{"id":15337,"date":"2024-10-30T07:38:18","date_gmt":"2024-10-30T06:38:18","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=15337"},"modified":"2024-10-30T08:43:50","modified_gmt":"2024-10-30T07:43:50","slug":"regine-pernoud","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/regine-pernoud\/","title":{"rendered":"R\u00e9gine Pernoud"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud\">R\u00e9gine Pernoud<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>R\u00e9gine Pernoud<\/b>, n\u00e9e le\u00a0<time class=\"nowrap bday\" datetime=\"1909-06-17\" data-sort-value=\"1909-06-17\">17 juin 1909<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Ch\u00e2teau-Chinon (Campagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau-Chinon_(Campagne)\">Ch\u00e2teau-Chinon (Campagne)<\/a>\u00a0(<a title=\"Ni\u00e8vre (d\u00e9partement)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ni%C3%A8vre_(d%C3%A9partement)\">Ni\u00e8vre<\/a>) et morte le\u00a0<time class=\"nowrap dday\" datetime=\"1998-04-22\" data-sort-value=\"1998-04-22\">22 avril 1998<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>, est une\u00a0<a title=\"Archiviste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Archiviste\">archiviste<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Historien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Historien\">historienne<\/a>\u00a0<a title=\"M\u00e9di\u00e9viste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9di%C3%A9viste\">m\u00e9di\u00e9viste<\/a>\u00a0<a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">fran\u00e7aise<\/a>. Ses recherches ont permis de modifier la vision de la\u00a0<a title=\"Condition f\u00e9minine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Condition_f%C3%A9minine\">condition f\u00e9minine au Moyen \u00c2ge<\/a>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-15341 aligncenter\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Regine-Pernoud.jpeg\" alt=\"\" width=\"256\" height=\"197\" \/><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Biographie\" style=\"text-align: center;\">Biographie<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article connexe\u00a0:\u00a0<a title=\"Famille Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Famille_Pernoud\">Famille Pernoud<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">R\u00e9gine Pernoud est n\u00e9e le\u00a0<time class=\"nowrap bday\" datetime=\"1909-06-17\" data-sort-value=\"1909-06-17\">17 juin 1909<\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Ch\u00e2teau-Chinon (Campagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau-Chinon_(Campagne)\">Ch\u00e2teau-Chinon<\/a><sup id=\"cite_ref-matchid_1-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-matchid-1\">1<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:3_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:3-2\">2<\/a><\/sup>. Elle est la quatri\u00e8me d&rsquo;une famille relativement modeste de six enfants. Son p\u00e8re \u00e9tait arpenteur-g\u00e9om\u00e8tre. Elle passe les 19 premi\u00e8res ann\u00e9es de sa vie \u00e0\u00a0<a title=\"Marseille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marseille\">Marseille<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_3-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:3_2-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:3-2\">2<\/a><\/sup>, rue Villa Paradis, dont elle reprit le nom comme titre de sa seule \u0153uvre au ton biographique (1992), puis \u00e0\u00a0<a title=\"Aix-en-Provence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aix-en-Provence\">Aix-en-Provence<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_3-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>. Elev\u00e9e dans un milieu catholique conservateur, elle fr\u00e9quente l&rsquo;\u00e9cole Notre-Dame de France<sup id=\"cite_ref-:0_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:0-4\">4<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle est la s\u0153ur de\u00a0<a title=\"Famille Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Famille_Pernoud\">Georges Pernoud<\/a>\u00a0(r\u00e9dacteur en chef de\u00a0<i><a title=\"Paris Match\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris_Match\">Paris Match<\/a><\/i>) qui \u00e9pouse l&rsquo;auteur\u00a0<a title=\"Laurence Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Laurence_Pernoud\">Laurence Pernoud<\/a>. Elle est \u00e9galement la tante de\u00a0<a title=\"Georges Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Pernoud\">Georges Pernoud<\/a>, pr\u00e9sentateur de\u00a0<i><a title=\"Thalassa (\u00e9mission de t\u00e9l\u00e9vision)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thalassa_(%C3%A9mission_de_t%C3%A9l%C3%A9vision)\">Thalassa<\/a><\/i>. Elle \u00e9tait \u00e9galement une amie d&rsquo;<a title=\"Henri Matisse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Matisse\">Henri Matisse<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"Georges Mathieu (artiste)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Mathieu_(artiste)\">Georges Mathieu<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_3-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>. Ce dernier appr\u00e9cie, comme elle, l&rsquo;<a title=\"Art celte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_celte\">art celtique<\/a><sup id=\"cite_ref-:3_2-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:3-2\">2<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle meurt \u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1998-04-29\" data-sort-value=\"1998-04-29\">29 avril 1998<\/time>. Elle est inhum\u00e9e au cimeti\u00e8re du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Mesnil-Saint-Denis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mesnil-Saint-Denis\">Mesnil-Saint-Denis<\/a>\u00a0(<a title=\"Yvelines\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yvelines\">Yvelines<\/a>)<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-5\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9tudes_sup\u00e9rieures_et_carri\u00e8re\"><span id=\".C3.89tudes_sup.C3.A9rieures_et_carri.C3.A8re\"><\/span>\u00c9tudes sup\u00e9rieures et carri\u00e8re<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1929, R\u00e9gine Pernoud obtient une licence lettres \u00e0 l&rsquo;universit\u00e9 d&rsquo;<a title=\"Aix-en-Provence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aix-en-Provence\">Aix-en-Provence<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_3-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>, puis d\u00e9m\u00e9nage \u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>\u00a0o\u00f9 elle entre \u00e0 l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole nationale des chartes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_nationale_des_chartes\">\u00c9cole nationale des Chartes<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_3-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>. Elle en sort en 1933 avec un dipl\u00f4me d&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Archiviste pal\u00e9ographe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Archiviste_pal%C3%A9ographe\">archiviste pal\u00e9ographe<\/a>. En 1935, elle\u00a0<a title=\"Soutenance de th\u00e8se\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soutenance_de_th%C3%A8se\">soutient sa th\u00e8se<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Doctorat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Doctorat\">doctorat<\/a>, en histoire m\u00e9di\u00e9vale en\u00a0<a title=\"Sorbonne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sorbonne\">Sorbonne<\/a><sup id=\"cite_ref-:0_4-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:0-4\">4<\/a><\/sup>. Le th\u00e8me de sa th\u00e8se, \u00ab\u00a0Essai sur l\u2019histoire du port de Marseille<sup id=\"cite_ref-:2_3-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>, des origines \u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0\u00bb sera repris dans une publication subs\u00e9quente (1949). Pendant les douze ann\u00e9es suivantes, elle exerce divers m\u00e9tiers \u2014\u00a0pr\u00e9ceptrice, r\u00e9p\u00e9titrice, agent de classement dans des fonds d&rsquo;archives\u00a0\u2014 parall\u00e8lement \u00e0 ses travaux d&rsquo;historienne<sup id=\"cite_ref-:1_6-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:1-6\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En effet, elle n\u2019avait pas pu entrer dans l\u2019enseignement sup\u00e9rieur, car avant la guerre de 1939-1945, il y avait tr\u00e8s peu de postes disponibles et d\u2019autre part, les femmes, \u00e0 m\u00e9rite \u00e9gal, avaient \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque moins de chances d&rsquo;\u00eatre recrut\u00e9es<sup id=\"cite_ref-:3_2-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:3-2\">2<\/a><\/sup>. Elle devait transformer ce handicap en chance, et atteindre un large public gr\u00e2ce \u00e0 ses ouvrages de vulgarisation.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elle publie son premier livre,\u00a0<i>Lumi\u00e8re du Moyen \u00c2ge<\/i>, en 1946.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1947, elle est nomm\u00e9e conservatrice du\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e des Beaux-Arts de Reims\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_de_Reims\">mus\u00e9e des Beaux-Arts de Reims<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_3-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>\u00a0puis, en 1949, charg\u00e9e du\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e des Archives nationales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_des_Archives_nationales\">mus\u00e9e de l&rsquo;Histoire de France<\/a>\u00a0aux\u00a0<a title=\"Archives nationales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Archives_nationales\">Archives nationales<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_3-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La lecture des ouvrages de l&rsquo;historienne inspire \u00e0\u00a0<a title=\"Michel Debr\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Debr%C3%A9\">Michel Debr\u00e9<\/a>, alors s\u00e9nateur d&rsquo;<a title=\"Indre-et-Loire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indre-et-Loire\">Indre-et-Loire<\/a>, l&rsquo;id\u00e9e d&rsquo;une fondation Jeanne-d&rsquo;Arc. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1957-10-24\" data-sort-value=\"1957-10-24\">24 octobre 1957<\/time>, il adresse une premi\u00e8re lettre dans ce sens \u00e0 R\u00e9gine Pernoud, qui lui r\u00e9pond avec enthousiasme. En 1965,\u00a0<a title=\"Roger Secr\u00e9tain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roger_Secr%C3%A9tain\">Roger Secr\u00e9tain<\/a>, maire d&rsquo;<a title=\"Orl\u00e9ans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orl%C3%A9ans\">Orl\u00e9ans<\/a>, donne un accord de principe, tandis qu&rsquo;<a title=\"Andr\u00e9 Malraux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Malraux\">Andr\u00e9 Malraux<\/a>, ministre d&rsquo;\u00c9tat charg\u00e9 des Affaires culturelles, devient pr\u00e9sident d&rsquo;honneur du Centre d&rsquo;\u00e9tudes johanniques. \u00c0 terme, le Centre Jeanne-d&rsquo;Arc est inaugur\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Orl\u00e9ans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orl%C3%A9ans\">Orl\u00e9ans<\/a>\u00a0le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1974-10-18\" data-sort-value=\"1974-10-18\">18 octobre 1974<\/time>, avant d&rsquo;\u00eatre rattach\u00e9 \u00e0 la Maison Jeanne-d&rsquo;Arc. R\u00e9gine Pernoud dirige l&rsquo;institution jusqu&rsquo;en 1985<sup id=\"cite_ref-Contamine_2000_p.655_7-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-Contamine_2000_p.655-7\">7<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:1_6-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:1-6\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le coll\u00e8ge priv\u00e9\u00a0<a class=\"new\" title=\"Coll\u00e8ge Anna-Maria (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Coll%C3%A8ge_Anna-Maria&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Coll\u00e8ge Anna-Maria<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Anna Maria College\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anna_Maria_College\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Anna Maria College\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Paxton (Massachusetts)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paxton_(Massachusetts)\">Paxton (Massachusetts)<\/a>\u00a0lui a d\u00e9cern\u00e9 un\u00a0<a title=\"Doctorat honoris causa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Doctorat_honoris_causa\">doctorat Honoris Causa<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_3-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"R\u00e9gine Pernoud - Rencontres - 1982 (audio)\" width=\"600\" height=\"450\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/s2m7dQ5LMKA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Recherches_et_\u00e9crits\"><span id=\"Recherches_et_.C3.A9crits\"><\/span>Recherches et \u00e9crits<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les biographes de R\u00e9gine Pernoud dressent un portrait assez convergent de l&rsquo;\u0153uvre de cette m\u00e9di\u00e9viste<sup id=\"cite_ref-:0_4-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:0-4\">4<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:1_6-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:1-6\">6<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-8\">8<\/a><\/sup>. De leurs observations se d\u00e9gagent trois traits importants\u00a0: 1\u00b0 archiviste-pal\u00e9ographe, R\u00e9gine Pernoud appartient clairement \u00e0 la classe des\u00a0<a title=\"Historiographe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Historiographe\">historiographes<\/a>, qui tirent des sources la mati\u00e8re premi\u00e8re de l&rsquo;historien, des informations significatives sur l&rsquo;encha\u00eenement des causes et des effets \u00e0 travers le temps. \u00c0 propos de ce souci de rigueur, un de ses biographes retiendra que R\u00e9gine Pernoud aimait \u00e0 dire\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0on cesse d&rsquo;\u00eatre historien lorsqu&rsquo;on n\u00e9glige ou que l&rsquo;on tronque un document<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-9\">9<\/a><\/sup>\u00a0\u00bb<\/span>. Ses publications sur Jeanne d&rsquo;Arc, les croisades et Ali\u00e9nor d&rsquo;Aquitaine illustrent cet h\u00e9ritage m\u00e9thodologique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">R\u00e9gine Pernoud s&rsquo;est illustr\u00e9e \u2014\u00a0et principalement fait conna\u00eetre\u00a0\u2014 par son travail de vulgarisation<sup id=\"cite_ref-:2_3-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>. Dans plusieurs de ses livres, elle s&rsquo;adresse explicitement \u00e0 un public plus large, qu&rsquo;elle veut int\u00e9resser au Moyen \u00c2ge et dont elle veut aussi corriger la culture m\u00e9di\u00e9vale d\u00e9ficiente. \u00c0 propos de ses objectifs plus p\u00e9dagogiques, elle \u00e9crit\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0en tant qu&rsquo;historienne, je me suis lanc\u00e9 un d\u00e9fi\u00a0: transmettre dans un langage simple ce que j&rsquo;avais d\u00e9couvert par des recherches difficiles<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-10\">10<\/a><\/sup>\u00a0\u00bb<\/span>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"La Femme au temps des Croisades\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Sqcx9GwLr_8?list=PL0_7fnQUYK5lcNAcc4nwxxQXbliGejZOD\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mais c&rsquo;est surtout par son caract\u00e8re pol\u00e9mique que l&rsquo;\u0153uvre de R\u00e9gine Pernoud va se d\u00e9marquer\u00a0; ne voulant pas simplement r\u00e9tablir les faits, elle a conscience de transmettre une information sur le Moyen \u00c2ge qui va \u00e0 contre-sens des id\u00e9es re\u00e7ues\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab\u00a0R\u00e9gine Pernoud d\u00e9fend le Moyen \u00c2ge contre les pr\u00e9jug\u00e9s et les clich\u00e9s qui le d\u00e9valorisent. Son \u0153uvre immense \u00e9claire d&rsquo;un jour favorable de nombreux aspects de la soci\u00e9t\u00e9 et de la culture m\u00e9di\u00e9vales<sup id=\"cite_ref-:0_4-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:0-4\">4<\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon\u00a0<a title=\"Philippe Contamine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Contamine\">Philippe Contamine<\/a>, la vision qui se d\u00e9gage de\u00a0<a title=\"Jeanne d'Arc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jeanne_d%27Arc\">Jeanne d&rsquo;Arc<\/a>\u00a0dans les textes de R\u00e9gine Pernoud demeure celle d&rsquo;une personne\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0qui eut le malheur d&rsquo;\u00eatre entour\u00e9e par des cyniques et des rus\u00e9s, des m\u00e9diocres et des pleutres.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0De la sorte,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0il ne faut pas [\u2026] demander [\u00e0 Pernoud] d&rsquo;entrer dans la psychologie de\u00a0<a title=\"Pierre Cauchon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Cauchon\">Pierre Cauchon<\/a>\u00a0ni de\u00a0<a title=\"Charles VII (roi de France)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_VII_(roi_de_France)\"><span class=\"nowrap\">Charles\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\"><span class=\"romain\">VII<\/span><\/abbr><\/span><\/a>, ou encore de rendre compte de la complexit\u00e9 du jeu politique. Les recherches de pure \u00e9rudition n&rsquo;\u00e9taient pas non plus son fait, m\u00eame si elle se tenait parfaitement au courant. Pour R\u00e9gine Pernoud, Jeanne d&rsquo;Arc n&rsquo;\u00e9tait pas seulement une h\u00e9ro\u00efne fran\u00e7aise mais une sainte [\u2026]<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-11\">11<\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0Sa tendance \u00e0 s\u2019approprier l\u2019h\u00e9ro\u00efne \u00e9loignera longtemps les historiens de ce th\u00e8me de recherche, jusqu\u2019\u00e0 ce que\u00a0<a title=\"Colette Beaune\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Colette_Beaune\">Colette Beaune<\/a>, rompe cette tradition en publiant, en 2004, une \u00ab\u00a0Jeanne d\u2019Arc\u00a0\u00bb\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une explication (demand\u00e9 le 1\u00a0mars\u00a02023).\">qui renouvelle profond\u00e9ment la question<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Pr\u00e9ciser un fait\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Pr%C3%A9ciser_un_fait\">[En quoi\u00a0?]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Fran\u00e7ois Neveux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_Neveux\">Fran\u00e7ois Neveux<\/a>\u00a0en arrive aux m\u00eames conclusions\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab\u00a0R\u00e9gine Pernoud pr\u00e9sente une vision traditionnelle de Jeanne, dans l&rsquo;optique catholique. Elle accepte, sans gu\u00e8re de restrictions, les t\u00e9moignages de la r\u00e9habilitation. Si elle conc\u00e8de que le second proc\u00e8s est politique, c&rsquo;est du bout des l\u00e8vres, \u00ab\u00a0pour autant que ce terme signifie\u00a0: li\u00e9 \u00e0 des circonstances politiques pr\u00e9cises\u00a0\u00bb, ce qui revient \u00e0 priver l\u2019expression de son sens. Cette phrase est extraite d\u2019un livre pol\u00e9mique de R\u00e9gine Pernoud\u00a0:\u00a0<i>Jeanne devant les Cauchons<\/i>\u00a0(1970). L\u2019auteur s&rsquo;y attaque, avec une plume caustique, \u00e0 tous ceux qui, selon elle, ont d\u00e9form\u00e9 l\u2019histoire v\u00e9ritable de Jeanne. Le premier d\u2019entre eux est Pierre Cauchon lui-m\u00eame. Sont ensuite attaqu\u00e9s un certain nombre d\u2019auteurs contemporains, historiens de m\u00e9tier ou de circonstance. Il faut bien reconna\u00eetre que cette attitude, de la part d\u2019une femme d\u00e9sormais c\u00e9l\u00e8bre, a quelque peu st\u00e9rilis\u00e9 la recherche universitaire dans ce domaine. Gare \u00e0 ceux qui osaient prof\u00e9rer une opinion divergente\u00a0! Tout n&rsquo;est cependant pas n\u00e9gatif. On doit remercier R\u00e9gine Pernoud du r\u00f4le qu\u2019elle a jou\u00e9 dans la cr\u00e9ation du Centre Jeanne-d&rsquo;Arc d&rsquo;Orl\u00e9ans, dont la direction a \u00e9t\u00e9 confi\u00e9e \u00e0 d&rsquo;\u00e9minents universitaires\u00a0: Philippe Contamine, puis Fran\u00e7oise Michaud-Fr\u00e9javille<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-12\">12<\/a><\/sup>.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Philippe Contamine lui rend hommage dans sa n\u00e9crologie, la qualifiant d&rsquo;historienne\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0f\u00e9conde et convaincue, dou\u00e9e d&rsquo;une forte personnalit\u00e9\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0observant qu&rsquo;elle avait suscit\u00e9, par ses conf\u00e9rences et ses \u00e9crits, des\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0vocations de m\u00e9di\u00e9vistes\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Contamine_2000_p.655_7-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-Contamine_2000_p.655-7\">7<\/a><\/sup>, sans minimiser le fait qu&rsquo;<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0elle n&rsquo;\u00e9tait pas facile \u00e0 manier, mais avait incontestablement \u00e0 la fois du talent et de l\u2019\u00e9nergie.\u00a0\u00bb<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Outre ses recherches et publications sur de grandes figures f\u00e9minines du Moyen \u00c2ge, R\u00e9gine Pernoud a \u00e9tudi\u00e9 la condition f\u00e9minine elle-m\u00eame, et mis en lumi\u00e8re le r\u00f4le du\u00a0<a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">christianisme<\/a>\u00a0dans l&rsquo;\u00e9mancipation des femmes, ainsi que la progression notable de l&rsquo;influence des femmes dans tous les aspects de la vie politique et sociale<sup id=\"cite_ref-:3_2-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:3-2\">2<\/a><\/sup>. Seule historienne \u00e0 faire des conf\u00e9rences sur les femmes \u00e0 Notre-Dame, elle d\u00e9fend la th\u00e8se que ce sont les bourgeois de la Renaissance et de l&rsquo;\u00e9poque classique qui ont condamn\u00e9 la femme \u00e0 rester \u00e0 la maison et que celle-ci \u00e9tait beaucoup plus libre au Moyen \u00c2ge\u00a0: cette \u00e9volution date selon elle du\u00a0<a title=\"Concile de Trente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_Trente\">Concile de Trente<\/a><sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-13\">13<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:2_3-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-14\">14<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"En 1982, rencontre avec la m\u00e9di\u00e9viste R\u00e9gine Pernoud\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ynfQxqifaa0?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Principales_publications\">Principales publications<\/h2>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>Essai sur l&rsquo;histoire du port de Marseille des origines \u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>, th\u00e8se pour le doctorat pr\u00e9sent\u00e9e \u00e0 la Facult\u00e9 des lettres de l&rsquo;universit\u00e9 de Paris, 1935.<\/li>\n<li><i>L&rsquo;Unit\u00e9 fran\u00e7aise<\/i>, Paris, PUF, 1944.<\/li>\n<li><i>Lumi\u00e8re du Moyen \u00c2ge<\/i>. Paris, Grasset, 1946. R\u00e9\u00e9d., Paris, Grasset-Fasquelle, 1981. Livre de poche, 1983.<\/li>\n<li><i>Les Villes marchandes aux\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, imp\u00e9rialisme et capitalisme au Moyen \u00c2ge<\/i>, Paris, La Table ronde, 1948.<\/li>\n<li><i>Les Statuts municipaux de Marseille<\/i>. \u00c9dition critique du texte latin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Collection des M\u00e9moires et documents historiques publi\u00e9s sous les auspices de\u00a0<a title=\"Prince de Monaco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prince_de_Monaco\">S.A.S le prince de Monaco<\/a>, Paris-Monaco, 1949,\u00a0<span class=\"nowrap\">289\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><i>Vie et mort de Jeanne d\u2019Arc<\/i>, Paris, Hachette, 1953,\u00a0<span class=\"nowrap\">300\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0; \u00e9d. de poche, Paris, Livre de poche, 1955\u00a0; r\u00e9\u00e9d. Marabout, 1982. \u2014 Les t\u00e9moignages du Proc\u00e8s de r\u00e9habilitation 1450-1456.<\/li>\n<li><i>Les grandes \u00e9poques de l&rsquo;art en Occident<\/i>, Paris, Le Ch\u00eane, 1954.<\/li>\n<li><i>Histoire du peuple fran\u00e7ais<\/i>, T. I, \u00ab\u00a0Des origines au Moyen \u00c2ge\u00a0\u00bb, Nouvelle Librairie de France, 1951. \u2014 Les autres tomes\u00a0: II.\u00a0<i>De Jeanne d&rsquo;Arc \u00e0 Louis XIV<\/i>\u00a0; III.\u00a0<i>De la r\u00e9gence \u00e0 1848<\/i>\u00a0; IV.\u00a0<i>De 1848 \u00e0 nos jours<\/i>\u00a0sont de trois autres auteurs.<\/li>\n<li><i>Les Gaulois<\/i>, Paris, Le Seuil, coll. \u00ab\u00a0Microcosme, Le Temps qui court\u00a0\u00bb, 1957\u00a0; r\u00e9\u00e9d. album, Paris, Le Seuil, 1979.<\/li>\n<li><i>Les Crois\u00e9s,<\/i>\u00a0Paris, Hachette, 1959,\u00a0<span class=\"nowrap\">318\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0; r\u00e9\u00e9d.\u00a0<i>Les Hommes de la croisade<\/i>, Paris, Tallandier, 1979\u00a0; puis Paris, Fayard-Tallandier, 1982.<\/li>\n<li><i>Un Chef d&rsquo;\u00c9tat, Saint Louis de France<\/i>, Gabalda et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Compagnie\">C<sup>ie<\/sup><\/abbr>, 1960.<\/li>\n<li><i>Histoire de la bourgeoisie en France<\/i>, T. I, \u00ab\u00a0Des origines aux temps modernes\u00a0\u00bb. T. II, \u00ab\u00a0Les temps modernes\u00a0\u00bb, Paris, Le Seuil, 1960-1962\u00a0;\u00a0<span class=\"nowrap\">472-688\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0; r\u00e9\u00e9d. 1976-1977. \u00c9d de poche, Paris, Le Seuil, 1981, coll. \u00ab\u00a0Points-Histoire\u00a0\u00bb.<\/li>\n<li><i>Les Croisades<\/i>. Paris, Julliard, coll. \u00ab\u00a0Il y a toujours un reporter\u00a0\u00bb, dirig\u00e9e par\u00a0<a title=\"Georges Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Pernoud\">Georges Pernoud<\/a>, 1960,\u00a0<span class=\"nowrap\">322\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><i>Croyants et incroyants d&rsquo;aujourd&rsquo;hui<\/i>, Paris, Le Cerf, 1962.<\/li>\n<li><i>Jeanne d\u2019Arc par elle-m\u00eame et par ses t\u00e9moins<\/i>, Paris, Le Seuil, 1962,\u00a0<span class=\"nowrap\">334\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0; r\u00e9\u00e9d. Livre de Vie, 1975.<\/li>\n<li><i>Notre-Dame de Paris<\/i>, Paris, La Documentation fran\u00e7aise, 1963.<\/li>\n<li><i>L&rsquo;Histoire des rois mages\u00a0: selon l&rsquo;\u00c9vangile de saint Matthieu<\/i>, Trianon, 1964.<\/li>\n<li><i>Ali\u00e9nor d\u2019Aquitaine<\/i>, Paris, Albin Michel, 1965,\u00a0<span class=\"nowrap\">295\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-15\">15<\/a><\/sup>\u00a0; \u00e9d. de poche, Paris, Livre de poche, 1983.<\/li>\n<li><i>La Formation de la France<\/i>, Paris, PUF, 1966.<\/li>\n<li><i>H\u00e9lo\u00efse et Ab\u00e9lard<\/i>, Paris, Albin Michel, 1970,\u00a0<span class=\"nowrap\">304\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0; \u00e9d. de poche, Paris, Livre de poche, 1980.<\/li>\n<li><i><time class=\"nowrap\" datetime=\"1429-05-17\" data-sort-value=\"1429-05-17\">8 mai 1429<\/time>. La lib\u00e9ration d\u2019Orl\u00e9ans<\/i>, Paris, Gallimard, coll. \u00ab\u00a0Trente journ\u00e9es qui ont fait la France\u00a0\u00bb, 1969,\u00a0<span class=\"nowrap\">340\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><i>L&rsquo;histoire racont\u00e9e \u00e0 mes neveux<\/i>, illustr\u00e9 par\u00a0<a title=\"Ren\u00e9 Follet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Follet\">Ren\u00e9 Follet<\/a>, Paris, Stock, 1969.<\/li>\n<li><i>Jeanne devant les Cauchons<\/i>, Paris, Le Seuil, 1970,\u00a0<span class=\"nowrap\">128\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><i>Beaut\u00e9 du Moyen \u00c2ge<\/i>, Paris, Gautier-Languereau, 1971.<\/li>\n<li><i>La Reine Blanche<\/i>, Paris, Albin Michel, 1972,\u00a0<span class=\"nowrap\">368\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0; \u00e9d. de poche, Paris, Livre de poche, 1984.<\/li>\n<li><i>Les Templiers<\/i>, Paris, PUF, 1974\u00a0; r\u00e9\u00e9d. 1977. \u00c9d. de poche, Paris, PUF, coll. \u00ab\u00a0Que sais-je\u00a0?\u00a0\u00bb, 1957.<\/li>\n<li><i>Pour en finir avec le Moyen \u00c2ge<\/i>, Paris, Le Seuil, 1977,\u00a0<span class=\"nowrap\">162\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0; r\u00e9\u00e9d. poche, Paris, Le Seuil, coll. \u00ab\u00a0Points-Histoire\u00a0\u00bb, 1979.<\/li>\n<li><i>Les Hommes de la Croisade<\/i>, Paris, Tallandier, 1977.<\/li>\n<li><i>La Femme au temps des cath\u00e9drales<\/i>, Paris, Stock, 1980.<\/li>\n<li><i>Sources de l&rsquo;art roman<\/i>, avec Madeleine Pernoud, Berg international, 1980,\u00a0<span class=\"nowrap\">220\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><i>Lumi\u00e8re du Moyen \u00c2ge<\/i>, Paris, Grasset, 1981.<\/li>\n<li><i>Jeanne d&rsquo;Arc<\/i>\u00a0(avec Madeleine Pernoud), Paris, Le Seuil, 1981.<\/li>\n<li><i>Christine de Pisan<\/i>, Paris, Calmann-L\u00e9vy, 1982.<\/li>\n<li><i>Le Tour de France m\u00e9di\u00e9val\u00a0: l&rsquo;histoire buissonni\u00e8re<\/i>, avec\u00a0<a title=\"Georges Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Pernoud\">Georges Pernoud<\/a>, Paris, Stock, 1983,\u00a0<span class=\"nowrap\">452\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><i>La Plume et le parchemin<\/i>, Paris, Deno\u00ebl, 1983.<\/li>\n<li><i>Le Moyen \u00c2ge racont\u00e9 \u00e0 mes neveux<\/i>, 1983,\u00a0<span class=\"nowrap\">216\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/li>\n<li><i>La Femme au temps des croisades<\/i>, Paris, Stock, 1983,\u00a0<span class=\"nowrap\">306\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0; r\u00e9\u00e9d., \u00e9d. de poche, Paris, Le Livre de poche, 1990.<\/li>\n<li><i>Jeanne et Th\u00e9r\u00e8se<\/i>, Paris, Le Seuil, 1984.<\/li>\n<li><i>Les Saints au Moyen \u00c2ge\u00a0: la saintet\u00e9 d&rsquo;hier est-elle pour aujourd&rsquo;hui\u00a0?<\/i>, Paris, Plon, 1984.<\/li>\n<li><i>Saint Louis et le cr\u00e9puscule de la f\u00e9odalit\u00e9<\/i>, Paris, A. Michel, coll. \u00ab\u00a0L&rsquo;Homme et l&rsquo;\u00c9v\u00e9nement\u00a0\u00bb, 1985.<\/li>\n<li><i>Le Moyen \u00c2ge pour quoi faire\u00a0?<\/i>, avec\u00a0<a title=\"Raymond Delatouche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_Delatouche\">Raymond Delatouche<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jean Gimpel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Gimpel\">Jean Gimpel<\/a>, Paris, Stock, 1986.<\/li>\n<li><i>Jeanne d&rsquo;Arc<\/i>, avec Marie-V\u00e9ronique Clin, Paris, Fayard, 1986.<\/li>\n<li><i>Isambour\u00a0: la reine captive<\/i>, Paris, Stock, 1987.<\/li>\n<li><i>Richard C\u0153ur de Lion<\/i>, Paris, Fayard, 1988\u00a0; r\u00e9\u00e9dition, Paris, Le Grand Livre du Mois, 1995.<\/li>\n<li><i>Jeanne d&rsquo;Arc et la guerre de Cent ans<\/i>, Paris, Deno\u00ebl, 1990.<\/li>\n<li><i>La Vierge et les saints au Moyen \u00c2ge<\/i>, Paris, C. de Bartillat, coll. \u00ab\u00a0Esprits\u00a0\u00bb, 1991.<\/li>\n<li><i>La Spiritualit\u00e9 de Jeanne d&rsquo;Arc<\/i>, Mame, 1992.<\/li>\n<li><span id=\"1992\" class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Villa Paradis\u00a0: souvenirs<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Stock\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Stock\">Stock<\/a>,\u00a0<time>1992<\/time>, 331\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-234-02480-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-234-02480-3\"><span class=\"nowrap\">2-234-02480-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><i>Hildegarde de Bingen\u00a0: conscience inspir\u00e9e du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>, Paris, Le Grand livre du mois, 1994.<\/li>\n<li><i>J&rsquo;ai nom Jeanne la Pucelle<\/i>, Paris, Gallimard, coll. \u00ab\u00a0<a title=\"D\u00e9couvertes Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9couvertes_Gallimard\">D\u00e9couvertes Gallimard<\/a>\u00a0\/ Histoire\u00a0\u00bb (<a title=\"Liste des volumes de \u00ab D\u00e9couvertes Gallimard \u00bb (1re partie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_volumes_de_%C2%AB_D%C3%A9couvertes_Gallimard_%C2%BB_(1re_partie)\"><abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0198<\/a>), 1994.<\/li>\n<li><i>R\u00e9habilitation de Jeanne d&rsquo;Arc, reconqu\u00eate de la France<\/i>, Paris, Rocher-J.-P. Bertrand, 1995.<\/li>\n<li><i>Les Templiers, chevaliers du Christ<\/i>, Paris, Gallimard, coll. \u00ab\u00a0<a title=\"D\u00e9couvertes Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9couvertes_Gallimard\">D\u00e9couvertes Gallimard<\/a>\u00a0\/ Histoire\u00a0\u00bb (<a title=\"Liste des volumes de \u00ab D\u00e9couvertes Gallimard \u00bb (1re partie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_volumes_de_%C2%AB_D%C3%A9couvertes_Gallimard_%C2%BB_(1re_partie)\"><abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0260<\/a>), 1995.<\/li>\n<li><i>Celui par qui la Gaule devint chr\u00e9tienne<\/i>, Paris, Gallimard jeunesse, 1996.<\/li>\n<li><i>Jardins de monast\u00e8res<\/i>, Arles, Actes Sud, 1996.<\/li>\n<li><i>Martin de Tours<\/i>, Paris, Bayard-Centurion, 1996.<\/li>\n<li><i>Saint J\u00e9r\u00f4me\u00a0: p\u00e8re de la Bible<\/i>, avec Madeleine Pernoud, Paris, Le Rocher, 1996.<\/li>\n<li><i>Jeanne d&rsquo;Arc, Napol\u00e9on\u00a0: le paradoxe du biographe<\/i>, Paris, Le Rocher, 1997.<\/li>\n<li><i>Histoire et lumi\u00e8re<\/i>, Paris, Le Cerf, 1998.<\/li>\n<li><i>Visages de femmes au Moyen \u00c2ge<\/i>, Zodiaque, 1998.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Distinctions\">Distinctions<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"D\u00e9corations\"><span id=\"D.C3.A9corations\"><\/span>D\u00e9corations<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span class=\"noviewer\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Officier de la L\u00e9gion d'honneur\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Legion_Honneur_Officier_ribbon.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e0\/Legion_Honneur_Officier_ribbon.svg\/50px-Legion_Honneur_Officier_ribbon.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e0\/Legion_Honneur_Officier_ribbon.svg\/75px-Legion_Honneur_Officier_ribbon.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e0\/Legion_Honneur_Officier_ribbon.svg\/100px-Legion_Honneur_Officier_ribbon.svg.png 2x\" alt=\"Officier de la L\u00e9gion d'honneur\" width=\"50\" height=\"14\" data-file-width=\"218\" data-file-height=\"60\" \/><\/a><\/span>\u00a0<a title=\"Ordre national de la L\u00e9gion d'honneur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_national_de_la_L%C3%A9gion_d%27honneur\">Officier de la L\u00e9gion d&rsquo;honneur<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_3-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup><\/li>\n<li>Officier de l&rsquo;<a title=\"Ordre national du M\u00e9rite (France)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_national_du_M%C3%A9rite_(France)\">ordre national du m\u00e9rite<\/a><sup id=\"cite_ref-:2_3-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup><\/li>\n<li>Elle a par ailleurs refus\u00e9 d&rsquo;\u00eatre nomm\u00e9e\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Commandeur des Arts et Lettres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commandeur_des_Arts_et_Lettres\">Commandeur des Arts et lettres<\/a>, \u00ab\u00a0suite \u00e0 des d\u00e9m\u00eal\u00e9es avec la\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a>\u00ab\u00a0<sup id=\"cite_ref-:2_3-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"R\u00e9compenses\"><span id=\"R.C3.A9compenses\"><\/span>R\u00e9compenses<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>1943\u00a0:\u00a0<a title=\"Prix Louis-Paul-Miller\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Louis-Paul-Miller\">prix Louis-Paul-Miller<\/a>\u00a0de l\u2019<a title=\"Acad\u00e9mie fran\u00e7aise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie_fran%C3%A7aise\">Acad\u00e9mie fran\u00e7aise<\/a>\u00a0pour l&rsquo;ouvrage\u00a0<i>L\u2019Am\u00e9rique du Sud au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>.<\/li>\n<li>1946\u00a0: prix F\u00e9mina-Vacaresco pour l&rsquo;ouvrage\u00a0<i>Lumi\u00e8re du Moyen Age<\/i>.<\/li>\n<li>1963\u00a0:\u00a0<a title=\"Prix Broquette-Gonin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Broquette-Gonin\">prix Broquette-Gonin<\/a>\u00a0(litt\u00e9rature) de l\u2019Acad\u00e9mie fran\u00e7aise pour l&rsquo;ensemble de son \u0153uvre.<\/li>\n<li>1977\u00a0:\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Prix Marie-Eug\u00e8ne Simon-Henri-Martin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Marie-Eug%C3%A8ne_Simon-Henri-Martin\">prix Marie-Eug\u00e8ne Simon-Henri-Martin<\/a>\u00a0de l\u2019Acad\u00e9mie fran\u00e7aise pour l&rsquo;ouvrage\u00a0<i>Pour en finir avec le Moyen \u00c2ge<\/i>.<\/li>\n<li>1978\u00a0: grand prix de la Ville de Paris.<\/li>\n<li>1981\u00a0:\u00a0<a title=\"Prix d'Acad\u00e9mie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_d%27Acad%C3%A9mie\">prix d\u2019Acad\u00e9mie<\/a>\u00a0de l\u2019Acad\u00e9mie fran\u00e7aise pour l&rsquo;ensemble de son \u0153uvre historique<sup id=\"cite_ref-:2_3-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_note-:2-3\">3<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>1997\u00a0:\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Grand Prix Gobert\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grand_Prix_Gobert\">Grand Prix Gobert<\/a>\u00a0de l\u2019Acad\u00e9mie fran\u00e7aise pour l&rsquo;ensemble de son \u0153uvre.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-matchid-1\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-matchid_1-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Insee\" class=\"ouvrage\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"Insee\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Insee\">Insee<\/a>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/deces.matchid.io\/id\/E8CRP_GXoT3M\" rel=\"nofollow\"><cite>Extrait de l&rsquo;acte de d\u00e9c\u00e8s de R\u00e9gine Marie-Jos\u00e8phe Pernoud<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdeces.matchid.io%2Fid%2FE8CRP_GXoT3M\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Fichier des personnes d\u00e9c\u00e9d\u00e9es\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier_des_personnes_d%C3%A9c%C3%A9d%C3%A9es#MatchID\">MatchID<\/a><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:3-2\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:3_2-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:3_2-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:3_2-2\">c<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:3_2-3\">d<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:3_2-4\">e<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.universalis.fr\/encyclopedie\/regine-pernoud\/\" rel=\"nofollow\"><cite>R\u00c9GINE PERNOUD (1909-1998) &#8211; Encyclop\u00e6dia Universalis<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.universalis.fr%2Fencyclopedie%2Fregine-pernoud%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.universalis.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-03-01\" data-sort-value=\"2023-03-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mars 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:2-3\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-2\">c<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-3\">d<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-4\">e<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-5\">f<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-6\">g<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-7\">h<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-8\">i<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-9\">j<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-10\">k<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-11\">l<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-12\">m<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-13\">n<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:2_3-14\">o<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Collectif, Femmes C\u00e9l\u00e8bres je broderai vos noms, p. 176<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:0_4-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:0_4-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:0_4-2\">c<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:0_4-3\">d<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Jean-Louis2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Benoit,_Jean-Louis2004\" class=\"ouvrage\">Benoit, Jean-Louis, \u00ab\u00a0<cite>D\u00e9fendre le Moyen \u00c2ge\u00a0: Les combats de R\u00e9gine Pernoud.<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>HAL archives-ouvertes.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time>2004<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/halshs.archives-ouvertes.fr\/hal-00955672\/document\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fhalshs.archives-ouvertes.fr%2Fhal-00955672%2Fdocument\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-5\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.landrucimetieres.fr\/spip\/spip.php?article3317\" rel=\"nofollow\">Cimeti\u00e8res de France et d&rsquo;ailleurs<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.landrucimetieres.fr%2Fspip%2Fspip.php%3Farticle3317\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:1-6\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:1_6-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:1_6-1\">b<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-:1_6-2\">c<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Marie-V\u00e9ronique2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Clin,_Marie-V\u00e9ronique2016\" class=\"ouvrage\">Clin, Marie-V\u00e9ronique, \u00ab\u00a0<cite>\u00abPernoud R\u00e9gine \u2013 (1909-1998)\u00bb<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Universalis \u00e9ducation [en ligne]. Encyclopaedia Universalis<\/i>,\u200e\u00a0<time>2016<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/halshs.archives-ouvertes.fr\/hal-00955672\/document\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fhalshs.archives-ouvertes.fr%2Fhal-00955672%2Fdocument\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Contamine_2000_p.655-7\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-Contamine_2000_p.655_7-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-Contamine_2000_p.655_7-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#Contamine2000\">Contamine 2000<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0655.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-8\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Babelon, Jean-Pierre (2009). \u00ab\u00a0R\u00e9gine Pernoud, Ch\u00e2teau-Chinon, 17 juin 1909 \u2013 Paris, 22 avril 1998\u00a0\u00bb Archives de France C\u00e9l\u00e9bration nationale 2009.\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"http:\/\/www.archivesdefrance.culture.gouv.fr\/action-culturelle\/celebrations-nationales\/2009\/litterature-et-sciences-humaines\/regine-pernoud\" rel=\"nofollow\">[1]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.archivesdefrance.culture.gouv.fr%2Faction-culturelle%2Fcelebrations-nationales%2F2009%2Flitterature-et-sciences-humaines%2Fregine-pernoud\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-9\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">R\u00e9gine Pernoud,\u00a0<i>Pour en finir avec le Moyen \u00c2ge<\/i>, Paris, Seuil,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a title=\"Points histoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Points_histoire\">Points histoire<\/a>\u00a0\u00bb, 1979,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0148.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-10\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">R\u00e9gine Pernoud,\u00a0<i>Histoire et lumi\u00e8re<\/i>, \u00c9d. du Cerf, Collection \u00ab\u00a0Paroles pour vivre\u00a0\u00bb, 1998,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a019.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-11\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#ContamineBouzyH%C3%A9lary2012\">Contamine, Bouzy et H\u00e9lary 2012<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0915.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-12\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Neveux2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fran\u00e7ois_Neveux2012\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Fran\u00e7ois Neveux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_Neveux\">Fran\u00e7ois\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Neveux<\/span><\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>),\u00a0<cite class=\"italique\">De l&rsquo;h\u00e9r\u00e9tique \u00e0 la sainte. Les proc\u00e8s de Jeanne d&rsquo;Arc revisit\u00e9s\u00a0: actes du colloque international de Cerisy,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>-4 octobre 2009<\/cite>, Caen, Presses universitaires de Caen,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Symposia\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2012<\/time>, 343\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84133-421-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84133-421-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-84133-421-6<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.unicaen.fr\/puc\/html\/spip9d09.html?article899\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.unicaen.fr%2Fpuc%2Fhtml%2Fspip9d09.html%3Farticle899\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.openedition.org\/puc\/7788\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.openedition.org%2Fpuc%2F7788\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a07-22<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-13\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">R\u00e9gine Pernoud,\u00a0<i>Pour en finir avec le Moyen \u00c2ge<\/i>, Seuil, 1977,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0159<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-14\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/2020\/10\/19\/idees-recues-pepites-de-medievistes-regine-pernoud-la-femme-au-moyen-age\/\" rel=\"nofollow\"><cite>P\u00e9pite m\u00e9di\u00e9viste\u00a0: R\u00e9gine Pernoud &amp; les femmes au Moyen \u00c2ge<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.moyenagepassion.com%2Findex.php%2F2020%2F10%2F19%2Fidees-recues-pepites-de-medievistes-regine-pernoud-la-femme-au-moyen-age%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-03-01\" data-sort-value=\"2023-03-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mars 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud#cite_ref-15\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Critique par A. R. dans\u00a0<i>Livres de France<\/i>, revue litt\u00e9raire mensuelle\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02\u00a0:\u00a0<i>Fran\u00e7oise Mallet-Joris<\/i>, f\u00e9vrier 1966,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a024.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Annexes\">Annexes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"wikiquote\"><a class=\"extiw\" title=\"q:R\u00e9gine Pernoud\" href=\"https:\/\/fr.wikiquote.org\/wiki\/R%C3%A9gine_Pernoud\">R\u00e9gine Pernoud<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikiquote<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Contamine2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Philippe_Contamine2000\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Philippe Contamine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Contamine\">Philippe\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Contamine<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite>R\u00e9gine Pernoud (1909-1998)<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Biblioth\u00e8que de l'\u00c9cole des chartes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_de_l%27%C3%89cole_des_chartes\">Biblioth\u00e8que de l&rsquo;\u00c9cole des chartes<\/a><\/i>, Paris \/ Gen\u00e8ve,\u00a0<a title=\"Librairie Droz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Droz\">Librairie Droz<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a0158,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0livraison,\u200e\u00a0<time>2000<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0653-655\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/bec_0373-6237_2000_num_158_2_464452\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fbec_0373-6237_2000_num_158_2_464452\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"ContamineBouzyH\u00e9lary2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Philippe_ContamineOlivier_BouzyXavier_H\u00e9lary2012\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Philippe Contamine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Contamine\">Philippe\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Contamine<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Olivier Bouzy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_Bouzy\">Olivier\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bouzy<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Xavier H\u00e9lary\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xavier_H%C3%A9lary\">Xavier\u00a0<span class=\"nom_auteur\">H\u00e9lary<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Jeanne d&rsquo;Arc. Histoire et dictionnaire<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Robert Laffont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Robert_Laffont\">Robert Laffont<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Bouquins\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2012<\/time>, 1214\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-221-10929-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-221-10929-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-221-10929-8<\/span><\/a>)<\/small>, \u00ab\u00a0PERNOUD R\u00e9gine\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0915-916<\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Collectif2001\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Collectif<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Femmes remarquables je broderai vos noms<\/cite>, Paris, AGGF,\u00a0<time>2001<\/time>, 372\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-901-94758-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-901-94758-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-901-94758-5<\/span><\/a>)<\/small>, \u00ab\u00a0R\u00e9gine Pernoud (1905-2001)\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0176-179<\/span>.<span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"1971\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>\u00ab\u00a0L&rsquo;\u00e9ternel proc\u00e8s, Jeanne devant les Cauchons \u00ab\u00a0, de R\u00e9gine Pernoud<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Monde.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1971-01-15\" data-sort-value=\"1971-01-15\">15 janvier 1971<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/archives\/article\/1971\/01\/15\/l-eternel-proces-jeanne-devant-les-cauchons-de-regine-pernoud_3063159_1819218.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Farchives%2Farticle%2F1971%2F01%2F15%2Fl-eternel-proces-jeanne-devant-les-cauchons-de-regine-pernoud_3063159_1819218.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-03-01\" data-sort-value=\"2023-03-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mars 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u00e9gine Pernoud R\u00e9gine Pernoud, n\u00e9e le\u00a017 juin 1909\u00a0\u00e0\u00a0Ch\u00e2teau-Chinon (Campagne)\u00a0(Ni\u00e8vre) et morte le\u00a022 avril 1998\u00a0\u00e0\u00a0Paris, est une\u00a0archiviste\u00a0et\u00a0historienne\u00a0m\u00e9di\u00e9viste\u00a0fran\u00e7aise. Ses recherches ont permis de modifier la vision de la\u00a0condition f\u00e9minine au Moyen \u00c2ge. &nbsp; Biographie Article connexe\u00a0:\u00a0Famille Pernoud. R\u00e9gine Pernoud est n\u00e9e le\u00a017 juin 1909\u00a0\u00e0\u00a0Ch\u00e2teau-Chinon1,2. Elle est la quatri\u00e8me d&rsquo;une famille relativement modeste de six enfants. Son p\u00e8re [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15343,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-15337","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15337"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15347,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15337\/revisions\/15347"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}