbes<\/a><\/li>\n<li><i>Jugement Dernier<\/i>, 17\u00a0\u00d7\u00a019\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Milan\">Milan<\/a>, collection Bagnarelli<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Nativit\u00e9\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese,_nativit%C3%A0_della_fondazione_longhi_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_nativit%C3%A0_della_fondazione_longhi_02.jpg\/120px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_nativit%C3%A0_della_fondazione_longhi_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_nativit%C3%A0_della_fondazione_longhi_02.jpg\/180px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_nativit%C3%A0_della_fondazione_longhi_02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_nativit%C3%A0_della_fondazione_longhi_02.jpg\/240px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_nativit%C3%A0_della_fondazione_longhi_02.jpg 2x\" alt=\"Nativit\u00e9\" width=\"120\" height=\"114\" data-file-width=\"504\" data-file-height=\"480\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Nativit\u00e9<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Derni\u00e8re C\u00e8ne\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese,_ultima_cena_di_new_orleans_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d1\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_ultima_cena_di_new_orleans_02.jpg\/120px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_ultima_cena_di_new_orleans_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d1\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_ultima_cena_di_new_orleans_02.jpg\/180px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_ultima_cena_di_new_orleans_02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d1\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_ultima_cena_di_new_orleans_02.jpg\/240px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_ultima_cena_di_new_orleans_02.jpg 2x\" alt=\"Derni\u00e8re C\u00e8ne\" width=\"120\" height=\"113\" data-file-width=\"508\" data-file-height=\"480\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Derni\u00e8re C\u00e8ne<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Capture du Christ\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese,_cattura_di_cristo_di_portland_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3d\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_cattura_di_cristo_di_portland_02.jpg\/105px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_cattura_di_cristo_di_portland_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3d\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_cattura_di_cristo_di_portland_02.jpg\/158px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_cattura_di_cristo_di_portland_02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3d\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_cattura_di_cristo_di_portland_02.jpg\/211px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_cattura_di_cristo_di_portland_02.jpg 2x\" alt=\"Capture du Christ\" width=\"105\" height=\"120\" data-file-width=\"422\" data-file-height=\"480\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Capture du Christ<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crucifixion\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese,_crocifissione_di_barcellona.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_crocifissione_di_barcellona.jpg\/120px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_crocifissione_di_barcellona.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_crocifissione_di_barcellona.jpg\/180px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_crocifissione_di_barcellona.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_crocifissione_di_barcellona.jpg\/240px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_crocifissione_di_barcellona.jpg 2x\" alt=\"Crucifixion\" width=\"120\" height=\"111\" data-file-width=\"521\" data-file-height=\"480\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Crucifixion<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Jugement Dernier\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese,_giudizio_universale_di_Milano.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1b\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_giudizio_universale_di_Milano.jpg\/120px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_giudizio_universale_di_Milano.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1b\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_giudizio_universale_di_Milano.jpg\/180px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_giudizio_universale_di_Milano.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1b\/Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_giudizio_universale_di_Milano.jpg\/240px-Cerchia_di_cimabue_o_artista_senese%2C_giudizio_universale_di_Milano.jpg 2x\" alt=\"Jugement Dernier\" width=\"120\" height=\"112\" data-file-width=\"516\" data-file-height=\"480\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Jugement Dernier<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Grifo di Tancredi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grifo_di_Tancredi#Polyptyque_Artaud_de_Montor\">Polyptyque Artaud de Montor<\/a>\u00a0(aujourd&rsquo;hui attribu\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Grifo di Tancredi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grifo_di_Tancredi\">Grifo di Tancredi<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n<dl>\n<dt>Fresques<\/dt>\n<dd><\/dd>\n<\/dl>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Les fresques de la\u00a0<a class=\"new\" title=\"Cappella Velluti (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Cappella_Velluti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Chapelle Velluti<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Cappella Velluti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cappella_Velluti\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Cappella Velluti\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>, date incertaine,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>,\u00a0<a title=\"Basilique Santa Croce de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Croce_de_Florence\">Basilique de Santa Croce<\/a>\u00a0; attribution incertaine, au point d&rsquo;avoir d\u00e9fini un\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de Velluti (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_Velluti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de Velluti<\/a>\u00a0anonyme.<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Chapelle velluti, Miracle sur le mont Gargano\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cappella_velluti,_affreschi_maestro_anonimo_02.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_02.JPG\/120px-Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_02.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_02.JPG\/180px-Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_02.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_02.JPG\/240px-Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_02.JPG 2x\" alt=\"Chapelle velluti, Miracle sur le mont Gargano\" width=\"120\" height=\"90\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1536\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Chapelle velluti,\u00a0<i>Miracle sur le mont Gargano<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Chapelle velluti, Saint-Michel et le dragon\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cappella_velluti,_affreschi_maestro_anonimo_01.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c6\/Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_01.JPG\/120px-Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_01.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c6\/Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_01.JPG\/180px-Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_01.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c6\/Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_01.JPG\/240px-Cappella_velluti%2C_affreschi_maestro_anonimo_01.JPG 2x\" alt=\"Chapelle velluti, Saint-Michel et le dragon\" width=\"120\" height=\"90\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1536\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Chapelle velluti,\u00a0<i>Saint-Michel et le dragon<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Les fresques de la chapelle du Saint-Sacrement,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>,\u00a0<a title=\"Basilique Santa Maria Novella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Maria_Novella\">Basilique Santa Maria Novella<\/a>\u00a0(<i>Christ sur un tr\u00f4ne entre deux anges<\/i>\u00a0et\u00a0<i>Saint Gr\u00e9goire (ou Zanobi) en chaire entre deux diacres<\/i>) aujourd&rsquo;hui restitu\u00e9es \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Duccio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duccio\">Duccio<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Christ sur un tr\u00f4ne entre deux anges\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cappella_bardi_di_smn,_duccio,_Cristo_tra_angeli.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_Cristo_tra_angeli.JPG\/120px-Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_Cristo_tra_angeli.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_Cristo_tra_angeli.JPG\/180px-Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_Cristo_tra_angeli.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_Cristo_tra_angeli.JPG\/240px-Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_Cristo_tra_angeli.JPG 2x\" alt=\"Christ sur un tr\u00f4ne entre deux anges\" width=\"120\" height=\"90\" data-file-width=\"3648\" data-file-height=\"2736\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Christ sur un tr\u00f4ne entre deux anges<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Gr\u00e9goire (ou Zanobi) en chaire entre deux diacres\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cappella_bardi_di_smn,_duccio,_San_Gregorio_Magno_in_trono_tra_due_flabelliferi.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7f\/Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_San_Gregorio_Magno_in_trono_tra_due_flabelliferi.JPG\/120px-Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_San_Gregorio_Magno_in_trono_tra_due_flabelliferi.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7f\/Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_San_Gregorio_Magno_in_trono_tra_due_flabelliferi.JPG\/180px-Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_San_Gregorio_Magno_in_trono_tra_due_flabelliferi.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7f\/Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_San_Gregorio_Magno_in_trono_tra_due_flabelliferi.JPG\/240px-Cappella_bardi_di_smn%2C_duccio%2C_San_Gregorio_Magno_in_trono_tra_due_flabelliferi.JPG 2x\" alt=\"Saint Gr\u00e9goire (ou Zanobi) en chaire entre deux diacres\" width=\"120\" height=\"90\" data-file-width=\"3648\" data-file-height=\"2736\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><i>Saint Gr\u00e9goire (ou Zanobi) en chaire entre deux diacres<\/i><\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<dl>\n<dt>Autres<\/dt>\n<dd><\/dd>\n<\/dl>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Enfin la rosace du d\u00f4me de Sienne &#8211; \u0153uvre fondamentale de Duccio, r\u00e9v\u00e9l\u00e9e par les \u00e9tudes d\u2019Enzo Carli (1946) &#8211; que seuls John White (1966) et en partie Ennio Sindona (1975,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">117-118<\/span>) ont attribu\u00e9e \u00e0 Cimabue.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_\u0153uvres_r\u00e9cemment_d\u00e9couvertes_ou_r\u00e9apparues_sur_le_march\u00e9_de_l'art\"><span id=\"Les_.C5.93uvres_r.C3.A9cemment_d.C3.A9couvertes_ou_r.C3.A9apparues_sur_le_march.C3.A9_de_l.27art\"><\/span>Les \u0153uvres r\u00e9cemment d\u00e9couvertes ou r\u00e9apparues sur le march\u00e9 de l&rsquo;art<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un panneau de Cimabue,\u00a0<i><a title=\"La D\u00e9rision du Christ (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_D%C3%A9rision_du_Christ_(Cimabue)\">La D\u00e9rision du Christ<\/a><\/i>, a \u00e9t\u00e9 adjug\u00e9 \u00e0 24,18 millions d\u2019euros le 27 octobre 2019 \u00e0 Senlis, record mondial pour un panneau de cet artiste<sup id=\"cite_ref-105\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-105\">90<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-106\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-106\">91<\/a><\/sup>. Ce tableau avait refait surface dans une collection priv\u00e9e pr\u00e8s de Compi\u00e8gne, \u00e9chappant de peu \u00e0 la d\u00e9chetterie. Il devient aussi le tableau primitif le plus cher vendu aux ench\u00e8res.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12\" data-sort-value=\"2019-12\">d\u00e9cembre 2019<\/time>, le gouvernement annonce que le tableau est d\u00e9clar\u00e9\u00a0<a title=\"Tr\u00e9sor national (France)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%A9sor_national_(France)\">tr\u00e9sor national<\/a>, et de ce fait interdit de sortie du territoire<sup id=\"cite_ref-107\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-107\">92<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-108\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-108\">93<\/a><\/sup>. Le tableau est acquis par le\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Louvre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Louvre\">mus\u00e9e du Louvre<\/a>\u00a0en 2024.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Influence\">Influence<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;influence de Cimabue fut majeure pendant le dernier tiers du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, notamment en Toscane.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 Florence tout d&rsquo;abord, son influence est visible sur les peintres en activit\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Meliore di Jacopo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Meliore_di_Jacopo\">Meliore<\/a>\u00a0(m\u00eame avant son devant d\u2019autel de 1271, aujourd\u2019hui aux Offices), le jeune\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre de la Madeleine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_la_Madeleine\">Ma\u00eetre de la Madeleine<\/a>\u00a0et ses \u00e9l\u00e8ves\u00a0<a title=\"Corso di Buono\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Corso_di_Buono\">Corso di Buono<\/a>\u00a0et le remarquable\u00a0<a title=\"Grifo di Tancredi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grifo_di_Tancredi\">Grifo di Tancredi<\/a>; mais aussi\u00a0<a title=\"Coppo di Marcovaldo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coppo_di_Marcovaldo\">Coppo di Marcovaldo<\/a>\u00a0(cf.\u00a0<a title=\"Fichier:Coppo di Marcovaldo. Madonna. 1250-60 Santa Maria Maggiore, Florence..jpg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Coppo_di_Marcovaldo._Madonna._1250-60_Santa_Maria_Maggiore,_Florence..jpg\">Madone de l\u2019\u00e9glise Santa Maria Maggiore \u00e0 Florence<\/a>) et son fils\u00a0<a class=\"new\" title=\"Salerno di Coppo (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Salerno_di_Coppo&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Salerno di Coppo<\/a>. Parmi les continuateurs anonymes, tr\u00e8s proches du ma\u00eetre, on peut citer\u00a0: le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de la Madone San Remigio (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_la_Madone_San_Remigio&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de la Madone San Remigio<\/a>, le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Maestro di Varlungo (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Maestro_di_Varlungo&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de Varlungo<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Maestro di Varlungo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Maestro_di_Varlungo\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Maestro di Varlungo\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>, le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de la chapelle Velutti (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_la_chapelle_Velutti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de la chapelle Velutti<\/a>, le\u00a0<a title=\"Maestro del crocifisso Corsi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maestro_del_crocifisso_Corsi\">Ma\u00eetre du crucifix Corsi<\/a>, le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de la Croix de San Miniato al Monte (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_la_Croix_de_San_Miniato_al_Monte&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de la Croix de San Miniato al Monte<\/a>&#8230; Enfin il y a \u00e9videmment\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Giotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giotto\">Giotto<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 Sienne, il influence tous les grands peintres siennois\u00a0<a title=\"Dietisalvi di Speme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dietisalvi_di_Speme\">Dietisalvi di Speme<\/a>,\u00a0<a title=\"Guido da Siena\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guido_da_Siena\">Guido da Siena<\/a>,\u00a0<a title=\"Guido di Graziano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guido_di_Graziano\">Guido di Graziano<\/a>, mais aussi\u00a0<a title=\"Vigoroso da Siena\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vigoroso_da_Siena\">Vigoroso da Siena<\/a><sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR.159_109-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR.159-109\">94<\/a><\/sup>\u00a0<a title=\"Rinaldo da Siena\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rinaldo_da_Siena\">Rinaldo da Siena<\/a>, et bien entendu\u00a0<a title=\"Duccio di Buoninsegna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duccio_di_Buoninsegna\">Duccio di Buoninsegna<\/a><sup id=\"cite_ref-110\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-110\">95<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 Pise, l&rsquo;influence de Cimabue est plus limit\u00e9e du fait du rayonnement du\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de Saint-Martin (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_Saint-Martin&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de Saint-Martin\/Ugolino di Nerio<\/a>, qui domine le troisi\u00e8me quart du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. On peut cependant citer le lucquois\u00a0<a title=\"Deodato Orlandi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deodato_Orlandi\">Deodato Orlandi<\/a>\u00a0et le tardif\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre de San Torp\u00e8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_San_Torp%C3%A8\">Ma\u00eetre de San Torp\u00e8<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Ombrie, les fresques de Cimabue n&rsquo;ont pas eu de r\u00e9elles influences sur la peinture locale &#8211; m\u00eame si sur le chantier d&rsquo;Assise elle est notable sur le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de la capture du Christ (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_la_capture_du_Christ&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de la capture du Christ<\/a>\u00a0et le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de la mont\u00e9e au Calvaire (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_la_mont%C3%A9e_au_Calvaire&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de la mont\u00e9e au Calvaire<\/a>. Ce constat s&rsquo;explique du fait de ma\u00eetres locaux importants (le\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre de San Francesco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_San_Francesco\">Ma\u00eetre de Saint-Fran\u00e7ois<\/a>\u00a0et le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de Sainte-Claire (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_Sainte-Claire&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de Sainte-Claire\/Ma\u00eetre de Domina Benedicta<\/a>) et surtout par la r\u00e9volution\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Giotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giotto\">giottesque<\/a>\u00a0qui a suivi de peu. Dans le domaine de l&rsquo;enluminure, on ne peut oublier le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre des missels de Deruta-Salerno (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_des_missels_de_Deruta-Salerno&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre des missels de Deruta-Salerno<\/a>. L&rsquo;influence \u00e0\u00a0<a title=\"Orvieto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orvieto\">Orvieto<\/a>\u00a0est indirecte, li\u00e9e \u00e0 la pr\u00e9sence de Coppo di Marcovaldo et de son fils Salerno.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 Rome, les fresques du\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ma\u00eetre de Sancta Sanctorum (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma%C3%AEtre_de_Sancta_Sanctorum&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma\u00eetre de Sancta Sanctorum<\/a>, le principal auteur de la d\u00e9coration de l&rsquo;oratoire de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sancta Sanctorum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sancta_Sanctorum\">Sancta Sanctorum<\/a>\u00a0(vers 1278 et 1280) montrent de nombreuses et tr\u00e8s fortes similitudes avec les fresques d&rsquo;Assise de Cimabue<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR.81-82_111-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR.81-82-111\">96<\/a><\/sup>. L&rsquo;influence de Cimabue est aussi visible sur\u00a0<a title=\"Jacopo Torriti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacopo_Torriti\">Jacopo Torriti<\/a>\u00a0mais bien moindre<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR.86-87_112-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR.86-87-112\">97<\/a><\/sup>. On peut aussi citer l&rsquo;auteur du grand\u00a0<i>Crucifix peint<\/i>\u00a0(vers 1275-80) de la Walters Art Gallery (Baltimore)<sup id=\"cite_ref-113\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-113\">98<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR.81_114-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR.81-114\">99<\/a><\/sup>. Et les fresques d\u00e9grad\u00e9es du pr\u00e9tendu temple de Romulus de l&rsquo;\u00e9glise Santi Cosma e Damiano &#8211; peut-\u00eatre dues au Ma\u00eetre de Sancta Sanctorum<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR.81-82_111-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR.81-82-111\">96<\/a><\/sup>\u00a0sont clairement cimabuesques.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Enfin par l&rsquo;interm\u00e9diaire de\u00a0<a class=\"new\" title=\"Manfredino di Alberto (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Manfredino_di_Alberto&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Manfredino di Alberto<\/a>\u00a0la le\u00e7on de Cimabue s&rsquo;\u00e9tend jusqu&rsquo;\u00e0\u00a0<a title=\"G\u00eanes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%AAnes\">G\u00eanes<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pistoia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pistoia\">Pistoia<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"R\u00e9\u00e9valuations_de_Cimabue\"><span id=\"R.C3.A9.C3.A9valuations_de_Cimabue\"><\/span>R\u00e9\u00e9valuations de Cimabue<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Notre perception de Cimabue a cependant \u00e9t\u00e9 fauss\u00e9e durant des si\u00e8cles par le portrait qu&rsquo;en a donn\u00e9\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Giorgio Vasari<\/a>\u00a0dans sa premi\u00e8re version des \u00ab\u00a0<a title=\"Les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Vies_des_meilleurs_peintres,_sculpteurs_et_architectes\">Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes<\/a>\u00a0\u00bb (connu aussi comme les \u00ab\u00a0Vies\u00a0\u00bb) biographie s&rsquo;inscrivant dans une vision orient\u00e9e \u00e0 la gloire de Florence (\u00e9cartant\u00a0<i>de facto<\/i>\u00a0<a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a>, peintre originaire de Pise, actif entre 1229 et 1254) et dont le principal objectif est de servir d&rsquo;introduction et de faire-valoir \u00e0 celle du florentin Giotto. Le simple fait qu&rsquo;il soit dans les \u00ab\u00a0Vies\u00a0\u00bb a longtemps rendu inacceptable sa formation \u00e0\u00a0<a title=\"Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pise\">Pise<\/a>\u00a0(qui \u00e9tait, alors, la principale rivale de Florence), les biographies continuant syst\u00e9matiquement \u00e0 le rattacher \u00e0\u00a0<a title=\"Coppo di Marcovaldo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coppo_di_Marcovaldo\">Coppo di Marcovaldo<\/a>\u00a0&#8211; le florentin le plus illustre de la g\u00e9n\u00e9ration pr\u00e9c\u00e9dente. Et le retrait de la\u00a0<a title=\"Madone Rucellai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madone_Rucellai\">Madone Rucellai<\/a>\u00a0du catalogue de Cimabue en 1889 &#8211; \u0153uvre clef selon Vasari &#8211; a m\u00eame, un temps, remis en cause la v\u00e9racit\u00e9 de son existence.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La r\u00e9\u00e9valuation de Cimabue s&rsquo;est aussi heurt\u00e9e \u00e0 une mal\u00e9diction persistante dont souffre le maigre corpus d\u2019\u0153uvres parvenues jusqu&rsquo;\u00e0 nous\u00a0: la\u00a0<a title=\"C\u00e9ruse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9ruse\">c\u00e9ruse<\/a>\u00a0(blanc de plomb) utilis\u00e9e dans les fresques de l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise sup\u00e9rieure de la basilique Saint-Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_sup%C3%A9rieure_de_la_basilique_Saint-Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">\u00e9glise sup\u00e9rieure Saint Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise<\/a>\u00a0est, par oxydation, devenue noire, produisant l&rsquo;effet d&rsquo;un \u00ab\u00a0n\u00e9gatif photographique\u00a0\u00bb , d\u00e9routant voire illisible; par ailleurs, le sublime\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Crucifix de Santa Croce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crucifix_de_Santa_Croce\">Crucifix de Santa Croce<\/a>\u00a0a subi des dommages irr\u00e9versibles lors de l&rsquo;<a title=\"Inondations de 1966 de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inondations_de_1966_de_Florence\">inondation de Florence en 1966<\/a>, et enfin le\u00a0<a title=\"S\u00e9isme du 26 septembre 1997 en Ombrie et dans les Marches\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9isme_du_26_septembre_1997_en_Ombrie_et_dans_les_Marches\">tremblement de terre de 1997, en Ombrie<\/a>\u00a0a fortement endommag\u00e9 la vo\u00fbte des quatre \u00e9vang\u00e9listes &#8211; la partie jusqu&rsquo;alors la mieux pr\u00e9serv\u00e9e des fresques de la\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">basilique sup\u00e9rieure Saint-Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise<\/a>, pulv\u00e9risant notamment le\u00a0<i>saint Matthieu<\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La connaissance de l&rsquo;\u0153uvre de Cimabue a cependant b\u00e9n\u00e9fici\u00e9 de la d\u00e9couverte, en\u00a0<a title=\"2019 en arts plastiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2019_en_arts_plastiques\">2019<\/a>, de\u00a0<i><a title=\"La D\u00e9rision du Christ (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_D%C3%A9rision_du_Christ_(Cimabue)\">La D\u00e9rision du Christ<\/a><\/i>, appartenant \u00e0 un\u00a0<a title=\"Diptyque de d\u00e9votion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diptyque_de_d%C3%A9votion\">diptyque de d\u00e9votion<\/a>\u00a0(dont la plus grande partie n&rsquo;est pas connue actuellement) et venant compl\u00e9ter les deux seuls autres panneaux connus de ce diptyque, la\u00a0<i><a title=\"Vierge \u00e0 l'Enfant tr\u00f4nant et entour\u00e9e de deux anges\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vierge_%C3%A0_l%27Enfant_tr%C3%B4nant_et_entour%C3%A9e_de_deux_anges\">Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant tr\u00f4nant et entour\u00e9e de deux anges<\/a><\/i>\u00a0(<a title=\"National Gallery\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/National_Gallery\">National Gallery<\/a>,\u00a0<a title=\"Londres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Londres\">Londres<\/a>) et\u00a0<i><a title=\"La Flagellation du Christ (Cimabue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Flagellation_du_Christ_(Cimabue)\">la Flagellation du Christ<\/a><\/i>\u00a0(<a title=\"The Frick Collection\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Frick_Collection\">The Frick Collection<\/a>,\u00a0<a title=\"New York\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_York\">New York<\/a>).\u00a0<i>La D\u00e9rision du Christ<\/i>\u00a0est class\u00e9e\u00a0<a title=\"Tr\u00e9sor national (France)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%A9sor_national_(France)\">tr\u00e9sor national<\/a>\u00a0par le minist\u00e8re de la culture le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-20\" data-sort-value=\"2019-12-20\">20 d\u00e9cembre 2019<\/time>. Enfin une meilleure connaissance du contexte, de la peinture byzantine alors en pleine mutation, et les transferts culturels qui s&rsquo;op\u00e8rent dans le milieu italien en particulier, permettent de mieux appr\u00e9hender ce qu&rsquo;apporte Cimabue \u00e0 son \u00e9poque<sup id=\"cite_ref-115\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-115\">100<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Fortune_litt\u00e9raire_-_textes_anciens\"><span id=\"Fortune_litt.C3.A9raire_-_textes_anciens\"><\/span>Fortune litt\u00e9raire &#8211; textes anciens<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Citations\">Citations<\/h3>\n<\/div>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0[Cimabue] triompha des habitudes culturelles grecques qui semblaient passer de l\u2019un \u00e0 l\u2019autre\u00a0: on imitait sans jamais rien rajouter \u00e0 la pratique des ma\u00eetres. Il consulta la nature, corrigea en partie la raideur du dessin, anima les visages, plia les tissus, pla\u00e7a les personnages avec beaucoup plus d\u2019art que ne l\u2019avaient fait les Grecs. Son talent ne comportait pas la gr\u00e2ce\u00a0; ses Madones ne sont pas belles, ses anges dans un m\u00eame tableau sont tous identiques. Fier comme le si\u00e8cle o\u00f9 il v\u00e9cut, il r\u00e9ussit parfaitement les t\u00eates des hommes de caract\u00e8re et sp\u00e9cialement celles des vieillards, leur imprimant un je ne sais quoi de fort et de sublime que les modernes n\u2019ont pu d\u00e9passer. Large et complexe dans les id\u00e9es, il donna l\u2019exemple des grandes histoires et les exprima en grandes proportions.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0Luigi Lanzi<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son influence est immense dans toute l&rsquo;Italie centrale entre 1270 et 1285 environ. Les deux tiers du\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bibliographie_essentielle\">livre de Marques consacr\u00e9 au duecento<\/a>\u00a0concerne le\u00a0<i>cimabuisme<\/i>, l&rsquo;influence de Cimabue.\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Avec ses surprenantes capacit\u00e9s d\u2019innovation et avec la puissance imaginative qui lui a permis les grands effets d&rsquo;Assise, Cimabue fut de loin le peintre le plus influent de toute l\u2019Italie centrale avant Giotto\u00a0; mieux\u00a0: il en fut le point de r\u00e9f\u00e9rence.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0Luciano Bellosi<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Notre connaissance de Cimabue ne peut faire abstraction de deux textes, presque syst\u00e9matiquement cit\u00e9s \u00e0 la moindre \u00e9vocation de Cimabue\u00a0: les vers du\u00a0<i>Purgatoire<\/i>\u00a0de Dante et la biographie des\u00a0<i><a title=\"Les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Vies_des_meilleurs_peintres,_sculpteurs_et_architectes\">Vite<\/a><\/i>\u00a0de Vasari<sup id=\"cite_ref-116\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-116\">N 16<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Dante_(1315)\"><span id=\"Dante_.281315.29\"><\/span>Dante (1315)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>\u00a0(1265-1321) t\u00e9moin oculaire de Cimabue, l\u2019\u00e9voque dans un c\u00e9l\u00e8bre passage (XI, 79-102) du\u00a0<a title=\"Purgatoire (Divine Com\u00e9die)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Purgatoire_(Divine_Com%C3%A9die)\">Purgatoire<\/a>, le deuxi\u00e8me volet de la\u00a0<a title=\"Divine Com\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Divine_Com%C3%A9die\">Divine Com\u00e9die<\/a>, lors du passage de Dante et Virgile sur la premi\u00e8re corniche ou premier cercle, celui o\u00f9 souffrent les orgueilleux. L\u2019un d\u2019entre eux reconna\u00eet Dante et l\u2019appelle, Dante r\u00e9pond\u00a0:<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td><small>79<\/small><\/td>\n<td>\u00abOh!\u00bb, diss&rsquo; io lui, \u00abnon se&rsquo; tu Oderisi,<br \/>\nl&rsquo;onor d&rsquo;Agobbio e l&rsquo;onor di quell&rsquo; arte<br \/>\nch&rsquo;alluminar chiamata \u00e8 in Parisi?\u00bb.<\/td>\n<td>\u00ab\u00a0Oh\u00a0\u00bb\u00a0! lui dis-je, \u00ab\u00a0n&rsquo;es-tu pas\u00a0<a title=\"Oderisi da Gubbio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oderisi_da_Gubbio\">Oderisi<\/a>,<br \/>\nl\u2019honneur de\u00a0<a title=\"Gubbio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gubbio\">Gubbio<\/a>\u00a0et l\u2019honneur de cet art<br \/>\nqu\u2019on appelle \u00e0 Paris enluminure\u00a0?\u00a0\u00bb<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><small>82<\/small><\/td>\n<td>\u00abFrate\u00bb, diss&rsquo; elli, \u00abpi\u00f9 ridon le carte<br \/>\nche pennelleggia Franco Bolognese;<br \/>\nl&rsquo;onore \u00e8 tutto or suo, e mio in parte.<\/td>\n<td>\u00ab\u00a0Fr\u00e8re\u00a0\u00bb, dit-il, \u00ab\u00a0les feuillets o\u00f9 met ses pinceaux<br \/>\n<a class=\"new\" title=\"Franco Bolognese (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Franco_Bolognese&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Franco Bolognese<\/a>\u00a0sont plus riants;<br \/>\nl\u2019honneur est tout \u00e0 lui, je n&rsquo;en ai qu&rsquo;une part.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><small>85<\/small><\/td>\n<td>Ben non sare&rsquo; io stato s\u00ec cortese<br \/>\nmentre ch&rsquo;io vissi, per lo gran disio<br \/>\nde l&rsquo;eccellenza ove mio core intese.<\/td>\n<td>Je n\u2019aurais pas \u00e9t\u00e9 aussi courtois<br \/>\npendant ma vie, \u00e0 cause du grand d\u00e9sir<br \/>\nde l\u2019excellence o\u00f9 mon c\u0153ur aspirait.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><small>88<\/small><\/td>\n<td>Di tal superbia qui si paga il fio;<br \/>\ne ancor non sarei qui, se non fosse<br \/>\nche, possendo peccar, mi volsi a Dio.<\/td>\n<td>De cet orgueil on paie ici la dette;<br \/>\net je n&rsquo;y serais pas encore si ce n&rsquo;\u00e9tait<br \/>\nque, pouvant p\u00e9cher, je me tournai vers dieu.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><small>91<\/small><\/td>\n<td>Oh vana gloria de l&rsquo;umane posse!<br \/>\ncom&rsquo; poco verde in su la cima dura,<br \/>\nse non \u00e8 giunta da l&rsquo;etati grosse!<\/td>\n<td>Oh\u00a0! vaine gloire de la puissance humaine\u00a0!<br \/>\nComme il dure peu le vert sur votre cime,<br \/>\ns&rsquo;il n&rsquo;est suivi par des temps plus grossiers\u00a0!<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><small>94<\/small><\/td>\n<td>Credette Cimabue ne la pittura<br \/>\ntener lo campo, e ora ha Giotto il grido,<br \/>\ns\u00ec che la fama di colui \u00e8 scura.<\/td>\n<td>Cimabue crut, dans la peinture<br \/>\ntenir le champ, et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Giotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giotto\">Giotto<\/a>\u00a0\u00e0 pr\u00e9sent a le cri,<br \/>\nsi bien que la gloire de l&rsquo;autre est obscure.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><small>97<\/small><\/td>\n<td>Cos\u00ec ha tolto l&rsquo;uno a l&rsquo;altro Guido<br \/>\nla gloria de la lingua; e forse \u00e8 nato<br \/>\nchi l&rsquo;uno e l&rsquo;altro caccer\u00e0 del nido.<\/td>\n<td>Ainsi un\u00a0<a title=\"Guido Cavalcanti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guido_Cavalcanti\">Guido<\/a>\u00a0a pris \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Guido Guinizelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guido_Guinizelli\">l\u2019autre<\/a><br \/>\nla gloire du langage\u00a0; et peut-\u00eatre est-il n\u00e9<br \/>\ncelui qui chassera l&rsquo;un et l\u2019autre du nid.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><small>100<\/small><\/td>\n<td>Non \u00e8 il mondan romore altro ch&rsquo;un fiato<br \/>\ndi vento, ch&rsquo;or vien quinci e or vien quindi,<br \/>\ne muta nome perch\u00e9 muta lato.<\/td>\n<td>La rumeur du monde n&rsquo;a qu&rsquo;un souffle<br \/>\nde vent, qui tant\u00f4t vient de l\u00e0, tant\u00f4t d&rsquo;ici,<br \/>\net change de nom en changeant de c\u00f4t\u00e9.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td>Dante, Purgatoire, XI, 79-102<\/td>\n<td>Traduction J. Risset<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il faut expliquer ici la profonde symbolique des lieux\u00a0: celle du purgatoire et plus pr\u00e9cis\u00e9ment celle de la corniche des orgueilleux.<\/p>\n<dl>\n<dt>Le purgatoire<\/dt>\n<\/dl>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Domenico_di_Michelino_-_Dante_Illuminating_Florence_with_his_Poem_(detail)_-_WGA06423.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/Domenico_di_Michelino_-_Dante_Illuminating_Florence_with_his_Poem_%28detail%29_-_WGA06423.jpg\/300px-Domenico_di_Michelino_-_Dante_Illuminating_Florence_with_his_Poem_%28detail%29_-_WGA06423.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/Domenico_di_Michelino_-_Dante_Illuminating_Florence_with_his_Poem_%28detail%29_-_WGA06423.jpg\/450px-Domenico_di_Michelino_-_Dante_Illuminating_Florence_with_his_Poem_%28detail%29_-_WGA06423.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/Domenico_di_Michelino_-_Dante_Illuminating_Florence_with_his_Poem_%28detail%29_-_WGA06423.jpg\/600px-Domenico_di_Michelino_-_Dante_Illuminating_Florence_with_his_Poem_%28detail%29_-_WGA06423.jpg 2x\" width=\"300\" height=\"195\" data-file-width=\"1053\" data-file-height=\"684\" \/><\/a><figcaption><center>Dante, entre la montagne du Purgatoire et la cit\u00e9 de Florence. (<a title=\"Domenico di Michelino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Domenico_di_Michelino\">Domenico di Michelino<\/a>, 1465, d\u00e9tail)<\/center><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Purgatoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Purgatoire\">Purgatoire<\/a>\u00a0a \u00e9t\u00e9 officiellement reconnu par l\u2019\u00c9glise chr\u00e9tienne en 1274, lors du\u00a0<a title=\"Deuxi\u00e8me concile de Lyon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deuxi%C3%A8me_concile_de_Lyon\">deuxi\u00e8me concile de Lyon<\/a>. Jusque-l\u00e0, les royaumes de l&rsquo;au-del\u00e0 \u00e9taient officiellement deux\u00a0:\u00a0<a title=\"Enfer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enfer\">Enfer<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Paradis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paradis\">Paradis<\/a>. Ce \u00ab\u00a0<i>troisi\u00e8me lieu<\/i>\u00a0\u00bb interm\u00e9diaire o\u00f9 l\u2019on purge ses\u00a0<a title=\"P\u00e9ch\u00e9 v\u00e9niel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9ch%C3%A9_v%C3%A9niel\">p\u00e9ch\u00e9s v\u00e9niels<\/a>, fait ainsi passer le dogme d&rsquo;un sch\u00e9ma binaire (bien\/mal, enfer\/paradis) \u00e0 une structure ternaire (bien et mal pris dans la logique dialectique d&rsquo;une nouvelle r\u00e9partition des \u00e2mes entre Enfer, Purgatoire et Paradis).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avec la\u00a0<a title=\"Divine Com\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Divine_Com%C3%A9die\">Divine Com\u00e9die<\/a>, \u00e9crite juste quelques d\u00e9cennies plus tard, cette id\u00e9e neuve du Purgatoire acquiert pour la premi\u00e8re fois une repr\u00e9sentation majestueuse, un espace total,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0montagne au milieu de la mer, dans la lumi\u00e8re du soleil, habit\u00e9e par les anges, rythm\u00e9e par les manifestations de l&rsquo;art \u2013 sculptures, chants, rencontres de po\u00e8tes\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(J. Risset<sup id=\"cite_ref-117\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-117\">101<\/a><\/sup>). Cette montagne est constitu\u00e9e de sept cercles ou corniches dont la circonf\u00e9rence diminue en allant vers le sommet, correspondant aux sept p\u00e9ch\u00e9s capitaux, dans l&rsquo;ordre\u00a0: l&rsquo;orgueil, l&rsquo;envie, la col\u00e8re, la paresse, l&rsquo;avarice, la gourmandise et la luxure. Dante et son guide Virgile vont parcourir ces sept corniches, se purifiant, s&rsquo;\u00e9levant au double sens physique et spirituel. Le Purgatoire est ainsi\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0le lieu o\u00f9 l&rsquo;on change \u2013 lieu de la m\u00e9tamorphose int\u00e9rieure\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(J. Risset<sup id=\"cite_ref-118\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-118\">102<\/a><\/sup>), lieu interm\u00e9diaire\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0en rapport avec la probl\u00e9matique de l&rsquo;Incarnation, et, par voie de cons\u00e9quence, avec tous les champs o\u00f9 l&rsquo;homme se manifeste comme cr\u00e9ature incarn\u00e9e, double, en chemin vers Dieu et la v\u00e9rit\u00e9 d\u00e9voil\u00e9e, d\u00e9positaire d&rsquo;un savoir pr\u00e9cis\u00e9ment interm\u00e9diaire et voil\u00e9\u00a0: c&rsquo;est le champ de l&rsquo;art.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(J. Risset<sup id=\"cite_ref-119\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-119\">103<\/a><\/sup>).<\/p>\n<dl>\n<dt>La corniche des orgueilleux &#8211; la corniche des artistes<\/dt>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ainsi la premi\u00e8re corniche &#8211; celle des orgueilleux &#8211; est presque par d\u00e9faut celle des artistes, et Dante lui-m\u00eame, le voyageur Dante\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0sait qu&rsquo;il viendra, apr\u00e8s sa mort, au Purgatoire; il sait d\u00e9j\u00e0 dans quelle corniche\u00a0: celle des orgueilleux.\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-120\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-120\">N 17<\/a><\/sup>. Il convient donc de relativiser quelque peu l&rsquo;affirmation selon laquelle seul l&rsquo;orgueil de Cimabue expliquerait son \u00e9vocation sur la corniche des orgueilleux.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Enfin un mot sur l\u2019hypoth\u00e8se de Douglas<sup id=\"cite_ref-121\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-121\">104<\/a><\/sup>\u00a0\u2013 selon laquelle Dante placerait Cimabue dans une position aussi prestigieuse pour exalter un concitoyen florentin, elle est contredite par les autres artistes \u00e9voqu\u00e9s, Dante opposant \u00e0 un miniaturiste ombrien (<a title=\"Oderisi da Gubbio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oderisi_da_Gubbio\">Oderisi da Gubbio<\/a>) un Bolonais (<a class=\"new\" title=\"Franco Bolognese (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Franco_Bolognese&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Franco<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Franco Bolognese\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Franco_Bolognese\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Franco Bolognese\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>), et \u00e0 un po\u00e8te \u00c9milien (<a class=\"mw-redirect\" title=\"Guido Guinizelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guido_Guinizelli\">Guido Guinizelli<\/a>) un Florentin (<a title=\"Guido Cavalcanti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guido_Cavalcanti\">Guido Cavalcanti<\/a>)<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998.10_122-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998.10-122\">105<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Commentaires_de_la_Divine_Com\u00e9die_(1323-1379)\"><span id=\"Commentaires_de_la_Divine_Com.C3.A9die_.281323-1379.29\"><\/span>Commentaires de la\u00a0<i>Divine Com\u00e9die<\/i>\u00a0(1323-1379)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parmi les sources litt\u00e9raires du Trecento se trouvent les commentaires de\u00a0<i>La Divine Com\u00e9die<\/i>\u00a0qui commentent les vers ci-dessus, notamment ceux de\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Jacopo della Lana (1323-1328)<\/li>\n<li>l&rsquo;auteur anonyme de l&rsquo;<i>Ottimo Commento<\/i>\u00a0(1334)<\/li>\n<li>Pietro Alighieri (vers 1340)<\/li>\n<li>l&rsquo;anonyme florentin (1300-50)<\/li>\n<li>Benvenuti da Imola (1376-79)<\/li>\n<\/ul>\n<dl>\n<dt>L\u2019Ottimo Commento (1334)<\/dt>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">On d\u00e9signe par ce nom de convention un des plus importants commentaires datant du\u00a0<a title=\"Trecento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trecento\">trecento<\/a>\u00a0de la\u00a0<i><a title=\"Divine Com\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Divine_Com%C3%A9die\">Divine Com\u00e9die<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante Alighieri<\/a>, dont on poss\u00e8de jusqu&rsquo;\u00e0 34 manuscrits\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Fu Cimabue nella citt\u00e0 di Firenze pintore nel tempo dello Autore, e molto nobile, de pi\u00f9 che uomo sapesse; e con questo fu s\u00ed arrogante, e si sdegnoso, che se per alcuno gli fosse a sua opera posto alcuno difetto, o egli da s\u00e9 l\u2019avesse veduto (che, come accade alcuna volta, l\u2019artefice pecca per difetto della materia in ch&rsquo;adopera, o per mancamento che \u00e8 nello strumento, con che lavora) immantenente quella cosa disertava, fosse cara quanto si volesse.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Cimabue fut un peintre de Florence, de l&rsquo;\u00e9poque de notre auteur (Dante), tr\u00e8s important, que tout un chacun connaissait\u00a0; mais il \u00e9tait tellement arrogant et fier avec cela, que si quelqu\u2019un d\u00e9couvrait un d\u00e9faut dans son travail, ou s&rsquo;il en avait per\u00e7u un lui-m\u00eame (comme cela arrive souvent \u00e0 l&rsquo;artiste qui \u00e9choue du fait de son mat\u00e9riel, ou des d\u00e9fauts des instruments qu\u2019il utilise), il abandonnait imm\u00e9diatement ce travail, aussi couteux soit-il.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ottimo Commento della Divina Commedia &#8211; (<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Torri1838\">\u00e9d. Torri 1838<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0188), repris in [Benkard 1917]<sup id=\"cite_ref-123\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-123\">106<\/a><\/sup>\u00a0et [Battisti 1967]<sup id=\"cite_ref-124\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-124\">107<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ce texte fut presque int\u00e9gralement repris par Vasari dans sa\u00a0<i>vie<\/i>\u00a0de Cimabue<sup id=\"cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.23_87-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Vasari1568.Chastel1981.23-87\">76<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Alamanno_Rinuccini_(1473)\"><span id=\"Alamanno_Rinuccini_.281473.29\"><\/span>Alamanno Rinuccini (1473)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans une lettre (XXXII) de 1473 pour Bellosi<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998FR.12_125-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998FR.12-125\">108<\/a><\/sup>, 1474 pour Battisti<sup id=\"cite_ref-Battisti1967US.94_126-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Battisti1967US.94-126\">109<\/a><\/sup>, d\u00e9diant au duc d\u2019Urbino\u00a0<a title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric III de Montefeltro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_III_de_Montefeltro\">Fr\u00e9d\u00e9ric de Montefeltre<\/a>\u00a0(<i>federicum feretranum urbini<\/i>) sa traduction en latin de la\u00a0<a title=\"Vie d'Apollonios de Tyane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vie_d%27Apollonios_de_Tyane\">Vie d&rsquo;Apollonios de Tyane<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Philostrate d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philostrate_d%27Ath%C3%A8nes\">Philostrate<\/a>, Alamanno Rinuccini (1426-1499) cite Cimabue, aux c\u00f4t\u00e9s de Giotto et de Taddeo Gaddi, parmi les g\u00e9nies qui illustr\u00e8rent les arts avant les peintres du Quattrocento (et parmi eux Masaccio, Domenico Veneziano, Filippo Lippi et Fra Angelico)\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Cogitanti mihi saepe numero, generosissime princeps Federice, [\u2026] Atque, ut ab inferioribus profecti ad maiorem tandem veniamus, sculturae picturaeque artes, iam antea Cimaboi, Iocti, Taddeique Gaddi ingeniis illustratas, qui aetate nostra claruerunt pictores, eo magnitudinis bonitatisque perduxere, ut cum veteribus conferri merito possint [\u2026]\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Rinuccini.Giustiniani1953\"><i>Lettere ed Orazioni<\/i>\u00a0(\u00e9d. Giustiniani 1953)<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0106 cit\u00e9 in\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Battisti1967\">[Battisti 1967 US]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a094<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Cristoforo_Landino_(1481)\"><span id=\"Cristoforo_Landino_.281481.29\"><\/span>Cristoforo Landino (1481)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Cristoforo Landino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cristoforo_Landino\">Cristoforo Landino<\/a>\u00a0(1425-1498), dans la pr\u00e9face \u00e0 son \u00e9dition de la\u00a0<i><a title=\"Divine Com\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Divine_Com%C3%A9die\">Divine Com\u00e9die<\/a><\/i>\u00a0de 1481, pr\u00e9sentant\u00a0<i>les Florentins remarquables en peinture et en sculpture<\/i>, commence pr\u00e9cis\u00e9ment par\u00a0<i>Ioanni Cimabue<\/i><sup id=\"cite_ref-127\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-127\">110<\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Fu adunque el primo Joanni fiorentino cognominato Cimabue che ritrov\u00f2 e liniamenti naturali et la vera proport\u00econe, la quale e greci chiamano Symetria; et le figure ne&rsquo; superiori pictori morte fece vive et di vari gesti, ci gran fama lasci\u00f2 di s\u00e9: ma molto maggiore la lasciava, se non avessi avuto s\u00ec nobile successore, quale fu Giotto fiorentino coetaneo di Dante.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0Landino,\u00a0<cite>texte \u00e9tabli selon\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Battisti1967US\">[Battisti 1967 US]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a094-95<\/cite><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">.<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Le premier fut donc Giovanni, un Florentin nomm\u00e9 Cimabue, qui retrouva \u00e0 la fois les lignes naturelles des physionomies et la v\u00e9ritable proportion que les Grecs nomment\u00a0<i>symetria<\/i>\u00a0; et il rendit la vie et l\u2019aisance des gestes aux personnages qu\u2019on aurait dits morts chez les anciens peintres; il laissa apr\u00e8s lui une grande r\u00e9putation.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0traduction in\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">[BELLOSI 1998 FR]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a013<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans ce passage, Landino, responsable de la premi\u00e8re \u00e9dition r\u00e9vis\u00e9e de l&rsquo;<i>Histoire naturelle<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Pline l'Ancien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pline_l%27Ancien\">Pline l&rsquo;Ancien<\/a>\u00a0en 1469 et de sa traduction italienne en 1470, semble pasticher<sup id=\"cite_ref-128\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-128\">111<\/a><\/sup>\u00a0la biographie du c\u00e9l\u00e8bre peintre grec\u00a0<a title=\"Parrhasios\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parrhasios\">Parrhasios<\/a>\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Parrhesius d&rsquo;\u00c9ph\u00e8se contribua beaucoup, lui aussi, au progr\u00e8s de la peinture. Il a le premier observ\u00e9 la proportion [<i>Primus symmetriam picturae dedit<\/i>], mis de la finesse dans les airs de t\u00eate [<i>primus argutias voltus<\/i>], de l&rsquo;\u00e9l\u00e9gance dans les cheveux [<i>elegantiam capilli<\/i>], de la gr\u00e2ce dans la bouche [<i>venustatem oris<\/i>], et, de l&rsquo;aveu des artistes, il a remport\u00e9 la palme pour les contours [<i>confessione artificum in liniis extremis palmam adeptus<\/i>].\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0Pline l&rsquo;Ancien,\u00a0<cite><a title=\"Histoire naturelle (Pline l'Ancien)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_naturelle_(Pline_l%27Ancien)\">Histoire naturelle<\/a>, livre XXXV, 36, \u00a77, traduction\u00a0<a title=\"\u00c9mile Littr\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Littr%C3%A9\">E. Littr\u00e9<\/a>\u00a0(1848-50)<\/cite><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Giorgio_Vasari_(1550\/1568)\"><span id=\"Giorgio_Vasari_.281550.2F1568.29\"><\/span>Giorgio Vasari (1550\/1568)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La biographie de Cimabue constitue la premi\u00e8re des\u00a0<i><a title=\"Les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Vies_des_meilleurs_peintres,_sculpteurs_et_architectes\">Vite<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Giorgio Vasari<\/a>\u00a0(1511-1574).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Le_frontispice\">Le frontispice<\/h4>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Frontispice des Vite (1568)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giovanni_Cimabue.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Giovanni_Cimabue.jpg\/98px-Giovanni_Cimabue.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Giovanni_Cimabue.jpg\/147px-Giovanni_Cimabue.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c4\/Giovanni_Cimabue.jpg\/197px-Giovanni_Cimabue.jpg 2x\" alt=\"Frontispice des Vite (1568)\" width=\"98\" height=\"120\" data-file-width=\"900\" data-file-height=\"1098\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Frontispice des Vite (1568)<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Portrait de Cimabue, Salon de la Casa Vasari (Florence)\u00a0(it) (1572)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Casa_vasari_FI,_salone,_ritratti_a,_cimabue.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Casa_vasari_FI%2C_salone%2C_ritratti_a%2C_cimabue.JPG\/120px-Casa_vasari_FI%2C_salone%2C_ritratti_a%2C_cimabue.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Casa_vasari_FI%2C_salone%2C_ritratti_a%2C_cimabue.JPG\/180px-Casa_vasari_FI%2C_salone%2C_ritratti_a%2C_cimabue.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Casa_vasari_FI%2C_salone%2C_ritratti_a%2C_cimabue.JPG\/240px-Casa_vasari_FI%2C_salone%2C_ritratti_a%2C_cimabue.JPG 2x\" alt=\"Portrait de Cimabue, Salon de la Casa Vasari (Florence)\u00a0(it) (1572)\" width=\"120\" height=\"73\" data-file-width=\"1447\" data-file-height=\"882\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center>Portrait de Cimabue, Salon de la\u00a0<a class=\"new\" title=\"Casa Vasari (Florence) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Casa_Vasari_(Florence)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Casa Vasari (Florence)<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Casa Vasari (Firenze)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Casa_Vasari_(Firenze)\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Casa Vasari (Firenze)\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1572)<\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il n\u2019existe aucun portrait connu de Cimabue. Vasari s\u2019est semble-t-il inspir\u00e9 d\u2019une figure de la fresque intitul\u00e9e\u00a0<i>Triomphe de l&rsquo;\u00c9glise militante<\/i>\u00a0r\u00e9alis\u00e9e vers 1365\u00a0! par\u00a0<a title=\"Andrea di Bonaiuto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_di_Bonaiuto\">Andrea di Bonaiuto<\/a>\u00a0\u00e0 la\u00a0<a title=\"Chapelle des Espagnols\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chapelle_des_Espagnols\">chapelle des Espagnols<\/a>,\u00a0<a title=\"Basilique Santa Maria Novella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Maria_Novella\">Santa Maria Novella, Florence<\/a><sup id=\"cite_ref-129\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-129\">112<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Les_\u0153uvres_cit\u00e9es\"><span id=\"Les_.C5.93uvres_cit.C3.A9es\"><\/span>Les \u0153uvres cit\u00e9es<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si on se r\u00e9f\u00e8re \u00e0 la fois aux deux \u00e9ditions des\u00a0<i>Vite<\/i>\u00a0(celle de 1550 et celle de 1568), Vasari attribue en tout quinze \u0153uvres \u00e0 Cimabue.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cinq d\u2019entre elles n\u2019existent plus\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Fresques de l&rsquo;H\u00f4pital del Porcellana Ognissanti (<i>Annonciation<\/i>,\u00a0<i>J\u00e9sus Christ en compagnie de Cl\u00e9ophas et de Luc<\/i>),\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a><sup id=\"cite_ref-130\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-130\">113<\/a><\/sup><\/li>\n<li><i>Sainte Agn\u00e8s<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9glise San Paolo a Ripa d'Arno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_San_Paolo_a_Ripa_d%27Arno\">\u00c9glise San Paolo a Ripa d&rsquo;Arno<\/a>,\u00a0<a title=\"Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pise\">Pise<\/a><sup id=\"cite_ref-131\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-131\">114<\/a><\/sup><\/li>\n<li><i>Histoire de la vie du Christ<\/i>, fresques du Clo\u00eetre Santo Spirito \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a><sup id=\"cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.22_132-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Vasari1568.Chastel1981.22-132\">115<\/a><\/sup><\/li>\n<li>ouvrages \u00e0\u00a0<a title=\"Empoli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empoli\">Empoli<\/a><sup id=\"cite_ref-133\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-133\">116<\/a><\/sup><\/li>\n<li><i>Christ en croix<\/i>, clo\u00eetre de l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise San Francesco de Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_San_Francesco_de_Pise\">\u00e9glise San Francesco<\/a>,\u00a0<a title=\"Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pise\">Pise<\/a><sup id=\"cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.22_132-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Vasari1568.Chastel1981.22-132\">115<\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parmi les \u0153uvres \u00e9voqu\u00e9es et qui nous sont parvenues, quatre seulement sont consid\u00e9r\u00e9es comme de Cimabue\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>la Madone de Santa Trinita<sup id=\"cite_ref-134\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-134\">117<\/a><\/sup>, aujourd\u2019hui aux\u00a0<a title=\"Galerie des Offices\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galerie_des_Offices\">Offices<\/a><\/li>\n<li>la Croix de Santa Croce<sup id=\"cite_ref-135\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-135\">118<\/a><\/sup><\/li>\n<li>la Madone de l&rsquo;\u00e9glise San Francesco \u00e0 Pise<sup id=\"cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.II.18.n11_136-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Vasari1568.Chastel1981.II.18.n11-136\">119<\/a><\/sup>\u00a0(aujourd\u2019hui au\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Louvre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Louvre\">Louvre<\/a>)<\/li>\n<li>les fresques de la basilique d\u2019Assise: dans la seconde \u00e9dition (1568), \u00e0 la suite d&rsquo;un voyage \u00e0 Assise en 1563, Vasari ajoute aux quatre\u00a0<i>Histoires de Marie<\/i>\u00a0(dans l\u2019abside de la basilique sup\u00e9rieure), la vo\u00fbte des Evang\u00e9listes et la quatri\u00e8me vo\u00fbte de la nef (qui reviennent bien \u00e0 Cimabue), mais \u00e9galement les trois autres vo\u00fbtes de la nef et les\u00a0<i>Histoires de l\u2019Ancien et du Nouveau Testament<\/i>, sur les registres sup\u00e9rieurs de la m\u00eame nef, qui sont en r\u00e9alit\u00e9 l\u2019\u0153uvre de\u00a0<a title=\"Jacopo Torriti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacopo_Torriti\">Jacopo Torriti<\/a>\u00a0et de son atelier, de quelques suiveurs de Cimabue et du\u00a0<i><a title=\"Maestro d'Isacco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maestro_d%27Isacco\">Ma\u00eetre d\u2019Isaac<\/a><\/i>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les six derni\u00e8res \u0153uvres \u00e9voqu\u00e9es ne sont plus aujourd&rsquo;hui attribu\u00e9es \u00e0 Cimabue\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>le\u00a0<i>Saint Fran\u00e7ois<\/i>\u00a0et\u00a0<i>vingt \u00e9pisodes de sa vie<\/i><sup id=\"cite_ref-137\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-137\">120<\/a><\/sup>, aujourd\u2019hui dans la chapelle Bardi de\u00a0<a title=\"Basilique Santa Croce de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Croce_de_Florence\">Basilique Santa Croce<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>\u00a0: \u0153uvre certainement ant\u00e9rieure \u00e0 l\u2019\u00e9poque de Cimabue. Aujourd\u2019hui on penche plut\u00f4t pour une attribution au jeune\u00a0<a title=\"Coppo di Marcovaldo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coppo_di_Marcovaldo\">Coppo di Marcovaldo<\/a>. (Bellosi)<\/li>\n<li>le retable avec\u00a0<i>Saint Fran\u00e7ois<\/i>\u00a0et les\u00a0<i>Histoires de sa vie<\/i>, de l\u2019\u00e9glise San Francesco \u00e0 Pise<sup id=\"cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.II.18.n11_136-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Vasari1568.Chastel1981.II.18.n11-136\">119<\/a><\/sup>\u00a0: une \u0153uvre ant\u00e9rieure \u00e0 l\u2019\u00e9poque de Cimabue et que Boskovits et Bellosi attribuent \u00e0\u00a0<a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<i><a title=\"Madone Rucellai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madone_Rucellai\">Madone Rucellai<\/a><\/i>, que Vasari pr\u00e9sente comme le\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0chef-d\u2019\u0153uvre de Cimabue\u00a0\u00bb<\/span>. Vasari associe ce tableau \u00e0 deux anecdotes\u00a0: la\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0tr\u00e8s solennelle procession\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0qui accompagna le tableau jusqu\u2019\u00e0 l\u2019\u00e9glise, dans une ambiance de f\u00eate, et la visite de\u00a0<a title=\"Charles Ier d'Anjou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Ier_d%27Anjou\">Charles d\u2019Anjou<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;atelier de Cimabue. Cette visite aurait suscit\u00e9 dans tout le voisinage un accueil si chaleureux que la rue o\u00f9 se trouvait l&rsquo;atelier fut depuis ce jour appel\u00e9e\u00a0<i>borgo Allegri (faubourg des joyeux)<\/i>. Nous savons aujourd\u2019hui que la\u00a0<i>Madone Rucellai<\/i>\u00a0fut command\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Duccio di Buoninsegna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duccio_di_Buoninsegna\">Duccio di Buoninsegna<\/a>\u00a0en 1285.<\/li>\n<li>le\u00a0<i>Retable de Sainte-Cecile<\/i><sup id=\"cite_ref-138\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-138\">121<\/a><\/sup>, aujourd\u2019hui aux\u00a0<a title=\"Galerie des Offices\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galerie_des_Offices\">Offices<\/a>, \u0153uvre consid\u00e9r\u00e9e depuis longtemps comme \u00e9tant du\u00a0<a title=\"Maestro della Santa Cecilia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maestro_della_Santa_Cecilia\">Ma\u00eetre de Sainte-C\u00e9cile<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<i>Madone de Santa Croce<\/i><sup id=\"cite_ref-139\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-139\">122<\/a><\/sup>, maintenant \u00e0 la National Gallery de Londres, aujourd&rsquo;hui attribu\u00e9e au\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre des Albertini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_des_Albertini\">Ma\u00eetre des Albertini<\/a><\/li>\n<li><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Quelques petites choses \u00e0 la mani\u00e8re des miniatures\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0: le\u00a0<i>R\u00e9dempteur sur un tr\u00f4ne<\/i>\u00a0et quelques sc\u00e8nes de\u00a0<i>La Vie de Marie et du Christ<\/i>\u00a0aujourd&rsquo;hui g\u00e9n\u00e9ralement attribu\u00e9s \u00e0\u00a0<a title=\"Vigoroso da Siena\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vigoroso_da_Siena\">Vigoroso da Siena<\/a><sup id=\"cite_ref-140\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-140\">123<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerycaption\">\u0152uvres \u00e9voqu\u00e9es par Vasari qui ne sont plus attribu\u00e9es \u00e0 Cimabue<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maestro del San Francesco Bardi (Florence, premi\u00e8re moiti\u00e9 du XIIIe\u00a0si\u00e8cle) Saint Fran\u00e7ois et vingt \u00e9pisodes de sa vie Chapelle Bardi\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Master_of_the_bardi_saint_francis_._St._Francis_and_scenes_from_his_life_13_cent_Santa_croce.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Master_of_the_bardi_saint_francis_._St._Francis_and_scenes_from_his_life_13_cent_Santa_croce.jpg\/99px-Master_of_the_bardi_saint_francis_._St._Francis_and_scenes_from_his_life_13_cent_Santa_croce.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Master_of_the_bardi_saint_francis_._St._Francis_and_scenes_from_his_life_13_cent_Santa_croce.jpg\/148px-Master_of_the_bardi_saint_francis_._St._Francis_and_scenes_from_his_life_13_cent_Santa_croce.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Master_of_the_bardi_saint_francis_._St._Francis_and_scenes_from_his_life_13_cent_Santa_croce.jpg\/198px-Master_of_the_bardi_saint_francis_._St._Francis_and_scenes_from_his_life_13_cent_Santa_croce.jpg 2x\" alt=\"Maestro del San Francesco Bardi (Florence, premi\u00e8re moiti\u00e9 du XIIIe\u00a0si\u00e8cle) Saint Fran\u00e7ois et vingt \u00e9pisodes de sa vie Chapelle Bardi\" width=\"99\" height=\"180\" data-file-width=\"753\" data-file-height=\"1369\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><a title=\"Maestro del San Francesco Bardi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maestro_del_San_Francesco_Bardi\">Maestro del San Francesco Bardi<\/a>\u00a0(Florence, premi\u00e8re moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle)<br \/>\nSaint Fran\u00e7ois et vingt \u00e9pisodes de sa vie<br \/>\n<a title=\"Chapelle Bardi (Santa Croce)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chapelle_Bardi_(Santa_Croce)\">Chapelle Bardi<\/a><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Giunta Pisano, Retable de saint Fran\u00e7ois et six de ses miracles, vers 1255\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo,_Pisa.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg\/136px-Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg\/204px-Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/39\/Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg\/272px-Giunta_Pisano._St._Francisc_and_six_stories_from_his_life._Ca._1250-60._Museo_San_Matteo%2C_Pisa.jpg 2x\" alt=\"Giunta Pisano, Retable de saint Fran\u00e7ois et six de ses miracles, vers 1255\" width=\"136\" height=\"180\" data-file-width=\"1588\" data-file-height=\"2104\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a>,<br \/>\n<a title=\"Retable de saint Fran\u00e7ois et six de ses miracles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retable_de_saint_Fran%C3%A7ois_et_six_de_ses_miracles\">Retable de saint Fran\u00e7ois et six de ses miracles<\/a>, vers 1255<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Duccio Madone Rucellai, vers 1285, H. 4,50\u00a0m\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Duccio_-_Maest%C3%A0_-_Google_Art_Project.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Duccio_-_Maest%C3%A0_-_Google_Art_Project.jpg\/110px-Duccio_-_Maest%C3%A0_-_Google_Art_Project.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Duccio_-_Maest%C3%A0_-_Google_Art_Project.jpg\/165px-Duccio_-_Maest%C3%A0_-_Google_Art_Project.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Duccio_-_Maest%C3%A0_-_Google_Art_Project.jpg\/220px-Duccio_-_Maest%C3%A0_-_Google_Art_Project.jpg 2x\" alt=\"Duccio Madone Rucellai, vers 1285, H. 4,50\u00a0m\" width=\"110\" height=\"180\" data-file-width=\"2600\" data-file-height=\"4248\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><a title=\"Duccio di Buoninsegna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duccio_di_Buoninsegna\">Duccio<\/a><br \/>\n<a title=\"Madone Rucellai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madone_Rucellai\">Madone Rucellai<\/a>, vers 1285, H. 4,50\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr><\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Ma\u00eetre de Sainte C\u00e9cile Retable Sainte C\u00e9cile, vers 1304. Offices (Offices Collection: [1])\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Maestro_della_Santa_Cecilia,_Santa_Cecilia_e_storie_della_sua_vita,_1304_circa,_182x85_cm_uffizi.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Maestro_della_Santa_Cecilia%2C_Santa_Cecilia_e_storie_della_sua_vita%2C_1304_circa%2C_182x85_cm_uffizi.jpg\/180px-Maestro_della_Santa_Cecilia%2C_Santa_Cecilia_e_storie_della_sua_vita%2C_1304_circa%2C_182x85_cm_uffizi.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Maestro_della_Santa_Cecilia%2C_Santa_Cecilia_e_storie_della_sua_vita%2C_1304_circa%2C_182x85_cm_uffizi.jpg\/270px-Maestro_della_Santa_Cecilia%2C_Santa_Cecilia_e_storie_della_sua_vita%2C_1304_circa%2C_182x85_cm_uffizi.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/Maestro_della_Santa_Cecilia%2C_Santa_Cecilia_e_storie_della_sua_vita%2C_1304_circa%2C_182x85_cm_uffizi.jpg\/360px-Maestro_della_Santa_Cecilia%2C_Santa_Cecilia_e_storie_della_sua_vita%2C_1304_circa%2C_182x85_cm_uffizi.jpg 2x\" alt=\"Ma\u00eetre de Sainte C\u00e9cile Retable Sainte C\u00e9cile, vers 1304. Offices (Offices Collection: [1])\" width=\"180\" height=\"87\" data-file-width=\"1788\" data-file-height=\"867\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><a title=\"Maestro della Santa Cecilia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maestro_della_Santa_Cecilia\">Ma\u00eetre de Sainte C\u00e9cile<\/a><br \/>\nRetable Sainte C\u00e9cile, vers 1304.\u00a0<a title=\"Galerie des Offices\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galerie_des_Offices\">Offices<\/a><br \/>\n(Offices Collection:\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/www.uffizi.it\/opere\/santa_cecilia_storie\" rel=\"nofollow\">[1]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.uffizi.it%2Fopere%2Fsanta_cecilia_storie\">archive<\/a>]<\/small>)<\/center><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Ma\u00eetre des Albertini Madone de Santa Croce, vers 1310-15 (?) National Gallery, Londres\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Master_of_Albertini_virgin_london_WGA.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/21\/Master_of_Albertini_virgin_london_WGA.jpg\/159px-Master_of_Albertini_virgin_london_WGA.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/21\/Master_of_Albertini_virgin_london_WGA.jpg\/238px-Master_of_Albertini_virgin_london_WGA.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/21\/Master_of_Albertini_virgin_london_WGA.jpg\/318px-Master_of_Albertini_virgin_london_WGA.jpg 2x\" alt=\"Ma\u00eetre des Albertini Madone de Santa Croce, vers 1310-15 (?) National Gallery, Londres\" width=\"159\" height=\"180\" data-file-width=\"1200\" data-file-height=\"1359\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><center><a title=\"Ma\u00eetre des Albertini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_des_Albertini\">Ma\u00eetre des Albertini<\/a><br \/>\nMadone de Santa Croce, vers 1310-15 (?)\u00a0<a title=\"National Gallery\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/National_Gallery\">National Gallery<\/a>, Londres<\/center><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quant \u00e0 la collaboration avec\u00a0<a title=\"Arnolfo di Cambio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arnolfo_di_Cambio\">Arnolfo di Cambio<\/a>\u00a0\u00e0 la construction du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Santa Maria del Fiore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Santa_Maria_del_Fiore\">d\u00f4me<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>, aucun texte ni \u00e9tude n&rsquo;a confirm\u00e9 l&rsquo;assertion de Vasari. Plus g\u00e9n\u00e9ralement l&rsquo;activit\u00e9 de Cimabue en tant qu&rsquo;architecte n&rsquo;est pas document\u00e9e. Il y a peut-\u00eatre une volont\u00e9 rh\u00e9torique de Vasari d&rsquo;annoncer\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Giotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giotto#Giotto_architecte_:_le_campanile_de_cath%C3%A9drale_de_Florence\">l&rsquo;activit\u00e9 de Giotto architecte<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Bibliographie_et_sources_en_ligne\">Bibliographie et sources en ligne<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L'Art_du_Moyen_\u00c2ge\"><span id=\"L.27Art_du_Moyen_.C3.82ge\"><\/span>L&rsquo;Art du Moyen \u00c2ge<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Jean-Pierre_Caillet_(dir.),_1995\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Pierre Caillet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Caillet\">Jean-Pierre Caillet<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>)\u00a0<i><abbr class=\"abbr\" title=\"et alii (et d\u2019autres)\">et al.<\/abbr><\/i>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art du Moyen \u00c2ge\u00a0: Occident, Byzance, Islam<\/cite>, \u00c9ditions de la R\u00e9union des mus\u00e9es nationaux \/ Gallimard,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Manuels d&rsquo;histoire de l&rsquo;art\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1995<\/time>, 589\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 23 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7118-2600-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7118-2600-7\"><span class=\"nowrap\">2-7118-2600-7<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-07-074202-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-07-074202-4\"><span class=\"nowrap\">2-07-074202-4<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">180-233<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Monographies_sur_Cimabue_les_plus_connues_(jusqu'en_1998)\"><span id=\"Monographies_sur_Cimabue_les_plus_connues_.28jusqu.27en_1998.29\"><\/span>Monographies sur Cimabue les plus connues (jusqu&rsquo;en 1998)<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Strzygowski1888\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Josef_Strzygowski1888\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Josef Strzygowski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Strzygowski\">Josef Strzygowski<\/a>\u00a0(1862-1941),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\">Cimabue und Rom<\/cite>,\u00a0<time>1888<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/067553982\" rel=\"nofollow\">067553982<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.\u00a0<sup id=\"cite_ref-Strzygowski_1888_141-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Strzygowski_1888-141\">124<\/a><\/sup><\/li>\n<li><span id=\"Nicholson_(1898-19??)1932\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alfred_Nicholson_(1898-19??)1932\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Alfred Nicholson (1898-19??),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Cimabue. A Critical Study<\/cite>,\u00a0<time>1932<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/045608296\" rel=\"nofollow\">045608296<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.\u00a0<sup id=\"cite_ref-Nicholson1932_142-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Nicholson1932-142\">125<\/a><\/sup><\/li>\n<li><span id=\"Ludovico_Ragghianti1955\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Carlo_Ludovico_Ragghianti1955\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Carlo Ludovico Ragghianti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Ludovico_Ragghianti\">Carlo Ludovico Ragghianti<\/a>\u00a0(1910-1987),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Pittura del Dugento a Firenze<\/cite>, sele Arte,\u00a0<time>1955<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/047283955\" rel=\"nofollow\">047283955<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.\u00a0<sup id=\"cite_ref-Ragghianti1955_143-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Ragghianti1955-143\">126<\/a><\/sup><\/li>\n<li><span id=\"Battisti1967\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eugenio_Battisti1967\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a class=\"new\" title=\"Eugenio Battisti (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Eugenio_Battisti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Eugenio Battisti<\/a>\u00a0(1924-1989),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cimabue<\/cite>, Istituto editoriale italiano,\u00a0<time>1967<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/108484106\" rel=\"nofollow\">108484106<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.\u00a0<sup id=\"cite_ref-Battisti1967US_144-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Battisti1967US-144\">127<\/a><\/sup><\/li>\n<li><span id=\"Sindona1975\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ennio_Sindona1975\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Ennio Sindona,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">L\u2019Opera completa di Cimabue e il momento figurativo pregiottesco<\/cite>, Rizzoli,\u00a0<time>1975<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/017013151\" rel=\"nofollow\">017013151<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.\u00a0<sup id=\"cite_ref-Sindona1975_145-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Sindona1975-145\">128<\/a><\/sup><\/li>\n<li><span id=\"Bellosi1998\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Luciano_Bellosi1998\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano Bellosi<\/a>\u00a0(1936-2011),\u00a0<cite class=\"italique\">Cimabue<\/cite>, Actes Sud,\u00a0<time>1998<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/010921974\" rel=\"nofollow\">010921974<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>, incontournable\u00a0<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998_146-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998-146\">129<\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Auxquelles il faut ajouter les \u00e9tudes sur le duecento de<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Toesca1927\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Pietro_Toesca1927\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Pietro Toesca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Toesca\">Pietro Toesca<\/a>\u00a0(1877-1962),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Il Medioevo<\/cite>,\u00a0<time>1927<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/065848179\" rel=\"nofollow\">065848179<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.\u00a0<sup id=\"cite_ref-Toesca1927_147-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Toesca1927-147\">130<\/a><\/sup><\/li>\n<li><span id=\"Longhi1974\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Roberto_Longhi1974\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Roberto Longhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roberto_Longhi\">Roberto Longhi<\/a>\u00a0(1890-1970),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Giudizio sul duecento e ricerche sul Trecento nell&rsquo; Italia centrale<\/cite>,\u00a0<time>1974<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/005504112\" rel=\"nofollow\">005504112<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.\u00a0<sup id=\"cite_ref-Longhi1948_148-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Longhi1948-148\">131<\/a><\/sup><\/li>\n<li><span id=\"Marques1987\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Luis_C._Marques1987\" class=\"ouvrage\"><a class=\"new\" title=\"Luis C. Marques (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Luis_C._Marques&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Luis C. Marques<\/a>\u00a0(1952-),\u00a0<cite class=\"italique\">La peinture du duecento en Italie centrale<\/cite>,\u00a0<time>1987<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/001353349\" rel=\"nofollow\">001353349<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.\u00a0<sup id=\"cite_ref-Marques1987_149-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Marques1987-149\">132<\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie_d\u00e9taill\u00e9e_(chonologique)\"><span id=\"Bibliographie_d.C3.A9taill.C3.A9e_.28chonologique.29\"><\/span>Bibliographie d\u00e9taill\u00e9e (chonologique)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La bibliographie ci-dessous (non exhaustive) s\u2019appuie principalement sur celles fournies par Battisti (1967)<sup id=\"cite_ref-Battisti1967US_144-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Battisti1967US-144\">127<\/a><\/sup>, Boskovits (1979)<sup id=\"cite_ref-Boskovits1979_150-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Boskovits1979-150\">133<\/a><\/sup>\u00a0et Bellosi (1998 FR)<sup id=\"cite_ref-Bellosi1998_146-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_note-Bellosi1998-146\">129<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"1315-1980\">1315-1980<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">1315<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Dante1315\" class=\"ouvrage\"><small>[DANTE 1315]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Alighieri<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a title=\"Purgatoire (Divine Com\u00e9die)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Purgatoire_(Divine_Com%C3%A9die)\">Purgatoire<\/a><\/cite>,\u00a0<time>1315<\/time><\/span>\n<ul>\n<li>traduction fran\u00e7aise\u00a0:\u00a0<span id=\"Dante1315.Risset1992\" class=\"ouvrage\"><small>[DANTE 1315 (\u00e9d. RISSET 1992)]<\/small>\u00a0Jacqueline\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Risset<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">La Divine Com\u00e9die\u00a0: Le Purgatoire\/Purgatorio<\/cite>, Paris, Flammarion,\u00a0<time>1992<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-08-071217-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-08-071217-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-08-071217-2<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1473<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Rinuccini.Giustiniani1953\" class=\"ouvrage\"><small>[RINUCCINI 1474 (\u00e9d. Giustiniani 1953)]<\/small>\u00a0Alamanno\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Rinuccini<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Lettere ed orazioni<\/cite>, Florence, L.S.Olschki,\u00a0<time>1953<\/time>, 264\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1540<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Gaddiano1540\" class=\"ouvrage\"><small>[GADDIANO 1540]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a title=\"Anonimo Gaddiano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anonimo_Gaddiano\">Il Codice magliabechiano<\/a><\/cite><\/span>\n<ul>\n<li>\u00e9dition moderne\u00a0:\u00a0<span id=\"Gaddiano1540.Frey1892\" class=\"ouvrage\"><small>[GADDIANO 1540 (\u00e9d. FREY 1892)]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0K.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Frey<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a title=\"Anonimo Gaddiano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anonimo_Gaddiano\">Il Codice magliabechiano<\/a><\/cite>, Berlin,\u00a0<time>1892<\/time><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1568<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Vasari1568\" class=\"ouvrage\"><span id=\"G._Vasari1568\" class=\"ouvrage\"><small>[VASARI 1568]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">G.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Vasari<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Le Vite de&rsquo; pi\u00f9 eccellenti Pittori, Scultori e Architettori, scritte da M. Giorgio Vasari Pittore et Architetto Aretino di nuovo ampliate, con i ritratti loro, et con l&rsquo;aggiunta delle Vite de&rsquo; vivi et de&rsquo; morti, dall&rsquo;anno 1550 insino al 1567<\/cite>, Florence,\u00a0<time>1568<\/time><\/span><\/span>\n<ul>\n<li>traductions fran\u00e7aises\u00a0:\n<ul>\n<li>\u00e9dition Leclanch\u00e9 (1839-42)\u00a0:\u00a0<span id=\"Vasari1568.Leclanch\u00e91839\" class=\"ouvrage\"><small>[VASARI 1568 (\u00e9d. LECLANCHE 1839)]<\/small>\u00a0Leopold\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Leclanch\u00e9<\/span>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0L\u00e9opold Leclanch\u00e9),\u00a0<cite class=\"italique\">G. Vasari. Vies des peintres, sculpteurs et architectes par Giorgio Vasari<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01, Paris, J. Tessier,\u00a0<time>1839<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/bibliotheque-numerique.inha.fr\/collection\/9376-vies-des-peintres-sculpteurs-et-archite\/?slide=next&amp;esp=&amp;n=5\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fbibliotheque-numerique.inha.fr%2Fcollection%2F9376-vies-des-peintres-sculpteurs-et-archite%2F%3Fslide%3Dnext%26esp%3D%26n%3D5\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li>\u00e9dition\u00a0<a title=\"Andr\u00e9 Chastel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Chastel\">Chastel<\/a>\u00a0(1981-85)\u00a0:\u00a0<span id=\"Vasari1568.Chastel1981\" class=\"ouvrage\"><small>[VASARI 1568 (\u00e9d. CHASTEL 1981)]<\/small>\u00a0<a title=\"Andr\u00e9 Chastel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Chastel\">Andr\u00e9\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Chastel<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">G. Vasari. Les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes (11 volumes)<\/cite>, Paris, 1981-1985<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1795<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Lanzi1795\" class=\"ouvrage\"><small>[LANZI 1795]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luigi Lanzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Lanzi\">Luigi\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lanzi (1732-1810)<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Storia pittorica della Italia<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0I, Florence, 1795-96<\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1878<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Fontana1878\" class=\"ouvrage\"><small>[FONTANA 1878]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Giuseppe\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Fontana<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Due documenti inedeti riguardanti Cimabue<\/cite>, Pise, T. Nistri e c.,\u00a0<time>1878<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/archive.org\/details\/duedocumentiine00fontgoog\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Farchive.org%2Fdetails%2Fduedocumentiine00fontgoog\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1888<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Strzygowski_1888\" class=\"ouvrage\"><small>[STRZYGOWSKI 1888]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Josef Strzygowski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Josef_Strzygowski\">Josef\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Strzygowski<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\">Cimabue und Rom<\/cite>, Vienne, A. H\u00f6lder,\u00a0<time>1888<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/067553982\" rel=\"nofollow\">067553982<\/a><\/span>)<\/small><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1896<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Trenta1896\" class=\"ouvrage\"><small>[TRENTA 1896]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Giorgio\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Trenta<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">I mosaici del duomo di Pisa e i loro autori<\/cite>, Florence,\u00a0<time>1896<\/time><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1903<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"LangtonDouglas1903\" class=\"ouvrage\"><small>[LANGTON DOUGLAS 1903]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"new\" title=\"Robert Langton Douglas (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Robert_Langton_Douglas&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Robert\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Langton Douglas<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">The real Cimabue<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Nineteenth Century<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0LIII,\u200e\u00a0<time>1903<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">453-465<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Nicholson1932\" class=\"ouvrage\"><small>[NICHOLSON 1932]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Alfred\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Nicholson<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Cimabue\u00a0: A Critical Study<\/cite>, Princeton (New Jersey),\u00a0<time>1932<\/time><\/span><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1917<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Benkard1917\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ernst_Benkard1917\" class=\"ouvrage\"><small>[BENKARD 1917]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0Ernst\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Benkard<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\">Das literarische Portr\u00e4t des Giovanni Cimabue. Ein Beitrag zur Geschichte der Kunstgeschichte<\/cite>, Munich, F. Bruckmann,\u00a0<time>1917<\/time>, 272\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1927<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Davidsohn1927\" class=\"ouvrage\"><small>[DAVIDSOHN 1927]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0R.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Davidson<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\">Geschichte von Florenz<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0VII, Berlin,\u00a0<time>1927<\/time><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Toesca1927\" class=\"ouvrage\"><small>[TOESCA 1927]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Pietro Toesca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Toesca\">Pietro\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Toesca<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Il Medioevo<\/cite>, Turin,\u00a0<time>1927<\/time><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1932<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Nicholson1932\" class=\"ouvrage\"><small>[NICHOLSON 1932]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Alfred\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Nicholson<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Cimabue\u00a0: A Critical Study<\/cite>, Princeton (New Jersey),\u00a0<time>1932<\/time><\/span><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1948<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Longhi1948\" class=\"ouvrage\"><small>[LONGHI 1948]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Roberto Longhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roberto_Longhi\">Roberto\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Longhi<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Giudizio sul Duecento<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Proporzioni<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0II,\u200e\u00a0<time>1948<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">5-54<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1955<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Ragghianti1955\" class=\"ouvrage\"><small>[RAGGHIANTI 1955]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0C. L.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ragghianti<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Pittura del Dugento a Firenze<\/cite>, Florence,\u00a0<time>1955<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">110-124<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1963<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Battisti1963\" class=\"ouvrage\"><small>[BATTISTI 1963]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Eugenio\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Battisti<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cimabue<\/cite>, Milan, Istituto Editoriale Italiano,\u00a0<time>1963<\/time><\/span>\n<ul>\n<li>traduction fran\u00e7aise\u00a0:\u00a0<span id=\"Battisti1963FR\" class=\"ouvrage\"><small>[BATTISTI 1963 FR]<\/small>\u00a0Eugenio\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Battisti<\/span>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Nicole Dacos et Arnaud Tripet),\u00a0<cite class=\"italique\">Cimabue<\/cite>, La Biblioth\u00e8que des arts,\u00a0<time>1963<\/time>, 128\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-271-73119-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-271-73119-3\"><span class=\"nowrap\">978-0-271-73119-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<li>traduction anglaise et compl\u00e9t\u00e9e\u00a0:\u00a0<span id=\"Battisti1967US\" class=\"ouvrage\"><small>[BATTISTI 1967 US]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Eugenio\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Battisti<\/span>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Robert and Catherine Enggass),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Cimabue<\/cite>, Pennsylvania State University Press,\u00a0<time>1967<\/time>, 136\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-271-73119-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-271-73119-3\"><span class=\"nowrap\">978-0-271-73119-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1964<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Volpe1964\" class=\"ouvrage\"><small>[VOLPE 1964]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Carlo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Volpe<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Recension de\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Battisti1963\">E. Battisti, Cimabue (1963)<\/a><\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Paragone<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0XV,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0173,\u200e\u00a0<time>1964<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">61-74<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1965<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bologna1965\" class=\"ouvrage\"><small>[BOLOGNA 1965]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Ferdinando\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bologna<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cimabue<\/cite>, Milan,\u00a0<time>1965<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/060453095\" rel=\"nofollow\">060453095<\/a><\/span>)<\/small><\/span><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1975<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Sindona1975\" class=\"ouvrage\"><span id=\"E._Sindona1975\" class=\"ouvrage\"><small>[SINDONA 1975]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0E.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Sindona<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">L\u2019Opera completa di Cimabue e il momento figurativo pregiottesco<\/cite>, Milan,\u00a0<time>1975<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/017013151\" rel=\"nofollow\">017013151<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1976<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Boskovits1976\" class=\"ouvrage\"><small>[BOSKOVITS 1976]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Mikl\u00f3s Boskovits\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikl%C3%B3s_Boskovits\">Mikl\u00f3s\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Boskovits<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cimabue e i precursori di Giotto<\/cite>, Florence,\u00a0<time>1976<\/time><\/span><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1977<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bacei1977\" class=\"ouvrage\"><small>[BACEI 1977]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0O.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bacei<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Il Crocifisso di Cimabue in S. Croce<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Critica d&rsquo;arte<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0XLII,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ros\">n<sup>os<\/sup><\/abbr>\u00a0154-156,\u200e\u00a0<time>1977<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">211-219<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Belting1977\" class=\"ouvrage\"><small>[BELTING 1977]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Hans Belting\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hans_Belting\">Hans\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Belting<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\">Die Oberkirche von San Francesco in Assisi; Ihre Dekoration als Aufgabe und die Genese einer neuen Wahdmalerei<\/cite>, Berlin,\u00a0<time>1977<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/001937308\" rel=\"nofollow\">001937308<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Pesenti1977\" class=\"ouvrage\"><small>[PESENTI 1977]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Franco Renzo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Pesenti<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Maestri arnolfiani ad Assisi<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Studi di storia delle Arti<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time>1977<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">43-53<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Salvini1977\" class=\"ouvrage\"><small>[SALVINI 1977]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0R.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Salvini<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0notice \u00ab\u00a0Cimabue\u00a0\u00bb\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Enciclopedia europea<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0III, Milan,\u00a0<time>1977<\/time><\/span><\/li>\n<li><span id=\"tintori1977\" class=\"ouvrage\"><small>[TINTORI 1977]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0L.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tintori<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Il Bianco di piombo nelle pitture murali della basilica di San Francesco ad Assisi\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Studies in Late Medieval and Renaissance Painting in Honour of Millard Meiss<\/cite>, New York,\u00a0<time>1977<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">437-444<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1978<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Brink1978\" class=\"ouvrage\"><small>[BRINK 1978]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Brink<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Carpentry and Symmetry in Cimabue&rsquo;s Santa Croce Crucifix<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">The Burlington Magazine<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0CXX,\u200e\u00a0<time>1978<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0645-652.<\/span><\/li>\n<li><span id=\"Caleca1978\" class=\"ouvrage\"><small>[CALECA 1978]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Caleca<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">A proposito del rapporto Cimabue-Giotto<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Critica d\u2019Arte<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0XLIII,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ros\">n<sup>os<\/sup><\/abbr>\u00a0157-159,\u200e\u00a0<time>1978<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">42-46<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Wilkins1978\" class=\"ouvrage\"><small>[WILKINS 1978]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0D.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Wilkins<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">Early Florentine Frescoes<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">The Art Quarterly<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a03,\u200e\u00a0<time>1978<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">141-178<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1979<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Boskovits1979\" class=\"ouvrage\"><small>[BOSKOVITS 1979]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Mikl\u00f3s Boskovits\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikl%C3%B3s_Boskovits\">Mikl\u00f3s\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Boskovits<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0CENNI di Pepe [sic], detto Cimabue\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Enciclopedia Italiana G. Treccani &#8211; Dizionario Biografico degli Italiani<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a059,\u00a0<time>1979<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/cenni-di-pepe-detto-cimabue_%28Dizionario-Biografico%29\/\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fcenni-di-pepe-detto-cimabue_%2528Dizionario-Biografico%2529%2F\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Apr\u00e8s_1980\"><span id=\"Apr.C3.A8s_1980\"><\/span>Apr\u00e8s 1980<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">1980<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Boskovits1981\" class=\"ouvrage\"><small>[BOSKOVITS 1988]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Mikl\u00f3s Boskovits\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikl%C3%B3s_Boskovits\">Mikl\u00f3s\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Boskovits<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0notice \u00ab\u00a0Cenni di Pepe (Pepo) detto Cimabue\u00a0\u00bb\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Dizionario biografico degli italiani<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0XXIV, Rome,\u00a0<time>1980<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">537-544<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Christe1980\" class=\"ouvrage\"><small>[CHRISTE 1980]<\/small>\u00a0Y.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Christe<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>L&rsquo;Apocalypse de Cimabue \u00e0 Assise<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Cahiers arch\u00e9ologiques<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0XXIX,\u200e\u00a0<time>1980<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">157-174<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1981<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Boskovits1981\" class=\"ouvrage\"><small>[BOSKOVITS 1981]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Mikl\u00f3s Boskovits\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikl%C3%B3s_Boskovits\">Mikl\u00f3s\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Boskovits<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Gli Affreschi della Sala dei Notari a Perugia e la pittura in Umbria alla fine del XIII secolo<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Bollettino d\u2019arte<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time>1981<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">1-41<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Hueck1981\" class=\"ouvrage\"><small>[HUECK 1981]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0I.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Hueck<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"de\">Cimabue und das Bildprogramm der Oberkirche von S. Francesco in Assisi<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-de\" lang=\"de\">Mitteilungen des kunsthistorischen Institutes in Florenz<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0XXV,\u200e\u00a0<time>1981<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">279-324<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Poesche1981\" class=\"ouvrage\"><small>[POESCHKE 1981]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Poeschke<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"de\">recension de\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Belting1977\">H. Belting, \u00ab\u00a0Die Oberkirche&#8230;\u00a0\u00bb (1977)<\/a><\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-de\" lang=\"de\">G\u00f6ttingische Gelehrte Anzeigen<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0CCXXXIII,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ros\">n<sup>os<\/sup><\/abbr>\u00a01-2,\u200e\u00a0<time>1981<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">133-143<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"White1981\" class=\"ouvrage\"><small>[WHITE 1981]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">White<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Cimabue and Assisi\u00a0: Working Methods and Art Historical Consequences<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0IV,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Art History\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1981<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">355-383<\/span><\/span>\u00a0repris in\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#White1984\"><i>Studies in Late Medieval Italian Art<\/i>\u00a0(1984)<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0135-165\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/027122557\" rel=\"nofollow\">027122557<\/a><\/span>)<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1982<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Baldini-Casazza1982\" class=\"ouvrage\"><small>[BALDINI &#8211; CASAZZA]<\/small>\u00a0<a title=\"Umberto Baldini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Baldini\">Umberto\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Baldini<\/span><\/a>\u00a0et O.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Casazza<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Cimabue\u00a0: le Crucifix de Santa Croce, catalogue de l&rsquo;exposition<\/cite>, Paris, Olivetti,\u00a0<time>1982<\/time>, 138\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/103101977\" rel=\"nofollow\">103101977<\/a><\/span>)<\/small><\/span>\u00a0et\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/028289668\" rel=\"nofollow\">028289668<\/a><\/span>)<\/small><\/li>\n<li><span id=\"Nessi1982\" class=\"ouvrage\"><small>[NESSI 1982]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0S.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Nessi<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">La Basilica di S. Francesco ad Assisi e la sua documentazione storica<\/cite>, Assise<\/span>, CEFA, 1994\u00a0:\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-8884130099\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-8884130099\"><span class=\"nowrap\">978-8884130099<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1983<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Ayer1983\" class=\"ouvrage\"><small>[AYER 1983]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0F.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ayer<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">A Reconstruction of Cimabue&rsquo;s Lost 1301 Altarpiece for the Hospital of Saint Clare in Pisa<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Rutgers Art Review<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0IV,\u200e\u00a0<time>1983<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">12-17<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Bellosi1983\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 1983]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0La Decorazione della basilica superiore di Assisi e la pittura romana di fine Duecento\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Romanini1983\">Roma anno 1300 (1983)<\/a><\/cite>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/02688576X\" rel=\"nofollow\">02688576X<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">127-140<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Bologna1983\" class=\"ouvrage\"><small>[BOLOGNA 1983]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0F.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bologna<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">The Crowning Disc of a Trecento Crucifixion and other Points Relevant to Duccio&rsquo;s Relationship to Cimabue<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">The Burlington Magazine<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0CXXV,\u200e\u00a0<time>1983<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">330-340<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Brandi1983\" class=\"ouvrage\"><small>[BRANDI 1983]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0C.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Brandi<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Giotto<\/cite>, Milan, Mondadori,\u00a0<time>1983<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/025827278\" rel=\"nofollow\">025827278<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Brenk1983\" class=\"ouvrage\"><small>[BRENK 1983]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0B.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Brenk<\/span>,\u00a0<cite lang=\"de\">\u00ab\u00a0Das Datum der Franzlegende der Unterkirche zu Assisi\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Romanini1983\">Roma anno 1300 (1983)<\/a><\/cite>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/02688576X\" rel=\"nofollow\">02688576X<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">229-234<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Casazza1983\" class=\"ouvrage\"><small>[CASAZZA 1983]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0O.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Casazza<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Il Crocifisso di Cimabue<\/cite>, Florence<\/span><\/li>\n<li><span id=\"Conti1983\" class=\"ouvrage\"><small>[CONTI 1983]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Conti<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">I dintorni di Firenze<\/cite>, Florence,\u00a0<time>1983<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/195809025\" rel=\"nofollow\">195809025<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a063<\/span><\/li>\n<li><span id=\"Cordaro1983\" class=\"ouvrage\"><small>[CORDARO 1983]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Cordaro<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0L&rsquo;Abside della Basilica Superiore di Assisi\u00a0: Restauro e ricostruzione critica del testo figurativo\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Romanini1983\">Roma anno 1300 (1983)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">119-121<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Romanini1983\" class=\"ouvrage\"><small>[ROMANINI 1983]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0A.M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Romanini (a cura di)<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Roma anno 1300\u00a0: actes de la IVe semaine d\u2019\u00e9tudes d\u2019histoire de l\u2019art m\u00e9di\u00e9val de l\u2019universit\u00e9 de Rome \u00ab\u00a0La Sapienza\u00a0\u00bb (19-24 mai 1980)<\/cite>, Rome,\u00a0<time>1983<\/time><\/span><\/li>\n<li><span id=\"White-zanardi1983\" class=\"ouvrage\"><small>[WHITE &#8211; ZANARDI]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">White<\/span>\u00a0et B.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Zanardi<\/span>,\u00a0<cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0Cimabue and the Decorative Sequence in the Upper Church of S. Francesco, Assisi\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Romanini1983\">Roma anno 1300 (1983)<\/a><\/cite>, Rome,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">103-118<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1985<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bellosi1985\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 1985]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">La Pecora di Giotto<\/cite>, Turin,\u00a0<time>1985<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/108741958\" rel=\"nofollow\">108741958<\/a><\/span>)<\/small><\/span>\u00a0et\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/029621879\" rel=\"nofollow\">029621879<\/a><\/span>)<\/small><\/li>\n<li><span id=\"Lobrichon1985\" class=\"ouvrage\"><small>[LOBRICHON 1985]<\/small>\u00a0<a title=\"Guy Lobrichon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guy_Lobrichon\">Guy\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lobrichon<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Assise\u00a0: Les fresques de la basilique inf\u00e9rieure<\/cite>, Paris, Ed. du Cerf,\u00a0<time>1985<\/time>, 172\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-204-02422-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-204-02422-8\"><span class=\"nowrap\">2-204-02422-8<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/000965243\" rel=\"nofollow\">000965243<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi1985\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 1985]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tartuferi<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Per il pittore fiorentino Corso di Buono<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Arte Cristiana<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0LXXIII,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0710,\u200e\u00a0<time>1985<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">322-324<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1986<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bacchi1986\" class=\"ouvrage\"><small>[BACCHI 1986]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bacchi<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Pittura del Duecento e del Trecento nel Pistoiese\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Castenuovo1986\">La Pittura in Italia, Il Duecento e il Trecento (1986)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">315-324<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Caleca1986\" class=\"ouvrage\"><small>[CALECA 1986]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Caleca<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Pittura del Duecento a Pisa e a Lucca\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Castenuovo1986\">La Pittura in Italia\u00a0: Il Duecento e il Trecento (1986)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">233-264<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Castelnuovo1986\" class=\"ouvrage\"><small>[CASTELNUOVO 1986]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Enrico\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Castelnuovo (a cura di)<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">La pittura in Italia\u00a0: il duecento e il trecento<\/cite>, Milan,\u00a0<time>1986<\/time><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Castelnuovo1986.2\" class=\"ouvrage\"><small>[CASTELNUOVO 1986.2]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Enrico\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Castelnuovo<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Mille vie della pittura italiana\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Castenuovo1986\">La Pittura in Italia, Il Duecento e il Trecento (1986)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">7-24<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Conti1986\" class=\"ouvrage\"><small>[CONTI 1986]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Conti<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Tempera, oro, pittura a fresco\u00a0: la bottega dei\u00a0<i>primitivi<\/i>\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Castenuovo1986\">La Pittura in Italia, Il Duecento e il Trecento (1986)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">513-528<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Fratini1986\" class=\"ouvrage\"><small>[FRATINI 1986]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0C.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Fratini<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Notice Cimabue\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Castenuovo1986\">La Pittura in Italia, Il Duecento e il Trecento (1986)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0564<\/span><\/li>\n<li><span id=\"Maetzke1986\" class=\"ouvrage\"><small>[MAETZKE 1986]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Anna Maria\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Maetzke<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Pittura del Duecento e del Trecento nel territorio aretino\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Castenuovo1986\">La Pittura in Italia, Il Duecento e il Trecento (1986)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0I,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">364-374<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi1986\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 1986]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tartuferi<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Pittura fiorentina del Duecento\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Castenuovo1986\">La Pittura in Italia, Il Duecento e il Trecento (1986)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0I,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">267-282<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Todini1986\" class=\"ouvrage\"><small>[TODINI 1986]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0F.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Todini<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Pittura del Duecento e del Trecento in Umbria e il cantiere di Assisi\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Castenuovo1986\">La Pittura in Italia, Il Duecento e il Trecento (1986)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0I,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">375-413<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1987<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Marques1987\" class=\"ouvrage\"><small>[MARQUES 1987]<\/small>\u00a0Luiz C.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Marques<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">La peinture du Duecento en Italie centrale<\/cite>, Picard,\u00a0<time>1987<\/time>, 287\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/001353349\" rel=\"nofollow\">001353349<\/a><\/span>)<\/small><\/span><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1988<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Chiellini1988\" class=\"ouvrage\"><small>[CHIELLINI 1988]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Monica\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Chiellini<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cimabue<\/cite>, Florence, Scala Books,\u00a0<time>1988<\/time>, 63\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-935748-90-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-935748-90-1\"><span class=\"nowrap\">978-0-935748-90-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span>\n<ul>\n<li>traduction fran\u00e7aise:\u00a0<span id=\"Chiellini1988FR\" class=\"ouvrage\"><small>[CHIELLINI 1988 FR]<\/small>\u00a0Monica\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Chiellini<\/span>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Laura Meijer),\u00a0<cite class=\"italique\">Cimabue<\/cite>, Florence, Scala,\u00a0<time>1995<\/time>, 63\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1989<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Carli1989\" class=\"ouvrage\"><small>[CARLI 1989]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Enzo Carli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enzo_Carli\">Enzo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Carli<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0La Pittura\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Il Duomo di Pisa<\/cite>, Florence, E. Carli,\u00a0<time>1989<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/001650661\" rel=\"nofollow\">001650661<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">97-139<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Ragionieri1989\" class=\"ouvrage\"><small>[RAGIONERI 1989]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Giovanna\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ragioneri<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Duccio\u00a0: Catalogo completo dei dipinti<\/cite>, Florence, Cantini Editore,\u00a0<time>1989<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/88-7737-058-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/88-7737-058-0\"><span class=\"nowrap\">88-7737-058-0<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/009404651\" rel=\"nofollow\">009404651<\/a><\/span>)<\/small><\/span>\n<ul>\n<li>trad. fr\u00a0:\u00a0<span id=\"Ragionieri1989fr\" class=\"ouvrage\"><small>[RAGIONERI 1989 FR]<\/small>\u00a0Giovanna\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ragioneri<\/span>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;italien par Marianne Lonjon),\u00a0<cite class=\"italique\">Duccio\u00a0: Catalogue complet des peintures<\/cite>, Paris, Bordas,\u00a0<time>1992<\/time>, 159\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-04-019954-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-04-019954-3\"><span class=\"nowrap\">2-04-019954-3<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/003262081\" rel=\"nofollow\">003262081<\/a><\/span>)<\/small><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1990<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bellosi1990\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 1990]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Il Maestro del Sancta Sanctorum\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Scritti in onore di Giuliano Briganti<\/cite>,\u00a0<time>1990<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">21-36<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi1990\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 1990]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tartuferi<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">La pittura a Firenze nel Duecento<\/cite>, Florence,\u00a0<time>1990<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-88-85348-01-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-88-85348-01-1\"><span class=\"nowrap\">978-88-85348-01-1<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/021897921\" rel=\"nofollow\">021897921<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a061-63, 107-109<\/span><span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tomei1990\" class=\"ouvrage\"><small>[TOMEI 1990]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Alessandro\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tomei<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Iacobus Torriti pictor\u00a0: Una vicenda figurativa del tardo Duecento romano<\/cite>, Rome,\u00a0<time>1990<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/022246835\" rel=\"nofollow\">022246835<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1991<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bellosi1991\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 1991]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Precisazioni su Coppo di Marcovaldo\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Tra metodo e ricerca, contributi di storia dell arte<\/cite>,\u00a0<time>1991<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/015617807\" rel=\"nofollow\">015617807<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">37-74<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Genovesi-Lunghi-Porta1991\" class=\"ouvrage\"><small>[GENOVESI &#8211; LUNGHI &#8211; PORTA 1991]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0E.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Genovesi<\/span>, Elvio\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lunghi<\/span>\u00a0et P. M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">della Porta<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\">Stadtf\u00fchrer von Assisi, Kunst und Geschichte<\/cite>, Assise,\u00a0<time>1991<\/time><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi1991\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 1991]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tartuferi<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Giunta Pisano<\/cite>, Sonsino,\u00a0<time>1991<\/time><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1992<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bellosi1992\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 1992]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Un Cimabue per Piero de\u2019 Medici e il \u00abMaestro della Piet\u00e0 di Pistoia\u00a0\u00bb<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Prospettiva<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a057,\u200e\u00a0<time>1992<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">49-52<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Parenti1992\" class=\"ouvrage\"><small>[PARENTI 1992]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0D.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Parenti<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Note in margine a uno studio sul Duecento fiorentino<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Paragone<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0XLIII,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ros\">n<sup>os<\/sup><\/abbr>\u00a0505-507,\u200e\u00a0<time>1992<\/time>, p1-58<\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi1992\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 1992]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tartuferi<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Per Grifo di Tancredi: un&rsquo;aggiunta e alcune conferme<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Paragone<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0XLV,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ros\">n<sup>os<\/sup><\/abbr>\u00a0529-533,\u200e\u00a0<time>1994<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">5-9<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1993<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Caleca1993\" class=\"ouvrage\"><small>[CALECA 1993]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Caleca<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Pisa\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Dizionario della pittura e dei pittori<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0IV, Turin,\u00a0<time>1993<\/time><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Carlettini1993\" class=\"ouvrage\"><small>[CARLETTINI 1993]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0I.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Carlettini<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">L&rsquo;Apocalisse di Cimabue e la meditazione escatologica di S. Bonaventura<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Arte medievale<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0XI,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01,\u200e\u00a0<time>1993<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">105-128<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Gagliardi1993\" class=\"ouvrage\"><small>[GAGLIARDI 1993]<\/small>\u00a0Jacques\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Gagliardi<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">La Conqu\u00eate de la peinture\u00a0: L&rsquo;Europe des Ateliers du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>, Paris, Flammarion,\u00a0<time>1993<\/time>, 839\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-08-010177-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-08-010177-3\"><span class=\"nowrap\">2-08-010177-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Boskovits-Offner1993\" class=\"ouvrage\"><small>[BOSKOVITS &#8211; OFFNER 1993]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Mikl\u00f3s Boskovits\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikl%C3%B3s_Boskovits\">M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Boskovits<\/span><\/a>\u00a0et R.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Offner<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Corpus of Florentine Painting.\u00a0: The Origins of Florentine Painting, 1100-1270, sect. I, vol. I<\/cite>, Florence,\u00a0<time>1993<\/time><\/span><\/li>\n<li><span id=\"White1993\" class=\"ouvrage\"><small>[WHITE 1993]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">White<\/span>,\u00a0<cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0Cimabue\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Enciclopedia dell\u2019arte medievale<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0IV, Rome,\u00a0<time>1993<\/time><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1994<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bellosi1994\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 1994]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Vigoroso da Siena\u00a0\u00bb<\/cite>, dans Caterina Bon, Vittoria Garibaldi (a cura di),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Dipinti, sculture e ceramiche della Galleria Nazionale dell\u2019Umbria. Studi e restauri<\/cite>, Florence, Arnaud, 300\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9788880150114\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9788880150114\"><span class=\"nowrap\">9788880150114<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">91-94<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Carli1994\" class=\"ouvrage\"><small>[CARLI 1994]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Enzo Carli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enzo_Carli\">Enzo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Carli<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">La Pittura a Pisa dalle origini alla \u00ab\u00a0bella maniera\u00a0\u00bb<\/cite>, Pise,\u00a0<time>1994<\/time><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Giusti1994\" class=\"ouvrage\"><small>[GIUSTI 1994]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0A. M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Giusti<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0I Mosaici della cupola\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Il Battistero di San Giovanni a Firenze<\/cite>, Mod\u00e8ne,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">281-342<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Gregori-Tartuferi1994\" class=\"ouvrage\"><small>[GREGORI &#8211; TARTUFERI 1994]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Mina\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Gregori<\/span>\u00a0et\u00a0<a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tartuferi (A cura di)<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Uffizi e Pitti. I dipinti delle Gallerie fiorentine<\/cite>, Udine,\u00a0<time>1994<\/time><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Maginnis1994\" class=\"ouvrage\"><small>[MAGINNIS 1994]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0H. B. J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Maginnis<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">Duccio&rsquo;s Rucellai Madonna and the Origins of Florentine Painting<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Gazette des beaux-arts<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0CXXIII,\u200e\u00a0<time>1994<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">147-164<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Polzer1994\" class=\"ouvrage\"><small>[POLZER 1994]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Polzer<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Il Gotico e la pittura senese tra Duecento e Trecento\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bagnoli-Pace1994\">Il Gotico Europeo in Italia (1994)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">153-175<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi1994\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 1994]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tartuferi<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Per Grifo di Tancredi: un&rsquo;aggiunta e alcune conferme<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Paragone<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0XLV,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ros\">n<sup>os<\/sup><\/abbr>\u00a0529-533,\u200e\u00a0<time>1994<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">5-9<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1997<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Maginnis1997\" class=\"ouvrage\"><small>[MAGINNIS 1997]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0H. B. J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Maginnis<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Painting in the Age of Giotto\u00a0: A Historical Revaluation<\/cite>, Pennsylvannie,\u00a0<time>1997<\/time><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tomei1997\" class=\"ouvrage\"><small>[TOMEI 1997]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Alessandro\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tomei<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cimabue<\/cite>, Florence, Giunti Editore,\u00a0<time>1997<\/time>, 50\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-88-09-76246-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-88-09-76246-6\"><span class=\"nowrap\">978-88-09-76246-6<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=ChyjiqbCeE8C&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DChyjiqbCeE8C%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1998<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bellosi1998\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 1998]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cimabue<\/cite>, Milan, Federico Motta Editore S.p.A.,\u00a0<time>1998<\/time><\/span>\n<ul>\n<li>traduction anglaise:\u00a0<span id=\"Bellosi1998EN\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 1998 (EN)]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Cimabue<\/cite>, New York,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Abbeville Press Inc.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbeville_Press_Inc.\">Abbeville Press Inc.<\/a>,\u00a0<time>1998<\/time>, 304\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-7892-0466-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-7892-0466-5\"><span class=\"nowrap\">0-7892-0466-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<li>traduction fran\u00e7aise\u00a0:\u00a0<span id=\"Bellosi1998FR\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 1998 (FR)]<\/small>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;italien par Anne et Michel Bresson-Lucas),\u00a0<cite class=\"italique\">Cimabue<\/cite>, Arles\/Milan, Actes Sud\/Motta,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1998-10\" data-sort-value=\"1998-10\">octobre 1998<\/time>, 303\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7427-1925-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7427-1925-3\"><span class=\"nowrap\">2-7427-1925-3<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/010921974\" rel=\"nofollow\">010921974<\/a><\/span>)<\/small><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">1999<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bagemihl1999\" class=\"ouvrage\"><small>[BAGEMIHL 1999]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0R.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bagemihl<\/span>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">Some thoughts about Grifo di Tancredi of Florence and a little-known panel at Volterra<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Arte Cristiana<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0LXXXVII,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0795,\u200e\u00a0<time>1999<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">413-426<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2000<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bellosi2000\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 2000]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"it\">Approfondimenti in margine a Cimabue<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Mitteilungen des Kunsthistorischen Institutes in Florenz<\/span><\/i>, Florence,\u200e\u00a0<time>2000<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">44-63<\/span><\/span>\u00a0repris in\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi2006\">BELLOSI (2006)<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a085-94<\/li>\n<li><span id=\"Giusti2000\" class=\"ouvrage\"><small>[GIUSTI 2000]<\/small>\u00a0Annamaria\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Giusti<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Baptist\u00e8re de Florence<\/cite>, Mandragora,\u00a0<time>2000<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/88-85957-54-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/88-85957-54-4\"><span class=\"nowrap\">88-85957-54-4<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/88-85957-54-4\" rel=\"nofollow\">88-85957-54-4<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2001<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bellosi2001\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 2001]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Ricordi di Carlo De Carlo e della sua collezione\u00a0\u00bb<\/cite>, dans M. Scalini &#8211; A. Tartuferi (a cura di),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Un tesoro rivelato\u00a0: Capolavori dalla Collezione Carlo De Carlo (catal.)<\/cite>, Firenze,\u00a0<time>2001<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/058167846\" rel=\"nofollow\">058167846<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a020<\/span><\/li>\n<li><span id=\"Maetzke2001\" class=\"ouvrage\"><small>[MAETZKE 2001]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Anna Maria\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Maetzke (A cura di)<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cimabue ad Arezzo. Il crocifisso restaurato.<\/cite>, Florence, EDIFIR Edizioni,\u00a0<time>2001<\/time>, 62\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/88-7970-120-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/88-7970-120-7\"><span class=\"nowrap\">88-7970-120-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/059347228\" rel=\"nofollow\">059347228<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2002<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Lasnier2002\" class=\"ouvrage\"><small>[LASNIER 2002]<\/small>\u00a0Jean-Francois\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lasnier<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>La Maest\u00e0 de Cimabue<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Connaissance des arts<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0600,\u200e\u00a0<time>2002<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">100-103<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2003<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"bellosi2003\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 2003]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">Luciano\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Il Percorso di Duccio\u00a0\u00bb<\/cite>, dans A. Bagnoli, R. Bartalini, L. Bellosi, M. Laclotte,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Duccio\u00a0: Alle origini della pittura senese<\/cite>, Milano, Silvana Editoriale,\u00a0<time>2003<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/88-8215-483-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/88-8215-483-1\"><span class=\"nowrap\">88-8215-483-1<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/075887134\" rel=\"nofollow\">075887134<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">119-145<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi2003\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 2003]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Mikl\u00f3s Boskovits\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikl%C3%B3s_Boskovits\">Mikl\u00f3s Boskovits<\/a>\u00a0e\u00a0<a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo Tartuferi<\/a>\u00a0(a cura di),\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Scheda Maest\u00e0 san Gaggio\u00a0: Volume Primo (dal Duecento a Giovanni di Milano)\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cataloghi della Galleria Dell\u2019Accademia di Firenze Dipinti<\/cite>, Giunti Editore,\u00a0<time>2003<\/time><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2004<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Scalini2004\" class=\"ouvrage\"><small>[SCALINI 2004]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Mario Scalini (a cura di)<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">L\u2019arte a Firenze nell\u2019et\u00e0 di Dante 1250-1300<\/cite>, Florence, Giunti Editore,\u00a0<time>2004<\/time>, 216\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/88-09-03695-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/88-09-03695-6\"><span class=\"nowrap\">88-09-03695-6<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/081446829\" rel=\"nofollow\">081446829<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi2004.1\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 2004.1]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tartuferi<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Riflessioni, conferme e proposte ulteriori sulla pittura fiorentina del Duecento\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Scalini2004\">L&rsquo;arte a Firenze nell&rsquo;et\u00e0 di Dante 1250-1300 (2004)<\/a><\/cite>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/081446829\" rel=\"nofollow\">081446829<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">61-62<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi2004.2\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 2004.2]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tartuferi<\/span><\/a>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Scheda cat.21\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Scalini2004\">L&rsquo;arte a Firenze nell&rsquo;et\u00e0 di Dante 1250-1300 (2004)<\/a><\/cite>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/081446829\" rel=\"nofollow\">081446829<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">122-123<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2005<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Burresi-Caleca2005\" class=\"ouvrage\"><small>[BURRESI &#8211; CALECA 2005]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Mariagiulia\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Burresi<\/span>\u00a0et Antonino\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Caleca<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cimabue a Pisa\u00a0: La pittura pisana del duecento da Giunta a Giotto<\/cite>, Ospedaletto, Pacini Editore SpA,\u00a0<time>2005<\/time>, 310\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/88-7781-665-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/88-7781-665-1\"><span class=\"nowrap\">88-7781-665-1<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/087804328\" rel=\"nofollow\">087804328<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Carletti-Giometti2005\" class=\"ouvrage\"><small>[CARLETTI &#8211; GIOMETTI 2005]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0L.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Carletti<\/span>\u00a0et C.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Giometti<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Scheda cat.77 &#8211; Madonna in trono col Bambino e angeli\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Burresi-Caleca2005\">Cimabue a Pisa (2005)<\/a><\/cite>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/087804328\" rel=\"nofollow\">087804328<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0236<\/span><\/li>\n<li><span id=\"Cresti-Paolucci-Scalini-Tartuferi2005FR\" class=\"ouvrage\"><small>[CRESTI &#8211; PAOLUCCI &#8211; SCALINI &#8211; TARTUFERI 2005 FR]<\/small>\u00a0S.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bietoletti<\/span>, E.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Capretti<\/span>, M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Chiarini<\/span>, Carlo\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Cresti<\/span>, A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Giusti<\/span>, C.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Morandi<\/span>, Antonio\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Paolucci<\/span>, Mario\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Scalini<\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"nom_auteur\"><a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo Tartuferi<\/a><\/span>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Denis-Armand Canal),\u00a0<cite class=\"italique\">Florence\u00a0: art et civilisation<\/cite>, Scala,\u00a0<time>2005<\/time>, 525\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-85620-459-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-85620-459-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-85620-459-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/39018476\" rel=\"nofollow\">39018476<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Flora2005\" class=\"ouvrage\"><small>[FLORA 2005]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0H.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Flora<\/span>,\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0Scheda cat.77 &#8211; Flagellazione\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Burresi-Caleca2005\">Cimabue a Pisa (2005)<\/a><\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0237<\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi2005.1\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 2005.1]<\/small>\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Des Origines \u00e0 Coppo di Marcovaldo\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Cresti-Paolucci-Scalini-Tartuferi2005FR\">Florence &#8211; Art et civilisation<\/a><\/cite>,\u00a0<time>2005<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">86-105<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi2005.2\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 2005.2]<\/small>\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Cimabue et les pr\u00e9d\u00e9cesseurs de Giotto\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Cresti-Paolucci-Scalini-Tartuferi2005FR\">Florence &#8211; Art et civilisation<\/a><\/cite>,\u00a0<time>2005<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/139018476\" rel=\"nofollow\">139018476<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">106-119<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2006<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bellosi2006\" class=\"ouvrage\"><small>[BELLOSI 2006]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Luciano Bellosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luciano_Bellosi\">L.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bellosi<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">I vivi parean vivi\u00a0: scritti di storia dell&rsquo;arte italiana del Duecento e del Trecento<\/cite>, Florence, Centro Di,\u00a0<time>2006<\/time>, 485\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-88-7038-442-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-88-7038-442-0\"><span class=\"nowrap\">978-88-7038-442-0<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/131316060\" rel=\"nofollow\">131316060<\/a><\/span>)<\/small><\/span>\u00a0et\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/118651196\" rel=\"nofollow\">118651196<\/a><\/span>)<\/small><\/li>\n<li><span id=\"Flora2006\" class=\"ouvrage\"><small>[FLORA 2006]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0H.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Flora<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Cimabue and early italian devotional painting<\/cite>, New York, The Frick Collection,\u00a0<time>2006<\/time>, 54\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/133983196\" rel=\"nofollow\">133983196<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2011<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Gordon2011\" class=\"ouvrage\"><small>[GORDON 2011]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Dillian\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Gordon<\/span>,\u00a0<cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0Cimabue\u00a0\u00bb<\/cite>, dans Dillian Gordon,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Italian Painting before 1400<\/cite>, London,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0National Gallery Catalogues\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2011<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/1-85709-482-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/1-85709-482-4\"><span class=\"nowrap\">1-85709-482-4<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.nationalgallery.org.uk\/research\/research-resources\/national-gallery-catalogues\/the-italian-paintings-before-1400\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nationalgallery.org.uk%2Fresearch%2Fresearch-resources%2Fnational-gallery-catalogues%2Fthe-italian-paintings-before-1400\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">32-41<\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Gianfranco_Malafarina,_2011\" class=\"ouvrage\">Gianfranco Malafarina (<abbr class=\"abbr\" title=\"pr\u00e9face\">pr\u00e9f.<\/abbr>\u00a0Chiara Frugoni),\u00a0<cite class=\"italique\">Assise\u00a0: La basilique Saint-Fran\u00e7ois<\/cite>, Seuil,\u00a0<time>2011<\/time>, 323\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 31 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-104477-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-104477-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-104477-5<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/155812211\" rel=\"nofollow\">155812211<\/a><\/span>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2015<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"TartuferiArelli2015\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI-ARELLI 2015]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<span class=\"nom_auteur\"><a title=\"Angelo Tartuferi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Tartuferi\">Angelo Tartuferi<\/a>, Francesco d\u2019Arelli (dir.)<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">L&rsquo;arte di francesco\u00a0: Capolavori d\u2019arte italiana e terre d\u2019Asia dal XIII al XV secolo<\/cite>, Giunti,\u00a0<time>2015<\/time>, 480\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-88-09-80802-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-88-09-80802-7\"><span class=\"nowrap\">978-88-09-80802-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/185912192\" rel=\"nofollow\">185912192<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=ScGzCAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DScGzCAAAQBAJ%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi2015.1\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 2015.1]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0I pittori di Francesco\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#TartuferiArelli2015\">L&rsquo;arte di Francesco<\/a><\/cite>,\u00a0<time>2015<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/185912192\" rel=\"nofollow\">185912192<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">144-169<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Tartuferi2015.2\" class=\"ouvrage\"><small>[TARTUFERI 2015.2]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<cite lang=\"it\">\u00ab\u00a0[Scheda 19] Cimabue,\u00a0<i>San Francesco<\/i>\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#TartuferiArelli2015\">L&rsquo;arte di Francesco<\/a><\/cite>,\u00a0<time>2015<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/185912192\" rel=\"nofollow\">185912192<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0202<\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2018<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Holly_Flora,_2018\" class=\"ouvrage\"><small>[HOLLY FLORA 2018]<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Holly Flora<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Cimabue and the Franciscans<\/cite>, Harvey Miller,\u00a0<time>2018<\/time>, 287\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 31 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1-912554-01-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1-912554-01-0\"><span class=\"nowrap\">978-1-912554-01-0<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/235436518\" rel=\"nofollow\">235436518<\/a><\/span>)<\/small><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2021<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bacci_e_Bay,_2021\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Michele Bacci et Caterina Bay (a cura di),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Giunta Pisano\u00a0: e la tecnica pittorica del Duecento<\/cite>, edifir Edizioni Firenze,\u00a0<time>2021<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-88-9280-037-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-88-9280-037-3\"><span class=\"nowrap\">978-88-9280-037-3<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/261614002\" rel=\"nofollow\">261614002<\/a><\/span>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">2025<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025\" class=\"ouvrage\">Thomas Bohl, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/presse.louvre.fr\/revoir-cimabue\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Revoir Cimabue\u00a0: Aux origines de la peinture moderne en Occident<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fpresse.louvre.fr%2Frevoir-cimabue%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Mus\u00e9e du Louvre\u00a0: Espace presse<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-01-27\" data-sort-value=\"2025-01-27\">27 janvier 2025<\/time>)<\/small><\/span>.\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"2025\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Cimabue et la Toscane \u00e0 la fin du XIIIe si\u00e8cle\u00a0: techniques, mat\u00e9riaux et restaurations<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Techn\u00e9<\/i>, Centre de recherche et de restauration des mus\u00e9es de France,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a058,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-02\" data-sort-value=\"2025-02\">f\u00e9vrier 2025<\/time><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Thomas_Bohl_(dir.)_2025\" class=\"ouvrage\">Thomas Bohl (<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>),\u00a0<cite class=\"italique\">Cimabue\u00a0: Aux origines de la peinture italienne<\/cite>, Louvre et Silvana Editoriale,\u00a0<time>2025<\/time>, 280\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 23 x 29 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9788836658848\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9788836658848\"><span class=\"nowrap\">9788836658848<\/span><\/a>)<\/small><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes\">Notes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-23\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-23\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Le sujet de la D\u00e9rision du Christ se retrouve sur un polyptyque contemporain, approximativement, du panneau du Louvre et qui permet la comparaison sur de nombreux points\u00a0:\u00a0<a title=\"Galerie nationale d'\u00c9cosse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galerie_nationale_d%27%C3%89cosse\">National Galleries of Scotland<\/a>, d&rsquo;un auteur inconnu, attribu\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Grifo di Tancredi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grifo_di_Tancredi\">Grifo di Tancredi<\/a>, panneau de droite\u00a0: Mort de saint \u00c9phra\u00efm, sc\u00e8nes de la vie des ermites et sc\u00e8nes de la Passion\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/www.nationalgalleries.org\/art-and-artists\/8697\" rel=\"nofollow\">[2]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nationalgalleries.org%2Fart-and-artists%2F8697\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-36\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Seuls les visages de la Vierge et de l&rsquo;Enfant, ainsi que quelques fragments sont d&rsquo;origine\u00a0:\u00a0<span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.tretyakovgallery.ru\/issues\/our-lady-of-vladimir\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Our Lady of Vladimir<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.tretyakovgallery.ru%2Fissues%2Four-lady-of-vladimir%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Galerie Tretiakov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galerie_Tretiakov\">Galerie Tretiakov<\/a><\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-09-20\" data-sort-value=\"2024-09-20\">20 septembre 2024<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-47\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-47\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Le terme \u00ab\u00a0r\u00e9alisme\u00a0\u00bb dans ce contexte est jug\u00e9 comme un terme inappropri\u00e9 par\u00a0<a title=\"Henri Loyrette\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Loyrette\">Henri Loyrette<\/a>, pr\u00e9sident-directeur du Louvre en 2001-2013, dans sa pr\u00e9face \u00e0 \u00ab\u00a0Giotto e compagni\u00a0\u00bb (<span id=\"Dominique_Thi\u00e9baut,_2013\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Dominique Thi\u00e9baut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominique_Thi%C3%A9baut\">Dominique Thi\u00e9baut<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>),\u00a0<cite class=\"italique\">Giotto e compagni<\/cite>, Louvre \u00e9ditions et Officina Libraria,\u00a0<time>2013<\/time>, 255\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 29 cm.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-35031-417-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-35031-417-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-35031-417-4<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-88-97737-11-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-88-97737-11-7\"><span class=\"nowrap\">978-88-97737-11-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/169120988\" rel=\"nofollow\">169120988<\/a><\/span>)<\/small><\/span>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-54\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-54\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Notice du Met.\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/www.metmuseum.org\/art\/collection\/search\/437016\" rel=\"nofollow\">[3]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.metmuseum.org%2Fart%2Fcollection%2Fsearch%2F437016\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0: \u00ab\u00a0Au centre de ce triptyque se trouvent la Vierge et l&rsquo;Enfant en majest\u00e9, les saints Pierre et Paul (en bas) et l&rsquo;Annonciation (en haut). A gauche, le Christ en gloire, au-dessus de la C\u00e8ne et du\u00a0<a title=\"Baiser de Judas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baiser_de_Judas\">baiser de Judas<\/a>. A droite, de bas en haut, la Flagellation, la mont\u00e9e au Calvaire et la Crucifixion.\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-64\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-64\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a title=\"Georges Duby\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Duby\">Georges Duby<\/a>,\u00a0<i>L&rsquo;Europe au Moyen \u00c2ge\u00a0: art roman, art gothique<\/i>. Arts et M\u00e9tiers Graphiques, 1981.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7004-0035-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7004-0035-6\"><span class=\"nowrap\">2-7004-0035-6<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0147\u00a0: \u00ab\u00a0Rome entendit asservir \u00e0 son projet de domination temporelle cet homme qui avait eu la force et le courage de reprendre les paroles simples de l&rsquo;\u00c9vangile, et d&rsquo;y conformer pleinement sa vie.\u00a0Sur sa tombe, Rome accumula tous les embl\u00e8mes de la puissance.\u00a0\u00bb [\u2026]<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-73\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-73\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Le pouvoir couvrant [du blanc de Saint-Jean] n&rsquo;est pas tr\u00e8s grand, mais c&rsquo;est un blanc tr\u00e8s doux, beaucoup moins agressif que le blanc de titane.\u00a0\u00bb<\/span><span id=\"Lamour._Peintre_d'ic\u00f4nes2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Elisabeth_Lamour._Peintre_d'ic\u00f4nes2013\" class=\"ouvrage\">Elisabeth Lamour. Peintre d&rsquo;ic\u00f4nes, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/iconeslamour.wordpress.com\/2013\/12\/04\/le-blanc-de-saint-jean-dapres-cennino-cennini\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Le blanc de Saint-Jean d\u2019apr\u00e8s Cennino Cennini<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ficoneslamour.wordpress.com%2F2013%2F12%2F04%2Fle-blanc-de-saint-jean-dapres-cennino-cennini%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Elisabeth Lamour<\/span>,\u00a0<time>2013<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-10-21\" data-sort-value=\"2024-10-21\">21 octobre 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-76\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-76\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">La th\u00e9ologie de la lumi\u00e8re avait \u00e9t\u00e9 l\u2019\u00e9l\u00e9ment fondateur de l\u2019architecture gothique, avec la pens\u00e9e de l\u2019<a class=\"mw-redirect\" title=\"Abb\u00e9 Suger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abb%C3%A9_Suger\">abb\u00e9 Suger<\/a>\u00a0lorsqu\u2019il avait con\u00e7u les tout premiers vitraux de l\u2019histoire, \u00e0 l\u2019<a class=\"mw-redirect\" title=\"Abbaye de Saint Denis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abbaye_de_Saint_Denis\">abbaye de Saint Denis<\/a>, pr\u00e8s de Paris.\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a038 et\u00a0<a title=\"Erwin Panofsky\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Erwin_Panofsky\">Erwin Panofsky<\/a>, \u00ab\u00a0Architecture gothique et pens\u00e9e scolastique\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-80\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-80\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>, Archives de\u00a0<a title=\"Basilique Sainte-Marie-Majeure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Sainte-Marie-Majeure\">Santa Maria Maggiore<\/a>, parchemin A. 45; document r\u00e9v\u00e9l\u00e9 en 1888 par Strzygowski (<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Strzygowski1888\">[Strzygowski 1888]<\/a>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-81\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-81\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Pise, Archives d&rsquo;\u00c9tat, h\u00f4pitaux r\u00e9unis de Santa Chiara, 12, contrats de ser Giovanni di Bonagiunta, c. 29r-v; commande connue depuis seulement 1878 (<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Fontana1878\">[Fontana 1878]<\/a>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-82\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-82\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Original latin\u00a0:\u00a0<span class=\"citation not_fr_quote\" lang=\"la\">\u00ab\u00a0<span class=\"italique\">tabulam unam [cum] colonnellis, tahernaculis et predulu pictam storiis divine maestatis beate Marie Virginis apostolorum, angelorum et aliis figuris et picturis<\/span>\u00a0\u00bb<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-83\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-83\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Archives d&rsquo;\u00c9tat, \u0152uvre du d\u00f4me, 79\u00a0: cc. 62v-63v (2 septembre 1301), cc. 65v-66v (9 septembre 1301), cc. 68r-69r (20 septembre 1301), cc. 69v (23 septembre 1301), cc. 71r-72r (24 septembre 1301), cc. 74r-v (30 septembre 1301), cc. 77r-v (7 octobre 1301), cc. 79r-v (14 octobre 1301), cc. 81v-83r (30 octobre 1301), cc. 85r-86r (28 octobre 1301), cc. 88r (4 novembre 1301), cc. 90r-v (13 novembre 1301), cc. 92r-94v (18 novembre 1301), cc. 96r-97v (25 novembre 1301), cc. 99v-100v (2 d\u00e9cembre 1301), cc. 102v-103r (9 d\u00e9cembre 1301), cc. 106r-107v (16 d\u00e9cembre 1301), cc. 109v-lllr (23 d\u00e9cembre 1301), cc. 112v-113r: 30 d\u00e9cembre 1301), cc. 120r-v (20 janvier 1302) et c. 129r (19 f\u00e9vrier 1302). On en trouvera une transcription compl\u00e8te in\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Trenta1896\">[Trenta 1896]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a071-95, partielle in\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">[Bellosi 1998 FR]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0291-292.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-91\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-91\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"new\" title=\"Eugenio Battisti (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Eugenio_Battisti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Eugenio Battisti<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Eugenio Battisti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Eugenio_Battisti\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Eugenio Battisti\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0cite \u00e0 l\u2019appui le\u00a0<i>Dizionario Etimologico<\/i>\u00a0de\u00a0<a class=\"new\" title=\"Carlo Battisti (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Carlo_Battisti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Carlo Battisti<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Carlo Battisti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Battisti\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Carlo Battisti\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0mais sans r\u00e9f\u00e9rence pr\u00e9cise (cf.\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Battisti1967US\">[Battisti 1967 US]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a05). Par ailleurs,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ottorino Pianigiani (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ottorino_Pianigiani&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ottorino Pianigiani<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Ottorino Pianigiani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ottorino_Pianigiani\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Ottorino Pianigiani\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>, dans son\u00a0<a class=\"new\" title=\"Vocabolario etimologico della lingua italiana (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Vocabolario_etimologico_della_lingua_italiana&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Vocabolario etimologico della lingua italiana<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Vocabolario etimologico della lingua italiana\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vocabolario_etimologico_della_lingua_italiana\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Vocabolario etimologico della lingua italiana\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>, cite l\u2019acception, intransitive et figur\u00e9e, \u00e0 propos de cavalier, de \u00ab\u00a0porter la t\u00eate haute\u00a0\u00bb (Cf.<span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.etimo.it\/?cmd=id&amp;id=3704&amp;md=03e5c435fe835d09e38c88de48b95532\" rel=\"nofollow\"><cite>entr\u00e9e \u00ab\u00a0Cimare\u00a0\u00bb<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.etimo.it%2F%3Fcmd%3Did%26id%3D3704%26md%3D03e5c435fe835d09e38c88de48b95532\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-92\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-92\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Il est \u00e0 noter que ce r\u00f4le aurait certainement d\u00fb \u00eatre attribu\u00e9 au grand\u00a0<a title=\"Giunta Pisano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giunta_Pisano\">Giunta Pisano<\/a>\u00a0mais le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Campanilisme (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Campanilisme&amp;action=edit&amp;redlink=1\">campanilisme<\/a>\u00a0de Vasari l&rsquo;a tout simplement \u00e9vinc\u00e9.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-95\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-95\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Alors que dans la tradition orientale le manteau de la Vierge, le\u00a0<a title=\"Maforii\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maforii\">Maforii<\/a>, est rouge. Il est souvent noir aussi, couleur du deuil, en occident. Mais depuis la premi\u00e8re moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, la Vierge est v\u00eatue de bleu, sur les vitraux gothiques puis dans tous les domaines de la cr\u00e9ation artistique\u00a0:\u00a0<a title=\"Michel Pastoureau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau\">Michel Pastoureau<\/a>, \u00ab\u00a0Bleu, histoire d&rsquo;une couleur\u00a0\u00bb, Seuil, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">50-55<\/span>.\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/053201744\" rel=\"nofollow\">053201744<\/a><\/span>)<\/small>. Nombreuses r\u00e9\u00e9ditions.)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-104\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-104\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Wickhoff1889\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Franz_Wickhoff1889\" class=\"ouvrage\">Franz\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Wickhoff<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>\u00dcber die Zeit des Guido von Siena<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Mitteilungen des Instituts f\u00fcr \u00f6sterreichische Geschichsforschung<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0X,\u200e\u00a0<time>1889<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">144-186<\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-116\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-116\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Le monde anglo-saxon ajoute un\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">3<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0leitmotiv, les vers de\u00a0<a title=\"Robert Browning\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Browning\">Robert Browning<\/a>\u00a0:<br \/>\n<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0But at any rate I have loved the season<br \/>\nOf Art&rsquo;s spring-birth so dim and dewy;<br \/>\nMy sculptor is Nicolo the Pisan,<br \/>\nMy painter &#8211; who but Cimabue?\u00a0\u00bb<\/span><br \/>\n<a title=\"Robert Browning\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Browning\">Robert Browning<\/a>,\u00a0<i>Old Pictures in Florence<\/i>\u00a0in\u00a0<i>Dramatic Lyrics<\/i>\u00a0(1842).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-120\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-120\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">cf. Purgatoire XIII.136-138\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Plus grande est la peur qui agite mon \u00e2me pour le tourment du cercle d\u2019en dessous [celui des orgueilleux]; d\u00e9j\u00e0 le fardeau de l\u00e0-bas me p\u00e8se.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0ainsi\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0l\u2019orgueil est le p\u00e9ch\u00e9 que Dante se reconna\u00eet\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Dante1315.Risset1992\"><i>Dante<\/i>\u00a0Le Purgatoire\u00a0<i>(\u00e9d. Risset 1992)<\/i><\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0327).<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"R\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>R\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-1\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Dominique_Thi\u00e9baut_dir.,_2013\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Dominique Thi\u00e9baut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominique_Thi%C3%A9baut\">Dominique Thi\u00e9baut<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>),\u00a0<cite class=\"italique\">Giotto e compagni\u00a0: [exposition, Paris, Mus\u00e9e du Louvre, 18 avril-15 juillet 2013]<\/cite>, Mus\u00e9e du Louvre,\u00a0<time>2013<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-35031-417-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-35031-417-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-35031-417-4<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-88-97737-11-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-88-97737-11-7\"><span class=\"nowrap\">978-88-97737-11-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/169120988\" rel=\"nofollow\">169120988<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a013<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_201813-2\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_201813_2-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a013.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-3\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2019\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.brepols.net\/products\/IS-9781912554010-1\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0Cimabue and the Franciscans\u00a0\u00bb. Holly Flora<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.brepols.net%2Fproducts%2FIS-9781912554010-1\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Brepols\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brepols\">Brepols<\/a><\/span>,\u00a0<time>2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-10-09\" data-sort-value=\"2024-10-09\">9 octobre 2024<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_201818-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_201818_4-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_201818_4-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a018.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025_5-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025_5-1\">b<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025_5-2\">c<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Thomas_Bohl._Louvre_presse,_2025\">Thomas Bohl. Louvre presse, 2025<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR193-6\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR193_6-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0193.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-7\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"non_dat\u00e9\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/casavacanze.poderesantapia.com\/arte\/maestrodisanfrancesco\/maestrodisanfrancescocrocifissoarezzo1.htm\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">Grande croce del Maestro di San Francesco, Chiesa di San Francesco Arezzo<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fcasavacanze.poderesantapia.com%2Farte%2Fmaestrodisanfrancesco%2Fmaestrodisanfrancescocrocifissoarezzo1.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Arte in Toscana<\/span>, non dat\u00e9\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-10-10\" data-sort-value=\"2024-10-10\">10 octobre 2024<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-8\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Christian_Heck,_dir.,_2011\" class=\"ouvrage\">Christian Heck, dir.,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de l&rsquo;art. [2], Moyen \u00e2ge\u00a0: chr\u00e9tient\u00e9 et Islam<\/cite>, Flammarion,\u00a0<time>2011<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-0802-7934-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-0802-7934-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-0802-7934-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/152843353\" rel=\"nofollow\">152843353<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0369<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-9\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Thomas Bohl, \u00ab\u00a0Cimabue. Les voies du renouveau de la peinture \u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0\u00bb in\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Thomas_Bohl_(dir.)_2025\">Thomas Bohl (dir.) 2025<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a017.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR30-10\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR30_10-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a030.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Flora200615-11\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Flora200615_11-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Flora200615_11-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Flora200615_11-2\">c<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Flora200615_11-3\">d<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Flora2006\">Flora2006<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a015.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR34-12\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR34_12-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a034.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR32-13\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR32_13-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a032.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-14\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">group=\u00a0\u00bbN\u00a0\u00bb&gt;Dans ce d\u00e9cor incis\u00e9 du nimbe de la Vierge on distingue des motifs v\u00e9g\u00e9taux incis\u00e9s \u00e0 main lev\u00e9e, une fleur \u00e9toil\u00e9e, des d\u00e9cors g\u00e9om\u00e9triques, mais aussi un d\u00e9dor de pseudo-inscription arabe ex\u00e9cut\u00e9 avec une finesse remarquable.\u00a0: Sur un cartel de l&rsquo;exposition \u00ab\u00a0Revoir Cimabue\u00a0\u00bb, en 2025.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-15\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Airiau2023\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mecthilde_Airiau2023\" class=\"ouvrage\">Mecthilde Airiau, \u00ab\u00a0<cite>Mati\u00e8re de l\u2019invisible\u00a0: l\u2019utilisation de l\u2019or dans la peinture florentine de la fin du XIVe si\u00e8cle et du d\u00e9but du XVe si\u00e8cle<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Questes<\/i>\u00a0\u00ab\u00a0Journ\u00e9e d&rsquo;\u00e9tudes &#8211; Visible, invisible\u00a0\u00bb,\u200e\u00a0<time>2023<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.openedition.org\/questes\/6550\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fquestes%2F6550\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-02-08\" data-sort-value=\"2025-02-08\">8 f\u00e9vrier 2025<\/time>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0: \u00ab\u00a0L\u2019utilisation de l\u2019or dans la peinture sur panneau \u00e0 la fin du Moyen \u00c2ge. Rappels techniques et contextuels\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Flora200619-16\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Flora200619_16-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Flora2006\">Flora2006<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a019.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-17\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0180-181<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-La_Vierge_en_Majest\u00e9_de_Santa_Tr\u00ecnita-18\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-La_Vierge_en_Majest%C3%A9_de_Santa_Tr%C3%ACnita_18-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-La_Vierge_en_Majest%C3%A9_de_Santa_Tr%C3%ACnita_18-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2024\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.uffizi.it\/en\/artworks\/virgin-and-child-enthroned-and-prophets-santa-trinita-maesta\" rel=\"nofollow\"><cite>La Vierge en Majest\u00e9 de Santa Tr\u00ecnita<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.uffizi.it%2Fen%2Fartworks%2Fvirgin-and-child-enthroned-and-prophets-santa-trinita-maesta\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Galerie des Offices<\/span>,\u00a0<time>2024<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-09-20\" data-sort-value=\"2024-09-20\">20 septembre 2024<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-19\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Fossi2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gloria_Fossi2001\" class=\"ouvrage\">Gloria Fossi,\u00a0<cite class=\"italique\">Galerie des Offices. Guide officiel. Toutes les oeuvres<\/cite>, Giunti,\u00a0<time>2001<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/8809019504\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/8809019504\"><span class=\"nowrap\">8809019504<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-20\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Honour_et_John_Fleming1988\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Hugh_Honour_et_John_Fleming1988\" class=\"ouvrage\">Hugh Honour et John Fleming (<abbr class=\"abbr\" title=\"pr\u00e9face\">pr\u00e9f.<\/abbr>\u00a0Andr\u00e9 Chastel),\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire mondiale de l&rsquo;art<\/cite>, Bordas, 1988 ((nouvelle \u00e9dition revue et augment\u00e9e) (<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01986)\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-04-012952-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-04-012952-9\"><span class=\"nowrap\">2-04-012952-9<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/006185347\" rel=\"nofollow\">006185347<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">318-319<\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_201812-21\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_201812_21-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a012.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-22\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-22\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Bohl2024\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Thomas_Bohl2024\" class=\"ouvrage\">Thomas Bohl, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.louvre.fr\/expositions-et-evenements\/evenements-activites\/la-derision-du-christ-de-cimabue\" rel=\"nofollow\"><cite>\u00ab\u00a0La D\u00e9rision du Christ\u00a0\u00bb de Cimabue<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.louvre.fr%2Fexpositions-et-evenements%2Fevenements-activites%2Fla-derision-du-christ-de-cimabue\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Louvre\u00a0: L&rsquo;\u0153uvre en sc\u00e8ne<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-11-13\" data-sort-value=\"2024-11-13\">13 novembre 2024<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-11-16\" data-sort-value=\"2024-11-16\">16 novembre 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Hans_Belting,_2007473-24\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Hans_Belting,_2007473_24-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Hans_Belting,_2007\">Hans Belting, 2007<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0473.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Flora200617-19-25\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Flora200617-19_25-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Flora2006\">Flora2006<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a017-19.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-26\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Andr\u00e9_Chastel,_1982\" class=\"ouvrage\">Andr\u00e9 Chastel,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;art italien<\/cite>, Flammarion,\u00a0<time>1982<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01956)\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-08-010756-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-08-010756-9\"><span class=\"nowrap\">2-08-010756-9<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/000711764\" rel=\"nofollow\">000711764<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0118<\/span>, et nombreuses r\u00e9-\u00e9ditions , 1995\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/00368587X\" rel=\"nofollow\">00368587X<\/a><\/span>)<\/small>,&#8230; 2004\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external autonumber\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/\" rel=\"nofollow\">[4]<\/a><\/span>)<\/small>, 2008\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/127581839\" rel=\"nofollow\">127581839<\/a><\/span>)<\/small>, 2015\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/189748044\" rel=\"nofollow\">189748044<\/a><\/span>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Andr\u00e9_Chastel,_1982122-27\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Andr%C3%A9_Chastel,_1982122_27-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Andr%C3%A9_Chastel,_1982\">Andr\u00e9 Chastel, 1982<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0122.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Andr\u00e9_Chastel,_1982127-28\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Andr%C3%A9_Chastel,_1982127_28-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Andr%C3%A9_Chastel,_1982\">Andr\u00e9 Chastel, 1982<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0127.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR166-29\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR166_29-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0166.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-30\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Cutler_et_Jean-Michel_Spieser1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Anthony_Cutler_et_Jean-Michel_Spieser1996\" class=\"ouvrage\">Anthony Cutler et Jean-Michel Spieser,\u00a0<cite class=\"italique\">Byzance m\u00e9di\u00e9vale\u00a0: 700-1204<\/cite>, Gallimard (l&rsquo;Univers des Formes),\u00a0<time>1996<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-07-011312-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-07-011312-4\"><span class=\"nowrap\">2-07-011312-4<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/003997154\" rel=\"nofollow\">003997154<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0286 et 290<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR177-31\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR177_31-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0177.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-32\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-32\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Mendelssohn2022\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Stephane_Mendelssohn2022\" class=\"ouvrage\">Stephane Mendelssohn, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/provincedesienne.com\/2022\/12\/16\/maphorion\/#:~:text=Dans%20l'histoire%20de%20l,et%20les%20%C3%A9paules%20de%20Marie.\" rel=\"nofollow\"><cite>Maphorion<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fprovincedesienne.com%2F2022%2F12%2F16%2Fmaphorion%2F%23%3A~%3Atext%3DDans%2520l%27histoire%2520de%2520l%2Cet%2520les%2520%25C3%25A9paules%2520de%2520Marie.\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Guide artistique de la province de Sienne<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2022-12-16\" data-sort-value=\"2022-12-16\">16 d\u00e9cembre 2022<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-09-24\" data-sort-value=\"2024-09-24\">24 septembre 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-33\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-33\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Interguglielmi2021\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Francesca_Interguglielmi2021\" class=\"ouvrage\">Francesca Interguglielmi, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.finestresullarte.info\/fr\/oeuvres-et-artistes\/giotto-le-crucifix-de-santa-maria-novella-le-premier-veritable-christ-en-croix-de-la-peinture-italienne\" rel=\"nofollow\"><cite>Giotto, le crucifix de Santa Maria Novella: le premier v\u00e9ritable Christ en croix de la peinture italienne<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.finestresullarte.info%2Ffr%2Foeuvres-et-artistes%2Fgiotto-le-crucifix-de-santa-maria-novella-le-premier-veritable-christ-en-croix-de-la-peinture-italienne\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Finestre sull&rsquo;arte<\/span>,\u00a0<time>2021<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-09-24\" data-sort-value=\"2024-09-24\">24 septembre 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0: D\u00e9tails\u00a0: la Vierge.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR135-34\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR135_34-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0135.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR249-252-35\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR249-252_35-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0249-252.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Andr\u00e9_Chastel,_198261,_62,_69,_76-37\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Andr%C3%A9_Chastel,_198261,_62,_69,_76_37-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Andr%C3%A9_Chastel,_1982\">Andr\u00e9 Chastel, 1982<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a061, 62, 69, 76.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Hans_Belting,_2007445-38\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Hans_Belting,_2007445_38-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Hans_Belting,_2007\">Hans Belting, 2007<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0445.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-39\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Hans_Belting,_2007\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Hans Belting\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hans_Belting\">Hans Belting<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Frank Muller),\u00a0<cite class=\"italique\">Image et culte\u00a0: Une histoire de l&rsquo;art avant l&rsquo;\u00e9poque de l&rsquo;art<\/cite>, Cerf,\u00a0<time>2007<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01998), 790\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 27 cm.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-204-08350-X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-204-08350-X\"><span class=\"nowrap\">2-204-08350-X<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-204-08350-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-204-08350-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-204-08350-8<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/113207107\" rel=\"nofollow\">113207107<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">516-517<\/span><\/span>, 1998:\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/004471520\" rel=\"nofollow\">004471520<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR170-171_et_217-40\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR170-171_et_217_40-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0170-171 et 217.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR170-171-41\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR170-171_41-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0170-171.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Hans_Belting,_2007532-533-42\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Hans_Belting,_2007532-533_42-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Hans_Belting,_2007\">Hans Belting, 2007<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0532-533.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Andr\u00e9_Chastel,_1982138-43\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Andr%C3%A9_Chastel,_1982138_43-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Andr%C3%A9_Chastel,_1982\">Andr\u00e9 Chastel, 1982<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0138.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Georges_Duby,_2002142-44\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Georges_Duby,_2002142_44-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Georges_Duby,_2002\">Georges Duby, 2002<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0142.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-45\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-45\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Daniel_Arasse,_2008\">Daniel Arasse, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a045\u00a0: \u00ab\u00a0Fonctions de la peinture religieuse\u00a0: Les individus et les images\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR151-46\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR151_46-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0151.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-48\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Marie-Jos\u00e9 Mondzain-Baudinet dans\u00a0<span id=\"Nic\u00e9phore1989\" class=\"ouvrage\">Nic\u00e9phore (traduction du grec, pr\u00e9sentation et notes par Marie-Jos\u00e9 Mondzain-Baudinet),\u00a0<cite class=\"italique\">Discours contre les iconoclastes<\/cite>, Klincksieck,\u00a0<time>1989<\/time>, 380\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 24 cm.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-252-02669-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-252-02669-3\"><span class=\"nowrap\">2-252-02669-3<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/001528947\" rel=\"nofollow\">001528947<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a024<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_201817-49\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_201817_49-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a017.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR255-50\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR255_50-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR255_50-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">Bellosi1998FR<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0255.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-51\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-51\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Cartel de la Maest\u00e0 dans l&rsquo;exposition du Louvre 2025\u00a0: \u00ab\u00a0Revoir Cimabue\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-52\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-52\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2025\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/presse.louvre.fr\/revoir-cimabue\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Revoir Cimabue\u00a0: Aux origines de la peinture italienne<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fpresse.louvre.fr%2Frevoir-cimabue%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Louvre\u00a0: espace presse<\/span>,\u00a0<time>2025<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-01-31\" data-sort-value=\"2025-01-31\">31 janvier 2025<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-53\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-53\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Andr\u00e9 Chastel, \u00ab\u00a0Histoire du retable italien, des origines \u00e0 1500\u00a0\u00bb, 1993. r\u00e9\u00e9dition 2005, Liana Levi.\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/094173168\" rel=\"nofollow\">094173168<\/a><\/span>)<\/small>\u00a0: p. 35\u00a0<i>Origine de la Pala<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Flora200610_et_12-55\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Flora200610_et_12_55-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Flora2006\">Flora2006<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a010 et 12.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-56\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-56\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Boquet2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Damien_Boquet2008\" class=\"ouvrage\">Damien Boquet, \u00ab\u00a0<cite>\u00c9crire et repr\u00e9senter la d\u00e9nudation de Fran\u00e7ois d\u2019Assise au XIIIe si\u00e8cle<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Rives Nord M\u00e9diterran\u00e9ennes<\/i>\u00a0\u00ab\u00a0Le corps d\u00e9nud\u00e9\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a030,\u200e\u00a0<time>2008<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">39-63<\/span>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.openedition.org\/rivesnm\/2333?lang=en\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Frivesnm%2F2333%3Flang%3Den\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-10-18\" data-sort-value=\"2024-10-18\">18 octobre 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_2018189-199-57\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_2018189-199_57-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0189-199.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Flora200635-58\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Flora200635_58-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Flora2006\">Flora2006<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a035.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-59\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-59\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Bohl_et_S\u00e9bastien_Allard2025\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Thomas_Bohl_et_S\u00e9bastien_Allard2025\" class=\"ouvrage\">Thomas Bohl et S\u00e9bastien Allard, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Yt6SjqSVqzs\" rel=\"nofollow\"><cite>La D\u00e9rision du Christ de Cimabue\u00a0: une d\u00e9couverte inattendue<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DYt6SjqSVqzs\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Mus\u00e9e du Louvre<\/span>,\u00a0<time>2025<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2025-01-31\" data-sort-value=\"2025-01-31\">31 janvier 2025<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-La_Majest\u00e9_d'Assise_de_Cimabue_restaur\u00e9e._Le_visage_original_de_saint_Fran\u00e7ois_d\u00e9voil\u00e9-60\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-La_Majest%C3%A9_d'Assise_de_Cimabue_restaur%C3%A9e._Le_visage_original_de_saint_Fran%C3%A7ois_d%C3%A9voil%C3%A9_60-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-La_Majest%C3%A9_d'Assise_de_Cimabue_restaur%C3%A9e._Le_visage_original_de_saint_Fran%C3%A7ois_d%C3%A9voil%C3%A9_60-1\">b<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-La_Majest%C3%A9_d'Assise_de_Cimabue_restaur%C3%A9e._Le_visage_original_de_saint_Fran%C3%A7ois_d%C3%A9voil%C3%A9_60-2\">c<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Redazione2024\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langues : italien et fran\u00e7ais\">(it\u00a0+\u00a0fr)<\/abbr>\u00a0Redazione, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.finestresullarte.info\/fr\/art-ancien\/la-majeste-d-assise-de-cimabue-restauree-le-visage-original-de-saint-francois-devoile\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">La Majest\u00e9 d&rsquo;Assise de Cimabue restaur\u00e9e. Le visage original de saint Fran\u00e7ois d\u00e9voil\u00e9<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.finestresullarte.info%2Ffr%2Fart-ancien%2Fla-majeste-d-assise-de-cimabue-restauree-le-visage-original-de-saint-francois-devoile\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Finestre sull&rsquo;arte<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-02-16\" data-sort-value=\"2024-02-16\">16 f\u00e9vrier 2024<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-08-19\" data-sort-value=\"2024-08-19\">19 ao\u00fbt 2024<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-61\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-61\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a019<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-62\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-62\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Jean-Pierre_Caillet_(dir.),_1995\">Jean-Pierre Caillet (dir.), 1995<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0190<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Thomas_Bohl_(dir.)_202517-63\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Thomas_Bohl_(dir.)_202517_63-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Thomas_Bohl_(dir.)_2025\">Thomas Bohl (dir.) 2025<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a017.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-65\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-65\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Jean-Pierre_Caillet_(dir.),_1995\">Jean-Pierre Caillet (dir.), 1995<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0191<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-66\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-66\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Cooper, Donal, and Janet Robson. 2013.\u00a0<i>The Making of Assisi: the Pope, The Franciscans and the Painting of the Basilica<\/i>. New Haven: Yale University Press, 296.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_201819-67\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_201819_67-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a019.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-68\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-68\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">D. Cooper, L. Giles, P. Rechichi et M. G. Bevilacqua , \u00ab\u00a0En qu\u00eate de l&#8217;emplacement d&rsquo;origine de la\u00a0<i>Maest\u00e0<\/i>\u00a0de Cimabue dans l&rsquo;\u00e9glise San Francesco \u00e0 Pise\u00a0\u00bb in\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Thomas_Bohl_(dir.)_2025\">Thomas Bohl (dir.) 2025<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0118-129.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_201897-69\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_201897_69-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a097.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-70\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-70\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0148<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_201897_et_108-71\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_201897_et_108_71-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a097 et 108.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-72\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-72\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a038<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_201828-74\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_201828_74-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a028.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_201847-75\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_201847_75-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a047.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-77\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-77\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0176<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-78\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-78\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0185<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-79\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-79\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Daniel_Arasse,_2008\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Daniel Arasse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daniel_Arasse\">Daniel Arasse<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;homme en perspective\u00a0: Les primitifs d&rsquo;Italie<\/cite>, Hazan,\u00a0<time>2008<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/123483484\" rel=\"nofollow\">123483484<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a040<\/span>. Autres \u00e9ditions\u00a0: 1978\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/000283282\" rel=\"nofollow\">000283282<\/a><\/span>)<\/small>, 1986\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/06899267X\" rel=\"nofollow\">06899267X<\/a><\/span>)<\/small>, 2011\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/156217031\" rel=\"nofollow\">156217031<\/a><\/span>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-84\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-84\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Davidsohn1927\">[Davidsohn 1927]<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR.292-85\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR.292_85-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR.292_85-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">[Bellosi 1998 FR]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0292<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vasari1568.Chastel1981.17-86\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.17_86-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>, II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a017<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vasari1568.Chastel1981.23-87\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.23_87-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.23_87-1\">b<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.23_87-2\">c<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a023<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Battisti1967US.5-88\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Battisti1967US.5_88-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Battisti1967US.5_88-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Battisti1967US\">[Battisti 1967 US]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a05<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-89\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-89\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Gaddiano1540\">[Gaddiano 1540]<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-90\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-90\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Chiellini1988FR\">[Chiellini 1988 FR]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a05<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holly_Flora,_20189-93\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Holly_Flora,_20189_93-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Holly_Flora,_2018\">Holly Flora, 2018<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a09.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-94\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-94\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Louvre Collections\u00a0:\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/collections.louvre.fr\/ark:\/53355\/cl010064463\" rel=\"nofollow\">[5]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fcollections.louvre.fr%2Fark%3A%2F53355%2Fcl010064463\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-96\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-96\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Madone Gualino\u00a0: r\u00e9-attribu\u00e9e \u00e0 Cimabue\u00a0: Exposition Louvre 2025 \u00ab\u00a0Revoir Cimabue\u00a0: Aux origines de la peinture italienne\u00a0\u00bb. Cartel et catalogue.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-christmoqu\u00e9-97\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-christmoqu%C3%A9_97-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-christmoqu%C3%A9_97-1\">b<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-christmoqu%C3%A9_97-2\">c<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Zorzi2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Diane_Zorzi2019\" class=\"ouvrage\">Diane Zorzi, \u00ab\u00a0<cite>Une \u0153uvre perdue de Cimabue d\u00e9couverte pr\u00e8s de Compi\u00e8gne<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Magazine des ench\u00e8res<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-09-23\" data-sort-value=\"2019-09-23\">23 septembre 2019<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/magazine.interencheres.com\/art-mobilier\/avant-premiere-une-oeuvre-perdue-de-cimabue-decouverte-pres-de-compiegne\/\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fmagazine.interencheres.com%2Fart-mobilier%2Favant-premiere-une-oeuvre-perdue-de-cimabue-decouverte-pres-de-compiegne%2F\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>,\u00a0<span id=\"Blumenfeld2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Carole_Blumenfeld2019\" class=\"ouvrage\">Carole Blumenfeld, \u00ab\u00a0<cite>Deux primitifs red\u00e9couverts\u00a0: Cimabue et le ma\u00eetre de Vissy Brod<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"La Gazette de l'H\u00f4tel Drouot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Gazette_de_l%27H%C3%B4tel_Drouot\">La Gazette Drouot<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-09-23\" data-sort-value=\"2019-09-23\">23 septembre 2019<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.gazette-drouot.com\/article\/decouverte-de-deux-tableaux-primitifs\/10058\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.gazette-drouot.com%2Farticle%2Fdecouverte-de-deux-tableaux-primitifs%2F10058\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>,\u00a0<span id=\"Pic2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Rafael_Pic2019\" class=\"ouvrage\">Rafael Pic, \u00ab\u00a0<cite>D\u00e9couverte d\u2019un rarissime Cimabue<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Le Quotidien de l'art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Quotidien_de_l%27art\">Le Quotidien de l&rsquo;art<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-09-23\" data-sort-value=\"2019-09-23\">23 septembre 2019<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lequotidiendelart.com\/articles\/16039-d%C3%A9couverte-d-un-rarissime-cimabue.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lequotidiendelart.com%2Farticles%2F16039-d%25C3%25A9couverte-d-un-rarissime-cimabue.html\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>,\u00a0<span id=\"Rykner2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Didier_Rykner2019\" class=\"ouvrage\">Didier Rykner, \u00ab\u00a0<cite>Le panneau du Ma\u00eetre de Vy\u0161\u0161\u00ed Brod acquis par le Metropolitan Museum<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"La Tribune de l'art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Tribune_de_l%27art\">La Tribune de l&rsquo;art<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-11-30\" data-sort-value=\"2019-11-30\">30 novembre 2019<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.latribunedelart.com\/le-panneau-du-maitre-de-vyssi-brod-acquis-par-le-metropolitan-museum\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.latribunedelart.com%2Fle-panneau-du-maitre-de-vyssi-brod-acquis-par-le-metropolitan-museum\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-98\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-98\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.culture.gouv.fr\/Presse\/Communiques-de-presse\/Un-panneau-peint-par-Cimabue-vers-1280-representant-La-Derision-du-Christ-reconnu-tresor-national\" rel=\"nofollow\"><cite>Un panneau peint par Cimabue vers 1280, repr\u00e9sentant La D\u00e9rision du Christ, reconnu tr\u00e9sor national. &#8211; Minist\u00e8re de la Culture<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.culture.gouv.fr%2FPresse%2FCommuniques-de-presse%2FUn-panneau-peint-par-Cimabue-vers-1280-representant-La-Derision-du-Christ-reconnu-tresor-national\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.culture.gouv.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-23\" data-sort-value=\"2019-12-23\">23 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-99\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-99\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Fresques dans la Basilique Saint-Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise\u00a0: Aubert 1907. \u00ab\u00a0Die Malerische Dekoration Der San Francesco Kirche In Assisi Ein Beitrag Zur Losung Der Cimabue Frage\u00a0\u00bb\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/017281962\" rel=\"nofollow\">017281962<\/a><\/span>)<\/small>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/06638883X\" rel=\"nofollow\">06638883X<\/a><\/span>)<\/small>)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-100\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-100\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Roberto Longhi 1948\u00a0<i>Giudizio sul Ducento<\/i>\u00a0in \u00ab\u00a0Proporzioni\u00a0\u00bb\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/037486853\" rel=\"nofollow\">037486853<\/a><\/span>)<\/small>), donn\u00e9 \u00e0 l&rsquo;atelier. Aussi\u00a0:\u00a0<span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/app.fta.art\/fr\/artwork\/2105084c63ef817b9e1b9eb6dccae10a866a46b1\" rel=\"nofollow\"><cite>Maesta avec les saints Fran\u00e7ois et Dominique<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fapp.fta.art%2Ffr%2Fartwork%2F2105084c63ef817b9e1b9eb6dccae10a866a46b1\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">feel the art<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-09-25\" data-sort-value=\"2024-09-25\">25 septembre 2024<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-101\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-101\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fototeca.fondazioneragghianti.it\/scheda\/OA\/1862\/Cenni%20di%20Pepo,%20San%20Abbondio%20e%20san%20Crisanto\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">Cenni di Pepo, San Abbondio e san Crisanto<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ffototeca.fondazioneragghianti.it%2Fscheda%2FOA%2F1862%2FCenni%2520di%2520Pepo%2C%2520San%2520Abbondio%2520e%2520san%2520Crisanto\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Fototeca, Fondazione Ragghianti<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-09-25\" data-sort-value=\"2024-09-25\">25 septembre 2024<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-102\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-102\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Giannini_et_Ilaria_Baratta2018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Federico_Giannini_et_Ilaria_Baratta2018\" class=\"ouvrage\">Federico Giannini et Ilaria Baratta, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.finestresullarte.info\/fr\/oeuvres-et-artistes\/cimabue-duccio-ou-giotto-l-enigmatique-madone-de-castelfiorentino-une-oeuvre-cruciale-de-l-histoire-de-l-art#:~:text=Duccio%20ou%20Giotto%3F-,L'%C3%A9nigmatique%20Madone%20de%20Castelfiorentino%2C%20une%20%C5%93uvre%20cruciale%20de,l'histoire%20de%20l'art&amp;text=Il%20est%20vraiment%20impressionnant%20de,dans%20les%20collines%20de%20Valdelsa.\" rel=\"nofollow\"><cite>Cimabue, Duccio ou Giotto? L&rsquo;\u00e9nigmatique Madone de Castelfiorentino, une \u0153uvre cruciale de l&rsquo;histoire de l&rsquo;art<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.finestresullarte.info%2Ffr%2Foeuvres-et-artistes%2Fcimabue-duccio-ou-giotto-l-enigmatique-madone-de-castelfiorentino-une-oeuvre-cruciale-de-l-histoire-de-l-art%23%3A~%3Atext%3DDuccio%2520ou%2520Giotto%253F-%2CL%27%25C3%25A9nigmatique%2520Madone%2520de%2520Castelfiorentino%252C%2520une%2520%25C5%2593uvre%2520cruciale%2520de%2Cl%27histoire%2520de%2520l%27art%26text%3DIl%2520est%2520vraiment%2520impressionnant%2520de%2Cdans%2520les%2520collines%2520de%2520Valdelsa.\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Finestre sull&rsquo;arte<\/span>,\u00a0<time>2018<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-09-08\" data-sort-value=\"2024-09-08\">8 septembre 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-103\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-103\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Battisti1967US\">[Battisti 1967 US]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a062-64, 108<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-105\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-105\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/magazine.interencheres.com\/art-mobilier\/un-panneau-de-cimabue-senvole-a-242-millions-de-a-senlis\/\" rel=\"nofollow\">https:\/\/magazine.interencheres.com\/art-mobilier\/un-panneau-de-cimabue-senvole-a-242-millions-de-a-senlis\/<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fmagazine.interencheres.com%2Fart-mobilier%2Fun-panneau-de-cimabue-senvole-a-242-millions-de-a-senlis%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-106\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-106\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.abc.es\/cultura\/arte\/abci-tabla-perdida-cimabue-bate-record-y-vende-24-millones-subasta-201910272050_noticia.html?ref=https:%2F%2Fwww.google.com%2F\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.abc.es\/cultura\/arte\/abci-tabla-perdida-cimabue-bate-record-y-vende-24-millones-subasta-201910272050_noticia.html?ref=https:%2F%2Fwww.google.com%2F<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.abc.es%2Fcultura%2Farte%2Fabci-tabla-perdida-cimabue-bate-record-y-vende-24-millones-subasta-201910272050_noticia.html%3Fref%3Dhttps%3A%252F%252Fwww.google.com%252F\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-107\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-107\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/world\/2019\/dec\/24\/france-blocks-export-of-24m-cimabue-artwork-found-in-kitchen\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.theguardian.com\/world\/2019\/dec\/24\/france-blocks-export-of-24m-cimabue-artwork-found-in-kitchen<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2019%2Fdec%2F24%2Ffrance-blocks-export-of-24m-cimabue-artwork-found-in-kitchen\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-108\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-108\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.lefigaro.fr\/arts-expositions\/paris-bloque-l-exportation-du-cimabue-de-tous-les-records-vendu-24-millions-d-euros-en-octobre-20191223\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.lefigaro.fr\/arts-expositions\/paris-bloque-l-exportation-du-cimabue-de-tous-les-records-vendu-24-millions-d-euros-en-octobre-20191223<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Farts-expositions%2Fparis-bloque-l-exportation-du-cimabue-de-tous-les-records-vendu-24-millions-d-euros-en-octobre-20191223\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR.159-109\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR.159_109-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">[Bellosi 1998 FR]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0159<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-110\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-110\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Giulietta_Chelazzi_Dini_et_al.,_2009\" class=\"ouvrage\">Giulietta Chelazzi Dini, Alessandro Angelini et Bernardina Sani,\u00a0<cite class=\"italique\">Les peintres de Sienne<\/cite>, Actes Sud,\u00a0<time>2009<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01997)\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7427-8446-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7427-8446-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-7427-8446-2<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/13773588X\" rel=\"nofollow\">13773588X<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">12-17<\/span><\/span>. Editions de 2006\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/11127981X\" rel=\"nofollow\">11127981X<\/a><\/span>)<\/small>\u00a0et 1997\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sudoc.fr\/004256395\" rel=\"nofollow\">004256395<\/a><\/span>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR.81-82-111\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR.81-82_111-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR.81-82_111-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">[Bellosi 1998 FR]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a081-82<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR.86-87-112\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR.86-87_112-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">[Bellosi 1998 FR]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a086-87<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-113\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-113\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Marques1987\">[Marques 1987]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0129-130, fig. 146<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR.81-114\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR.81_114-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">[Bellosi 1998 FR]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a081<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-115\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-115\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Mariagiulia_Burresi_e_Antonino_Caleca_(dir.),_2005\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Mariagiulia Burresi e Antonino Caleca (dir.),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Cimabue a Pisa\u00a0: la pittura pisana del Duecento da Giunta a Giotto<\/cite>, Ospedaletto (Pisa)\u00a0: Pacini,\u00a0<time>2005<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/88-7781-665-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/88-7781-665-1\"><span class=\"nowrap\">88-7781-665-1<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/087804328\" rel=\"nofollow\">087804328<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">109-113<\/span><\/span>. Aussi\u00a0: Roderick Conway Morris, New York Times, 18 juin 2005,\u00a0<i>Pisa, forgotten pioneer of Western art<\/i>\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2005\/06\/18\/arts\/pisa-forgotten-pioneer-of-western-art.html\" rel=\"nofollow\">[6]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2005%2F06%2F18%2Farts%2Fpisa-forgotten-pioneer-of-western-art.html\">archive<\/a>]<\/small>. Aussi\u00a0: Notice du Metropolitan Museum of Art\u00a0: Berlinghiero,\u00a0<i>Madone \u00e0 l&rsquo;Enfant<\/i>, vers 1230:\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/www.metmuseum.org\/art\/collection\/search\/435658\" rel=\"nofollow\">[7]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.metmuseum.org%2Fart%2Fcollection%2Fsearch%2F435658\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-117\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-117\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Risset\" class=\"ouvrage\"><span id=\"J._Risset\" class=\"ouvrage\">J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Risset<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0<i>Le Paradis D\u00e9doubl\u00e9<\/i>\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Dante1315.Risset1992\">Dante\u00a0<i>Le Purgatoire<\/i>\u00a0(\u00e9d. Risset 1992)<\/a><\/cite><\/span><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a05<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-118\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-118\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Risset\" class=\"ouvrage\"><span id=\"J._Risset\" class=\"ouvrage\">J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Risset<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0<i>Le Paradis D\u00e9doubl\u00e9<\/i>\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Dante1315.Risset1992\">Dante\u00a0<i>Le Purgatoire<\/i>\u00a0(\u00e9d. Risset 1992)<\/a><\/cite><\/span><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">7-8<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-119\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-119\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Risset\" class=\"ouvrage\"><span id=\"J._Risset\" class=\"ouvrage\">J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Risset<\/span>,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0<i>Le Paradis D\u00e9doubl\u00e9<\/i>\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Dante1315.Risset1992\">Dante\u00a0<i>Le Purgatoire<\/i>\u00a0(\u00e9d. Risset 1992)<\/a><\/cite><\/span><\/span>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a08<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-121\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-121\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#LangtonDouglas1903\">[Langton Douglas 1903]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0455-463<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998.10-122\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998.10_122-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">[Bellosi 1998]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a010<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-123\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-123\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Benkard1917\">[Benkard 1917]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a035<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-124\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-124\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Battisti1967US\">[Battisti 1967 US]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a093<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998FR.12-125\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998FR.12_125-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">[Bellosi 1998 FR]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a012<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Battisti1967US.94-126\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Battisti1967US.94_126-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Battisti1967US\">[Battisti 1967 US]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a094<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-127\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-127\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998FR\">[Bellosi 1998 FR]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a012-13<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-128\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-128\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Battisti1967US\">[Battisti 1967 US]<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a06-7<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-129\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-129\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a013<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-130\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-130\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018 et note 9\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a025<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-131\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-131\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a021 et note 12\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a025<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vasari1568.Chastel1981.22-132\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.22_132-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.22_132-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a022<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-133\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-133\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a022 et note 14<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-134\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-134\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018 et note 8\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a025<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-135\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-135\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018 et note 10\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a025<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Vasari1568.Chastel1981.II.18.n11-136\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.II.18.n11_136-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Vasari1568.Chastel1981.II.18.n11_136-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018 et note 11\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a025<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-137\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-137\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018 et note 7\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a025<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-138\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-138\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018 et note 5\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">24-25<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-139\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-139\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Vasari1568.Chastel1981\">[Vasari 1568 (\u00e9d. Chastel 1981)]<\/a>\u00a0II,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018 et note 6\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a025<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-140\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-140\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1994\">[Bellosi 1994]<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Strzygowski_1888-141\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Strzygowski_1888_141-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Strzygowski_1888\">Strzygowski 1888<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Nicholson1932-142\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Nicholson1932_142-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Nicholson1932\">Nicholson1932<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Ragghianti1955-143\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Ragghianti1955_143-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Ragghianti1955\">Ragghianti1955<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Battisti1967US-144\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Battisti1967US_144-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Battisti1967US_144-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Battisti1967US\">Battisti1967US<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Sindona1975-145\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Sindona1975_145-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Sindona1975\">Sindona1975<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Bellosi1998-146\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998_146-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Bellosi1998_146-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Bellosi1998\">Bellosi1998<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Toesca1927-147\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Toesca1927_147-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Toesca1927\">Toesca1927<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Longhi1948-148\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Longhi1948_148-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Longhi1948\">Longhi1948<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Marques1987-149\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Marques1987_149-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Marques1987\">Marques1987<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Boskovits1979-150\"><span class=\"mw-cite-backlink\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#cite_ref-Boskovits1979_150-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cimabue#Boskovits1979\">Boskovits1979<\/a>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Voir_aussi\">Voir aussi<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Cimabue?uselang=fr\">Cimabue<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Exposition_en_cours_en_2025\">Exposition en cours en 2025<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li style=\"text-align: justify;\">Mus\u00e9e du Louvre, exposition\u00a0<b>Revoir Cimabue\u00a0: Aux origines de la peinture italienne<\/b>: du 22 janvier au 12 mai 2025. Commissariat\u00a0: Thomas Bohl, conservateur au d\u00e9partement des Peintures italiennes du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, mus\u00e9e du Louvre.\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/presse.louvre.fr\/revoir-cimabue\/\" rel=\"nofollow\">[8]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fpresse.louvre.fr%2Frevoir-cimabue%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Cours_de_l'\u00c9cole_du_Louvre,_2025\"><span id=\"Cours_de_l.27.C3.89cole_du_Louvre.2C_2025\"><\/span>Cours de l&rsquo;\u00c9cole du Louvre, 2025<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bohl2024-2025\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Thomas_Bohl2024-2025\" class=\"ouvrage\">Thomas Bohl, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ecoledulouvre.fr\/fr\/catalogue-des-cours-auditeurs-libres\/cimabue-aux-origines-de-la-peinture-moderne-en-occident#:~:text=Cimabue%2C%20aux%20origines%20de%20la%20peinture%20moderne%20en%20occident%20(en,cours%20%3A%20mardi%207%20janvier%202025.\" rel=\"nofollow\"><cite>Cimabue\u00a0: Aux origines de la peinture moderne en Occident<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.ecoledulouvre.fr%2Ffr%2Fcatalogue-des-cours-auditeurs-libres%2Fcimabue-aux-origines-de-la-peinture-moderne-en-occident%23%3A~%3Atext%3DCimabue%252C%2520aux%2520origines%2520de%2520la%2520peinture%2520moderne%2520en%2520occident%2520(en%2Ccours%2520%253A%2520mardi%25207%2520janvier%25202025.\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">\u00c9cole du Louvre. Cycle d\u00e9couverte<\/span>, 2024-2025\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-11-12\" data-sort-value=\"2024-11-12\">12 novembre 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Hommage\">Hommage<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"(11578) Cimabue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/(11578)_Cimabue\">(11578) Cimabue<\/a>, ast\u00e9ro\u00efde.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cimabue &nbsp; Cenni di Pepo, dit\u00a0Cimabue, est un\u00a0peintre\u00a0majeur de la\u00a0pr\u00e9-Renaissance\u00a0italienne\u00a0n\u00e9 vers\u00a01240\u00a0\u00e0\u00a0Florence\u00a0et mort en\u00a01302\u00a0\u00e0\u00a0Pise. Cimabue est l\u2019un des premiers peintres \u00e0 chercher \u00e0 repr\u00e9senter le monde, les objets et les corps tels qu\u2019ils existent et les \u00e9motions humaines telles qu&rsquo;elles se manifestent. Il assure ainsi le renouvellement de la peinture\u00a0chr\u00e9tienne\u00a0en s\u2019\u00e9cartant des pratiques proches de l\u2019art [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15660,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-15651","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15651"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15651\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15669,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15651\/revisions\/15669"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}