{"id":14983,"date":"2024-10-13T08:51:11","date_gmt":"2024-10-13T06:51:11","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=14983"},"modified":"2024-10-13T08:57:19","modified_gmt":"2024-10-13T06:57:19","slug":"donatello","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/donatello\/","title":{"rendered":"Donatello"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b>Donato di Niccol\u00f2 di Betto Bardi<\/b>, dit\u00a0<b>Donatello<\/b>\u00a0(<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>, v.\u00a0<a title=\"1386\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1386\">1386<\/a>\u00a0&#8211; Florence,\u00a0<time class=\"nowrap date-lien\" datetime=\"1466-12-22\" data-sort-value=\"1466-12-22\"><a title=\"13 d\u00e9cembre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/13_d%C3%A9cembre\">13 d\u00e9cembre<\/a>\u00a0<a title=\"1466\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1466\">1466<\/a><\/time>), est un sculpteur\u00a0<a title=\"R\u00e9publique de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_de_Florence\">florentin<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son \u0153uvre est prolixe et vari\u00e9e amenant\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Giorgo Vasari<\/a>\u00a0\u00e0 dire qu&rsquo;apr\u00e8s sa mort \u00ab\u00a0tous ceux qui travaill\u00e8rent en relief purent se dire avoir \u00e9t\u00e9 de ses \u00e9l\u00e8ves\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:0_1-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:0-1\">1<\/a><\/sup>. Il est, selon\u00a0<a title=\"Leon Battista Alberti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Leon_Battista_Alberti\">Leon Battista Alberti<\/a>, un des cinq r\u00e9novateurs de l&rsquo;art de son \u00e9poque avec\u00a0<a title=\"Masaccio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Masaccio\">Masaccio<\/a>,\u00a0<a title=\"Filippo Brunelleschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Brunelleschi\">Brunelleschi<\/a>,\u00a0<a title=\"Lorenzo Ghiberti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lorenzo_Ghiberti\">Ghiberti<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Luca della Robbia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luca_della_Robbia\">Luca Della Robbia<\/a>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-14987\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Uffizi_Donatello.jpg\" alt=\"\" width=\"390\" height=\"557\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Uffizi_Donatello.jpg 390w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Uffizi_Donatello-210x300.jpg 210w\" sizes=\"auto, (max-width: 390px) 100vw, 390px\" \/><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Biographie\">Biographie<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Contexte_historique\">Contexte historique<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La p\u00e9riode durant laquelle Donatello est n\u00e9 et a exerc\u00e9 est marqu\u00e9e par profonde \u00e9mulation artistique et culturelle. A Florence, au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, on observa un regain d\u2019int\u00e9r\u00eat pour la culture grecque et romaine dont la majorit\u00e9 des \u0153uvres conserv\u00e9es \u00e0 cette \u00e9poque \u00e9taient des sculptures et des bas-relief<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-2\">2<\/a><\/sup>. L&rsquo;essor du commerce et des banques florentines (notamment la banque familiale des M\u00e9dicis)<sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-3\">3<\/a><\/sup>\u00a0permit un m\u00e9c\u00e9nat important qui profita aux sculpteurs et aux architectes, alors charg\u00e9s de d\u00e9corer la ville et ses \u00e9difices. La rivalit\u00e9 entre les m\u00e9c\u00e8nes et entre les artistes acc\u00e9l\u00e9ra le d\u00e9veloppement artistique et les \u00e9volutions stylistiques<sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-4\">4<\/a><\/sup>. Certains des plus grands artistes italiens furent donc contemporains de Donatello\u00a0:\u00a0<a title=\"Filippo Brunelleschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Brunelleschi\">Brunelleschi<\/a>,\u00a0<a title=\"Masaccio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Masaccio\">Masaccio<\/a>,\u00a0<a title=\"Fra Angelico\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fra_Angelico\">Fra Angelico<\/a>\u00a0ou encore\u00a0<a title=\"Lorenzo Ghiberti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lorenzo_Ghiberti\">Ghiberti<\/a><sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-5\">5<\/a><\/sup>. L\u2019atmosph\u00e8re in\u00e9dite de libert\u00e9 encouragea les artistes \u00e0 explorer de nouvelles techniques telles que la peinture \u00e0 l&rsquo;huile ou la perspective g\u00e9om\u00e9trique<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-6\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Donatello: vita e opere in 10 punti\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Mw_UfysAX6A?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Jeunesse_et_formation\">Jeunesse et formation<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Donato di Niccol\u00f2 di Betto Bardi, dit Donatello, fils d\u2019un cardeur de laine, naquit \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>, en 1386. Il effectua un s\u00e9jour \u00e0 Pistoia qui pourrait \u00eatre en rapport avec l\u2019activit\u00e9 de Brunelleschi dans cette ville, qui l\u2019a sans doute form\u00e9 \u00e0 l\u2019orf\u00e8vrerie et qui est devenu son ami<sup id=\"cite_ref-:2_7-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:2-7\">7<\/a><\/sup>. Vasari souligne l\u2019\u00e9mulation qui existait entre les deux artistes qui sont partis ensemble \u00e0 Rome vers 1402<sup id=\"cite_ref-:4_8-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:4-8\">8<\/a><\/sup>\u00a0pour \u00e9tudier la sculpture et l\u2019architecture antiques<sup id=\"cite_ref-:1_9-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:1-9\">9<\/a><\/sup>. Il travailla entre 1404 et 1407, comme compagnon dans l\u2019atelier de\u00a0<a title=\"Lorenzo Ghiberti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lorenzo_Ghiberti\">Ghiberti<\/a>\u00a0qui se consacrait alors \u00e0 sa premi\u00e8re porte du baptist\u00e8re. Ghiberti lui communiqua sa technique de fusion du bronze et l&rsquo;initia \u00e0 l&rsquo;art du bas-relief.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_d\u00e9buts\"><span id=\"Les_d.C3.A9buts\"><\/span>Les d\u00e9buts<\/h3>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Marble_David_by_Donatello-Bargello.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/Marble_David_by_Donatello-Bargello.jpg\/150px-Marble_David_by_Donatello-Bargello.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/Marble_David_by_Donatello-Bargello.jpg\/225px-Marble_David_by_Donatello-Bargello.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/Marble_David_by_Donatello-Bargello.jpg\/300px-Marble_David_by_Donatello-Bargello.jpg 2x\" width=\"150\" height=\"267\" data-file-width=\"2268\" data-file-height=\"4032\" \/><\/a><figcaption><i>David<\/i>\u00a0(vers 1408-1409), marbre, 191 x 57,5 x 32 cm, Museo nazionale del Bargello, Florence<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La premi\u00e8re \u0153uvre certaine de Donatello est un\u00a0<i>David<\/i>\u00a0en marbre (1408-1409) encore marqu\u00e9e par le\u00a0<a title=\"Sculpture gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_gothique\">style gothique<\/a>\u00a0malgr\u00e9 un\u00a0<i><a title=\"Contrapposto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Contrapposto\">contrapposto<\/a><\/i>\u00a0qui cherche \u00e0 mettre en mouvement la sculpture<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-10\">10<\/a><\/sup>. Au cours des ann\u00e9es suivantes, il r\u00e9alisa de nombreuses statues en marbre, terre cuite, bronze et bois pour des clients r\u00e9sidant avant tout \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>. Il a ainsi sculpt\u00e9 pour orner la fa\u00e7ade de\u00a0<a title=\"\u00c9glise d'Orsanmichele\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_d%27Orsanmichele\">Orsanmichele<\/a>\u00a0un\u00a0<i>Saint Jean l\u2019Evang\u00e9liste<\/i>\u00a0assis (1408-1415)<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-11\">11<\/a><\/sup>\u00a0et un\u00a0<i>Saint Georges<\/i>\u00a0avec son socle (vers 1417)<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-12\">12<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-13\">13<\/a><\/sup>, deux sculpture montrant exemplairement la volont\u00e9 de s\u2019\u00e9manciper du hi\u00e9ratisme de l&rsquo;<a title=\"Art gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_gothique\">art gothique<\/a>\u00a0pour arriver \u00e0 davantage de r\u00e9alisme. Le bas-relief qui d\u00e9core le socle de\u00a0<i>Saint Georges<\/i>\u00a0est le premier bas-relief en marbre connu du sculpteur o\u00f9 l\u2019on retrouve mobilis\u00e9e la\u00a0<a title=\"Perspective lin\u00e9aire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perspective_lin%C3%A9aire\">perspective g\u00e9om\u00e9trique<\/a>\u00a0invent\u00e9e par\u00a0<a title=\"Filippo Brunelleschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Brunelleschi\">Brunelleschi<\/a>\u00a0pour les dessins d\u2019architecture. Ce\u00a0<i>relievo schiacciato<\/i>\u00a0donne une impression de profondeur sugg\u00e9rant une \u00ab\u00a0sorte d\u2019\u00e9clairage interne et d\u2019atmosph\u00e8re\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-14\">14<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello_San_Jorge_03.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8d\/Donatello_San_Jorge_03.JPG\/220px-Donatello_San_Jorge_03.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8d\/Donatello_San_Jorge_03.JPG\/330px-Donatello_San_Jorge_03.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8d\/Donatello_San_Jorge_03.JPG\/440px-Donatello_San_Jorge_03.JPG 2x\" width=\"220\" height=\"330\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"5184\" \/><\/a><figcaption><i>Saint Georges<\/i>, vers 1417, marbre, 209 x 67cm, Museo Nazionale del Bargello, Florence<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Directement apr\u00e8s le\u00a0<i>Saint Georges<\/i>, Donatello re\u00e7ut la commande de cinq proph\u00e8tes en marbre pour d\u00e9corer la fa\u00e7ade du\u00a0<a title=\"Campanile de Giotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Campanile_de_Giotto\">Campanile<\/a><sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-15\">15<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-16\">16<\/a><\/sup>. Le\u00a0<i>proph\u00e8te J\u00e9r\u00e9mie<\/i>\u00a0est le dernier achev\u00e9 en 1436<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-17\">17<\/a><\/sup>, on retrouve &#8211; comme dans les quatre autres proph\u00e8tes \u2013 une forte influence de la statuaire romaine. Les drap\u00e9s de son v\u00eatement tombent en formant de lourds plis comme sur une toge antique et l&rsquo;expression du proph\u00e8te rappelle, par sa gravit\u00e9, les statues des orateurs romains<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-18\">18<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tout en travaillant \u00e0 la fabrication des proph\u00e8tes destin\u00e9s au\u00a0<a title=\"Campanile de Giotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Campanile_de_Giotto\">Campanile<\/a>, Donatello, d\u00e9j\u00e0 c\u00e9l\u00e8bre \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>\u00a0et en Italie, re\u00e7ut diff\u00e9rentes commandes dont le\u00a0<i>Saint Louis de Toulouse<\/i>\u00a0qui est sa premi\u00e8re sculpture en bronze pour une niche de la fa\u00e7ade d\u2019<a title=\"\u00c9glise d'Orsanmichele\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_d%27Orsanmichele\">Orsanmichele<\/a>\u00a0(1421-1425)<sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-19\">19<\/a><\/sup>. La sculpture a \u00e9t\u00e9 fondue en plusieurs pi\u00e8ces assembl\u00e9es ult\u00e9rieurement, technique qui permit un travail approfondi sur le modelage des drap\u00e9s. Ces derniers semblent faits avec un tissu \u00e9pais et r\u00e9sistant, qui, par opposition avec les drap\u00e9s gothiques, n&rsquo;\u00e9pousent pas la ligne du corps<sup id=\"cite_ref-:4_8-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:4-8\">8<\/a><\/sup>. A partir de 1423 il re\u00e7oit ses premi\u00e8res commandes en dehors de Florence\u00a0: le bas-relief en bronze repr\u00e9sentant le\u00a0<i>Festin d\u2019H\u00e9rode<\/i>\u00a0(1423-1427) ainsi qu\u2019une\u00a0<i>All\u00e9gorie de la Foi<\/i>\u00a0(1427-1428) et une de\u00a0<i>l\u2019Esp\u00e9rance<\/i>\u00a0(1427-1429) pour les fonts baptismaux de Sienne<sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-20\">20<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Le proph\u00e8te J\u00e9r\u00e9mie, vers 1423-1436, marbre, 191 x 45 x 45cm, Museo dell'Opera del Duomo, Florence\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello,_geremia,_1427-36,_dal_lato_ovest_del_campanile_01.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Donatello%2C_geremia%2C_1427-36%2C_dal_lato_ovest_del_campanile_01.JPG\/72px-Donatello%2C_geremia%2C_1427-36%2C_dal_lato_ovest_del_campanile_01.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Donatello%2C_geremia%2C_1427-36%2C_dal_lato_ovest_del_campanile_01.JPG\/108px-Donatello%2C_geremia%2C_1427-36%2C_dal_lato_ovest_del_campanile_01.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Donatello%2C_geremia%2C_1427-36%2C_dal_lato_ovest_del_campanile_01.JPG\/144px-Donatello%2C_geremia%2C_1427-36%2C_dal_lato_ovest_del_campanile_01.JPG 2x\" alt=\"Le proph\u00e8te J\u00e9r\u00e9mie, vers 1423-1436, marbre, 191 x 45 x 45cm, Museo dell'Opera del Duomo, Florence\" width=\"72\" height=\"200\" data-file-width=\"1194\" data-file-height=\"3300\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Le proph\u00e8te J\u00e9r\u00e9mie, vers 1423-1436, marbre, 191 x 45 x 45cm,\u00a0<a title=\"Museo dell'Opera del Duomo (Florence)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Museo_dell%27Opera_del_Duomo_(Florence)\">Museo dell&rsquo;Opera del Duomo<\/a>, Florence<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Louis de Toulouse, vers 1421-1425, bronze dor\u00e9, 226 x 85 cm, Museo dell'Opera di Santa Croce, Florence\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello,_san_luigi_di_tolosa,_1423-25,_02.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cc\/Donatello%2C_san_luigi_di_tolosa%2C_1423-25%2C_02.jpg\/120px-Donatello%2C_san_luigi_di_tolosa%2C_1423-25%2C_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cc\/Donatello%2C_san_luigi_di_tolosa%2C_1423-25%2C_02.jpg\/180px-Donatello%2C_san_luigi_di_tolosa%2C_1423-25%2C_02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cc\/Donatello%2C_san_luigi_di_tolosa%2C_1423-25%2C_02.jpg\/240px-Donatello%2C_san_luigi_di_tolosa%2C_1423-25%2C_02.jpg 2x\" alt=\"Saint Louis de Toulouse, vers 1421-1425, bronze dor\u00e9, 226 x 85 cm, Museo dell'Opera di Santa Croce, Florence\" width=\"120\" height=\"181\" data-file-width=\"3496\" data-file-height=\"5285\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>Saint Louis de Toulouse<\/i>, vers 1421-1425, bronze dor\u00e9, 226 x 85 cm, Museo dell&rsquo;Opera di Santa Croce, Florence<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Marc (1411) marbre de 236 cm,Orsanmichele, Florence.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:San_Marco_di_Donatello,2.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/San_Marco_di_Donatello%2C2.JPG\/120px-San_Marco_di_Donatello%2C2.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/San_Marco_di_Donatello%2C2.JPG\/180px-San_Marco_di_Donatello%2C2.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/San_Marco_di_Donatello%2C2.JPG\/240px-San_Marco_di_Donatello%2C2.JPG 2x\" alt=\"Saint Marc (1411) marbre de 236 cm,Orsanmichele, Florence.\" width=\"120\" height=\"160\" data-file-width=\"3264\" data-file-height=\"4352\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>Saint Marc<\/i>\u00a0(1411) marbre de 236 cm,<a title=\"Mus\u00e9e d'Orsanmichele\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_d%27Orsanmichele\">Orsanmichele<\/a>, Florence.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Donatello: le opere e lo stile (San Marco a Orsanmichele)\" width=\"600\" height=\"450\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/R524j7n42yQ?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Collaboration_avec_Michelozzo\">Collaboration avec Michelozzo<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tomba_dell%27antipapa_giovanni_xxiii,_01.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/17\/Tomba_dell%27antipapa_giovanni_xxiii%2C_01.JPG\/220px-Tomba_dell%27antipapa_giovanni_xxiii%2C_01.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/17\/Tomba_dell%27antipapa_giovanni_xxiii%2C_01.JPG\/330px-Tomba_dell%27antipapa_giovanni_xxiii%2C_01.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/17\/Tomba_dell%27antipapa_giovanni_xxiii%2C_01.JPG\/440px-Tomba_dell%27antipapa_giovanni_xxiii%2C_01.JPG 2x\" width=\"220\" height=\"293\" data-file-width=\"2112\" data-file-height=\"2816\" \/><\/a><figcaption><i>Monument fun\u00e9raire de l&rsquo;antipape Baldassare Coscia<\/i>, vers 1422-1428, marbre (partiellement polychrome) et bronze dor\u00e9, 713 x 200 x 213 cm,\u00a0<a title=\"Baptist\u00e8re Saint-Jean de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baptist%C3%A8re_Saint-Jean_de_Florence\">Baptist\u00e8re de Florence<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e8s 1425, Donatello avait \u00e9tabli une collaboration avec\u00a0<a title=\"Michelozzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michelozzo\">Michelozzo<\/a>\u00a0qui dura jusqu\u2019\u00e0 la fin des ann\u00e9es trente et avec lequel il r\u00e9alisa de nombreux projets d\u2019envergure<sup id=\"cite_ref-ref_auto_3_21-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-ref_auto_3-21\">21<\/a><\/sup>. Son ancien \u00e9l\u00e8ve Michelozzo<sup id=\"cite_ref-:0_1-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:0-1\">1<\/a><\/sup>, outre qu\u2019il f\u00fbt un expert de la fonte du bronze ayant travaill\u00e9 avec\u00a0<a title=\"Lorenzo Ghiberti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lorenzo_Ghiberti\">Ghiberti<\/a>\u00a0sur son\u00a0<i>Saint Matthieu<\/i><sup id=\"cite_ref-:5_22-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:5-22\">22<\/a><\/sup>, \u00e9tait un bon gestionnaire et il se chargea des t\u00e2ches li\u00e9es \u00e0 la vie quotidienne de Donatello pour lesquelles il manifestait une certaine r\u00e9pugnance<sup id=\"cite_ref-ref_auto_3_21-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-ref_auto_3-21\">21<\/a><\/sup>. De cette collaboration naquirent de tr\u00e8s grands monuments fun\u00e9raires en marbre et en bronze o\u00f9 l&rsquo;on peut voir des innovations stylistiques majeures d\u2019un point de vue architectural comme sculptural.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello,_madonna_pazzi,_1425-30_ca._01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Donatello%2C_madonna_pazzi%2C_1425-30_ca._01.jpg\/220px-Donatello%2C_madonna_pazzi%2C_1425-30_ca._01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Donatello%2C_madonna_pazzi%2C_1425-30_ca._01.jpg\/330px-Donatello%2C_madonna_pazzi%2C_1425-30_ca._01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Donatello%2C_madonna_pazzi%2C_1425-30_ca._01.jpg\/440px-Donatello%2C_madonna_pazzi%2C_1425-30_ca._01.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"230\" data-file-width=\"2484\" data-file-height=\"2598\" \/><\/a><figcaption><i>Madone Pazzi<\/i>, entre 1425 et 1430, marbre 74,5 x 69,5 cm, Berlin<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<i>Monument fun\u00e9raire de l\u2019antipape Baldassare Coscia<\/i>\u00a0(vers 1422-1428), par exemple, mesure plus de sept m\u00e8tres de haut et s\u2019ins\u00e8re entre deux colonnes du\u00a0<a title=\"Baptist\u00e8re Saint-Jean de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baptist%C3%A8re_Saint-Jean_de_Florence\">Baptist\u00e8re de Florence<\/a>. Il est surmont\u00e9 par un baldaquin avec des rideaux de marbres qui semblent accroch\u00e9s aux colonnes. Cette mise en sc\u00e8ne est assez novatrice et sera souvent reprise dans d&rsquo;autres monuments fun\u00e9raires du\u00a0<a title=\"Quattrocento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quattrocento\">Quattrocento<\/a><sup id=\"cite_ref-:5_22-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:5-22\">22<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:6_23-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:6-23\">23<\/a><\/sup>. Le corps du d\u00e9funt en bronze dor\u00e9 t\u00e9moigne d\u2019une tr\u00e8s grande dext\u00e9rit\u00e9 dans la fonte et le travail du m\u00e9tal. Les deux artistes r\u00e9alis\u00e8rent d\u2019autres projets de grandes ampleurs comme le\u00a0<i>Monument fun\u00e9raire pour le cardinal Rainaldo Brancacci<\/i>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naples\">Naples<\/a>\u00a0(vers 1426-1428) reprenant la mise en sc\u00e8ne th\u00e9\u00e2trale du sarcophage entre des colonnes d\u00e9couverts de part et d\u2019autre par des rideaux en marbre<sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-24\">24<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:6_23-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:6-23\">23<\/a><\/sup>.C\u2019est aussi de cette \u00e9poque que datent de nombreux bas-reliefs o\u00f9 l\u2019on remarque une tr\u00e8s grande virtuosit\u00e9 dans le\u00a0<i><a title=\"Stiacciato\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stiacciato\">rilievo schiacciato<\/a><\/i>, dans l&rsquo;impression de douceur que donne la finition des \u0153uvres ainsi que dans l\u2019expression des \u00e9motions. La\u00a0<i>Madone Pazzi<\/i>\u00a0est un des exemples les plus c\u00e9l\u00e8bres de cette virtuosit\u00e9 (entre 1425 et 1430)<sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-25\">25<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s un voyage \u00e0\u00a0<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>\u00a0(vers 1431 jusqu\u2019\u00e0 1433)<sup id=\"cite_ref-:7_26-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:7-26\">26<\/a><\/sup>\u00a0on perd toute trace d\u2019association entre les deux artistes,\u00a0<a title=\"Michelozzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michelozzo\">Michelozzo<\/a>\u00a0se tourne davantage vers l\u2019architecture<sup id=\"cite_ref-:8_27-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:8-27\">27<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_ann\u00e9es_trente,_la_p\u00e9riode_de_la_maturit\u00e9\"><span id=\"Les_ann.C3.A9es_trente.2C_la_p.C3.A9riode_de_la_maturit.C3.A9\"><\/span>Les ann\u00e9es trente, la p\u00e9riode de la maturit\u00e9<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La d\u00e9cennie de 1430 fut sans doute la p\u00e9riode la plus productive de la carri\u00e8re de Donatello. Aux derniers proph\u00e8tes pour le\u00a0<a title=\"Campanile de Giotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Campanile_de_Giotto\">Campanile<\/a>\u00a0s\u2019ajoutent la chaire ext\u00e9rieure de la\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale de Prato\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_de_Prato\">cath\u00e9drale de Prato<\/a>\u00a0(finie en 1438)<sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-28\">28<\/a><\/sup>\u00a0et\u00a0<i><a title=\"Cantoria de Donatello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cantoria_de_Donatello\">La tribune des chantres<\/a><\/i>\u00a0de la\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale Santa Maria del Fiore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_Santa_Maria_del_Fiore\">cath\u00e9drale de Florence<\/a><sup id=\"cite_ref-:7_26-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:7-26\">26<\/a><\/sup>. Ces deux \u0153uvres sont orn\u00e9es de bas-reliefs repr\u00e9sentant des\u00a0<a title=\"Putto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Putto\">putti<\/a>\u00a0chantant et dansant. On observe des solutions innovantes pour donner un mouvement d\u2019ensemble \u00e0 la fresque malgr\u00e9 la contrainte des panneaux particuliers<sup id=\"cite_ref-:8_27-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:8-27\">27<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:9_29-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:9-29\">29<\/a><\/sup>. Sur les bas-reliefs de la\u00a0<i><a title=\"Chaire du d\u00f4me de Prato\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chaire_du_d%C3%B4me_de_Prato\">Chaire du d\u00f4me de Prato<\/a>,<\/i>\u00a0les membres de certains personnages sont coup\u00e9s au niveau des colonnes s\u00e9parant les diff\u00e9rents panneaux pour donner l&rsquo;impression que les personnages se trouvent derri\u00e8re celles-ci, comme si tous les panneaux de la chaire ne repr\u00e9sentaient qu&rsquo;une seule sc\u00e8ne. La frise de la\u00a0<i><a title=\"Cantoria de Donatello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cantoria_de_Donatello\">Cantoria<\/a><\/i>\u00a0de Florence, quant \u00e0 elle, est faite avec deux longs blocs de marbre. L\u2019espace est divis\u00e9 en quatre zones par des colonnettes mais celles-ci sont ind\u00e9pendantes et passent devant le bas-relief. Les anges se disposent sur deux plans, ceux du premier plan allant vers la gauche et ceux du deuxi\u00e8me vers la droite, donnant un effet de farandole qui illustre le\u00a0<i>Psaume 150<\/i><sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-30\">30<\/a><\/sup>\u00a0tout en rappelant la fr\u00e9n\u00e9sie des fresques \u00e0 motifs bachiques que l&rsquo;on trouvent sur certains sarcophages romains<sup id=\"cite_ref-31\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-31\">31<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:9_29-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:9-29\">29<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Cantoria - Museo dell'Opera del Duomo, Florence.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cantoria_Donatello_OPA_Florence.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7e\/Cantoria_Donatello_OPA_Florence.jpg\/120px-Cantoria_Donatello_OPA_Florence.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7e\/Cantoria_Donatello_OPA_Florence.jpg\/180px-Cantoria_Donatello_OPA_Florence.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7e\/Cantoria_Donatello_OPA_Florence.jpg\/240px-Cantoria_Donatello_OPA_Florence.jpg 2x\" alt=\"Cantoria - Museo dell'Opera del Duomo, Florence.\" width=\"120\" height=\"89\" data-file-width=\"1950\" data-file-height=\"1450\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>Cantoria<\/i>\u00a0&#8211; Museo dell&rsquo;Opera del Duomo, Florence.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Chaire ext\u00e9rieure de Prato..\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Prato,_duomo_pulpito_di_donatello_e_michelozzo.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d8\/Prato%2C_duomo_pulpito_di_donatello_e_michelozzo.JPG\/120px-Prato%2C_duomo_pulpito_di_donatello_e_michelozzo.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d8\/Prato%2C_duomo_pulpito_di_donatello_e_michelozzo.JPG\/180px-Prato%2C_duomo_pulpito_di_donatello_e_michelozzo.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d8\/Prato%2C_duomo_pulpito_di_donatello_e_michelozzo.JPG\/240px-Prato%2C_duomo_pulpito_di_donatello_e_michelozzo.JPG 2x\" alt=\"Chaire ext\u00e9rieure de Prato..\" width=\"120\" height=\"160\" data-file-width=\"1200\" data-file-height=\"1600\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Chaire du d\u00f4me de Prato\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chaire_du_d%C3%B4me_de_Prato\">Chaire ext\u00e9rieure de Prato.<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello,_storie_di_san_giovanni_evangelista,_ascensione_di_s.g.,_1434-43.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/63\/Donatello%2C_storie_di_san_giovanni_evangelista%2C_ascensione_di_s.g.%2C_1434-43.jpg\/220px-Donatello%2C_storie_di_san_giovanni_evangelista%2C_ascensione_di_s.g.%2C_1434-43.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/63\/Donatello%2C_storie_di_san_giovanni_evangelista%2C_ascensione_di_s.g.%2C_1434-43.jpg\/330px-Donatello%2C_storie_di_san_giovanni_evangelista%2C_ascensione_di_s.g.%2C_1434-43.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/63\/Donatello%2C_storie_di_san_giovanni_evangelista%2C_ascensione_di_s.g.%2C_1434-43.jpg\/440px-Donatello%2C_storie_di_san_giovanni_evangelista%2C_ascensione_di_s.g.%2C_1434-43.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"205\" data-file-width=\"2615\" data-file-height=\"2435\" \/><\/a><figcaption>L&rsquo;Ascencion de saint Jean, 1434-1443, stuc (polychrome) diam\u00e8tre\u00a0: 215cm, San Lorenzo, Florence<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Durant toute la deuxi\u00e8me moiti\u00e9 de la d\u00e9cennie, apr\u00e8s le retour d\u2019exil de\u00a0<a title=\"Cosme de M\u00e9dicis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cosme_de_M%C3%A9dicis\">Cosme<\/a>, les M\u00e9dicis semblent avoir \u00e9t\u00e9 les m\u00e9c\u00e8nes de Donatello et lui ont confi\u00e9 de nombreux travaux d\u2019envergure<sup id=\"cite_ref-32\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-32\">32<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-ref_auto_2_33-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-ref_auto_2-33\">33<\/a><\/sup>. Vasari raconte que Cosme de Medicis est devenu un grand ami du sculpteur qui l\u2019a soutenu toute sa vie<sup id=\"cite_ref-34\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-34\">34<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-35\">35<\/a><\/sup>. On compte parmi ces commandes la d\u00e9coration de la vieille\u00a0<a title=\"Basilique San Lorenzo de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_San_Lorenzo_de_Florence\">Basilique San Lorenzo<\/a>\u00a0avec des bas-reliefs en\u00a0<a title=\"Stuc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stuc\">stuc<\/a>\u00a0polychrome (entre 1437 et 1443) qui t\u00e9moignent autant d\u2019une r\u00e9flexion sur la repr\u00e9sentation de l\u2019architecture et que de r\u00e9flexions sur une nouvelle architecture\u00a0<i>all antica<\/i><sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-36\">36<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-37\">37<\/a><\/sup>. Donatello r\u00e9alisa aussi deux portes en bronze pour la\u00a0<a title=\"Basilique San Lorenzo de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_San_Lorenzo_de_Florence\">sacristie<\/a><sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-38\">38<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-39\">39<\/a><\/sup>. Les analyses stylistiques font dater de cette p\u00e9riode certaines des sculptures les plus c\u00e9l\u00e8bres du ma\u00eetre ayant appartenu aux collections priv\u00e9es des\u00a0<a title=\"Maison de M\u00e9dicis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_M%C3%A9dicis\">M\u00e9dicis<\/a>\u00a0comme le\u00a0<i><a title=\"David (Donatello)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/David_(Donatello)\">David<\/a><\/i>\u00a0en\u00a0 bronze (vers 1440)<sup id=\"cite_ref-40\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-40\">40<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-41\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-41\">41<\/a><\/sup>, l&rsquo;<i>Annonciation Cavalcanti<\/i>\u00a0(vers 1435)<sup id=\"cite_ref-42\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-42\">42<\/a><\/sup>\u00a0ou un bas-relief en marbre repr\u00e9sentant la danse de Salom\u00e9 (vers 1435)<sup id=\"cite_ref-ref_auto_2_33-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-ref_auto_2-33\">33<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_voyage_\u00e0_Padoue_(1443-1453)\"><span id=\"Le_voyage_.C3.A0_Padoue_.281443-1453.29\"><\/span>Le voyage \u00e0 Padoue (1443-1453)<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1443, Donatello quitta Florence pour s\u2019installer \u00e0\u00a0<a title=\"Padoue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Padoue\">Padoue<\/a>. On ne connait pas les raisons exactes de son d\u00e9part. La r\u00e9alisation de tr\u00e8s grands ensembles en bronze dans cette ville est sans doute une des causes de ce d\u00e9part<sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-43\">43<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-44\">44<\/a><\/sup>. Il y r\u00e9alisa un\u00a0<i>Crucifix<\/i>\u00a0de bronze (vers 1444) pour la basilique\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Antoine de Padoue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Antoine_de_Padoue\">Sant\u2019Antonio<\/a>\u00a0de Padoue avant de recevoir la commande du nouveau maitre-autel pour cette m\u00eame basilique\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>Il s\u2019agissait l\u00e0 pour Donatello de son plus grand d\u00e9fi. (\u2026) C\u2019est la premi\u00e8re fois qu\u2019un autel comparable fut ex\u00e9cut\u00e9 en grande partie dans cette technique co\u00fbteuse (le bronze). (\u2026) On sait que Donatello eut au moins cinq assistants dont les noms \u00e9taient\u00a0: Urbano da Cortona, Giovanni da Pisa, Antonio Chellini, Francesco del Valente et le peintre Niccol\u00f2 da Pizzolo. (\u2026) Les derniers travaux furent entrepris sans doute en 1477, bien apr\u00e8s que Donatello eut quitt\u00e9 Padoue (\u2026) Sous les sept statues principales de l\u2019autel (une\u00a0<i>Vierge \u00e0 l\u2019enfant<\/i>\u00a0et six\u00a0<i>Saints<\/i>), le programme iconographique se compl\u00e9tait par un grand nombre de bas-reliefs\u00a0: quatre panneaux montrant les Symboles des Evangelistes, dix autres des Anges musiciens\u00a0; un bas relief en bronze du Christ mort soutenu par deux ch\u00e9rubins, un bas relief en gr\u00e8s calcaire avec la Mise au tombeau du Christ. Enfin quatre bas reliefs horizontaux portes des \u00e9pisodes centraux de la vie de saint Antoine<sup id=\"cite_ref-:10_45-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:10-45\">45<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019ensemble a \u00e9t\u00e9 d\u00e9mont\u00e9 d\u00e8s 1579, et m\u00eame si les parties en bronze ont \u00e9t\u00e9 conserv\u00e9es, on ne connait pas leur agencement original. Donatello accordait cependant une attention particuli\u00e8re \u00ab\u00a0aux rapports entre figures et espace et entre les \u00e9l\u00e9ments sculpturaux et architectoniques\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:10_45-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:10-45\">45<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-46\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-46\">46<\/a><\/sup>\u00a0La finition et le modelage \u00ab\u00a0est presque \u00ab\u00a0impressionniste\u00a0\u00bb dans son manque de d\u00e9tail\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-47\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-47\">47<\/a><\/sup>. Il est possible d&rsquo;y voir des exp\u00e9rimentations du ma\u00eetre sur le\u00a0<i><a title=\"Non finito\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Non_finito\">non finito<\/a>,<\/i>\u00a0c&rsquo;est-\u00e0-dire le fait de laisser certaines parties des sculptures ou des bas-reliefs imparfaits pour am\u00e9liorer la lisibilit\u00e9 et l&rsquo;expressivit\u00e9 de l&rsquo;ensemble<sup id=\"cite_ref-:11_48-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:11-48\">48<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Reconstitution hypoth\u00e9tique de l'agencement original du ma\u00eetre-autel de Sant'Antonio de Padoue\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Altare_del_santo_di_padova,_schema.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Altare_del_santo_di_padova%2C_schema.png\/120px-Altare_del_santo_di_padova%2C_schema.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Altare_del_santo_di_padova%2C_schema.png\/180px-Altare_del_santo_di_padova%2C_schema.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Altare_del_santo_di_padova%2C_schema.png\/240px-Altare_del_santo_di_padova%2C_schema.png 2x\" alt=\"Reconstitution hypoth\u00e9tique de l'agencement original du ma\u00eetre-autel de Sant'Antonio de Padoue\" width=\"120\" height=\"106\" data-file-width=\"566\" data-file-height=\"498\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Reconstitution hypoth\u00e9tique de l&rsquo;agencement original du ma\u00eetre-autel de\u00a0<a title=\"Basilique Saint-Antoine de Padoue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Saint-Antoine_de_Padoue\">Sant&rsquo;Antonio de Padoue<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Crucifix, vers 1444, bronze, 180 x 160cm\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello,_Crucifix,_1443-49,_Padua,_Sant%27Antonio,_High_Altar,_Padua,_Museo_Antoniano.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/75\/Donatello%2C_Crucifix%2C_1443-49%2C_Padua%2C_Sant%27Antonio%2C_High_Altar%2C_Padua%2C_Museo_Antoniano.jpg\/76px-Donatello%2C_Crucifix%2C_1443-49%2C_Padua%2C_Sant%27Antonio%2C_High_Altar%2C_Padua%2C_Museo_Antoniano.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/75\/Donatello%2C_Crucifix%2C_1443-49%2C_Padua%2C_Sant%27Antonio%2C_High_Altar%2C_Padua%2C_Museo_Antoniano.jpg\/115px-Donatello%2C_Crucifix%2C_1443-49%2C_Padua%2C_Sant%27Antonio%2C_High_Altar%2C_Padua%2C_Museo_Antoniano.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/75\/Donatello%2C_Crucifix%2C_1443-49%2C_Padua%2C_Sant%27Antonio%2C_High_Altar%2C_Padua%2C_Museo_Antoniano.jpg\/153px-Donatello%2C_Crucifix%2C_1443-49%2C_Padua%2C_Sant%27Antonio%2C_High_Altar%2C_Padua%2C_Museo_Antoniano.jpg 2x\" alt=\"Crucifix, vers 1444, bronze, 180 x 160cm\" width=\"76\" height=\"120\" data-file-width=\"3026\" data-file-height=\"4738\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>Crucifix,<\/i>\u00a0vers 1444, bronze, 180 x 160cm<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Mise au tombeau, apr\u00e8s 1446, Calcaire, 138 x 188 cm\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello,_deposizione.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/84\/Donatello%2C_deposizione.jpg\/120px-Donatello%2C_deposizione.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/84\/Donatello%2C_deposizione.jpg\/180px-Donatello%2C_deposizione.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/84\/Donatello%2C_deposizione.jpg\/240px-Donatello%2C_deposizione.jpg 2x\" alt=\"Mise au tombeau, apr\u00e8s 1446, Calcaire, 138 x 188 cm\" width=\"120\" height=\"88\" data-file-width=\"2639\" data-file-height=\"1943\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>Mise au tombeau<\/i>, apr\u00e8s 1446, Calcaire, 138 x 188 cm<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Le miracle du coeur de l'avare, apr\u00e8s 1446, Bronze 57 x 123cm\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Museo_pushkin,_calchi,_donatello,_altare_del_santo_03.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Museo_pushkin%2C_calchi%2C_donatello%2C_altare_del_santo_03.JPG\/120px-Museo_pushkin%2C_calchi%2C_donatello%2C_altare_del_santo_03.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Museo_pushkin%2C_calchi%2C_donatello%2C_altare_del_santo_03.JPG\/180px-Museo_pushkin%2C_calchi%2C_donatello%2C_altare_del_santo_03.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Museo_pushkin%2C_calchi%2C_donatello%2C_altare_del_santo_03.JPG\/240px-Museo_pushkin%2C_calchi%2C_donatello%2C_altare_del_santo_03.JPG 2x\" alt=\"Le miracle du coeur de l'avare, apr\u00e8s 1446, Bronze 57 x 123cm\" width=\"120\" height=\"53\" data-file-width=\"2431\" data-file-height=\"1065\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>Le miracle du coeur de l&rsquo;avare,<\/i>\u00a0apr\u00e8s 1446, Bronze 57 x 123cm<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Saint Louis de Toulouse (\u00e0 gauche) et Saint Prosdocime (\u00e0 droite), apr\u00e8s 1446, bronze, 163cm\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello_(1904)_(14595063670).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/70\/Donatello_%281904%29_%2814595063670%29.jpg\/90px-Donatello_%281904%29_%2814595063670%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/70\/Donatello_%281904%29_%2814595063670%29.jpg\/135px-Donatello_%281904%29_%2814595063670%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/70\/Donatello_%281904%29_%2814595063670%29.jpg\/180px-Donatello_%281904%29_%2814595063670%29.jpg 2x\" alt=\"Saint Louis de Toulouse (\u00e0 gauche) et Saint Prosdocime (\u00e0 droite), apr\u00e8s 1446, bronze, 163cm\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"1372\" data-file-height=\"1826\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>Saint Louis de Toulouse<\/i>\u00a0(\u00e0 gauche) et\u00a0<i>Saint Prosdocime<\/i>\u00a0(\u00e0 droite), apr\u00e8s 1446, bronze, 163cm<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il r\u00e9alisa aussi \u00e0 Padoue la statue \u00e9questre du condottiere\u00a0<a title=\"Gattamelata\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gattamelata\">Guattamelata<\/a>\u00a0(vers 1446-1453) qui inaugure une nouvelle tradition de la statue \u00e9questre qui dura jusqu\u2019au XIXe si\u00e8cle et parmi laquelle on trouve celle de\u00a0<a title=\"Bartolomeo Colleoni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bartolomeo_Colleoni\">Bartolomeo Colleoni<\/a>\u00a0par\u00a0<a title=\"Andrea del Verrocchio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_del_Verrocchio\">Andrea Verrochio<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Venise\">Venise<\/a>\u00a0(1480-1488)<sup id=\"cite_ref-49\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-49\">49<\/a><\/sup>. Le monument \u00e9questre est manifestement inspir\u00e9 de la\u00a0<i><a title=\"Statue \u00e9questre de Marc Aur\u00e8le\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Statue_%C3%A9questre_de_Marc_Aur%C3%A8le\">Statue \u00e9questre de Marc Aur\u00e8le<\/a><\/i>. Cependant, l\u2019attention port\u00e9e aux d\u00e9tails de l\u2019armure et de la selle montre que l\u2019influence gr\u00e9co-romaine est en permanence remobilis\u00e9e pour faire des figures modernes, le sculpteur ne semble pas chercher \u00e0 produire une imitation arch\u00e9ologique<sup id=\"cite_ref-50\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-50\">50<\/a><\/sup>. On peut aussi y voir une volont\u00e9 de s\u2019inspirer de l\u2019art antique pour d\u00e9passer la stylisation gothique des personnages et pour chercher \u00e0 produire des corps id\u00e9aux, figures \u00ab\u00a0d\u2019\u00e9quilibre et d\u2019harmonie par les proportions et les poses classiques\u00a0\u00bb\u00a0<sup id=\"cite_ref-:12_51-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:12-51\">51<\/a><\/sup>. On observe aussi des tentatives d\u2019exploitation de diff\u00e9rents aspects de l\u2019art romain pour obtenir des effets de drame et un certain \u00ab\u00a0expressionnisme\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:12_51-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:12-51\">51<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_derni\u00e8res_ann\u00e9es_(1454-1466)\"><span id=\"Les_derni.C3.A8res_ann.C3.A9es_.281454-1466.29\"><\/span>Les derni\u00e8res ann\u00e9es (1454-1466)<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello,_maria_maddalena_02.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e1\/Donatello%2C_maria_maddalena_02.JPG\/220px-Donatello%2C_maria_maddalena_02.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e1\/Donatello%2C_maria_maddalena_02.JPG\/330px-Donatello%2C_maria_maddalena_02.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e1\/Donatello%2C_maria_maddalena_02.JPG\/440px-Donatello%2C_maria_maddalena_02.JPG 2x\" width=\"220\" height=\"293\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a><figcaption><i>La Madeleine,<\/i>\u00a01453-1455, bois polychrome, 188cm,\u00a0<a title=\"Museo dell'Opera del Duomo (Florence)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Museo_dell%27Opera_del_Duomo_(Florence)\">Museo dell&rsquo;Opera del Duomo<\/a>, Florence<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1454, Donatello fut de retour \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>\u00a0et malgr\u00e9 un voyage de deux ans \u00e0\u00a0<a title=\"Sienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sienne\">Sienne<\/a>\u00a0(1457-1459)<sup id=\"cite_ref-:13_52-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:13-52\">52<\/a><\/sup>, le sculpteur finit sa vie dans sa ville natale. Bien qu\u2019il f\u00fbt d\u00e9j\u00e0 assez \u00e2g\u00e9, il continua \u00e0 sculpter m\u00eame si l\u2019on ne peut pas dire pr\u00e9cis\u00e9ment quelles sont les parties de ses \u0153uvres dues \u00e0 des membres de son atelier. Les \u0153uvres de sa derni\u00e8re p\u00e9riode sont marqu\u00e9es par une tr\u00e8s grande expressivit\u00e9 \u00ab\u00a0une concentraction sans compromis sur les aspects les plus dramatiques\u00a0 des personnages et des histoires de la Bible qu\u2019on lui demande de repr\u00e9senter\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-53\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-53\">53<\/a><\/sup>. On peut noter parmi ces \u0153uvres\u00a0<i>La Madeleine<\/i>\u00a0en bois polychrome (1453-1455), \u00ab\u00a0sorte de momie ambulante\u00a0\u00bb o\u00f9 le visage est \u00e9maci\u00e9 \u00e0 l\u2019exc\u00e8s et le corps squelettique<sup id=\"cite_ref-54\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-54\">54<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-55\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-55\">55<\/a><\/sup>. Le traitement des cheveux, qui sont, dans\u00a0<i><a title=\"La L\u00e9gende dor\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_L%C3%A9gende_dor%C3%A9e\">La L\u00e9gende dor\u00e9e<\/a>,<\/i>\u00a0le dernier v\u00eatement de la prostitu\u00e9e repentie semble s\u2019inscrire dans des recherches sur les jeux de mati\u00e8res opposant la peau presque parchemin\u00e9e \u00e0 cette longue mati\u00e8re hirsute et r\u00eache qui couvre le corps de la sainte. On retrouve cette r\u00e9flexion dans le traitement de la peau de b\u00eate de son\u00a0<i>Saint Jean Baptiste<\/i>\u00a0pour la\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale Santa Maria Assunta de Sienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_Santa_Maria_Assunta_de_Sienne\">cath\u00e9drale de Sienne<\/a><sup id=\"cite_ref-ref_auto_1_56-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-ref_auto_1-56\">56<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Judith_and_Holofernes_by_Donatello_-_Cast.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Judith_and_Holofernes_by_Donatello_-_Cast.jpg\/152px-Judith_and_Holofernes_by_Donatello_-_Cast.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Judith_and_Holofernes_by_Donatello_-_Cast.jpg\/228px-Judith_and_Holofernes_by_Donatello_-_Cast.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Judith_and_Holofernes_by_Donatello_-_Cast.jpg\/304px-Judith_and_Holofernes_by_Donatello_-_Cast.jpg 2x\" width=\"152\" height=\"270\" data-file-width=\"2268\" data-file-height=\"4032\" \/><\/a><figcaption><i>Judith et Holopherne<\/i>, vers 1453-1457, bronze hauteur (sans le socle) 236cm,\u00a0<a title=\"Palazzo Vecchio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palazzo_Vecchio\">Palazzo Vecchio<\/a>, Florence<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il r\u00e9alisa entre 1453 et 1457 un groupe en bronze repr\u00e9sentant\u00a0<a title=\"Judith et Holopherne (Donatello)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Judith_et_Holopherne_(Donatello)\"><i>Judith et Holopherne<\/i><\/a>\u00a0dont\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Vasari<\/a>\u00a0rapporte que l\u2019artiste en \u00e9tait tellement fier qu\u2019il le signa \u00ab\u00a0Opus Donatelli\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-57\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-57\">57<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-58\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-58\">58<\/a><\/sup>.Le choix de l\u2019instant juste avant la d\u00e9capitation du g\u00e9n\u00e9ral assyrien, ce moment o\u00f9 la jeune veuve demande \u00e0 Dieu du courage<sup id=\"cite_ref-59\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-59\">59<\/a><\/sup>\u00a0est inhabituel pour l\u2019\u00e9poque et traduit davantage un symbolisme hi\u00e9ratique qu\u2019une action r\u00e9aliste, le g\u00e9n\u00e9ral ivre et assoupi repose sur un coussin dont les plis soulignent la lourdeur de son corps<sup id=\"cite_ref-60\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-60\">60<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-ref_auto_1_56-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-ref_auto_1-56\">56<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il consacra aussi toute la fin de sa vie \u00e0 travailler aux d\u00e9corations des chaires de la\u00a0<a title=\"Basilique San Lorenzo de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_San_Lorenzo_de_Florence\">Basilique de San Lorenzo<\/a><sup id=\"cite_ref-61\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-61\">61<\/a><\/sup>. Malgr\u00e9 les critiques de ses contemporains et des d\u00e9fauts apparents dans la fonte et le travail des bas-reliefs de ces chaires<sup id=\"cite_ref-62\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-62\">62<\/a><\/sup>, Donatello fit preuve d&rsquo;une tr\u00e8s grande inventivit\u00e9 dans la composition et dans les variations encore plus violentes du style des bas-reliefs de Padoue<sup id=\"cite_ref-63\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-63\">63<\/a><\/sup>\u00a0s\u2019opposant tr\u00e8s nettement au\u00a0<i>stil dolce<\/i>\u00a0(style doux) \u00e0 la mode \u00e0 Florence depuis le voyage de Donatello \u00e0 Padoue<sup id=\"cite_ref-:14_64-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:14-64\">64<\/a><\/sup>. Cette opposition \u2013 qui a exist\u00e9 durant toute la carri\u00e8re du sculpteur &#8211; entre les go\u00fbts de ses contemporains et les productions du ma\u00eetre l\u2019a souvent fait qualifier \u00ab\u00a0d&rsquo;artiste libre\u00a0\u00bb et d\u2019avant-garde<sup id=\"cite_ref-:14_64-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:14-64\">64<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:11_48-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:11-48\">48<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-65\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-65\">65<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Chaire de la R\u00e9surrection, (d\u00e9tail) San Lorenzo\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello_e_aiuti,_pulpito_della_resurrezione,_post_1460,_Discesa_al_Limbo,_Resurrezione_e_Ascensione.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_resurrezione%2C_post_1460%2C_Discesa_al_Limbo%2C_Resurrezione_e_Ascensione.jpg\/120px-Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_resurrezione%2C_post_1460%2C_Discesa_al_Limbo%2C_Resurrezione_e_Ascensione.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_resurrezione%2C_post_1460%2C_Discesa_al_Limbo%2C_Resurrezione_e_Ascensione.jpg\/180px-Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_resurrezione%2C_post_1460%2C_Discesa_al_Limbo%2C_Resurrezione_e_Ascensione.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_resurrezione%2C_post_1460%2C_Discesa_al_Limbo%2C_Resurrezione_e_Ascensione.jpg\/240px-Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_resurrezione%2C_post_1460%2C_Discesa_al_Limbo%2C_Resurrezione_e_Ascensione.jpg 2x\" alt=\"Chaire de la R\u00e9surrection, (d\u00e9tail) San Lorenzo\" width=\"120\" height=\"76\" data-file-width=\"4504\" data-file-height=\"2848\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i><a title=\"Chaire de la R\u00e9surrection\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chaire_de_la_R%C3%A9surrection\">Chaire de la R\u00e9surrection<\/a><\/i>, (d\u00e9tail) San Lorenzo<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Chaire de la Passion, San Lorenzo\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello_e_bottega,_pulpito_della_passione,_post_1460,_assemblato_dopo_il_1515,_07.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Donatello_e_bottega%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_assemblato_dopo_il_1515%2C_07.jpg\/120px-Donatello_e_bottega%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_assemblato_dopo_il_1515%2C_07.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Donatello_e_bottega%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_assemblato_dopo_il_1515%2C_07.jpg\/180px-Donatello_e_bottega%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_assemblato_dopo_il_1515%2C_07.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Donatello_e_bottega%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_assemblato_dopo_il_1515%2C_07.jpg\/240px-Donatello_e_bottega%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_assemblato_dopo_il_1515%2C_07.jpg 2x\" alt=\"Chaire de la Passion, San Lorenzo\" width=\"120\" height=\"178\" data-file-width=\"2872\" data-file-height=\"4256\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i><a title=\"Chaire de la Passion (Florence)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chaire_de_la_Passion_(Florence)\">Chaire de la Passion<\/a><\/i>, San Lorenzo<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"D\u00e9ploration du christ (d\u00e9tail de la Chaire de la Passion)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello_e_aiuti,_pulpito_della_passione,_post_1460,_Crocifissione_e_compianto_08.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_Crocifissione_e_compianto_08.jpg\/120px-Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_Crocifissione_e_compianto_08.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_Crocifissione_e_compianto_08.jpg\/180px-Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_Crocifissione_e_compianto_08.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/52\/Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_Crocifissione_e_compianto_08.jpg\/240px-Donatello_e_aiuti%2C_pulpito_della_passione%2C_post_1460%2C_Crocifissione_e_compianto_08.jpg 2x\" alt=\"D\u00e9ploration du christ (d\u00e9tail de la Chaire de la Passion)\" width=\"120\" height=\"99\" data-file-width=\"3822\" data-file-height=\"3162\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>D\u00e9ploration du christ<\/i>\u00a0(d\u00e9tail de la\u00a0<i>Chaire de la Passion<\/i>)<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Vie_priv\u00e9e\"><span id=\"Vie_priv.C3.A9e\"><\/span>Vie priv\u00e9e<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les sources sur la vie et la personne de Donatello et ne sont pas toujours fiables.\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Giorgio Vasari<\/a>, son principal biographe est n\u00e9 pr\u00e8s d\u2019un si\u00e8cle apr\u00e8s la mort du sculpteur. M\u00eame si nous avons un tr\u00e8s grand nombre de documents se rapportant \u00e0 l\u2019\u0153uvre de Donatello et \u00e0 son atelier, on ne sait qu&rsquo;assez peu de chose sur sa vie priv\u00e9e ou sa personnalit\u00e9<sup id=\"cite_ref-:2_7-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:2-7\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il est d\u00e9crit comme un personnage affable et g\u00e9n\u00e9reux qui n\u2019accordait pas beaucoup d\u2019importance aux questions mat\u00e9rielles<sup id=\"cite_ref-:13_52-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:13-52\">52<\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Vasari<\/a>\u00a0rapporte des anecdotes t\u00e9moignant de ces traits de caract\u00e8re, il aurait ainsi renonc\u00e9 \u00e0 la propri\u00e9t\u00e9 \u00e0 la campagne que lui aurait l\u00e9gu\u00e9 Cosme de M\u00e9dicis pour ses vieux jours parce qu\u2019il \u00e9prouvait trop de difficult\u00e9s pour administrer son domaine<sup id=\"cite_ref-66\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-66\">66<\/a><\/sup>. De la m\u00eame mani\u00e8re, Vasari raconte qu\u2019il laissait une corbeille avec de l\u2019argent \u00e0 la disposition de ses apprentis<sup id=\"cite_ref-67\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-67\">67<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:13_52-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:13-52\">52<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un document fiscal de 1427, r\u00e9alis\u00e9 par\u00a0<a title=\"Michelozzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michelozzo\">Michelozzo<\/a>, t\u00e9moigne du fait que la m\u00e8re, la s\u0153ur et le jeune neveu de Donatello, alors \u00e2g\u00e9 de 41 ans, vivaient dans la maison de l\u2019artiste. Donatello ne se maria jamais. Ce c\u00e9libat ainsi que des nus masculins androgynes comportant parfois des connotations homo\u00e9rotiques &#8211; notamment le\u00a0<i>David<\/i>\u00a0en bronze &#8211; ont contribu\u00e9 \u00e0 faire penser que l\u2019artiste \u00e9tait\u00a0<a title=\"Homosexualit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Homosexualit%C3%A9\">homosexuel<\/a><sup id=\"cite_ref-68\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-68\">68<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-69\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-69\">69<\/a><\/sup>. Si des artistes italiens du\u00a0<a title=\"Quattrocento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quattrocento\">Quattrocento<\/a>\u00a0\u00e9taient notoirement homosexuels et employaient dans leurs ateliers des jolis gar\u00e7ons probablement leurs amants, l\u2019absence de documents emp\u00eache de se prononcer sur l&rsquo;orientation sexuelle de Donatello<sup id=\"cite_ref-70\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-70\">70<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Principaux_traits_caract\u00e9ristiques_de_son_\u0153uvre\"><span id=\"Principaux_traits_caract.C3.A9ristiques_de_son_.C5.93uvre\"><\/span>Principaux traits caract\u00e9ristiques de son \u0153uvre<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Techniques_et_mat\u00e9riaux\"><span id=\"Techniques_et_mat.C3.A9riaux\"><\/span>Techniques et mat\u00e9riaux<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Comme le souligne\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Vasari<\/a>, Donatello a, durant sa longue carri\u00e8re, explor\u00e9 la plupart des techniques existantes en sculpture \u00e0 son \u00e9poque\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>Il ne recula devant aucune esp\u00e8ce d\u2019entreprise, sans regarder si elle lui apporterait de grands ou de petits profits. Cette prodigieuse vari\u00e9t\u00e9 d\u2019ouvrages en ronde-bosse, en demi-relief, en bas-relief et en tr\u00e8s-bas-relief, fut extr\u00eamement utile \u00e0 l\u2019art<sup id=\"cite_ref-:0_1-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:0-1\">1<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si la majorit\u00e9 des \u0153uvres conserv\u00e9es de Donatello sont des\u00a0<a title=\"Sculpture en bronze\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_en_bronze\">bronzes<\/a>\u00a0et des\u00a0<a title=\"Sculpture du marbre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_du_marbre\">marbres<\/a>, de nombreux autres mat\u00e9riaux moins durables ont \u00e9t\u00e9 utilis\u00e9s comme le\u00a0<a title=\"Stuc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stuc\">stuc<\/a>, la\u00a0<a title=\"Terre cuite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Terre_cuite\">terre cuite<\/a>\u00a0ou encore le\u00a0<a title=\"Sculpture sur bois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_sur_bois\">bois<\/a>. Donatello n&rsquo;a donc jamais compl\u00e9tement abandonn\u00e9 la\u00a0<a title=\"Polychromie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polychromie\">sculpture polychrome<\/a>. Il semble que Donatello, comme de nombreux autres sculpteurs du\u00a0<i><a title=\"Quattrocento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quattrocento\">Quattrocento<\/a>,<\/i>\u00a0ait r\u00e9alis\u00e9 des \u0153uvres de circonstance dans des mat\u00e9riaux \u00e9ph\u00e9m\u00e8res tels que le\u00a0<a title=\"Papier m\u00e2ch\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Papier_m%C3%A2ch%C3%A9\">papier m\u00e2ch\u00e9<\/a>, la toile encoll\u00e9e, etc.<sup id=\"cite_ref-71\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-71\">71<\/a><\/sup>\u00a0Si l&rsquo;on n&rsquo;a que tr\u00e8s peu de documents sur ces sculptures qui n&rsquo;\u00e9taient pas destin\u00e9es \u00e0 durer, on ne peut nier l&rsquo;importance qu&rsquo;elles eurent pour le sculpteur comme pour ses contemporains.\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Vasari<\/a>\u00a0pr\u00e8s d&rsquo;un si\u00e8cle apr\u00e8s la mort de l&rsquo;artiste (et de ces \u0153uvres \u00e9ph\u00e9m\u00e8res) cite quelques-uns de ces travaux\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>Il s\u2019occupa non seulement de grandes entreprises, mais encore des choses les moins importantes de l\u2019art. Ainsi, il sculpta sur les bornes des chemins et sur les fa\u00e7ades des maisons des armoiries telles que celles qui ornent l\u2019habitation des Sommai, en face du fournier della Vacca\u00a0; et, pour la famille Martelli, il fit en osier et en forme de berceau un tombeau qui est plac\u00e9 sous terre \u00e0\u00a0<a title=\"Basilique San Lorenzo de Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_San_Lorenzo_de_Florence\">San-Lorenzo<\/a>, \u00e9glise o\u00f9 ne para\u00eet au-dessus du sol aucun mausol\u00e9e<sup id=\"cite_ref-:0_1-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:0-1\">1<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_prise_en_compte_de_la_position_du_spectateur\">La prise en compte de la position du spectateur<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Judith_and_Holofernes_(Giuditta_e_Oloferne),_Piazza_della_Signoria,_Florence_-detail-_(26069491854).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/69\/Judith_and_Holofernes_%28Giuditta_e_Oloferne%29%2C_Piazza_della_Signoria%2C_Florence_-detail-_%2826069491854%29.jpg\/220px-Judith_and_Holofernes_%28Giuditta_e_Oloferne%29%2C_Piazza_della_Signoria%2C_Florence_-detail-_%2826069491854%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/69\/Judith_and_Holofernes_%28Giuditta_e_Oloferne%29%2C_Piazza_della_Signoria%2C_Florence_-detail-_%2826069491854%29.jpg\/330px-Judith_and_Holofernes_%28Giuditta_e_Oloferne%29%2C_Piazza_della_Signoria%2C_Florence_-detail-_%2826069491854%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/69\/Judith_and_Holofernes_%28Giuditta_e_Oloferne%29%2C_Piazza_della_Signoria%2C_Florence_-detail-_%2826069491854%29.jpg\/440px-Judith_and_Holofernes_%28Giuditta_e_Oloferne%29%2C_Piazza_della_Signoria%2C_Florence_-detail-_%2826069491854%29.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"4608\" data-file-height=\"3456\" \/><\/a><figcaption><i>Judith et Holopherne<\/i>, Florence, d\u00e9tail du visage pench\u00e9 vers le spectateur<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les \u0153uvres de Donatello s&rsquo;imposent tant par leur occupation de l&rsquo;espace, que par le rendu des attitudes et des expressions. Vasari souligne cette attention de l&rsquo;artiste \u00e0 la place qu&rsquo;occuperont les statues d\u00e8s leurs conceptions\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>Que d\u2019ouvrages, admirables dans l\u2019atelier, produisent un effet pitoyable d\u00e8s qu\u2019on les change de place, et m\u00eame d\u00e8s qu\u2019on les soumet \u00e0 un autre jour\u00a0! Donato, au contraire, pr\u00e9parait toujours ses figures de telle sorte qu\u2019elles gagnaient \u00e0 sortir de l\u2019atelier<sup id=\"cite_ref-72\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-72\">72<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e8s ses premi\u00e8res \u0153uvres comme les\u00a0<i>Proph\u00e8tes<\/i>\u00a0du\u00a0<a title=\"Campanile de Giotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Campanile_de_Giotto\">Campanile<\/a>\u00a0de Florence, il tient compte de la hauteur du socle des statues par rapport au public. Pour rapprocher ses statues du public, il incline souvent les visages vers le bas, afin que le spectateur voit toutes les expressions du personnage repr\u00e9sent\u00e9. La statue de\u00a0<i><a title=\"Judith et Holopherne (Donatello)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Judith_et_Holopherne_(Donatello)\">Judith et Holopherne<\/a><\/i>\u00a0\u00e0 Florence semble repr\u00e9sentative de cette prise en compte de la position du spectateur afin de donner davantage d&rsquo;individualit\u00e9 au personnage.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello,_St_John,_1408-15,_Museo_dell%27Opera_del_Duomo,_Florence.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Donatello%2C_St_John%2C_1408-15%2C_Museo_dell%27Opera_del_Duomo%2C_Florence.jpg\/220px-Donatello%2C_St_John%2C_1408-15%2C_Museo_dell%27Opera_del_Duomo%2C_Florence.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Donatello%2C_St_John%2C_1408-15%2C_Museo_dell%27Opera_del_Duomo%2C_Florence.jpg\/330px-Donatello%2C_St_John%2C_1408-15%2C_Museo_dell%27Opera_del_Duomo%2C_Florence.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Donatello%2C_St_John%2C_1408-15%2C_Museo_dell%27Opera_del_Duomo%2C_Florence.jpg\/440px-Donatello%2C_St_John%2C_1408-15%2C_Museo_dell%27Opera_del_Duomo%2C_Florence.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"353\" data-file-width=\"2434\" data-file-height=\"3909\" \/><\/a><figcaption><i>Saint Jean l&rsquo;Evang\u00e9liste<\/i>,\u00a0<a title=\"Museo dell'Opera del Duomo (Florence)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Museo_dell%27Opera_del_Duomo_(Florence)\">Florence Museo dell&rsquo;Opera del Duomo<\/a>, 1408-1415, Marbre, 2,10&#215;0,88&#215;0,54 m.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">De plus, il d\u00e9forme les proportions des corps de telle mani\u00e8re \u00e0 ce que, de l&rsquo;endroit o\u00f9 se trouve le spectateur, ces d\u00e9formations soient en partie compens\u00e9es par les raccourcis du regard. Si ce proc\u00e9d\u00e9 n&rsquo;est pas nouveau, Donatello apporte de nombreuses innovations techniques pour contribuer \u00e0 ce que le corps repr\u00e9sent\u00e9 semble le plus harmonieux possible pour le spectateur. Par exemple, sa statue de\u00a0<i>Saint-Jean l&rsquo;Evang\u00e9liste<\/i>\u00a0assis se situe l\u00e9g\u00e8rement au dessus du niveau de l&rsquo;\u0153il, dans une niche flanquant la porte ouest de la cath\u00e9drale de Florence, aussi, Donatello agrandit les dimensions de la partie haute du corps et allonge le cou pour que le visage soit vu plus distinctement. Afin de cacher la transition maladroite entre la t\u00eate et les \u00e9paules qu&rsquo;entrainerait cette d\u00e9formation, il choisit de repr\u00e9senter l&rsquo;Evang\u00e9liste avec une longue barbe<sup id=\"cite_ref-73\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-73\">73<\/a><\/sup>. Les mains, pour un souci d&rsquo;expressivit\u00e9, &#8211; ce qui est caract\u00e9ristique de toute son \u0153uvre<sup id=\"cite_ref-74\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-74\">74<\/a><\/sup>\u00a0&#8211; sont elles aussi agrandies.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L'attention_port\u00e9e_au_mouvement\"><span id=\"L.27attention_port.C3.A9e_au_mouvement\"><\/span>L&rsquo;attention port\u00e9e au mouvement<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Afin de rendre ses statues plus dynamiques elles sont souvent en\u00a0<i><a title=\"Contrapposto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Contrapposto\">contrapposto<\/a>,<\/i>\u00a0c&rsquo;est-\u00e0-dire que la masse n&rsquo;est pas r\u00e9partie selon un axe vertical, mais qu&rsquo;elle suit la courbure serpentine du corps. On voit par exemple dans son\u00a0<i><a title=\"David (Donatello)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/David_(Donatello)\">David<\/a><\/i>\u00a0que la masse repose sur la jambe droite tandis que la jambe gauche est pos\u00e9e n\u00e9gligemment sur la t\u00eate de Goliath\u00a0: la courbure du corps accentue la d\u00e9sinvolture du jeune homme et cr\u00e9e un contraste entre la fluidit\u00e9 du jeune homme et la violence de la sc\u00e8ne<sup id=\"cite_ref-75\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-75\">75<\/a><\/sup>. Le sculpteur fait aussi souvent l\u00e9g\u00e8rement d\u00e9passer les pieds des personnages repr\u00e9sent\u00e9s de leurs socles afin que le mouvement de celui-ci semble sortir de l&rsquo;espace des niches &#8211; o\u00f9 \u00e9taient traditionnellement plac\u00e9es les statues &#8211; vers le monde r\u00e9el comme dans le\u00a0<i>Proph\u00e8te barbu<\/i><sup id=\"cite_ref-76\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-76\">76<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Ernst Gombrich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ernst_Gombrich\">Ernst Gombrich<\/a>\u00a0souligne que cette gestion de l&rsquo;image innovante rompt avec la statuaire gothique o\u00f9 les statues \u00e9taient souvent cach\u00e9es ou en hauteur et peu visibles dans les cath\u00e9drales et \u00ab\u00a0semblaient des \u00eatres d&rsquo;un autre monde\u00a0\u00bb. Donatello, lui fait des sculptures \u00ab\u00a0prenant solidement appui sur leurs bases\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:3_77-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:3-77\">77<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"David de Donatello, bronze, H : 158cm, Florence (de face)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bronze_David_by_Donatello-Bargello.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Bronze_David_by_Donatello-Bargello.jpg\/67px-Bronze_David_by_Donatello-Bargello.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Bronze_David_by_Donatello-Bargello.jpg\/101px-Bronze_David_by_Donatello-Bargello.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Bronze_David_by_Donatello-Bargello.jpg\/135px-Bronze_David_by_Donatello-Bargello.jpg 2x\" alt=\"David de Donatello, bronze, H : 158cm, Florence (de face)\" width=\"67\" height=\"120\" data-file-width=\"2268\" data-file-height=\"4032\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>David<\/i>\u00a0de Donatello, bronze, H\u00a0: 158cm, Florence (de face)<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"David de Donatello (de dos)\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bronze_David_by_Donatello-Bargello-3.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/45\/Bronze_David_by_Donatello-Bargello-3.jpg\/51px-Bronze_David_by_Donatello-Bargello-3.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/45\/Bronze_David_by_Donatello-Bargello-3.jpg\/77px-Bronze_David_by_Donatello-Bargello-3.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/45\/Bronze_David_by_Donatello-Bargello-3.jpg\/102px-Bronze_David_by_Donatello-Bargello-3.jpg 2x\" alt=\"David de Donatello (de dos)\" width=\"51\" height=\"120\" data-file-width=\"1722\" data-file-height=\"4032\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>David<\/i>\u00a0de Donatello (de dos)<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L'attention_aux_d\u00e9tails_corporels_et_\u00e0_l'expressivit\u00e9_des_\u00e9motions\"><span id=\"L.27attention_aux_d.C3.A9tails_corporels_et_.C3.A0_l.27expressivit.C3.A9_des_.C3.A9motions\"><\/span>L&rsquo;attention aux d\u00e9tails corporels et \u00e0 l&rsquo;expressivit\u00e9 des \u00e9motions<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Donatello s&rsquo;attache dans toute son \u0153uvre \u00e0 \u00ab\u00a0une observation neuve et vigoureuse de la nature\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:3_77-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:3-77\">77<\/a><\/sup>\u00a0que l&rsquo;on retrouve dans la repr\u00e9sentation des diverses parties du corps humains \u00e0 la mani\u00e8re des Grecs et des Romains. Le bas-relief repr\u00e9sentant\u00a0<i>Le Festin d&rsquo;H\u00e9rode<\/i>\u00a0semble repr\u00e9sentatif de cette volont\u00e9 de substituer \u00e0 l&rsquo;arrangement clair des figures caract\u00e9ristique de la statuaire gothique, la repr\u00e9sentation du \u00ab\u00a0d\u00e9sordre d&rsquo;un instant dramatique.\u00bb Gombrich d\u00e9crit le bas-relief ainsi\u00a0:<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Banquet_d%27Herodes_de_bronze,_Donatello,_pila_baptismal_del_baptisteri_de_Siena.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f8\/Banquet_d%27Herodes_de_bronze%2C_Donatello%2C_pila_baptismal_del_baptisteri_de_Siena.JPG\/220px-Banquet_d%27Herodes_de_bronze%2C_Donatello%2C_pila_baptismal_del_baptisteri_de_Siena.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f8\/Banquet_d%27Herodes_de_bronze%2C_Donatello%2C_pila_baptismal_del_baptisteri_de_Siena.JPG\/330px-Banquet_d%27Herodes_de_bronze%2C_Donatello%2C_pila_baptismal_del_baptisteri_de_Siena.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f8\/Banquet_d%27Herodes_de_bronze%2C_Donatello%2C_pila_baptismal_del_baptisteri_de_Siena.JPG\/440px-Banquet_d%27Herodes_de_bronze%2C_Donatello%2C_pila_baptismal_del_baptisteri_de_Siena.JPG 2x\" width=\"220\" height=\"193\" data-file-width=\"3134\" data-file-height=\"2746\" \/><\/a><figcaption>Le Festin d&rsquo;H\u00e9rode (1423-1427) bas-relief en bronze, 60x60cm. Fonts baptismaux de la cath\u00e9drale de Sienne.<\/figcaption><\/figure>\n<blockquote>\n<p>C&rsquo;est la sc\u00e8ne dramatique o\u00f9 Salom\u00e9, fille du roi H\u00e9rode, obtient la t\u00eate du Saint qu&rsquo;elle avait demand\u00e9e pour prix de sa danse. Nous voyons la salle du banquet avec, dans le fond, la galerie des musiciens et toute une enfilade de salles et d&rsquo;escaliers. Le bourreau vient d&rsquo;entrer\u00a0; il porte la t\u00eate du saint sur un plateau et s&rsquo;agenouille devant le roi. H\u00e9rode recule et \u00e9carte les mains en un geste d&rsquo;horreur. (&#8230;) Les invit\u00e9s s&rsquo;\u00e9cartent laissant un grand vide autour de la reine. L&rsquo;un d&rsquo;eux porte la main devant ses yeux\u00a0; d&rsquo;autres se sont rapproch\u00e9s de Salom\u00e9 dont la danse semble s&rsquo;immobiliser. (&#8230;) Les gestes sont m\u00eame violents et le sculpteur n&rsquo;a pas essay\u00e9 d&rsquo;att\u00e9nuer l&rsquo;horreur de la sc\u00e8ne<sup id=\"cite_ref-78\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-78\">78<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L'antiquit\u00e9_gr\u00e9co-romaine_comme_source_d'inspiration\"><span id=\"L.27antiquit.C3.A9_gr.C3.A9co-romaine_comme_source_d.27inspiration\"><\/span>L&rsquo;antiquit\u00e9 gr\u00e9co-romaine comme source d&rsquo;inspiration<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gattamelata.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Gattamelata.jpg\/220px-Gattamelata.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Gattamelata.jpg\/330px-Gattamelata.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Gattamelata.jpg\/440px-Gattamelata.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"298\" data-file-width=\"628\" data-file-height=\"850\" \/><\/a><figcaption><i><a title=\"Monument \u00e9questre \u00e0 Gattamelata\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monument_%C3%A9questre_%C3%A0_Gattamelata\">Statue \u00e9questre \u00e0 Guattamelata<\/a>,<\/i>\u00a0Piazza del Santo \u00e0\u00a0<a title=\"Padoue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Padoue\">Padoue<\/a>\u00a0en Italie, par Donatello<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Giorgio Vasari<\/a>\u00a0pr\u00e9sente Donatello comme un grand admirateur de la statuaire antique, au point qu&rsquo;\u00e0 Rome avec\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"Brunelleschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brunelleschi\">Brunelleschi<\/a>\u00a0\u00ab\u00a0Ils se mirent alors \u00e0 mesurer les corniches, \u00e0 lever le plan de tous ces monuments et ne regard\u00e8rent ni au temps, ni \u00e0 l\u2019argent, pour ne laisser \u00e0 Rome et dans ses environs aucun endroit\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:1_9-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:1-9\">9<\/a><\/sup>. Gombrich nuance cette id\u00e9e que l&rsquo;attention port\u00e9e aux d\u00e9tails, \u00e0 l&rsquo;anatomie et \u00e0 l&rsquo;expressivit\u00e9 des personnages viendraient exclusivement des mod\u00e8les antiques. Il souligne que c&rsquo;est sans doute \u00e0 cause d&rsquo;une pr\u00e9occupation pour la repr\u00e9sentations de ces d\u00e9tails r\u00e9alistes que Donatello se serait int\u00e9ress\u00e9 \u00e0 la statuaire gr\u00e9co-romaine et non l&rsquo;inverse.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La red\u00e9couverte du nu, dont le David en bronze est le premier nu grandeur nature de la Renaissance<sup id=\"cite_ref-79\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-79\">79<\/a><\/sup>, est elle aussi une des marques de l&rsquo;influence de l&rsquo;Antiquit\u00e9 sur le sculpteur<sup id=\"cite_ref-80\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-80\">80<\/a><\/sup>. A la suite de Donatello et d&rsquo;autres artistes contemporains, tout le\u00a0<a title=\"Quattrocento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quattrocento\">Quattrocento<\/a>\u00a0s&rsquo;attachera \u00e0 r\u00e9inventer le nu en peinture comme en sculpture. Il renouvelle aussi renouvelle la tradition romaine du monument \u00e9questre avec la statue \u00e9questre du\u00a0<a title=\"Gattamelata\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gattamelata\">Gattamelata<\/a>\u00a0\u00e0 Padoue sur la\u00a0<i>Piazza del Santo<\/i>\u00a0(1446-1453).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Des_exp\u00e9rimentations_dans_le_domaine_des_bas-reliefs\"><span id=\"Des_exp.C3.A9rimentations_dans_le_domaine_des_bas-reliefs\"><\/span>Des exp\u00e9rimentations dans le domaine des bas-reliefs<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vasari d\u00e9crit Donatello comme \u00e9tant \u00ab\u00a0le premier qui ait su bien employer les sujets trait\u00e9s en bas-reliefs\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:0_1-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:0-1\">1<\/a><\/sup>\u00a0et il souligne ses particularit\u00e9s\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>Ses bas-reliefs sont trait\u00e9s avec tant de science qu\u2019ils transportent d\u2019\u00e9tonnement tous les hommes du m\u00e9tier, quand ceux-ci consid\u00e8rent la beaut\u00e9 et la vari\u00e9t\u00e9 des compositions, qui sont remplies d\u2019une foule de personnages pleins d\u2019originalit\u00e9 et de diff\u00e9rentes grandeurs, suivant la perspective<sup id=\"cite_ref-:0_1-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-:0-1\">1<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Donatello_(attr.)_crocefissione_bronzo_dorato.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/83\/Donatello_%28attr.%29_crocefissione_bronzo_dorato.JPG\/220px-Donatello_%28attr.%29_crocefissione_bronzo_dorato.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/83\/Donatello_%28attr.%29_crocefissione_bronzo_dorato.JPG\/330px-Donatello_%28attr.%29_crocefissione_bronzo_dorato.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/83\/Donatello_%28attr.%29_crocefissione_bronzo_dorato.JPG\/440px-Donatello_%28attr.%29_crocefissione_bronzo_dorato.JPG 2x\" width=\"220\" height=\"273\" data-file-width=\"2610\" data-file-height=\"3240\" \/><\/a><figcaption><i>Crucifixion<\/i>, (1450-1455), bronze, damasquinage d&rsquo;argent et de cuivre dor\u00e9, 93\u00a0\u00d7\u00a070\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national du Bargello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_du_Bargello\">Mus\u00e9e national du Bargello<\/a>,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est gr\u00e2ce \u00e0 sa ma\u00eetrise et \u00e0 ses diverses exp\u00e9rimentations que Donatello s&rsquo;est illustr\u00e9 dans cette techniques. On voit par exemple dans la\u00a0<i>Crucifixion<\/i>\u00a0une utilisation d&rsquo;incrustations d&rsquo;argent et de cuivre dor\u00e9 pour rendre le r\u00e9cit plus lisible et pour rendre avec davantage de pr\u00e9cision la foule de personnages pris dans un enchev\u00eatrement de boucliers, de lances et d&rsquo;armures rappelant certaines sc\u00e8nes de bataille antiques. De la m\u00eame mani\u00e8re, les incrustations d&rsquo;argent et de cuivre dor\u00e9 donne \u00e0 la partie sup\u00e9rieure du ciel davantage de lisibilit\u00e9\u00a0: les anges, les nuages et les trois crucifi\u00e9s se superposent avec une grande attention port\u00e9e aux d\u00e9tails du visage, aux gestes et au caract\u00e8re dramatique de la sc\u00e8ne<sup id=\"cite_ref-81\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-81\">81<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les innovations de Donatello dans le domaine du bas-relief ont grandement influenc\u00e9 l&rsquo;art europ\u00e9en dans ce domaine. Le point de d\u00e9part de ces innovations se trouve sur le relief du socle de sa statue de saint Georges pour Orsanmichele. Si on le compare au relief du socle des\u00a0<i>Quattro Santi Coronati<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Nanni di Banco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nanni_di_Banco\">Nanni di Banco<\/a>, cr\u00e9\u00e9 environ un an plus t\u00f4t, on peut voir la rupture radicale avec les conceptions ant\u00e9rieures du bas-relief. Tandis que\u00a0<a title=\"Nanni di Banco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nanni_di_Banco\">Nanni<\/a>\u00a0aligne quatre tailleurs de pierre et leurs \u0153uvres dans un haut-relief sans distinction des diff\u00e9rents plans dans l\u2019espace, Donatello parvient \u00e0 introduire de la profondeur dans son relief en employant les principes, r\u00e9cemment invent\u00e9s par\u00a0<a title=\"Filippo Brunelleschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Brunelleschi\">Brunelleschi<\/a>, de la perspective g\u00e9om\u00e9trique. Si le th\u00e9\u00e2tre de l\u2019action (la lutte de saint Georges contre le dragon) est apparemment r\u00e9tr\u00e9ci par des raccourcis perspectifs des deux c\u00f4t\u00e9s, l\u2019espace de la sc\u00e8ne semble s&rsquo;\u00e9largir en profondeur parce que les diff\u00e9rents \u00e9l\u00e9ments, gr\u00e2ce \u00e0 la perspective, esquissent un paysage en arri\u00e8re-plan. En \u00e9crasant les personnages du premier plan et en ne faisant qu&rsquo;\u00e9baucher l&rsquo;arri\u00e8re-plan qui est de moins en moins distinct, la transition entre l&rsquo;espace r\u00e9el et l&rsquo;espace imaginaire est moins abrupte<sup id=\"cite_ref-82\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-82\">82<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Orsanmichele,_tabernacolo_dell%27arte_dei_corazzai,_san_giorgio_e_la_principessa_di_donatello.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3a\/Orsanmichele%2C_tabernacolo_dell%27arte_dei_corazzai%2C_san_giorgio_e_la_principessa_di_donatello.JPG\/220px-Orsanmichele%2C_tabernacolo_dell%27arte_dei_corazzai%2C_san_giorgio_e_la_principessa_di_donatello.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3a\/Orsanmichele%2C_tabernacolo_dell%27arte_dei_corazzai%2C_san_giorgio_e_la_principessa_di_donatello.JPG\/330px-Orsanmichele%2C_tabernacolo_dell%27arte_dei_corazzai%2C_san_giorgio_e_la_principessa_di_donatello.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3a\/Orsanmichele%2C_tabernacolo_dell%27arte_dei_corazzai%2C_san_giorgio_e_la_principessa_di_donatello.JPG\/440px-Orsanmichele%2C_tabernacolo_dell%27arte_dei_corazzai%2C_san_giorgio_e_la_principessa_di_donatello.JPG 2x\" width=\"220\" height=\"159\" data-file-width=\"1909\" data-file-height=\"1377\" \/><\/a><figcaption>Relief sur le socle du\u00a0<i><b>Saint Georges<\/b><\/i>\u00a0de Donatello (1415-1417) dans l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise d'Orsanmichele\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_d%27Orsanmichele\">\u00e9glise d&rsquo;Orsanmichele<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La nouvelle technique de relief, qui produit cet effet d\u2019optique, est ce qu\u2019on appelle le\u00a0<i><a title=\"Stiacciato\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stiacciato\">Stiacciato<\/a><\/i>\u00a0ou\u00a0<i>schiacciato<\/i>, c\u2019est-\u00e0-dire le relief \u00ab\u00a0\u00e9cras\u00e9\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0plat\u00a0\u00bb. Cette technique permet une plus grande dramatisation du r\u00e9cit comme dans le\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Le festin d'H\u00e9rode (Donatello)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_festin_d%27H%C3%A9rode_(Donatello)\">Salom\u00e9 ou le festin d&rsquo;H\u00e9rode<\/a><\/i>\u00a0(vers 1435). Sur ce panneau de marbre de taille modeste (50 x 71,5\u00a0cm), Donatello met en sc\u00e8ne diff\u00e9rents moments du r\u00e9cit biblique\u00a0: le festin, la danse de Salom\u00e9, l&rsquo;arrestation de saint Jean, etc. Pas moins de neuf plans sont visibles, de la jeune femme assise sur le banc au premier jusqu&rsquo;au dernier plan qui repr\u00e9sente une architecture. Cette sculpture montre la pr\u00e9cision du travail de Donatello, qui a su donner une grande profondeur \u00e0 son \u0153uvre en utilisant les th\u00e9ories contemporaines sur la perspective et l&rsquo;architecture de son ami\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"Brunelleschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brunelleschi\">Brunelleschi<\/a>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-center\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Le_Festin_d%27H%C3%A9rode_Donatello_Lille_13018.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Le_Festin_d%27H%C3%A9rode_Donatello_Lille_13018.jpg\/220px-Le_Festin_d%27H%C3%A9rode_Donatello_Lille_13018.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Le_Festin_d%27H%C3%A9rode_Donatello_Lille_13018.jpg\/330px-Le_Festin_d%27H%C3%A9rode_Donatello_Lille_13018.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Le_Festin_d%27H%C3%A9rode_Donatello_Lille_13018.jpg\/440px-Le_Festin_d%27H%C3%A9rode_Donatello_Lille_13018.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"159\" data-file-width=\"2126\" data-file-height=\"1532\" \/><\/a><figcaption><i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Le festin d'H\u00e9rode (Donatello)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_festin_d%27H%C3%A9rode_(Donatello)\">Salom\u00e9 ou le festin d&rsquo;H\u00e9rode<\/a><\/i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Palais des beaux-arts de Lille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_des_beaux-arts_de_Lille\">Palais des beaux-arts de Lille<\/a>\u00a0(vers 1435), 50 x 71,5\u00a0cm<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Exposition_de_ses_\u0153uvres\"><span id=\"Exposition_de_ses_.C5.93uvres\"><\/span>Exposition de ses \u0153uvres<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Florence\">Florence<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La plupart des \u0153uvres de Donatello se trouvent \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>. Parmi les plus connues, on peut citer\u00a0:<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Abraham_Donatello_OPA_Florence.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8f\/Abraham_Donatello_OPA_Florence.jpg\/220px-Abraham_Donatello_OPA_Florence.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8f\/Abraham_Donatello_OPA_Florence.jpg\/330px-Abraham_Donatello_OPA_Florence.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8f\/Abraham_Donatello_OPA_Florence.jpg\/440px-Abraham_Donatello_OPA_Florence.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"489\" data-file-width=\"990\" data-file-height=\"2200\" \/><\/a><figcaption>Abraham pr\u00eat \u00e0 sacrifier Isaac &#8211; Marbre, mus\u00e9e de l&rsquo;\u0152uvre du D\u00f4me<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Museo dell'Opera del Duomo (Florence)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Museo_dell%27Opera_del_Duomo_(Florence)\">Museo dell&rsquo;Opera del Duomo\u00a0<\/a>\u00a0:\n<ul>\n<li><i>Habacuc<\/i>\u00a0(surnomm\u00e9\u00a0<i>lo Zuccone<\/i>, \u00ab\u00a0la grosse courge\u00a0\u00bb, \u00e0 cause de la calvitie du personnage repr\u00e9sent\u00e9)<\/li>\n<li><i><a title=\"Madeleine p\u00e9nitente (Donatello)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madeleine_p%C3%A9nitente_(Donatello)\">Madeleine p\u00e9nitente<\/a><\/i>, (1453-1455)<\/li>\n<li><i>Proph\u00e8te<\/i>, statue, (1406-1409)<\/li>\n<li><i>Saint Jean l\u2019\u00e9vang\u00e9liste<\/i>, marbre, (1410-1411)<\/li>\n<li><i><a title=\"Cantoria de Donatello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cantoria_de_Donatello\">Cantoria de Donatello<\/a><\/i>, (1433-1439)<\/li>\n<li><i>Le Sacrifice d&rsquo;Isaac<\/i>, groupe, (1408-1421)<\/li>\n<li><i>L&rsquo;Homme pensif<\/i>, statue, (1408-1421)<\/li>\n<li><i>Proph\u00e8te imberbe<\/i>, statue, (1408-1421)<\/li>\n<li><i>Christ R\u00e9dempteur encadr\u00e9s de deux proph\u00e8tes<\/i>, groupe,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Simone di Francesco Talenti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Simone_di_Francesco_Talenti\">Simone di Francesco Talenti<\/a>\u00a0et Donatello, (1410-1431 )<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Mus\u00e9e de l'\u0152uvre de Santa Croce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_de_l%27%C5%92uvre_de_Santa_Croce\">Mus\u00e9e de l&rsquo;\u0152uvre de Santa Croce<\/a>\u00a0:\n<ul>\n<li><i><a title=\"Louis d'Anjou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_d%27Anjou\">Saint Louis<\/a>\u00a0de Toulouse<\/i>, 1422-1425, bronze dor\u00e9, argent, \u00e9maux et cristaux de roche, 285 x 101 x 78\u00a0cm<sup id=\"cite_ref-galerie_83-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-galerie-83\">83<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\u00c9glise de Santa Croce\u00a0:\n<ul>\n<li><i>L&rsquo;Annonciation Cavalcanti<\/i>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"\u00c9glise d'Orsanmichele\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_d%27Orsanmichele\">\u00c9glise d&rsquo;Orsanmichele<\/a>\u00a0:\n<ul>\n<li><i>Niche du parti guelfe<\/i><\/li>\n<li><i>Saint Georges<\/i>\u00a0(1416) commandit\u00e9 par l&rsquo;<i><a title=\"Arte dei Corazzai e Spadai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arte_dei_Corazzai_e_Spadai\">Arte dei Corazzai e Spadai<\/a><\/i>\u00a0(Corporation des Armuriers)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><a title=\"Palazzo Vecchio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palazzo_Vecchio\">Palazzo Vecchio<\/a><\/i>\u00a0:\n<ul>\n<li><i><a title=\"Judith et Holopherne (Donatello)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Judith_et_Holopherne_(Donatello)\">Judith et Holopherne<\/a><\/i><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Mus\u00e9e national du Bargello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_du_Bargello\">Mus\u00e9e national du Bargello<\/a>\u00a0:\n<ul>\n<li><i><a title=\"Georges de Lydda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_de_Lydda\">Saint Georges<\/a>\u00a0et le dragon<\/i>, vers 1417, marbre, 50\u00a0\u00d7\u00a0172\u00a0\u00d7\u00a021,5\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr><sup id=\"cite_ref-galerie_83-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-galerie-83\">83<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><i>David<\/i>\u00a0en marbre,<\/li>\n<li><i><a title=\"David (Donatello)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/David_(Donatello)\">David<\/a><\/i>\u00a0en bronze (compositions tr\u00e8s diff\u00e9rentes)<\/li>\n<li><i><a title=\"Buste de Niccol\u00f2 da Uzzano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Buste_de_Niccol%C3%B2_da_Uzzano\">Buste de Niccol\u00f2 da Uzzano<\/a><\/i>, en terre cuite peinte, vers 1432\u00a0;<\/li>\n<li><i>Crucifixion<\/i>, 1450-1455, bronze, 93 x 70 cm.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Pise\">Pise<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Buste-reliquaire de saint Rossore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Buste-reliquaire_de_saint_Rossore\">Buste-reliquaire de saint Rossore<\/a>, vers 1424-1427, bronze fondu cisel\u00e9, dor\u00e9 et argent\u00e9, 56\u00a0\u00d7\u00a060,5\u00a0\u00d7\u00a037\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e national San Matteo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_national_San_Matteo\">Mus\u00e9e national San Matteo<\/a><sup id=\"cite_ref-galerie_83-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-galerie-83\">83<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Naples\">Naples<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>T\u00eate de cheval dite Protom\u00e9 Carafa<\/i>, vers 1455, bronze, 176\u00a0\u00d7\u00a0182\u00a0\u00d7\u00a0140\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e arch\u00e9ologique national de Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_arch%C3%A9ologique_national_de_Naples\">Mus\u00e9e arch\u00e9ologique national de Naples<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Citerna\">Citerna<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>Madonna di Citerna<\/i>, \u00e9glise San Francesco,\u00a0<a title=\"Citerna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Citerna\">Citerna<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"France\">France<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>Salom\u00e9 ou le festin d&rsquo;H\u00e9rode<\/i>, vers 1435, marbre, 50\u00a0\u00d7\u00a071,5\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Palais des beaux-arts de Lille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_des_beaux-arts_de_Lille\">palais des beaux-arts de Lille<\/a>.<\/li>\n<li><i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Spiritello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Spiritello\">Spiritello<\/a>\u00a0de la cantoria du Duomo de Florence<\/i>, 1439, bronze avec traces de dorure, base en marbre, 60,5\u00a0\u00d7\u00a041\u00a0\u00d7\u00a024\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>, Collection Institut de France,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e Jacquemart-Andr\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_Jacquemart-Andr%C3%A9\">mus\u00e9e Jacquemart-Andr\u00e9<\/a>, Paris<sup id=\"cite_ref-galerie_83-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-galerie-83\">83<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><i>Vierge et l&rsquo;enfant<\/i>, vers 1445, haut-relief, terre cuite polychrome, 102\u00a0\u00d7\u00a074\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Louvre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Louvre\">mus\u00e9e du Louvre<\/a>, Paris.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Attribu\u00e9\u00a0:\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Madonne Piot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madonne_Piot\">Madonne Piot<\/a><\/i>, vers 1440 ou vers 1460, terre cuite polychrome, Paris,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Louvre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Louvre\">mus\u00e9e du Louvre<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Allemagne\">Allemagne<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.smb-digital.de\/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=871363&amp;viewType=detailView\" rel=\"nofollow\">Vierge et l&rsquo;enfant (Madone Pazzi)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.smb-digital.de%2FeMuseumPlus%3Fservice%3DExternalInterface%26module%3Dcollection%26objectId%3D871363%26viewType%3DdetailView\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, vers 1420-1425, marbre, 74,5\u00a0\u00d7\u00a073\u00a0\u00d7\u00a06,5\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>,\u00a0<a title=\"Bode-Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bode-Museum\">Mus\u00e9e de Bode<\/a>,\u00a0<a title=\"Berlin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Berlin\">Berlin<\/a><sup id=\"cite_ref-galerie_83-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-galerie-83\">83<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><i><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.smb-digital.de\/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=869126&amp;viewType=detailView\" rel=\"nofollow\">Vierge au Manteau<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.smb-digital.de%2FeMuseumPlus%3Fservice%3DExternalInterface%26module%3Dcollection%26objectId%3D869126%26viewType%3DdetailView\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, vers 1415, terre cuite, Bode-Museum, Berlin.<\/li>\n<li><i><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.smb-digital.de\/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=866858&amp;viewType=detailView\" rel=\"nofollow\">Vierge aux Ch\u00e9rubins<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.smb-digital.de%2FeMuseumPlus%3Fservice%3DExternalInterface%26module%3Dcollection%26objectId%3D866858%26viewType%3DdetailView\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, vers 1440, terre cuite, Bode-Museum, Berlin.<\/li>\n<li><i><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.smb-digital.de\/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=1816759&amp;viewType=detailView\" rel=\"nofollow\">Crucifixion<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.smb-digital.de%2FeMuseumPlus%3Fservice%3DExternalInterface%26module%3Dcollection%26objectId%3D1816759%26viewType%3DdetailView\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, vers 1450, stuc, Bode-Museum, Berlin.<\/li>\n<li><i><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.smb-digital.de\/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=868091&amp;viewType=detailView\" rel=\"nofollow\">Putto<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.smb-digital.de%2FeMuseumPlus%3Fservice%3DExternalInterface%26module%3Dcollection%26objectId%3D868091%26viewType%3DdetailView\">archive<\/a>]<\/small><\/i>\u00a0(provenant des Fonts baptismaux de la cath\u00e9drale de Sienne), 1427-29, Bode-Museum, Berlin.<\/li>\n<li><i><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.smb-digital.de\/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=1797590&amp;viewType=detailView\" rel=\"nofollow\">Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.smb-digital.de%2FeMuseumPlus%3Fservice%3DExternalInterface%26module%3Dcollection%26objectId%3D1797590%26viewType%3DdetailView\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, terre cuite,\u00a0<a title=\"Bode-Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bode-Museum\">Bode-Museum<\/a>, Berlin.\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.smb-digital.de\/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=1797590&amp;viewType=detailView\" rel=\"nofollow\"><i>Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.smb-digital.de%2FeMuseumPlus%3Fservice%3DExternalInterface%26module%3Dcollection%26objectId%3D1797590%26viewType%3DdetailView\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0(<i><a title=\"Bozzetto (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bozzetto_(art)\">bozzetto<\/a><\/i>), terre cuite,\u00a0<a title=\"Bode-Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bode-Museum\">Bode-Museum<\/a>, Berlin.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><i><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.smb-digital.de\/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=1368651&amp;viewType=detailView\" rel=\"nofollow\">David<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.smb-digital.de%2FeMuseumPlus%3Fservice%3DExternalInterface%26module%3Dcollection%26objectId%3D1368651%26viewType%3DdetailView\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, vers 1460, bronze, Bode-Museum, Berlin.<\/li>\n<li><i><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.smb-digital.de\/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=862421&amp;viewType=detailView\" rel=\"nofollow\">Bapt\u00eame du Christ<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.smb-digital.de%2FeMuseumPlus%3Fservice%3DExternalInterface%26module%3Dcollection%26objectId%3D862421%26viewType%3DdetailView\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, vers 1430, marbre, Bode-Museum, Berlin.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Angleterre\">Angleterre<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i><a class=\"new\" title=\"La Vierge et l'enfant et quatre anges (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=La_Vierge_et_l%27enfant_et_quatre_anges&amp;action=edit&amp;redlink=1\">La Vierge et l&rsquo;enfant et quatre anges<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Virgin and Child with Four Angels (Donatello)\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Virgin_and_Child_with_Four_Angels_(Donatello)\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Virgin and Child with Four Angels (Donatello)\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/i>\u00a0ou\u00a0<i>La Madone Chellini<\/i>, vers 1450 (1456), bronze partiellement dor\u00e9,\u00a0<a title=\"Victoria and Albert Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Victoria_and_Albert_Museum\">Victoria and Albert Museum<\/a>,\u00a0<a title=\"Londres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Londres\">Londres<\/a><sup id=\"cite_ref-84\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-84\">84<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><i>Le Christ mort port\u00e9 par deux anges<\/i>, vers 1440, marbre, Victoria and Albert Museum, Londres.<\/li>\n<li><i>Vierge et l&rsquo;Enfant (Dudley Madonna)<\/i>, vers 1435, marbre, Victoria and Albert Museum, Londres.<\/li>\n<li><i>Lamentation sur le Christ mort<\/i>, v. 1455-1460, bronze, Victoria and Albert Museum, Londres.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Russie\">Russie<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>La Flagellation<\/i>, marbre, vers 1425-30, Mus\u00e9e Pouchkine, Moscou, anciennement \u00e0 Berlin, Kaiser-Friedrich-Museum.<\/li>\n<li><i>Saint Jean-Baptiste<\/i>, bronze, vers 1430, Mus\u00e9e Pouchkine, Moscou, anciennement \u00e0 Berlin, Kaiser-Friedrich-Museum.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9tats-Unis\"><span id=\".C3.89tats-Unis\"><\/span>\u00c9tats-Unis<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u0152uvres expos\u00e9es \u00e0 la\u00a0<a title=\"National Gallery of Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/National_Gallery_of_Art\">National Gallery of Art<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Washington D.C.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Washington_D.C.\">Washington D.C.<\/a>, sculptures\u00a0:\n<ul>\n<li><i>Bacchante<\/i>, bronze<\/li>\n<li><i>Christ mort tenu par des anges<\/i><\/li>\n<li><i>Angelot jouant<\/i>, bronze<\/li>\n<li><i>Saint J\u00e9r\u00f4me<\/i>, bronze<\/li>\n<li><i>Satyre<\/i>, bronze<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Exposition_mus\u00e9ographique\"><span id=\"Exposition_mus.C3.A9ographique\"><\/span>Exposition mus\u00e9ographique<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Liste non exhaustive\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Mus\u00e9e du Louvre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Louvre\">Mus\u00e9e du Louvre<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.louvre.fr\/en-ce-moment\/expositions\/le-corps-et-l-ame\" rel=\"nofollow\"><i>Le Corps et l&rsquo;\u00c2me<\/i>. De Donatello \u00e0 Michel-Ange. Sculptures italiennes de la Renaissance<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.louvre.fr%2Fen-ce-moment%2Fexpositions%2Fle-corps-et-l-ame\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0&#8211;\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-10-22\" data-sort-value=\"2020-10-22\">22 octobre 2020<\/time>\u00a0\u2013\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-06-21\" data-sort-value=\"2021-06-21\">21 juin 2021<\/time><sup id=\"cite_ref-85\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_note-85\">85<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><a title=\"Ch\u00e2teau des Sforza\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_des_Sforza#Les_collections\">Ch\u00e2teau des Sforza#Les collections<\/a>,\u00a0<a title=\"Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Milan\">Milan<\/a>. Exposition (Donatello &#8211; sculptures italiennes de la Renaissance) organis\u00e9e par le Mus\u00e9e du Louvre et la Ville de Milan &#8211; Surintendance du Castello Sforzesco o\u00f9 elle sera pr\u00e9sent\u00e9e du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"07-21\" data-sort-value=\"07-21\">21 juillet<\/time>\u00a0au\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-10-24\" data-sort-value=\"2021-10-24\">24 octobre 2021<\/time>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-:0-1\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:0_1-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:0_1-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:0_1-2\">c<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:0_1-3\">d<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:0_1-4\">e<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:0_1-5\">f<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Vasari\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Giorgio_Vasari\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Giorgio Vasari,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Les vies des plus excellents peintres, sculpteurs, et architectes<\/cite>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Les_vies_des_plus_excellents_peintres,_sculpteurs,_et_architectes\/DONATO\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ffr.wikisource.org%2Fwiki%2FLes_vies_des_plus_excellents_peintres%2C_sculpteurs%2C_et_architectes%2FDONATO\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a02\u00e8me partie, \u00ab\u00a0Donato\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-2\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Avery1970\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Charles_Avery1970\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Charles Avery,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">La sculpture florentine de la Renaissance<\/cite>, Editions Allia,\u00a0<time>1970<\/time>, p.12<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-3\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, \u00c9ditions Allia, 1970,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a013<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-4\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.21<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-5\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Elie Faure,\u00a0<i>L&rsquo;Art renaissant<\/i>, pr\u00e9face de l&rsquo;\u00e9dition de 1923<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-6\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Elie Faure,\u00a0<i>L&rsquo;Art Renaissant<\/i>, Florence\u00a0: chapitre 2 \u00ab\u00a0La fresque\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:2-7\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:2_7-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:2_7-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.6<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:4-8\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:4_8-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:4_8-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance,<\/i>\u00a0Editions Allia, 1970, p.84<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:1-9\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:1_9-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:1_9-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Giorgio Vasari,\u00a0<i>Les vies des plus excellents peintres, sculpteurs, et architectes<\/i>, 2\u00e8me partie \u00ab\u00a0Filippo Brunelleschi\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-10\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.9<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-11\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.14<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-12\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance,<\/i>\u00a0Editions Allia, 1970, p.80<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-13\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.17<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-14\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance,<\/i>\u00a0Editions Allia, 1970, p.63<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-15\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance,<\/i>\u00a0Editions Allia, 1970, p.82<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-16\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.20<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-17\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.24<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-18\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.21<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-19\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.26<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-20\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.29<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-ref_auto_3-21\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-ref_auto_3_21-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-ref_auto_3_21-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.35<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:5-22\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:5_22-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:5_22-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance,<\/i>\u00a0Editions Allia, 1970, p.87<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:6-23\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:6_23-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:6_23-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.37<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-24\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-24\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance,<\/i>\u00a0Editions Allia, 1970, p.89<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-25\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.41<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:7-26\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:7_26-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:7_26-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.44<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:8-27\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:8_27-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:8_27-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery, La Sculpture florentine de la Renaissance<i>,<\/i>\u00a0Editions Allia, 1970, p.90<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-28\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.46<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:9-29\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:9_29-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:9_29-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.48<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-30\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Ps.150.3-5\u00a0: \u00ab\u00a0Louez-le au son de la trompette! Louez-le avec le luth et la harpe!\/ Louez-le avec le tambourin et avec des danses! Louez-le avec les instruments \u00e0 cordes et le chalumeau!\/ Louez-le avec les cymbales sonores! Louez-le avec les cymbales retentissantes!\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-31\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-31\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.92-95<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-32\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-32\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.96<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-ref_auto_2-33\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-ref_auto_2_33-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-ref_auto_2_33-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.56<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-34\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-34\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Vasari\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Giorgio_Vasari\" class=\"ouvrage\">Giorgio Vasari,\u00a0<cite class=\"italique\">Les vies des plus excellents peintres, sculpteurs, et architectes<\/cite><\/span><\/span>\u00a0:<\/span><br \/>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Cosme appr\u00e9ciait tellement le talent de Donato qu\u2019il le faisait continuellement travailler, et, de son c\u00f4t\u00e9, Donato avait une telle affection pour lui qu\u2019\u00e0 sa moindre indication il comprenait ce qu\u2019il voulait et lui ob\u00e9issait en toute chose.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/li>\n<li id=\"cite_note-35\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-35\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann pp.76-77<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-36\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Frommel, S. (2020).\u00a0<i>Peindre l\u2019architecture durant la renaissance italienne\u00a0: Origine, \u00e9volution, transmission d\u2019une pratique polyvalente<\/i>. Company \u00e9dition Hazan\/Louvre Editions.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-37\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.58-60<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-38\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.98<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-39\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.66<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-40\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-40\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.99<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-41\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-41\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.69<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-42\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-42\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.53<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-43\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-43\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.102<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-44\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-44\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.78<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:10-45\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:10_45-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:10_45-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.80-81<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-46\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-46\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.105<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-47\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-47\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a title=\"Charles Avery (historien de l'art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Avery_(historien_de_l%27art)\">Charles Avery<\/a>,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Allia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Allia\">Allia<\/a>, 1970,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0106<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:11-48\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:11_48-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:11_48-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Rudigier Alexander, Jestaz Bertrand. Le\u00a0<i>non finito<\/i>\u00a0dans la sculpture florentine et la notion de\u00a0<i>disegno<\/i>. Note compl\u00e9mentaire. In:\u00a0<i>Bulletin Monumental<\/i>, tome 174, n\u00b03, ann\u00e9e 2016. Jean Bologne et les jardins d&rsquo;Henri IV. pp. 357-373.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-49\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-49\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.92<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-50\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-50\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.93<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:12-51\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:12_51-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:12_51-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.86<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:13-52\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:13_52-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:13_52-1\">b<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:13_52-2\">c<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.96<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-53\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-53\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.107<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-54\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-54\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.108<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-55\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-55\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann pp.96-99<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-ref_auto_1-56\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-ref_auto_1_56-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-ref_auto_1_56-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.104<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-57\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-57\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.109<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-58\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-58\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.101<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-59\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-59\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Judith, 13\u00a0: 7\u00a0: \u00ab\u00a0Elle s\u2019approcha du lit, empoigna la chevelure de sa t\u00eate et dit\u00a0: \u00ab\u00a0Rends-moi forte en ce jour, Seigneur Dieu d\u2019Israel\u00a0!\u00a0\u00bb et elle le frappa deux fois sur la nuque de toute sa forece et lui trancha la t\u00eate\u00a0\u00bb<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-60\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-60\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery, La Sculpture florentine de la Renaissance, Editions Allia, 1970, p.109<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-61\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-61\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.105<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-62\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-62\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann pp.109-115<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-63\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-63\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, Editions Allia, 1970, p.110<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:14-64\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:14_64-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:14_64-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery, La Sculpture florentine de la Renaissance, Editions Allia, 1970, p.113<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-65\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-65\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.114<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-66\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-66\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Vasari\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Giorgio_Vasari\" class=\"ouvrage\">Giorgio Vasari,\u00a0<cite class=\"italique\">Les vies des plus excellents peintres, sculpteurs, et architectes<\/cite><\/span><\/span>\u00a0:<\/span><br \/>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0il le lui rendit, par contrat notari\u00e9, affirmant qu\u2019il ne voulait pas troubler son repos par des soucis journaliers et les plaintes de son fermier qui tous les trois jours venait le molester, une fois parce que le vent avait d\u00e9couvert le colombier, une autre fois parce que son b\u00e9tail avait \u00e9t\u00e9 saisi, \u00e0 cause des taxes de la commune, tant\u00f4t parce qu\u2019il n\u2019avait ni vin ni fruits, \u00e0 cause des mauvaises saisons.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/li>\n<li id=\"cite_note-67\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-67\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Vasari\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Giorgio_Vasari\" class=\"ouvrage\">Giorgio Vasari,\u00a0<cite class=\"italique\">Les vies des plus excellents peintres, sculpteurs, et architectes<\/cite><\/span><\/span>\u00a0:<\/span><br \/>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Il mettait son argent dans un panier suspendu au plafond, o\u00f9 chacun de ses amis et de ses \u00e9l\u00e8ves pouvait puiser ce qu\u2019il lui fallait, sans le pr\u00e9venir.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/li>\n<li id=\"cite_note-68\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-68\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Wirtz, R. C (1998).\u00a0<i>Donatello, 1386-1466<\/i>. Konemann p.73<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-69\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-69\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Janson, H. W. (1963).\u00a0<i>The sculpture of Donatello<\/i>. pp.85-86<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-70\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-70\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Fulton1997\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Christopher_Fulton1997\" class=\"ouvrage\">Christopher Fulton, \u00ab\u00a0<cite>The Boy Stripped Bare by His Elders: Art and Adolescence in Renaissance Florence<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Art Journal , Summer, 1997, Vol. 56, No. 2, How Men Look: On the Masculine Ideal and the Body Beautiful (Summer, 1997), pp. 31-40<\/i>,\u200e summer, 1997<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-71\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-71\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance,<\/i>\u00a0Editions Allia, 1970, p.15<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-72\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-72\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Giorgio Vasari,\u00a0<i>Les vies des plus excellents peintres, sculpteurs, et architectes<\/i>, trad. L\u00e9opold Leclanch\u00e9 (1841), t.2 p.215<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-73\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-73\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Avery1970\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Charles_Avery1970\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Charles Avery,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">La Sculpture florentine de la Renaissance<\/cite>, trad. fran\u00e7aise Editions Allia,\u00a0<time>1970<\/time>, p.73<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-74\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-74\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance,<\/i>\u00a0trad. fran\u00e7aise Editions Allia, 1970, p.74<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-75\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-75\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gathelier2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Nathalie_Gathelier2013\" class=\"ouvrage\">Nathalie Gathelier, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/panoramadelart.com\/analyse\/david\" rel=\"nofollow\"><cite>David<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fpanoramadelart.com%2Fanalyse%2Fdavid\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Panorama de l&rsquo;art<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-09-20\" data-sort-value=\"2013-09-20\">20 septembre 2013<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-05-22\" data-sort-value=\"2023-05-22\">22 mai 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-76\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-76\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, trad. fran\u00e7aise Editions Allia, 1970, p.82<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:3-77\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:3_77-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-:3_77-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gombrich\" class=\"ouvrage\"><span id=\"E.H._Gombrich\" class=\"ouvrage\">E.H. Gombrich,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de l&rsquo;art<\/cite>, Phaidon, p.230<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-78\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-78\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gombrich\" class=\"ouvrage\"><span id=\"E.H._Gombrich\" class=\"ouvrage\">E.H. Gombrich,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de l&rsquo;art<\/cite>, Phaidon, p.233<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-79\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-79\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance,<\/i>\u00a0trad. fran\u00e7aise Editions Allia, 1970, p.99<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-80\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-80\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Exposition\u00a0<i>Le Corps et l&rsquo;\u00c2me\u00a0<\/i>, sculptures italiennes de la Renaissance. Le Louvre (L&rsquo;Album de l&rsquo;exposition), p. 6.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-81\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-81\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Exposition\u00a0<i>Le Corps et l&rsquo;\u00c2me<\/i>, sculptures italiennes de la Renaissance, Le Louvre, p. 18.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-82\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-82\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Charles Avery,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>, trad. fran\u00e7aise Editions Allia, 1970, pp.60-63<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-galerie-83\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-galerie_83-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-galerie_83-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-galerie_83-2\">c<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-galerie_83-3\">d<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-galerie_83-4\">e<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Marc Bormand,\u00a0<i>Florence, la ville o\u00f9 les sculpteurs invent\u00e8rent la Renaissance<\/i>, in\u00a0<i>Grande Galerie &#8211; Le Journal du Louvre<\/i>, sept.\/oct.\/nov. 2013, n\u00b0 25.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-84\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-84\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ac-strasbourg.fr\/fileadmin\/pedagogie\/histoiredesarts\/option\/Michel_Ange\/3.Vierge.pdf\" rel=\"nofollow\">Les Vierges \u00e0 l\u2019Enfant<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.ac-strasbourg.fr%2Ffileadmin%2Fpedagogie%2Fhistoiredesarts%2Foption%2FMichel_Ange%2F3.Vierge.pdf\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-85\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello#cite_ref-85\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/presse.louvre.fr\/le-corps-et-lame-de-donatello-a-michel-ange-sculptures-italiennes-de-la-renaissance\/\" rel=\"nofollow\">Espace presse du mus\u00e9e du Louve (Donatello &#8211; sculptures italiennes de la Renaissance)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fpresse.louvre.fr%2Fle-corps-et-lame-de-donatello-a-michel-ange-sculptures-italiennes-de-la-renaissance%2F\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h2>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Charles Avery (historien de l'art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Avery_(historien_de_l%27art)\">Avery, Charles<\/a>,\u00a0<i>La Sculpture florentine de la Renaissance<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Allia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Allia\">Allia<\/a>\u00a0(trad. fr.), 1970<\/li>\n<li>Avery, Charles (1995).\u00a0<i>Donatello\u00a0: An Introduction<\/i>. Harper Perennial<\/li>\n<li>Janson, H. W. (1963).\u00a0<i>The sculpture of Donatello<\/i>.<\/li>\n<li><span id=\"Blake2020\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Shannon_Blake2020\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Shannon Blake,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Donatello<\/cite>, Independently published,\u00a0<time>2020<\/time>, 230\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/979-8-6765-7537-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/979-8-6765-7537-3\"><span class=\"nowrap\">979-8-6765-7537-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"BormandPaolozzi_Strozzi2020\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Marc_BormandBeatrice_Paolozzi_Strozzi2020\" class=\"ouvrage\">Marc Bormand et Beatrice Paolozzi Strozzi,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Corps et l&rsquo;\u00c2me<\/cite>, Officina Libraria S.R.L.,\u00a0<time>2020<\/time>, 512\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-8-8336-7091-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-8-8336-7091-1\"><span class=\"nowrap\">978-8-8336-7091-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Pope-Hennessy,_1993\" class=\"ouvrage\"><a title=\"John Pope-Hennessy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Pope-Hennessy\">John Pope-Hennessy<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Jeanne Bouniort),\u00a0<cite class=\"italique\">Donatello<\/cite>\u00a0[\u00ab\u00a0Donatello sculptor\u00a0\u00bb], Editions Abbeville,\u00a0<time>1993<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01985), 376\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 34 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-8794-6032-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-8794-6032-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-8794-6032-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Rowley2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Neville_Rowley2013\" class=\"ouvrage\">Neville Rowley,\u00a0<cite class=\"italique\">Donatello, la renaissance de la sculpture<\/cite>, \u00c0 Propos,\u00a0<time>2013<\/time>, 64\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-9153-9810-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-9153-9810-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-9153-9810-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Wirtz1998\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Rolf_C._Wirtz1998\" class=\"ouvrage\">Rolf C. Wirtz,\u00a0<cite class=\"italique\">Donatello<\/cite>, K\u00f6nemann,\u00a0<time>1998<\/time>, 140\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-8290-0704-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-8290-0704-7\"><span class=\"nowrap\">978-3-8290-0704-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bandes_dessin\u00e9es\"><span id=\"Bandes_dessin.C3.A9es\"><\/span>Bandes dessin\u00e9es<\/h3>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"FavillaBalluchi\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Guglielmo_FavillaAlessandro_Balluchi\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a class=\"new\" title=\"Guglielmo Favilla (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Guglielmo_Favilla&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Guglielmo Favilla<\/a>\u00a0et Alessandro Balluchi,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Donatello<\/cite>, 64\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-8-8984-3914-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-8-8984-3914-0\"><span class=\"nowrap\">978-8-8984-3914-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Donato di Niccol\u00f2 di Betto Bardi, dit\u00a0Donatello\u00a0(Florence, v.\u00a01386\u00a0&#8211; Florence,\u00a013 d\u00e9cembre\u00a01466), est un sculpteur\u00a0florentin. Son \u0153uvre est prolixe et vari\u00e9e amenant\u00a0Giorgo Vasari\u00a0\u00e0 dire qu&rsquo;apr\u00e8s sa mort \u00ab\u00a0tous ceux qui travaill\u00e8rent en relief purent se dire avoir \u00e9t\u00e9 de ses \u00e9l\u00e8ves\u00a0\u00bb1. Il est, selon\u00a0Leon Battista Alberti, un des cinq r\u00e9novateurs de l&rsquo;art de son \u00e9poque avec\u00a0Masaccio,\u00a0Brunelleschi,\u00a0Ghiberti\u00a0et\u00a0Luca Della [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14987,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-14983","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14983","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14983"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14983\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14990,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14983\/revisions\/14990"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14983"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}