{"id":14963,"date":"2024-10-12T20:48:56","date_gmt":"2024-10-12T18:48:56","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=14963"},"modified":"2024-10-12T22:51:20","modified_gmt":"2024-10-12T20:51:20","slug":"histoire-de-la-sculpture","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/histoire-de-la-sculpture\/","title":{"rendered":"Histoire de la Sculpture"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 12px;\"><em><strong>Image mise en avant<\/strong> <\/em>: <a title=\"Aurige de Delphes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aurige_de_Delphes\">Aurige de Delphes<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"-478\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/-478\">478<\/a>\u00a0ou\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"-474\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/-474\">474 av. J.-C.<\/a>, mus\u00e9e de\u00a0<a title=\"Delphes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Delphes\">Delphes<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<b>sculpture<\/b>\u00a0est une activit\u00e9 artistique qui consiste \u00e0 concevoir et r\u00e9aliser des formes en volume, en\u00a0<a title=\"Relief (sculpture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Relief_(sculpture)\">relief<\/a>, soit en\u00a0<a title=\"Ronde-bosse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ronde-bosse\">ronde-bosse<\/a>\u00a0(<a class=\"extiw\" title=\"wikt:statuaire\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/statuaire\">statuaire<\/a>), en\u00a0<a title=\"Haut-relief\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haut-relief\">haut-relief<\/a>, en\u00a0<a title=\"Bas-relief\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bas-relief\">bas-relief<\/a>, par\u00a0<a title=\"Modelage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modelage\">modelage<\/a>, par taille directe, par\u00a0<a title=\"Soudage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soudage\">soudure<\/a>\u00a0ou assemblage. Le terme de sculpture d\u00e9signe \u00e9galement l&rsquo;objet r\u00e9sultant de cette activit\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mot sculpture vient\u00a0<a title=\"\u00c9tymologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tymologie\">\u00e9tymologiquement<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a>\u00a0\u00ab\u00a0<i>sculpere<\/i>\u00a0\u00bb qui signifie \u00ab\u00a0tailler\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0enlever des morceaux \u00e0 une pierre\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-1\">1<\/a><\/sup>. Cette d\u00e9finition, qui distingue \u00ab\u00a0sculpture\u00a0\u00bb et \u00ab\u00a0modelage\u00a0\u00bb, illustre l&rsquo;importance donn\u00e9e \u00e0 la taille de la pierre dans la\u00a0<a title=\"Culture latine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Culture_latine\">civilisation romaine<\/a>. Au\u00a0<a title=\"Xe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">x<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, on parle d&rsquo;\u00ab\u00a0ymagier\u00a0\u00bb et la plupart du temps, le travail du\u00a0<a title=\"Sculpteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpteur\">sculpteur<\/a>\u00a0est un travail d&rsquo;\u00e9quipe avec un ma\u00eetre et des\u00a0<a title=\"Tailleur de pierre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tailleur_de_pierre\">tailleurs de pierre<\/a>, comme il est trait\u00e9 dans l&rsquo;<a title=\"Art roman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_roman\">art roman<\/a>\u00a0et l&rsquo;<a title=\"Architecture romane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_romane\">architecture romane<\/a>. Plusieurs \u00e9quipes travaillent simultan\u00e9ment sur les grands chantiers des\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale\">cath\u00e9drales<\/a>.<\/p>\n<div id=\"toc\" class=\"toc\" style=\"text-align: justify;\" role=\"navigation\" aria-labelledby=\"mw-toc-heading\">\n<p><input id=\"toctogglecheckbox\" class=\"toctogglecheckbox\" role=\"button\" type=\"checkbox\" \/><\/p>\n<div class=\"toctitle\" dir=\"ltr\" lang=\"fr\">\n<h2 id=\"mw-toc-heading\">Sommaire<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-1\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Histoire\"><span class=\"tocnumber\">1<\/span><span class=\"toctext\">Histoire<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-2\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Techniques\"><span class=\"tocnumber\">2<\/span><span class=\"toctext\">Techniques<\/span><\/a>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-3\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Taille,_modelage,_assemblage,_st%C3%A9r%C3%A9olithographie\"><span class=\"tocnumber\">2.1<\/span><span class=\"toctext\">Taille, modelage, assemblage, st\u00e9r\u00e9olithographie<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-4\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Mat%C3%A9riaux\"><span class=\"tocnumber\">2.2<\/span><span class=\"toctext\">Mat\u00e9riaux<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-5\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Formes\"><span class=\"tocnumber\">2.3<\/span><span class=\"toctext\">Formes<\/span><\/a>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-3 tocsection-6\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Relief\"><span class=\"tocnumber\">2.3.1<\/span><span class=\"toctext\">Relief<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-3 tocsection-7\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Ronde-Bosse\"><span class=\"tocnumber\">2.3.2<\/span><span class=\"toctext\">Ronde-Bosse<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-3 tocsection-8\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Sculpture_extr%C3%AAme\"><span class=\"tocnumber\">2.3.3<\/span><span class=\"toctext\">Sculpture extr\u00eame<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-9\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Sculpture_%C3%A9ph%C3%A9m%C3%A8re\"><span class=\"tocnumber\">3<\/span><span class=\"toctext\">Sculpture \u00e9ph\u00e9m\u00e8re<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-10\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Citations\"><span class=\"tocnumber\">4<\/span><span class=\"toctext\">Citations<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-11\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Illustrations\"><span class=\"tocnumber\">5<\/span><span class=\"toctext\">Illustrations<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-12\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Notes_et_r%C3%A9f%C3%A9rences\"><span class=\"tocnumber\">6<\/span><span class=\"toctext\">Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-13\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Voir_aussi\"><span class=\"tocnumber\">7<\/span><span class=\"toctext\">Voir aussi<\/span><\/a>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-14\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Bibliographie\"><span class=\"tocnumber\">7.1<\/span><span class=\"toctext\">Bibliographie<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-15\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Articles_connexes\"><span class=\"tocnumber\">7.2<\/span><span class=\"toctext\">Articles connexes<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-16\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#Liens_externes\"><span class=\"tocnumber\">7.3<\/span><span class=\"toctext\">Liens externes<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Histoire\" class=\"mw-headline\">Histoire<\/span><\/h2>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Histoire de la sculpture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_la_sculpture\">Histoire de la sculpture<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tleft\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Denderah3_Cleopatra_Cesarion.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Denderah3_Cleopatra_Cesarion.jpg\/220px-Denderah3_Cleopatra_Cesarion.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/49\/Denderah3_Cleopatra_Cesarion.jpg\/330px-Denderah3_Cleopatra_Cesarion.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/4\/49\/Denderah3_Cleopatra_Cesarion.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"274\" data-file-width=\"410\" data-file-height=\"510\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Bas-relief en creux et incisions.\u00a0<i>Cl\u00e9op\u00e2tre et son fils C\u00e9sarion<\/i>. Temple de Denderah.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les plus anciennes sculptures r\u00e9alis\u00e9es par l&rsquo;homme et ayant travers\u00e9 le temps sont de petites figurines rudimentaires taill\u00e9es, en pierre ou en os<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-2\">2<\/a><\/sup>, qui servaient probablement \u00e0 des pratiques magiques, d&rsquo;ex-voto, d&rsquo;\u00e9changes, de rituels qui permettaient de r\u00e9aliser des transactions avec des forces surnaturelles ou sociales. La\u00a0<i><a title=\"V\u00e9nus de Lespugue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/V%C3%A9nus_de_Lespugue\">V\u00e9nus de Lespugue<\/a><\/i>, sur\u00a0<a title=\"Ivoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ivoire\">ivoire<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Mammouth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mammouth\">mammouth<\/a>, en est un bel exemple. Certaines sculptures de taille plus imposante ont surv\u00e9cu aux mill\u00e9naires qui nous s\u00e9parent de leur cr\u00e9ateur comme les bisons d&rsquo;argile crue retrouv\u00e9s dans la\u00a0<a title=\"Grotte du Tuc d'Audoubert\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grotte_du_Tuc_d%27Audoubert\">grotte du Tuc d&rsquo;Audoubert<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Ari\u00e8ge (d\u00e9partement)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ari%C3%A8ge_(d%C3%A9partement)\">Ari\u00e8ge<\/a>, les bas reliefs de l\u2019abri sous roches du\u00a0<a title=\"Roc-aux-Sorciers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roc-aux-Sorciers\">Roc-aux-Sorciers<\/a>\u00a0dans la\u00a0<a title=\"Vienne (d\u00e9partement)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vienne_(d%C3%A9partement)\">Vienne<\/a>\u00a0ou les monolithes sculpt\u00e9s de\u00a0<a title=\"G\u00f6bekli Tepe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6bekli_Tepe\">G\u00f6bekli Tepe<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Turquie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turquie\">Turquie<\/a>. Il est probable que des objets model\u00e9s, en terre, ont aussi exist\u00e9, mais en l&rsquo;absence de techniques de p\u00e9rennisation (cuisson), cela reste une hypoth\u00e8se. D&rsquo;autres sculptures, comme celles du Roc-aux-Sorciers, repr\u00e9sentent des animaux sauvages, sans doute des repr\u00e9sentations de l\u2019alimentation des peuples de\u00a0<a title=\"Chasseur-cueilleur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chasseur-cueilleur\">chasseurs-cueilleurs<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Magdal\u00e9nien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magdal%C3%A9nien\">Magdal\u00e9nien<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bien que cet usage,\u00a0<a title=\"Chaman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chaman\">chamanique<\/a>\u00a0sans doute, ait d\u00e9clin\u00e9, la repr\u00e9sentation humaine reste un th\u00e8me fr\u00e9quent des sculpteurs<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>. Selon les \u00e9poques et les\u00a0<a title=\"Civilisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Civilisation\">civilisations<\/a>, les\u00a0<a title=\"Artiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Artiste\">artistes<\/a>\u00a0ont ex\u00e9cut\u00e9 ces figurines de mani\u00e8re r\u00e9aliste, ou bien, au contraire, ont pris une plus grande libert\u00e9 pour interpr\u00e9ter leur sujet.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"Occident\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Occident\">Occident<\/a>, la sculpture a tardivement \u00e9t\u00e9 dissoci\u00e9e de la\u00a0<a title=\"Peinture (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_(art)\">peinture<\/a>. \u00c0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>, ces deux cat\u00e9gories d&rsquo;artistes, que l&rsquo;on distingue nettement aujourd&rsquo;hui, appartenaient au\u00a0<a title=\"Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge\">Moyen \u00c2ge<\/a>\u00a0\u00e0 la m\u00eame\u00a0<a title=\"Corporation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Corporation\">communaut\u00e9 de m\u00e9tier<\/a>\u00a0des\u00a0<a title=\"Artiste peintre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Artiste_peintre\">peintres et tailleurs d&rsquo;images<\/a>. En effet, avant l&rsquo;invention des repr\u00e9sentations en\u00a0<a title=\"Perspective (repr\u00e9sentation)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perspective_(repr%C3%A9sentation)\">perspective<\/a>\u00a0moderne, le relief d&rsquo;une image de grand format \u00e9tait rendue par un traitement en\u00a0<a title=\"Bas-relief\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bas-relief\">bas-relief<\/a>\u00a0du plan du tableau, comme sur les sculptures des\u00a0<a title=\"Architecture romane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_romane\">\u00e9glises romanes<\/a>\u00a0et des\u00a0<a title=\"Architecture gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_gothique\">cath\u00e9drales gothiques<\/a>\u00a0(par exemple sur la\u00a0<a title=\"Cath\u00e9drale Notre-Dame de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cath%C3%A9drale_Notre-Dame_de_Paris\">cath\u00e9drale Notre-Dame de Paris<\/a>\u00a0dont les couleurs disparues viennent d&rsquo;\u00eatre retrouv\u00e9es).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">France<\/a>, c&rsquo;est avec la cr\u00e9ation des\u00a0<a title=\"Acad\u00e9mie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie\">acad\u00e9mies<\/a>\u00a0<a title=\"Acad\u00e9mie royale de peinture et de sculpture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie_royale_de_peinture_et_de_sculpture\">de peinture et de sculpture<\/a>, en 1648, et d&rsquo;<a title=\"Acad\u00e9mie royale d'architecture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie_royale_d%27architecture\">architecture<\/a>, en 1671, que les deux m\u00e9tiers deviennent officiellement distincts, m\u00eame si, \u00e0 la\u00a0<a title=\"Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance\">Renaissance<\/a>, beaucoup d&rsquo;artistes restent aussi bien peintres que sculpteurs.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<a title=\"XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIXe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xix<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, on distingue encore le \u00ab\u00a0sculpteur\u00a0\u00bb qui taille des mat\u00e9riaux solides\u00a0: la\u00a0<a title=\"Pierre de taille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_de_taille\">pierre<\/a>, le\u00a0<a title=\"Bois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bois\">bois<\/a>\u00a0ou l&rsquo;<a title=\"Ivoire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ivoire\">ivoire<\/a>, pour cr\u00e9er une forme unique originale, et le \u00ab\u00a0statuaire\u00a0\u00bb qui r\u00e9alise des mod\u00e8les en terre (<a title=\"Argile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Argile\">argile<\/a>), en\u00a0<a title=\"Pl\u00e2tre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pl%C3%A2tre\">pl\u00e2tre<\/a>\u00a0ou en\u00a0<a title=\"Cire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cire\">cire<\/a>\u00a0destin\u00e9s \u00e0 \u00eatre reproduits (technique indirecte de la \u00ab\u00a0taille avec mise aux points\u00a0\u00bb) ou moul\u00e9s (technique de la \u00ab\u00a0fonte \u00e0\u00a0<a title=\"Cire perdue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cire_perdue\">cire perdue<\/a>\u00a0\u00bb pour \u00eatre coul\u00e9s en\u00a0<a title=\"M\u00e9tal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9tal\">m\u00e9tal<\/a>, en\u00a0<a title=\"Bronze\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bronze\">bronze<\/a>) le plus souvent.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Techniques\" class=\"mw-headline\">Techniques<\/span><\/h2>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Taille.2C_modelage.2C_assemblage.2C_st.C3.A9r.C3.A9olithographie\"><\/span><span id=\"Taille,_modelage,_assemblage,_st\u00e9r\u00e9olithographie\" class=\"mw-headline\">Taille, modelage, assemblage, st\u00e9r\u00e9olithographie<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour cr\u00e9er une \u0153uvre, plusieurs mani\u00e8res peuvent \u00eatre envisag\u00e9es, voire combin\u00e9es entre elles.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Le\u00a0<a title=\"Modelage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modelage\">modelage<\/a>\u00a0: L&rsquo;id\u00e9e de modelage fait tout de suite penser \u00e0 la p\u00e2te \u00e0 modeler que l&rsquo;on travaille si facilement avec les doigts. C&rsquo;est la technique la plus primitive et la plus directe de mise en forme d&rsquo;un solide plastique, en l&rsquo;occurrence la terre ou argile (gr\u00e8s, porcelaine ou fa\u00efence). Le modelage en terre n&rsquo;a cess\u00e9 d&rsquo;\u00eatre pratiqu\u00e9 au fil des si\u00e8cles. Dans un bon nombre de cas, il a permis au sculpteur de pr\u00e9ciser sa pens\u00e9e. Il a rarement eu un caract\u00e8re d\u00e9finitif \u00e0 cause de sa fragilit\u00e9, mais \u00e0 partir de la Renaissance, il se voit attribuer un caract\u00e8re privil\u00e9gi\u00e9 puisque le sculpteur ex\u00e9cute tous ses mod\u00e8les en terre et donne \u00e0 reproduire ses \u0153uvres \u00e0 des mouleurs, fondeurs ou praticiens (agrandisseurs). Beaucoup d&rsquo;<a title=\"Artiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Artiste\">artistes<\/a>\u00a0modernes, en qu\u00eate de nouveaut\u00e9, emploient pour leurs cr\u00e9ations des mat\u00e9riaux inattendus\u00a0: des t\u00f4les, des pi\u00e8ces m\u00e9talliques et m\u00eame des mati\u00e8res plastiques.<br \/>\nLa m\u00e9thode consiste \u00e0 ajouter ou retirer de la mati\u00e8re autour d&rsquo;un ou plusieurs centres qui deviendront \u00ab\u00a0l&rsquo;\u00e2me\u00a0\u00bb de la sculpture. Cette technique du modelage s&rsquo;applique aux mat\u00e9riaux dits \u00ab\u00a0plastiques\u00a0\u00bb, c&rsquo;est-\u00e0-dire susceptibles de se d\u00e9former de fa\u00e7on r\u00e9versible sous l&rsquo;effet de forces minimes (l&rsquo;argile, la cire, le pl\u00e2tre et des p\u00e2tes \u00e0 modeler diverses). \u00c0 tout moment, de la mati\u00e8re peut \u00eatre retir\u00e9e ou ajout\u00e9e, les \u00ab\u00a0repentirs\u00a0\u00bb sont permis (jusqu&rsquo;\u00e0 un certain point, cependant). La souplesse du mat\u00e9riau permet d&rsquo;enregistrer les impressions les plus fugitives avec une libert\u00e9 totale. La limitation principale du mat\u00e9riau r\u00e9side dans sa r\u00e9sistance souvent assez faible. Le s\u00e9chage lent de la sculpture est l&rsquo;\u00e9tape suivante pour l&rsquo;argile et le pl\u00e2tre, le refroidissement pour la cire et la cuisson pour l&rsquo;argile s\u00e8che\u00a0;<\/li>\n<li>La taille, dont le principe est de soustraire, \u00e0 l&rsquo;aide d&rsquo;un outil percut\u00e9 par un galet (pr\u00e9histoire) ou une massette, des \u00e9clats dans une mati\u00e8re dure pour d\u00e9gager de sa gangue une forme\u00a0: il existe deux techniques fondamentales de taille pour sculpter la pierre ou le bois\u00a0: la taille directe, sans croquis pr\u00e9alable ni mod\u00e8le et qui tient compte de la forme originelle du bloc pour faire \u00e9merger une forme imagin\u00e9e par le sculpteur, et la taille avec mises aux points, qui recopie fid\u00e8lement un mod\u00e8le \u00e0 partir de mesures exactes\u00a0;<\/li>\n<li>L&rsquo;assemblage (voire l&rsquo;appareillage<sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-3\">3<\/a><\/sup>) consiste, dans une sculpture, \u00e0 en assembler les \u00e9l\u00e9ments. Cela peut se faire par\u00a0<a title=\"Tenon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tenon\">tenon<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"Mortaise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mortaise\">mortaise<\/a>, ou\u00a0<a title=\"Cheville (assemblage)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cheville_(assemblage)\">cheville<\/a>,\u00a0<a title=\"Boulon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boulon\">boulon<\/a>,\u00a0<a title=\"Rivet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rivet\">rivet<\/a>,\u00a0<a title=\"Soudage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soudage\">soudage<\/a>\u00a0,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>) dans le m\u00eame mat\u00e9riau ou dans des mat\u00e9riaux diff\u00e9rents (la\u00a0<a title=\"Statue chrys\u00e9l\u00e9phantine de Zeus \u00e0 Olympie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Statue_chrys%C3%A9l%C3%A9phantine_de_Zeus_%C3%A0_Olympie\">statue chrys\u00e9l\u00e9phantine de Zeus \u00e0 Olympie<\/a>\u00a0\u00e9tait en bois, ivoire, or ,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>\u00a0). Mais il peut s&rsquo;agir d&rsquo;objets divers (naturels ou fabriqu\u00e9s, qu&rsquo;ils soient neufs, vieux, objets du quotidien,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>). Ces objets peuvent \u00eatre assembl\u00e9s avec des parties obtenue par la taille ou d&rsquo;autres moyens, comme c&rsquo;est le cas dans certaines sculptures d&rsquo;Afrique centrale. Toutes ces parties mises ensemble parviennent \u00e0 former une sculpture unique, dont la somme d\u00e9passera la valeur esth\u00e9tique des \u00e9l\u00e9ments s\u00e9par\u00e9s\u00a0;<\/li>\n<li>La\u00a0<a title=\"St\u00e9r\u00e9olithographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/St%C3%A9r%C3%A9olithographie\">st\u00e9r\u00e9olithographie<\/a>, ou prototypage rapide, permet de cr\u00e9er un volume d&rsquo;apr\u00e8s des donn\u00e9es informatiques cr\u00e9\u00e9es ex nihilo ou scann\u00e9es d&rsquo;apr\u00e8s un mod\u00e8le r\u00e9el en trois dimensions<sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-4\">4<\/a><\/sup>\u00a0;<\/li>\n<li>La\u00a0<i>sculpture num\u00e9rique<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>virtuelle<\/i>\u00a0permet de sculpter un volume virtuel, sans passer par une phase \u00ab\u00a0plan\u00a0\u00bb. Quelques\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Logiciels libres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Logiciels_libres\">logiciels libres<\/a>\u00a0permettent ainsi de modeler un objet virtuel par des fonctions simples permettant d&rsquo;\u00e9tirer, creuser, aplatir, lisser, colorer une forme tridimensionnelle, un peu comme on le ferait avec de la\u00a0<a title=\"P\u00e2te \u00e0 modeler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A2te_%C3%A0_modeler\">p\u00e2te \u00e0 modeler<\/a>\u00a0(Sculptris<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-5\">5<\/a><\/sup>\u00a0par exemple), sur ordinateur. Une\u00a0<a title=\"Impression 3D\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Impression_3D\">imprimante 3D<\/a>\u00a0permet \u00e9ventuellement de la transformer en objet r\u00e9el.<\/li>\n<\/ul>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed-hover\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerycaption\">Repr\u00e9sentation\u00a0:<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Houdon-boilly.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5e\/Houdon-boilly.jpg\/240px-Houdon-boilly.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5e\/Houdon-boilly.jpg\/360px-Houdon-boilly.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/5\/5e\/Houdon-boilly.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"221\" height=\"276\" data-file-width=\"400\" data-file-height=\"500\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Born_bronze_-_Bronze_casts.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Born_bronze_-_Bronze_casts.jpg\/300px-Born_bronze_-_Bronze_casts.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Born_bronze_-_Bronze_casts.jpg\/450px-Born_bronze_-_Bronze_casts.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/de\/Born_bronze_-_Bronze_casts.jpg\/600px-Born_bronze_-_Bronze_casts.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"276\" height=\"276\" data-file-width=\"1194\" data-file-height=\"1194\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Psych%C3%A9.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/74\/Psych%C3%A9.jpg\/203px-Psych%C3%A9.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/74\/Psych%C3%A9.jpg\/305px-Psych%C3%A9.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/74\/Psych%C3%A9.jpg\/407px-Psych%C3%A9.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"188\" height=\"276\" data-file-width=\"1303\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Jean_Tinguely_(1963)_by_Erling_Mandelmann.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/9\/92\/Jean_Tinguely_%281963%29_by_Erling_Mandelmann.jpg\" alt=\"\" width=\"229\" height=\"276\" data-file-width=\"249\" data-file-height=\"300\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"noprint message-galerie center\" style=\"text-align: justify;\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Information\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/17px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/26px-Info_Simple.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/34px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Information\" width=\"17\" height=\"17\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/>\u00a0<small><i>Cliquez sur une image pour l&rsquo;agrandir, ou survolez-la pour afficher sa l\u00e9gende.<\/i><\/small><\/p>\n<\/div>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Mat.C3.A9riaux\"><\/span><span id=\"Mat\u00e9riaux\" class=\"mw-headline\">Mat\u00e9riaux<\/span><\/h3>\n<div class=\"thumb tleft\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Porte_de_l%27enfer_Mus%C3%A9e_d%27Orsay_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Porte_de_l%27enfer_Mus%C3%A9e_d%27Orsay_01.jpg\/220px-Porte_de_l%27enfer_Mus%C3%A9e_d%27Orsay_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Porte_de_l%27enfer_Mus%C3%A9e_d%27Orsay_01.jpg\/330px-Porte_de_l%27enfer_Mus%C3%A9e_d%27Orsay_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Porte_de_l%27enfer_Mus%C3%A9e_d%27Orsay_01.jpg\/440px-Porte_de_l%27enfer_Mus%C3%A9e_d%27Orsay_01.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"294\" data-file-width=\"1712\" data-file-height=\"2288\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><i>Porte de l&rsquo;Enfer<\/i>,\u00a0<a title=\"Auguste Rodin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Auguste_Rodin\">Rodin<\/a>, entre 1880 et 1917, haut-relief en pl\u00e2tre. H. 6.35 x L. 4. x P. 0.94 m<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-6\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tongsam-dong_shell_mask.National_Museum_of_Korea.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/86\/Tongsam-dong_shell_mask.National_Museum_of_Korea.jpg\/220px-Tongsam-dong_shell_mask.National_Museum_of_Korea.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/86\/Tongsam-dong_shell_mask.National_Museum_of_Korea.jpg\/330px-Tongsam-dong_shell_mask.National_Museum_of_Korea.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/86\/Tongsam-dong_shell_mask.National_Museum_of_Korea.jpg\/440px-Tongsam-dong_shell_mask.National_Museum_of_Korea.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"156\" data-file-width=\"4859\" data-file-height=\"3456\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Petit masque en coquille pr\u00e9historique cor\u00e9en de Tongsam-dong.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Muziri_Bembe,_R%C3%A9publique_du_Congo._Mus%C3%A9um_de_La_Rochelle.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Muziri_Bembe%2C_R%C3%A9publique_du_Congo._Mus%C3%A9um_de_La_Rochelle.jpg\/220px-Muziri_Bembe%2C_R%C3%A9publique_du_Congo._Mus%C3%A9um_de_La_Rochelle.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Muziri_Bembe%2C_R%C3%A9publique_du_Congo._Mus%C3%A9um_de_La_Rochelle.jpg\/330px-Muziri_Bembe%2C_R%C3%A9publique_du_Congo._Mus%C3%A9um_de_La_Rochelle.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Muziri_Bembe%2C_R%C3%A9publique_du_Congo._Mus%C3%A9um_de_La_Rochelle.jpg\/440px-Muziri_Bembe%2C_R%C3%A9publique_du_Congo._Mus%C3%A9um_de_La_Rochelle.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"308\" data-file-width=\"2466\" data-file-height=\"3448\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><i>Muziri<\/i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Bembe (peuple de la R\u00e9publique d\u00e9mocratique du Congo)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bembe_(peuple_de_la_R%C3%A9publique_d%C3%A9mocratique_du_Congo)\">population bembe<\/a>, plateaux de la vall\u00e9e du Niari.\u00a0<a title=\"R\u00e9publique du Congo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_du_Congo\">R\u00e9publique du Congo<\/a>. Mat\u00e9riaux\u00a0: tissus, rotin, fibres v\u00e9g\u00e9tales, laiton, poils et pigments. H. 80 cm env.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9um d'histoire naturelle de La Rochelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9um_d%27histoire_naturelle_de_La_Rochelle\">Mus\u00e9um d&rsquo;histoire naturelle de La Rochelle<\/a><sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-7\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tleft\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Songha%C3%AF_Necklace._Straw._Timbuktu,_before_1951._Museum_der_Kulturen_Basel.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c2\/Songha%C3%AF_Necklace._Straw._Timbuktu%2C_before_1951._Museum_der_Kulturen_Basel.jpg\/220px-Songha%C3%AF_Necklace._Straw._Timbuktu%2C_before_1951._Museum_der_Kulturen_Basel.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c2\/Songha%C3%AF_Necklace._Straw._Timbuktu%2C_before_1951._Museum_der_Kulturen_Basel.jpg\/330px-Songha%C3%AF_Necklace._Straw._Timbuktu%2C_before_1951._Museum_der_Kulturen_Basel.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c2\/Songha%C3%AF_Necklace._Straw._Timbuktu%2C_before_1951._Museum_der_Kulturen_Basel.jpg\/440px-Songha%C3%AF_Necklace._Straw._Timbuktu%2C_before_1951._Museum_der_Kulturen_Basel.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"188\" data-file-width=\"2769\" data-file-height=\"2362\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Fragile collier Songha\u00ef compos\u00e9 de paille, cire d&rsquo;abeille et fil de coton.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les mat\u00e9riaux utilis\u00e9s en sculpture n\u00e9cessitent un savoir-faire plus ou moins simple \u00e0 acqu\u00e9rir. La terre, que l&rsquo;on peut ais\u00e9ment modeler, le bois tendre que l&rsquo;on peut tailler sans trop d&rsquo;effort sont certainement les plus employ\u00e9s. Mais n&rsquo;oublions pas les mat\u00e9riaux qu&#8217;emploient les enfants, le sable des ch\u00e2teaux de sable, les poup\u00e9es de chiffon ou les petits objets en\u00a0<a title=\"P\u00e2te \u00e0 sel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A2te_%C3%A0_sel\">p\u00e2te \u00e0 sel<\/a>, en\u00a0<a title=\"P\u00e2te \u00e0 modeler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A2te_%C3%A0_modeler\">p\u00e2te \u00e0 modeler<\/a>\u00a0ou en\u00a0<a title=\"P\u00e2te Fimo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A2te_Fimo\">p\u00e2te Fimo<\/a>, aujourd&rsquo;hui. Certaines de ces sculptures seront \u00e9ph\u00e9m\u00e8res, en sable, mais aussi celles r\u00e9alis\u00e9es avec des fruits comme la courge d&rsquo;Halloween. D&rsquo;autres restent fragiles, comme la terre s\u00e8che, m\u00eame additionn\u00e9e de fibres, ou certains coquillages simplement us\u00e9s.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le tressage de mati\u00e8res v\u00e9g\u00e9tales fibreuses permet des r\u00e9alisations o\u00f9 le degr\u00e9 de technicit\u00e9 peut devenir beaucoup plus \u00e9lev\u00e9. Simplement avec de la paille, qui brille comme de l&rsquo;or, des jeunes filles Songha\u00ef ont fait leurs superbes colliers, si fragiles, de minuscules sculptures-bijoux. Les mat\u00e9riaux tendres, qui peuvent \u00eatre us\u00e9s, peuvent \u00eatre d&rsquo;origine animale comme l&rsquo;os<sup id=\"cite_ref-l\u2019Os_8-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-l%E2%80%99Os-8\">8<\/a><\/sup>\u00a0et l&rsquo;ivoire, ou v\u00e9g\u00e9tale comme le bois, avec des essences plus ou moins dures, ou, au contraire, flexibles et ais\u00e9ment assembl\u00e9es entre elles ou \u00e0 d&rsquo;autres mati\u00e8res, fibres, plumes, fleurs et feuilles.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La couleur naturelle des mat\u00e9riaux est souvent couverte partiellement ou totalement par d&rsquo;autres couleurs, \u00e9ventuellement sur un\u00a0<a title=\"Enduit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enduit\">enduit<\/a>\u00a0qui transforme l&rsquo;aspect de surface d&rsquo;un mat\u00e9riau. Le bois pouvant \u00eatre impr\u00e9gn\u00e9 de mati\u00e8res min\u00e9rales color\u00e9es qui le prot\u00e8gent des insectes, apr\u00e8s un long s\u00e9jour dans la terre.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Pl\u00e2tre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pl%C3%A2tre\">pl\u00e2tre<\/a>\u00a0a \u00e9t\u00e9 utilis\u00e9 d\u00e8s l&rsquo;Antiquit\u00e9 pour le moulage. Les Romains de la R\u00e9publique conservaient ainsi une galerie d&rsquo;anc\u00eatres par l&#8217;empreinte de leurs visages. Ce qui a donn\u00e9 lieu, sous l&rsquo;Empire, \u00e0 leur transposition dans des mat\u00e9riaux luxueux, marbres divers, qui ont soulev\u00e9 l&rsquo;indignation des contemporains.\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Rodin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rodin\">Rodin<\/a>\u00a0a fait un usage particuli\u00e8rement cr\u00e9atif du pl\u00e2tre.\u00a0<a title=\"La Porte de l'Enfer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Porte_de_l%27Enfer\">La Porte de l&rsquo;Enfer<\/a>\u00a0en est un excellent exemple. Le pl\u00e2tre reste une mati\u00e8re relativement fragile.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Messico,_maya,_simbolo_di_potere_reale_detto_%27eccentrico%27,_selce,_periodo_classico_recente,_VII-X_sec..JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b8\/Messico%2C_maya%2C_simbolo_di_potere_reale_detto_%27eccentrico%27%2C_selce%2C_periodo_classico_recente%2C_VII-X_sec..JPG\/220px-Messico%2C_maya%2C_simbolo_di_potere_reale_detto_%27eccentrico%27%2C_selce%2C_periodo_classico_recente%2C_VII-X_sec..JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b8\/Messico%2C_maya%2C_simbolo_di_potere_reale_detto_%27eccentrico%27%2C_selce%2C_periodo_classico_recente%2C_VII-X_sec..JPG\/330px-Messico%2C_maya%2C_simbolo_di_potere_reale_detto_%27eccentrico%27%2C_selce%2C_periodo_classico_recente%2C_VII-X_sec..JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b8\/Messico%2C_maya%2C_simbolo_di_potere_reale_detto_%27eccentrico%27%2C_selce%2C_periodo_classico_recente%2C_VII-X_sec..JPG\/440px-Messico%2C_maya%2C_simbolo_di_potere_reale_detto_%27eccentrico%27%2C_selce%2C_periodo_classico_recente%2C_VII-X_sec..JPG 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"440\" data-file-width=\"1460\" data-file-height=\"2919\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Symbole du pouvoir royal appel\u00e9\u00a0<i>excentrique<\/i>, silex. Maya, p\u00e9riode classique r\u00e9cente,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">vii<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u2009\u2013\u2009<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">x<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tleft\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Female_Figure,_ca._3500-3400_B.C.E..jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2c\/Female_Figure%2C_ca._3500-3400_B.C.E..jpg\/220px-Female_Figure%2C_ca._3500-3400_B.C.E..jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2c\/Female_Figure%2C_ca._3500-3400_B.C.E..jpg\/330px-Female_Figure%2C_ca._3500-3400_B.C.E..jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2c\/Female_Figure%2C_ca._3500-3400_B.C.E..jpg\/440px-Female_Figure%2C_ca._3500-3400_B.C.E..jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"296\" data-file-width=\"1142\" data-file-height=\"1536\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>\u00ab\u00a0Danseuse\u00a0\u00bb n\u00e9olithique de\u00a0<a title=\"Haute-\u00c9gypte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haute-%C3%89gypte\">Haute-\u00c9gypte<\/a>.\u00a0<a title=\"Nagada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nagada\">Nagada<\/a>. Terre cuite peinte<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sous des climats tr\u00e8s secs, comme dans les oasis du Xinjiang, ou dans des lieux maintenus \u00e0 l&rsquo;abri de l&rsquo;humidit\u00e9, comme \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque de Nara au Japon, dans les b\u00e2timents bouddhistes, ou dans des ateliers d&rsquo;artistes occidentaux la terre crue, ou terre s\u00e8che, a longtemps \u00e9t\u00e9 retenue pour certaines sculptures. Mais elle reste tr\u00e8s fragile.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Enfin certaines sculptures ont \u00e9t\u00e9 r\u00e9alis\u00e9es pour durer. La\u00a0<a title=\"Terre cuite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Terre_cuite\">terre cuite<\/a>, qu&rsquo;elle serve en poterie utilitaire aux formes recherch\u00e9es et orn\u00e9es ou pour des usages autres, comme une certaine \u00ab\u00a0danseuse\u00a0\u00bb n\u00e9olithique de Haute \u00c9gypte, mondialement c\u00e9l\u00e8bre. La nature des ingr\u00e9dients dont on compose la terre avant cuisson, le travail de pr\u00e9paration, le rev\u00eatement (la gla\u00e7ure, l&rsquo;\u00e9mail) et surtout la temp\u00e9rature de cuisson elle-m\u00eame, ont fait l&rsquo;objet d&rsquo;une recherche tr\u00e8s m\u00e9thodique en Chine pour aboutir \u00e0 des\u00a0<a title=\"Gr\u00e8s (c\u00e9ramique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A8s_(c%C3%A9ramique)\">gr\u00e8s (c\u00e9ramique)<\/a>\u00a0puis \u00e0 la\u00a0<a title=\"Porcelaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Porcelaine\">porcelaine<\/a>, d&rsquo;une r\u00e9sistance remarquable. Les\u00a0<i><a title=\"Mingqi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mingqi\">mingqi<\/a><\/i>\u00a0chinois peuvent prendre toutes les formes, habitations, figurines, objets, \u00eatres fantastiques. Les pierres les plus dures, les plus vitreuses, comme le\u00a0<a title=\"Jade\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jade\">jade<\/a>, \u00e9tant les plus difficiles \u00e0 travailler, leur travail rel\u00e8ve de la prouesse de personnes poss\u00e9dant un savoir hautement sp\u00e9cialis\u00e9 et pouvant y consacrer leur vie. Ces mat\u00e9riaux sont donc, pour une part, d&rsquo;origine\u00a0<a title=\"Min\u00e9ral\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Min%C3%A9ral\">min\u00e9rale<\/a>, pierre\u00a0<a title=\"Calcaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calcaire\">calcaire<\/a>,\u00a0<a title=\"Gr\u00e8s (g\u00e9ologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A8s_(g%C3%A9ologie)\">gr\u00e8s (g\u00e9ologie)<\/a>,\u00a0<a title=\"Marbre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marbre\">marbre<\/a>,\u00a0<a title=\"Granite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Granite\">granite<\/a>,\u00a0<a title=\"Quartzite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quartzite\">quartzite<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>\u00a0et quelques-uns ont une tr\u00e8s longue histoire, les silex, par exemple ont fait l&rsquo;objet d&rsquo;un travail inou\u00ef qui en fait de v\u00e9ritables sculptures. Les\u00a0<a title=\"Excentrique maya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Excentrique_maya\">excentriques en silex, maya<\/a>\u00a0en sont un bon exemple. Mais le plus ancien d\u00e9p\u00f4t fun\u00e9raire,\u00a0<a title=\"Sima de los Huesos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sima_de_los_Huesos\">n\u00e9andertalien (Sima de los Huesos, Espagne)<\/a>, est \u00ab\u00a0tout simplement\u00a0\u00bb un magnifique\u00a0<a title=\"Biface\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biface\">biface<\/a>\u00a0en quartzite rouge et jaune de 500 000 ans. Probablement c&rsquo;est la nature et la couleur du mat\u00e9riau qui lui ont donn\u00e9 toute sa valeur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les arts du m\u00e9tal se sont d\u00e9velopp\u00e9s tr\u00e8s t\u00f4t avec l&rsquo;or, puis le cuivre (on parle de culture\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Chalcolithique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chalcolithique\">chalcolithique<\/a>), travaill\u00e9s par martelage et fonderie. Le\u00a0<a title=\"Bronze\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bronze\">bronze<\/a>, comme l&rsquo;<a title=\"\u00c9tain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tain\">\u00e9tain<\/a>, a b\u00e9n\u00e9fici\u00e9 de diff\u00e9rentes m\u00e9thodes de moulage, \u00e0 la\u00a0<a title=\"Cire perdue\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cire_perdue\">cire perdue<\/a>\u00a0ou avec\u00a0<a title=\"Bronzes chinois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bronzes_chinois#L%E2%80%99apparition_du_travail_du_m%C3%A9tal_:_le_cuivre_et_l'or,_puis_le_bronze_au_Gansu,_ensuite_au_Henan\">des moules nombreux, comme en Chine<\/a>. Ils font l&rsquo;objet d&rsquo;un travail secondaire de retouche, d&rsquo;assemblage et de polissage. D&rsquo;autres mat\u00e9riaux, aussi, font l&rsquo;objet de moulage. Ainsi le\u00a0<a title=\"Ciment\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ciment\">ciment<\/a>\u00a0ou le\u00a0<a title=\"B\u00e9ton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9ton\">b\u00e9ton<\/a>, mais ces mat\u00e9riaux peuvent \u00e9galement \u00eatre travaill\u00e9s en taille directe dans la p\u00e9riode de prise. L&rsquo;<a title=\"Acier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acier\">acier<\/a>\u00a0est beaucoup plus utilis\u00e9 que l&rsquo;<a title=\"Aluminium\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aluminium\">aluminium<\/a>\u00a0en raison des probl\u00e8mes techniques propres \u00e0 la soudure de l&rsquo;aluminium. Le sculpteur\u00a0<a title=\"Richard Serra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Richard_Serra\">Richard Serra<\/a>\u00a0a largement utilis\u00e9 la qualit\u00e9 des m\u00e9taux qu&rsquo;il utilise, comme de gigantesques plaques d&rsquo;<a title=\"Acier Corten\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acier_Corten\">acier Corten<\/a>, ou des configurations mettant en \u0153uvre les propri\u00e9t\u00e9s du\u00a0<a title=\"Plomb\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plomb\">plomb<\/a>, pour en faire \u00e9prouver \u00ab\u00a0physiquement\u00a0\u00bb la sensation de poids au spectateur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le textile est utilis\u00e9 sur des statuettes en bois, souvent peintes, depuis l&rsquo;Antiquit\u00e9. Les statuettes fun\u00e9raires \u00e9gyptiennes en ont pr\u00e9serv\u00e9 quelques exemplaires, alors que le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xiv<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, en Italie, en voyait l&rsquo;usage constant dans les innombrables ex-voto sculpt\u00e9s, portraits en pied ou m\u00eame \u00e9questres qui \u00e9taient encore d&rsquo;usage \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque de\u00a0<a title=\"Donatello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Donatello\">Donatello<\/a>. Plus r\u00e9cemment, l&rsquo;artiste\u00a0<a title=\"Robert Morris (artiste)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Morris_(artiste)\">Robert Morris<\/a>\u00a0a utilis\u00e9 le mouvement naturel d&rsquo;un\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"Feutre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Feutre\">feutre<\/a>\u00a0tr\u00e8s \u00e9pais, d\u00e9coup\u00e9, retombant sous son poids pour g\u00e9n\u00e9rer des formes sensuelles.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La sculpture moderne et contemporaine utilise encore ces mat\u00e9riaux mais \u00e9galement le verre et les miroirs, des mat\u00e9riaux bruts, la glace et l&rsquo;eau, les cristaux liquides et d&rsquo;autres mat\u00e9riaux fabriqu\u00e9s par l&rsquo;homme, tels que les mati\u00e8res plastiques, et en particulier les\u00a0<a title=\"Polym\u00e9thacrylate de m\u00e9thyle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polym%C3%A9thacrylate_de_m%C3%A9thyle\">PMMA<\/a>\u00a0(polym\u00e9tacrylate de m\u00e9thyle) connus sous des noms d\u00e9pos\u00e9s comme Plexiglas ou Altuglas, ainsi que n&rsquo;importe quel objet trouv\u00e9. Le\u00a0<a title=\"Papier m\u00e2ch\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Papier_m%C3%A2ch%C3%A9\">papier m\u00e2ch\u00e9<\/a>\u00a0est \u00e9galement un mat\u00e9riau extr\u00eamement \u00e9conomique, et les techniques de r\u00e9alisation de sculptures avec ce mat\u00e9riau sont simples \u00e0 mettre en \u0153uvre.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;utilisation du chocolat n&rsquo;est pas exclue. Par ailleurs, le monde de la cuisine se pla\u00eet \u00e0 cr\u00e9er ce qui ressemble \u00e0 de la sculpture, par jeu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans ses derniers \u00e9crits,\u00a0<a title=\"Joan Mir\u00f3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joan_Mir%C3%B3\">Joan Mir\u00f3<\/a>\u00a0affirmait qu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;avenir, on pourrait imaginer des sculptures utilisant les gaz comme mat\u00e9riaux. Lui faisant \u00e9cho,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Louis Leygue (artiste)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Leygue_(artiste)\">Louis Leygue<\/a>, dans son discours de r\u00e9ception de\u00a0<a title=\"Nicolas Sch\u00f6ffer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Sch%C3%B6ffer\">Nicolas Sch\u00f6ffer<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;<a title=\"Acad\u00e9mie des beaux-arts (France)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie_des_beaux-arts_(France)\">Acad\u00e9mie des beaux-arts<\/a>, d\u00e9finissait ainsi la sculpture\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0La sculpture peut se r\u00e9aliser selon trois proc\u00e9d\u00e9s\u00a0: celui qui consiste \u00e0 pr\u00e9lever la mati\u00e8re dans un bloc compact, celui qui consiste \u00e0 fa\u00e7onner une mati\u00e8re molle pour cr\u00e9er des formes, enfin celui qui consiste \u00e0 fabriquer ce que l&rsquo;on veut r\u00e9aliser\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">On assiste ainsi, avec la multiplication des mus\u00e9es et des publications savantes, \u00e0 une red\u00e9couverte de mat\u00e9riaux oubli\u00e9s au fil des si\u00e8cles.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si certains m\u00e9taux, comme l&rsquo;or, ont fascin\u00e9 les hommes c&rsquo;est que cette mati\u00e8re jouait avec la lumi\u00e8re. Le poli id\u00e9al que recherchait Brancusi se joue aussi de la lumi\u00e8re dans les photographies qu&rsquo;il a r\u00e9alis\u00e9es de ses propres sculptures<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-9\">9<\/a><\/sup>. La lumi\u00e8re est une qualit\u00e9 de certains \u00ab\u00a0mat\u00e9riaux\u00a0\u00bb. De m\u00eame, lorsqu&rsquo;un sculpteur r\u00e9alise une fontaine, l&rsquo;eau est partie prenante des \u00ab\u00a0mat\u00e9riaux\u00a0\u00bb avec lequel il doit travailler, et m\u00eame le mouvement qui est donn\u00e9 \u00e0 l&rsquo;eau. Le mouvement est alors une qualit\u00e9 du mat\u00e9riau \u00ab\u00a0eau\u00a0\u00bb.\u00a0<a title=\"Jean Tinguely\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Tinguely\">Jean Tinguely<\/a>\u00a0a su introduire le rapport entre ses assemblages d&rsquo;objets de rebut, leurs mouvements heurt\u00e9s et l&rsquo;eau en mouvement avec les sons que la sculpture produit.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s\u00a0<a title=\"L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A1szl%C3%B3_Moholy-Nagy\">L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy<\/a>\u00a0(<i>Modulateur Espace Lumi\u00e8re<\/i>, 1929<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-10\">10<\/a><\/sup>),\u00a0<a title=\"Nicolas Sch\u00f6ffer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Sch%C3%B6ffer\">Nicolas Sch\u00f6ffer<\/a>\u00a0et bien d&rsquo;autres artistes tels\u00a0<a title=\"Marta Pan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marta_Pan\">Marta Pan<\/a>, ont \u00e9t\u00e9 int\u00e9ress\u00e9s par les rapports de l&rsquo;architecture et de la sculpture. Les deux premiers consid\u00e9rant la lumi\u00e8re comme un mat\u00e9riau autant que le mouvement. Marta Pan a r\u00e9alis\u00e9 ainsi des sculptures monumentales int\u00e9gr\u00e9es dans l\u2019architecture des espaces publics et urbains, comme\u00a0<i>La Perspective<\/i>\u00a0dans le\u00a0<a title=\"Parc des Sources de la Bi\u00e8vre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parc_des_Sources_de_la_Bi%C3%A8vre\">parc des Sources de la Bi\u00e8vre<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Guyancourt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guyancourt\">Guyancourt<\/a><sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-11\">11<\/a><\/sup>. Nicolas Sch\u00f6ffer souhaitait r\u00e9aliser une \u00ab\u00a0Tour Lumi\u00e8re\u00a0<a title=\"Cybern\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cybern%C3%A9tique\">Cybern\u00e9tique<\/a>\u00a0\u00bb en 1963, en interaction avec le quartier de\u00a0<a title=\"La D\u00e9fense\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_D%C3%A9fense\">La D\u00e9fense<\/a>, \u00e0 Paris. L&rsquo;espace, dont la qualit\u00e9 est d&rsquo;\u00eatre habit\u00e9, pour Nicolas Sch\u00f6ffer, est un mat\u00e9riau au m\u00eame titre que le mouvement qui anime ses sculptures<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-12\">12<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Spiral_Jetty_Smithson_Laramee.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Spiral_Jetty_Smithson_Laramee.jpg\/220px-Spiral_Jetty_Smithson_Laramee.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Spiral_Jetty_Smithson_Laramee.jpg\/330px-Spiral_Jetty_Smithson_Laramee.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Spiral_Jetty_Smithson_Laramee.jpg\/440px-Spiral_Jetty_Smithson_Laramee.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"3072\" data-file-height=\"2304\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Photographie de\u00a0<i>Spiral Jetty<\/i>, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2004-01-11\" data-sort-value=\"2004-01-11\">11 janvier 2004<\/time>, \u00e0 7h du matin. Le\u00a0<a title=\"Basalte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basalte\">basalte<\/a>\u00a0y apparait d&rsquo;autant plus noir.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les artistes du\u00a0<a title=\"Land art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Land_art\">Land art<\/a>\u00a0ont, pour leur part, souhait\u00e9 sortir des galeries d&rsquo;art et des mus\u00e9es, avec les conventions et contraintes que cela supposait, tout en r\u00e9alisant ou en nous montrant des \u00ab\u00a0sculptures\u00a0\u00bb qui rompent avec les traditions r\u00e9centes. Les \u00ab\u00a0mat\u00e9riaux\u00a0\u00bb sont, ici, nombreux\u00a0: mat\u00e9riaux naturels, comme la spirale en remblai de basalte \/ le\u00a0<a title=\"Grand Lac Sal\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grand_Lac_Sal%C3%A9\">Grand Lac Sal\u00e9<\/a>, dans\u00a0<a title=\"Spiral Jetty\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Spiral_Jetty\">Spiral Jetty<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Robert Smithson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Smithson\">Robert Smithson<\/a>\u00a0(1970) o\u00f9 la dimension du temps est essentielle. Tandis que pour\u00a0<a title=\"James Turrell\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/James_Turrell\">James Turrell<\/a>, c&rsquo;est encore la lumi\u00e8re, naturelle, dans des espaces g\u00e9n\u00e9ralement construits en pleine nature (le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Roden Crater\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roden_Crater\">Roden Crater<\/a>). L&rsquo;\u00e9chelle, souvent monumentale de ces sculptures, prend en compte le paysage o\u00f9 les \u0153uvres s&rsquo;inscrivent, et la dimension temporelle sur de longues dur\u00e9es\u00a0: la spirale, en basalte noir, de Robert Smithson, \u00e9tait pens\u00e9e comme soumise aux fluctuations du lac, la spirale noire se borde alors de sel blanc, jusqu&rsquo;\u00e0 sa disparition dans les eaux sal\u00e9es, pendant les p\u00e9riodes de hautes-eaux, et sa r\u00e9apparition, toute blanche, quelques ann\u00e9es plus tard.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour\u00a0<a title=\"Dominique Gonzalez-Foerster\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominique_Gonzalez-Foerster\">Dominique Gonzalez-Foerster<\/a>, la litt\u00e9rature, le cin\u00e9ma, la musique sont des mat\u00e9riaux qu&rsquo;elle utilise comme avec des ciseaux, en s\u00e9lectionnant des fragments pour ses installations<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-13\">13<\/a><\/sup>. Il faut alors consid\u00e9rer qu&rsquo;avec des r\u00e9alisations comme celles de Brancusi et de Robert Smithson, \u00ab\u00a0\u00e0 la jonction de l&rsquo;immobilit\u00e9 et du mouvement\u00a0\u00bb , la sculpture est \u00e0 envisager dans un \u00ab\u00a0champ \u00e9largi\u00a0\u00bb, selon l&rsquo;expression retenue par\u00a0<a title=\"Rosalind Krauss\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rosalind_Krauss\">Rosalind Krauss<\/a>\u00a0et o\u00f9 l&rsquo;installation a sa place<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-14\">14<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ainsi, des sculpteurs contemporains, ont ouvert la voie \u00e0 des recherches nouvelles, associant des mat\u00e9riaux traditionnels \u00e0 d&rsquo;autres apr\u00e8s r\u00e9flexion sur leur pratique et sur l&rsquo;histoire que leur en proposaient les mus\u00e9es, les manuels d&rsquo;histoire de l&rsquo;art et les arch\u00e9ologues. Pour d&rsquo;autres ce furent les nouvelles technologies, les nouveaux mat\u00e9riaux et jusqu&rsquo;aux \u00ab\u00a0<a title=\"Techniques de pointe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Techniques_de_pointe\">hautes technologies<\/a>\u00a0\u00bb qui leur offrirent de nouveaux mat\u00e9riaux.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La r\u00e9flexion sur la cr\u00e9ation contemporaine am\u00e8ne certains \u00e0 une position radicalement oppos\u00e9e \u00e0 ce qu&rsquo;ils jugent comme des \u00ab\u00a0d\u00e9rives\u00a0\u00bb encourag\u00e9es par d&rsquo;importants m\u00e9c\u00e8nes. Lesquels consid\u00e8rent comme sculpture des cr\u00e9ations qui soul\u00e8vent de vifs d\u00e9bats, en raison du choix des soi-disant \u00ab\u00a0mat\u00e9riaux\u00a0\u00bb mis en \u0153uvre. Ainsi, une \u0153uvre de\u00a0<a title=\"Damien Hirst\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Damien_Hirst\">Damien Hirst<\/a>\u00a0&#8211; artiste c\u00e9l\u00e8bre dans les ann\u00e9es 1990 et qui r\u00e9alisait des installations o\u00f9 il traite du rapport entre l&rsquo;art, la vie et la mort &#8211; est compos\u00e9e d&rsquo;une vitrine dans laquelle un v\u00e9ritable veau, avec un disque d&rsquo;or entre les cornes, est conserv\u00e9 dans du formol. Des r\u00e9f\u00e9rences culturelles nombreuses sont sollicit\u00e9es, entre autres les r\u00e9f\u00e9rences aux dieux de l&rsquo;\u00c9gypte ancienne, le dieu taureau\u00a0<a title=\"Apis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apis\">Apis<\/a>, la d\u00e9esse\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Hator\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hator\">Hator<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Isis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isis\">Isis<\/a><sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-15\">15<\/a><\/sup>. Les d\u00e9bats suscit\u00e9s par cette \u0153uvre semblent indiquer que tout ne puisse \u00eatre consid\u00e9r\u00e9 comme \u00ab\u00a0mat\u00e9riaux\u00a0\u00bb, pour certains. Se poserait alors la question, \u00e0 propos des \u00ab\u00a0mat\u00e9riaux\u00a0\u00bb artistiques, sur la permanence de\u00a0<a title=\"Tabou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tabou#Tabou_dans_son_acception_courante\">tabous<\/a>, dans les soci\u00e9t\u00e9s contemporaines, qu&rsquo;il faudrait bien prendre en compte si l&rsquo;on consid\u00e8re qu&rsquo;une \u0153uvre s&rsquo;adresse \u00e0 des publics.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Formes\" class=\"mw-headline\">Formes<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">On distingue deux grandes cat\u00e9gories de sculptures\u00a0: le\u00a0<i>relief<\/i>\u00a0et la\u00a0<i>ronde-bosse<\/i>.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Relief\" class=\"mw-headline\">Relief<\/span><\/h4>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Banteay_Srei_in_Angkor.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/07\/Banteay_Srei_in_Angkor.jpg\/220px-Banteay_Srei_in_Angkor.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/07\/Banteay_Srei_in_Angkor.jpg\/330px-Banteay_Srei_in_Angkor.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/07\/Banteay_Srei_in_Angkor.jpg\/440px-Banteay_Srei_in_Angkor.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"2240\" data-file-height=\"1680\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><a title=\"Bas-relief\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bas-relief\">Bas-relief<\/a>\u00a0sculpt\u00e9 dans des blocs de gr\u00e8s rose r\u00e9appareill\u00e9s (<a title=\"Art khmer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_khmer\">art khmer<\/a>)<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le relief est une sculpture qui demeure attach\u00e9e \u00e0 un arri\u00e8re-plan, se dressant hors de cet arri\u00e8re-plan. Selon le degr\u00e9 de projection des figures au-dessus du plan, les reliefs sont qualifi\u00e9s diff\u00e9remment\u00a0: le\u00a0<i>relief \u00e9cras\u00e9<\/i>\u00a0(<i>stacciato relievo<\/i>)\u00a0: dont le relief est tr\u00e8s faible. Les contours des figures sont finement incis\u00e9s (ex\u00a0: certains reliefs assyriens).<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Bas-relief\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bas-relief\">Bas-relief<\/a>\u00a0(<i>basso-relievo<\/i>)\u00a0: l&rsquo;avanc\u00e9e d&rsquo;une figure hors du plan est inf\u00e9rieure \u00e0 la moiti\u00e9 de son volume, sans contre-d\u00e9pouille. Le\u00a0<i>moyen ou demi-relief<\/i>\u00a0(<i>mezzo-relievo<\/i>)\u00a0: l&rsquo;avanc\u00e9e de la figure hors du plan est \u00e9gale ou l\u00e9g\u00e8rement sup\u00e9rieure \u00e0 la moiti\u00e9 de son volume, avec parfois de l\u00e9g\u00e8res contre-d\u00e9pouilles\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Haut-relief\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haut-relief\">Haut-relief<\/a>\u00a0(<i>alto-relievo<\/i>)\u00a0: les formes sont quasiment compl\u00e8tes (en ce qui concerne leur volume), mais elles restent attach\u00e9es au fond. Certaines parties (les membres, la t\u00eate) sont compl\u00e8tement d\u00e9tach\u00e9es et en contre-d\u00e9pouille\u00a0;<\/li>\n<li>Intaille\u00a0: L&rsquo;intaille est un relief o\u00f9 le sujet est incis\u00e9 dans l&rsquo;\u00e9paisseur de la surface plane. Celle-ci a \u00e9t\u00e9 utilis\u00e9e par les \u00c9gyptiens, d&rsquo;o\u00f9 le nom de \u00ab\u00a0relief \u00e9gyptien\u00a0\u00bb. Un autre nom de l&rsquo;intaille est \u00ab\u00a0relief c\u0153lanaglyphique\u00a0\u00bb. Les parties les plus hautes de la figure affleurent \u00e0 la surface, tandis que leurs contours sont profond\u00e9ment entaill\u00e9s de fa\u00e7on \u00e0 accentuer l&rsquo;impression de volume. C&rsquo;est en quelque sorte un proc\u00e9d\u00e9 de gravure.<\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Ronde-Bosse\" class=\"mw-headline\">Ronde-Bosse<\/span><\/h4>\n<div class=\"thumb tleft\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Laocoon_and_His_Sons_black.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Laocoon_and_His_Sons_black.jpg\/220px-Laocoon_and_His_Sons_black.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Laocoon_and_His_Sons_black.jpg\/330px-Laocoon_and_His_Sons_black.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Laocoon_and_His_Sons_black.jpg\/440px-Laocoon_and_His_Sons_black.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"221\" data-file-width=\"3598\" data-file-height=\"3622\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Le\u00a0<a title=\"Groupe du Laocoon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_du_Laocoon\">groupe du Laocoon<\/a>, sculpture en\u00a0<a title=\"Ronde-bosse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ronde-bosse\">ronde-bosse<\/a>, est un des plus hauts chef-d\u2019\u0153uvre de la sculpture\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Hell\u00e9nistique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hell%C3%A9nistique\">hell\u00e9nistique<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Ronde-bosse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ronde-bosse\">ronde-bosse<\/a>\u00a0est une sculpture con\u00e7ue de fa\u00e7on \u00e0 pouvoir \u00eatre observ\u00e9e de tous les c\u00f4t\u00e9s, ou presque tous les c\u00f4t\u00e9s<sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-16\">16<\/a><\/sup>. La ronde-bosse repose souvent sur le sol ou sur un socle. Elle est parfois log\u00e9e dans une niche.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On remarquera\u00a0<a title=\"Michel-Ange\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel-Ange\">Michel-Ange<\/a>\u00a0jouant avec ces deux principes et ex\u00e9cutant des statues dont les personnages \u00e9mergent du bloc (de marbre) mais pas compl\u00e8tement<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-17\">17<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Sculpture_extr.C3.AAme\"><\/span><span id=\"Sculpture_extr\u00eame\" class=\"mw-headline\">Sculpture extr\u00eame<\/span><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e8s le d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xx<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, on note chez plusieurs artistes une forte envie de se dissocier du\u00a0<a title=\"Naturalisme (Art figuratif)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naturalisme_(Art_figuratif)\">naturalisme<\/a>,\u00a0<a title=\"R\u00e9alisme (arts)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9alisme_(arts)\">r\u00e9alisme<\/a>\u00a0et l&rsquo;art\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Figuratif\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Figuratif\">figuratif<\/a>\u00a0: \u00ab\u00a0Ce n\u2019est pas la forme ext\u00e9rieure des choses qui est r\u00e9elle, mais leur essence. \u00c0 partir de cette v\u00e9rit\u00e9, personne ne peut exprimer la r\u00e9alit\u00e9 en imitant la surface externe des choses\u00a0\u00bb (Brancusi).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Brancusi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brancusi\">Brancusi<\/a>\u00a0est l\u2019incontestable fondateur de la sculpture moderne et le ma\u00eetre de la r\u00e9duction afin de parvenir \u00e0 la forme artistique pure,\u00a0<a title=\"Marcel Duchamp\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marcel_Duchamp\">Marcel Duchamp<\/a>\u00a0est \u00abl&rsquo;inventeur\u00bb des ready-made<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-18\">18<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Brancusi suit, syst\u00e9matiquement, l\u2019esprit primordial et les principes fondamentaux de la\u00a0<a title=\"Forme (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Forme_(art)\">forme<\/a>, la d\u00e9gageant des aspects \u00e9ph\u00e9m\u00e8res, accidentels ou contingents. Le\u00a0<a title=\"Ready-made\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ready-made\">ready-made<\/a>\u00a0est un objet trouv\u00e9 consid\u00e9r\u00e9 pour son caract\u00e8re esth\u00e9tique comme une \u0153uvre d&rsquo;art. La \u00ab\u00a0r\u00e9alisation\u00a0\u00bb d&rsquo;un ready-made consiste, en effet, \u00e0 choisir un objet manufactur\u00e9 et le d\u00e9signer, donc le d\u00e9finir, comme\u00a0<a title=\"\u0152uvre d'art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C5%92uvre_d%27art\">\u0153uvre d&rsquo;art<\/a><sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-19\">19<\/a><\/sup>. La d\u00e9marche initi\u00e9e par Brancusi et Duchamp a donn\u00e9 naissance \u00e0 une grande partie de pratiques artistiques modernes et contemporaines telles que le non-figuratif, l&rsquo;assemblage, l&rsquo;accumulation, l&rsquo;installation, le in-situ, le Concept\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Hundertwasser\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hundertwasser\">Hundertwasser<\/a>, le Concept\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Gaudi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gaudi\">Gaudi<\/a>, le Concept\u00a0<a title=\"Botarro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Botarro\">Botarro<\/a>, et plusieurs autres.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Sculpture_.C3.A9ph.C3.A9m.C3.A8re\"><\/span><span id=\"Sculpture_\u00e9ph\u00e9m\u00e8re\" class=\"mw-headline\">Sculpture \u00e9ph\u00e9m\u00e8re<\/span><\/h2>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Sand_Art_Festival_Tossens.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Sand_Art_Festival_Tossens.jpg\/220px-Sand_Art_Festival_Tossens.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Sand_Art_Festival_Tossens.jpg\/330px-Sand_Art_Festival_Tossens.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Sand_Art_Festival_Tossens.jpg\/440px-Sand_Art_Festival_Tossens.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"176\" data-file-width=\"1280\" data-file-height=\"1024\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><a title=\"Ch\u00e2teau de sable\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_de_sable\">Sculpture de sable<\/a>, Tossens,\u00a0<a title=\"Allemagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allemagne\">Allemagne<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chaque\u00a0<a title=\"Ann\u00e9e (calendrier)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ann%C3%A9e_(calendrier)\">ann\u00e9e<\/a>, au d\u00e9but de f\u00e9vrier, se d\u00e9roule \u00e0 l&rsquo;occasion du\u00a0<a title=\"Festival de la neige de Sapporo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Festival_de_la_neige_de_Sapporo\">festival de la neige de Sapporo<\/a>\u00a0un grand concours de sculpture sur glace. En France, l&rsquo;\u00e9quivalent est le festival de\u00a0<a title=\"Valloire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Valloire\">Valloire<\/a>, et au Qu\u00e9bec, celui du Carnaval de Qu\u00e9bec.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les sculptures de sable en bord de mer sont souvent \u00e9ph\u00e9m\u00e8res.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Citations\" class=\"mw-headline\">Citations<\/span><\/h2>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La sculpture est comme l\u2019art dramatique, \u00e0 la fois le plus difficile et le plus facile de tous les arts. Copiez un mod\u00e8le, et l\u2019\u0153uvre est accomplie\u00a0; mais y imprimer une \u00e2me, faire un type en repr\u00e9sentant un homme ou une femme, c\u2019est le p\u00e9ch\u00e9 de Prom\u00e9th\u00e9e. On compte ce succ\u00e8s dans les annales de la sculpture comme on compte les po\u00e8tes dans l\u2019humanit\u00e9\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_note-20\">20<\/a><\/sup>\u00a0(<a title=\"Honor\u00e9 de Balzac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Honor%C3%A9_de_Balzac\">Honor\u00e9 de Balzac<\/a>).<\/li>\n<\/ul>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Illustrations\" class=\"mw-headline\">Illustrations<\/span><\/h2>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed-hover\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Egypte_louvre_285_scribe.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Egypte_louvre_285_scribe.jpg\/164px-Egypte_louvre_285_scribe.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Egypte_louvre_285_scribe.jpg\/247px-Egypte_louvre_285_scribe.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Egypte_louvre_285_scribe.jpg\/329px-Egypte_louvre_285_scribe.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"119\" height=\"162\" data-file-width=\"1308\" data-file-height=\"1788\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Porte_en_bois_sculpt%C3%A9e_Tachkent.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Porte_en_bois_sculpt%C3%A9e_Tachkent.JPG\/169px-Porte_en_bois_sculpt%C3%A9e_Tachkent.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Porte_en_bois_sculpt%C3%A9e_Tachkent.JPG\/253px-Porte_en_bois_sculpt%C3%A9e_Tachkent.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Porte_en_bois_sculpt%C3%A9e_Tachkent.JPG\/337px-Porte_en_bois_sculpt%C3%A9e_Tachkent.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"122\" height=\"162\" data-file-width=\"1920\" data-file-height=\"2560\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Indian_Bas-relief.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Indian_Bas-relief.jpg\/305px-Indian_Bas-relief.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Indian_Bas-relief.jpg\/458px-Indian_Bas-relief.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Indian_Bas-relief.jpg\/609px-Indian_Bas-relief.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"221\" height=\"162\" data-file-width=\"1354\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Venus_de_Milo_Louvre_Ma399.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Venus_de_Milo_Louvre_Ma399.jpg\/90px-Venus_de_Milo_Louvre_Ma399.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Venus_de_Milo_Louvre_Ma399.jpg\/136px-Venus_de_Milo_Louvre_Ma399.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Venus_de_Milo_Louvre_Ma399.jpg\/181px-Venus_de_Milo_Louvre_Ma399.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"65\" height=\"162\" data-file-width=\"1500\" data-file-height=\"3725\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Zadkine_rb_I.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6b\/Zadkine_rb_I.jpg\/149px-Zadkine_rb_I.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6b\/Zadkine_rb_I.jpg\/225px-Zadkine_rb_I.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6b\/Zadkine_rb_I.jpg\/299px-Zadkine_rb_I.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"108\" height=\"162\" data-file-width=\"1131\" data-file-height=\"1701\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Humbert_Angel_(right)_(2).JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/21\/Humbert_Angel_%28right%29_%282%29.JPG\/169px-Humbert_Angel_%28right%29_%282%29.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/21\/Humbert_Angel_%28right%29_%282%29.JPG\/253px-Humbert_Angel_%28right%29_%282%29.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/21\/Humbert_Angel_%28right%29_%282%29.JPG\/337px-Humbert_Angel_%28right%29_%282%29.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"122\" height=\"162\" data-file-width=\"1200\" data-file-height=\"1600\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Saint_phalle_hannover1.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/26\/Saint_phalle_hannover1.JPG\/192px-Saint_phalle_hannover1.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/26\/Saint_phalle_hannover1.JPG\/288px-Saint_phalle_hannover1.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/26\/Saint_phalle_hannover1.JPG\/384px-Saint_phalle_hannover1.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"138\" height=\"162\" data-file-width=\"768\" data-file-height=\"900\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Pouce-derdaumen.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Pouce-derdaumen.JPG\/169px-Pouce-derdaumen.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Pouce-derdaumen.JPG\/253px-Pouce-derdaumen.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Pouce-derdaumen.JPG\/337px-Pouce-derdaumen.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"116\" height=\"155\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:African_Art,_Yombe_sculpture,_Louvre.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/eb\/African_Art%2C_Yombe_sculpture%2C_Louvre.jpg\/169px-African_Art%2C_Yombe_sculpture%2C_Louvre.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/eb\/African_Art%2C_Yombe_sculpture%2C_Louvre.jpg\/253px-African_Art%2C_Yombe_sculpture%2C_Louvre.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/eb\/African_Art%2C_Yombe_sculpture%2C_Louvre.jpg\/337px-African_Art%2C_Yombe_sculpture%2C_Louvre.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"116\" height=\"155\" data-file-width=\"2016\" data-file-height=\"2688\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_de_Dijon_-_Louis_XIV_2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_de_Dijon_-_Louis_XIV_2.jpg\/169px-Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_de_Dijon_-_Louis_XIV_2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_de_Dijon_-_Louis_XIV_2.jpg\/253px-Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_de_Dijon_-_Louis_XIV_2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_de_Dijon_-_Louis_XIV_2.jpg\/337px-Mus%C3%A9e_des_Beaux-Arts_de_Dijon_-_Louis_XIV_2.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"116\" height=\"155\" data-file-width=\"1500\" data-file-height=\"2000\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Engel_mit_Viola_und_Laute_Oberrhein_um_1490.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/59\/Engel_mit_Viola_und_Laute_Oberrhein_um_1490.jpg\/302px-Engel_mit_Viola_und_Laute_Oberrhein_um_1490.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/59\/Engel_mit_Viola_und_Laute_Oberrhein_um_1490.jpg\/453px-Engel_mit_Viola_und_Laute_Oberrhein_um_1490.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/59\/Engel_mit_Viola_und_Laute_Oberrhein_um_1490.jpg\/603px-Engel_mit_Viola_und_Laute_Oberrhein_um_1490.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"209\" height=\"155\" data-file-width=\"3051\" data-file-height=\"2277\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Fabrique_de_statues.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f9\/Fabrique_de_statues.jpg\/276px-Fabrique_de_statues.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f9\/Fabrique_de_statues.jpg\/414px-Fabrique_de_statues.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f9\/Fabrique_de_statues.jpg\/551px-Fabrique_de_statues.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"190\" height=\"155\" data-file-width=\"2310\" data-file-height=\"1887\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Porte_cierge_homme_vue_de_droite_creu%C3%AB.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/31\/Porte_cierge_homme_vue_de_droite_creu%C3%AB.jpg\/222px-Porte_cierge_homme_vue_de_droite_creu%C3%AB.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/31\/Porte_cierge_homme_vue_de_droite_creu%C3%AB.jpg\/333px-Porte_cierge_homme_vue_de_droite_creu%C3%AB.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/31\/Porte_cierge_homme_vue_de_droite_creu%C3%AB.jpg\/444px-Porte_cierge_homme_vue_de_droite_creu%C3%AB.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"153\" height=\"155\" data-file-width=\"2358\" data-file-height=\"2392\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:La-Pensee.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9e\/La-Pensee.jpg\/148px-La-Pensee.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9e\/La-Pensee.jpg\/222px-La-Pensee.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9e\/La-Pensee.jpg\/296px-La-Pensee.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"99\" height=\"150\" data-file-width=\"5000\" data-file-height=\"7600\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Wunderkammer_%22Into_Lattice_Sun%22.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Wunderkammer_%22Into_Lattice_Sun%22.jpg\/455px-Wunderkammer_%22Into_Lattice_Sun%22.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Wunderkammer_%22Into_Lattice_Sun%22.jpg\/684px-Wunderkammer_%22Into_Lattice_Sun%22.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Wunderkammer_%22Into_Lattice_Sun%22.jpg\/910px-Wunderkammer_%22Into_Lattice_Sun%22.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"304\" height=\"150\" data-file-width=\"5000\" data-file-height=\"2473\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytextwrapper\">\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"noprint message-galerie center\" style=\"text-align: justify;\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Information\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/17px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/26px-Info_Simple.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/34px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Information\" width=\"17\" height=\"17\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/>\u00a0<small><i>Cliquez sur une image pour l&rsquo;agrandir, ou survolez-la pour afficher sa l\u00e9gende.<\/i><\/small><\/p>\n<\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span><span id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\" class=\"mw-headline\">Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/span><\/h2>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-1\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=hW13qhOFa7gC&amp;pg=RA1-PA3&amp;dq=definition+sculpture&amp;hl=fr&amp;ei=vSEqTJS6FM6hsQaB6L3EBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CDMQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=definition%20sculpture&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Jack C. Rich,\u00a0<i>The materials and methods of sculpture<\/i>, \u00e9d. Courier Dover Publications, 1988, p. 3<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DhW13qhOFa7gC%26pg%3DRA1-PA3%26dq%3Ddefinition%2Bsculpture%26hl%3Dfr%26ei%3DvSEqTJS6FM6hsQaB6L3EBA%26sa%3DX%26oi%3Dbook_result%26ct%3Dresult%26resnum%3D1%26ved%3D0CDMQ6AEwAA%23v%3Donepage%26q%3Ddefinition%2520sculpture%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-2\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2020\" class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.rtbf.be\/info\/societe\/detail_la-plus-ancienne-sculpture-d-asie-de-l-est-debusquee-en-chine?id=10520223\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>La plus ancienne sculpture d&rsquo;Asie de l&rsquo;Est d\u00e9busqu\u00e9e en Chine<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.rtbf.be%2Finfo%2Fsociete%2Fdetail_la-plus-ancienne-sculpture-d-asie-de-l-est-debusquee-en-chine%3Fid%3D10520223\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">RTBF Info<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-06-11\" data-sort-value=\"2020-06-11\">11 juin 2020<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-06-18\" data-sort-value=\"2020-06-18\">18 juin 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-3\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.centrepompidou.fr\/fr\/ressources\/oeuvre\/c9g8rM\" rel=\"nofollow\">Appareillage spatial, KPS6<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.centrepompidou.fr%2Ffr%2Fressources%2Foeuvre%2Fc9g8rM\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0des fr\u00e8res Stenberg de 1919-1920. Centre Pompidou.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-4\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Des artistes comme\u00a0<a title=\"Bertrand Lavier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bertrand_Lavier\">Bertrand Lavier<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Xavier Veilhan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xavier_Veilhan\">Xavier Veilhan<\/a>\u00a0ont utilis\u00e9 cette technique.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-5\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Sculptris, logiciel gratuit de cr\u00e9ation d&rsquo;objets 3D<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-6\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.musee-orsay.fr\/fr\/info\/gdzoom.html?tx_damzoom_pi1%5Bzoom%5D=1&amp;tx_damzoom_pi1%5BxmlId%5D=015645&amp;tx_damzoom_pi1%5Bback%5D=fr%2Fcollections%2Fcatalogue-des-oeuvres%2Fresultat-collection.html%3Fno_cache%3D1%26zsz%3D9&amp;cHash=49e49d4b8c\" rel=\"nofollow\">Paris, Mus\u00e9e d&rsquo;Orsay, la collection<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.musee-orsay.fr%2Ffr%2Finfo%2Fgdzoom.html%3Ftx_damzoom_pi1%255Bzoom%255D%3D1%26tx_damzoom_pi1%255BxmlId%255D%3D015645%26tx_damzoom_pi1%255Bback%255D%3Dfr%252Fcollections%252Fcatalogue-des-oeuvres%252Fresultat-collection.html%253Fno_cache%253D1%2526zsz%253D9%26cHash%3D49e49d4b8c\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-7\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.zyama.com\/bemba\/index.html\" rel=\"nofollow\">Notice sur la population bembe<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.zyama.com%2Fbemba%2Findex.html\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-l\u2019Os-8\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-l%E2%80%99Os_8-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sculpturos.com\/\" rel=\"nofollow\">Sculpture sur Os animali\u00e8re<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.sculpturos.com%2F\">archive<\/a>]<\/small>,<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-9\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Pontus_Hulten,_1986\" class=\"ouvrage\">Pontus Hulten, Natalia Dumitresco, Alexandre Istrati\u00a0<i><abbr class=\"abbr\" title=\"et alii (et d\u2019autres)\">et al.<\/abbr><\/i>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Jeanne Bouniort,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"photographies\">photogr.<\/abbr>\u00a0Brancusi, et al.),\u00a0<cite class=\"italique\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"Brancusi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brancusi\">Brancusi<\/a><\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>,\u00a0<time>1986<\/time>, 334\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-08-012063-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-08-012063-8\"><span class=\"nowrap\">2-08-012063-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-10\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=nVnF9A3azSA\" rel=\"nofollow\">Light Space Modulator<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DnVnF9A3azSA\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Van Abbe Museum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Van_Abbe_Museum\">Van Abbe Museum<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Eindhoven\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eindhoven\">Eindhoven<\/a>, Pays-Bas, sur YouTube<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-11\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><i><a class=\"external autonumber\" href=\"https:\/\/lagazette-sqy.fr\/2019\/01\/22\/votreville\/saint-quentin-en-yvelines\/la-perspective-de-marta-pan-pourrait-bientot-retrouver-son-aspect-dantan\/\" rel=\"nofollow\">[1]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Flagazette-sqy.fr%2F2019%2F01%2F22%2Fvotreville%2Fsaint-quentin-en-yvelines%2Fla-perspective-de-marta-pan-pourrait-bientot-retrouver-son-aspect-dantan%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/i><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-12\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Sabine Gignoux,\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.la-croix.com\/Journal\/Nicolas-Schoffer-sculpteur-despaces-feeriques-2018-03-09-1100919313\" rel=\"nofollow\">Nicolas Sch\u00f6ffer, sculpteur d&rsquo;espaces f\u00e9\u00e9riques<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.la-croix.com%2FJournal%2FNicolas-Schoffer-sculpteur-despaces-feeriques-2018-03-09-1100919313\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, sur le journal num\u00e9rique\u00a0<a title=\"La Croix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Croix\">La Croix<\/a>, 2018.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-13\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Cl\u00e9ment Ghys,\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/next.liberation.fr\/images\/2015\/10\/16\/dominique-gonzalez-foerster-la-conquete-des-espaces_1405573\" rel=\"nofollow\">Dominique Gonzalez-Foerster\u00a0: la conqu\u00e8te des espaces<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fnext.liberation.fr%2Fimages%2F2015%2F10%2F16%2Fdominique-gonzalez-foerster-la-conquete-des-espaces_1405573\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, dans\u00a0<a title=\"Lib\u00e9ration (journal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lib%C3%A9ration_(journal)\">Lib\u00e9ration<\/a>, 16 octobre 2015. \u00c9couter aussi\u00a0:\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/toutes-les-radios.fr\/podcast\/?radio=&amp;name=Les%20Masterclasses\" rel=\"nofollow\"><i>Dominique Gonzalez-Foerster\u00a0: \u00ab\u00a0Si vous grandissez dans un espace avec certaines r\u00e8gles, alors c&rsquo;est votre th\u00e9\u00e2tre de la m\u00e9moire\u00a0\u00bb<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ftoutes-les-radios.fr%2Fpodcast%2F%3Fradio%3D%26name%3DLes%2520Masterclasses\">archive<\/a>]<\/small>, dans\u00a0<i>Les Masterclasses (2020-04-29)<\/i>\u00a0sur France Culture\u00a0toutes-les-radios.fr.\u00a0Consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-05-12\" data-sort-value=\"2020-05-12\">12 mai 2020<\/time>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-14\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Krauss2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Rosalind_Krauss2015\" class=\"ouvrage\">Rosalind Krauss (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais par Claire Brunet),\u00a0<cite class=\"italique\">Passages\u00a0: une histoire de la sculpture de Rodin \u00e0 Smithson<\/cite>, Paris, Macula,\u00a0<time>2015<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01977), 299\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 24 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-86589-056-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-86589-056-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-86589-056-9<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a08<\/span><\/span>\u00a0et\u00a0<span id=\"Krauss1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Rosalind_Krauss1993\" class=\"ouvrage\">Rosalind Krauss (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Jean-Pierre Criqui),\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;originalit\u00e9 de l&rsquo;avant-garde et autres mythes modernistes<\/cite>, Macula,\u00a0<time>1993<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01985), 358\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 28 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-86589-038-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-86589-038-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-86589-038-5<\/span><\/a>)<\/small>, \u00ab\u00a0La sculpture dans le champ \u00e9largi\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0111-128<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-15\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Icon,\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.icon-icon.com\/le-veau-dor-de-damien-hirst-une-oeuvre-aussi-complexe-que-controversee\/\" rel=\"nofollow\">Le veau d&rsquo;or de Damien Hirst\u00a0: une \u0153uvre aussi complexe que controvers\u00e9e<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.icon-icon.com%2Fle-veau-dor-de-damien-hirst-une-oeuvre-aussi-complexe-que-controversee%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, sur icon-icon le 18 mai 2017.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-16\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Karl Robert,\u00a0<i>Trait\u00e9 pratique du modelage en de la sculpture<\/i>, \u00e9d. H. Laurens, 1907, p. 10<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-17\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><i>Esth\u00e9tique de l&rsquo;Inachev\u00e9 chez Michel-Ange<\/i>\u00a0: voir\u00a0<a title=\"Eug\u00e8ne Delacroix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eug%C3%A8ne_Delacroix\">Eug\u00e8ne Delacroix<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-18\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Judith Housez,\u00a0<i>Marcel Duchamp\u00a0: biographie<\/i>, \u00e9d. Grasset, 2006, p. 168<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-19\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Mathieu Copeland et Kunsthalle Bern,\u00a0<i>Vides\u00a0: Une r\u00e9trospective<\/i>, \u00e9d. Centre Pompidou, 2009, p. 240<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture#cite_ref-20\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Honor\u00e9 de Balzac (auteur), Pierre Citron (r\u00e9dacteur),\u00a0<i>La Com\u00e9die humaine, Volume 5<\/i>, \u00e9d. du Seuil, Paris, 1966, p. 83<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Voir_aussi\" class=\"mw-headline\">Voir aussi<\/span><\/h2>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Category:Sculptures?uselang=fr\">Sculpture<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<li class=\"wiktionary\"><a class=\"extiw\" title=\"wikt:sculpture\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/sculpture\">sculpture<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur le\u00a0<span class=\"project\">Wiktionnaire<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"wikiversity\"><a class=\"extiw\" title=\"v:D\u00e9partement:Sculpture\" href=\"https:\/\/fr.wikiversity.org\/wiki\/D%C3%A9partement:Sculpture\">D\u00e9partement:Sculpture<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikiversity<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"noprint boite-grise boite-a-droite\" style=\"text-align: justify;\">\n<div><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Circle-icons-frames.svg\/45px-Circle-icons-frames.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Circle-icons-frames.svg\/68px-Circle-icons-frames.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Circle-icons-frames.svg\/90px-Circle-icons-frames.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/div>\n<div>Il existe une\u00a0<a title=\"Aide:Cat\u00e9gorie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Cat%C3%A9gorie\">cat\u00e9gorie<\/a>\u00a0consacr\u00e9e \u00e0 ce sujet\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Cat\u00e9gorie:Sculpture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Sculpture\">Sculpture<\/a><\/i>.<\/div>\n<div>\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Bibliographie\" class=\"mw-headline\">Bibliographie<\/span><\/h3>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Cl\u00e9rin,_2001\" class=\"ouvrage\">Philippe Cl\u00e9rin,\u00a0<cite class=\"italique\">La sculpture\u00a0: toutes les techniques<\/cite>, Dessain et Tolra,\u00a0<time>2001<\/time>, 390\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 26 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-04-720033-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-04-720033-4\"><span class=\"nowrap\">2-04-720033-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"DubyDaval2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Georges_DubyJ.-L._Daval2010\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Georges Duby\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_Duby\">Georges Duby<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>) et J.-L. Daval (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;italien),\u00a0<cite class=\"italique\">La Sculpture de l&rsquo;Antiquit\u00e9 au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xx<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a02 volumes, K\u00f6ln\/Paris,\u00a0<a title=\"Taschen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Taschen\">Taschen<\/a>,\u00a0<time>2010<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a0Pr\u00e9c\u00e9demment publ. en 4 vol. chez A. Skira, 1986-1991), 1149\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 33 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-8365-2394-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-8365-2394-3\"><span class=\"nowrap\">978-3-8365-2394-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Grilaux2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"J.P._Grilaux2004\" class=\"ouvrage\">J.P. Grilaux,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;art de la sculpture sur pierre\u00a0: bas-relief, chapiteau, ronde-bosse en taille directe<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Eyrolles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eyrolles\">\u00c9ditions Eyrolles<\/a>,\u00a0<time>2004<\/time>, 242\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 27 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-212-11266-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-212-11266-1\"><span class=\"nowrap\">2-212-11266-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"RondeauRondeauPons2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"G\u00e9rard_RondeauSt\u00e9phane_RondeauMaurice_Pons2004\" class=\"ouvrage\">G\u00e9rard Rondeau, St\u00e9phane Rondeau et Maurice Pons,\u00a0<cite class=\"italique\">Techniques et Pratique du\u00a0<a title=\"Staff (mat\u00e9riau)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Staff_(mat%C3%A9riau)\">staff<\/a><\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Eyrolles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eyrolles\">\u00c9ditions Eyrolles<\/a>,\u00a0<time>2004<\/time>, 285\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 24 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-212-07219-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-212-07219-8\"><span class=\"nowrap\">2-212-07219-8<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=ZsVbrBRF1SoC\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DZsVbrBRF1SoC\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Weber2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Patrick_Weber2008\" class=\"ouvrage\">Patrick Weber,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de la sculpture\u00a0: de l&rsquo;Antiquit\u00e9 \u00e0 nos jours<\/cite>, Paris, E.J.L. (\u00c9d. J&rsquo;ai lu.),\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Librio\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2008<\/time>, 76\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 21 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-290-00743-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-290-00743-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-290-00743-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Wirth2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean_Wirth2004\" class=\"ouvrage\">Jean Wirth,\u00a0<cite class=\"italique\">La datation de la sculpture m\u00e9di\u00e9vale<\/cite>, Gen\u00e8ve,\u00a0<a title=\"Librairie Droz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Droz\">Librairie Droz<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0titre courant\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2004<\/time>, 334\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, 19 cm\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-600-00530-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-600-00530-7\"><span class=\"nowrap\">2-600-00530-7<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=Fgm101fQrgMC&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DFgm101fQrgMC%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Articles_connexes\" class=\"mw-headline\">Articles connexes<\/span><\/h3>\n<div class=\"colonnes\">\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<dl>\n<dt>Histoire de la sculpture<\/dt>\n<dd><\/dd>\n<\/dl>\n<ul>\n<li><a title=\"Liste de sculpteurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_de_sculpteurs\">Liste de sculpteurs<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Cat\u00e9gorie:Sculpteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Sculpteur\">Sculpteurs par nationalit\u00e9<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Cat\u00e9gorie:Sculpteur par courant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Sculpteur_par_courant\">Sculpteur par courant<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Cat\u00e9gorie:Sculpture par pays\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Sculpture_par_pays\">Sculpture par pays<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Sculpture grecque antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_grecque_antique\">Sculpture grecque antique<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Sculpture romaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_romaine\">Sculpture romaine<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Sarcophages pal\u00e9ochr\u00e9tiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sarcophages_pal%C3%A9ochr%C3%A9tiens\">Sarcophages pal\u00e9ochr\u00e9tiens<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Sculpture de la Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_de_la_Renaissance\">Sculpture de la Renaissance<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Sculpture fran\u00e7aise du XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_fran%C3%A7aise_du_XIXe_si%C3%A8cle\">Sculpture fran\u00e7aise du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xix<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<dl>\n<dt>Technique<\/dt>\n<dd><\/dd>\n<\/dl>\n<ul>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Bronze d'art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bronze_d%27art\">Bronze d&rsquo;art<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Bas-relief\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bas-relief\">Bas-relief<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Haut-relief\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haut-relief\">Haut-relief<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Statue \u00e9questre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Statue_%C3%A9questre\">Statue \u00e9questre<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Ronde-bosse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ronde-bosse\">Ronde-bosse<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Troph\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Troph%C3%A9e\">Troph\u00e9e<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Sculpture sur bois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_sur_bois\">Sculpture sur bois<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Sculpture sur pierre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_sur_pierre\">Sculpture sur pierre<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Sculpture du marbre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_du_marbre\">Sculpture sur marbre<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Sculpture sur glace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_sur_glace\">Sculpture sur glace<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Sculpture sur fruits\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_sur_fruits\">Sculpture sur fruits<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li><a title=\"Sculpture de sucre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_de_sucre\">Sculpture de sucre<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li>sculptures alternatives\u00a0:\u00a0<a title=\"Ch\u00e2teau de sable\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teau_de_sable\">ch\u00e2teau de sable<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ballon (sculpture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ballon_(sculpture)\">ballon (sculpture)<\/a>,\u00a0<a title=\"Sculpture gazeuse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_gazeuse\">sculpture gazeuse<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div>\n<dl>\n<dt>Autres<\/dt>\n<dd><\/dd>\n<\/dl>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"Le mythique dans la peinture et la sculpture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_mythique_dans_la_peinture_et_la_sculpture\">Le mythique dans la peinture et la sculpture<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"P\u00e9trosph\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trosph%C3%A8re\">P\u00e9trosph\u00e8re<\/a>,\u00a0<a title=\"Monnaie de pierre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monnaie_de_pierre\">Monnaie de pierre<\/a>\u00a0;<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Liste de sculptures repr\u00e9sentant des chevaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_de_sculptures_repr%C3%A9sentant_des_chevaux\">Liste de sculptures repr\u00e9sentant des chevaux<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/cgi-bin\/webscr\" method=\"post\" target=\"_top\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"cmd\" type=\"hidden\" value=\"_s-xclick\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"B9KUAAXX2KE3G\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><\/span><\/p>\n<\/form>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : Aurige de Delphes,\u00a0478\u00a0ou\u00a0474 av. J.-C., mus\u00e9e de\u00a0Delphes La\u00a0sculpture\u00a0est une activit\u00e9 artistique qui consiste \u00e0 concevoir et r\u00e9aliser des formes en volume, en\u00a0relief, soit en\u00a0ronde-bosse\u00a0(statuaire), en\u00a0haut-relief, en\u00a0bas-relief, par\u00a0modelage, par taille directe, par\u00a0soudure\u00a0ou assemblage. Le terme de sculpture d\u00e9signe \u00e9galement l&rsquo;objet r\u00e9sultant de cette activit\u00e9. Le mot sculpture vient\u00a0\u00e9tymologiquement\u00a0du\u00a0latin\u00a0\u00ab\u00a0sculpere\u00a0\u00bb qui signifie \u00ab\u00a0tailler\u00a0\u00bb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14968,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-14963","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14963"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14969,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14963\/revisions\/14969"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}