{"id":15194,"date":"2024-10-19T05:37:23","date_gmt":"2024-10-19T03:37:23","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=15194"},"modified":"2024-10-19T06:28:55","modified_gmt":"2024-10-19T04:28:55","slug":"periode-geometrique","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/periode-geometrique\/","title":{"rendered":"P\u00e9riode G\u00e9om\u00e9trique"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12px;\"><strong>Image mise en avant :<\/strong> D\u00e9tail d&rsquo;un crat\u00e8re attique du g\u00e9om\u00e9trique r\u00e9cent, v. 750-735. Mise en sc\u00e8ne du deuil d&rsquo;une personnalit\u00e9 de haut rang. Registre sup\u00e9rieur: sc\u00e8ne de\u00a0<i>prothesis<\/i>\u00a0(exposition du corps); inf\u00e9rieur: procession, chars \u00e0 3 chevaux, soldats. Atelier du\u00a0<a title=\"Peintre de Hirschfeld\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peintre_de_Hirschfeld\">Peintre de Hirschfeld<\/a>. <a title=\"Metropolitan Museum of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Metropolitan_Museum_of_Art\">The Met<\/a>, New York<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019<b>\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique<\/b>\u00a0d\u00e9signe une p\u00e9riode de l&rsquo;<a title=\"Histoire de la Gr\u00e8ce antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_la_Gr%C3%A8ce_antique\">histoire de la Gr\u00e8ce antique<\/a>, allant approximativement de 900 \u00e0 700\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr><sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a title=\"\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-1\">1<\/a><\/sup>. Elle constitue la phase finale des \u00ab\u00a0<a title=\"Si\u00e8cles obscurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Si%C3%A8cles_obscurs\">si\u00e8cles obscurs<\/a>\u00a0\u00bb (qui n&rsquo;apparaissent plus si \u00ab\u00a0sombres\u00a0\u00bb que cela pouvait le para\u00eetre au milieu du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle). Elle fait suite \u00e0 l&rsquo;<a title=\"\u00c9poque protog\u00e9om\u00e9trique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_protog%C3%A9om%C3%A9trique\">\u00e9poque protog\u00e9om\u00e9trique<\/a>\u00a0et pr\u00e9c\u00e8de ou est partiellement la premi\u00e8re phase de l&rsquo;<a title=\"\u00c9poque archa\u00efque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_archa%C3%AFque\">\u00e9poque archa\u00efque<\/a>, selon les auteurs, l&rsquo;<a title=\"\u00c9poque orientalisante\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_orientalisante\">\u00e9poque orientalisante<\/a>. Elle se distingue par des innovations dans la\u00a0<a title=\"C\u00e9ramique grecque antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9ramique_grecque_antique\">c\u00e9ramique grecque antique<\/a>\u00a0par une prolif\u00e9ration de d\u00e9cors g\u00e9om\u00e9triques mais aussi par des formes figuratives stylis\u00e9es avec une invention \u00e9tonnante.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-15217\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Hirschfeld_Workshop_Terracotta_Krater_ca_750-735_bce._Detail.jpg\" alt=\"\" width=\"330\" height=\"402\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Hirschfeld_Workshop_Terracotta_Krater_ca_750-735_bce._Detail.jpg 330w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Hirschfeld_Workshop_Terracotta_Krater_ca_750-735_bce._Detail-246x300.jpg 246w\" sizes=\"auto, (max-width: 330px) 100vw, 330px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est une p\u00e9riode de paix relative et de prosp\u00e9rit\u00e9 agricole qui se manifeste par l&rsquo;expansion dans les premi\u00e8res colonies italiennes. L&rsquo;usage du fer se g\u00e9n\u00e9ralise, et on rencontre actuellement les plus anciens t\u00e9moins de l&rsquo;usage de l&rsquo;alphabet, mais dont les pr\u00e9mices seraient ant\u00e9rieures d&rsquo;un si\u00e8cle. La richesse des d\u00e9p\u00f4ts fun\u00e9raires devant certaines tombes tr\u00e8s anciennes, voire myc\u00e9niennes, semblerait correspondre &#8211; surtout apr\u00e8s 750 &#8211; avec la constitution et la diffusion de l&rsquo;<a title=\"Hom\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hom%C3%A8re\">\u00e9pop\u00e9e hom\u00e9rique<\/a>. Il pourrait s&rsquo;agir de r\u00e9f\u00e9rents glorieux, pour de nouveaux \u00ab\u00a0aristocrates\u00a0\u00bb qui auraient succ\u00e9d\u00e9 aux anciens\u00a0<a title=\"Basileus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basileus\">rois<\/a>\u00a0en qu\u00eate d&rsquo;anc\u00eatres fabriqu\u00e9s sur mesure, afin de justifier de leurs possessions sur de riches terres agricoles. C&rsquo;est une possibilit\u00e9, mais l&rsquo;interpr\u00e9tation de ce ph\u00e9nom\u00e8ne reste en d\u00e9bat. En effet le terme \u00ab\u00a0aristocrate\u00a0\u00bb est inexact pour \u00e9voquer des situations sociales diverses lesquelles viennent de faire l&rsquo;objet d&rsquo;\u00e9tudes novatrices.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La p\u00e9riode correspond donc \u00e0 la fin des \u00ab\u00a0si\u00e8cles obscurs\u00a0\u00bb (du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle avant J\u00e9sus-Christ\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr>), qui commencent par l&rsquo;effondrement de la culture myc\u00e9nienne et s&rsquo;ach\u00e8ve ainsi avec un renouvellement culturel net mais progressif, surtout au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Le ph\u00e9nom\u00e8ne le plus d\u00e9terminant de cette fin de l&rsquo;\u00c2ge du fer est la mise en place de la\u00a0<i><a title=\"Polis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polis\">polis<\/a><\/i>, que l&rsquo;on traduit approximativement par\u00a0<a title=\"Cit\u00e9-\u00c9tat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cit%C3%A9-%C3%89tat\">cit\u00e9-\u00c9tat<\/a>\u00a0: une nouvelle entit\u00e9 politique dans laquelle une part importante de la collectivit\u00e9 prend part aux d\u00e9cisions et \u00e0 la conduite des affaires publiques<sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020113-18_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020113-18-2\">2<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est aussi l&rsquo;\u00e9poque du\u00a0<a title=\"C\u00e9ramique grecque antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9ramique_grecque_antique#Style_g%C3%A9om%C3%A9trique\">style g\u00e9om\u00e9trique<\/a>\u00a0dans la c\u00e9ramique. Sa chronologie se fonde sur l&rsquo;\u00e9tude complexe de la\u00a0<a title=\"C\u00e9ramique grecque antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9ramique_grecque_antique\">c\u00e9ramique grecque antique<\/a>, qui se caract\u00e9rise, en\u00a0<a title=\"Attique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Attique\">Attique<\/a>, en\u00a0<a title=\"Eub\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eub%C3%A9e\">Eub\u00e9e<\/a>\u00a0et en\u00a0<a title=\"Argolide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Argolide\">Argolide<\/a>, par un d\u00e9cor \u00e0 motifs g\u00e9om\u00e9triques divers, denses et rigoureusement trac\u00e9s, mais aussi avec des sc\u00e8nes figuratives soigneusement compos\u00e9es et pleines d&rsquo;inventions. L&rsquo;arch\u00e9ologie cycladique n&rsquo;est pas en reste: elle r\u00e9v\u00e8le, en particulier, \u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle des tendances de fond qui se manifestent aussi \u00e0 Corinthe\u00a0: le\u00a0<a title=\"\u00c9poque archa\u00efque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_archa%C3%AFque#L'art_orientalisant\">style orientalisant<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En effet, \u00e0 partir de la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle la c\u00e9ramique et le bronze g\u00e9om\u00e9trique manifestent une certaine proximit\u00e9 avec les cultures orientales et tendent \u00e0 prendre mod\u00e8le sur elles &#8211; en s&rsquo;appropriant des motifs ou des effets de style du Moyen-Orient &#8211; et avec la naissance d\u2019images mythologiques. Le style orientalisant na\u00eet \u00e0\u00a0<a title=\"Histoire de Corinthe dans l'Antiquit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_Corinthe_dans_l%27Antiquit%C3%A9\">Corinthe<\/a>\u00a0vers 720, mais se retrouve d\u00e8s 700 dans la colonie italienne de\u00a0<a title=\"\u00cele d'Ischia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Ele_d%27Ischia\">Pith\u00e9cusse<\/a>\u00a0fond\u00e9e par des Grecs de l&rsquo;\u00eele d&rsquo;<a title=\"Eub\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eub%C3%A9e\">Eub\u00e9e<\/a>\u00a0vers 770. Le grand changement politique du si\u00e8cle, l\u2019essor de la cit\u00e9 en tant que communaut\u00e9 de citoyens, la\u00a0<i>polis<\/i>, se manifeste ainsi par la cr\u00e9ation de styles nouveaux propres \u00e0 des cit\u00e9s rivales \u00e0 la fin de la p\u00e9riode, distincts des styles r\u00e9gionaux pr\u00e9c\u00e9dents<sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-3\">3<\/a><\/sup>. Partout ce vaste mouvement d&#8217;emprunt et d&rsquo;assimilation de mat\u00e9riaux culturels venus d&rsquo;Orient se manifeste \u00e0 la fin du si\u00e8cle, mouvement qui caract\u00e9rise l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9poque orientalisante (Gr\u00e8ce)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_orientalisante_(Gr%C3%A8ce)\">\u00e9poque orientalisante<\/a>\u00a0d&rsquo;environ 725 \u00e0 600\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Caract\u00e9ristiques_du_style_c\u00e9ramique\"><span id=\"Caract.C3.A9ristiques_du_style_c.C3.A9ramique\"><\/span>Caract\u00e9ristiques du style c\u00e9ramique<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Monumental_Attic_amphora_(8th_cent._B.C.)_at_the_National_Archaeological_Museum_of_Athens_on_1_June_2018.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Monumental_Attic_amphora_%288th_cent._B.C.%29_at_the_National_Archaeological_Museum_of_Athens_on_1_June_2018.jpg\/220px-Monumental_Attic_amphora_%288th_cent._B.C.%29_at_the_National_Archaeological_Museum_of_Athens_on_1_June_2018.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Monumental_Attic_amphora_%288th_cent._B.C.%29_at_the_National_Archaeological_Museum_of_Athens_on_1_June_2018.jpg\/330px-Monumental_Attic_amphora_%288th_cent._B.C.%29_at_the_National_Archaeological_Museum_of_Athens_on_1_June_2018.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Monumental_Attic_amphora_%288th_cent._B.C.%29_at_the_National_Archaeological_Museum_of_Athens_on_1_June_2018.jpg\/440px-Monumental_Attic_amphora_%288th_cent._B.C.%29_at_the_National_Archaeological_Museum_of_Athens_on_1_June_2018.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"330\" data-file-width=\"4000\" data-file-height=\"6000\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Pithos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pithos\">Pithos<\/a>, amphore attique \u00e0 la sc\u00e8ne de\u00a0<i><a title=\"Rite fun\u00e9raire dans la Gr\u00e8ce antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rite_fun%C3%A9raire_dans_la_Gr%C3%A8ce_antique\">prothesis<\/a><\/i>. Atelier du\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre du Dipylon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_du_Dipylon\">ma\u00eetre du Dipylon<\/a>. Vers 760. G\u00e9om\u00e9trique moyen. H. 1,55\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_arch%C3%A9ologique_d%27Ath%C3%A8nes\">Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"D\u00e9coupage_chronologique\"><span id=\"D.C3.A9coupage_chronologique\"><\/span>D\u00e9coupage chronologique<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">On distingue trois phases suivant les ruptures constatables dans la c\u00e9ramique, en\u00a0<a title=\"Attique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Attique\">Attique<\/a><sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-4\">4<\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>G\u00e9om\u00e9trique Ancien, GA (900-850).<\/li>\n<li>G\u00e9om\u00e9trique Moyen, GM (850-760), subdivis\u00e9 en GM I et GM II.<\/li>\n<li>G\u00e9om\u00e9trique R\u00e9cent, GR (760-700), subdivis\u00e9 en GR I (760-735) et GR II, subdivis\u00e9 lui aussi en GR IIa (735-720) et GR IIb (720-700).<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"G\u00e9n\u00e9ralit\u00e9s\"><span id=\"G.C3.A9n.C3.A9ralit.C3.A9s\"><\/span>G\u00e9n\u00e9ralit\u00e9s<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Comme le rappelle Susan Langdon (2008) un livre sur l&rsquo;art est un livre sur le pouvoir. L&rsquo;\u00e9tude de l&rsquo;art donne l&rsquo;occasion d&rsquo;interroger les signes de pouvoir et d&rsquo;autorit\u00e9 qui apparaissent \u00e0 cette \u00e9poque: chevaux, chars, armement prestigieux, autant de signes qui couvrent les c\u00e9ramiques qui nous sont parvenus d\u00e9di\u00e9es \u00e0 l&rsquo;\u00e9lite de cette \u00e9poque. Ces soci\u00e9t\u00e9s nous apparaissent aujourd&rsquo;hui comme le r\u00e9sultat de l&rsquo;\u00e9volution depuis des groupes instables de villages \u00e0\u00a0<a title=\"Anthropologie politique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anthropologie_politique#Le_%C2%AB_Big_Man_%C2%BB\">\u00ab\u00a0Big Men\u00a0\u00bb<\/a>\u00a0et des\u00a0<a title=\"Chefferie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chefferie\">chefferies<\/a>\u00a0plus stables &#8211; \u00e0 l&rsquo;<a title=\"\u00c9poque protog\u00e9om\u00e9trique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_protog%C3%A9om%C3%A9trique\">\u00e9poque protog\u00e9om\u00e9trique<\/a>\u00a0&#8211; qui ont abouti \u00e0 l&rsquo;\u00e9mergence de groupes aristocratiques plus larges, lesquels souhaitent alors signaler leur pouvoir et leur autorit\u00e9 \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique<sup id=\"cite_ref-Susan_Langdon,_200810_5-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Susan_Langdon,_200810-5\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"Attique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Attique\">Attique<\/a>\u00a0&#8211; mais chaque r\u00e9gion est diff\u00e9rente &#8211; de tr\u00e8s grands vases, de plus d&rsquo;un m\u00e8tre de haut pour certains,\u00a0<i><a title=\"Pithos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pithos\">pithoi<\/a><\/i>\u00a0et\u00a0<a title=\"Crat\u00e8re (vase)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crat%C3%A8re_(vase)\">crat\u00e8res<\/a>, servent de marqueurs pour les tombes des aristocrates. Ils font l&rsquo;objet d&rsquo;un soin particulier et le d\u00e9cor les recouvre, souvent avec des sc\u00e8nes de c\u00e9r\u00e9monies fun\u00e9raires<sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020104-105_6-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020104-105-6\">6<\/a><\/sup>. Des artisans sp\u00e9cialis\u00e9s et manifestement renomm\u00e9s ont laiss\u00e9 une production remarquable\u00a0: l&rsquo;atelier du\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre du Dipylon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_du_Dipylon\">ma\u00eetre du Dipylon<\/a>\u00a0et l&rsquo;atelier du\u00a0<a title=\"Peintre de Hirschfeld\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peintre_de_Hirschfeld\">peintre de Hirschfeld<\/a>. Les vases de cette p\u00e9riode d\u00e9ploient un soin rigoureux et une parfaite ma\u00eetrise de motifs complexes, ils offrent des solutions plastiques nouvelles et \u00e9tonnantes, qu&rsquo;il s&rsquo;agisse de repr\u00e9senter la profondeur de l&rsquo;espace ou pour styliser la figure humaine et celle des animaux.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<a title=\"Grecque (motif)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grecque_(motif)\">grecques<\/a>\u00a0ou m\u00e9andres sont employ\u00e9s d\u00e8s les premiers temps du G\u00e9om\u00e9trique ancien. Ces nouveaux motifs enrichissent le vocabulaire de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"P\u00e9riode protog\u00e9om\u00e9trique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9riode_protog%C3%A9om%C3%A9trique\">p\u00e9riode protog\u00e9om\u00e9trique<\/a>\u00a0caract\u00e9ris\u00e9 par l&rsquo;usage de bandes et filets horizontaux, trac\u00e9s au tour de potier, ainsi que du compas \u00e0 multiples brosses, ou peigne, toutes les brosses \u00e9tant d&rsquo;\u00e9gale \u00e9paisseur et \u00e0 \u00e9gale distance les unes des autres. \u00c0 ce vocabulaire s&rsquo;ajoutait d\u00e8s le protog\u00e9om\u00e9trique les croix, triangles et rectangles, damiers, croisillons et les traits simples, zig-zag et chevrons. Ces motifs sont organis\u00e9s, au g\u00e9om\u00e9trique, en frises compactes et superpos\u00e9es, avec des rythmes d&rsquo;alternances math\u00e9matiquement calcul\u00e9es. Le d\u00e9cor tend \u00e0 recouvrir la totalit\u00e9 de l&rsquo;espace disponible<sup id=\"cite_ref-Boardman,_199923_7-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Boardman,_199923-7\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Greek_geometric_pottery,_8th_century_BC,_wrestlers,_AM_Argos,_Argm04.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Greek_geometric_pottery%2C_8th_century_BC%2C_wrestlers%2C_AM_Argos%2C_Argm04.jpg\/220px-Greek_geometric_pottery%2C_8th_century_BC%2C_wrestlers%2C_AM_Argos%2C_Argm04.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Greek_geometric_pottery%2C_8th_century_BC%2C_wrestlers%2C_AM_Argos%2C_Argm04.jpg\/330px-Greek_geometric_pottery%2C_8th_century_BC%2C_wrestlers%2C_AM_Argos%2C_Argm04.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Greek_geometric_pottery%2C_8th_century_BC%2C_wrestlers%2C_AM_Argos%2C_Argm04.jpg\/440px-Greek_geometric_pottery%2C_8th_century_BC%2C_wrestlers%2C_AM_Argos%2C_Argm04.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"1431\" data-file-height=\"1073\" \/><\/a><figcaption>Lutteurs,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<br \/>\nMus\u00e9e Arch\u00e9ologique d&rsquo;Argos<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 ces motifs strictement g\u00e9om\u00e9triques viennent s&rsquo;adjoindre de nombreux motifs figuratifs (v\u00e9g\u00e9taux, animaux, humains et objets) tr\u00e8s fortement stylis\u00e9s, qui permettent la composition de sc\u00e8nes complexes. Elles sont d&rsquo;abord isol\u00e9es ou r\u00e9p\u00e9titives. Dans ce cas, le principe de la r\u00e9p\u00e9tition en frises et l&rsquo;alternance qui fonde le style protog\u00e9om\u00e9trique est \u00e9tendu aux figures, isol\u00e9es dans un cadre ou en sym\u00e9trie<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-8\">8<\/a><\/sup>. Puis sur de grands vases fun\u00e9raires d\u00e9di\u00e9s aux aristocrates, ces figures \u00ab\u00a0g\u00e9om\u00e9tris\u00e9es\u00a0\u00bb composent des sc\u00e8nes complexes \u00e0 processions et cort\u00e8ges\u00a0: sc\u00e8nes de deuil collectif et comp\u00e9titions qui accompagnaient les fun\u00e9railles, comme les courses de chars et l&rsquo;\u00e9preuve du pugillat, laquelle est d&rsquo;une brutalit\u00e9 bien proche de celle qui s\u00e9vissait dans les combats guerriers<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-9\">9<\/a><\/sup>. Certains vases pr\u00e9sentent aussi des sc\u00e8nes de combats terrestres ou de batailles navales qui donnent l&rsquo;occasion de beaux effets de quasi-sym\u00e9trie. Ces sc\u00e8nes sont toujours situ\u00e9es dans des espaces nettement limit\u00e9s par des aplats ou des filets.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les solutions trouv\u00e9es par les peintres pour styliser avec \u00e9l\u00e9gance des sc\u00e8nes parfois tr\u00e8s complexes t\u00e9moignent parfois d&rsquo;une virtuosit\u00e9 exceptionnelle. Ainsi, le\u00a0<a title=\"Peintre de Hirschfeld\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peintre_de_Hirschfeld\">Peintre de Hirschfeld<\/a>, sur les crat\u00e8res du Mus\u00e9e du C\u00e9ramique et du Metropolitan Museum, avait \u00e0 \u00e9voquer des attelages de deux et trois chevaux. Or, la solution pour les animaux consistait \u00e0 les pr\u00e9senter de profil, il se posait alors un probl\u00e8me. L&rsquo;artiste a su construire une solution unique et parfaite avec un unique corps supportant deux ou trois t\u00eates par un subterfuge graphique \u00e9tonnant, et avec le nombre de pattes correct.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"C\u00e9ramiques_:_les_p\u00e9riodes\"><span id=\"C.C3.A9ramiques_:_les_p.C3.A9riodes\"><\/span>C\u00e9ramiques\u00a0: les p\u00e9riodes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"G\u00e9om\u00e9trique_ancien,_900-850\"><span id=\"G.C3.A9om.C3.A9trique_ancien.2C_900-850\"><\/span>G\u00e9om\u00e9trique ancien, 900-850<\/h3>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cruche attique, vers 900. H. 30\u00a0cm. The Met\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Terracotta_oinochoe_(jug)_MET_DP132643.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Terracotta_oinochoe_%28jug%29_MET_DP132643.jpg\/180px-Terracotta_oinochoe_%28jug%29_MET_DP132643.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Terracotta_oinochoe_%28jug%29_MET_DP132643.jpg\/270px-Terracotta_oinochoe_%28jug%29_MET_DP132643.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Terracotta_oinochoe_%28jug%29_MET_DP132643.jpg\/360px-Terracotta_oinochoe_%28jug%29_MET_DP132643.jpg 2x\" alt=\"Cruche attique, vers 900. H. 30\u00a0cm. The Met\" width=\"180\" height=\"180\" data-file-width=\"4000\" data-file-height=\"4000\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Cruche attique, vers 900. H. 30\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>. The Met<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Pyxis et son couvercle. Tombe d'une femme, vers 900. Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Pyxis_with_lid_Agora_Museum_Athens.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Pyxis_with_lid_Agora_Museum_Athens.jpg\/111px-Pyxis_with_lid_Agora_Museum_Athens.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Pyxis_with_lid_Agora_Museum_Athens.jpg\/166px-Pyxis_with_lid_Agora_Museum_Athens.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Pyxis_with_lid_Agora_Museum_Athens.jpg\/222px-Pyxis_with_lid_Agora_Museum_Athens.jpg 2x\" alt=\"Pyxis et son couvercle. Tombe d'une femme, vers 900. Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes\" width=\"111\" height=\"180\" data-file-width=\"2549\" data-file-height=\"4138\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Pyxis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pyxis\">Pyxis<\/a>\u00a0et son couvercle. Tombe d&rsquo;une femme, vers 900.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_l%27Agora_antique_d%27Ath%C3%A8nes\">Mus\u00e9e de l&rsquo;Agora antique d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Amphore cin\u00e9raire attique, vers 900. Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:AGMA_Early_Geometric_Neck_Amphora.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1d\/AGMA_Early_Geometric_Neck_Amphora.JPG\/107px-AGMA_Early_Geometric_Neck_Amphora.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1d\/AGMA_Early_Geometric_Neck_Amphora.JPG\/160px-AGMA_Early_Geometric_Neck_Amphora.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1d\/AGMA_Early_Geometric_Neck_Amphora.JPG\/214px-AGMA_Early_Geometric_Neck_Amphora.JPG 2x\" alt=\"Amphore cin\u00e9raire attique, vers 900. Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes\" width=\"107\" height=\"180\" data-file-width=\"2375\" data-file-height=\"4000\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Amphore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amphore\">Amphore<\/a>\u00a0cin\u00e9raire attique, vers 900.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_l%27Agora_antique_d%27Ath%C3%A8nes\">Mus\u00e9e de l&rsquo;Agora antique d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vase plastique. Personnage sur une monture ail\u00e9e. Cnossos, 900-800. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Clay_vessel,_bird,_horse,_Knossos,_900-800_BC,_AMH,_079067.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Clay_vessel%2C_bird%2C_horse%2C_Knossos%2C_900-800_BC%2C_AMH%2C_079067.jpg\/180px-Clay_vessel%2C_bird%2C_horse%2C_Knossos%2C_900-800_BC%2C_AMH%2C_079067.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Clay_vessel%2C_bird%2C_horse%2C_Knossos%2C_900-800_BC%2C_AMH%2C_079067.jpg\/270px-Clay_vessel%2C_bird%2C_horse%2C_Knossos%2C_900-800_BC%2C_AMH%2C_079067.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Clay_vessel%2C_bird%2C_horse%2C_Knossos%2C_900-800_BC%2C_AMH%2C_079067.jpg\/360px-Clay_vessel%2C_bird%2C_horse%2C_Knossos%2C_900-800_BC%2C_AMH%2C_079067.jpg 2x\" alt=\"Vase plastique. Personnage sur une monture ail\u00e9e. Cnossos, 900-800. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion\" width=\"180\" height=\"135\" data-file-width=\"2288\" data-file-height=\"1712\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Vase plastique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vase_plastique\">Vase plastique<\/a>. Personnage sur une monture ail\u00e9e. Cnossos, 900-800.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_d%27H%C3%A9raklion\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d&rsquo;H\u00e9raklion<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Maquette attique de greniers \u00e0 c\u00e9r\u00e9ales dans la tombe d'une femme. Vers 850. Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes[10]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:3141_-_Athens_-_Sto%C3%A0_of_Attalus_Museum_-_Model_granaries_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto,_Nov_9_2009.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/3141_-_Athens_-_Sto%C3%A0_of_Attalus_Museum_-_Model_granaries_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_9_2009.jpg\/180px-3141_-_Athens_-_Sto%C3%A0_of_Attalus_Museum_-_Model_granaries_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_9_2009.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/3141_-_Athens_-_Sto%C3%A0_of_Attalus_Museum_-_Model_granaries_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_9_2009.jpg\/270px-3141_-_Athens_-_Sto%C3%A0_of_Attalus_Museum_-_Model_granaries_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_9_2009.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/3141_-_Athens_-_Sto%C3%A0_of_Attalus_Museum_-_Model_granaries_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_9_2009.jpg\/360px-3141_-_Athens_-_Sto%C3%A0_of_Attalus_Museum_-_Model_granaries_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_9_2009.jpg 2x\" alt=\"Maquette attique de greniers \u00e0 c\u00e9r\u00e9ales dans la tombe d'une femme. Vers 850. Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes[10]\" width=\"180\" height=\"111\" data-file-width=\"2648\" data-file-height=\"1628\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Maquette attique de greniers \u00e0 c\u00e9r\u00e9ales dans la tombe d&rsquo;une femme. Vers 850.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_l%27Agora_antique_d%27Ath%C3%A8nes\">Mus\u00e9e de l&rsquo;Agora antique d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/a><sup id=\"cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019270_10-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019270-10\">10<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Amphore cin\u00e9raire attique[11], H. 71\u00a0cm. Vers 850. Mus\u00e9e de l'Agora attique d'une femme enceinte. G\u00e9om\u00e9trique ancien. Vers 850. H. 71\u00a0cm. Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Geometric_Cremation_urn_Athens_Agora_Museum.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b3\/Geometric_Cremation_urn_Athens_Agora_Museum.jpg\/93px-Geometric_Cremation_urn_Athens_Agora_Museum.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b3\/Geometric_Cremation_urn_Athens_Agora_Museum.jpg\/140px-Geometric_Cremation_urn_Athens_Agora_Museum.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b3\/Geometric_Cremation_urn_Athens_Agora_Museum.jpg\/186px-Geometric_Cremation_urn_Athens_Agora_Museum.jpg 2x\" alt=\"Amphore cin\u00e9raire attique[11], H. 71\u00a0cm. Vers 850. Mus\u00e9e de l'Agora attique d'une femme enceinte. G\u00e9om\u00e9trique ancien. Vers 850. H. 71\u00a0cm. Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes\" width=\"93\" height=\"180\" data-file-width=\"1640\" data-file-height=\"3168\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Amphore cin\u00e9raire attique<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-11\">11<\/a><\/sup>, H. 71\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>. Vers 850. Mus\u00e9e de l&rsquo;Agora attique d&rsquo;une femme enceinte. G\u00e9om\u00e9trique ancien. Vers 850. H. 71\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e de l'Agora antique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_l%27Agora_antique_d%27Ath%C3%A8nes\">Mus\u00e9e de l&rsquo;Agora antique d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Bol attique \u00e0 poign\u00e9e en forme de jambe, vers 850. Altes Museum Berlin\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:-0850_Bowl_with_Leg-shaped_Handle_Altes_Museum_Berlin_anagoria.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/-0850_Bowl_with_Leg-shaped_Handle_Altes_Museum_Berlin_anagoria.JPG\/180px--0850_Bowl_with_Leg-shaped_Handle_Altes_Museum_Berlin_anagoria.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/-0850_Bowl_with_Leg-shaped_Handle_Altes_Museum_Berlin_anagoria.JPG\/270px--0850_Bowl_with_Leg-shaped_Handle_Altes_Museum_Berlin_anagoria.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/-0850_Bowl_with_Leg-shaped_Handle_Altes_Museum_Berlin_anagoria.JPG\/360px--0850_Bowl_with_Leg-shaped_Handle_Altes_Museum_Berlin_anagoria.JPG 2x\" alt=\"Bol attique \u00e0 poign\u00e9e en forme de jambe, vers 850. Altes Museum Berlin\" width=\"180\" height=\"72\" data-file-width=\"4750\" data-file-height=\"1888\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Bol attique \u00e0 poign\u00e9e en forme de jambe, vers 850.<br \/>\n<a title=\"Altes Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Altes_Museum\">Altes Museum<\/a>\u00a0Berlin<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"G\u00e9om\u00e9trique_moyen,_850-760\"><span id=\"G.C3.A9om.C3.A9trique_moyen.2C_850-760\"><\/span>G\u00e9om\u00e9trique moyen, 850-760<\/h3>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Pithos fun\u00e9raire. 850-800. Protog\u00e9om\u00e9trique B (sub-protog\u00e9om\u00e9trique) de Cr\u00eate. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Funeral_pithos,_Potnia_theron,_Fortetsa_near_Knossos,_850-800_BC,_AMH,_079075.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/82\/Funeral_pithos%2C_Potnia_theron%2C_Fortetsa_near_Knossos%2C_850-800_BC%2C_AMH%2C_079075.jpg\/135px-Funeral_pithos%2C_Potnia_theron%2C_Fortetsa_near_Knossos%2C_850-800_BC%2C_AMH%2C_079075.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/82\/Funeral_pithos%2C_Potnia_theron%2C_Fortetsa_near_Knossos%2C_850-800_BC%2C_AMH%2C_079075.jpg\/202px-Funeral_pithos%2C_Potnia_theron%2C_Fortetsa_near_Knossos%2C_850-800_BC%2C_AMH%2C_079075.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/82\/Funeral_pithos%2C_Potnia_theron%2C_Fortetsa_near_Knossos%2C_850-800_BC%2C_AMH%2C_079075.jpg\/270px-Funeral_pithos%2C_Potnia_theron%2C_Fortetsa_near_Knossos%2C_850-800_BC%2C_AMH%2C_079075.jpg 2x\" alt=\"Pithos fun\u00e9raire. 850-800. Protog\u00e9om\u00e9trique B (sub-protog\u00e9om\u00e9trique) de Cr\u00eate. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion\" width=\"135\" height=\"180\" data-file-width=\"1529\" data-file-height=\"2038\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Pithos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pithos\">Pithos<\/a>\u00a0fun\u00e9raire. 850-800. Protog\u00e9om\u00e9trique B (sub-protog\u00e9om\u00e9trique) de Cr\u00eate.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_d%27H%C3%A9raklion\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d&rsquo;H\u00e9raklion<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Askos aux poissons. P\u00e9riode Cyprog\u00e9om\u00e9trique III (850-750). Mus\u00e9e de Chypre\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Arheologicheski-Pottery-1.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5b\/Arheologicheski-Pottery-1.jpg\/135px-Arheologicheski-Pottery-1.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5b\/Arheologicheski-Pottery-1.jpg\/202px-Arheologicheski-Pottery-1.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5b\/Arheologicheski-Pottery-1.jpg\/270px-Arheologicheski-Pottery-1.jpg 2x\" alt=\"Askos aux poissons. P\u00e9riode Cyprog\u00e9om\u00e9trique III (850-750). Mus\u00e9e de Chypre\" width=\"135\" height=\"180\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Askos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Askos\">Askos<\/a>\u00a0aux poissons. P\u00e9riode Cyprog\u00e9om\u00e9trique III (850-750).<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e de Chypre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_Chypre\">Mus\u00e9e de Chypre<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Amphore g\u00e9om\u00e9trique. Chypre. 850-750. H. 31\u00a0cm. The Met\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Terracotta_amphora_(jar)_MET_DP132618.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Terracotta_amphora_%28jar%29_MET_DP132618.jpg\/180px-Terracotta_amphora_%28jar%29_MET_DP132618.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Terracotta_amphora_%28jar%29_MET_DP132618.jpg\/270px-Terracotta_amphora_%28jar%29_MET_DP132618.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Terracotta_amphora_%28jar%29_MET_DP132618.jpg\/360px-Terracotta_amphora_%28jar%29_MET_DP132618.jpg 2x\" alt=\"Amphore g\u00e9om\u00e9trique. Chypre. 850-750. H. 31\u00a0cm. The Met\" width=\"180\" height=\"180\" data-file-width=\"3791\" data-file-height=\"3792\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Amphore g\u00e9om\u00e9trique.\u00a0<a title=\"Chypre (pays)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chypre_(pays)\">Chypre<\/a>. 850-750. H. 31\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>. The Met<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crat\u00e8re aux navires et guerriers. H. 99, D. 94\u00a0cm. Attique, v. 800-775, The Met\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Geometric_krater_Met_34.1.2_n01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Geometric_krater_Met_34.1.2_n01.jpg\/150px-Geometric_krater_Met_34.1.2_n01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Geometric_krater_Met_34.1.2_n01.jpg\/225px-Geometric_krater_Met_34.1.2_n01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Geometric_krater_Met_34.1.2_n01.jpg\/300px-Geometric_krater_Met_34.1.2_n01.jpg 2x\" alt=\"Crat\u00e8re aux navires et guerriers. H. 99, D. 94\u00a0cm. Attique, v. 800-775, The Met\" width=\"150\" height=\"180\" data-file-width=\"2750\" data-file-height=\"3300\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Crat\u00e8re (vase)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crat%C3%A8re_(vase)\">Crat\u00e8re<\/a>\u00a0aux navires et guerriers. H. 99, D. 94\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>. Attique, v. 800-775, The Met<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Amphore fun\u00e9raire attique d'une femme, v. 760. Attribu\u00e9 au Peintre du Dipylon. H. 155\u00a0cm. NAMA[12]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Grave_amphora_(3)._8th_cent._B.C-2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Grave_amphora_%283%29._8th_cent._B.C-2.jpg\/109px-Grave_amphora_%283%29._8th_cent._B.C-2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Grave_amphora_%283%29._8th_cent._B.C-2.jpg\/164px-Grave_amphora_%283%29._8th_cent._B.C-2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Grave_amphora_%283%29._8th_cent._B.C-2.jpg\/219px-Grave_amphora_%283%29._8th_cent._B.C-2.jpg 2x\" alt=\"Amphore fun\u00e9raire attique d'une femme, v. 760. Attribu\u00e9 au Peintre du Dipylon. H. 155\u00a0cm. NAMA[12]\" width=\"109\" height=\"180\" data-file-width=\"3203\" data-file-height=\"5263\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Amphore fun\u00e9raire attique d&rsquo;une femme, v. 760. Attribu\u00e9 au Peintre du Dipylon.<br \/>\nH. 155\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>. NAMA<sup id=\"cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201160-61_12-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201160-61-12\">12<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Canthare attique \u00e0 svastika et rosettes, v. 760. Palais Kinsk\u00fd (Prague)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kantharos,_Swastika,_rossetes,_Attic_Late_Geometric_Pottery,_760_BC,_Prague_Kinsky,_NM-H10_1849,_140727.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Kantharos%2C_Swastika%2C_rossetes%2C_Attic_Late_Geometric_Pottery%2C_760_BC%2C_Prague_Kinsky%2C_NM-H10_1849%2C_140727.jpg\/180px-Kantharos%2C_Swastika%2C_rossetes%2C_Attic_Late_Geometric_Pottery%2C_760_BC%2C_Prague_Kinsky%2C_NM-H10_1849%2C_140727.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Kantharos%2C_Swastika%2C_rossetes%2C_Attic_Late_Geometric_Pottery%2C_760_BC%2C_Prague_Kinsky%2C_NM-H10_1849%2C_140727.jpg\/270px-Kantharos%2C_Swastika%2C_rossetes%2C_Attic_Late_Geometric_Pottery%2C_760_BC%2C_Prague_Kinsky%2C_NM-H10_1849%2C_140727.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Kantharos%2C_Swastika%2C_rossetes%2C_Attic_Late_Geometric_Pottery%2C_760_BC%2C_Prague_Kinsky%2C_NM-H10_1849%2C_140727.jpg\/360px-Kantharos%2C_Swastika%2C_rossetes%2C_Attic_Late_Geometric_Pottery%2C_760_BC%2C_Prague_Kinsky%2C_NM-H10_1849%2C_140727.jpg 2x\" alt=\"Canthare attique \u00e0 svastika et rosettes, v. 760. Palais Kinsk\u00fd (Prague)\" width=\"180\" height=\"135\" data-file-width=\"4610\" data-file-height=\"3456\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Canthare attique \u00e0\u00a0<a title=\"Svastika\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Svastika\">svastika<\/a>\u00a0et rosettes, v. 760.<br \/>\n<a title=\"Palais Kinsk\u00fd (Prague)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_Kinsk%C3%BD_(Prague)\">Palais Kinsk\u00fd (Prague)<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vases plastiques en forme d'oiseaux, Attique v. 750. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:1043_-_Keramikos_Museum,_Athens_-_Bird_shaped_vases,_ca._750s_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto,_Nov_12_2009.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ea\/1043_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Bird_shaped_vases%2C_ca._750s_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg\/180px-1043_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Bird_shaped_vases%2C_ca._750s_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ea\/1043_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Bird_shaped_vases%2C_ca._750s_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg\/270px-1043_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Bird_shaped_vases%2C_ca._750s_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ea\/1043_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Bird_shaped_vases%2C_ca._750s_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg\/360px-1043_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Bird_shaped_vases%2C_ca._750s_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg 2x\" alt=\"Vases plastiques en forme d'oiseaux, Attique v. 750. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique\" width=\"180\" height=\"120\" data-file-width=\"2816\" data-file-height=\"1880\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vases plastiques en forme d&rsquo;oiseaux, Attique v. 750.<br \/>\nMus\u00e9e du C\u00e9ramique<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cheval et croix. Argolide. G\u00e9om\u00e9trique Moyen. Mus\u00e9e arch. de Nauplie[13]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Horse,_crosses_and_swastikas,_geometric,_8th_century_BC,_AM_Nafplio,_Naum25.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/63\/Horse%2C_crosses_and_swastikas%2C_geometric%2C_8th_century_BC%2C_AM_Nafplio%2C_Naum25.jpg\/180px-Horse%2C_crosses_and_swastikas%2C_geometric%2C_8th_century_BC%2C_AM_Nafplio%2C_Naum25.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/63\/Horse%2C_crosses_and_swastikas%2C_geometric%2C_8th_century_BC%2C_AM_Nafplio%2C_Naum25.jpg\/270px-Horse%2C_crosses_and_swastikas%2C_geometric%2C_8th_century_BC%2C_AM_Nafplio%2C_Naum25.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/63\/Horse%2C_crosses_and_swastikas%2C_geometric%2C_8th_century_BC%2C_AM_Nafplio%2C_Naum25.jpg\/360px-Horse%2C_crosses_and_swastikas%2C_geometric%2C_8th_century_BC%2C_AM_Nafplio%2C_Naum25.jpg 2x\" alt=\"Cheval et croix. Argolide. G\u00e9om\u00e9trique Moyen. Mus\u00e9e arch. de Nauplie[13]\" width=\"180\" height=\"135\" data-file-width=\"1403\" data-file-height=\"1052\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Cheval et croix.\u00a0<a title=\"Argolide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Argolide\">Argolide<\/a>. G\u00e9om\u00e9trique Moyen.<br \/>\nMus\u00e9e arch. de Nauplie<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-13\">13<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Figurines en forme d'oiseaux d'une tombe d'enfant. Attique, 750-700. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bird_figurines._Geometric_period_-_KAMA.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6f\/Bird_figurines._Geometric_period_-_KAMA.jpg\/180px-Bird_figurines._Geometric_period_-_KAMA.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6f\/Bird_figurines._Geometric_period_-_KAMA.jpg\/270px-Bird_figurines._Geometric_period_-_KAMA.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6f\/Bird_figurines._Geometric_period_-_KAMA.jpg\/360px-Bird_figurines._Geometric_period_-_KAMA.jpg 2x\" alt=\"Figurines en forme d'oiseaux d'une tombe d'enfant. Attique, 750-700. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique\" width=\"180\" height=\"135\" data-file-width=\"4000\" data-file-height=\"3000\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Figurines en forme d&rsquo;oiseaux d&rsquo;une tombe d&rsquo;enfant.<br \/>\nAttique, 750-700.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique du C\u00e9ramique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_du_C%C3%A9ramique\">Mus\u00e9e du C\u00e9ramique<\/a><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"G\u00e9om\u00e9trique_r\u00e9cent,_760-700\"><span id=\"G.C3.A9om.C3.A9trique_r.C3.A9cent.2C_760-700\"><\/span>G\u00e9om\u00e9trique r\u00e9cent, 760-700<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Vases_monumentaux_sur_les_tombes_de_l'\u00e9lite_:_la_place_des_femmes\"><span id=\"Vases_monumentaux_sur_les_tombes_de_l.27.C3.A9lite_:_la_place_des_femmes\"><\/span>Vases monumentaux sur les tombes de l&rsquo;\u00e9lite\u00a0: la place des femmes<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans plusieurs villes de Gr\u00e8ce, \u00e0 cette \u00e9poque, les familles puissantes se mettent \u00e0 installer des vases monumentaux, sur des tombeaux importants et le long des routes, hors des zones habit\u00e9es, cela d\u00e8s le G\u00e9om\u00e9trique moyen: hydrie\u00a0: H. 1,15\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>, crat\u00e8re 1,55\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>. Les \u00e9trangers qui approchaient de la ville voyaient ainsi des symboles des grandes familles du lieu. C&rsquo;est le vase\u00a0<i>s\u00eama<\/i>, vase-signe, dont la fonction est de signaler la tombe<sup id=\"cite_ref-Anne_Couli\u00e9,_201339_14-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Anne_Couli%C3%A9,_201339-14\">14<\/a><\/sup>. Pour les tombes d&rsquo;hommes\u00a0: crat\u00e8res et amphores munies d&rsquo;anses verticales au niveau du col (imitations g\u00e9antes de vases pour verser le vin). Pour les femmes\u00a0: amphores aux anses plac\u00e9es sur la panse et probablement, imitations g\u00e9antes de vases pour conserver la nourriture. Ces vases \u00e9taient ouverts par le fond, en lien avec le mort, peut-\u00eatre pour recevoir des offrandes qui lui seraient destin\u00e9es<sup id=\"cite_ref-Tonio_H\u00f6rscher,_201592-93_15-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Tonio_H%C3%B6rscher,_201592-93-15\">15<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le plus ancien \u00e0 avoir \u00e9t\u00e9 d\u00e9couvert en place lors d&rsquo;une fouille, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, \u00e9tait pos\u00e9 sur un remplissage \u00e9pais qui recouvrait l&rsquo;espace d\u00e9di\u00e9 \u00e0 l&rsquo;urne cin\u00e9raire, en bronze, de type\u00a0<i>l\u00e9b\u00e8s<\/i><sup id=\"cite_ref-Anne_Couli\u00e9,_201362-63_16-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Anne_Couli%C3%A9,_201362-63-16\">16<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans les sc\u00e8nes de fun\u00e9railles (rites de\u00a0<i><a class=\"extiw\" title=\"wikt:prothesis\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/prothesis\">prothesis<\/a><\/i>, exposition du corps avec pleureuses, ou d&rsquo;<i>ekphora<\/i>, convoi fun\u00e8bre) les Grecs usent, curieusement, de la figure de\u00a0<a title=\"Fichier:Attic krater, Late geometric, ekfora, 750-735 BC, NAMA 990, 191234.jpg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Attic_krater,_Late_geometric,_ekfora,_750-735_BC,_NAMA_990,_191234.jpg\">pleureuses et de personnages \u00ab\u00a0indiff\u00e9renci\u00e9s\u00a0\u00bb apparemment nus<\/a>\u00a0pour repr\u00e9senter des situations o\u00f9, dans la r\u00e9alit\u00e9, la nudit\u00e9 \u00e9tait impensable<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-17\">17<\/a><\/sup>. Un code simple permettait de distinguer les hommes des femmes, les hommes se pr\u00e9sentent dans ces sc\u00e8nes de\u00a0<i>proth\u00e8sis<\/i>\u00a0en soldats par l&rsquo;attribut d&rsquo;une \u00e9p\u00e9e ou d&rsquo;un bouclier, parfois avec une plume sur le casque (non identifiable), souvent sur un char. Les femmes apparaissent au plus pr\u00e8s du corps du d\u00e9funt avec un enfant, voire un petit enfant (amphore du Louvre \u00e0 la sc\u00e8ne de\u00a0<i>proth\u00e8sis<\/i>). Sur certains vases &#8211; du peintre de Hirschfeld (MNAH, Ath\u00e8nes, v. 740) et sur le crat\u00e8re du Met &#8211; les seins sont indiqu\u00e9s. Au G\u00e9om\u00e9trique Moyen, par contre, la multitude des figures, dans l&rsquo;attitude de la lamentation, sont indiff\u00e9renci\u00e9es et n&rsquo;ont aucun attribut f\u00e9minin qui permettrait de les identifier. Au G\u00e9om\u00e9trique R\u00e9cent ces m\u00eames files de figures sont devenues identifiables en tant que telles. Anne Couli\u00e9 en d\u00e9duit que les femmes, \u00e0 cette \u00e9poque sont plac\u00e9es au c\u0153ur du rituel fun\u00e9raire et qu&rsquo;elles y sont tr\u00e8s largement majoritaires<sup id=\"cite_ref-Anne_Couli\u00e9,_201367-68_18-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Anne_Couli%C3%A9,_201367-68-18\">18<\/a><\/sup>. Les textes hom\u00e9riques indiquent, d&rsquo;ailleurs, le r\u00f4le central des femmes lors des rites fun\u00e9raires de l&rsquo;\u00e9lite, mais leur r\u00f4le public est strictement limit\u00e9 \u00e0 la seule pr\u00eatrise alors que la gestion de l&rsquo;ensemble des rites religieux reste sous l&rsquo;autorit\u00e9 des hommes<sup id=\"cite_ref-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017194-195_19-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017194-195-19\">19<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D&rsquo;autre part, il est significatif que parmi les vases d\u00e9pos\u00e9s dans la tombe, ceux portant un ou plusieurs chevaux sur le couvercle, symboles aristocratiques, ne sont pas r\u00e9serv\u00e9s aux tombes d&rsquo;hommes, ils se retrouvent tout autant dans les tombes de femmes<sup id=\"cite_ref-Anne_Couli\u00e9,_201341_20-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Anne_Couli%C3%A9,_201341-20\">20<\/a><\/sup>. Quant \u00e0 P\u00e9n\u00e9lope, sans son \u00e9poux, elle conserve son r\u00f4le d&rsquo;\u00e9ducatrice et d&rsquo;intendante<sup id=\"cite_ref-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017188_21-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017188-21\">21<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la fin du si\u00e8cle, mais auparavant aussi, comme pour l&rsquo;amphore 990 du\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_arch%C3%A9ologique_d%27Ath%C3%A8nes\">NAMA<\/a>, la d\u00e9funte et deux pleureuses sont \u00ab\u00a0v\u00eatues\u00a0\u00bb de longues robes et leurs cheveux sont symbolis\u00e9s par quelques traits (parfois \u00ab\u00a0fris\u00e9s\u00a0\u00bb) alors qu&rsquo;ils ne l&rsquo;\u00e9taient pas auparavant. Tous les acteurs montrent des signes de d\u00e9ploration suivant un ordre social qui r\u00e9partit clairement les r\u00f4les. Les diff\u00e9rentes sc\u00e8nes sont plac\u00e9es comme sur une partition musicale, en registres superpos\u00e9s. Sous l&rsquo;ensemble sup\u00e9rieur, r\u00e9serv\u00e9 \u00e0 la famille et \u00e0 la\u00a0<i><a title=\"Polis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polis\">polis<\/a><\/i>\u00a0(la cit\u00e9), quelques guerriers, mont\u00e9s sur des chars semblent d\u00e9filer\u00a0; il s&rsquo;agit probablement des autres notables de m\u00eame rang qui se rendent \u00e0 l&rsquo;enterrement. Par ailleurs, il va sans dire que la plus grande partie de la soci\u00e9t\u00e9 enterrait ses morts simplement, en terre, sans traces<sup id=\"cite_ref-Tonio_H\u00f6rscher,_201591-93_22-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Tonio_H%C3%B6rscher,_201591-93-22\">22<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"La_mer_:_colonies,_bateaux,_naufrages_et_poissons\"><span id=\"La_mer_:_colonies.2C_bateaux.2C_naufrages_et_poissons\"><\/span>La mer\u00a0: colonies, bateaux, naufrages et poissons<\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;implantation de la premi\u00e8re colonie grecque \u00e0 l&rsquo;Ouest, \u00e0 Pith\u00e9cusses (<a title=\"\u00cele d'Ischia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Ele_d%27Ischia\">Ischia<\/a>, pr\u00e8s de Naples) offre la plus ancienne c\u00e9ramique \u00e0 sc\u00e8ne figur\u00e9e d\u00e9couverte en Italie sur un\u00a0<a title=\"Crat\u00e8re (vase)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crat%C3%A8re_(vase)\">crat\u00e8re<\/a>\u00a0non fun\u00e9raire (ce vase servait \u00e0 m\u00ealer le vin et l&rsquo;eau lors des banquets). Il s&rsquo;agit d&rsquo;une sc\u00e8ne de naufrage o\u00f9 les marins m\u00e2les (sexe indiqu\u00e9) sont figur\u00e9s flottant parmi les poissons, suivant le m\u00eame principe qui standardise les codes figuratifs pour les humains et les objets. Les poissons, eux-m\u00eames, se distinguent les uns des autres par esp\u00e8ce, parfaitement identifiables aujourd&rsquo;hui. Mais\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0alors que les agriculteurs occupent une position reconnue et \u2013 \u00e0 c\u00f4t\u00e9 des chefs et des guerriers \u2013 la plus haute, aucun p\u00eacheur ou commer\u00e7ant n&rsquo;est consid\u00e9r\u00e9 alors comme une unit\u00e9 repr\u00e9sentative d&rsquo;un corps, politique ou social [\u2026]\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-23\">23<\/a><\/sup>. Un beau crat\u00e8re, au Louvre, et dat\u00e9 vers 760-750, pr\u00e9sente aussi deux bateaux, entre des anses dites \u00ab\u00a0\u00e0 \u00e9triers\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-24\">24<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Galerie\">Galerie<\/h4>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crat\u00e8re avec couvercle surmont\u00e9 d'une petite hydrie. Eub\u00e9e, 750-740. Attribu\u00e9e au peintre de Cesnola. H. 1,15\u00a0m. The Met\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Terracotta_krater_with_lid_surmounted_by_a_small_hydria_MET_DT7212.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Terracotta_krater_with_lid_surmounted_by_a_small_hydria_MET_DT7212.jpg\/144px-Terracotta_krater_with_lid_surmounted_by_a_small_hydria_MET_DT7212.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Terracotta_krater_with_lid_surmounted_by_a_small_hydria_MET_DT7212.jpg\/216px-Terracotta_krater_with_lid_surmounted_by_a_small_hydria_MET_DT7212.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Terracotta_krater_with_lid_surmounted_by_a_small_hydria_MET_DT7212.jpg\/288px-Terracotta_krater_with_lid_surmounted_by_a_small_hydria_MET_DT7212.jpg 2x\" alt=\"Crat\u00e8re avec couvercle surmont\u00e9 d'une petite hydrie. Eub\u00e9e, 750-740. Attribu\u00e9e au peintre de Cesnola. H. 1,15\u00a0m. The Met\" width=\"144\" height=\"180\" data-file-width=\"2978\" data-file-height=\"3722\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Crat\u00e8re (vase)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Crat%C3%A8re_(vase)\">Crat\u00e8re<\/a>\u00a0avec couvercle surmont\u00e9 d&rsquo;une petite\u00a0<a title=\"Hydrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hydrie\">hydrie<\/a>.\u00a0<a title=\"Eub\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eub%C3%A9e\">Eub\u00e9e<\/a>, 750-740. Attribu\u00e9e au peintre de Cesnola. H. 1,15\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>. The Met<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crat\u00e8re attique. Peintre de Hirschfeld, v. 760. H. 1,55\u00a0m. Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:NAMA_Hirschfeld_painter.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3e\/NAMA_Hirschfeld_painter.jpg\/120px-NAMA_Hirschfeld_painter.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3e\/NAMA_Hirschfeld_painter.jpg\/180px-NAMA_Hirschfeld_painter.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3e\/NAMA_Hirschfeld_painter.jpg\/240px-NAMA_Hirschfeld_painter.jpg 2x\" alt=\"Crat\u00e8re attique. Peintre de Hirschfeld, v. 760. H. 1,55\u00a0m. Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" width=\"120\" height=\"180\" data-file-width=\"549\" data-file-height=\"824\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Crat\u00e8re attique.\u00a0<a title=\"Peintre de Hirschfeld\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peintre_de_Hirschfeld\">Peintre de Hirschfeld<\/a>, v. 760. H. 1,55\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_arch%C3%A9ologique_d%27Ath%C3%A8nes\">Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crat\u00e8re attique, 750-735. Peintre de Hirschfeld. Ekfora (convoi fun\u00e8bre) sur un chariot, femmes en deuil et hommes arm\u00e9s d'\u00e9p\u00e9es. Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Attic_krater,_Late_geometric,_ekfora,_750-735_BC,_NAMA_990,_191234.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Attic_krater%2C_Late_geometric%2C_ekfora%2C_750-735_BC%2C_NAMA_990%2C_191234.jpg\/180px-Attic_krater%2C_Late_geometric%2C_ekfora%2C_750-735_BC%2C_NAMA_990%2C_191234.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Attic_krater%2C_Late_geometric%2C_ekfora%2C_750-735_BC%2C_NAMA_990%2C_191234.jpg\/270px-Attic_krater%2C_Late_geometric%2C_ekfora%2C_750-735_BC%2C_NAMA_990%2C_191234.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Attic_krater%2C_Late_geometric%2C_ekfora%2C_750-735_BC%2C_NAMA_990%2C_191234.jpg\/360px-Attic_krater%2C_Late_geometric%2C_ekfora%2C_750-735_BC%2C_NAMA_990%2C_191234.jpg 2x\" alt=\"Crat\u00e8re attique, 750-735. Peintre de Hirschfeld. Ekfora (convoi fun\u00e8bre) sur un chariot, femmes en deuil et hommes arm\u00e9s d'\u00e9p\u00e9es. Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" width=\"180\" height=\"120\" data-file-width=\"5279\" data-file-height=\"3519\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Crat\u00e8re attique, 750-735.\u00a0<a title=\"Peintre de Hirschfeld\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peintre_de_Hirschfeld\">Peintre de Hirschfeld<\/a>.\u00a0<i>Ekfora<\/i>\u00a0(convoi fun\u00e8bre) sur un chariot, femmes en deuil et hommes arm\u00e9s d&rsquo;\u00e9p\u00e9es.<br \/>\nMus\u00e9e national arch\u00e9ologique d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crat\u00e8re. Atelier du peintre de Hirschfeld. Proth\u0113sis (registre sup\u00e9rieur) , procession: chars et fantassins (registre inf\u00e9rieur). Attique, 750-735. H. 108,3\u00a0cm. The Met\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Geometric_krater_Met_14.130.14_n01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f3\/Geometric_krater_Met_14.130.14_n01.jpg\/135px-Geometric_krater_Met_14.130.14_n01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f3\/Geometric_krater_Met_14.130.14_n01.jpg\/202px-Geometric_krater_Met_14.130.14_n01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f3\/Geometric_krater_Met_14.130.14_n01.jpg\/270px-Geometric_krater_Met_14.130.14_n01.jpg 2x\" alt=\"Crat\u00e8re. Atelier du peintre de Hirschfeld. Proth\u0113sis (registre sup\u00e9rieur) , procession: chars et fantassins (registre inf\u00e9rieur). Attique, 750-735. H. 108,3\u00a0cm. The Met\" width=\"135\" height=\"180\" data-file-width=\"2775\" data-file-height=\"3700\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Crat\u00e8re. Atelier du\u00a0<a title=\"Peintre de Hirschfeld\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peintre_de_Hirschfeld\">peintre de Hirschfeld<\/a>.\u00a0<i>Proth\u0113sis<\/i>\u00a0(registre sup\u00e9rieur) , procession: chars et fantassins (registre inf\u00e9rieur). Attique, 750-735. H. 108,3\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>. The Met<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crat\u00e8re. Atelier du peintre de Hirschfeld. Fantassins portant un bouclier en forme de sablier, vers 750-735. The Met\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Geometric_krater_Met_14.130.14_n03.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/11\/Geometric_krater_Met_14.130.14_n03.jpg\/162px-Geometric_krater_Met_14.130.14_n03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/11\/Geometric_krater_Met_14.130.14_n03.jpg\/243px-Geometric_krater_Met_14.130.14_n03.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/11\/Geometric_krater_Met_14.130.14_n03.jpg\/324px-Geometric_krater_Met_14.130.14_n03.jpg 2x\" alt=\"Crat\u00e8re. Atelier du peintre de Hirschfeld. Fantassins portant un bouclier en forme de sablier, vers 750-735. The Met\" width=\"162\" height=\"180\" data-file-width=\"2328\" data-file-height=\"2586\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Crat\u00e8re. Atelier du\u00a0<a title=\"Peintre de Hirschfeld\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peintre_de_Hirschfeld\">peintre de Hirschfeld<\/a>. Fantassins portant un bouclier en forme de sablier, vers 750-735. The Met<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"\u0152nocho\u00e9 aux soldats. 750-725. Mus\u00e9e de l'agora\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Oinochoe,_geometric,_warriors,_750-725_BC,_Agora_Museum_Athens,_080624.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Oinochoe%2C_geometric%2C_warriors%2C_750-725_BC%2C_Agora_Museum_Athens%2C_080624.jpg\/120px-Oinochoe%2C_geometric%2C_warriors%2C_750-725_BC%2C_Agora_Museum_Athens%2C_080624.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Oinochoe%2C_geometric%2C_warriors%2C_750-725_BC%2C_Agora_Museum_Athens%2C_080624.jpg\/180px-Oinochoe%2C_geometric%2C_warriors%2C_750-725_BC%2C_Agora_Museum_Athens%2C_080624.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2e\/Oinochoe%2C_geometric%2C_warriors%2C_750-725_BC%2C_Agora_Museum_Athens%2C_080624.jpg\/240px-Oinochoe%2C_geometric%2C_warriors%2C_750-725_BC%2C_Agora_Museum_Athens%2C_080624.jpg 2x\" alt=\"\u0152nocho\u00e9 aux soldats. 750-725. Mus\u00e9e de l'agora\" width=\"120\" height=\"180\" data-file-width=\"2241\" data-file-height=\"3362\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"\u0152nocho\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C5%92nocho%C3%A9\">\u0152nocho\u00e9<\/a>\u00a0aux soldats. 750-725.<br \/>\nMus\u00e9e de l&rsquo;agora<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Sc\u00e8ne familiale au joueur de lyre. Jarre pitho\u00efde, B\u00e9otie. G\u00e9om\u00e9trique R\u00e9cent. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Th\u00e8bes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Amth55.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/Amth55.jpg\/180px-Amth55.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/Amth55.jpg\/270px-Amth55.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/Amth55.jpg\/360px-Amth55.jpg 2x\" alt=\"Sc\u00e8ne familiale au joueur de lyre. Jarre pitho\u00efde, B\u00e9otie. G\u00e9om\u00e9trique R\u00e9cent. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Th\u00e8bes\" width=\"180\" height=\"152\" data-file-width=\"3865\" data-file-height=\"3255\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Sc\u00e8ne familiale au joueur de\u00a0<a title=\"Lyre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lyre\">lyre<\/a>.\u00a0<a title=\"Jarre (r\u00e9cipient)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jarre_(r%C3%A9cipient)\">Jarre<\/a>\u00a0<a title=\"Pithos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pithos\">pitho\u00efde<\/a>,\u00a0<a title=\"B\u00e9otie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9otie\">B\u00e9otie<\/a>. G\u00e9om\u00e9trique R\u00e9cent.<br \/>\nMus\u00e9e arch\u00e9ologique de Th\u00e8bes<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Col de loutrophore. Deuil, les hommes et les femmes. v. 750-700. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique[25]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:KAMA_Neck_of_a_loutrophoros_with_depiction_of_mourners.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fe\/KAMA_Neck_of_a_loutrophoros_with_depiction_of_mourners.jpg\/135px-KAMA_Neck_of_a_loutrophoros_with_depiction_of_mourners.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fe\/KAMA_Neck_of_a_loutrophoros_with_depiction_of_mourners.jpg\/202px-KAMA_Neck_of_a_loutrophoros_with_depiction_of_mourners.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fe\/KAMA_Neck_of_a_loutrophoros_with_depiction_of_mourners.jpg\/270px-KAMA_Neck_of_a_loutrophoros_with_depiction_of_mourners.jpg 2x\" alt=\"Col de loutrophore. Deuil, les hommes et les femmes. v. 750-700. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique[25]\" width=\"135\" height=\"180\" data-file-width=\"2304\" data-file-height=\"3072\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Col de\u00a0<a title=\"Loutrophore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Loutrophore\">loutrophore<\/a>. Deuil, les hommes et les femmes. v. 750-700.<br \/>\nMus\u00e9e du C\u00e9ramique<sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-25\">25<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Vases \u00e0 inscriptions. Cruche \u00e0 g. v. 730-20. Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Archaeological_museum,_Athens_(5615070339).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Archaeological_museum%2C_Athens_%285615070339%29.jpg\/180px-Archaeological_museum%2C_Athens_%285615070339%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Archaeological_museum%2C_Athens_%285615070339%29.jpg\/270px-Archaeological_museum%2C_Athens_%285615070339%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Archaeological_museum%2C_Athens_%285615070339%29.jpg\/360px-Archaeological_museum%2C_Athens_%285615070339%29.jpg 2x\" alt=\"Vases \u00e0 inscriptions. Cruche \u00e0 g. v. 730-20. Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" width=\"180\" height=\"120\" data-file-width=\"4288\" data-file-height=\"2848\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Vases \u00e0 inscriptions. Cruche \u00e0 g. v. 730-20.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_arch%C3%A9ologique_d%27Ath%C3%A8nes\">Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cruche au cheval. Attique, VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:1024_-_Keramikos_Museum,_Athens_-_Jug,_8th_century_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto,_Nov_12_2009.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/1024_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Jug%2C_8th_century_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg\/146px-1024_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Jug%2C_8th_century_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/1024_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Jug%2C_8th_century_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg\/220px-1024_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Jug%2C_8th_century_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/1024_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Jug%2C_8th_century_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg\/293px-1024_-_Keramikos_Museum%2C_Athens_-_Jug%2C_8th_century_BC_-_Photo_by_Giovanni_Dall%27Orto%2C_Nov_12_2009.jpg 2x\" alt=\"Cruche au cheval. Attique, VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique\" width=\"146\" height=\"180\" data-file-width=\"1678\" data-file-height=\"2063\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Cruche au cheval. Attique,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<br \/>\nMus\u00e9e du C\u00e9ramique<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crat\u00e8re attique. Sc\u00e8ne de l\u2019exposition du mort et combat naval. v. 725. H. 99\u00a0cm. The Met[26]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Terracotta_krater_MET_DT223240.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b6\/Terracotta_krater_MET_DT223240.jpg\/144px-Terracotta_krater_MET_DT223240.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b6\/Terracotta_krater_MET_DT223240.jpg\/216px-Terracotta_krater_MET_DT223240.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b6\/Terracotta_krater_MET_DT223240.jpg\/288px-Terracotta_krater_MET_DT223240.jpg 2x\" alt=\"Crat\u00e8re attique. Sc\u00e8ne de l\u2019exposition du mort et combat naval. v. 725. H. 99\u00a0cm. The Met[26]\" width=\"144\" height=\"180\" data-file-width=\"2978\" data-file-height=\"3722\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Crat\u00e8re attique. Sc\u00e8ne de l\u2019exposition du mort et combat naval. v. 725. H. 99\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>. The Met<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-26\">26<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cotyle g\u00e9om\u00e9trique. Corinthe, 750-720. Mus\u00e9e arch. Andros.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Andros_M_090529.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/10\/Andros_M_090529.jpg\/180px-Andros_M_090529.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/10\/Andros_M_090529.jpg\/270px-Andros_M_090529.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/10\/Andros_M_090529.jpg\/360px-Andros_M_090529.jpg 2x\" alt=\"Cotyle g\u00e9om\u00e9trique. Corinthe, 750-720. Mus\u00e9e arch. Andros.\" width=\"180\" height=\"119\" data-file-width=\"2870\" data-file-height=\"1898\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Cotyle g\u00e9om\u00e9trique. Corinthe, 750-720. Mus\u00e9e arch. Andros.<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Hydrie attique. Ronde: danseuses, rameaux fleuris ?[27] 725-700 Mus\u00e9e national \u00e9trusque de la villa Giulia[28]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bottega_di_atene_894,_hydria_tardo_geometrica,_725-700_ac_ca._01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._01.jpg\/119px-Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._01.jpg\/179px-Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._01.jpg\/239px-Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._01.jpg 2x\" alt=\"Hydrie attique. Ronde: danseuses, rameaux fleuris ?[27] 725-700 Mus\u00e9e national \u00e9trusque de la villa Giulia[28]\" width=\"119\" height=\"180\" data-file-width=\"2192\" data-file-height=\"3304\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Hydrie attique. Ronde: danseuses, rameaux fleuris\u00a0?<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-27\">27<\/a><\/sup>\u00a0725-700<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e national \u00e9trusque de la villa Giulia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_%C3%A9trusque_de_la_villa_Giulia\">Mus\u00e9e national \u00e9trusque de la villa Giulia<\/a><sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-28\">28<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Peinture_et_bronze:_L'enl\u00e8vement,_le_rapt_pr\u00e9lude_au_mariage\"><span id=\"Peinture_et_bronze:_L.27enl.C3.A8vement.2C_le_rapt_pr.C3.A9lude_au_mariage\"><\/span>Peinture et bronze: L&rsquo;enl\u00e8vement, le rapt pr\u00e9lude au mariage<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les textes anciens d\u00e9crivent souvent des actions o\u00f9 le pr\u00e9lude au mariage<sup id=\"cite_ref-29\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-29\">29<\/a><\/sup>\u00a0est la poursuite ou l\u2019enl\u00e8vement d\u2019une jeune fille<sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-30\">30<\/a><\/sup>. Sur les peintures ou les bronzes on croit identifier les jeunes filles \u00e0 marier lorsqu&rsquo;elles apparaissent en files, en cort\u00e8ges se tenant par la main tout en portant, en commun, une branche dans chaque main\u00a0: ce qui semble correspondre \u00e0 des processions ou des danses lors des f\u00eates ou \u00e0 la repr\u00e9sentation symbolique de l&rsquo;\u00e2ge de la maturation sexuelle des jeunes filles<sup id=\"cite_ref-Susan_Langdon,_2008160_31-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Susan_Langdon,_2008160-31\">31<\/a><\/sup>. Les traits distinctifs de la \u00ab\u00a0jeune fille \u00e0 marier\u00a0\u00bb se retrouvent dans d&rsquo;autres sc\u00e8nes o\u00f9 elles se trouvent sans leurs compagnes, saisies par le poignet, ou juxtapos\u00e9es \u00e0 un solide soldat en armes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans les\u00a0<a title=\"Hom\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hom%C3%A8re\">textes hom\u00e9riques<\/a>\u00a0&#8211; donc compos\u00e9s \u00e0 cette \u00e9poque, mais mis par \u00e9crit sous\u00a0<a title=\"Pisistrate\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pisistrate\">Pisistrate<\/a>, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle AEC &#8211; l&rsquo;\u00e2ge de mariage conseill\u00e9 pour un homme de l&rsquo;aristocratie est 30 ans, pour les filles c&rsquo;est 19 ans<sup id=\"cite_ref-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017182_32-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017182-32\">32<\/a><\/sup>. Dans cette culture le mariage est le r\u00e9sultat d&rsquo;un arrangement entre hommes, le p\u00e8re et le pr\u00e9tendant.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La fille n&rsquo;a qu&rsquo;un r\u00f4le passif. Elle n&rsquo;accomplit pas un acte, elle change de statut\u00a0\u00bb<\/span>. L&rsquo;homme \u00ab\u00a0prend femme\u00a0\u00bb, aux sens propre et figur\u00e9. Il emm\u00e8ne dans son\u00a0<i><a title=\"Oikos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oikos\">oikos<\/a><\/i>\u00a0l&rsquo;\u00e9pouse qui lui est remise<sup id=\"cite_ref-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017174_33-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017174-33\">33<\/a><\/sup>. \u00c0 c\u00f4t\u00e9 de l&rsquo;\u00e9pouse l\u00e9gitime, parfois plusieurs autres, \u00ab\u00a0en second\u00a0\u00bb. Enfin la ou les concubines apparaissent g\u00e9n\u00e9ralement comme des esclaves achet\u00e9es ou des captives de guerre<sup id=\"cite_ref-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017184_34-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017184-34\">34<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Pottery_spouted_krater,_Athenian_Geometric,_735-720_BC,_BM,_GR_1899.2-19.1,_142883.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Pottery_spouted_krater%2C_Athenian_Geometric%2C_735-720_BC%2C_BM%2C_GR_1899.2-19.1%2C_142883.jpg\/220px-Pottery_spouted_krater%2C_Athenian_Geometric%2C_735-720_BC%2C_BM%2C_GR_1899.2-19.1%2C_142883.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Pottery_spouted_krater%2C_Athenian_Geometric%2C_735-720_BC%2C_BM%2C_GR_1899.2-19.1%2C_142883.jpg\/330px-Pottery_spouted_krater%2C_Athenian_Geometric%2C_735-720_BC%2C_BM%2C_GR_1899.2-19.1%2C_142883.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Pottery_spouted_krater%2C_Athenian_Geometric%2C_735-720_BC%2C_BM%2C_GR_1899.2-19.1%2C_142883.jpg\/440px-Pottery_spouted_krater%2C_Athenian_Geometric%2C_735-720_BC%2C_BM%2C_GR_1899.2-19.1%2C_142883.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"147\" data-file-width=\"5102\" data-file-height=\"3401\" \/><\/a><figcaption>Sc\u00e8ne d&rsquo;enl\u00e8vement-mariage ou de rapt. Bateau \u00e0 deux rangs ou deux niveaux (?) de rameurs<sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-35\">35<\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"L\u00e9b\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9b%C3%A8s\">L\u00e9b\u00e8s<\/a>\u00a0\u00e0 bec, Th\u00e8bes v. 735.<br \/>\nBritish Museum<sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-36\">36<\/a><\/sup><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans les objets qui nous sont parvenus, le motif du d\u00e9placement-enl\u00e8vement de la jeune fille \u00e0 marier semble appara\u00eetre plusieurs fois. Ainsi, dans une peinture sur un vase \u00e0 m\u00ealer le vin et l&rsquo;eau dans les banquets, et un peu plus tardivement, sur un bronze, un support de r\u00e9cipient, vase ou chaudron, d\u00e9di\u00e9 au banquet ou offert aux dieux. Sur les deux supports l&rsquo;homme est montr\u00e9 comme un chef par sa taille, en train d&#8217;embarquer sur son bateau, ou debout \u00e0 une extr\u00e9mit\u00e9 du bateau. Il domine de sa taille \u00ab\u00a0\u00e9norme\u00a0\u00bb ses rameurs. L&rsquo;\u00e9chelle des personnages exprimant une hi\u00e9rarchie sociale. Dans la peinture, la femme est \u00e0 la m\u00eame \u00e9chelle que l&rsquo;homme. Il pourrait s&rsquo;agir du rapt d&rsquo;une femme mari\u00e9e, comme\u00a0<a title=\"H\u00e9l\u00e8ne (mythologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9l%C3%A8ne_(mythologie)\">H\u00e9l\u00e8ne<\/a>\u00a0enlev\u00e9e par\u00a0<a title=\"P\u00e2ris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A2ris\">P\u00e2ris<\/a>. \u00c0 moins que le geste qui les unit ne pr\u00eate \u00e0 confusion\u00a0; certains y voient le geste de s\u00e9paration entre une \u00e9pouse et son mari<sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-37\">37<\/a><\/sup>. Ce geste rel\u00e8ve d&rsquo;un code, qui est \u00e9voqu\u00e9 par la description du bouclier d&rsquo;Achille, dans l&rsquo;Iliade, o\u00f9\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0des jeunes gens et des jeunes filles, pour lesquelles un mari donnerait bien des b\u0153ufs, sont l\u00e0 qui dansent en se tenant la main au-dessus du poignet\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-38\">38<\/a><\/sup>. Le disque entour\u00e9 de point (une \u00ab\u00a0rosette\u00a0\u00bb) que la jeune fille tient dans sa main droite est un \u00e9l\u00e9ment qui revient tr\u00e8s souvent dans les sc\u00e8nes de rondes de femmes ou de jeunes filles, probablement lors de f\u00eates rituelles. Dans l&rsquo;objet en bronze la figure f\u00e9minine est bien plus petite que celle de l&rsquo;homme, cette diff\u00e9rence de taille \u00e9tant probablement significative\u00a0; esclave ou captive de guerre\u00a0?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le motif du rapt revient souvent dans la mythologie. C&rsquo;est, par exemple, le\u00a0<a title=\"Rapt de Pers\u00e9phone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rapt_de_Pers%C3%A9phone\">rapt de Pers\u00e9phone<\/a>, ou Cor\u00e9, qui appara\u00eet dans le second\u00a0<a title=\"Hymnes hom\u00e9riques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hymnes_hom%C3%A9riques\">hymne hom\u00e9rique<\/a>, ou\u00a0<a title=\"Hymne hom\u00e9rique \u00e0 D\u00e9m\u00e9ter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hymne_hom%C3%A9rique_%C3%A0_D%C3%A9m%C3%A9ter\">Hymne hom\u00e9rique \u00e0 D\u00e9m\u00e9ter<\/a>, et qui remonte \u00e0 une date comprise entre la seconde moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et la premi\u00e8re moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr>\u00a0Le rapt pouvait aussi \u00eatre une pratique institu\u00e9e localement, dans la Gr\u00e8ce antique. Ainsi, pour ne citer qu&rsquo;un exemple,\u00a0<a title=\"Plutarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plutarque\">Plutarque<\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0Lycurgue\u00a0\u00bb, 15, dans\u00a0<i><a title=\"Vies parall\u00e8les\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vies_parall%C3%A8les\">Vies parall\u00e8les<\/a><\/i>) pr\u00e9cise que\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Ils (les Lac\u00e9d\u00e9moniens, ou\u00a0<a title=\"Sparte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sparte\">Spartiates<\/a>) \u00e9pousaient par rapt des jeunes filles non pas petites ou encore vertes pour le mariage, mais florissantes et m\u00fbres\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(\u00e0 19 ans)<sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-39\">39<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Dans l\u2019Antiquit\u00e9 grecque, le mythe justifie souvent les pratiques sociales et permet d\u2019interroger la part de violence dans les actes, la mani\u00e8re de l\u2019oblit\u00e9rer ou de la nier et les raisons qui pr\u00e9valent \u00e0 de tels omissions\/silences.\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Lydie_Bodiou_et_Michel_Briand,_2015_40-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Lydie_Bodiou_et_Michel_Briand,_2015-40\">40<\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Sc\u00e8ne_de_bataille_et_cimeti\u00e8re_\u00e0_Paros\"><span id=\"Sc.C3.A8ne_de_bataille_et_cimeti.C3.A8re_.C3.A0_Paros\"><\/span>Sc\u00e8ne de bataille et cimeti\u00e8re \u00e0 Paros<\/h2>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Amphore \u00e0 la sc\u00e8ne de bataille terrestre. Paros, VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch. Paros\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Geometric_amphora,_8th_c._BC,_AM_Paros,_143882.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143882.jpg\/191px-Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143882.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143882.jpg\/287px-Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143882.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143882.jpg\/382px-Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143882.jpg 2x\" alt=\"Amphore \u00e0 la sc\u00e8ne de bataille terrestre. Paros, VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch. Paros\" width=\"141\" height=\"188\" data-file-width=\"2913\" data-file-height=\"3884\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Amphore \u00e0 la sc\u00e8ne de bataille terrestre. Paros,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<br \/>\nMus\u00e9e arch. Paros<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Soldat au bouclier rond affrontant un char\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Amphora_075882.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/aa\/Amphora_075882.jpg\/383px-Amphora_075882.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/aa\/Amphora_075882.jpg\/575px-Amphora_075882.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/aa\/Amphora_075882.jpg\/766px-Amphora_075882.jpg 2x\" alt=\"Soldat au bouclier rond affrontant un char\" width=\"283\" height=\"188\" data-file-width=\"3471\" data-file-height=\"2311\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Soldat au bouclier rond affrontant un char<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Char \u00e0 deux chevaux sur le champ de bataille, &quot;chevreau paissant&quot;\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Geometric_amphora,_8th_c._BC,_AM_Paros,_143881.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143881.jpg\/383px-Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143881.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143881.jpg\/575px-Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143881.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143881.jpg\/765px-Geometric_amphora%2C_8th_c._BC%2C_AM_Paros%2C_143881.jpg 2x\" alt=\"Char \u00e0 deux chevaux sur le champ de bataille, &quot;chevreau paissant&quot;\" width=\"283\" height=\"188\" data-file-width=\"5094\" data-file-height=\"3396\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Char \u00e0 deux chevaux sur le champ de bataille, \u00ab\u00a0chevreau paissant\u00a0\u00bb<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cavaliers dans les deux sens, combattant des hommes apparemment d\u00e9sarm\u00e9s\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:PAM_2863.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/PAM_2863.jpg\/191px-PAM_2863.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/PAM_2863.jpg\/287px-PAM_2863.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/PAM_2863.jpg\/382px-PAM_2863.jpg 2x\" alt=\"Cavaliers dans les deux sens, combattant des hommes apparemment d\u00e9sarm\u00e9s\" width=\"141\" height=\"188\" data-file-width=\"1728\" data-file-height=\"2304\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Cavaliers dans les deux sens, combattant des hommes apparemment d\u00e9sarm\u00e9s<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Char et soldat poursuivant un homme\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Parikia_Arch%C3%A4ologisches_Museum_Amphore_12.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6a\/Parikia_Arch%C3%A4ologisches_Museum_Amphore_12.jpg\/180px-Parikia_Arch%C3%A4ologisches_Museum_Amphore_12.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6a\/Parikia_Arch%C3%A4ologisches_Museum_Amphore_12.jpg\/271px-Parikia_Arch%C3%A4ologisches_Museum_Amphore_12.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6a\/Parikia_Arch%C3%A4ologisches_Museum_Amphore_12.jpg\/360px-Parikia_Arch%C3%A4ologisches_Museum_Amphore_12.jpg 2x\" alt=\"Char et soldat poursuivant un homme\" width=\"132\" height=\"188\" data-file-width=\"3048\" data-file-height=\"4312\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Char et soldat poursuivant un homme<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Deux grandes amphores du\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Paros\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_de_Paros\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Paros<\/a>\u00a0pr\u00e9sentent des sc\u00e8nes de bataille dont la composition tranche avec les compositions tr\u00e8s ordonn\u00e9es des vases aristocratiques d&rsquo;Attique. L&rsquo;impression de d\u00e9sordre, si caract\u00e9ristique de la r\u00e9alit\u00e9, est produite par l&rsquo;espace presque un \u00ab\u00a0paysage\u00a0\u00bb, o\u00f9 l&rsquo;image d&rsquo;un \u00ab\u00a0chevreau paissant\u00a0\u00bb permet de situer la sc\u00e8ne dans les pr\u00e9s qui entourent la cit\u00e9<sup id=\"cite_ref-Anne_Couli\u00e9,_2013100_41-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Anne_Couli%C3%A9,_2013100-41\">41<\/a><\/sup>. Elles ont \u00e9t\u00e9 d\u00e9couvertes dans le\u00a0<i>polyandrion<\/i>, la fosse commune antique de Paros. Celle-ci a livr\u00e9 environ 120 urnes fun\u00e9raires qui rassemblaient les restes d&rsquo;hommes entre 18 et 40 ans, et trait\u00e9s de mani\u00e8re \u00e9galitaire, en l&rsquo;absence notable de toute hi\u00e9rarchie. Ces t\u00e9moignages inaugurent la notion d&rsquo;un cimeti\u00e8re de la cit\u00e9, par opposition \u00e0 une conception \u00e9litiste, ici celle de leurs ennemis \u00e0\u00a0<a title=\"Naxos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naxos\">Naxos<\/a>, et aux antipodes des rites familiaux et ostentatoires du cimeti\u00e8re du\u00a0<a title=\"Dipylon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dipylon\">Dipylon<\/a>, \u00e0 Ath\u00e8nes<sup id=\"cite_ref-Anne_Couli\u00e9,_201399_42-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Anne_Couli%C3%A9,_201399-42\">42<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette tombe collective (<i>polyandrion<\/i>) des 120 soldats, \u00e0 Paros, avec des indices de c\u00e9r\u00e9monies fun\u00e9raires en leur m\u00e9moire pendant deux si\u00e8cles, est vue comme l&rsquo;indice d&rsquo;une cit\u00e9 \u00e0 l&rsquo;\u00e9tat naissant<sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-43\">43<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Sculpture\">Sculpture<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Offrandes_rituelles\">Offrandes rituelles<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">De nombreuses sculptures de cette \u00e9poque qui nous sont parvenues sont des objets rituels. Beaucoup ont \u00e9t\u00e9 d\u00e9couverts au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, notamment sur le site d&rsquo;<a title=\"Olympie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olympie\">Olympie<\/a>. Il s&rsquo;agit souvent d&rsquo;offrandes votives. La majorit\u00e9 des statuettes votives dans les sanctuaires grecs sont des animaux, en g\u00e9n\u00e9ral des m\u00e2les, des figurines de chevaux, b\u0153ufs, moutons, chiens, oies, poules, li\u00e8vres et cerfs<sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-44\">44<\/a><\/sup>. Ces repr\u00e9sentations animales et humaines font preuve d&rsquo;une stylisation remarquable et distincte de celle op\u00e9r\u00e9e par les peintres sur vases en c\u00e9ramique. Les figurines d&rsquo;animaux (lorsqu&rsquo;elles n&rsquo;\u00e9taient pas fix\u00e9es, \u00e0 l&rsquo;origine, aux anses des chaudrons) \u00e9taient de modestes offrandes au dieu qui se substituaient \u00e0 l&rsquo;animal r\u00e9el\u00a0; elles pouvaient \u00eatre en terre cuite, ou, plus pr\u00e9cieuses, en bronze. Les chevaux sont les plus nombreux. Plusieurs fa\u00e7ons de styliser leur corps permettent d&rsquo;identifier le site de leur production\u00a0: en particulier Ath\u00e8nes, Sparte, Argos et Corinthe qui en ont produit beaucoup. \u00c0 Corinthe, les bronziers ont trouv\u00e9 une solution pour \u00e9conomiser le bronze dans les parties renfl\u00e9es qui en auraient n\u00e9cessit\u00e9 beaucoup\u00a0; ils ont pris, au contraire, une feuille mince de bronze qui pouvait \u00eatre bomb\u00e9e mais sur une belle largeur, alors que la t\u00eate et le corps \u00e9taient r\u00e9duits au minimum<sup id=\"cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201164-65_45-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201164-65-45\">45<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le chaudron en cuve clou\u00e9e, \u00e0 anse et pieds martel\u00e9s et qui reposait sur un tr\u00e9pied, \u00e9tait d&rsquo;abord en usage dans les banquets et le signe ext\u00e9rieur de richesse le plus \u00e9vident. Il a \u00e9t\u00e9 ensuite d\u00e9pos\u00e9 dans les grands sanctuaires (Acropole d&rsquo;Ath\u00e8nes, Delphes et surtout au temple de Zeus \u00e0 Olympie) comme offrande prestigieuse. Ainsi l&rsquo;auteur de l&rsquo;offrande se faisait remarquer par la taille de l&rsquo;objet qu&rsquo;il d\u00e9posait aux yeux de tous. Cette offrande, qui \u00e9tait objectivement une perte pour son propri\u00e9taire, \u00e9tait le signe de sa richesse et du pouvoir auquel il pouvait pr\u00e9tendre. Dans la rivalit\u00e9 entre puissants leur richesse pouvait ainsi fondre.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au sommet des anses du chaudron apparaissent alors des animaux, souvent des chevaux, mais aussi des hommes. Leur stylisation s&rsquo;\u00e9loigne sensiblement des peintures sur vases, la t\u00eate est nettement plus d\u00e9taill\u00e9e, le buste plus \u00e9pais quoique g\u00e9om\u00e9tris\u00e9, les jambes moins bien galb\u00e9es qu&rsquo;en peinture, les articulations \u00e9tant n\u00e9cessairement plus \u00e9paisses<sup id=\"cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201166-67_46-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201166-67-46\">46<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Chaudron sur tr\u00e9pied simple. Bronze, H. 65\u00a0cm. Sanctuaire de Zeus, vers 900. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie[47]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tripod_cauldron,_bronze,_800_BC,_AM_Olympia,_Olym03.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e7\/Tripod_cauldron%2C_bronze%2C_800_BC%2C_AM_Olympia%2C_Olym03.jpg\/180px-Tripod_cauldron%2C_bronze%2C_800_BC%2C_AM_Olympia%2C_Olym03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e7\/Tripod_cauldron%2C_bronze%2C_800_BC%2C_AM_Olympia%2C_Olym03.jpg\/270px-Tripod_cauldron%2C_bronze%2C_800_BC%2C_AM_Olympia%2C_Olym03.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e7\/Tripod_cauldron%2C_bronze%2C_800_BC%2C_AM_Olympia%2C_Olym03.jpg\/360px-Tripod_cauldron%2C_bronze%2C_800_BC%2C_AM_Olympia%2C_Olym03.jpg 2x\" alt=\"Chaudron sur tr\u00e9pied simple. Bronze, H. 65\u00a0cm. Sanctuaire de Zeus, vers 900. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie[47]\" width=\"180\" height=\"147\" data-file-width=\"1467\" data-file-height=\"1200\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Chaudron sur tr\u00e9pied simple. Bronze, H. 65\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>. Sanctuaire de Zeus, vers 900.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_d%27Olympie\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d&rsquo;Olympie<\/a><sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020354_47-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020354-47\">47<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Offrandes \u00e0 Zeus en forme d'animaux (bronze) et d'homme (c\u00e9ramique). IXe\u2009\u2013\u2009VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Olympia_Animal_Statuttes.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/Olympia_Animal_Statuttes.jpg\/180px-Olympia_Animal_Statuttes.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/Olympia_Animal_Statuttes.jpg\/270px-Olympia_Animal_Statuttes.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/Olympia_Animal_Statuttes.jpg\/360px-Olympia_Animal_Statuttes.jpg 2x\" alt=\"Offrandes \u00e0 Zeus en forme d'animaux (bronze) et d'homme (c\u00e9ramique). IXe\u2009\u2013\u2009VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie\" width=\"180\" height=\"161\" data-file-width=\"2692\" data-file-height=\"2404\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Offrandes \u00e0 Zeus en forme d&rsquo;animaux (bronze) et d&rsquo;homme (c\u00e9ramique).\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_d%27Olympie\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d&rsquo;Olympie<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Offrandes \u00e0 Zeus trouv\u00e9es dans les cendres de l'autel de Zeus \u00e0 Olympie. IXe\u2009\u2013\u2009VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ofrenes_a_Zeus_trobades_en_les_cendres_de_l%27altar_de_Zeus_a_Ol%C3%ADmpia,_animals_en_bronze_i_terracota._Segles_IX-VIII_aC._Museu_Arqueol%C3%B2gic_d%27Ol%C3%ADmpia.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d2\/Ofrenes_a_Zeus_trobades_en_les_cendres_de_l%27altar_de_Zeus_a_Ol%C3%ADmpia%2C_animals_en_bronze_i_terracota._Segles_IX-VIII_aC._Museu_Arqueol%C3%B2gic_d%27Ol%C3%ADmpia.JPG\/180px-Ofrenes_a_Zeus_trobades_en_les_cendres_de_l%27altar_de_Zeus_a_Ol%C3%ADmpia%2C_animals_en_bronze_i_terracota._Segles_IX-VIII_aC._Museu_Arqueol%C3%B2gic_d%27Ol%C3%ADmpia.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d2\/Ofrenes_a_Zeus_trobades_en_les_cendres_de_l%27altar_de_Zeus_a_Ol%C3%ADmpia%2C_animals_en_bronze_i_terracota._Segles_IX-VIII_aC._Museu_Arqueol%C3%B2gic_d%27Ol%C3%ADmpia.JPG\/270px-Ofrenes_a_Zeus_trobades_en_les_cendres_de_l%27altar_de_Zeus_a_Ol%C3%ADmpia%2C_animals_en_bronze_i_terracota._Segles_IX-VIII_aC._Museu_Arqueol%C3%B2gic_d%27Ol%C3%ADmpia.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d2\/Ofrenes_a_Zeus_trobades_en_les_cendres_de_l%27altar_de_Zeus_a_Ol%C3%ADmpia%2C_animals_en_bronze_i_terracota._Segles_IX-VIII_aC._Museu_Arqueol%C3%B2gic_d%27Ol%C3%ADmpia.JPG\/360px-Ofrenes_a_Zeus_trobades_en_les_cendres_de_l%27altar_de_Zeus_a_Ol%C3%ADmpia%2C_animals_en_bronze_i_terracota._Segles_IX-VIII_aC._Museu_Arqueol%C3%B2gic_d%27Ol%C3%ADmpia.JPG 2x\" alt=\"Offrandes \u00e0 Zeus trouv\u00e9es dans les cendres de l'autel de Zeus \u00e0 Olympie. IXe\u2009\u2013\u2009VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie\" width=\"180\" height=\"131\" data-file-width=\"3635\" data-file-height=\"2638\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Offrandes \u00e0 Zeus trouv\u00e9es dans les cendres de l&rsquo;autel de Zeus \u00e0 Olympie.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_d%27Olympie\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d&rsquo;Olympie<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Danse rituelle. Bronze votif. VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie[48]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Dancing_Nymphs.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f4\/Dancing_Nymphs.JPG\/180px-Dancing_Nymphs.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f4\/Dancing_Nymphs.JPG\/270px-Dancing_Nymphs.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f4\/Dancing_Nymphs.JPG\/360px-Dancing_Nymphs.JPG 2x\" alt=\"Danse rituelle. Bronze votif. VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie[48]\" width=\"180\" height=\"135\" data-file-width=\"2816\" data-file-height=\"2112\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Danse rituelle. Bronze votif.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_d%27Olympie\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d&rsquo;Olympie<\/a><sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-48\">48<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Homme et centaure. Milieu du VIIIe\u00a0si\u00e8cle. 11\u00a0cm. The Met[49]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bronze_man_and_centaur_MET_DT259.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Bronze_man_and_centaur_MET_DT259.jpg\/180px-Bronze_man_and_centaur_MET_DT259.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Bronze_man_and_centaur_MET_DT259.jpg\/270px-Bronze_man_and_centaur_MET_DT259.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Bronze_man_and_centaur_MET_DT259.jpg\/360px-Bronze_man_and_centaur_MET_DT259.jpg 2x\" alt=\"Homme et centaure. Milieu du VIIIe\u00a0si\u00e8cle. 11\u00a0cm. The Met[49]\" width=\"180\" height=\"144\" data-file-width=\"3811\" data-file-height=\"3049\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Homme et centaure. Milieu du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. 11\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>.\u00a0<a title=\"Metropolitan Museum of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Metropolitan_Museum_of_Art\">The Met<\/a><sup id=\"cite_ref-49\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-49\">49<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Sc\u00e8ne de rapt (?) sur un bateau. Bronze. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion[50].\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Schiffsdarstellung_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e3\/Schiffsdarstellung_01.jpg\/180px-Schiffsdarstellung_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e3\/Schiffsdarstellung_01.jpg\/270px-Schiffsdarstellung_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e3\/Schiffsdarstellung_01.jpg\/360px-Schiffsdarstellung_01.jpg 2x\" alt=\"Sc\u00e8ne de rapt (?) sur un bateau. Bronze. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion[50].\" width=\"180\" height=\"132\" data-file-width=\"4074\" data-file-height=\"2981\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Sc\u00e8ne de rapt (?) sur un bateau. Bronze.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_d%27H%C3%A9raklion\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d&rsquo;H\u00e9raklion<\/a><sup id=\"cite_ref-50\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-50\">50<\/a><\/sup>.<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Statuette d'un homme nu \u00e0 ceinture[51], vers 750-725. \u00c9l\u00e9ment d'un chaudron de bronze, H. 14,5\u00a0cm. Mus\u00e9e arch. d'Olympie.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Figurine,_Museum_at_Olympia,_Greece.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3a\/Figurine%2C_Museum_at_Olympia%2C_Greece.jpg\/135px-Figurine%2C_Museum_at_Olympia%2C_Greece.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3a\/Figurine%2C_Museum_at_Olympia%2C_Greece.jpg\/202px-Figurine%2C_Museum_at_Olympia%2C_Greece.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3a\/Figurine%2C_Museum_at_Olympia%2C_Greece.jpg\/270px-Figurine%2C_Museum_at_Olympia%2C_Greece.jpg 2x\" alt=\"Statuette d'un homme nu \u00e0 ceinture[51], vers 750-725. \u00c9l\u00e9ment d'un chaudron de bronze, H. 14,5\u00a0cm. Mus\u00e9e arch. d'Olympie.\" width=\"135\" height=\"180\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Statuette d&rsquo;un homme nu \u00e0 ceinture<sup id=\"cite_ref-51\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-51\">51<\/a><\/sup>, vers 750-725. \u00c9l\u00e9ment d&rsquo;un chaudron de bronze, H. 14,5\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'Olympie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_d%27Olympie\">Mus\u00e9e arch. d&rsquo;Olympie<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Petits bronzes de l'\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique. Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Small_metal_art_of_the_Geometric_period,_NAMA,_191399.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/32\/Small_metal_art_of_the_Geometric_period%2C_NAMA%2C_191399.jpg\/180px-Small_metal_art_of_the_Geometric_period%2C_NAMA%2C_191399.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/32\/Small_metal_art_of_the_Geometric_period%2C_NAMA%2C_191399.jpg\/270px-Small_metal_art_of_the_Geometric_period%2C_NAMA%2C_191399.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/32\/Small_metal_art_of_the_Geometric_period%2C_NAMA%2C_191399.jpg\/360px-Small_metal_art_of_the_Geometric_period%2C_NAMA%2C_191399.jpg 2x\" alt=\"Petits bronzes de l'\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique. Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" width=\"180\" height=\"120\" data-file-width=\"5348\" data-file-height=\"3565\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Petits bronzes de l&rsquo;\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_arch%C3%A9ologique_d%27Ath%C3%A8nes\">Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cheval. Statuette votive. Corinthe, Vers 730. Bronze \u00e0 patine l\u00e9g\u00e8re, H. 16\u00a0cm. Altes Museum\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Statuette_of_a_Horse_in_Geometric_Style_-_Altes_Museum_-_Joy_of_Museums.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Statuette_of_a_Horse_in_Geometric_Style_-_Altes_Museum_-_Joy_of_Museums.jpg\/180px-Statuette_of_a_Horse_in_Geometric_Style_-_Altes_Museum_-_Joy_of_Museums.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Statuette_of_a_Horse_in_Geometric_Style_-_Altes_Museum_-_Joy_of_Museums.jpg\/270px-Statuette_of_a_Horse_in_Geometric_Style_-_Altes_Museum_-_Joy_of_Museums.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Statuette_of_a_Horse_in_Geometric_Style_-_Altes_Museum_-_Joy_of_Museums.jpg\/360px-Statuette_of_a_Horse_in_Geometric_Style_-_Altes_Museum_-_Joy_of_Museums.jpg 2x\" alt=\"Cheval. Statuette votive. Corinthe, Vers 730. Bronze \u00e0 patine l\u00e9g\u00e8re, H. 16\u00a0cm. Altes Museum\" width=\"180\" height=\"165\" data-file-width=\"3602\" data-file-height=\"3303\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Cheval. Statuette votive. Corinthe, Vers 730. Bronze \u00e0 patine l\u00e9g\u00e8re, H. 16\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>.<br \/>\n<a title=\"Altes Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Altes_Museum\">Altes Museum<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Statuette d'un homme assis, buvant (?). Bronze, \u00c9lide, 750-700. Walters Art Museum\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Greek_-_Seated_Male_Figure_-_Walters_54789_-_View_A.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Greek_-_Seated_Male_Figure_-_Walters_54789_-_View_A.jpg\/132px-Greek_-_Seated_Male_Figure_-_Walters_54789_-_View_A.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Greek_-_Seated_Male_Figure_-_Walters_54789_-_View_A.jpg\/198px-Greek_-_Seated_Male_Figure_-_Walters_54789_-_View_A.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Greek_-_Seated_Male_Figure_-_Walters_54789_-_View_A.jpg\/264px-Greek_-_Seated_Male_Figure_-_Walters_54789_-_View_A.jpg 2x\" alt=\"Statuette d'un homme assis, buvant (?). Bronze, \u00c9lide, 750-700. Walters Art Museum\" width=\"132\" height=\"180\" data-file-width=\"1322\" data-file-height=\"1799\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Statuette d&rsquo;un homme assis, buvant (?). Bronze,\u00a0<a title=\"\u00c9lide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lide\">\u00c9lide<\/a>,<br \/>\n750-700.<br \/>\n<a title=\"Walters Art Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Walters_Art_Museum\">Walters Art Museum<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Minotaure. Support de poign\u00e9e de tripode. Bronze, H. 18,4\u00a0cm. Fin du VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Louvre[52]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Minotaure_-_Mus%C3%A9e_du_Louvre_-_Br_104.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5a\/Minotaure_-_Mus%C3%A9e_du_Louvre_-_Br_104.jpg\/110px-Minotaure_-_Mus%C3%A9e_du_Louvre_-_Br_104.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5a\/Minotaure_-_Mus%C3%A9e_du_Louvre_-_Br_104.jpg\/165px-Minotaure_-_Mus%C3%A9e_du_Louvre_-_Br_104.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5a\/Minotaure_-_Mus%C3%A9e_du_Louvre_-_Br_104.jpg\/220px-Minotaure_-_Mus%C3%A9e_du_Louvre_-_Br_104.jpg 2x\" alt=\"Minotaure. Support de poign\u00e9e de tripode. Bronze, H. 18,4\u00a0cm. Fin du VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Louvre[52]\" width=\"110\" height=\"180\" data-file-width=\"2363\" data-file-height=\"3866\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Minotaure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minotaure\">Minotaure<\/a>. Support de poign\u00e9e de tripode. Bronze, H. 18,4\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>. Fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<br \/>\nLouvre<sup id=\"cite_ref-52\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-52\">52<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Bouclier votif en bronze. Delphes, fin du VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Delphes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bronze_votive_shield.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Bronze_votive_shield.JPG\/180px-Bronze_votive_shield.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Bronze_votive_shield.JPG\/270px-Bronze_votive_shield.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Bronze_votive_shield.JPG\/360px-Bronze_votive_shield.JPG 2x\" alt=\"Bouclier votif en bronze. Delphes, fin du VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Delphes\" width=\"180\" height=\"177\" data-file-width=\"1810\" data-file-height=\"1783\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Bouclier votif en bronze. Delphes, fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Delphes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_de_Delphes\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Delphes<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Offrande votive. Maison \u00e0 porche et abside. Argos, temple d'H\u00e9ra. Terre cuite peinte. Fin VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:National_Archaeological_Museum_of_Athens_058.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/83\/National_Archaeological_Museum_of_Athens_058.jpg\/180px-National_Archaeological_Museum_of_Athens_058.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/83\/National_Archaeological_Museum_of_Athens_058.jpg\/270px-National_Archaeological_Museum_of_Athens_058.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/83\/National_Archaeological_Museum_of_Athens_058.jpg\/360px-National_Archaeological_Museum_of_Athens_058.jpg 2x\" alt=\"Offrande votive. Maison \u00e0 porche et abside. Argos, temple d'H\u00e9ra. Terre cuite peinte. Fin VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" width=\"180\" height=\"135\" data-file-width=\"4444\" data-file-height=\"3333\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Offrande votive\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Offrande_votive\">Offrande votive<\/a>. Maison \u00e0 porche et abside. Argos, temple d&rsquo;H\u00e9ra. Terre cuite peinte. Fin\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d'Ath\u00e8nes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_arch%C3%A9ologique_d%27Ath%C3%A8nes\">Mus\u00e9e national arch\u00e9ologique d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/a><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_style_g\u00e9om\u00e9trique_n'est_pas_seul_\u00e0_cette_\u00e9poque_:_premiers_apports_de_l'Orient\"><span id=\"Le_style_g.C3.A9om.C3.A9trique_n.27est_pas_seul_.C3.A0_cette_.C3.A9poque_:_premiers_apports_de_l.27Orient\"><\/span>Le style g\u00e9om\u00e9trique n&rsquo;est pas seul \u00e0 cette \u00e9poque\u00a0: premiers apports de l&rsquo;Orient<\/h3>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-nolines\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"\u00ab Triade de Dr\u00e9ros \u00bb, statuettes de culte, bronze, temple d'Apollon, Dr\u00e9ros. Fin VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Archaeological_Museum_Heraklion_Blick_in_die_Sammlungen2_(cropped).JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/Archaeological_Museum_Heraklion_Blick_in_die_Sammlungen2_%28cropped%29.JPG\/180px-Archaeological_Museum_Heraklion_Blick_in_die_Sammlungen2_%28cropped%29.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/Archaeological_Museum_Heraklion_Blick_in_die_Sammlungen2_%28cropped%29.JPG\/270px-Archaeological_Museum_Heraklion_Blick_in_die_Sammlungen2_%28cropped%29.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/Archaeological_Museum_Heraklion_Blick_in_die_Sammlungen2_%28cropped%29.JPG\/360px-Archaeological_Museum_Heraklion_Blick_in_die_Sammlungen2_%28cropped%29.JPG 2x\" alt=\"\u00ab Triade de Dr\u00e9ros \u00bb, statuettes de culte, bronze, temple d'Apollon, Dr\u00e9ros. Fin VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion\" width=\"180\" height=\"170\" data-file-width=\"2099\" data-file-height=\"1978\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\u00ab\u00a0Triade de Dr\u00e9ros\u00a0\u00bb, statuettes de culte, bronze, temple d&rsquo;<a title=\"Apollon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apollon\">Apollon<\/a>, Dr\u00e9ros. Fin\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d'H\u00e9raklion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_d%27H%C3%A9raklion\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique d&rsquo;H\u00e9raklion<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Chaudron de bronze aux protom\u00e9s: 4 g\u00e9nies ail\u00e9s et 8 griffons. Salamine de Chypre, fin VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e Arch. Nicosie\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Arheologicheski-Salamis_bronze-2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6a\/Arheologicheski-Salamis_bronze-2.jpg\/180px-Arheologicheski-Salamis_bronze-2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6a\/Arheologicheski-Salamis_bronze-2.jpg\/270px-Arheologicheski-Salamis_bronze-2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6a\/Arheologicheski-Salamis_bronze-2.jpg\/360px-Arheologicheski-Salamis_bronze-2.jpg 2x\" alt=\"Chaudron de bronze aux protom\u00e9s: 4 g\u00e9nies ail\u00e9s et 8 griffons. Salamine de Chypre, fin VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Mus\u00e9e Arch. Nicosie\" width=\"180\" height=\"143\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1630\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Chaudron de bronze aux\u00a0<a title=\"Protom\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Protom%C3%A9\">protom\u00e9s<\/a>: 4 g\u00e9nies ail\u00e9s et 8 griffons.\u00a0<a title=\"Salamine de Chypre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salamine_de_Chypre\">Salamine de Chypre<\/a>, fin\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<br \/>\n<a title=\"Mus\u00e9e de Chypre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_Chypre\">Mus\u00e9e Arch. Nicosie<\/a><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">La \u00ab\u00a0triade de Dr\u00e9ros\u00a0\u00bb &#8211; statuettes de culte,\u00a0<a title=\"Apollon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apollon\">Apollon<\/a>,\u00a0<a title=\"L\u00e9to\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9to\">L\u00e9to<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Art\u00e9mis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art%C3%A9mis\">Art\u00e9mis<\/a>\u00a0&#8211; a \u00e9t\u00e9 trouv\u00e9e exceptionnellement, l\u00e0 pr\u00e9cis\u00e9ment o\u00f9 elle avait \u00e9t\u00e9 expos\u00e9e, sur une banquette, au fond d&rsquo;un petit sanctuaire d&rsquo;Apollon en Cr\u00e8te. La conception des figures est bien grecque, le v\u00eatement et la coiffure des femmes et\u00a0<a title=\"Nu dans la Gr\u00e8ce antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nu_dans_la_Gr%C3%A8ce_antique#Trois_types_de_nus_grecs_c%C3%A9l%C3%A8bres\">le nu, plus dynamique, pour l&rsquo;image d&rsquo;Apollon<\/a>. On retrouve d&rsquo;ailleurs des \u00e9l\u00e9ments similaires dans l&rsquo;art grec de l&rsquo;\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique. Cependant la facture des trois statuettes est bien d&rsquo;origine orientale, probablement apport\u00e9e par des artistes syriens<sup id=\"cite_ref-53\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-53\">53<\/a><\/sup>\u00a0fuyant la\u00a0<a title=\"Assyrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assyrie#Les_Sargonides_:_l%E2%80%99apog%C3%A9e_de_l%E2%80%99Assyrie\">domination assyrienne<\/a>. En effet les t\u00f4les de bronze ont \u00e9t\u00e9 martel\u00e9es sur une \u00e2me en bois, (aujourd&rsquo;hui disparue) ce qui n&rsquo;\u00e9tait pas le cas auparavant\u00a0: technique de la fonte \u00e0\u00a0<a title=\"Cire perdue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cire_perdue\">cire perdue<\/a>. Ce nouveau proc\u00e9d\u00e9 permettait d&rsquo;atteindre des dimensions jusqu&rsquo;alors inaccessibles par la fonte pleine. Le proc\u00e9d\u00e9 vient de l&rsquo;Orient, comme l&rsquo;usage des yeux rapport\u00e9s en pierre de couleur. Ces emprunts indiquent un puissant mouvement d&rsquo;adh\u00e9sion aux proc\u00e9d\u00e9s et aux styles orientaux, transpos\u00e9s et interpr\u00e9t\u00e9s en Gr\u00e8ce\u00a0; c&rsquo;est le tout d\u00e9but de l&rsquo;<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9poque orientalisante (Gr\u00e8ce)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_orientalisante_(Gr%C3%A8ce)\">\u00e9poque orientalisante<\/a>, \u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Le ph\u00e9nom\u00e8ne ira en s&rsquo;amplifiant au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201180-81_54-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201180-81-54\">54<\/a><\/sup>. Par ailleurs, la Cr\u00e8te voit aussi appara\u00eetre en cette fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle les premiers signes de la\u00a0<i>polis<\/i>, et en particulier \u00e0 Dr\u00e9ros pr\u00e9cis\u00e9ment<sup id=\"cite_ref-55\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-55\">55<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cet exemple signale le ph\u00e9nom\u00e8ne plus g\u00e9n\u00e9ral, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, o\u00f9 sont visibles les emprunts \u00e0 l&rsquo;Orient (depuis l&rsquo;\u00c9gypte, la Syrie, la\u00a0<a title=\"Ph\u00e9niciens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ph%C3%A9niciens\">Ph\u00e9nicie<\/a>) par des artistes et artisans grecs, qu&rsquo;il s&rsquo;agisse de proc\u00e9d\u00e9s techniques ou de motifs. C&rsquo;est surtout \u00e9vident sur les chaudrons \u00e0\u00a0<a title=\"Protom\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Protom%C3%A9\">protom\u00e9s<\/a>\u00a0en forme de t\u00eate de lions ou de taureaux, voire \u00e0 t\u00eate de griffons, comme celui d\u00e9couvert dans la tombe 79 de Salamine (Chypre). Cette tombe de guerrier avec son char, son attelage de deux chevaux, son tr\u00f4ne contient aussi un chaudron aux protom\u00e9s de griffons et de sphinx barbus, tous motifs d&rsquo;origine orientale. De tels chaudrons &#8211; celui-ci \u00e9tant en t\u00f4le martel\u00e9e renforc\u00e9e de bitume &#8211; ont \u00e9t\u00e9 trouv\u00e9s \u00e0 Olympie et Delphes, et dans des tombes princi\u00e8res \u00e9trusques<sup id=\"cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019389_56-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019389-56\">56<\/a><\/sup>. Par ailleurs, la technique de fonte en creux, qui est bien ma\u00eetris\u00e9e en \u00c9gypte et en Orient, donne aussi l&rsquo;occasion de premiers essais en Gr\u00e8ce d\u00e8s le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201135_57-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201135-57\">57<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le ph\u00e9nom\u00e8ne est particuli\u00e8rement visible en Cr\u00e8te\u00a0: d\u00e9j\u00e0 au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, le style de c\u00e9ramique dit \u00ab\u00a0Proto-G\u00e9om\u00e9trique B\u00a0\u00bb qui se d\u00e9veloppe \u00e0\u00a0<a title=\"Cnossos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cnossos\">Cnossos<\/a>, par son usage des spirales, arcs, et motifs sinueux qui semblent repris de l&rsquo;Orient, peut \u00eatre vu comme une \u00ab\u00a0proto-orientalisation\u00a0\u00bb selon J. Boardman<sup id=\"cite_ref-58\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-58\">58<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les relations avec le Moyen-Orient, essentiellement par le commerce, sont aussi \u00e0 l&rsquo;origine de l&rsquo;invention de l&rsquo;<a title=\"Alphabet grec\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alphabet_grec#Naissance\">alphabet grec<\/a>\u00a0en suivant l&rsquo;exemple des marchands Ph\u00e9niciens<sup id=\"cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019306-312_59-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019306-312-59\">59<\/a><\/sup>. En t\u00e9moignent la \u00ab\u00a0coupe de\u00a0<a title=\"Nestor\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nestor\">Nestor<\/a>\u00a0\u00bb, \u00e0\u00a0<a title=\"\u00cele d'Ischia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Ele_d%27Ischia\">Ischia<\/a>\u00a0et les inscriptions grav\u00e9es sur des vases vers 730-720, au Mus\u00e9e arch\u00e9ologique national d&rsquo;Ath\u00e8nes. Ce type de trouvaille est exceptionnellement rare, mais rien ne prouve qu&rsquo;il s&rsquo;agisse des premi\u00e8res tentatives d&rsquo;\u00e9criture. La mention de \u00ab\u00a0Nestor\u00a0\u00bb grav\u00e9e sur la fameuse coupe pourrait avoir un lien avec le chant XI de l&rsquo;<i><a title=\"Iliade\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iliade\">Iliade<\/a><\/i>, soit que l&rsquo;\u00e9pop\u00e9e ait \u00e9t\u00e9 d\u00e9j\u00e0 compos\u00e9e, soit que ce type de texte ait pu lui servir de mod\u00e8le. Ce qui laisserait supposer que l&rsquo;\u00e9criture est alors pratiqu\u00e9e depuis longtemps d\u00e9j\u00e0, peut-\u00eatre depuis la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019312_60-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019312-60\">60<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Soci\u00e9t\u00e9\"><span id=\"Soci.C3.A9t.C3.A9\"><\/span>Soci\u00e9t\u00e9<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles connexes\u00a0:\u00a0<a title=\"Histoire de la Gr\u00e8ce antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_la_Gr%C3%A8ce_antique#Les_%C2%AB_%C3%82ges_obscurs_%C2%BB_:_recompositions_et_reprise\">Histoire de la Gr\u00e8ce antique#Les \u00ab\u00a0\u00c2ges obscurs\u00a0\u00bb\u00a0: recompositions et reprise<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"\u00c9poque archa\u00efque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_archa%C3%AFque\">\u00c9poque archa\u00efque<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-center\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Nestorbecher_auf_Ischia.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0f\/Nestorbecher_auf_Ischia.jpg\/300px-Nestorbecher_auf_Ischia.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0f\/Nestorbecher_auf_Ischia.jpg\/450px-Nestorbecher_auf_Ischia.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0f\/Nestorbecher_auf_Ischia.jpg\/600px-Nestorbecher_auf_Ischia.jpg 2x\" width=\"300\" height=\"167\" data-file-width=\"4720\" data-file-height=\"2635\" \/><\/a><figcaption>\n<div class=\"center\"><a title=\"Coupe de Nestor (Pith\u00e9cusses)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coupe_de_Nestor_(Pith%C3%A9cusses)\">Coupe de Nestor<\/a>, et premier texte po\u00e9tique transmis de mani\u00e8re directe, grav\u00e9 de droite \u00e0 gauche en\u00a0<a title=\"Alphabet eub\u00e9en\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alphabet_eub%C3%A9en\">alphabet eub\u00e9en<\/a>.<br \/>\nMus\u00e9e arch. de Pith\u00e9cusses,\u00a0<a title=\"\u00cele d'Ischia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Ele_d%27Ischia\">Ischia<\/a><\/div>\n<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"G\u00e9n\u00e9ralit\u00e9s_2\"><span id=\"G.C3.A9n.C3.A9ralit.C3.A9s_2\"><\/span>G\u00e9n\u00e9ralit\u00e9s<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">S&rsquo;il est facile de d\u00e9terminer de grandes phases dans l&rsquo;\u00e9volution de la c\u00e9ramique g\u00e9om\u00e9trique, il est en revanche plus difficile de faire co\u00efncider ces phases avec les changements politiques ou sociaux de la p\u00e9riode. D&rsquo;une mani\u00e8re g\u00e9n\u00e9rale, les traces d&rsquo;habitats et les n\u00e9cropoles sont bien plus nombreuses qu&rsquo;aux\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles\u00a0; l&rsquo;usage du fer se g\u00e9n\u00e9ralise, accompagn\u00e9 par les premiers \u00e9crits avec l&rsquo;<a title=\"Alphabet grec\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alphabet_grec\">alphabet grec<\/a>, probablement au cours du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle sur des pr\u00e9mices du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Dans la seconde moiti\u00e9 du si\u00e8cle, certains vases grecs sont aussi des prouesses pouvant servir de signe de distinction pour des \u00e9lites qui s&rsquo;affirment, toujours plus nombreuses. Sur mer et sur terre c&rsquo;est aussi l&rsquo;\u00e9largissement des limites du monde grec, toujours plus loin<sup id=\"cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019273_et_309-310_(\u00e9criture)_61-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019273_et_309-310_(%C3%A9criture)-61\">61<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est durant cette p\u00e9riode que les cit\u00e9s commenc\u00e8rent \u00e0 abandonner la\u00a0<a title=\"Monarchie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monarchie\">monarchie<\/a>\u00a0au profit de l&rsquo;<a title=\"Oligarchie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oligarchie\">oligarchie<\/a>\u00a0(\u00e0 partir du milieu du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr>). Le terme habituel pour parler des \u00e9lites \u00e0 la t\u00eate des oligarchies se mettant en place \u00e0 cette \u00e9poque, les \u00ab\u00a0aristocrates\u00a0\u00bb, est manifestement inexact pour \u00e9voquer des positions sociales diverses et changeantes. En prenant comme exemple le cas d&rsquo;\u00c9r\u00e9trie, en Eub\u00e9e, Alain Duplouy<sup id=\"cite_ref-Alain_Duplouy,_2019170-173_62-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Alain_Duplouy,_2019170-173-62\">62<\/a><\/sup>\u00a0rep\u00e9re de soi-disant aristocrates, \u00e9leveurs de chevaux de race, les Hippeis qu&rsquo;\u00e9voque Aristote. Mais l&rsquo;auteur signale l&rsquo;analyse effectu\u00e9e par Simon et Verdan en 2014<sup id=\"cite_ref-63\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-63\">63<\/a><\/sup>\u00a0o\u00f9 l&rsquo;\u00ab\u00a0oligarchie des Hippeis\u00a0\u00bb \u00e9voqu\u00e9e par Aristote, s&rsquo;av\u00e8re \u00eatre 600 cavaliers, similaires aux\u00a0<a title=\"Marseille antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marseille_antique#Constitution_de_Marseille\">600 citoyens de Marseille<\/a>\u00a0(<a title=\"G\u00e9ographie (Strabon)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9ographie_(Strabon)\">Strabon\u00a0<i>G\u00e9ographie<\/i><\/a>, pour le\u00a0<a title=\"IIe si\u00e8cle av. J.-C.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/IIe_si%C3%A8cle_av._J.-C.\"><abbr class=\"abbr\" title=\"2\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">II<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr><\/a>), soit le corps civique dans son int\u00e9gralit\u00e9. D&rsquo;o\u00f9 la question pos\u00e9e par Duplouy\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les Hippeis n&rsquo;auraient-ils pas repr\u00e9sent\u00e9 la totalit\u00e9 des citoyens d&rsquo;\u00c9r\u00e9trie\u00a0?\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0L&rsquo;\u00e9levage de chevaux aurait servi \u00e0 distinguer, parmi d&rsquo;autres crit\u00e8res, qui \u00e9tait citoyen et qui ne l&rsquo;\u00e9tait pas. N\u00e9anmoins, ce corps civique relevait de l&rsquo;appartenance \u00e0 une \u00e9lite, comme tend \u00e0 le prouver un vase dont une image \u00e9voque cet \u00e9levage (vase qui faisait partie d&rsquo;un d\u00e9p\u00f4t fun\u00e9raire luxueux \u00e0 \u00c9r\u00e9trie, au G\u00e9om\u00e9trique Moyen II).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00e9tude de la pratique de la chasse permet aussi de clarifier cette mobilit\u00e9 dans la soci\u00e9t\u00e9 grecque. Dans la Gr\u00e8ce archa\u00efque et classique c&rsquo;est une activit\u00e9 d&rsquo;abord r\u00e9serv\u00e9e aux jeunes hommes, mais sans aucun crit\u00e8re de s\u00e9lection<sup id=\"cite_ref-Alain_Duplouy,_2019244-245_64-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Alain_Duplouy,_2019244-245-64\">64<\/a><\/sup>. Dans l&rsquo;\u00e9pop\u00e9e hom\u00e9rique les\u00a0<i><a title=\"Kouros\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kouros\">kouroi<\/a><\/i>\u00a0chassent pour d\u00e9fendre les troupeaux et leur propre vie. Le travail d&rsquo;Alain Schnapp, sur les vases des\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, pr\u00e9cise qu&rsquo;il s&rsquo;agit d&rsquo;une\u00a0<a title=\"\u00c9ph\u00e8be\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ph%C3%A8be\">pratique \u00e9ph\u00e9bique<\/a><sup id=\"cite_ref-65\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-65\">65<\/a><\/sup>. Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;adolescent doit \u00eatre choisi par un\u00a0<a title=\"\u00c9raste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89raste\">\u00e9raste<\/a>\u00a0adulte qui, avec son accord, l&#8217;emm\u00e8ne, sous l&rsquo;escorte de ses compagnons, dans les montagnes o\u00f9 ils festoient et chassent deux mois durant. Apr\u00e8s quoi, ils redescendent et le jeune homme est int\u00e9gr\u00e9 dans la soci\u00e9t\u00e9 des citoyens adultes<sup id=\"cite_ref-Alain_Duplouy,_2019252_66-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Alain_Duplouy,_2019252-66\">66<\/a><\/sup>. Des c\u00e9r\u00e9monies li\u00e9es \u00e0 ce rite de passage sont attest\u00e9es de la fin de l&rsquo;\u00c2ge du bronze au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Plus g\u00e9n\u00e9ralement, l&rsquo;individu ne peut penser son statut qu&rsquo;\u00e0 travers le regard des autres, et la rivalit\u00e9 ou la joute, l&rsquo;<i><a title=\"Ag\u00f4n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ag%C3%B4n\">ag\u00f4n<\/a><\/i>, a \u00e9t\u00e9 l&rsquo;instrument permettant aux individus de tisser des liens et de multiplier des signes de reconnaissance mutuelle. Ce qui suppose la remise en question permanente du statut d&rsquo;appartenance \u00e0 ces \u00e9lites, plus ou moins \u00ab\u00a0\u00e9lev\u00e9es\u00a0\u00bb. Pour l&rsquo;\u00e9poque qui nous int\u00e9resse, la collection d&rsquo;objets rares par les \u00e9lites, en particulier des objets d&rsquo;origine orientale (les\u00a0<i>orientalia<\/i>), auront particip\u00e9, surtout \u00e0 partir de la fin de la p\u00e9riode g\u00e9om\u00e9trique, \u00e0 cette recherche de prestige pour l&rsquo;acquisition ou la d\u00e9fense d&rsquo;un statut fragile<sup id=\"cite_ref-Alain_Duplouy,_2006151-183_\u00ab_Collectionner_le_monde_\u00bb_67-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Alain_Duplouy,_2006151-183_%C2%AB_Collectionner_le_monde_%C2%BB-67\">67<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Une_\u00e9conomie_agricole\"><span id=\"Une_.C3.A9conomie_agricole\"><\/span>Une \u00e9conomie agricole<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00e9conomie est clairement agricole, en t\u00e9moignent les m\u00e9tiers \u00e0 tisser de grande taille, les silos \u00e0 grains \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Lefkandi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lefkandi\">Lefkandi<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Nichoria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nichoria\">Nichoria<\/a>, et des mod\u00e8les de greniers \u00e0 Ath\u00e8nes. Par contre, on vit dans des huttes de bois ou, au mieux, dans une seule pi\u00e8ce aux murs dont le soubassement est fait de petites pierres et l&rsquo;\u00e9l\u00e9vation en torchis<sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020105_68-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020105-68\">68<\/a><\/sup>. Hormis le risque de la piraterie et de conflits avec le voisinage, l&rsquo;absence de dispositif d\u00e9fensif et l&rsquo;habitat dispers\u00e9 sont des indicateurs d&rsquo;une p\u00e9riode de paix qui se serait accompagn\u00e9e d&rsquo;une certaine croissance d\u00e9mographique.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Commerce_de_c\u00e9ramique\"><span id=\"Commerce_de_c.C3.A9ramique\"><\/span>Commerce de c\u00e9ramique<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">On constate une augmentation des exportations de c\u00e9ramique attique, qui culmine au G\u00e9om\u00e9trique Moyen II (peu avant 760). Des exportations qui ne seront d\u00e9pass\u00e9es qu&rsquo;au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0<sup id=\"cite_ref-Anne_Couli\u00e9,_201341_20-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Anne_Couli%C3%A9,_201341-20\">20<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Tombes_de_\u00ab_h\u00e9ros_\u00bb,_bienvenues_pour_certains\"><span id=\"Tombes_de_.C2.AB_h.C3.A9ros_.C2.BB.2C_bienvenues_pour_certains\"><\/span>Tombes de \u00ab\u00a0h\u00e9ros\u00a0\u00bb, bienvenues pour certains<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette croissance s&rsquo;accompagne de d\u00e9p\u00f4ts d&rsquo;offrandes (c\u00e9ramiques, sacrifices d&rsquo;animaux) devant l&rsquo;entr\u00e9e ou \u00e0 l&rsquo;int\u00e9rieur de grandes tombes souvent bien plus anciennes, parfois m\u00eame myc\u00e9niennes, et cette pratique a perdur\u00e9 depuis lors jusqu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;\u00e9poque romaine\u00a0; elle concerne des centaines de s\u00e9pultures. Actuellement il reste difficile d&rsquo;interpr\u00e9ter le ph\u00e9nom\u00e8ne. Les b\u00e9n\u00e9ficiaires de ces cultes h\u00e9ro\u00efques font actuellement l&rsquo;objet de d\u00e9bats, entre de nouveaux aristocrates (par l&rsquo;interm\u00e9diaire de g\u00e9n\u00e9alogies fabriqu\u00e9es), ou bien concernent la paysannerie libre de la cit\u00e9 nouvelle &#8211; \u00e0 moins que ces pratiques ne refl\u00e8tent simplement que la diffusion de l&rsquo;<a title=\"Hom\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hom%C3%A8re\">\u00e9pop\u00e9e hom\u00e9rique<\/a>. Le ph\u00e9nom\u00e8ne appara\u00eet d\u00e8s la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, mais surtout au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, apr\u00e8s 750<sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020106-07_69-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020106-07-69\">69<\/a><\/sup>, en effet ce nouveau culte des h\u00e9ros appara\u00eet aussi \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque o\u00f9 est compos\u00e9e l&rsquo;\u00e9pop\u00e9e hom\u00e9rique. Pour certains historiens les commanditaires en seraient donc\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0ces membres d&rsquo;une \u00e9lite, soucieux de s&rsquo;affirmer comme les authentiques descendants des premiers seigneurs de la Gr\u00e8ce\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020109_70-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020109-70\">70<\/a><\/sup>. Pour cette \u00e9lite, il se serait agi d&rsquo;affirmer ses droits sur des terres agricoles. Les \u00ab\u00a0anc\u00eatres\u00a0\u00bb (ou pr\u00e9tendus \u00ab\u00a0anc\u00eatres\u00a0\u00bb), tout comme les \u00ab\u00a0h\u00e9ros\u00a0\u00bb des sagas de l&rsquo;\u00e2ge du bronze &#8211;\u00a0<a title=\"Les Sept contre Th\u00e8bes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Sept_contre_Th%C3%A8bes\">les Sept contre Th\u00e8bes<\/a>, les\u00a0<a title=\"Atrides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Atrides\">Atrides<\/a>, les\u00a0<a title=\"Guerre de Troie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_de_Troie#Coalition_ach%C3%A9enne\">vainqueurs de Troie<\/a>, les\u00a0<a title=\"Argonautes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Argonautes\">Argonautes<\/a>\u00a0&#8211; serviraient de t\u00e9moins \u00e0 d&rsquo;anciennes batailles, au fondement de la possession des terres agricoles.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Tombes_de_femmes\">Tombes de femmes<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e8s l&rsquo;\u00e9poque pr\u00e9c\u00e9dente, protog\u00e9om\u00e9trique, et jusqu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;\u00e9poque qui nous concerne ici, on distingue un nouveau type de tombe o\u00f9 le d\u00e9p\u00f4t fun\u00e9raire est associ\u00e9 \u00e0 certaines d\u00e9funtes, jeunes, ayant moins de 18-20 ans. Susan Langdon y voit la constitution de la figure de la\u00a0<i>parthenos<\/i>, la jeune fille vierge, non mari\u00e9e. Ces tombes, \u00e0 inhumation ou \u00e0 cr\u00e9mation, rassemblent des \u00ab\u00a0poup\u00e9es\u00a0\u00bb de terre cuite, des bottes et des bo\u00eetes de terre cuite, peintes, ainsi que des ornements, ou bijoux de coiffure en forme de spirales (ou plus exactement une\u00a0<a title=\"H\u00e9lice (g\u00e9om\u00e9trie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9lice_(g%C3%A9om%C3%A9trie)\">h\u00e9lice g\u00e9om\u00e9trique<\/a>\u00a0en forme de cylindre) le plus souvent en or<sup id=\"cite_ref-Susan_Langdon,_2008130-152,_\u00ab_Maiden_Graves_\u00bb_71-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Susan_Langdon,_2008130-152,_%C2%AB_Maiden_Graves_%C2%BB-71\">71<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Bottes, c\u00e9ramique peinte, tombe d'une femme incin\u00e9r\u00e9e, v. 900. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique[72]\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:AGM_Ancient_Greek_Pair_of_Terracotta_Boots.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0b\/AGM_Ancient_Greek_Pair_of_Terracotta_Boots.jpg\/308px-AGM_Ancient_Greek_Pair_of_Terracotta_Boots.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0b\/AGM_Ancient_Greek_Pair_of_Terracotta_Boots.jpg\/463px-AGM_Ancient_Greek_Pair_of_Terracotta_Boots.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/0b\/AGM_Ancient_Greek_Pair_of_Terracotta_Boots.jpg\/616px-AGM_Ancient_Greek_Pair_of_Terracotta_Boots.jpg 2x\" alt=\"Bottes, c\u00e9ramique peinte, tombe d'une femme incin\u00e9r\u00e9e, v. 900. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique[72]\" width=\"205\" height=\"169\" data-file-width=\"2232\" data-file-height=\"1847\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Bottes, c\u00e9ramique peinte, tombe d&rsquo;une femme incin\u00e9r\u00e9e, v. 900. Mus\u00e9e du C\u00e9ramique<sup id=\"cite_ref-72\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-72\">72<\/a><\/sup><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Collier. Tombe d'une femme enceinte riche. Vers 850. Mus\u00e9e de l'ancien Agora\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Early_Geometric_Necklace.Ancient_Agora_Museum_of_Athens.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/Early_Geometric_Necklace.Ancient_Agora_Museum_of_Athens.jpg\/213px-Early_Geometric_Necklace.Ancient_Agora_Museum_of_Athens.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/Early_Geometric_Necklace.Ancient_Agora_Museum_of_Athens.jpg\/320px-Early_Geometric_Necklace.Ancient_Agora_Museum_of_Athens.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/Early_Geometric_Necklace.Ancient_Agora_Museum_of_Athens.jpg\/426px-Early_Geometric_Necklace.Ancient_Agora_Museum_of_Athens.jpg 2x\" alt=\"Collier. Tombe d'une femme enceinte riche. Vers 850. Mus\u00e9e de l'ancien Agora\" width=\"141\" height=\"169\" data-file-width=\"3500\" data-file-height=\"4188\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Collier. Tombe d&rsquo;une femme enceinte riche. Vers 850.<br \/>\nMus\u00e9e de l&rsquo;ancien Agora<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"De g. \u00e0 d., pyxis globulaire, \u0153nocho\u00e9-l\u00e9cythe, aryballe. Pendants d'oreille et bagues. Tombe d'une femme enceinte riche. Vers 850. Mus\u00e9e de l'ancien Agora\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Offerings_from_an_Early_Geometric_cremation_burial_of_a_pregnant_wealthy_woman._Near_to_the_Areopagus_of_Athens_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c3\/Offerings_from_an_Early_Geometric_cremation_burial_of_a_pregnant_wealthy_woman._Near_to_the_Areopagus_of_Athens_01.jpg\/340px-Offerings_from_an_Early_Geometric_cremation_burial_of_a_pregnant_wealthy_woman._Near_to_the_Areopagus_of_Athens_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c3\/Offerings_from_an_Early_Geometric_cremation_burial_of_a_pregnant_wealthy_woman._Near_to_the_Areopagus_of_Athens_01.jpg\/511px-Offerings_from_an_Early_Geometric_cremation_burial_of_a_pregnant_wealthy_woman._Near_to_the_Areopagus_of_Athens_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c3\/Offerings_from_an_Early_Geometric_cremation_burial_of_a_pregnant_wealthy_woman._Near_to_the_Areopagus_of_Athens_01.jpg\/680px-Offerings_from_an_Early_Geometric_cremation_burial_of_a_pregnant_wealthy_woman._Near_to_the_Areopagus_of_Athens_01.jpg 2x\" alt=\"De g. \u00e0 d., pyxis globulaire, \u0153nocho\u00e9-l\u00e9cythe, aryballe. Pendants d'oreille et bagues. Tombe d'une femme enceinte riche. Vers 850. Mus\u00e9e de l'ancien Agora\" width=\"226\" height=\"169\" data-file-width=\"4000\" data-file-height=\"3000\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">De g. \u00e0 d.,\u00a0<a title=\"Pyxis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pyxis\">pyxis<\/a>\u00a0globulaire,\u00a0<a title=\"\u0152nocho\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C5%92nocho%C3%A9\">\u0153nocho\u00e9<\/a>&#8211;<a title=\"L\u00e9cythe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9cythe\">l\u00e9cythe<\/a>,\u00a0<a title=\"Aryballe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aryballe\">aryballe<\/a>. Pendants d&rsquo;oreille et bagues. Tombe d&rsquo;une femme enceinte riche. Vers 850.<br \/>\nMus\u00e9e de l&rsquo;ancien Agora<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Petite idole-cloche de B\u00e9otie, H. 33\u00a0cm. Ronde de femmes. Vers 700. Louvre\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Lens_-_Inauguration_du_Louvre-Lens_le_4_d%C3%A9cembre_2012,_la_Galerie_du_Temps,_n%C2%B0_033.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Lens_-_Inauguration_du_Louvre-Lens_le_4_d%C3%A9cembre_2012%2C_la_Galerie_du_Temps%2C_n%C2%B0_033.JPG\/191px-Lens_-_Inauguration_du_Louvre-Lens_le_4_d%C3%A9cembre_2012%2C_la_Galerie_du_Temps%2C_n%C2%B0_033.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Lens_-_Inauguration_du_Louvre-Lens_le_4_d%C3%A9cembre_2012%2C_la_Galerie_du_Temps%2C_n%C2%B0_033.JPG\/287px-Lens_-_Inauguration_du_Louvre-Lens_le_4_d%C3%A9cembre_2012%2C_la_Galerie_du_Temps%2C_n%C2%B0_033.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Lens_-_Inauguration_du_Louvre-Lens_le_4_d%C3%A9cembre_2012%2C_la_Galerie_du_Temps%2C_n%C2%B0_033.JPG\/382px-Lens_-_Inauguration_du_Louvre-Lens_le_4_d%C3%A9cembre_2012%2C_la_Galerie_du_Temps%2C_n%C2%B0_033.JPG 2x\" alt=\"Petite idole-cloche de B\u00e9otie, H. 33\u00a0cm. Ronde de femmes. Vers 700. Louvre\" width=\"127\" height=\"169\" data-file-width=\"2736\" data-file-height=\"3648\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Petite idole-cloche de B\u00e9otie, H. 33\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>. Ronde de femmes. Vers 700.<br \/>\nLouvre<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Grande idole-cloche de B\u00e9otie. Th\u00e8bes, vers 700. H. 40\u00a0cm. Louvre\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bell_idol_Louvre_CA_573_%E2%88%9A.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Bell_idol_Louvre_CA_573_%E2%88%9A.jpg\/140px-Bell_idol_Louvre_CA_573_%E2%88%9A.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Bell_idol_Louvre_CA_573_%E2%88%9A.jpg\/210px-Bell_idol_Louvre_CA_573_%E2%88%9A.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Bell_idol_Louvre_CA_573_%E2%88%9A.jpg\/280px-Bell_idol_Louvre_CA_573_%E2%88%9A.jpg 2x\" alt=\"Grande idole-cloche de B\u00e9otie. Th\u00e8bes, vers 700. H. 40\u00a0cm. Louvre\" width=\"94\" height=\"170\" data-file-width=\"1100\" data-file-height=\"2000\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Grande idole-cloche de B\u00e9otie. Th\u00e8bes, vers 700. H. 40\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>.<br \/>\nLouvre<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le cas particulier des \u00ab\u00a0idoles-cloche\u00a0\u00bb de\u00a0<a title=\"B\u00e9otie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9otie\">B\u00e9otie<\/a>\u00a0a fait l&rsquo;objet d&rsquo;une \u00e9tude d\u00e9taill\u00e9e mais reste \u00e9nigmatique<sup id=\"cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201176-77_73-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201176-77-73\">73<\/a><\/sup>. Leur provenance reste inconnue. La forme f\u00e9minine est simplement \u00e9voqu\u00e9e, comme si elle portait une robe, mont\u00e9e au tour de potier<sup id=\"cite_ref-Violaine_Jeammet,_20037-8_74-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Violaine_Jeammet,_20037-8-74\">74<\/a><\/sup>. Le caract\u00e8re creux de l&rsquo;objet est soulign\u00e9 par des jambes mobiles, suspendues \u00e0 la robe. Ce type d&rsquo;<a title=\"\u00c9poque protog\u00e9om\u00e9trique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_protog%C3%A9om%C3%A9trique#Poterie\">\u00ab\u00a0idole\u00a0\u00bb depuis le protog\u00e9om\u00e9trique r\u00e9cent<\/a>, est associ\u00e9 aux tombes d&rsquo;\u00ab\u00a0enfant\u00a0\u00bb, \u00e0 une \u00e9poque o\u00f9 la d\u00e9termination du sexe et de l&rsquo;\u00e2ge approximatif \u00e9taient impossibles. On les trouve aussi dans des tombes \u00ab\u00a0f\u00e9minines\u00a0\u00bb ou, plus pr\u00e9cis\u00e9ment quand c&rsquo;est possible, de jeunes filles. Elles apparaissent ainsi, mais de temps en temps, dans tout l&rsquo;espace grec, associ\u00e9es \u00e0 diff\u00e9rents animaux &#8211; ma\u00eetresse des oiseaux, ma\u00eetresse des animaux. Les autres idoles-cloche ont des attributs souvent semblables, grands oiseaux, triangles pointe-\u00e0-pointe, hache double. Cette image, probablement d&rsquo;une \u00ab\u00a0d\u00e9esse\u00a0\u00bb, est associ\u00e9e aux animaux qui migrent \u00e0 certaines saisons. En effet, les grands oiseaux, au vol spectaculaire lors de leur d\u00e9part et de leur retour, rythment le temps. Ils symbolisent le temps. La d\u00e9esse, entre ces deux animaux prend ainsi la place de l&rsquo;\u00ab\u00a0arbre sacr\u00e9 aux animaux dress\u00e9s\u00a0\u00bb, un motif d&rsquo;origine\u00a0<a title=\"M\u00e9sopotamie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9sopotamie\">m\u00e9sopotamienne<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"\u00c9lam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lam\">\u00e9lamite<\/a>\u00a0que l&rsquo;on rencontre souvent dans l&rsquo;Antiquit\u00e9, en \u00c9g\u00e9e et au Moyen-Orient (voir\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Galerie\">Crat\u00e8re du peintre de Cesnola, surmont\u00e9 d&rsquo;une petite hydrie<\/a>)<sup id=\"cite_ref-75\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-75\">75<\/a><\/sup>. Ceci prouve, s&rsquo;il en \u00e9tait besoin, l&rsquo;int\u00e9gration culturelle de la Gr\u00e8ce de cette \u00e9poque par les \u00e9changes dans cet espace oriental tr\u00e8s vaste. Quant aux idoles-cloche, elles seraient des guides dans le voyage vers l&rsquo;au-del\u00e0, ce qui en ferait des accessoires similaires aux paires de bottes en c\u00e9ramique peinte, d\u00e9couvertes dans les tombes de l&rsquo;\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique<sup id=\"cite_ref-Violaine_Jeammet,_200338_76-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Violaine_Jeammet,_200338-76\">76<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crat\u00e8re, c\u00e9ramique peinte avec chevaux et guerriers. VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Tumulus de Kamilovrysi, Paralimni, B\u00e9otie[77].\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Late_Geometric_Krater._Kamilovrysi_tumulus,_Paralimni,_Beotia.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Late_Geometric_Krater._Kamilovrysi_tumulus%2C_Paralimni%2C_Beotia.jpg\/238px-Late_Geometric_Krater._Kamilovrysi_tumulus%2C_Paralimni%2C_Beotia.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Late_Geometric_Krater._Kamilovrysi_tumulus%2C_Paralimni%2C_Beotia.jpg\/357px-Late_Geometric_Krater._Kamilovrysi_tumulus%2C_Paralimni%2C_Beotia.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Late_Geometric_Krater._Kamilovrysi_tumulus%2C_Paralimni%2C_Beotia.jpg\/476px-Late_Geometric_Krater._Kamilovrysi_tumulus%2C_Paralimni%2C_Beotia.jpg 2x\" alt=\"Crat\u00e8re, c\u00e9ramique peinte avec chevaux et guerriers. VIIIe\u00a0si\u00e8cle. Tumulus de Kamilovrysi, Paralimni, B\u00e9otie[77].\" width=\"175\" height=\"187\" data-file-width=\"1910\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Crat\u00e8re, c\u00e9ramique peinte avec chevaux et guerriers.\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Tumulus de Kamilovrysi, Paralimni, B\u00e9otie<sup id=\"cite_ref-77\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-77\">77<\/a><\/sup>.<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Ensemble du d\u00e9p\u00f4t fun\u00e9raire. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Th\u00e8bes\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Burial_of_a_woman,_8th_c_BC,_AM_pof_Thebes,_20M8054.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/04\/Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8054.jpg\/340px-Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8054.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/04\/Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8054.jpg\/511px-Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8054.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/04\/Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8054.jpg\/680px-Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8054.jpg 2x\" alt=\"Ensemble du d\u00e9p\u00f4t fun\u00e9raire. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Th\u00e8bes\" width=\"250\" height=\"187\" data-file-width=\"2816\" data-file-height=\"2112\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Ensemble du d\u00e9p\u00f4t fun\u00e9raire. Mus\u00e9e arch\u00e9ologique de Th\u00e8bes<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Collier de perles de verre, sceaux en pierre fine, fibule en bronze, cha\u00eene en or.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Burial_of_a_woman,_8th_c_BC,_AM_pof_Thebes,_20M8052.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8052.jpg\/383px-Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8052.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8052.jpg\/575px-Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8052.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8052.jpg\/765px-Burial_of_a_woman%2C_8th_c_BC%2C_AM_pof_Thebes%2C_20M8052.jpg 2x\" alt=\"Collier de perles de verre, sceaux en pierre fine, fibule en bronze, cha\u00eene en or.\" width=\"282\" height=\"187\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1365\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Collier de perles de verre, sceaux en pierre fine, fibule en bronze, cha\u00eene en or.<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Danseuses en robes, cheveux fris\u00e9s, tenant des branches. 725-700. Hydrie. Mus\u00e9e national \u00e9trusque de la villa Giulia\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bottega_di_atene_894,_hydria_tardo_geometrica,_725-700_ac_ca._02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._02.jpg\/245px-Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._02.jpg\/369px-Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._02.jpg\/491px-Bottega_di_atene_894%2C_hydria_tardo_geometrica%2C_725-700_ac_ca._02.jpg 2x\" alt=\"Danseuses en robes, cheveux fris\u00e9s, tenant des branches. 725-700. Hydrie. Mus\u00e9e national \u00e9trusque de la villa Giulia\" width=\"180\" height=\"187\" data-file-width=\"3444\" data-file-height=\"3577\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Danseuses en robes, cheveux fris\u00e9s, tenant des branches. 725-700.\u00a0<a title=\"Hydrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hydrie\">Hydrie<\/a>.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national \u00e9trusque de la villa Giulia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_%C3%A9trusque_de_la_villa_Giulia\">Mus\u00e9e national \u00e9trusque de la villa Giulia<\/a><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le tumulus de Kamilovrysi (Paralimni, B\u00e9otie) abritait un grand nombre de corps. La tombe la plus spectaculaire est celle d&rsquo;une femme inhum\u00e9e avec deux nourrissons. Les proches d\u00e9pos\u00e8rent dans sa derni\u00e8re demeure des bijoux en bronze, dont une fibule, des colliers, des perles de p\u00e2te de verre, des pierres de sceau, des figurines en bronze et des dizaines de vases en argile, parmi lesquels un impressionnant crat\u00e8re. L&rsquo;ornement de bras, une cha\u00eene en or, et la sangle en or qui maintenait en place la m\u00e2choire inf\u00e9rieure de la femme \u00e9clairent quelque peu l&rsquo;image de ces femmes puissantes \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique, \u00e0 la fin de l&rsquo;\u00e2ge du fer<sup id=\"cite_ref-Susan_Langdon,_2008130-152,_\u00ab_Maiden_Graves_\u00bb_71-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Susan_Langdon,_2008130-152,_%C2%AB_Maiden_Graves_%C2%BB-71\">71<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Habitat_et_soci\u00e9t\u00e9\"><span id=\"Habitat_et_soci.C3.A9t.C3.A9\"><\/span>Habitat et soci\u00e9t\u00e9<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:%CE%9F%CE%BC%CE%BF%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CE%B3%CE%B5%CF%89%CE%BC%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82_%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%91%CE%9C%CE%97_9013.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/11\/%CE%9F%CE%BC%CE%BF%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CE%B3%CE%B5%CF%89%CE%BC%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82_%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%91%CE%9C%CE%97_9013.jpg\/220px-%CE%9F%CE%BC%CE%BF%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CE%B3%CE%B5%CF%89%CE%BC%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82_%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%91%CE%9C%CE%97_9013.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/11\/%CE%9F%CE%BC%CE%BF%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CE%B3%CE%B5%CF%89%CE%BC%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82_%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%91%CE%9C%CE%97_9013.jpg\/330px-%CE%9F%CE%BC%CE%BF%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CE%B3%CE%B5%CF%89%CE%BC%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82_%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%91%CE%9C%CE%97_9013.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/11\/%CE%9F%CE%BC%CE%BF%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CE%B3%CE%B5%CF%89%CE%BC%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82_%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%91%CE%9C%CE%97_9013.jpg\/440px-%CE%9F%CE%BC%CE%BF%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CE%B3%CE%B5%CF%89%CE%BC%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82_%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%91%CE%9C%CE%97_9013.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"191\" data-file-width=\"3256\" data-file-height=\"2832\" \/><\/a><figcaption>Maquette de maison. G\u00e9om\u00e9trique,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Cr\u00eate. Mu. arch. H\u00e9raklion<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019habitation se transforme. La ville de Zagora sur l\u2019\u00eele\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Andros (Gr\u00e8ce)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andros_(Gr%C3%A8ce)\">Andros<\/a>, entour\u00e9e d&rsquo;une fortification \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique<sup id=\"cite_ref-78\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-78\">78<\/a><\/sup>, en apporte des indices \u00e9clairants. Ici, la maison rectangulaire \u00e0 pi\u00e8ce unique a \u00e9t\u00e9 constamment occup\u00e9e tout au long du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle jusqu\u2019autour de 725. C\u2019est alors qu\u2019elle est divis\u00e9e en plusieurs pi\u00e8ces ayant chacune des fonctions diff\u00e9rentes. Dans un premier temps la pi\u00e8ce \u00e0 vivre, \u00e0 travailler et \u00e0 entreposer a \u00e9t\u00e9 divis\u00e9e en zones discr\u00e8tement sp\u00e9cifiques, pour l\u2019entrep\u00f4t ou pour le travail. Mais, bien plus significatif, un mur qui fait office de porche s\u2019\u00e9tend alors pour cr\u00e9er une cour et un nouvel ensemble de pi\u00e8ces. L\u2019ajout d\u2019un foyer monumental et la pr\u00e9sence de coupes r\u00e9alis\u00e9es avec soin \u00e0 cet endroit fait supposer que cet espace constitue le c\u00f4t\u00e9 \u00ab\u00a0public\u00a0\u00bb de la maison, l&rsquo;espace de r\u00e9ception, pr\u00e9curseur de l\u2019<a title=\"Andr\u00f4n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%B4n\">andr\u00f4n<\/a>\u00a0archa\u00efque, la pi\u00e8ce r\u00e9serv\u00e9e aux hommes, qui pousse la famille \u00e0 rester en dehors de cet espace public<sup id=\"cite_ref-Susan_Langdon,_2008266-267_:_plans_79-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Susan_Langdon,_2008266-267_:_plans-79\">79<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces transformations permettent de percevoir le mouvement culturel qui relie le m\u00e9nage androcentrique, centr\u00e9 sur l\u2019homme, aux mod\u00e8les de comportement sociaux propres \u00e0 la vie civique, \u00e0 la vie de la cit\u00e9. Le banquet grec, le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Symposion (Gr\u00e8ce)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Symposion_(Gr%C3%A8ce)\">symposium<\/a>, offrait un cadre o\u00f9 les hi\u00e9rarchies sociales et les tensions entre les genres \u00e9taient expos\u00e9es. Mais la pr\u00e9sence de tels lieux, g\u00e9n\u00e9ralis\u00e9s dans le petit village Zagora tend \u00e0 prouver que le banquet, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, n&rsquo;\u00e9tait pas r\u00e9serv\u00e9 \u00e0 l&rsquo;\u00e9lite<sup id=\"cite_ref-80\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-80\">80<\/a><\/sup>. Le banquet, dans les soci\u00e9t\u00e9s complexes, offrait en effet un espace pour la n\u00e9gociation, mais aussi pour la monstration de l\u2019identit\u00e9 et du statut de chacun. Plusieurs cat\u00e9gories d\u2019indices qui apparaissent \u00e0 la fin de l\u2019\u00e2ge du bronze montrent la masculinisation de l\u2019<a title=\"Oikos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oikos\">oikos<\/a>\u00a0par le caract\u00e8re genr\u00e9 de certains objets et par la pratique du repas entre hommes autour du foyer<sup id=\"cite_ref-Susan_Langdon,_2008267_81-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Susan_Langdon,_2008267-81\">81<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9r\u00e9trie_:_phase_g\u00e9om\u00e9trique_du_sanctuaire_d'Apollon\"><span id=\".C3.89r.C3.A9trie_:_phase_g.C3.A9om.C3.A9trique_du_sanctuaire_d.27Apollon\"><\/span>\u00c9r\u00e9trie\u00a0: phase g\u00e9om\u00e9trique du sanctuaire d&rsquo;Apollon<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00eele d&rsquo;<a title=\"Eub\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eub%C3%A9e\">Eub\u00e9e<\/a>\u00a0offre, sur le chantier arch\u00e9ologique du temple d&rsquo;Apollon \u00e0\u00a0<a title=\"\u00c9r\u00e9trie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89r%C3%A9trie\">\u00c9r\u00e9trie<\/a>, l&rsquo;occasion de voir le processus de formation d&rsquo;une agglom\u00e9ration \u00e0 travers les strates des constructions soigneusement d\u00e9gag\u00e9es mais maintenues les unes sur les autres par les fouilleurs. Les environs d&rsquo;\u00c9r\u00e9trie faisaient, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;objet d&rsquo;une exploitation agricole intensive<sup id=\"cite_ref-82\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-82\">82<\/a><\/sup>. Avec l&rsquo;\u00e9mergence de la cit\u00e9 au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, en son c\u0153ur se d\u00e9veloppe le site urbain occup\u00e9 au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle par le sanctuaire consacr\u00e9 \u00e0 Apollon Daphn\u00e9phoros, la divinit\u00e9 de la cit\u00e9 (ou divinit\u00e9\u00a0<a title=\"Poliade\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Poliade\">poliade<\/a>). Les premiers groupes de b\u00e2timents sont assez proches les uns des autres, des maisons ovales ou absidiales [rectangulaires dont un petit c\u00f4t\u00e9 est en demi-cercle]. Sous le futur temple d&rsquo;Apollon Daphn\u00e9phoros un certain b\u00e2timent 1 (10,5\u00a0\u00d7\u00a07\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>) &#8211; absidial lui aussi et d\u00e9couvert le premier &#8211; a \u00e9t\u00e9 construit vers 750. Il disposait d&rsquo;un porche \u00e0 deux supports et de murs en brique crue sur des fondations de pierre, le mur \u00e9tant pris entre deux rangs de poteaux de bois espac\u00e9s<sup id=\"cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201179_(plan_et_maquette)_83-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201179_(plan_et_maquette)-83\">83<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-84\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-84\">84<\/a><\/sup>. Un b\u00e2timent similaire voisin \u00e9tait \u00e9difi\u00e9 devant un \u00ab\u00a0autel\u00a0\u00bb qui lui \u00e9tait ant\u00e9rieur. Selon Bernard Holzmann et Alain Pasquier, ce b\u00e2timent aurait pu \u00eatre la demeure d&rsquo;un personnage important, roi-pr\u00eatre qui y aurait accueilli les notables locaux lors de banquets, apr\u00e8s les sacrifices au dieu<sup id=\"cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201178-79_85-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201178-79-85\">85<\/a><\/sup>. Les arch\u00e9ologues ont mis au jour un b\u00e2timent absidial (35\u00a0\u00d7\u00a08\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>) de la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, \u00e9difi\u00e9 \u00e0 proximit\u00e9 du b\u00e2timent 1 et li\u00e9 \u00e0 la structure d\u00e9j\u00e0 apparue plus t\u00f4t et interpr\u00e9t\u00e9e comme un autel<sup id=\"cite_ref-Pierre_Ducrey,_2005564_86-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Pierre_Ducrey,_2005564-86\">86<\/a><\/sup>. Cette aire sacrificielle \u00e9tait associ\u00e9e \u00e0 un tr\u00e8s riche d\u00e9p\u00f4t d&rsquo;offrandes<sup id=\"cite_ref-Pierre_Ducrey,_2005558_87-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Pierre_Ducrey,_2005558-87\">87<\/a><\/sup>\u00a0votives et \u00e0 de la vaisselle rituelle. Les c\u00e9r\u00e9monies qui se sont d\u00e9velopp\u00e9es \u00e0 \u00c9r\u00e9trie se devaient d&rsquo;int\u00e9grer les adolescents dans la soci\u00e9t\u00e9<sup id=\"cite_ref-88\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-88\">88<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Architecture_monumentale._Premiers_espaces_urbains\">Architecture monumentale. Premiers espaces urbains<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0\u00a0<a title=\"Naxos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naxos\">Naxos<\/a>, le site d\u2019Yria, montre que, d\u00e8s la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, appara\u00eet une architecture religieuse monumentale\u00a0: le second temple, fond\u00e9 vers 730, toujours (apparemment) d\u00e9di\u00e9 \u00e0 Dionysos, se pr\u00e9sente comme une grande salle \u00e0 quatre nefs avec un autel au centre<sup id=\"cite_ref-89\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-89\">89<\/a><\/sup>. L\u2019utilisation du marbre pour les bases de colonnes en bois remonte aussi aux ann\u00e9es 730. D&rsquo;autre part, les plus anciennes\u00a0<a title=\"Agora\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agora\">agoras<\/a>\u00a0connues du monde grec, comme celle de Dr\u00e9ros en Cr\u00e8te, datent du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-Anne_Couli\u00e9,_2005_90-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Anne_Couli%C3%A9,_2005-90\">90<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-91\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-91\">91<\/a><\/sup>. Des fortifications de cette \u00e9poque y sont encore visibles, tout comme sur le site de Zagora (<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c1ndros (Gr\u00e8ce)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%81ndros_(Gr%C3%A8ce)\">Andros<\/a>). Enfin, l\u2019\u00e9tude des habitats fortifi\u00e9s montre que \u00ab\u00a0l\u2019id\u00e9e de fortification revient, dans la conscience des habitants du monde \u00e9g\u00e9en, dans le courant du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle mais cette fois pour la cit\u00e9, pas pour l\u2019acropole\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-92\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-92\">92<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cela dit, il ne faudrait pas consid\u00e9rer les fortifications comme le signe univoque de l&rsquo;\u00e9mergence d&rsquo;une cit\u00e9. Comme le signale Fran\u00e7ois de Polignac, cit\u00e9 par Anne Couli\u00e9, la fortification qui manifeste dans la Gr\u00e8ce classique une s\u00e9paration marqu\u00e9e entre le monde des vivants et le monde des morts n&rsquo;a pas toujours cette fonction dans les villes primitives. On peut constater qu&rsquo;\u00e0 Corinthe et \u00e0 Ath\u00e8nes, des noyaux urbains c\u00f4toient, dans un premier temps, des n\u00e9cropoles, qui seront finalement englob\u00e9es dans le trac\u00e9 ult\u00e9rieur du rempart. Enfin, l&rsquo;urbanisme doit se concevoir comme un processus lent et implique que l&rsquo;on regarde bien au-del\u00e0 de l&rsquo;espace proprement urbain<sup id=\"cite_ref-93\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-93\">93<\/a><\/sup>. L\u2019urbanisme ancien, dont les premi\u00e8res manifestations sont perceptibles \u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, \u00e9chappe largement aux crit\u00e8res d\u00e9finis pour la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et ne se r\u00e9sume pas \u00e0 l&rsquo;aspect monumental<sup id=\"cite_ref-Anne_Couli\u00e9,_2005258_94-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Anne_Couli%C3%A9,_2005258-94\">94<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Av\u00e8nement_de_la_polis\"><span id=\"Av.C3.A8nement_de_la_polis\"><\/span>Av\u00e8nement de la\u00a0<i>polis<\/i><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les pillages, les razzias et la piraterie, les conflits entre communaut\u00e9s voisines &#8211; souvent sous forme d&rsquo;habitat rural dispers\u00e9 &#8211; n&#8217;emp\u00eachent pas, globalement, l&rsquo;installation d&rsquo;une certaine stabilit\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La croissance d\u00e9mographique est probablement la cause de la rivalit\u00e9 et de la guerre entre\u00a0<a title=\"Chalcis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chalcis\">Chalcis<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"\u00c9r\u00e9trie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89r%C3%A9trie#L%E2%80%99essor_de_la_cit%C3%A9_:_l%E2%80%99%C3%A9poque_archa%C3%AFque\">\u00c9r\u00e9trie<\/a><sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020117_95-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020117-95\">95<\/a><\/sup>, la\u00a0<a title=\"Guerre l\u00e9lantine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_l%C3%A9lantine\">guerre l\u00e9lantine<\/a>, qui les \u00e9puisa tragiquement toutes deux. C&rsquo;est encore cette croissance qui justifie la colonisation de l&rsquo;int\u00e9rieur de la Gr\u00e8ce mais aussi, avec la cr\u00e9ation des cit\u00e9s \u00e9loign\u00e9es et la cr\u00e9ation de micro-\u00c9tats, une part importante de la collectivit\u00e9 prend d\u00e9sormais part aux d\u00e9cisions et \u00e0 la conduite des affaires publiques. Ainsi se signalent les premi\u00e8res\u00a0<i><a title=\"Polis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polis\">polis<\/a><\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les anciens dirigeants, issus de l&rsquo;<a title=\"\u00c9poque protog\u00e9om\u00e9trique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_protog%C3%A9om%C3%A9trique\">\u00e9poque protog\u00e9om\u00e9trique<\/a>, les riches propri\u00e9taires de la terre (qui se font inhumer dans des tombes \u00e0 cistes, souvent avec un mobilier fun\u00e9raire de plus en plus luxueux, int\u00e8grent alors de nouveaux venus, issus de niveaux sociaux inf\u00e9rieurs (inhum\u00e9s dans des pithoi, et parfois plusieurs dans un seul pithos, au mobilier bien plus modeste), sous le statut privil\u00e9gi\u00e9 de \u00ab\u00a0citoyen\u00a0\u00bb. Le groupe dominant s&rsquo;\u00e9largit. Ce statut ne s&rsquo;obtient le plus souvent qu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;int\u00e9rieur du jeu perp\u00e9tuel de la comp\u00e9tition entre individus, l&rsquo;<i><a title=\"Ag\u00f4n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ag%C3%B4n\">ag\u00f4n<\/a><\/i>\u00a0grec, et la naissance n&rsquo;est pas l&rsquo;unique crit\u00e8re qui justifie un statut. On peut se construire une image d&rsquo;homme valeureux ou glorieux &#8211; comme la biographie invent\u00e9e d&rsquo;Ulysse au\u00a0<span class=\"nowrap\">chant\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><\/abbr><\/span>\u00a0de l&rsquo;Odyss\u00e9e<sup id=\"cite_ref-96\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-96\">96<\/a><\/sup>\u00a0&#8211; quitte \u00e0 faire appel \u00e0 un pass\u00e9 largement mythique pour asseoir sa domination, \u00e0 l&rsquo;\u00e9gal de ses rivaux, parmi les citoyens qui dirigent les affaires publiques<sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020114_97-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020114-97\">97<\/a><\/sup>. Mais apparemment d&rsquo;autres personnalit\u00e9s sembleraient surgir comme nouveaux citoyens, personnalit\u00e9s issues de la moyenne paysannerie par opposition \u00e0 de gros propri\u00e9taires &#8211; ou sans opposition, mais plut\u00f4t en \u00e9change de leur fid\u00e9lit\u00e9 au \u00ab\u00a0seigneur\u00a0\u00bb local\u00a0: une forme de \u00ab\u00a0client\u00e8le\u00a0\u00bb assur\u00e9e pour une aristocratie engag\u00e9e dans une lutte perp\u00e9tuelle<sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020116_98-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020116-98\">98<\/a><\/sup>. En tout cas l&rsquo;accroissement des s\u00e9pultures \u00ab\u00a0en bonne et due forme\u00a0\u00bb (tombeaux de famille ou non<sup id=\"cite_ref-Alain_Duplouy,_201998-101_99-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Alain_Duplouy,_201998-101-99\">99<\/a><\/sup>) indiquerait qu&rsquo;avant la p\u00e9riode 750-720, une partie consid\u00e9rable de la population ne b\u00e9n\u00e9ficiait pas d&rsquo;un statut autorisant le droit de s\u00e9pulture.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Et la fluctuation de ce droit, au fil du temps, pourrait trahir l&rsquo;\u00e9mergence de la cit\u00e9 grecque\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Alain_Duplouy,_201997_100-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Alain_Duplouy,_201997-100\">100<\/a><\/sup>. Mais le statut de citoyen, dans le domaine fun\u00e9raire comme dans d&rsquo;autres, conf\u00e8re une forme de privil\u00e8ge r\u00e9serv\u00e9 \u00e0 une \u00e9lite sociale. Et les citoyens eux-m\u00eames n&rsquo;ont pas \u00e0 \u00eatre \u00e9gaux entre eux, le statut de chacun \u00e9tant soumis \u00e0 des fluctuations permanentes, o\u00f9 l&rsquo;on risquait de se distinguer au point de se mettre en marge de cette communaut\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quant aux artisans dans la cit\u00e9, et bien qu&rsquo;ils soient appr\u00e9ci\u00e9s dans les textes hom\u00e9riques, leur statut reste largement inconnu actuellement.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle l&rsquo;acc\u00e8s \u00e0 la citoyennet\u00e9 a d\u00fb consid\u00e9rablement varier d&rsquo;une cit\u00e9 \u00e0 l&rsquo;autre. \u00c0 l&rsquo;\u00e9poque classique, cette grande diversit\u00e9 n&rsquo;a, pour autant, jamais troubl\u00e9 les Grecs qui se percevaient comme diff\u00e9rents du reste du monde parce qu&rsquo;eux seuls vivaient en \u00ab\u00a0cit\u00e9\u00a0\u00bb. Et pourtant, il se pourrait que la cr\u00e9ation de la\u00a0<i>p\u00f4lis<\/i>\u00a0ait pu murir gr\u00e2ce aux relations des Grecs avec de petites communaut\u00e9s ph\u00e9niciennes, ind\u00e9pendantes et disposant d&rsquo;un conseil aupr\u00e8s du roi. Leur dynamisme par le commerce et la cr\u00e9ation de colonies les mettaient au contact des Grecs<sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020114-115_101-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020114-115-101\">101<\/a><\/sup>. N&rsquo;oublions pas enfin que l&rsquo;invention de l&rsquo;\u00e9criture alphab\u00e9tique en Gr\u00e8ce s&rsquo;est faite au contact des populations ph\u00e9niciennes, lesquelles utilisaient aussi un alphabet<sup id=\"cite_ref-102\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-102\">102<\/a><\/sup>. Ce qui distingue l&rsquo;alphabet grec des autres modes d&rsquo;\u00e9criture antiques c&rsquo;est le fait qu&rsquo;il fut d&rsquo;abord le vecteur de la po\u00e9sie et non du commerce\u00a0; la po\u00e9sie fut ainsi le mode essentiel des \u00e9changes intellectuels, et surtout ceux n\u00e9s de l&rsquo;\u00e9pop\u00e9e \u00e9cout\u00e9e et comment\u00e9e dans les cit\u00e9s<sup id=\"cite_ref-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020112_103-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020112-103\">103<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00e9tude de l&rsquo;\u00e9pop\u00e9e montre que la vie publique de la communaut\u00e9, la\u00a0<i><a title=\"Polis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polis\">polis<\/a><\/i>, comprend la convocation de l&rsquo;assembl\u00e9e du peuple, les hommes du\u00a0<i><a title=\"D\u00e8mos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A8mos\">d\u00e8mos<\/a><\/i>, sur l&rsquo;<i><a title=\"Agora\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agora\">agora<\/a><\/i>\u00a0ou au milieu du camp lorsque ce peuple est en campagne<sup id=\"cite_ref-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017115-120_104-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017115-120-104\">104<\/a><\/sup>. \u00c0 cette occasion on peut voir que les r\u00f4les sont clairement fix\u00e9s. Le peuple est convoqu\u00e9 par le roi des rois, comme Agamemnon, l&rsquo;<i>anax<\/i>, ou bien par le roi qui peut \u00eatre, selon le contexte, le chef, le\u00a0<i><a title=\"Basileus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basileus\">basileus<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_201742,_52,_110-114_105-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_201742,_52,_110-114-105\">105<\/a><\/sup>. Le peuple s&rsquo;assoit par terre et \u00e9coute les informations qui lui sont communiqu\u00e9es, opinions ou intentions du roi. Exceptionnellement il peut \u00eatre convoqu\u00e9 par\u00a0<a title=\"Achille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Achille\">Achille<\/a>, l&rsquo;un des nobles, les\u00a0<i><a class=\"extiw\" title=\"wikt:aristo\u00ef\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/aristo%C3%AF\">aristo\u00ef<\/a><\/i>\u00a0ou\u00a0<i>esthloi<\/i>. La masse du peuple,\u00a0<i><a class=\"extiw\" title=\"wikt:\u03bb\u03b1\u03cc\u03c2\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/%CE%BB%CE%B1%CF%8C%CF%82\">laos<\/a><\/i>, va r\u00e9agir collectivement \u00e0 ce qui lui est dit en approuvant ou d\u00e9sapprouvant par le bruit, les cris. Si l&rsquo;un de ces hommes (<a title=\"Thersite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thersite\">Thersite<\/a>,\u00a0<i>Iliade<\/i>\u00a0II, 216-266) prend la parole pour critiquer le roi, il emploie la d\u00e9rision et des propos inconvenants, contraires \u00e0 l&rsquo;ordre, qui, m\u00eame s&rsquo;ils sont justifi\u00e9s, ne peuvent \u00eatre suivis. Ces propos vont amener un rappel \u00e0 l&rsquo;ordre de la part d&rsquo;un noble (Ulysse, en l&rsquo;occurrence) qui n&rsquo;h\u00e9site pas \u00e0 frapper et \u00e0 humilier cet \u00ab\u00a0homme de peu\u00a0\u00bb,\u00a0<i>kakoi<\/i>, en lui rappelant sa condition inf\u00e9rieure.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Colonies\">Colonies<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Museo_Archeologico_di_Pithecusae,_inv._167520_-_167522.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fa\/Museo_Archeologico_di_Pithecusae%2C_inv._167520_-_167522.jpg\/220px-Museo_Archeologico_di_Pithecusae%2C_inv._167520_-_167522.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fa\/Museo_Archeologico_di_Pithecusae%2C_inv._167520_-_167522.jpg\/330px-Museo_Archeologico_di_Pithecusae%2C_inv._167520_-_167522.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fa\/Museo_Archeologico_di_Pithecusae%2C_inv._167520_-_167522.jpg\/440px-Museo_Archeologico_di_Pithecusae%2C_inv._167520_-_167522.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"126\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1170\" \/><\/a><figcaption>Trois \u0153nochoes coniques produites \u00e0 Pith\u00e9cusses, d&rsquo;une tombe d&rsquo;enfant. Protocorinthien, r\u00e9plique locale, 725-700. Mus\u00e9e arch. de Pith\u00e9cusses<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le projet urbain en Occident na\u00eet \u00e0 cette \u00e9poque avec partage des terres, \u00e9laboration de pratiques et de normes communes. La population de l&rsquo;\u00eele d&rsquo;<a title=\"Eub\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eub%C3%A9e\">Eub\u00e9e<\/a>, \u00e0\u00a0<a title=\"Chalcis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chalcis\">Chalcis<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"\u00c9r\u00e9trie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89r%C3%A9trie\">\u00c9r\u00e9trie<\/a>, est en pleine expansion vers l&rsquo;Occident au g\u00e9om\u00e9trique, \u00e0 partir de 775. Ces nouveaux habitants fondent leur plus ancienne installation dans le golfe de Naples, sur l&rsquo;\u00eele de Pith\u00e9cusses (actuelle\u00a0<a title=\"\u00cele d'Ischia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Ele_d%27Ischia\">Ischia<\/a>) entre 770 et 750, avec environ 1\u00a0000\/<span title=\"20\u00a0000\u00a0000 m\u00b2 ou 20 km\u00b2\">2\u00a0000<\/span>\u00a0hectares cultivables. L&rsquo;aire de n\u00e9cropole a r\u00e9v\u00e9l\u00e9 2\u00a0000\u00a0s\u00e9pultures. On y a trouv\u00e9 quelques armes et outils, mais surtout de nombreux vases \u00e0 boire (d&rsquo;Eub\u00e9e, Corinthe, Rhodes). Ce n&rsquo;est qu&rsquo;\u00e0 partir de la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle que l&rsquo;on rencontre des r\u00e9cipients \u00e0 onguents (<a title=\"L\u00e9cythe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9cythe\">l\u00e9cythes<\/a>,\u00a0<a title=\"Aryballe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aryballe\">aryballes<\/a>) et des amulettes d&rsquo;origine orientale ou \u00e9gyptienne. Dans un quartier d&rsquo;habitations se trouvent des activit\u00e9s m\u00e9tallurgiques datant de notre p\u00e9riode. Les\u00a0<a title=\"Offrande votive\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Offrande_votive\">offrandes votives<\/a>\u00a0y apparaissent au milieu du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Des \u00e9l\u00e9ments d&rsquo;architecture, en terre cuite, indiquent un lieu de culte au moins \u00e0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019302-03_106-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019302-03-106\">106<\/a><\/sup>. Toujours dans le golfe de Naples, ils fondent\u00a0<a title=\"Cumes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cumes\">Cumes<\/a>, semble-t-il \u00e0 la m\u00eame \u00e9poque, et la d\u00e9signent &#8211; c&rsquo;est la premi\u00e8re fois &#8211; comme\u00a0<i>apoikia<\/i>, une cit\u00e9 fond\u00e9e outremer. Deux groupes sous la direction d&rsquo;un seul chef donnent le mod\u00e8le \u00e0 ce type d&rsquo;exp\u00e9dition par la suite. D&rsquo;autres sites sont fond\u00e9s \u00e0 cette \u00e9poque,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"M\u00e9gara Hyblaea\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9gara_Hyblaea\">M\u00e9gara Hyblaea<\/a>, sur la c\u00f4te orientale de la Sicile, en 734 par les M\u00e9gariens et\u00a0<a title=\"Syracuse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syracuse\">Syracuse<\/a>\u00a0en 733 par les Corinthiens<sup id=\"cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019306_107-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019306-107\">107<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"R\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>R\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"reference-cadre\" style=\"text-align: justify;\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"references-small decimal\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-1\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Martin1994\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Roland_Martin1994\" class=\"ouvrage\">Roland\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Martin<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art grec<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Hachette Livre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hachette_Livre\">Librairie g\u00e9n\u00e9rale fran\u00e7aise<\/a>,\u00a0<time>1994<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-253-06573-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-253-06573-0\"><span class=\"nowrap\">2-253-06573-0<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782253065739\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782253065739\"><span class=\"nowrap\">9782253065739<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/32042882\" rel=\"nofollow\">32042882<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020113-18-2\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020113-18_2-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0113-18.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-3\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Anne_Couli\u00e9,_2005\" class=\"ouvrage\">Anne Couli\u00e9, \u00ab\u00a0<cite>Histoire et arch\u00e9ologie des cyclades \u00e0 travers la c\u00e9ramique archa\u00efque\u00a0: \u00e0 propos d&rsquo;un ouvrage r\u00e9cent<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue arch\u00e9ologique<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a02,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a040,\u200e\u00a0<time>2005<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0255-281\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782130552444\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782130552444\"><span class=\"nowrap\">9782130552444<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-4\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">La classification des c\u00e9ramiques non-attiques est sensiblement diff\u00e9rente, par leur datation et leur style, mais la c\u00e9ramique attique sert de r\u00e9f\u00e9rence commode pour la chronologie g\u00e9n\u00e9rale.\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019\">Brigitte Le Guen dir., 2019<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Susan_Langdon,_200810-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Susan_Langdon,_200810_5-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a010.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020104-105-6\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020104-105_6-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0104-105.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Boardman,_199923-7\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Boardman,_199923_7-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Boardman,_1999\">Boardman, 1999<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a023.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-8\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Les effets de sym\u00e9trie par des animaux dans un cadre\u00a0: sur la pyxis du g\u00e9om\u00e9trique moyen attique, du Louvre\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/collections.louvre.fr\/ark:\/53355\/cl010252287\" rel=\"nofollow\">[1]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fcollections.louvre.fr%2Fark%3A%2F53355%2Fcl010252287\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-9\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017\">\u00c9velyne Scheid-Tissinier, 2017<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a084-85, signale, en s&rsquo;appuyant sur les descriptions d\u00e9taill\u00e9es par Hom\u00e8re, que les concurrents s&rsquo;engagent totalement dans les \u00e9preuves auxquelles ils participent, avec quasiment la m\u00eame brutalit\u00e9 que celle des combats. Chaque \u00e9preuve \u00e9tant un\u00a0<i>ag\u00f4n<\/i>, un concours, une comp\u00e9tition\u00a0; motif qui impr\u00e8gne profond\u00e9ment ce monde aristocratique. C&rsquo;est ainsi le privil\u00e8ge des\u00a0<i>aristoi<\/i>\u00a0de se distinguer dans leur usage de la force, sans limite, tous les coups \u00e9tant permis.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019270-10\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019270_10-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019\">Brigitte Le Guen dir., 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0270.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-11\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">cin\u00e9raire\u00a0: qui contient ou peut contenir les cendres d&rsquo;un mort.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201160-61-12\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201160-61_12-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\">Holzmann et Pasquier, 1998\/2011<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a060-61.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-13\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Cheval et croix.\u00a0<a title=\"Argolide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Argolide\">Argolide<\/a>. G\u00e9om\u00e9trique Moyen\u00a0: en r\u00e9f\u00e9rence \u00e0\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Boardman,_1999\">Boardman, 1999<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a071 (n\u00b0 125)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Anne_Couli\u00e9,_201339-14\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Anne_Couli%C3%A9,_201339_14-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Anne_Couli%C3%A9,_2013\">Anne Couli\u00e9, 2013<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a039.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Tonio_H\u00f6rscher,_201592-93-15\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Tonio_H%C3%B6rscher,_201592-93_15-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Tonio_H%C3%B6rscher,_2015\">Tonio H\u00f6rscher, 2015<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a092-93.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Anne_Couli\u00e9,_201362-63-16\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Anne_Couli%C3%A9,_201362-63_16-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Anne_Couli%C3%A9,_2013\">Anne Couli\u00e9, 2013<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a062-63.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-17\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Anne_Couli%C3%A9,_2013\">Anne Couli\u00e9, 2013<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a067-68. Voir aussi\u00a0:\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Didier_Martens_%C3%A0_propos_de_deux_livres_de_Nikolaus_Himmelmann,_1995\">Didier Martens \u00e0 propos de deux livres de Nikolaus Himmelmann, 1995<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Boardman,_1999\">Boardman, 1999<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a026<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Anne_Couli\u00e9,_201367-68-18\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Anne_Couli%C3%A9,_201367-68_18-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Anne_Couli%C3%A9,_2013\">Anne Couli\u00e9, 2013<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a067-68.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017194-195-19\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017194-195_19-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017\">\u00c9velyne Scheid-Tissinier, 2017<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0194-195.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Anne_Couli\u00e9,_201341-20\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Anne_Couli%C3%A9,_201341_20-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Anne_Couli%C3%A9,_201341_20-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Anne_Couli%C3%A9,_2013\">Anne Couli\u00e9, 2013<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a041.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017188-21\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017188_21-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017\">\u00c9velyne Scheid-Tissinier, 2017<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0188.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Tonio_H\u00f6rscher,_201591-93-22\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Tonio_H%C3%B6rscher,_201591-93_22-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Tonio_H%C3%B6rscher,_2015\">Tonio H\u00f6rscher, 2015<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a091-93.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-23\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-23\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Radcliff, W., 1921, 64,\u00a0<i>Fishing from the Earliest Times<\/i>, London\u00a0: cit\u00e9 dans\u00a0<span id=\"Theodoropoulou2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Tatiana_Theodoropoulou2011\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Tatiana Theodoropoulou,\u00a0<cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0Fishing in dark waters: a review of the archaeological and archaeozoological evidence of the exploitation of aquatic resources in the Greek Early Iron Age\u00a0\u00bb<\/cite>, dans Alexander Mazarakis Ainian, ed.,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The &lsquo;Dark Ages&rsquo; Revisited. Acts of an international symposium in memory of William D.E. Coulson, University of Thessaly, Volos, 14\u201317 June 2007 (2 volumes)<\/cite>, University of Thessaly Press,\u00a0<time>2011<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-960-9439-05-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-960-9439-05-3\"><span class=\"nowrap\">978-960-9439-05-3<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-960-9439-06-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-960-9439-06-0\"><span class=\"nowrap\">978-960-9439-06-0<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/https%3A\/\/www.sudoc.fr\/160478448\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.sudoc.fr\/160478448<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/figure\/b-Pictorial-evidence-of-sea-animals-a-The-Pithekoussai-shipwreck-louterion-Ridgway_fig1_324728308\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.researchgate.net%2Ffigure%2Fb-Pictorial-evidence-of-sea-animals-a-The-Pithekoussai-shipwreck-louterion-Ridgway_fig1_324728308\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>. Le crat\u00e8re\u00a0:\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/maritimehistorypodcast.com\/ep-026-sailing-advice-from-hesiod-the-farmer-poet\/screen_shot_2014-02-21_at_80838_pm-144575a2d6767fd67f7\/\" rel=\"nofollow\">The \u2018shipwreck krater\u2019 discovered at the site of Pithecusae.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fmaritimehistorypodcast.com%2Fep-026-sailing-advice-from-hesiod-the-farmer-poet%2Fscreen_shot_2014-02-21_at_80838_pm-144575a2d6767fd67f7%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-24\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-24\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"n.d.\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/collections.louvre.fr\/en\/ark:\/53355\/cl010263360\" rel=\"nofollow\"><cite>Crat\u00e8re\u00a0: Epoque \/ p\u00e9riode\u00a0: g\u00e9om\u00e9trique moyen\u00a0; g\u00e9om\u00e9trique r\u00e9cent<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fcollections.louvre.fr%2Fen%2Fark%3A%2F53355%2Fcl010263360\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Louvre Collections<\/span>, n.d.\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-12-05\" data-sort-value=\"2021-12-05\">5 d\u00e9cembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-25\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">\u00c0 partir de 750 des processions de pleureurs et pleureuses, en groupes s\u00e9par\u00e9s, ne sont plus le motif dominant des figurations humaines. Des rondes de danseuses et danseurs, ensemble ou s\u00e9par\u00e9s, se multiplient.\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0145\u00a0; voir aussi\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.emuseum.uni-tuebingen.de\/objects\/5439\/geometrische-kanne-mit-reigentanz?ctx=90bb5aae5eb87ef146c06fd13c84023920fb72e7&amp;idx=4\" rel=\"nofollow\">Oinochoe attique, v. 750. Danseuses et danseurs<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.emuseum.uni-tuebingen.de%2Fobjects%2F5439%2Fgeometrische-kanne-mit-reigentanz%3Fctx%3D90bb5aae5eb87ef146c06fd13c84023920fb72e7%26idx%3D4\">archive<\/a>]<\/small>, Museum der Universit\u00e4t. Eberhard Karls Universit\u00e4t T\u00fcbingen, 2657.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-26\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">\u00ab\u00a0La fonction fun\u00e9raire de ce crat\u00e8re est indiqu\u00e9e par la sc\u00e8ne de l\u2019exposition du mort de chaque c\u00f4t\u00e9 du vase. Les images de batailles sur et autour des deux navires sont particuli\u00e8rement int\u00e9ressantes. Le centre d&rsquo;un navire est occup\u00e9 par une silhouette assise sous un auvent alors que deux guerriers se battent avec des \u00e9p\u00e9es pr\u00e8s de la poupe. La partie centrale de l&rsquo;autre navire est manquante. L&rsquo;archer \u00e0 la proue de ce navire, le guerrier juste au-dessus de la proue, la proximit\u00e9 des fantassins ainsi que les oiseaux perch\u00e9s \u00e0 l&rsquo;arri\u00e8re des deux navires sugg\u00e8rent que les navires sont \u00e9chou\u00e9s ou du moins suffisamment proches pour \u00eatre pris d&rsquo;assaut depuis la rive.\u00a0\u00bb (Traduction de la notice du mus\u00e9e)<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-27\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Ces rameaux tenus par des danseuses, dans des rites pr\u00e9nuptiaux, ont l&rsquo;apparence, stylis\u00e9e, d&rsquo;<a title=\"Asphod\u00e8le\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asphod%C3%A8le\">asphod\u00e8les<\/a>\u00a0en fleurs.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-28\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">\u00c0 cette \u00e9poque,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle final, les danseuses et pleureuses ont la chevelure divis\u00e9e en \u00ab\u00a0brins\u00a0\u00bb s\u00e9par\u00e9s, voire \u00ab\u00a0fris\u00e9s\u00a0\u00bb. Elles portent de longues robes serr\u00e9es \u00e0 la taille par une ceinture. Elles semblent tenir une forme de \u00ab\u00a0rameau fleuri\u00a0\u00bb, ou un \u00e9l\u00e9ment v\u00e9g\u00e9tal similaire:\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0146<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-29\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-29\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Sur le mariage en Gr\u00e8ce antique, toutes \u00e9poques confondues\u00a0:\u00a0<a title=\"Mariage dans la Gr\u00e8ce antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mariage_dans_la_Gr%C3%A8ce_antique\">Mariage dans la Gr\u00e8ce antique<\/a>. L&rsquo;\u00e2ge du mariage varie, par exemple les filles sont mari\u00e9es entre 13 et 15 ans \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque classique, alors que ce serait 19 ans au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle AEC.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-30\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lydie_Bodiou_et_Michel_Briand,_2015\" class=\"ouvrage\">Lydie Bodiou et Michel Briand, \u00ab\u00a0<cite>Rapt, viol et mariage dans l\u2019Antiquit\u00e9 gr\u00e9co-romaine\u00a0: L\u2019exemple de D\u00e9m\u00e9ter et Kor\u00ea<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Dialogue<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0208,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02,\u200e\u00a0<time>2015<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a017-32\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.3917\/dia.208.0017\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.3917%2Fdia.208.0017\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-11-18\" data-sort-value=\"2021-11-18\">18 novembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Susan_Langdon,_2008160-31\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Susan_Langdon,_2008160_31-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0160.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017182-32\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017182_32-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017\">\u00c9velyne Scheid-Tissinier, 2017<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0182.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017174-33\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017174_33-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017\">\u00c9velyne Scheid-Tissinier, 2017<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0174.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017184-34\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017184_34-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017\">\u00c9velyne Scheid-Tissinier, 2017<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0184.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-35\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-35\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Il peut s&rsquo;agir d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Pent\u00e9cont\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pent%C3%A9cont%C3%A8re\">pent\u00e9cont\u00e8re<\/a>, bateau de guerre \u00e0 50 rameurs sur un seul niveau, ou d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Bir\u00e8me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bir%C3%A8me\">bir\u00e8me<\/a>, \u00e0 deux niveaux de rameurs sur chaque bord. Cette derni\u00e8re est pr\u00e9cis\u00e9ment mise au point au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-36\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Notice du British Museum\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/www.britishmuseum.org\/collection\/object\/G_1899-0219-1\" rel=\"nofollow\">[2]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.britishmuseum.org%2Fcollection%2Fobject%2FG_1899-0219-1\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-37\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\">Holzmann et Pasquier, 1998\/2011<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a072-73<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-38\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/expositions.bnf.fr\/homere\/antho\/65\/00.htm\" rel=\"nofollow\"><cite>Le bouclier d&rsquo;Achille\u00a0: Iliade, XVIII, 478-617<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fexpositions.bnf.fr%2Fhomere%2Fantho%2F65%2F00.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">BnF<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2022-01-01\" data-sort-value=\"2022-01-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0janvier 2022<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-39\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Magnien1936\" class=\"ouvrage\"><span id=\"V._Magnien1936\" class=\"ouvrage\">V. Magnien, \u00ab\u00a0<cite>Le mariage chez les grecs anciens. L&rsquo;initiation nuptiale<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>L&rsquo;Antiquit\u00e9 Classique<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a05,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01,\u200e\u00a0<time>1936<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0115-138\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.3406\/antiq.1936.3015\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.3406%2Fantiq.1936.3015\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-11-18\" data-sort-value=\"2021-11-18\">18 novembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>. \u00c0 l&rsquo;\u00e9poque de Plutarque le mariage se pratiquait avec de plus jeunes filles, autour de 15 ans.<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017\">\u00c9velyne Scheid-Tissinier, 2017<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0182<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Lydie_Bodiou_et_Michel_Briand,_2015-40\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Lydie_Bodiou_et_Michel_Briand,_2015_40-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Lydie_Bodiou_et_Michel_Briand,_2015\">Lydie Bodiou et Michel Briand, 2015<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Anne_Couli\u00e9,_2013100-41\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Anne_Couli%C3%A9,_2013100_41-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Anne_Couli%C3%A9,_2013\">Anne Couli\u00e9, 2013<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0100.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Anne_Couli\u00e9,_201399-42\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Anne_Couli%C3%A9,_201399_42-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Anne_Couli%C3%A9,_2013\">Anne Couli\u00e9, 2013<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a099.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-43\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-43\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lloyd2018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Matthew_Lloyd2018\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Matthew Lloyd, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">The dead are many\u00a0: A polyandrion from Paros<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Ancien World Magazine<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a058,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01,\u200e\u00a0<time>2018<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0127-152\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ancientworldmagazine.com\/articles\/dead-are-many-polyandrion-paros\/\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.ancientworldmagazine.com%2Farticles%2Fdead-are-many-polyandrion-paros%2F\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2022-05-13\" data-sort-value=\"2022-05-13\">13 mai 2022<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.\u00a0<span id=\"Zafeiropoulou_and_Anagnostis_Agelarakis2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Foteini_Zafeiropoulou_and_Anagnostis_Agelarakis2005\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Foteini Zafeiropoulou and Anagnostis Agelarakis, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">Warriors of Paros<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Archaeology<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a058,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01,\u200e\u00a0<time>2005<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0127-152\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/archive.archaeology.org\/0501\/abstracts\/greece.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Farchive.archaeology.org%2F0501%2Fabstracts%2Fgreece.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2022-05-13\" data-sort-value=\"2022-05-13\">13 mai 2022<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-44\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-44\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><i>The Antikensammlung<\/i>,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-88609-774-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-88609-774-6\"><span class=\"nowrap\">978-3-88609-774-6<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a025<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201164-65-45\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201164-65_45-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\">Holzmann et Pasquier, 1998\/2011<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a064-65.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201166-67-46\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201166-67_46-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\">Holzmann et Pasquier, 1998\/2011<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a066-67.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020354-47\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020354_47-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0354.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-48\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Ces personnages ne sont pas identifiables. Il pourrait s&rsquo;agir de femme ou d&rsquo;hommes. En terre cuite, ces rondes paraissent li\u00e9es aux sanctuaires consacr\u00e9s \u00e0 H\u00e9ra ou aux Nymphes, parfois \u00e0 Art\u00e9mis (<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#St%C3%A9phanie_Huysecom-Haxhi_et_Arthur_Muller,_2015\">St\u00e9phanie Huysecom-Haxhi et Arthur Muller, 2015<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a013-24). Un groupe similaire, de quatre hommes mais \u00e0 t\u00eates d&rsquo;animaux, semble danser. Ils proviennent d&rsquo;Arcadie o\u00f9 le th\u00e9riomorphisme (de divinit\u00e9s, et non d&rsquo;hommes masqu\u00e9s) est un \u00e9l\u00e9ment saillant de nombreux cultes, comme \u00e0 Lycosoura et Phigaleia (<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0115 \u00ab\u00a0Masking rituals\u00a0\u00bb). Voir aussi\u00a0:\u00a0<span id=\"Jost2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Madeleine_Jost2005\" class=\"ouvrage\">Madeleine Jost, \u00ab\u00a0<cite>Deux mythes de m\u00e9tamorphose en animal et leurs interpr\u00e9tations\u00a0: Lykaon et Kallisto<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Kernos<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a018 \u00ab\u00a0Le \u00ab\u00a0mythe\u00a0\u00bb et ses \u00e9tats&#8230;\u00a0\u00bb,\u200e\u00a0<time>2005<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0347-370\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.4000\/kernos.1909\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.4000%2Fkernos.1909\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-11-16\" data-sort-value=\"2021-11-16\">16 novembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>. Et, apparemment bien plus ancienne,\u00a0<a title=\"Fichier:Clay model of dance scene, men, Kamilari, 1500-1400 BC, AMH, 145229.jpg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Clay_model_of_dance_scene,_men,_Kamilari,_1500-1400_BC,_AMH,_145229.jpg\">une ronde d&rsquo;hommes de Kamilari, Cr\u00e8te sud, 1650-1450\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr><\/a>, Mus\u00e9e d&rsquo;\u00c9raklion.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-49\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-49\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">S&rsquo;agit-il d&rsquo;une lutte? Il semblerait. Il manque n\u00e9anmoins quelques fragments, ce qui rend l&rsquo;interpr\u00e9tation difficile. Mais les plus anciennes repr\u00e9sentations de centaures, qui datent du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, en font des \u00eatres pacifiques, \u00e0 l&rsquo;inverse de ce qu&rsquo;ils deviennent ensuite.\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0106-107<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-50\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-50\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Cet \u00e9l\u00e9ment d&rsquo;un support de r\u00e9cipient &#8211; chaudron ou vase- est analys\u00e9 par (<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0216-220 \u00ab\u00a0Maiden , Interrupted: The Art of Abduction\u00a0\u00bb. Le soldat, en armes, se tient \u00e0 c\u00f4t\u00e9 de la femme, ici repr\u00e9sent\u00e9e bien plus petite que lui, comme une jeune fille; il regarde les rameurs. Le fragment appartenait \u00e0 un support de r\u00e9cipient, chaudron ou grand vase. Voir ci-dessus une sc\u00e8ne similaire, peinte sur le crat\u00e8re \u00e0 bec du British Museum (g\u00e9om\u00e9trique moyen). L\u00e0 encore le soldat dirige son regard sur les rameurs, sur les hommes, pas un regard pour la femme qu&rsquo;il a saisie.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-51\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-51\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Il pourrait avoir tenu un cheval par la bride. \u00c9l\u00e9ment d&rsquo;un chaudron votif de luxe, symbole de distinction. R\u00e9f\u00e9rence\u00a0: Bernard Holzman,\u00a0<i>La sculpture grecque\u00a0: une introduction<\/i>, Librairie G\u00e9n\u00e9rale Fran\u00e7aise, 2010,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2253905998\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2253905998\"><span class=\"nowrap\">978-2253905998<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0114\u00a0: \u00ab\u00a0Un type masculin que l&rsquo;on peut qualifier de pr\u00e9-mim\u00e9tique, car le corps n&rsquo;y est pas fid\u00e8lement reproduit, mais reconstruit arbitrairement par une stylisation qui escamote le ventre &#8211; une formule qui durera jusqu&rsquo;au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-52\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-52\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Cette \u00e9poque voit la cr\u00e9ation de plusieurs figures de monstres\u00a0: les\u00a0<a title=\"Gorgones\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gorgones\">Gorgones<\/a>, le\u00a0<a title=\"Centaure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Centaure\">centaure<\/a>, l&rsquo;<a title=\"Hydre de Lerne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hydre_de_Lerne\">Hydre de Lerne<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Minotaure\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minotaure\">Minotaure<\/a>, qui ont toutes des racines orientales comme bien d&rsquo;autres faits de culture et de soci\u00e9t\u00e9 de la fin de l&rsquo;\u00e2ge du fer, aujourd&rsquo;hui bien document\u00e9s.\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0118-119. Aussi\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\">Holzmann et Pasquier, 1998\/2011<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a068-69<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-53\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-53\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Artistes \u00ab\u00a0syriens\u00a0\u00bb\u00a0:\u00a0<a title=\"Royaumes n\u00e9o-hittites\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaumes_n%C3%A9o-hittites\">n\u00e9o-hittites<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Aram\u00e9ens (Antiquit\u00e9)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aram%C3%A9ens_(Antiquit%C3%A9)\">Aram\u00e9ens<\/a>\u00a0fuyaient la domination assyrienne.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201180-81-54\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201180-81_54-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\">Holzmann et Pasquier, 1998\/2011<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a080-81.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-55\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-55\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Lef\u00e8vre-Novaro2018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Daniela_Lef\u00e8vre-Novaro2018\" class=\"ouvrage\">Daniela Lef\u00e8vre-Novaro, \u00ab\u00a0<cite>Phaistos, Dr\u00e9ros, Praisos\u00a0: monuments publics et naissance de la polis en Cr\u00e8te<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue Archim\u00e8de<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a05,\u200e\u00a0<time>2018<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0185-201\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/halshs.archives-ouvertes.fr\/halshs-01826426\/document\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fhalshs.archives-ouvertes.fr%2Fhalshs-01826426%2Fdocument\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2022-01-25\" data-sort-value=\"2022-01-25\">25 janvier 2022<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019389-56\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019389_56-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019\">Brigitte Le Guen dir., 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0389.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201135-57\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201135_57-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\">Holzmann et Pasquier, 1998\/2011<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a035.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-58\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-58\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Boardman1998\" class=\"ouvrage\"><span id=\"John_Boardman1998\" class=\"ouvrage\"><a title=\"John Boardman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Boardman\">John\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Boardman<\/span><\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais),\u00a0<cite class=\"italique\">Early Greek Vase Painting 11th-6th Centuries BC<\/cite>, Londres,\u00a0<a title=\"Thames &amp; Hudson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thames_%26_Hudson\">Thames &amp; Hudson<\/a>,\u00a0<time>1998<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a052<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019306-312-59\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019306-312_59-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019\">Brigitte Le Guen dir., 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0306-312.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019312-60\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019312_60-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019\">Brigitte Le Guen dir., 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0312.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019273_et_309-310_(\u00e9criture)-61\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019273_et_309-310_(%C3%A9criture)_61-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019\">Brigitte Le Guen dir., 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0273 et 309-310 (\u00e9criture).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Alain_Duplouy,_2019170-173-62\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Alain_Duplouy,_2019170-173_62-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Alain_Duplouy,_2019\">Alain Duplouy, 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0170-173.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-63\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-63\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Simon_et_Verda,_2014\" class=\"ouvrage\">Pascal Simon et Samuel Verdan, \u00ab\u00a0<cite>Hippotrophia: Chevaux et \u00e9lites eub\u00e9ennes \u00e0 la p\u00e9riode g\u00e9om\u00e9trique<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Antike Kunst<\/i>,\u200e\u00a0<time>2014<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/serval.unil.ch\/resource\/serval:BIB_C6510DEF8173.P001\/REF\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fserval.unil.ch%2Fresource%2Fserval%3ABIB_C6510DEF8173.P001%2FREF\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2022-03-18\" data-sort-value=\"2022-03-18\">18 mars 2022<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Alain_Duplouy,_2019244-245-64\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Alain_Duplouy,_2019244-245_64-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Alain_Duplouy,_2019\">Alain Duplouy, 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0244-245.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-65\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-65\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Schnapp1997\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alain_Schnapp1997\" class=\"ouvrage\">Alain Schnapp,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Chasseur et la cit\u00e9\u00a0: Chasse et \u00e9rotique dans la Gr\u00e8ce ancienne<\/cite>, Albin Michel,\u00a0<time>1997<\/time>, 601\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 21 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-226-06475-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-226-06475-3\"><span class=\"nowrap\">2-226-06475-3<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/004066278\" rel=\"nofollow\">004066278<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a054<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Alain_Duplouy,_2019252-66\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Alain_Duplouy,_2019252_66-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Alain_Duplouy,_2019\">Alain Duplouy, 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0252.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Alain_Duplouy,_2006151-183_\u00ab_Collectionner_le_monde_\u00bb-67\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Alain_Duplouy,_2006151-183_%C2%AB_Collectionner_le_monde_%C2%BB_67-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Alain_Duplouy,_2006\">Alain Duplouy, 2006<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0151-183 \u00ab\u00a0Collectionner le monde\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020105-68\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020105_68-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0105.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020106-07-69\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020106-07_69-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0106-07.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020109-70\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020109_70-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0109.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Susan_Langdon,_2008130-152,_\u00ab_Maiden_Graves_\u00bb-71\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Susan_Langdon,_2008130-152,_%C2%AB_Maiden_Graves_%C2%BB_71-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Susan_Langdon,_2008130-152,_%C2%AB_Maiden_Graves_%C2%BB_71-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0130-152, \u00ab\u00a0Maiden Graves\u00a0\u00bb.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-72\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-72\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Ce sont deux paires de bottes et deux \u00ab\u00a0poup\u00e9es\u00a0\u00bb, qui ont \u00e9t\u00e9 d\u00e9pos\u00e9es dans une autre tombe de fille. Il pourrait s&rsquo;agir d&rsquo;objets en lien avec le costume de mari\u00e9e, ou en raison de la saison, \u00e0 moins que la paire ne s&rsquo;adresse \u00e0 deux d\u00e9esses, comme\u00a0<a title=\"D\u00e9m\u00e9ter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9m%C3%A9ter\">D\u00e9m\u00e9ter<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Pers\u00e9phone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pers%C3%A9phone\">Pers\u00e9phone<\/a>, qui effectuent de longs voyages\u00a0:\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0135-136<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201176-77-73\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201176-77_73-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\">Holzmann et Pasquier, 1998\/2011<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a076-77.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Violaine_Jeammet,_20037-8-74\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Violaine_Jeammet,_20037-8_74-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Violaine_Jeammet,_2003\">Violaine Jeammet, 2003<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a07-8.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-75\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-75\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Graf1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fritz_Graf1993\" class=\"ouvrage\">Fritz Graf,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Bois sacr\u00e9s et oracles en Asie Mineure\u00a0\u00bb<\/cite>, dans Olivier de Cazanove et John Scheid (dir.),\u00a0<cite class=\"italique\">Les bois sacr\u00e9s.\u00a0<i>Actes du colloque international de Naples. Collection du Centre Jean B\u00e9rard<\/i><\/cite>,\u00a0<time>1993<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.openedition.org\/pcjb\/323?lang=fr\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.openedition.org%2Fpcjb%2F323%3Flang%3Dfr\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a023-29<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Violaine_Jeammet,_200338-76\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Violaine_Jeammet,_200338_76-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Violaine_Jeammet,_2003\">Violaine Jeammet, 2003<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a038.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-77\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-77\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Face B de ce crat\u00e8re sur\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Vassilios_Aravantinos,_2010\">Vassilios Aravantinos, 2010<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0136, voir aussi les autres \u00e9l\u00e9ments de cette tombe sur les pages suivantes (en ligne).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-78\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-78\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"n.d.\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/zagoraarchaeologicalproject.org\/the-site\/about-zagora\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">About Zagora<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fzagoraarchaeologicalproject.org%2Fthe-site%2Fabout-zagora%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Zogora Archaeological Project<\/span>, n.d.\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-11-26\" data-sort-value=\"2021-11-26\">26 novembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Susan_Langdon,_2008266-267_:_plans-79\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Susan_Langdon,_2008266-267_:_plans_79-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0266-267\u00a0: plans.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-80\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-80\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2019\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/zagoraarchaeologicalproject.org\/the-site\/about-zagora\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">About Zagora<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fzagoraarchaeologicalproject.org%2Fthe-site%2Fabout-zagora%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Zagora Archaeological Project<\/span>, actualis\u00e9 en 2019\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-12-01\" data-sort-value=\"2021-12-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0d\u00e9cembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Susan_Langdon,_2008267-81\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Susan_Langdon,_2008267_81-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Susan_Langdon,_2008\">Susan Langdon, 2008<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0267.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-82\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-82\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"EFA,_2000\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/chronique.efa.gr\/?kroute=report&amp;id=11360\" rel=\"nofollow\"><cite>\u00c9r\u00e9trie antique. &#8211; Temple d&rsquo;Apollon Daphn\u00e9phoros et Secteur E\/600\/NW &#8211; 2000<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fchronique.efa.gr%2F%3Fkroute%3Dreport%26id%3D11360\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">\u00c9cole fran\u00e7aise d&rsquo;Ath\u00e8nes<\/span>, 2000-2001\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-11-30\" data-sort-value=\"2021-11-30\">30 novembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201179_(plan_et_maquette)-83\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201179_(plan_et_maquette)_83-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\">Holzmann et Pasquier, 1998\/2011<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a079 (plan et maquette).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-84\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-84\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Pierre_Ducrey,_2005\" class=\"ouvrage\">Pierre Ducrey, \u00ab\u00a0<cite>Quarante ann\u00e9es de fouilles suisses \u00e0 \u00c9r\u00e9trie (Gr\u00e8ce), 1964-2004\u00a0: bilan et perspectives<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Comptes rendus des s\u00e9ances de l&rsquo;Acad\u00e9mie des Inscriptions et Belles-Lettres<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0149,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a02,\u200e\u00a0<time>2005<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0553-578\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/crai_0065-0536_2005_num_149_2_22877#crai_0065-0536_2005_num_149_2_T1_0553_0000\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fcrai_0065-0536_2005_num_149_2_22877%23crai_0065-0536_2005_num_149_2_T1_0553_0000\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-11-30\" data-sort-value=\"2021-11-30\">30 novembre 2021<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201178-79-85\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Holzmann_et_Pasquier,_1998\/201178-79_85-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\">Holzmann et Pasquier, 1998\/2011<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a078-79.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Pierre_Ducrey,_2005564-86\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Pierre_Ducrey,_2005564_86-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Pierre_Ducrey,_2005\">Pierre Ducrey, 2005<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0564.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Pierre_Ducrey,_2005558-87\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Pierre_Ducrey,_2005558_87-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Pierre_Ducrey,_2005\">Pierre Ducrey, 2005<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0558.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-88\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-88\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Verdan2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Samuel_Verdan2013\" class=\"ouvrage\">Samuel Verdan, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/maarchist.hypotheses.org\/3574\" rel=\"nofollow\"><cite>Le sanctuaire d\u2019Apollon Daphn\u00e9phoros dans la p\u00e9riode g\u00e9om\u00e9trique (in Eretria XXII)<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fmaarchist.hypotheses.org%2F3574\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Les Carnets MA-Archist<\/span>,\u00a0<time>2013<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-884-74411-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-884-74411-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-884-74411-9<\/span><\/a>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-11-30\" data-sort-value=\"2021-11-30\">30 novembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-89\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-89\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"V._Lambrinoudakis,_2002\" class=\"ouvrage\">Vassilis Lambrinoudakis, \u00ab\u00a0<cite>Rites de cons\u00e9cration des temples \u00e0 Naxos<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Publications de l&rsquo;Acad\u00e9mie des Inscriptions et Belles-Lettres<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a02,\u200e\u00a0<time>2002<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a01-19\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/keryl_1275-6229_2002_act_12_1_1232\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fkeryl_1275-6229_2002_act_12_1_1232\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-11-28\" data-sort-value=\"2021-11-28\">28 novembre 2021<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Anne_Couli\u00e9,_2005-90\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Anne_Couli%C3%A9,_2005_90-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Anne_Couli%C3%A9,_2005\">Anne Couli\u00e9, 2005<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-91\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-91\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Marinatos1936\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Spyridon_Marinatos1936\" class=\"ouvrage\">Spyridon Marinatos, \u00ab\u00a0<cite>Le temple g\u00e9om\u00e9trique de Dr\u00e9ros<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Bulletin de Correspondance Hell\u00e9nique<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a030,\u200e\u00a0<time>1936<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0214-285\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/bch_0007-4217_1936_num_60_1_2761\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fbch_0007-4217_1936_num_60_1_2761\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-11-27\" data-sort-value=\"2021-11-27\">27 novembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-92\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-92\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Kourou2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"N._Kourou2003\" class=\"ouvrage\">N. Kourou,\u00a0<cite>\u00ab\u00a0Des petits habitats de l\u2019\u00e9poque myc\u00e9nienne \u00e0 la Cit\u00e9-\u00c9tat d\u2019\u00e9poque historique\u00a0\u00bb<\/cite>, dans M. Redd\u00e9 et al. \u00e9d.,\u00a0<cite class=\"italique\">La naissance de la ville dans l\u2019Antiquit\u00e9<\/cite>, de Boccard,\u00a0<time>2003<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7018-0161-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7018-0161-3\"><span class=\"nowrap\">2-7018-0161-3<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a087<\/span><\/span>\u00a0cit\u00e9 par\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Anne_Couli%C3%A9,_2005\">Anne Couli\u00e9, 2005<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0258<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-93\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-93\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"de_Polignac2006_(2004)\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fran\u00e7ois_de_Polignac2006_(2004)\" class=\"ouvrage\">Fran\u00e7ois de Polignac, \u00ab\u00a0<cite>Analyses de l\u2019espace et urbanisation en Gr\u00e8ce archa\u00efque\u00a0: quelques pistes de recherche r\u00e9centes<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Revue des \u00e9tudes anciennes,\u00a0<a title=\"Universit\u00e9 Bordeaux-Montaigne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A9_Bordeaux-Montaigne\">Universit\u00e9 Bordeaux-Montaigne<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0108,\u200e 2006 (2004),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0203-223\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/halshs.archives-ouvertes.fr\/halshs-00142565\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fhalshs.archives-ouvertes.fr%2Fhalshs-00142565\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-11-29\" data-sort-value=\"2021-11-29\">29 novembre 2021<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Anne_Couli\u00e9,_2005258-94\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Anne_Couli%C3%A9,_2005258_94-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Anne_Couli%C3%A9,_2005\">Anne Couli\u00e9, 2005<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0258.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020117-95\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020117_95-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0117.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-96\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-96\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"nowrap\">chant\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><\/abbr><\/span>\u00a0de l&rsquo;Odyss\u00e9e\u00a0:\u00a0<a class=\"external autonumber\" href=\"http:\/\/philoctetes.free.fr\/odchant14.htm\" rel=\"nofollow\">[3]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fphiloctetes.free.fr%2Fodchant14.htm\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020114-97\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020114_97-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0114.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020116-98\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020116_98-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0116.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Alain_Duplouy,_201998-101-99\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Alain_Duplouy,_201998-101_99-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Alain_Duplouy,_2019\">Alain Duplouy, 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a098-101.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Alain_Duplouy,_201997-100\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Alain_Duplouy,_201997_100-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Alain_Duplouy,_2019\">Alain Duplouy, 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a097.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020114-115-101\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020114-115_101-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0114-115.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-102\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-102\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Les Ph\u00e9niciens utilisaient un alphabet tout comme les Canan\u00e9ens et les H\u00e9breux mais ceux-ci \u00e9taient, aux yeux des Grecs, bien moins des rivaux que les Ph\u00e9niciens\u00a0: rivaux des Grecs sur terre et sur mer comme commer\u00e7ants et colonisateurs.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020112-103\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020112_103-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Moss%C3%A9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\">Moss\u00e9 et Schnapp-Gourbeillon, 2020<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0112.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017115-120-104\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017115-120_104-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017\">\u00c9velyne Scheid-Tissinier, 2017<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0115-120.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_201742,_52,_110-114-105\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_201742,_52,_110-114_105-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#%C3%89velyne_Scheid-Tissinier,_2017\">\u00c9velyne Scheid-Tissinier, 2017<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a042, 52, 110-114.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019302-03-106\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019302-03_106-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019\">Brigitte Le Guen dir., 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0302-03.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019306-107\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#cite_ref-Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019306_107-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89poque_g%C3%A9om%C3%A9trique#Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019\">Brigitte Le Guen dir., 2019<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0306.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h2>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Vassilios_Aravantinos,_2010\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Vassilios Aravantinos,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The archaeological museum of Thebes<\/cite>, Ath\u00e8nes, John S. Latsis Public Benefit Foundation,\u00a0<time>2010<\/time>, 395\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 34 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-960-89339-8-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-960-89339-8-9\"><span class=\"nowrap\">978-960-89339-8-9<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/15111515X\" rel=\"nofollow\">15111515X<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.latsis-foundation.org\/content\/elib\/book_17\/thiba_en.pdf\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.latsis-foundation.org%2Fcontent%2Felib%2Fbook_17%2Fthiba_en.pdf\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0125 et suivantes \u00ab\u00a0From the palace to the city\u00a0: The epic period in Boeotia\u00a0\u00bb<\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Boardman,_1999\" class=\"ouvrage\"><a title=\"John Boardman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Boardman\">John Boardman<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais),\u00a0<cite class=\"italique\">Aux origines de la peinture sur vase en Gr\u00e8ce<\/cite>, Londres,\u00a0<a title=\"Thames &amp; Hudson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thames_%26_Hudson\">Thames &amp; Hudson<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0L&rsquo;Univers de l&rsquo;art\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1999<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01998), 287\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-87811-157-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-87811-157-5\"><span class=\"nowrap\">2-87811-157-5<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/048165395\" rel=\"nofollow\">048165395<\/a><\/span>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Coldstream1968\" class=\"ouvrage\"><span id=\"John_N._Coldstream1968\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0John N. Coldstream,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Greek Geometric Pottery: a survey of ten local styles and their chronology<\/cite>, Londres,\u00a0<a title=\"Methuen (maison d'\u00e9dition)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Methuen_(maison_d%27%C3%A9dition)\">Methuen<\/a>,\u00a0<time>1968<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/010454098\" rel=\"nofollow\">010454098<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Coldstream2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"John_N._Coldstream2003\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0John N. Coldstream,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Geometric Greece<\/cite>, Londres,\u00a0<a title=\"Routledge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Routledge\">Routledge<\/a>,\u00a0<time>2003<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01977)\u00a0<small>(<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/003340929\" rel=\"nofollow\">003340929<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Coldstream1991\" class=\"ouvrage\"><span id=\"John_N._Coldstream1991\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0John N.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Coldstream<\/span>,\u00a0<cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0The Geometric style\u00a0: birth of the picture\u00a0\u00bb<\/cite>, dans Tom Rasmussen et Nigel Spivey (dir.),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Looking at Greek Vases<\/cite>, Cambridge, Cambridge University Press,\u00a0<time>1991<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"r\u00e9impression\">r\u00e9impr.<\/abbr>\u00a01992), 282\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-521-37679-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-521-37679-3\"><span class=\"nowrap\">0-521-37679-3<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/003663299\" rel=\"nofollow\">003663299<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a037-56<\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Anne_Couli\u00e9,_2013\" class=\"ouvrage\">Anne Couli\u00e9,\u00a0<cite class=\"italique\">La c\u00e9ramique grecque aux \u00e9poques g\u00e9om\u00e9trique et orientalisante\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle avant J\u00e9sus-Christ\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr><\/cite>, Picard,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Les manuels d&rsquo;art et d&rsquo;arch\u00e9ologie antique\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2013<\/time>, 303\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 29 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7084-0926-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7084-0926-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-7084-0926-2<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/170116905\" rel=\"nofollow\">170116905<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"DenoyelleIozzo2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Martine_DenoyelleMario_Iozzo2009\" class=\"ouvrage\">Martine Denoyelle et Mario Iozzo,\u00a0<cite class=\"italique\">La c\u00e9ramique grecque d&rsquo;Italie m\u00e9ridionale et de Sicile\u00a0: Productions coloniales et apparent\u00e9es du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle avant J\u00e9sus-Christ\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">III<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr><\/cite>, Picard,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Les manuels d&rsquo;art et d&rsquo;arch\u00e9ologie antique\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2009<\/time>, 255\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 29 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7084-0839-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7084-0839-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-7084-0839-5<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/139281622\" rel=\"nofollow\">139281622<\/a><\/span>)<\/small>, \u00ab\u00a0La c\u00e9ramique figur\u00e9e d&rsquo;\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique (vers 750-700\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr>)\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a033-45<\/span><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Alain_Duplouy,_2019\" class=\"ouvrage\">Alain Duplouy,\u00a0<cite class=\"italique\">Construire la cit\u00e9. Essai de sociologie historique sur les communaut\u00e9s de l&rsquo;archa\u00efsme grec<\/cite>, Les Belles Lettres,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Mondes anciens\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2019<\/time>, 340\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 22 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-251-45028-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-251-45028-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-251-45028-5<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/241113156\" rel=\"nofollow\">241113156<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Alain_Duplouy,_2006\" class=\"ouvrage\">Alain Duplouy,\u00a0<cite class=\"italique\">Le prestige des \u00e9lites\u00a0: Recherches sur les modes de reconnaissance sociale en Gr\u00e8ce entre les\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">X<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">V<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles avant J.-C.<\/cite>, Les Belles Lettres,\u00a0<time>2006<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-251-38076-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-251-38076-0\"><span class=\"nowrap\">2-251-38076-0<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/097397954\" rel=\"nofollow\">097397954<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0180 in \u00ab\u00a0Collectionner le monde\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Monique_Halm-Tisserant,_2010\" class=\"ouvrage\">Monique Halm-Tisserant, \u00ab\u00a0<cite>Styles g\u00e9om\u00e9triques et production c\u00e9ramique du G\u00e9om\u00e9trique grec<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Kt\u00e8ma<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a035,\u200e\u00a0<time>2010<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0123-162\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.persee.fr\/doc\/ktema_0221-5896_2010_num_35_1_2494\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fktema_0221-5896_2010_num_35_1_2494\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time>2021<\/time>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Holzmann_et_Pasquier,_1998\/2011\" class=\"ouvrage\">Bernard Holtzmann et Alain Pasquier,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Art grec<\/cite>, Paris, \u00c9cole du Louvre. R\u00e9union des mus\u00e9es nationaux &#8211; Grand Palais,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Manuels de l&rsquo;\u00c9cole du Louvre\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2011<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01998), 365\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-11-003866-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-11-003866-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-11-003866-1<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-11-003866-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-11-003866-7\"><span class=\"nowrap\">2-11-003866-7<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/004503562\" rel=\"nofollow\">004503562<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"St\u00e9phanie_Huysecom-Haxhi_et_Arthur_Muller,_2015\" class=\"ouvrage\">St\u00e9phanie Huysecom-Haxhi et Arthur Muller (<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>) et Christine Aubry, Caitl\u00edn E. Barrett, Clarissa Blume et Theodora Kopestonsky,\u00a0<cite class=\"italique\">Figurines grecques en contexte\u00a0: pr\u00e9sence muette dans le sanctuaire, la tombe et la maison<\/cite>, Villeneuve d&rsquo;Ascq, Presses Universitaires du Septentrion,\u00a0<time>2015<\/time>, 493\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 24 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7574-1132-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7574-1132-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-7574-1132-2<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/189719427\" rel=\"nofollow\">189719427<\/a><\/span>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Violaine_Jeammet,_2003\" class=\"ouvrage\">Violaine Jeammet,\u00a0<cite class=\"italique\">Idoles-cloches de B\u00e9otie<\/cite>,\u00a0<a title=\"R\u00e9union des mus\u00e9es nationaux et du Grand Palais des Champs-\u00c9lys\u00e9es\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9union_des_mus%C3%A9es_nationaux_et_du_Grand_Palais_des_Champs-%C3%89lys%C3%A9es\">RMN<\/a>, Mus\u00e9e du Louvre,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Solo\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2003<\/time>, 48\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 21 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7118-4729-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7118-4729-2\"><span class=\"nowrap\">2-7118-4729-2<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/075807882\" rel=\"nofollow\">075807882<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Susan_Langdon,_2008\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Susan Langdon,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Art and Identity in Dark Age Greece. 1100-700 B.C.E.<\/cite>, Cambridge University Press,\u00a0<time>2008<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-521-51321-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-521-51321-0\"><span class=\"nowrap\">978-0-521-51321-0<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/138459371\" rel=\"nofollow\">138459371<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Brigitte_Le_Guen_dir.,_2019\" class=\"ouvrage\">Brigitte Le Guen (<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>), Maria C\u00e9cilia d&rsquo;Ercole et Julien Zurbach,\u00a0<cite class=\"italique\">Naissance de la Gr\u00e8ce\u00a0: De Minos \u00e0 Solon\u00a0: 3200 \u00e0 510 avant notre \u00e8re<\/cite>, Belin,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Mondes Anciens\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2019<\/time>, 686\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 23 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7011-6492-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7011-6492-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-7011-6492-2<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/235597856\" rel=\"nofollow\">235597856<\/a><\/span>)<\/small>, \u00ab\u00a0Inventions et red\u00e9couvertes au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0273-315<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Moss\u00e9_et_Schnapp-Gourbeillon,_2020\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Claude Moss\u00e9 (historienne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_Moss%C3%A9_(historienne)\">Claude Moss\u00e9<\/a>\u00a0et Annie Schnapp-Gourbeillon,\u00a0<cite class=\"italique\">Pr\u00e9cis d&rsquo;histoire grecque\u00a0: Du d\u00e9but du deuxi\u00e8me mill\u00e9naire \u00e0 la bataille d&rsquo;Actium<\/cite>, Armand Colin,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0U\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2020<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a02014), 371\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 24 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-200-62613-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-200-62613-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-200-62613-6<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/178385654\" rel=\"nofollow\">178385654<\/a><\/span>)<\/small>, \u00ab\u00a0De la chute des palais \u00e0 l&rsquo;av\u00e8nement de la Polis\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0100-118<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Poursat1995\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Claude_Poursat1995\" class=\"ouvrage\">Jean-Claude Poursat,\u00a0<cite class=\"italique\">La Gr\u00e8ce pr\u00e9classique, des origines \u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>, Seuil,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Points Histoire\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1995<\/time>, 218\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 10 x 18\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-02-013127-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-02-013127-7\"><span class=\"nowrap\">2-02-013127-7<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2020131278\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2020131278\"><span class=\"nowrap\">978-2020131278<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/23482512X\" rel=\"nofollow\">23482512X<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"\u00c9velyne_Scheid-Tissinier,_2017\" class=\"ouvrage\">\u00c9velyne Scheid-Tissinier,\u00a0<cite class=\"italique\">Les origines de la cit\u00e9 grecque\u00a0: Hom\u00e8re et son temps<\/cite>, Armand Colin,\u00a0<time>2017<\/time>, 220\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 21 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-200-61943-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-200-61943-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-200-61943-5<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me universitaire de documentation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation\">SUDOC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudoc.fr\/203795296\" rel=\"nofollow\">203795296<\/a><\/span>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : D\u00e9tail d&rsquo;un crat\u00e8re attique du g\u00e9om\u00e9trique r\u00e9cent, v. 750-735. Mise en sc\u00e8ne du deuil d&rsquo;une personnalit\u00e9 de haut rang. Registre sup\u00e9rieur: sc\u00e8ne de\u00a0prothesis\u00a0(exposition du corps); inf\u00e9rieur: procession, chars \u00e0 3 chevaux, soldats. Atelier du\u00a0Peintre de Hirschfeld. The Met, New York L\u2019\u00e9poque g\u00e9om\u00e9trique\u00a0d\u00e9signe une p\u00e9riode de l&rsquo;histoire de la Gr\u00e8ce antique, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15217,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-15194","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15194"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15220,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15194\/revisions\/15220"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}