{"id":14840,"date":"2024-10-07T09:16:59","date_gmt":"2024-10-07T07:16:59","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=14840"},"modified":"2024-10-07T09:22:36","modified_gmt":"2024-10-07T07:22:36","slug":"michel-pastoureau-3","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/michel-pastoureau-3\/","title":{"rendered":"Michel Pastoureau"},"content":{"rendered":"<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/cgi-bin\/webscr\" method=\"post\" target=\"_top\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"cmd\" type=\"hidden\" value=\"_s-xclick\" \/><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"B9KUAAXX2KE3G\" \/><input alt=\"PayPal, le r\u00e9flexe s\u00e9curit\u00e9 pour payer en ligne\" name=\"submit\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/FR\/i\/btn\/btn_donateCC_LG.gif\" type=\"image\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><b>Michel Pastoureau<\/b>, n\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap date-lien\" datetime=\"1947-06-17\" data-sort-value=\"1947-06-17\"><a title=\"17 juin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/17_juin\">17<\/a>\u00a0<a title=\"Juin 1947\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juin_1947\">juin<\/a>\u00a0<a title=\"1947\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1947\">1947<\/a><\/time>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>, est un\u00a0<a title=\"Historien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Historien\">historien<\/a>\u00a0<a title=\"M\u00e9di\u00e9viste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9di%C3%A9viste\">m\u00e9di\u00e9viste<\/a>\u00a0<a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">fran\u00e7ais<\/a>, sp\u00e9cialiste de la\u00a0<a title=\"Symbolique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Symbolique\">symbolique<\/a>\u00a0et de l&rsquo;histoire culturelle des\u00a0<a title=\"Couleur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Couleur\">couleurs<\/a>, des\u00a0<a title=\"Embl\u00e8me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Embl%C3%A8me\">embl\u00e8mes<\/a>, de l&rsquo;<a title=\"H\u00e9raldique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9raldique\">h\u00e9raldique<\/a>, et de l&rsquo;histoire culturelle des animaux .<\/span><\/p>\n<div id=\"toc\" class=\"toc\" style=\"text-align: justify;\" role=\"navigation\" aria-labelledby=\"mw-toc-heading\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-9804\" src=\"http:\/\/cultureetvoyages.fun\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Michel-Pastoureau-300x281.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"281\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Michel-Pastoureau-300x281.jpg 300w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Michel-Pastoureau.jpg 369w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<div class=\"toctitle\" dir=\"ltr\" lang=\"fr\">\n<h2 id=\"mw-toc-heading\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Sommaire<\/span><\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-1\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#Biographie\"><span class=\"tocnumber\">1<\/span><span class=\"toctext\">Biographie<\/span><\/a><\/span>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-2\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#Vie_priv%C3%A9e\"><span class=\"tocnumber\">1.1<\/span><span class=\"toctext\">Vie priv\u00e9e<\/span><\/a><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-3\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#%C5%92uvres\"><span class=\"tocnumber\">2<\/span><span class=\"toctext\">\u0152uvres<\/span><\/a><\/span>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-4\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#Livres_d'%C3%A9tudes\"><span class=\"tocnumber\">2.1<\/span><span class=\"toctext\">Livres d&rsquo;\u00e9tudes<\/span><\/a><\/span><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-5\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#Pr%C3%A9facier\"><span class=\"tocnumber\">2.2<\/span><span class=\"toctext\">Pr\u00e9facier<\/span><\/a><\/span><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-6\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#Ouvrages_pour_la_jeunesse\"><span class=\"tocnumber\">2.3<\/span><span class=\"toctext\">Ouvrages pour la jeunesse<\/span><\/a><\/span><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-7\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#Articles\"><span class=\"tocnumber\">2.4<\/span><span class=\"toctext\">Articles<\/span><\/a><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-8\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#Notes_et_r%C3%A9f%C3%A9rences\"><span class=\"tocnumber\">3<\/span><span class=\"toctext\">Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/span><\/a><\/span><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-9\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#Annexes\"><span class=\"tocnumber\">4<\/span><span class=\"toctext\">Annexes<\/span><\/a><\/span>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-10\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#Articles_connexes\"><span class=\"tocnumber\">4.1<\/span><span class=\"toctext\">Articles connexes<\/span><\/a><\/span><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-11\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#Liens_externes\"><span class=\"tocnumber\">4.2<\/span><span class=\"toctext\">Liens externes<\/span><\/a><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span id=\"Biographie\" class=\"mw-headline\">Biographie<\/span><\/span><\/h2>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-article bandeau-niveau-modere plainlinks bandeau-container metadata ambox\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"floatright\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a title=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus sur les bandeaux.\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Bandeau\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"noviewer\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/12px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/18px-Info_Simple.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/24px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus sur les bandeaux.\" width=\"12\" height=\"12\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Help_books.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"noviewer\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/Help_books.svg\/45px-Help_books.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/Help_books.svg\/68px-Help_books.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/Help_books.svg\/90px-Help_books.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"320\" data-file-height=\"320\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<div class=\"bandeau-cell\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><strong class=\"bandeau-titre\">Cet article ne s&rsquo;appuie pas, ou pas assez, sur des sources\u00a0<a title=\"Wikip\u00e9dia:Sources primaires, secondaires et tertiaires\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Sources_primaires,_secondaires_et_tertiaires\">secondaires ou tertiaires<\/a><\/strong>\u00a0<small>(<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-09\" data-sort-value=\"2018-09\">septembre 2018<\/time>).<\/small><\/span><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Pour am\u00e9liorer la\u00a0<a title=\"Wikip\u00e9dia:V\u00e9rifiabilit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:V%C3%A9rifiabilit%C3%A9\">v\u00e9rifiabilit\u00e9<\/a>\u00a0de l&rsquo;article, merci de citer les\u00a0<a title=\"Wikip\u00e9dia:Sources primaires, secondaires et tertiaires\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wikip%C3%A9dia:Sources_primaires,_secondaires_et_tertiaires\">sources primaires<\/a>\u00a0\u00e0 travers l&rsquo;analyse qu&rsquo;en ont faite des sources secondaires indiqu\u00e9es par des\u00a0<a title=\"Aide:Note\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Note\">notes de bas de page<\/a>\u00a0(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Michel_Pastoureau&amp;action=edit\">modifier l&rsquo;article<\/a>).<\/span><\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Michel Pastoureau est le fils d&rsquo;<a title=\"Henri Pastoureau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Pastoureau\">Henri Pastoureau<\/a>, qui fut un \u00e9crivain et peintre amateur proche des surr\u00e9alistes, et d&rsquo;H\u00e9l\u00e8ne Level. Par sa m\u00e8re, s\u0153ur de Lise Dubief, n\u00e9e Level, archiviste pal\u00e9ographe et conservateur au cabinet des Manuscrits de la Biblioth\u00e8que nationale<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_note-1\">1<\/a><\/sup>, il est le neveu par alliance de l&rsquo;historien Henri Dubief, et le petit-cousin de\u00a0<a title=\"Claude L\u00e9vi-Strauss\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_L%C3%A9vi-Strauss\">Claude L\u00e9vi-Strauss<\/a><sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_note-2\">2<\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"Archiviste pal\u00e9ographe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Archiviste_pal%C3%A9ographe\">Archiviste pal\u00e9ographe<\/a>, Michel Pastoureau soutient en 1972 une th\u00e8se de l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole nationale des chartes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_nationale_des_chartes\">\u00c9cole des chartes<\/a>, qui porte sur le\u00a0<a title=\"Bestiaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bestiaire\">bestiaire<\/a>\u00a0<a title=\"H\u00e9raldique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9raldique\">h\u00e9raldique<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge\">Moyen \u00c2ge<\/a>. Le sujet est alors consid\u00e9r\u00e9 comme peu porteur\u00a0: l&rsquo;h\u00e9raldique passait alors pour une discipline archa\u00efque, et les animaux pour un sujet pu\u00e9ril qui n&rsquo;int\u00e9ressait pas les historiens.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Il est\u00a0<a title=\"Historien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Historien\">historien<\/a>, et directeur d&rsquo;\u00e9tudes \u00e0 l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole pratique des hautes \u00e9tudes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_pratique_des_hautes_%C3%A9tudes\">\u00c9cole pratique des hautes \u00e9tudes<\/a>\u00a0(<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"Quatri\u00e8me\">4<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0section<\/span>), o\u00f9 il occupe depuis 1983 la\u00a0<a title=\"Chaire universitaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chaire_universitaire\">chaire<\/a>\u00a0d&rsquo;histoire de la symbolique occidentale. Il a \u00e9t\u00e9 \u00e9lu le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-04-28\" data-sort-value=\"2006-04-28\">28 avril 2006<\/time>\u00a0correspondant fran\u00e7ais de l&rsquo;<a title=\"Acad\u00e9mie des inscriptions et belles-lettres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie_des_inscriptions_et_belles-lettres\">Acad\u00e9mie des inscriptions et belles-lettres<\/a>. Il est membre de l&rsquo;<a title=\"Acad\u00e9mie internationale d'h\u00e9raldique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie_internationale_d%27h%C3%A9raldique\">Acad\u00e9mie internationale d&rsquo;h\u00e9raldique<\/a>, pr\u00e9sident de la\u00a0<a title=\"Soci\u00e9t\u00e9 fran\u00e7aise d'h\u00e9raldique et de sigillographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soci%C3%A9t%C3%A9_fran%C3%A7aise_d%27h%C3%A9raldique_et_de_sigillographie\">Soci\u00e9t\u00e9 fran\u00e7aise d&rsquo;h\u00e9raldique et de sigillographie<\/a>\u00a0(2008-2017) et enseigne r\u00e9guli\u00e8rement \u00e0 l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole du Louvre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_du_Louvre\">\u00c9cole du Louvre<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Il a publi\u00e9 une quarantaine d&rsquo;ouvrages, dont certains sont traduits dans plus de trente langues, consacr\u00e9s \u00e0 l&rsquo;histoire culturelle des couleurs, des animaux et des\u00a0<a title=\"Symbole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Symbole\">symboles<\/a>. Ses premiers travaux portaient sur l&rsquo;histoire des embl\u00e8mes et sur les domaines qui s&rsquo;y rattachent\u00a0:\u00a0<a title=\"H\u00e9raldique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9raldique\">h\u00e9raldique<\/a>,\u00a0<a title=\"Sigillographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sigillographie\">sigillographie<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Numismatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Numismatique\">numismatique<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-11-03\" data-sort-value=\"2010-11-03\">3 novembre 2010<\/time>, il re\u00e7oit le\u00a0<a title=\"Prix M\u00e9dicis essai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_M%C3%A9dicis_essai\">prix M\u00e9dicis essai<\/a>\u00a0pour son ouvrage\u00a0<i>Les Couleurs de nos souvenirs<\/i><sup id=\"cite_ref-M\u00e9dicis_3-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_note-M%C3%A9dicis-3\">3<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Il poursuit depuis un demi-si\u00e8cle son grand oeuvre qui ne l&rsquo;imposera que tardivement, vu sa nouveaut\u00e9 \u00e9pist\u00e9mologique, dans le monde savant plus encore en France qu&rsquo;\u00e0 l&rsquo;\u00e9tranger: une \u00e9tude approfondie de chacune des couleurs primaires dans l&rsquo;\u00e9volution historique de leur perception sociale et culturelle, particuli\u00e8rement au prisme des mutations des sensibilit\u00e9s collectives qui affectent et connotent leurs significations symboliques ou iconographiques dans le monde occidental depuis l&rsquo;antiquit\u00e9 (voire de la pr\u00e9histoire pour le rouge). Consacrant \u00e0 cette t\u00e2che plusieurs ann\u00e9es de savantes recherches pour chaque ouvrage, se succ\u00e8dent alors le bleu (2002), le noir (2008), le vert (2013), le rouge (2016) et le jaune (2019). Ces livres sont accompagn\u00e9s de nombreuses illustrations. Ils ont contribu\u00e9 \u00e0 renouveler l&rsquo;\u00e9tude psycho-sociologique des couleurs dans la peinture occidentale.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Apr\u00e8s\u00a0<i>les Couleurs de nos souvenirs<\/i>, Michel Pastoureau publie en 2010 un catalogue de\u00a0<span class=\"nowrap\">350 photographies<\/span>,\u00a0<i>Couleurs<\/i>, pour inaugurer un rapport diff\u00e9rent \u00e0 la couleur, via l&rsquo;image. Divis\u00e9 en six parties, il passe en revue le blanc, le rouge, le noir, le vert, le bleu et le jaune. \u00c0 chacune de ses couleurs correspond une cinquantaine de photographies qui en \u00e9voquent les valeurs et significations, sans aucune l\u00e9gende<sup id=\"cite_ref-mich_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_note-mich-4\">4<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Ces travaux sur l&rsquo;histoire culturelle des animaux sont le deuxi\u00e8me grand domaine qu&rsquo;il a d\u00e9frich\u00e9 en pionnier, ce champ de recherche \u00e9tant laiss\u00e9 depuis toujours en jach\u00e8re par les historiens qui le consid\u00e9raient marginal, comme pour les couleurs.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Tour \u00e0 tour Michel Pastoureau a \u00e9crit des ouvrages savants dans une perspective anthropologique sur des animaux\u00a0: les bestiaires du Moyen-\u00e2ge (2011), l&rsquo;ours (2007), le cochon (2009, puis 2015), la licorne (2013) et le loup (2018), tout en accumulant pendant cinquante ans une immense documentation sur le corbeau et bien d&rsquo;autres animaux. Il fut d&rsquo;ailleurs l&rsquo;un des rares \u00e0 s&rsquo;int\u00e9resser par cette m\u00e9thode anthropologique aux proc\u00e8s d&rsquo;animaux entre le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Treizi\u00e8me\">XIII<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Mod\u00e8le:XVIIIm (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mod%C3%A8le:XVIIIm&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mod\u00e8le:XVIIIme<\/a>\u00a0si\u00e8cle, sujet lui aussi d\u00e9laiss\u00e9 jusque-l\u00e0 par les chercheurs.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">En juillet et\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-08\" data-sort-value=\"2015-08\">ao\u00fbt 2015<\/time>\u00a0il produit avec\u00a0<a class=\"new\" title=\"Mathilde Wagman (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mathilde_Wagman&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mathilde Wagman<\/a>\u00a0l&rsquo;\u00e9mission\u00a0<i>\u00ab\u00a0Les animaux aussi ont une histoire\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0sur\u00a0<a title=\"France Culture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France_Culture\">France Culture<\/a>\u00a0qui a pour ambition de cheminer \u00e0 travers de grands r\u00e9cits de l&rsquo;histoire sociale, culturelle, religieuse et symbolique de notre civilisation afin de composer un petit bestiaire radiophonique enchant\u00e9<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_note-5\">5<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Il commence \u00e0 \u00e9crire pour la jeunesse en publiant aux\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Privat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Privat\">\u00e9ditions Privat<\/a>\u00a0en juin 2016 un ouvrage destin\u00e9 \u00e0 expliquer la couleur noire aux enfants\u00a0:\u00a0<i>Pierre n&rsquo;a plus peur du noir<\/i>, avec des illustrations de\u00a0<a class=\"new\" title=\"Laurence Le Chau (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Laurence_Le_Chau&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Laurence Le Chau<\/a>.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span id=\"Vie_priv.C3.A9e\"><\/span><span id=\"Vie_priv\u00e9e\" class=\"mw-headline\">Vie priv\u00e9e<\/span><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Il est l&rsquo;\u00e9poux de Mireille Lapr\u00e9bande, biblioth\u00e9caire et historienne.<\/span><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span id=\".C5.92uvres\"><\/span><span id=\"\u0152uvres\" class=\"mw-headline\">\u0152uvres<\/span><\/span><\/h2>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span id=\"Livres_d.27.C3.A9tudes\"><\/span><span id=\"Livres_d'\u00e9tudes\" class=\"mw-headline\">Livres d&rsquo;\u00e9tudes<\/span><\/span><\/h3>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>La Vie quotidienne en France et en Angleterre au temps des chevaliers de la Table ronde<\/i>, Hachette litt\u00e9ratures, 1976\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2010177378\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2010177378\"><span class=\"nowrap\">978-2010177378<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Les Armoiries<\/i>, Brepols (Typologie des sources du Moyen \u00c2ge occidental), 1976\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-503-36020-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-503-36020-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-503-36020-1<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Trait\u00e9 d&rsquo;h\u00e9raldique<\/i>, Picard (Grands manuels), 1979, r\u00e9\u00e9dit\u00e9 en 1993, 1997, 2003 (version revue et compl\u00e9t\u00e9e par les travaux du domaine publi\u00e9s de 1979 \u00e0 1992), 2008.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Les Sceaux<\/i>, Brepols (Typologie des sources du Moyen \u00c2ge occidental), 1981.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>L&rsquo;Hermine et le Sinople, \u00e9tudes d&rsquo;h\u00e9raldique m\u00e9di\u00e9vale<\/i>, Le L\u00e9opard d&rsquo;Or, 1982\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2863770179\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2863770179\"><span class=\"nowrap\">2863770179<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Jetons, m\u00e9reaux et m\u00e9dailles<\/i>, Brepols (Typologie des sources du Moyen \u00c2ge occidental), 1984.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Figures et couleurs. \u00c9tudes sur la symbolique et la sensibilit\u00e9 m\u00e9di\u00e9vales<\/i>, Le L\u00e9opard d&rsquo;Or, 1986.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>La guerre de Cent Ans et le redressement de la France\u00a0: 1328-1492<\/i>, Librairie Larousse, 1988.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Couleurs, images, symboles. \u00c9tudes d&rsquo;histoire et d&rsquo;anthropologie<\/i>, Le L\u00e9opard d&rsquo;Or, 1989.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">avec Gaston Duchet-Sucheaux,\u00a0<i>La Bible et les saints, guide iconographique<\/i>, Flammarion, 1990 (ou 1993), in 8\u00b0, 320 p.\u00a0; R\u00e9\u00e9d. 1994, 335 p (ou 357 p), 258 ill. n\/b in-t, 32 coul. h-t, bibliographie<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>L&rsquo;\u00c9toffe du diable, une histoire des rayures et des tissus ray\u00e9s<\/i>, Seuil (Point Essais), 1991\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2020611988\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2020611988\"><span class=\"nowrap\">2020611988<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Dictionnaire des couleurs de notre temps<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Bonneton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Bonneton\">Bonneton<\/a>, 1992\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2862532436\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2862532436\"><span class=\"nowrap\">2862532436<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Figures de l&rsquo;h\u00e9raldique<\/i>, coll. \u00ab\u00a0<a title=\"D\u00e9couvertes Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9couvertes_Gallimard\">D\u00e9couvertes Gallimard<\/a>\u00a0\/ Culture et soci\u00e9t\u00e9\u00a0\u00bb (<a title=\"Liste des volumes de \u00ab\u00a0D\u00e9couvertes Gallimard\u00a0\u00bb (1re partie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_volumes_de_%C2%AB_D%C3%A9couvertes_Gallimard_%C2%BB_(1re_partie)\"><abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0284<\/a>), Gallimard, 1996\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2070533654\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2070533654\"><span class=\"nowrap\">2070533654<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Les Embl\u00e8mes de la France<\/i>, Bonneton, 1998.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>J\u00e9sus chez le teinturier. Couleurs et teintures dans l&rsquo;Occident m\u00e9di\u00e9val<\/i>, Le L\u00e9opard d&rsquo;Or, 1998.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Les Animaux c\u00e9l\u00e8bres<\/i>, Bonneton, 2001\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-86253-281-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-86253-281-9\"><span class=\"nowrap\">2-86253-281-9<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">avec Gaston Duchet-Suchaux,\u00a0<i>Le bestiaire m\u00e9di\u00e9val\u00a0: dictionnaire historique et bibliographique<\/i>, Le L\u00e9opard d&rsquo;Or, 2002, 167 p., ill.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Bleu. Histoire d&rsquo;une couleur<\/i>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">Le Seuil<\/a>, 2002. version poche\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2020869918\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2020869918\"><span class=\"nowrap\">2020869918<\/span><\/a>)<\/small>, version grand format\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2020204754\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2020204754\"><span class=\"nowrap\">2020204754<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Une histoire symbolique du Moyen \u00c2ge occidental<\/i>, Le Seuil (La librairie du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xxi<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle), 2004\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2020136112\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2020136112\"><span class=\"nowrap\">2020136112<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Le Petit Livre des couleurs<\/i>\u00a0avec Dominique Simonnet, Panama, 2005\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2755700343\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2755700343\"><span class=\"nowrap\">2755700343<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>La Bible et les Saints<\/i>\u00a0avec Gaston Duchet-Suchaux, Flammarion (Tout l&rsquo;art r\u00e9f\u00e9rence), 2006\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2080115987\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2080115987\"><span class=\"nowrap\">2080115987<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>L&rsquo;Ours. Histoire d&rsquo;un roi d\u00e9chu<\/i>, Le Seuil (La librairie du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xxi<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle), 2007\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/202021542X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/202021542X\"><span class=\"nowrap\">202021542X<\/span><\/a>)<\/small>.\u00a0<small><a title=\"Prix national du livre m\u00e9di\u00e9val\u00a0: Provins patrimoine mondial\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_national_du_livre_m%C3%A9di%C3%A9val_:_Provins_patrimoine_mondial\">Prix national du livre m\u00e9di\u00e9val 2010<\/a><\/small><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Noir. Histoire d\u2019une couleur<\/i>, Le Seuil, 2008.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>L&rsquo;Art de l&rsquo;h\u00e9raldique au Moyen \u00c2ge<\/i>, Le Seuil, 2009,\u00a0<span class=\"nowrap\">240 p.<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-098984-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-098984-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-098984-8<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Le Cochon. Histoire d&rsquo;un cousin mal-aim\u00e9<\/i>, coll. \u00ab\u00a0<a title=\"D\u00e9couvertes Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9couvertes_Gallimard\">D\u00e9couvertes Gallimard<\/a>\u00a0\/ Culture et soci\u00e9t\u00e9\u00a0\u00bb (<a title=\"Liste des volumes de \u00ab\u00a0D\u00e9couvertes Gallimard\u00a0\u00bb (2e partie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_volumes_de_%C2%AB_D%C3%A9couvertes_Gallimard_%C2%BB_(2e_partie)\"><abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0545<\/a>), Gallimard, 2009, 160 p.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2070360385\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2070360385\"><span class=\"nowrap\">2070360385<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Les Couleurs de nos souvenirs<\/i>, Le Seuil, 2010,\u00a0<span class=\"nowrap\">257 p.<\/span>,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-096687-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-096687-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-096687-0<\/span><\/a>)<\/small>.\u00a0<small><a title=\"Prix M\u00e9dicis essai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_M%C3%A9dicis_essai\">Prix M\u00e9dicis essai<\/a>\u00a02010<\/small><sup id=\"cite_ref-medicis_6-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_note-medicis-6\">6<\/a><\/sup><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Bestiaires du Moyen \u00c2ge<\/i>, Le Seuil, 2011,\u00a0<span class=\"nowrap\">235 p.<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-102286-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-102286-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-102286-5<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Figures romanes<\/i>, avec\u00a0<a title=\"Frank Horvat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Frank_Horvat\">Frank Horvat<\/a>, Le Seuil, 2013,\u00a0<span class=\"nowrap\">286 p.<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-093384-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-093384-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-093384-1<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Les Secrets de la licorne<\/i>, R\u00e9union des mus\u00e9es nationaux, 2013,\u00a0<span class=\"nowrap\">144 p.<\/span>,\u00a0<span class=\"nowrap\">140 ill.<\/span>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Vert. Histoire d&rsquo;une couleur<\/i>, Le Seuil, 2013,\u00a0<span class=\"nowrap\">240 p.<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-109325-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-109325-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-109325-4<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Le Cochon<\/i>, pr\u00e9face de\u00a0<a title=\"Jean-Pierre Coffe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Pierre_Coffe\">Jean-Pierre Coffe<\/a>, Gallimard (Albums Beaux-Livres), 2013, 128 pages illustr\u00e9es\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782070142620\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782070142620\"><span class=\"nowrap\">9782070142620<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Les Signes et les songes\u00a0: \u00c9tudes sur la symbolique et la sensibilit\u00e9 m\u00e9di\u00e9vales<\/i>,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>, Sismel \u2013 Edizioni del Galluzzo (\u00ab\u00a0Micrologus\u2019 Library\u00a0\u00bb 53), 2013,\u00a0<span class=\"nowrap\">xi + 405 p.<\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-88-8450-483-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-88-8450-483-8\"><span class=\"nowrap\">978-88-8450-483-8<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span id=\"2015\" class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Le roi tu\u00e9 par un cochon\u00a0: une mort inf\u00e2me aux origines des embl\u00e8mes de la France\u00a0?<\/cite>, Paris, \u00c9ditions du Seuil,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0La librairie du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xxi<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2015<\/time>, 232\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-103528-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-103528-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-103528-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/span>\n<div><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">R\u00e9\u00e9dition\u00a0:\u00a0<span id=\"2018\" class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Le roi tu\u00e9 par un cochon\u00a0: une mort inf\u00e2me aux origines des embl\u00e8mes de la France\u00a0?<\/cite>, Paris, \u00c9ditions Points,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Points. Histoire\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0H541),\u00a0<time>2018<\/time>, 265\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>, poche\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7578-7316-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7578-7316-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-7578-7316-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span>.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Rouge. Histoire d&rsquo;une couleur<\/i>, Le Seuil, 2016.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">avec\u00a0<a title=\"Pascal Ory\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pascal_Ory\">Pascal Ory<\/a>\u00a0et J\u00e9r\u00f4me Serri,\u00a0<i>Les couleurs de la France<\/i>, Ho\u00ebbeke, 2016, 168 pages.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">avec\u00a0<a title=\"Jean-Charles de Castelbajac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Charles_de_Castelbajac\">Jean-Charles de Castelbajac<\/a>,\u00a0<i>Le grand armorial \u00e9questre de la Toison d&rsquo;or<\/i>, Seuil \/ BNF, 2017.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Une couleur ne vient jamais seule<\/i>, Le Seuil,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-10\" data-sort-value=\"2017-10\">octobre 2017<\/time>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Le loup\u00a0: une histoire culturelle<\/i>, Le Seuil, 2018, 160 pages.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Jaune. Histoire d&rsquo;une couleur<\/i>, Le Seuil, 2019, 240 pages,\u00a0<small>[<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.seuil.com\/ouvrage\/jaune-michel-pastoureau\/9782021420579\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation \u00e9diteur<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"http:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.seuil.com%2Fouvrage%2Fjaune-michel-pastoureau%2F9782021420579\">archive<\/a>]<\/small>]<\/small>,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-02-142057-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-02-142057-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-02-142057-9<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span id=\"Pr.C3.A9facier\"><\/span><span id=\"Pr\u00e9facier\" class=\"mw-headline\">Pr\u00e9facier<\/span><\/span><\/h3>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a title=\"Georges de Crayencour\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georges_de_Crayencour\">Georges de Crayencour<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Dictionnaire H\u00e9raldique, tous les termes et figures du blason\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dictionnaire_H%C3%A9raldique,_tous_les_termes_et_figures_du_blason\">Dictionnaire H\u00e9raldique, tous les termes et figures du blason<\/a><\/i>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Gaston &amp; Genevi\u00e8ve Saffroy.\u00a0<i>Bibliographie g\u00e9n\u00e9alogique, h\u00e9raldique et nobiliaire de la France, par Gaston Saffroy. Tome 5, suppl\u00e9ment 1969-1983<\/i>, Saffroy, 1988; 286 p.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-901541-05-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-901541-05-4\"><span class=\"nowrap\">2-901541-05-4<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a title=\"Annie Mollard-Desfour\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Annie_Mollard-Desfour\">Annie Mollard-Desfour<\/a>,\u00a0<i>Le Bleu<\/i>\u00a0(avec une pr\u00e9face de Michel Pastoureau), CNRS \u00c9ditions, coll. \u00ab\u00a0CNRS Dictionnaires\u00a0\u00bb, 1998 (Nouvelle \u00e9dition 2004), 274 p.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2271062284\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2271062284\"><span class=\"nowrap\">2271062284<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Annie Mollard-Desfour,\u00a0<i>Le Bleu<\/i>\u00a0(nouvelle et deuxi\u00e8me pr\u00e9face de Michel Pastoureau, \u00e9pilogue de Jean-Michel Maulpoix, nouvelle \u00e9dition augment\u00e9e&#8230;), 2013\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-271-07752-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-271-07752-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-271-07752-3<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">\u00c9ric Pillot,\u00a0<i>Parois<\/i>\u00a0(photographies d&rsquo;\u00c9ric Pillot, pr\u00e9face de Michel Pastoureau), 2019, \u00c9ditions La Pionni\u00e8re\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-902233-00-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-902233-00-7\"><span class=\"nowrap\">978-2-902233-00-7<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span id=\"Ouvrages_pour_la_jeunesse\" class=\"mw-headline\">Ouvrages pour la jeunesse<\/span><\/span><\/h3>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Pierre n&rsquo;a plus peur du noir<\/i>, Textes de Michel Pastoureau, Illustrations Laurence Le Chau, Editions Privat,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-06\" data-sort-value=\"2016-06\">Juin 2016<\/time>, 32 p.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><i>Suzanne pr\u00e9f\u00e8re le rouge<\/i>, Textes de Michel Pastoureau, Illustrations Laurence Le Chau, Editions Privat,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-11\" data-sort-value=\"2017-11\">Novembre 2017<\/time>, 32 p.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span id=\"Articles\" class=\"mw-headline\">Articles<\/span><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Michel Pastoureau a \u00e9galement \u00e9crit un certain nombre d&rsquo;articles consacr\u00e9s aux couleurs, dans des publications telles que\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Pour la Science\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pour_la_Science\">Pour la Science<\/a><\/i>, ainsi que dans des publications universitaires.<\/span><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span><span id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\" class=\"mw-headline\">Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/span><\/span><\/h2>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_ref-1\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb11900763p\" rel=\"nofollow\">https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb11900763p<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"http:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fcatalogue.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fcb11900763p\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_ref-2\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">La grand-m\u00e8re de Pastoureau, Louise L\u00e9vy, \u00e9tait la s\u0153ur d&rsquo;Emma L\u00e9vy, m\u00e8re de Claude L\u00e9vi-Strauss (<a class=\"external free\" href=\"https:\/\/gw.geneanet.org\/garric?lang=fr&amp;p=louise&amp;n=levy\" rel=\"nofollow\">https:\/\/gw.geneanet.org\/garric?lang=fr&amp;p=louise&amp;n=levy<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"http:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fgw.geneanet.org%2Fgarric%3Flang%3Dfr%26p%3Dlouise%26n%3Dlevy\">archive<\/a>]<\/small>)<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-M\u00e9dicis-3\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_ref-M%C3%A9dicis_3-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2010\" class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.xn--libration-d4a.fr\/livres\/01012300136-le-medicis-a-maylis-de-kerangal-pour-naissance-d-un-pont\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Le M\u00e9dicis \u00e0 Maylis de Kerangal pour \u00ab\u00a0Naissance d&rsquo;un pont\u00a0\u00bb<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"http:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.xn--libration-d4a.fr%2Flivres%2F01012300136-le-medicis-a-maylis-de-kerangal-pour-naissance-d-un-pont\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">le site du journal\u00a0<a title=\"Lib\u00e9ration (journal)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lib%C3%A9ration_(journal)\">Lib\u00e9ration<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-11-03\" data-sort-value=\"2010-11-03\">3 novembre 2010<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<span class=\"nowrap\">16 juillet 2015<\/span>)<\/small><\/span>.<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-mich-4\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_ref-mich_4-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Genaivre2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Marion_Genaivre2011\" class=\"ouvrage\">Marion Genaivre,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/lintermede.com\/dossier-couleurs-michel-pastoureau-couleurs-portrait-theorie.php%20http:\/\/lintermede.com\/dossier-couleurs-michel-pastoureau-couleurs-portrait-theorie.php\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Couleurs de Michel Pastoureau<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"http:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Flintermede.com%2Fdossier-couleurs-michel-pastoureau-couleurs-portrait-theorie.php%2520http%3A%2F%2Flintermede.com%2Fdossier-couleurs-michel-pastoureau-couleurs-portrait-theorie.php\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">le site de L&rsquo;interm\u00e8de<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2011-04-23\" data-sort-value=\"2011-04-23\">23 avril 2011<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<span class=\"nowrap\">16 juillet 2015<\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_ref-5\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"http:\/\/www.franceculture.fr\/emission-les-animaux-ont-aussi-leur-histoire\" rel=\"nofollow\">http:\/\/www.franceculture.fr\/emission-les-animaux-ont-aussi-leur-histoire<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"http:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.franceculture.fr%2Femission-les-animaux-ont-aussi-leur-histoire\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-medicis-6\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Pastoureau#cite_ref-medicis_6-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Beuve-Mery2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alain_Beuve-Mery2010\" class=\"ouvrage\">Alain Beuve-Mery,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/livres\/article\/2010\/11\/03\/le-prix-medicis-decerne-a-maylis-de-kerangal_1434801_3260.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Le prix M\u00e9dicis d\u00e9cern\u00e9 \u00e0 Maylis de Kerangal<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"http:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Flivres%2Farticle%2F2010%2F11%2F03%2Fle-prix-medicis-decerne-a-maylis-de-kerangal_1434801_3260.html\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">le site du journal\u00a0<a title=\"Le Monde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Monde\">Le Monde<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-11-03\" data-sort-value=\"2010-11-03\">3 novembre 2010<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<span class=\"nowrap\">16 juillet 2015<\/span>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/oKsjwZRmSVk\" width=\"644\" height=\"362\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/kJgJV02qW3k\" width=\"644\" height=\"362\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/-tcEP5TVwUI\" width=\"644\" height=\"362\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/8DyyXH6ZgZY\" width=\"644\" height=\"362\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Y5amifks3To\" width=\"644\" height=\"362\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/-b_jsQZCb4w\" width=\"644\" height=\"362\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/CUrP0dFyjYo\" width=\"644\" height=\"362\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/no2RthGvsaY\" width=\"644\" height=\"362\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/I4ulMyYkwkE\" width=\"644\" height=\"362\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/D24AN3ghtZk\" width=\"644\" height=\"362\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<\/form>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Michel Pastoureau, n\u00e9 le\u00a017\u00a0juin\u00a01947\u00a0\u00e0\u00a0Paris, est un\u00a0historien\u00a0m\u00e9di\u00e9viste\u00a0fran\u00e7ais, sp\u00e9cialiste de la\u00a0symbolique\u00a0et de l&rsquo;histoire culturelle des\u00a0couleurs, des\u00a0embl\u00e8mes, de l&rsquo;h\u00e9raldique, et de l&rsquo;histoire culturelle des animaux . Sommaire &nbsp; 1Biographie 1.1Vie priv\u00e9e 2\u0152uvres 2.1Livres d&rsquo;\u00e9tudes 2.2Pr\u00e9facier 2.3Ouvrages pour la jeunesse 2.4Articles 3Notes et r\u00e9f\u00e9rences 4Annexes 4.1Articles connexes 4.2Liens externes Biographie Cet article ne s&rsquo;appuie pas, ou pas assez, sur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14843,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-14840","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14840"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14844,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14840\/revisions\/14844"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}