{"id":14390,"date":"2024-09-30T18:04:01","date_gmt":"2024-09-30T16:04:01","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=14390"},"modified":"2024-09-30T18:05:55","modified_gmt":"2024-09-30T16:05:55","slug":"inde","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/inde\/","title":{"rendered":"Inde"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<b>Inde<\/b>\u00a0(en\u00a0<a title=\"Hindi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindi\">hindi<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-hi\" lang=\"hi\">\u092d\u093e\u0930\u0924<\/span>\u00a0\/\u00a0<i><span class=\"lang-hi-latn\" lang=\"hi-latn\">Bh\u0101rat<\/span><\/i>\u00a0; en\u00a0<a title=\"Anglais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anglais\">anglais<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>India<\/i><\/span>), en forme longue la\u00a0<b>r\u00e9publique de l&rsquo;Inde<\/b><sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-6\">4<\/a><\/sup>\u00a0(en\u00a0<a title=\"Hindi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindi\">hindi<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-hi\" lang=\"hi\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0917\u0923\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f<\/span>\u00a0\/\u00a0<i><span class=\"lang-hi-latn\" lang=\"hi-latn\">Bh\u0101rat Ga\u1e47ar\u0101jya<\/span><\/i>\u00a0; en\u00a0<a title=\"Anglais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anglais\">anglais<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><i>Republic of India<\/i><\/span>), est un pays d&rsquo;<a title=\"Asie du Sud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asie_du_Sud\">Asie du Sud<\/a>\u00a0qui occupe la majeure partie du\u00a0<a title=\"Sous-continent indien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sous-continent_indien\">sous-continent indien<\/a>. Sa capitale est\u00a0<a title=\"New Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_Delhi\">New Delhi<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde est le deuxi\u00e8me pays\u00a0<a title=\"Liste des pays par population\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_pays_par_population\">le plus peupl\u00e9<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Liste des pays et territoires par superficie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_pays_et_territoires_par_superficie\">septi\u00e8me pays le plus grand<\/a>\u00a0du monde. Le littoral indien s&rsquo;\u00e9tend sur plus de sept mille kilom\u00e8tres. Le pays a des fronti\u00e8res communes avec le\u00a0<a title=\"Pakistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pakistan\">Pakistan<\/a>\u00a0au nord-ouest, la\u00a0<a title=\"Chine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chine\">Chine<\/a>\u00a0au nord et \u00e0 l&rsquo;est-nord-est, le\u00a0<a title=\"N\u00e9pal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9pal\">N\u00e9pal<\/a>\u00a0au nord-est, le\u00a0<a title=\"Bhoutan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bhoutan\">Bhoutan<\/a>, le\u00a0<a title=\"Bangladesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bangladesh\">Bangladesh<\/a>\u00a0et la\u00a0<a title=\"Birmanie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Birmanie\">Birmanie<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;est-nord-est. Sur l&rsquo;<a title=\"Oc\u00e9an Indien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oc%C3%A9an_Indien\">oc\u00e9an Indien<\/a>, l&rsquo;Inde est \u00e0 proximit\u00e9 des\u00a0<a title=\"Maldives\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maldives\">Maldives<\/a>\u00a0au sud-sud-ouest, du\u00a0<a title=\"Sri Lanka\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sri_Lanka\">Sri Lanka<\/a>\u00a0au sud et de l&rsquo;<a title=\"Indon\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indon%C3%A9sie\">Indon\u00e9sie<\/a>\u00a0au sud-est. L&rsquo;Inde revendique \u00e9galement une fronti\u00e8re avec l&rsquo;<a title=\"Afghanistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afghanistan\">Afghanistan<\/a>\u00a0au nord-ouest. L&rsquo;Inde dispose de l&rsquo;<a title=\"Arme nucl\u00e9aire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arme_nucl%C3%A9aire\">arme nucl\u00e9aire<\/a>\u00a0depuis 1974 apr\u00e8s avoir fait des essais officiels.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-14392\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/India_orthographic_projection.svg_.png\" alt=\"\" width=\"330\" height=\"330\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/India_orthographic_projection.svg_.png 330w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/India_orthographic_projection.svg_-300x300.png 300w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/India_orthographic_projection.svg_-150x150.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 330px) 100vw, 330px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde est un foyer de civilisations parmi les plus anciennes du monde, la\u00a0<a title=\"Civilisation de la vall\u00e9e de l'Indus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Civilisation_de_la_vall%C3%A9e_de_l%27Indus\">civilisation de la vall\u00e9e de l&rsquo;Indus<\/a>\u00a0s&rsquo;y est d\u00e9velopp\u00e9e d\u00e8s\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"U-2999\" data-sort-value=\"U-2999\">3000\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3000 avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr><\/time>. Le sous-continent indien a abrit\u00e9 de vastes empires et est pr\u00e9sent sur les routes commerciales d\u00e8s l&rsquo;Antiquit\u00e9. L&rsquo;Inde est la terre de naissance de quatre religions majeures \u2014\u00a0l&rsquo;<a title=\"Hindouisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindouisme\">hindouisme<\/a>, le\u00a0<a title=\"Ja\u00efnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ja%C3%AFnisme\">ja\u00efnisme<\/a>, le\u00a0<a title=\"Bouddhisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bouddhisme\">bouddhisme<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Sikhisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sikhisme\">sikhisme<\/a>\u00a0\u2014 alors que le\u00a0<a title=\"Zoroastrisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zoroastrisme\">zoroastrisme<\/a>, le\u00a0<a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">christianisme<\/a>\u00a0et l&rsquo;<a title=\"Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam\">islam<\/a>\u00a0s&rsquo;y sont implant\u00e9s durant le\u00a0<a title=\"Ier mill\u00e9naire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ier_mill%C3%A9naire\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">I<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0mill\u00e9naire<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;hindouisme y est la religion majoritaire avec environ 80\u00a0% de fid\u00e8les. l&rsquo;Inde est le troisi\u00e8me pays ayant la communaut\u00e9 musulmane la plus importante.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde est aujourd&rsquo;hui un pays tr\u00e8s divers sur le plan religieux, linguistique et culturel.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le pays a \u00e9t\u00e9 progressivement annex\u00e9 par la\u00a0<a title=\"Compagnie britannique des Indes orientales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Compagnie_britannique_des_Indes_orientales\">Compagnie anglaise des Indes<\/a>\u00a0avant de passer sous le contr\u00f4le du\u00a0<a title=\"Royaume-Uni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume-Uni\">Royaume-Uni<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xix<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. L&rsquo;Inde devient\u00a0<a title=\"Mouvement pour l'ind\u00e9pendance de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvement_pour_l%27ind%C3%A9pendance_de_l%27Inde\">ind\u00e9pendante<\/a>\u00a0en 1947 apr\u00e8s une lutte marqu\u00e9e par la r\u00e9sistance\u00a0<a title=\"Non-violence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Non-violence\">non-violente<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Mohandas Karamchand Gandhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohandas_Karamchand_Gandhi\">Mohandas Karamchand Gandhi<\/a>\u00a0et plusieurs autres. Le pays est depuis\u00a0<a title=\"1950\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1950\">1950<\/a>\u00a0une\u00a0<a title=\"R\u00e9publique parlementaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_parlementaire\">r\u00e9publique parlementaire<\/a>\u00a0<a title=\"F\u00e9d\u00e9ralisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9d%C3%A9ralisme\">f\u00e9d\u00e9rale<\/a>\u00a0consid\u00e9r\u00e9e comme la\u00a0<a title=\"D\u00e9mocratie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9mocratie\">d\u00e9mocratie<\/a>\u00a0la plus peupl\u00e9e au monde.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 2017, l&rsquo;<a title=\"\u00c9conomie de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89conomie_de_l%27Inde\">\u00e9conomie indienne<\/a>\u00a0est la septi\u00e8me du monde en\u00a0<a title=\"Liste des pays par PIB nominal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_pays_par_PIB_nominal\">PIB nominal<\/a>\u00a0et la troisi\u00e8me en\u00a0<a title=\"Liste des pays par PIB (PPA)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_pays_par_PIB_(PPA)\">PIB \u00e0 parit\u00e9 de pouvoir d&rsquo;achat<\/a>. L&rsquo;Inde, pays \u00e0 forte croissance \u00e9conomique, est consid\u00e9r\u00e9 comme un\u00a0<a title=\"Nouveaux pays industrialis\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nouveaux_pays_industrialis%C3%A9s\">nouveau pays industrialis\u00e9<\/a>. Cependant certains probl\u00e8mes comme la\u00a0<a title=\"Pauvret\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pauvret%C3%A9\">pauvret\u00e9<\/a>, l&rsquo;<a title=\"Analphab\u00e9tisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Analphab%C3%A9tisme\">analphab\u00e9tisme<\/a>\u00a0ou la\u00a0<a title=\"Corruption\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Corruption\">corruption<\/a>\u00a0restent tr\u00e8s importants. Les in\u00e9galit\u00e9s de revenus sont en augmentation. En 2016, les 10\u00a0% les plus riches disposaient de 55\u00a0% des revenus nationaux<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-7\">5<\/a><\/sup>. L&rsquo;Inde est pass\u00e9e de la\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Cent quaranti\u00e8me\">140<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0\u00e0 la\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Cent-soixante-dix-septi\u00e8me (cent septante-septi\u00e8me)\">177<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0place entre 2016 et 2018 sur l&rsquo;Indice de performance environnementale r\u00e9alis\u00e9 par des chercheurs des universit\u00e9s de Yale et de Columbia. L&rsquo;\u00e9tude souligne en particulier la d\u00e9t\u00e9rioration \u00ab\u00a0alarmante\u00a0\u00bb de la qualit\u00e9 de l&rsquo;air<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-8\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"toc_niveau_2\" style=\"text-align: justify;\">\n<div id=\"toc\" class=\"toc\" role=\"navigation\" aria-labelledby=\"mw-toc-heading\"><input id=\"toctogglecheckbox\" class=\"toctogglecheckbox\" role=\"button\" type=\"checkbox\" \/><\/p>\n<div class=\"toctitle\" dir=\"ltr\" lang=\"fr\">\n<h2 id=\"mw-toc-heading\">Sommaire<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-1\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Toponymie\"><span class=\"tocnumber\">1<\/span><span class=\"toctext\">Toponymie<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-2\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Climat\"><span class=\"tocnumber\">2<\/span><span class=\"toctext\">Climat<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-3\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Histoire\"><span class=\"tocnumber\">3<\/span><span class=\"toctext\">Histoire<\/span><\/a>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-4\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Antiquit%C3%A9\"><span class=\"tocnumber\">3.1<\/span><span class=\"toctext\">Antiquit\u00e9<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-5\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Moyen_%C3%82ge_indien\"><span class=\"tocnumber\">3.2<\/span><span class=\"toctext\">Moyen \u00c2ge indien<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-6\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#D%C3%A9buts_de_l'Inde_moderne\"><span class=\"tocnumber\">3.3<\/span><span class=\"toctext\">D\u00e9buts de l&rsquo;Inde moderne<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-7\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#P%C3%A9riode_coloniale\"><span class=\"tocnumber\">3.4<\/span><span class=\"toctext\">P\u00e9riode coloniale<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-8\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Inde_ind%C3%A9pendante\"><span class=\"tocnumber\">3.5<\/span><span class=\"toctext\">Inde ind\u00e9pendante<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-9\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Politique\"><span class=\"tocnumber\">4<\/span><span class=\"toctext\">Politique<\/span><\/a>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-10\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Institutions\"><span class=\"tocnumber\">4.1<\/span><span class=\"toctext\">Institutions<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-14\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Contexte_politique\"><span class=\"tocnumber\">4.2<\/span><span class=\"toctext\">Contexte politique<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-15\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Relations_ext%C3%A9rieures\"><span class=\"tocnumber\">4.3<\/span><span class=\"toctext\">Relations ext\u00e9rieures<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-16\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#D%C3%A9fense\"><span class=\"tocnumber\">4.4<\/span><span class=\"toctext\">D\u00e9fense<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-17\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Corruption\"><span class=\"tocnumber\">4.5<\/span><span class=\"toctext\">Corruption<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-18\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#G%C3%A9ographie\"><span class=\"tocnumber\">5<\/span><span class=\"toctext\">G\u00e9ographie<\/span><\/a>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-19\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Environnement\"><span class=\"tocnumber\">5.1<\/span><span class=\"toctext\">Environnement<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-21\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Faune_et_flore\"><span class=\"tocnumber\">5.2<\/span><span class=\"toctext\">Faune et flore<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-23\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#G%C3%A9ologie\"><span class=\"tocnumber\">5.3<\/span><span class=\"toctext\">G\u00e9ologie<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-24\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#D%C3%A9mographie\"><span class=\"tocnumber\">6<\/span><span class=\"toctext\">D\u00e9mographie<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-25\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#%C3%89conomie\"><span class=\"tocnumber\">7<\/span><span class=\"toctext\">\u00c9conomie<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-26\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Soci%C3%A9t%C3%A9\"><span class=\"tocnumber\">8<\/span><span class=\"toctext\">Soci\u00e9t\u00e9<\/span><\/a>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-27\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Religions\"><span class=\"tocnumber\">8.1<\/span><span class=\"toctext\">Religions<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-29\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Famille\"><span class=\"tocnumber\">8.2<\/span><span class=\"toctext\">Famille<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-30\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Travail_des_enfants\"><span class=\"tocnumber\">8.3<\/span><span class=\"toctext\">Travail des enfants<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-31\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Scolarit%C3%A9\"><span class=\"tocnumber\">8.4<\/span><span class=\"toctext\">Scolarit\u00e9<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-32\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Sant%C3%A9\"><span class=\"tocnumber\">8.5<\/span><span class=\"toctext\">Sant\u00e9<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-33\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#G%C3%A9n%C3%A9tique\"><span class=\"tocnumber\">9<\/span><span class=\"toctext\">G\u00e9n\u00e9tique<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-34\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Culture\"><span class=\"tocnumber\">10<\/span><span class=\"toctext\">Culture<\/span><\/a>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-35\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Langues\"><span class=\"tocnumber\">10.1<\/span><span class=\"toctext\">Langues<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-36\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Musique_et_danse\"><span class=\"tocnumber\">10.2<\/span><span class=\"toctext\">Musique et danse<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-37\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Litt%C3%A9rature\"><span class=\"tocnumber\">10.3<\/span><span class=\"toctext\">Litt\u00e9rature<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-38\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Cin%C3%A9ma\"><span class=\"tocnumber\">10.4<\/span><span class=\"toctext\">Cin\u00e9ma<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-39\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#M%C3%A9dias\"><span class=\"tocnumber\">10.5<\/span><span class=\"toctext\">M\u00e9dias<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-40\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Alimentation\"><span class=\"tocnumber\">10.6<\/span><span class=\"toctext\">Alimentation<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-41\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Sport\"><span class=\"tocnumber\">10.7<\/span><span class=\"toctext\">Sport<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-42\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#F%C3%AAtes\"><span class=\"tocnumber\">10.8<\/span><span class=\"toctext\">F\u00eates<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-43\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Galerie\"><span class=\"tocnumber\">11<\/span><span class=\"toctext\">Galerie<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-44\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Codes\"><span class=\"tocnumber\">12<\/span><span class=\"toctext\">Codes<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-45\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Voir_aussi\"><span class=\"tocnumber\">13<\/span><span class=\"toctext\">Voir aussi<\/span><\/a>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-46\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Infographies_et_dossiers\"><span class=\"tocnumber\">13.1<\/span><span class=\"toctext\">Infographies et dossiers<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-47\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Bibliographie\"><span class=\"tocnumber\">13.2<\/span><span class=\"toctext\">Bibliographie<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-48\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Filmographie\"><span class=\"tocnumber\">13.3<\/span><span class=\"toctext\">Filmographie<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-49\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Articles_connexes\"><span class=\"tocnumber\">13.4<\/span><span class=\"toctext\">Articles connexes<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-50\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Liens_externes\"><span class=\"tocnumber\">13.5<\/span><span class=\"toctext\">Liens externes<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"toclevel-1 tocsection-51\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Notes_et_r%C3%A9f%C3%A9rences\"><span class=\"tocnumber\">14<\/span><span class=\"toctext\">Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/span><\/a>\n<ul>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-52\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#Notes\"><span class=\"tocnumber\">14.1<\/span><span class=\"toctext\">Notes<\/span><\/a><\/li>\n<li class=\"toclevel-2 tocsection-53\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#R%C3%A9f%C3%A9rences\"><span class=\"tocnumber\">14.2<\/span><span class=\"toctext\">R\u00e9f\u00e9rences<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Toponymie\" class=\"mw-headline\">Toponymie<\/span><\/h2>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Noms de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Noms_de_l%27Inde\">Noms de l&rsquo;Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le nom du pays \u00ab\u00a0Inde\u00a0\u00bb est d\u00e9riv\u00e9 de la version en vieux persan, \u00ab\u00a0hindu\u00a0\u00bb, du mot\u00a0<a title=\"Sanskrit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sanskrit\">sanskrit<\/a>\u00a0\u00ab\u00a0Sindhu\u00a0\u00bb, l&rsquo;appellation du fleuve\u00a0<a title=\"Indus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indus\">Indus<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Sanskrit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sanskrit\">sanskrit<\/a><sup id=\"cite_ref-Angot2013expr_9-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Angot2013expr-9\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Constitution de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution_de_l%27Inde\">constitution<\/a>\u00a0du pays utilise \u00e9galement le mot \u00ab\u00a0Bharat\u00a0\u00bb (mot\u00a0<a title=\"Hindi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindi\">hindi<\/a>\u00a0d\u00e9riv\u00e9 du nom\u00a0<a title=\"Sanskrit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sanskrit\">sanskrit<\/a>\u00a0d&rsquo;un roi aryen antique dont l&rsquo;histoire peut \u00eatre trouv\u00e9e dans le\u00a0<i><a title=\"Mahabharata\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahabharata\">Mahabharata<\/a><\/i>)<sup id=\"cite_ref-Angot2013expr_9-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Angot2013expr-9\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un troisi\u00e8me nom, \u00ab\u00a0Hindustan\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0Hindoustan\u00a0\u00bb\u00a0<sup class=\"prononciation noprint\"><a title=\"Fichier:Hindustan.ogg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fichier:Hindustan.ogg\">\u00e9couter le mot<\/a><\/sup>\u00a0est employ\u00e9 depuis la p\u00e9riode de l&rsquo;<a title=\"Empire moghol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_moghol\">Empire moghol<\/a>\u00a0et est encore utilis\u00e9 aujourd&rsquo;hui par les\u00a0<a title=\"Indiens (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indiens_(Inde)\">Indiens<\/a>\u00a0dans le langage courant.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En fran\u00e7ais, le pluriel \u00ab\u00a0les Indes\u00a0\u00bb \u00e9tait couramment utilis\u00e9 pour d\u00e9signer tant la r\u00e9gion g\u00e9ographique que l&rsquo;\u00c9tat au moment de la\u00a0<a title=\"Raj britannique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raj_britannique\">domination britannique<\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0<a title=\"Raj britannique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raj_britannique\">Empire des Indes<\/a>\u00a0\u00bb)\u00a0; cette tournure est tomb\u00e9e en d\u00e9su\u00e9tude depuis l&rsquo;<a title=\"Mouvement pour l'ind\u00e9pendance de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvement_pour_l%27ind%C3%A9pendance_de_l%27Inde\">ind\u00e9pendance du pays<\/a>.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Climat\" class=\"mw-headline\">Climat<\/span><\/h2>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:India_southwest_summer_monsoon_onset_map-fr.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e8\/India_southwest_summer_monsoon_onset_map-fr.svg\/220px-India_southwest_summer_monsoon_onset_map-fr.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e8\/India_southwest_summer_monsoon_onset_map-fr.svg\/330px-India_southwest_summer_monsoon_onset_map-fr.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e8\/India_southwest_summer_monsoon_onset_map-fr.svg\/440px-India_southwest_summer_monsoon_onset_map-fr.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"249\" data-file-width=\"1639\" data-file-height=\"1852\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Carte des zones climatiques en Inde.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Climat de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Climat_de_l%27Inde\">Climat de l&rsquo;Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde a un climat de\u00a0<a title=\"Mousson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mousson\">mousson<\/a>, tropical semi-aride et chaud<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-10\">8<\/a><\/sup>. Il y a quatre saisons en Inde<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-11\">9<\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>la saison fra\u00eeche (de d\u00e9cembre \u00e0 f\u00e9vrier) o\u00f9 les temp\u00e9ratures sont les plus froides de l&rsquo;ann\u00e9e (d&rsquo;o\u00f9 le nom \u00ab\u00a0fra\u00eeche\u00a0\u00bb), et o\u00f9 les temp\u00e9ratures varient entre\u00a0<span title=\"77 \u00b0F ou 298,2 K\">25\u00a0<\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"degr\u00e9 Celsius\">\u00b0C<\/abbr>\u00a0et\u00a0<span title=\"82,4 \u00b0F ou 301,2 K\">28\u00a0<\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"degr\u00e9 Celsius\">\u00b0C<\/abbr>\u00a0au nord et entre\u00a0<span title=\"86 \u00b0F ou 303,2 K\">30\u00a0<\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"degr\u00e9 Celsius\">\u00b0C<\/abbr>\u00a0et\u00a0<span title=\"91,4 \u00b0F ou 306,2 K\">33\u00a0<\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"degr\u00e9 Celsius\">\u00b0C<\/abbr>\u00a0au sud\u00a0;<\/li>\n<li>la saison s\u00e8che (de mars \u00e0 juin) o\u00f9 les temp\u00e9ratures sont les plus chaudes, et o\u00f9 on atteint en moyenne jusqu&rsquo;\u00e0\u00a0<span title=\"109,4 \u00b0F ou 316,2 K\">43\u00a0<\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"degr\u00e9 Celsius\">\u00b0C<\/abbr>\u00a0au nord et jusqu&rsquo;\u00e0\u00a0<span title=\"118,4 \u00b0F ou 321,2 K\">48\u00a0<\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"degr\u00e9 Celsius\">\u00b0C<\/abbr>\u00a0au sud o\u00f9 le record de chaleur est de\u00a0<span title=\"129,2 \u00b0F ou 327,2 K\">54\u00a0<\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"degr\u00e9 Celsius\">\u00b0C<\/abbr>\u00a0;<\/li>\n<li>la saison des pluies (juillet-ao\u00fbt) o\u00f9 il pleut durant toute la saison avec des averses d&rsquo;eau chaude, les temp\u00e9ratures variant entre\u00a0<span title=\"82,4 \u00b0F ou 301,2 K\">28\u00a0<\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"degr\u00e9 Celsius\">\u00b0C<\/abbr>\u00a0et\u00a0<span title=\"87,8 \u00b0F ou 304,2 K\">31\u00a0<\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"degr\u00e9 Celsius\">\u00b0C<\/abbr>\u00a0au nord et pouvant n\u00e9anmoins atteindre jusqu&rsquo;\u00e0\u00a0<span title=\"95 \u00b0F ou 308,2 K\">35\u00a0<\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"degr\u00e9 Celsius\">\u00b0C<\/abbr>\u00a0au sud\u00a0;<\/li>\n<li>la saison de mousson (de septembre \u00e0 novembre)<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-12\">10<\/a><\/sup>. Cette saison repr\u00e9sente la saison la plus douce de l&rsquo;ann\u00e9e o\u00f9 les temp\u00e9ratures sont similaires \u00e0 celles de la saison des pluies. Le temps est tr\u00e8s nuageux et non pluvieux.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Groupe d'experts intergouvernemental sur l'\u00e9volution du climat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_d%27experts_intergouvernemental_sur_l%27%C3%A9volution_du_climat\">Groupe d&rsquo;experts intergouvernemental sur l&rsquo;\u00e9volution du climat<\/a>\u00a0rel\u00e8ve que la mousson indienne s&rsquo;est consid\u00e9rablement affaiblie en quelques d\u00e9cennies, probablement en raison du r\u00e9chauffement de l&rsquo;oc\u00e9an Indien. Selon Harjeet Singh, charg\u00e9 des questions climatiques chez ActionAid, l&rsquo;Inde est particuli\u00e8rement vuln\u00e9rable \u00e0 la mont\u00e9e du niveau de la mer et des millions de personnes pourraient \u00eatre d\u00e9plac\u00e9es au cours des d\u00e9cennies \u00e0 venir<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-13\">11<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Histoire\" class=\"mw-headline\">Histoire<\/span><\/h2>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Histoire de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_l%27Inde\">Histoire de l&rsquo;Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Antiquit.C3.A9\"><\/span><span id=\"Antiquit\u00e9\" class=\"mw-headline\">Antiquit\u00e9<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les plus anciennes traces humaines trouv\u00e9es en Asie du Sud remontent \u00e0 environ 30\u00a0000\u00a0ans<sup id=\"cite_ref-Singh_14-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. Autour de 7000\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr>, la premi\u00e8re installation\u00a0<a title=\"N\u00e9olithique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9olithique\">n\u00e9olithique<\/a>\u00a0appara\u00eet sur le sous-continent \u00e0\u00a0<a title=\"Mehrgarh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mehrgarh\">Mehrgarh<\/a>\u00a0et dans d&rsquo;autres sites dans l&rsquo;ouest du Pakistan<sup id=\"cite_ref-Possehl_15-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Possehl-15\">13<\/a><\/sup>. Ceux-ci se d\u00e9veloppent pour former la\u00a0<a title=\"Civilisation de la vall\u00e9e de l'Indus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Civilisation_de_la_vall%C3%A9e_de_l%27Indus\">civilisation de la vall\u00e9e de l&rsquo;Indus<\/a>, la premi\u00e8re culture urbaine de l&rsquo;Asie du Sud<sup id=\"cite_ref-Singh_14-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>\u00a0qui existe entre 2500 et 1900 av. J.-C. au Pakistan et dans l&rsquo;ouest de l&rsquo;Inde<sup id=\"cite_ref-Possehl_15-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Possehl-15\">13<\/a><\/sup>. Centr\u00e9e autour de villes comme\u00a0<a title=\"Mohenjo-daro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohenjo-daro\">Mohenjo-daro<\/a>,\u00a0<a title=\"Harappa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Harappa\">Harappa<\/a>, Dholavira, et Kalibangan, et reposant sur diff\u00e9rents moyens de subsistance, la civilisation s&rsquo;engage dans la production artisanale et le commerce \u00e0 grande \u00e9chelle<sup id=\"cite_ref-Singh_14-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"thumb tleft\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Indischer_Maler_des_6._Jahrhunderts_001.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/30\/Indischer_Maler_des_6._Jahrhunderts_001.jpg\/170px-Indischer_Maler_des_6._Jahrhunderts_001.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/30\/Indischer_Maler_des_6._Jahrhunderts_001.jpg\/255px-Indischer_Maler_des_6._Jahrhunderts_001.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/30\/Indischer_Maler_des_6._Jahrhunderts_001.jpg\/340px-Indischer_Maler_des_6._Jahrhunderts_001.jpg 2x\" alt=\"Peintures endommag\u00e9es d'un homme et d'une femme\" width=\"170\" height=\"175\" data-file-width=\"1600\" data-file-height=\"1651\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Peintures dans les grottes d&rsquo;<a title=\"Ajant\u00e2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ajant%C3%A2\">Ajant\u00e2<\/a>\u00a0pr\u00e8s d&rsquo;<a title=\"Aurangabad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aurangabad\">Aurangabad<\/a>,\u00a0<a title=\"Maharashtra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maharashtra\">Maharashtra<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">vi<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">De 2000 \u00e0 500\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr>, en termes de culture, beaucoup de r\u00e9gions du sous-continent passent du\u00a0<a title=\"\u00c2ge du cuivre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%82ge_du_cuivre\">Chalcolithique<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;<a title=\"\u00c2ge du fer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%82ge_du_fer\">\u00e2ge du fer<\/a><sup id=\"cite_ref-Singh_14-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. Les\u00a0<a title=\"Veda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Veda\">Veda<\/a>, les plus vieux textes de l&rsquo;hindouisme<sup id=\"cite_ref-Singh_14-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>, sont, selon certaines hypoth\u00e8ses, compos\u00e9s pendant cette p\u00e9riode et les historiens les ont analys\u00e9s pour en d\u00e9duire l&rsquo;existence d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Veda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Veda\">culture v\u00e9dique<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"Pendjab\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pendjab\">Pendjab<\/a>\u00a0et dans la haute\u00a0<a title=\"Plaine indo-gang\u00e9tique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plaine_indo-gang%C3%A9tique\">plaine du Gange<\/a><sup id=\"cite_ref-Singh_14-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. La plupart des historiens consid\u00e8rent cette p\u00e9riode comme celle de plusieurs vagues de migrations indo-aryennes vers le sous-continent depuis le nord-ouest<sup id=\"cite_ref-Singh_14-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. Le\u00a0<a title=\"Castes en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Castes_en_Inde\">syst\u00e8me des castes<\/a>, qui cr\u00e9e une hi\u00e9rarchie entre les pr\u00eatres, les guerriers et les paysans libres, mais exclut les indig\u00e8nes en d\u00e9clarant leurs occupations impures, serait apparu \u00e0 cette p\u00e9riode. Sur le\u00a0<a title=\"Trapps du Deccan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trapps_du_Deccan\">plateau du Deccan<\/a>, des preuves arch\u00e9ologiques sugg\u00e8rent l&rsquo;existence d&rsquo;une organisation politique bas\u00e9e sur les chefferies<sup id=\"cite_ref-Singh_14-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. Dans l&rsquo;Inde du Sud, une progression de la vie s\u00e9dentaire est indiqu\u00e9e par le nombre de monuments\u00a0<a title=\"M\u00e9galithe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9galithe\">m\u00e9galithiques<\/a>\u00a0pendant cette p\u00e9riode ainsi que par des traces d&rsquo;agriculture, de bassins d&rsquo;irrigation et de traditions d&rsquo;artisanat<sup id=\"cite_ref-Singh_14-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la fin de la p\u00e9riode v\u00e9dique, vers le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">v<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr>, les petites chefferies des plaines du Gange et du nord-ouest se consolident autour de seize oligarchies et monarchies importantes connues comme les\u00a0<a title=\"Mahajanapadas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahajanapadas\">Mahajanapadas<\/a><sup id=\"cite_ref-Singh_14-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. Le d\u00e9veloppement de l&rsquo;urbanisation et des orthodoxies religieuses pendant cette p\u00e9riode est \u00e0 l&rsquo;origine des mouvements de r\u00e9forme religieuse que sont le\u00a0<a title=\"Bouddhisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bouddhisme\">bouddhisme<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Ja\u00efnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ja%C3%AFnisme\">ja\u00efnisme<\/a>\u00a0qui deviennent tous deux des religions ind\u00e9pendantes. Le bouddhisme, bas\u00e9 sur les enseignements de\u00a0<a title=\"Siddhartha Gautama\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siddhartha_Gautama\">Gautama Bouddha<\/a>\u00a0attire des fid\u00e8les de toutes les classes sociales et les chroniques de la vie de Bouddha sont centrales dans les d\u00e9buts de l&rsquo;histoire \u00e9crite de l&rsquo;Inde. Le ja\u00efnisme devient important durant la m\u00eame p\u00e9riode, lors de la vie de\u00a0<a title=\"Mah\u0101v\u012bra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mah%C4%81v%C4%ABra\">Mah\u0101v\u012bra<\/a><sup id=\"cite_ref-Singh_14-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. Alors que dans cette p\u00e9riode, la richesse urbaine augmente, ces deux religions font de la\u00a0<a title=\"Naishkramya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naishkramya\">renonciation<\/a>\u00a0un id\u00e9al<sup id=\"cite_ref-Singh_14-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>\u00a0et toutes deux \u00e9tablissent des monast\u00e8res<sup id=\"cite_ref-Singh_14-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. Politiquement, au cours du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"3\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">iii<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr>, le royaume de\u00a0<a title=\"Magadha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magadha\">Magadha<\/a>\u00a0annexe ou r\u00e9duit d&rsquo;autres \u00c9tats pour devenir l&rsquo;<a title=\"Empire maurya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_maurya\">Empire maurya<\/a><sup id=\"cite_ref-Singh_14-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. On a longtemps pens\u00e9 que l&#8217;empire contr\u00f4lait la totalit\u00e9 du sous-continent \u00e0 l&rsquo;exception de l&rsquo;extr\u00eame sud, mais il appara\u00eet que ses r\u00e9gions les plus importantes \u00e9taient probablement s\u00e9par\u00e9es par de grandes zones autonomes. Les rois maurya sont connus pour la construction de leur empire et pour leur gestion de la vie publique, notamment\u00a0<a title=\"Ashoka\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ashoka\">Ashoka<\/a>\u00a0qui renonce au militarisme et propage le\u00a0<a title=\"Dharma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dharma\">dharma<\/a>\u00a0<a title=\"Bouddhisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bouddhisme\">bouddhique<\/a><sup id=\"cite_ref-Singh_14-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La litt\u00e9rature\u00a0<a title=\"Litt\u00e9rature tamoule classique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_tamoule_classique\">sangam<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Tamoul\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tamoul\">tamoul<\/a>\u00a0r\u00e9v\u00e8le qu&rsquo;entre 200\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap\" title=\"avant J\u00e9sus-Christ\">av. J.-C.<\/abbr>\u00a0et 200\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"apr\u00e8s J\u00e9sus-Christ\">apr. J.-C.<\/abbr><\/span>, le sud de la p\u00e9ninsule est contr\u00f4l\u00e9 par les\u00a0<a title=\"Chera\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chera\">Chera<\/a>, les\u00a0<a title=\"Dynastie Chola\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dynastie_Chola\">Chola<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Empire Pandya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_Pandya\">Pandya<\/a>, qui commercent avec l&rsquo;<a title=\"Empire romain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_romain\">Empire romain<\/a>, l&rsquo;ouest et le\u00a0<a title=\"Asie du Sud-Est\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asie_du_Sud-Est\">sud-est<\/a>\u00a0de l&rsquo;Asie<sup id=\"cite_ref-Singh_14-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. Dans le nord de l&rsquo;Inde, l&rsquo;hindouisme d\u00e9veloppe le contr\u00f4le patriarcal de la famille<sup id=\"cite_ref-Singh_14-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. Au cours des\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"4\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">iv<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"5\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">v<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, l&rsquo;<a title=\"Empire Gupta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_Gupta\">Empire Gupta<\/a>\u00a0cr\u00e9e dans la plaine du Gange un syst\u00e8me complexe d&rsquo;administration et de taxation qui devient un mod\u00e8le pour les royaumes suivants<sup id=\"cite_ref-Singh_14-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. Sous les Gupta, l&rsquo;hindouisme conna\u00eet les d\u00e9buts d\u2019un renouveau, reposant sur la d\u00e9votion plut\u00f4t que les rituels. Celui-ci s&rsquo;exprime dans la\u00a0<a class=\"new\" title=\"Sculpture en Inde (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Sculpture_en_Inde&amp;action=edit&amp;redlink=1\">sculpture<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Sculpture in the Indian subcontinent\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture_in_the_Indian_subcontinent\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Sculpture in the Indian subcontinent\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0et l&rsquo;<a title=\"Architecture en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_en_Inde\">architecture<\/a><sup id=\"cite_ref-Singh_14-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>. La litt\u00e9rature sanskrite se d\u00e9veloppe, les\u00a0<a title=\"Sciences indiennes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sciences_indiennes\">sciences<\/a>, l&rsquo;astronomie, la m\u00e9decine et les math\u00e9matiques font d&rsquo;importantes avanc\u00e9es<sup id=\"cite_ref-Singh_14-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Singh-14\">12<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Moyen_.C3.82ge_indien\"><\/span><span id=\"Moyen_\u00c2ge_indien\" class=\"mw-headline\">Moyen \u00c2ge indien<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article connexe\u00a0:\u00a0<a title=\"Antiquit\u00e9 et Moyen \u00c2ge indien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antiquit%C3%A9_et_Moyen_%C3%82ge_indien\">Antiquit\u00e9 et Moyen \u00c2ge indien<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Big_Temple-Temple.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Big_Temple-Temple.jpg\/170px-Big_Temple-Temple.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Big_Temple-Temple.jpg\/255px-Big_Temple-Temple.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Big_Temple-Temple.jpg\/340px-Big_Temple-Temple.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"768\" data-file-height=\"1024\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>La\u00a0<a title=\"Gopura\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gopura\">tour<\/a>\u00a0en granit du\u00a0<a title=\"Temple de Brihadesvara\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Temple_de_Brihadesvara\">Temple de Brihadesvara<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Thanjavur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thanjavur\">Thanjavur<\/a>\u00a0a \u00e9t\u00e9 construite en 1010 par\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Rajaraja\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rajaraja\">Rajaraja Chola\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">I<sup>er<\/sup><\/abbr><\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La premi\u00e8re partie du Moyen \u00c2ge indien, entre 600 et 1200, se caract\u00e9rise par des royaumes r\u00e9gionaux et une grande diversit\u00e9 culturelle. Quand\u00a0<a title=\"Harsha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Harsha\">Harsha<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"K\u00e2nnauj\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%A2nnauj\">K\u00e2nnauj<\/a>, qui contr\u00f4le la majeure partie de la plaine du Gange de 606 \u00e0 647, essaye d&rsquo;\u00e9tendre son royaume vers le sud, il est d\u00e9fait par la\u00a0<a title=\"Chalukya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chalukya\">dynastie Chalukya<\/a>\u00a0qui contr\u00f4le le Deccan. Quand son successeur entreprend de conqu\u00e9rir l&rsquo;est, il est d\u00e9fait par l&rsquo;<a title=\"Dynastie Pala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dynastie_Pala\">Empire Pala<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Bengale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bengale\">Bengale<\/a>. Quand les Chalukya eux-m\u00eames tentent de s&rsquo;\u00e9tendre au sud, ils sont d\u00e9faits par les\u00a0<a title=\"Dynastie des Pallava\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dynastie_des_Pallava\">Pallava<\/a>, qui \u00e0 leur tour s&rsquo;opposent aux Pandya et aux Chola plus au sud. Aucun dirigeant de cette \u00e9poque n&rsquo;est capable de cr\u00e9er un empire et de contr\u00f4ler des territoires au-del\u00e0 du c\u0153ur de son royaume. Dans le m\u00eame temps, les peuples pastoraux, dont les terres sont utilis\u00e9es pour la croissante \u00e9conomie agricole, sont int\u00e9gr\u00e9s dans la soci\u00e9t\u00e9 de castes, \u00e0 la suite de quoi le syst\u00e8me des castes commence \u00e0 voir \u00e9merger des diff\u00e9rences r\u00e9gionales.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aux\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"6\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">vi<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"7\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">vii<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, les premiers\u00a0<a title=\"Bhakti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bhakti\">hymnes de d\u00e9votion<\/a>\u00a0sont cr\u00e9\u00e9s en tamoul. Ils sont imit\u00e9s \u00e0 travers toute l&rsquo;Inde et provoquent une r\u00e9surgence de l&rsquo;hindouisme et le d\u00e9veloppement des\u00a0<a title=\"Langues en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_en_Inde\">langues modernes du sous-continent<\/a>. Les rois indiens et les temples qu&rsquo;ils financent attirent des fid\u00e8les en grand nombre. Des villes de p\u00e8lerinage de tailles diverses apparaissent un peu partout et l&rsquo;Inde s&rsquo;urbanise \u00e0 nouveau. Au cours des\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">viii<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">ix<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, la culture et le syst\u00e8me politique indiens se r\u00e9pandent en Asie du Sud-Est, dans ce qui est aujourd&rsquo;hui la\u00a0<a title=\"Tha\u00eflande\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tha%C3%AFlande\">Tha\u00eflande<\/a>, le\u00a0<a title=\"Laos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Laos\">Laos<\/a>, le\u00a0<a title=\"Cambodge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cambodge\">Cambodge<\/a>, la\u00a0<a title=\"Malaisie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malaisie\">Malaisie<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Java (\u00eele)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Java_(%C3%AEle)\">Java<\/a>. Des marchands indiens, des \u00e9rudits et parfois les arm\u00e9es sont impliqu\u00e9s dans cette expansion alors que dans le m\u00eame temps des envoy\u00e9s d&rsquo;Asie du Sud-Est s\u00e9journent en Inde et traduisent les textes bouddhistes et hindous dans leurs langues.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">x<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les clans nomades musulmans d&rsquo;Asie centrale, avec leur\u00a0<a title=\"Cavalerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cavalerie\">cavalerie<\/a>\u00a0et leurs vastes arm\u00e9es, p\u00e9n\u00e8trent r\u00e9guli\u00e8rement dans les plaines du nord-ouest, ce qui aboutit en 1206 \u00e0 la cr\u00e9ation du\u00a0<a title=\"Sultanat de Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sultanat_de_Delhi\">Sultanat de Delhi<\/a>. Le Sultanat r\u00e9ussit \u00e0 contr\u00f4ler la majorit\u00e9 de l&rsquo;Inde du Nord et \u00e0 p\u00e9n\u00e9trer dans le Sud. Cette invasion est d&rsquo;abord perturbante pour les \u00e9lites locales, cependant le Sultanat s&rsquo;accommode de sa population majoritairement non-musulmane et en pr\u00e9serve les lois et traditions<sup id=\"cite_ref-Asher_16-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. En repoussant les raids\u00a0<a title=\"Mongol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mongol\">mongols<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xiii<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, le Sultanat prot\u00e8ge l&rsquo;Inde des d\u00e9vastations connues dans l&rsquo;ouest et le centre de l&rsquo;Asie. Pendant des si\u00e8cles, des soldats, \u00e9rudits, mystiques, commer\u00e7ants, artistes et artisans de ces r\u00e9gions trouvent refuge dans le sous-continent, contribuant \u00e0 l&rsquo;\u00e9mergence d&rsquo;une culture indo-islamique syncr\u00e9tique dans le nord<sup id=\"cite_ref-Asher_16-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>. L&rsquo;affaiblissement des royaumes du sud par le Sultanat permet l&rsquo;\u00e9mergence de l&rsquo;<a title=\"Royaume de Vijayanagara\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Vijayanagara\">Empire de Vijayanagara<\/a><sup id=\"cite_ref-Asher_16-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>. Adoptant une forte tradition\u00a0<a title=\"Shiva\u00efsme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shiva%C3%AFsme\">shiva\u00efte<\/a>\u00a0et apprenant des traditions militaires du Sultanat, l&#8217;empire parvient \u00e0 contr\u00f4ler la majorit\u00e9 de l&rsquo;Inde p\u00e9ninsulaire<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>\u00a0et influence fortement la culture du sud de l&rsquo;Inde<sup id=\"cite_ref-Asher_16-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"D.C3.A9buts_de_l.27Inde_moderne\"><\/span><span id=\"D\u00e9buts_de_l'Inde_moderne\" class=\"mw-headline\">D\u00e9buts de l&rsquo;Inde moderne<\/span><\/h3>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Moghul.1590-95%D0%B3%D0%B3.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Moghul.1590-95%D0%B3%D0%B3.jpg\/170px-Moghul.1590-95%D0%B3%D0%B3.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Moghul.1590-95%D0%B3%D0%B3.jpg\/255px-Moghul.1590-95%D0%B3%D0%B3.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Moghul.1590-95%D0%B3%D0%B3.jpg\/340px-Moghul.1590-95%D0%B3%D0%B3.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"170\" height=\"306\" data-file-width=\"2000\" data-file-height=\"3601\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Scribes et artistes \u00e0 la cour moghole, 1590\u20131595.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xvi<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, l&rsquo;Inde du Nord tombe aux mains d&rsquo;une nouvelle g\u00e9n\u00e9ration de guerriers d&rsquo;Asie centrale. L&rsquo;<a title=\"Empire moghol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_moghol\">Empire moghol<\/a>\u00a0qui en r\u00e9sulte ne supprime pas la soci\u00e9t\u00e9 locale mais, au contraire, l&rsquo;\u00e9quilibre et la pacifie par de nouvelles pratiques administratives<sup id=\"cite_ref-Asher_16-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>\u00a0et l&rsquo;\u00e9mergence d&rsquo;une nouvelle \u00e9lite diverse et inclusive<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>, amenant \u00e0 un gouvernement plus syst\u00e9matiquement centralis\u00e9 et uniformis\u00e9<sup id=\"cite_ref-Asher_16-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>. Cela n&#8217;emp\u00eache pas l&rsquo;Empire moghol de s&rsquo;en prendre \u00e0 piller des lieux sacr\u00e9s du bouddhisme et \u00e0 imposer l&rsquo;islam dans certaines r\u00e9gions. Le commerce avec l&rsquo;Occident se d\u00e9veloppe via\u00a0<a title=\"Histoire des bourses de valeurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_des_bourses_de_valeurs#Anvers,_premi%C3%A8re_place_mondiale,_relie_l'Inde_%C3%A0_l'Am%C3%A9rique\">Anvers, premi\u00e8re place financi\u00e8re mondiale<\/a>, qui fait transiter vers l&rsquo;Inde les m\u00e9taux pr\u00e9cieux de l&rsquo;Am\u00e9rique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gr\u00e2ce aux liens tribaux et \u00e0 l&rsquo;identit\u00e9 islamique, sp\u00e9cialement sous\u00a0<a title=\"Akbar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Akbar\">Akbar<\/a>, les Moghols unifient leur \u00c9tat par la loyaut\u00e9, exprim\u00e9e par une culture persanifi\u00e9e, \u00e0 un empereur au statut quasiment divin<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. L&rsquo;Empire moghol tire la plupart de ses revenus de l&rsquo;agriculture<sup id=\"cite_ref-Asher_16-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>\u00a0et ordonne que les imp\u00f4ts soient pay\u00e9s dans une monnaie d&rsquo;argent bien r\u00e9gul\u00e9e, permettant aux paysans et artisans de p\u00e9n\u00e9trer des march\u00e9s plus importants<sup id=\"cite_ref-Asher_16-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>. La paix relative maintenue par l&#8217;empire durant presque tout le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xvii<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle est un facteur d&rsquo;expansion \u00e9conomique pour l&rsquo;Inde<sup id=\"cite_ref-Asher_16-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>\u00a0et voit \u00e9merger des nouvelles formes de peinture, de litt\u00e9rature, de textiles et d&rsquo;architecture<sup id=\"cite_ref-Asher_16-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>. Des groupes sociaux coh\u00e9rents \u00e9mergent alors dans le nord et l&rsquo;ouest de l&rsquo;Inde, comme les\u00a0<a title=\"Empire marathe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_marathe\">Marathas<\/a>, les\u00a0<a title=\"Rajput\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rajput\">Rajputs<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Empire sikh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_sikh\">Sikhs<\/a><sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Le commerce s&rsquo;\u00e9tend sous le r\u00e8gne moghol et permet la cr\u00e9ation de nouvelles \u00e9lites commerciales et politiques le long des c\u00f4tes sud et est de l&rsquo;Inde<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quand l&#8217;empire moghol commence \u00e0 se d\u00e9sagr\u00e9ger, beaucoup parmi ces \u00e9lites parviennent \u00e0 prendre contr\u00f4le de leurs propres affaires<sup id=\"cite_ref-Asher_16-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"P.C3.A9riode_coloniale\"><\/span><span id=\"P\u00e9riode_coloniale\" class=\"mw-headline\">P\u00e9riode coloniale<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article connexe\u00a0:\u00a0<a title=\"Inde britannique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde_britannique\">Inde britannique<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xviii<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les clivages entre la domination commerciale et la domination politique disparaissent et des compagnies de commerce europ\u00e9ennes, notamment la\u00a0<a title=\"Compagnie britannique des Indes orientales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Compagnie_britannique_des_Indes_orientales\">Compagnie britannique des Indes orientales<\/a>, \u00e9tablissent des comptoirs sur les c\u00f4tes<sup id=\"cite_ref-Asher_16-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Le contr\u00f4le de la Compagnie anglaise sur les mers, ses importantes ressources et son avance militaire et technologique lui permettent de prendre le contr\u00f4le du\u00a0<a title=\"Bengale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bengale\">Bengale<\/a>\u00a0en 1765 et de mettre sur la touche les autres compagnies europ\u00e9ennes<sup id=\"cite_ref-Asher_16-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. En aggravant par de lourdes taxes la\u00a0<a title=\"Famine au Bengale de 1770\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Famine_au_Bengale_de_1770\">famine au Bengale<\/a>, qui cause, en raison de mauvaises r\u00e9coltes de riz et d&rsquo;un conflit arm\u00e9 avec les pouvoirs locaux<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-18\">16<\/a><\/sup>, de sept millions \u00e0 dix millions de morts, cette compagnie\u00a0<a title=\"Histoire des bourses de valeurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_des_bourses_de_valeurs#La_crise_de_l'East_India_en_1772_:_du_Bengale_et_l'%C3%89cosse_%C3%A0_Londres,_Amsterdam_et_G%C3%AAnes\">traverse une profonde crise d\u00e8s 1772<\/a>. Ses actions chutent \u00e0\u00a0<a title=\"Londres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Londres\">Londres<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Amsterdam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amsterdam\">Amsterdam<\/a>. Plusieurs de ses actionnaires sont en\u00a0<a title=\"Faillite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Faillite\">faillite<\/a>, comme l&rsquo;<a title=\"Ayr Bank\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ayr_Bank\">Ayr Bank<\/a>\u00a0et la\u00a0<a title=\"Banque Clifford\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Banque_Clifford\">Banque Clifford<\/a><sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-19\">17<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au cours des\u00a0<a title=\"Ann\u00e9es 1820\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ann%C3%A9es_1820\">ann\u00e9es 1820<\/a>, la Compagnie s&rsquo;appuie sur les richesses du Bengale pour accro\u00eetre la puissance de son arm\u00e9e et annexe ou domine la majeure partie de l&rsquo;Inde<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Cette domination marque le d\u00e9but de la p\u00e9riode coloniale\u00a0: l&rsquo;Inde cesse d&rsquo;exporter des biens manufactur\u00e9s et devient un fournisseur de mati\u00e8res premi\u00e8res pour l&rsquo;<a title=\"Empire britannique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_britannique\">Empire britannique<\/a><sup id=\"cite_ref-Asher_16-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>. Dans le m\u00eame temps, les pouvoirs \u00e9conomiques de la Compagnie sont r\u00e9duits et celle-ci s&rsquo;engage de plus en plus dans des domaines non-\u00e9conomiques, comme l&rsquo;\u00e9ducation, les r\u00e9formes sociales et la culture<sup id=\"cite_ref-Asher_16-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Asher-16\">14<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:British_Indian_Empire_1909_Imperial_Gazetteer_of_India.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/British_Indian_Empire_1909_Imperial_Gazetteer_of_India.jpg\/220px-British_Indian_Empire_1909_Imperial_Gazetteer_of_India.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/British_Indian_Empire_1909_Imperial_Gazetteer_of_India.jpg\/330px-British_Indian_Empire_1909_Imperial_Gazetteer_of_India.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/British_Indian_Empire_1909_Imperial_Gazetteer_of_India.jpg\/440px-British_Indian_Empire_1909_Imperial_Gazetteer_of_India.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"180\" data-file-width=\"1498\" data-file-height=\"1223\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>L&rsquo;Empire britannique des Indes dans l&rsquo;\u00e9dition de 1909 du\u00a0<i>Imperial Gazetteer of India<\/i>. Les zones gouvern\u00e9es directement par les Britanniques sont en rose\u00a0; les \u00c9tats princiers sous suzerainet\u00e9 britannique sont en jaune.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La nomination en 1848 de\u00a0<a title=\"James Broun-Ramsay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/James_Broun-Ramsay\">James Broun-Ramsay<\/a>\u00a0comme Gouverneur g\u00e9n\u00e9ral de la Compagnie des Indes orientales marque le d\u00e9but d&rsquo;un certain nombre de r\u00e9formes de modernisation de l&rsquo;\u00c9tat. Parmi ces changements, des avanc\u00e9es technologiques comme les chemins de fer, les canaux et le\u00a0<a title=\"T\u00e9l\u00e9graphe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%A9l%C3%A9graphe\">t\u00e9l\u00e9graphe<\/a>, qui sont introduits en Inde peu de temps apr\u00e8s l&rsquo;Europe<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Entre 1840 et 1860, l&rsquo;Angleterre multiplie par huit ses importations de coton indien\u00a0: 463\u00a0000\u00a0balles\u00a0<span class=\"nowrap\">contre 56\u00a0923<\/span><sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-20\">18<\/a><\/sup>, mais avec des inconv\u00e9nients: elle a introduit le coton am\u00e9ricain en Inde, avec ses maladies v\u00e9g\u00e9tales, et parasites, comme le\u00a0<a title=\"Charan\u00e7on du cotonnier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charan%C3%A7on_du_cotonnier\">ver de la capsule<\/a>. De plus, le coton am\u00e9ricain (Gossypium hirsutum)\u00a0<a title=\"Histoire de la culture du coton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_la_culture_du_coton#L'implantation_en_Inde\">exige beaucoup plus d\u2019eau et d\u2019intrants que le coton indien (Gossypium herbaceum), et il \u00e9puise les sols plus vite<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cependant, le m\u00e9contentement envers la Compagnie grandit pendant cette p\u00e9riode et aboutit \u00e0 la\u00a0<a title=\"R\u00e9volte des cipayes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9volte_des_cipayes\">R\u00e9bellion indienne de 1857<\/a>. Nourrie par divers ressentiments, notamment par les r\u00e9formes sociales des Britanniques, de dures taxes fonci\u00e8res et les traitements sommaires des propri\u00e9taires et des princes, la r\u00e9bellion traverse de nombreuses r\u00e9gions du nord et du centre de l&rsquo;Inde et menace la domination de la Compagnie<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Mat\u00e9e en 1858, la r\u00e9bellion conduit \u00e0 la dissolution de la Compagnie et \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Raj britannique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raj_britannique\">administration directe de l&rsquo;Inde<\/a>\u00a0par la couronne britannique. Proclamant un \u00c9tat unitaire et un syst\u00e8me parlementaire limit\u00e9, le nouveau r\u00e9gime prot\u00e8ge les princes et l&rsquo;aristocratie comme garde-fou f\u00e9odal contre de futures r\u00e9bellions<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Dans les d\u00e9cennies qui suivent, une vie publique commence \u00e0 \u00e9merger et, en 1885, est cr\u00e9\u00e9 le\u00a0<a title=\"Congr\u00e8s national indien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Congr%C3%A8s_national_indien\">Congr\u00e8s national indien<\/a><sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Un peu plus tard, la terrible\u00a0<a title=\"Famine en Inde de 1866\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Famine_en_Inde_de_1866\">Famine en Inde de 1866<\/a>\u00a0d\u00e9cime pr\u00e8s d&rsquo;un million de personnes.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Nehru_gandhi.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9e\/Nehru_gandhi.jpg\/220px-Nehru_gandhi.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9e\/Nehru_gandhi.jpg\/330px-Nehru_gandhi.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/9\/9e\/Nehru_gandhi.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"164\" data-file-width=\"421\" data-file-height=\"314\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><a title=\"Jawaharlal Nehru\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jawaharlal_Nehru\">Jawaharlal Nehru<\/a>\u00a0(gauche), devenu le premier\u00a0<a title=\"Premier ministre de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premier_ministre_de_l%27Inde\">Premier ministre de l&rsquo;Inde<\/a>\u00a0en 1947, et le\u00a0<a title=\"Mohandas Karamchand Gandhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohandas_Karamchand_Gandhi\">Mahatma Gandhi<\/a>\u00a0(droite), leader du mouvement pour l&rsquo;Ind\u00e9pendance.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les avanc\u00e9es technologiques et la commercialisation de l&rsquo;agriculture dans la seconde moiti\u00e9 du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xix<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle sont marqu\u00e9es par des probl\u00e8mes \u00e9conomiques &#8211; de nombreux petits paysans \u00e9tant devenus d\u00e9pendants de march\u00e9s lointains. De plus, alors que les activit\u00e9s industrielles permettent l&rsquo;enrichissement d&rsquo;une bourgeoisie indienne, la masse populaire continue d&rsquo;utiliser des techniques agricoles stationnaires. Les\u00a0<a class=\"new\" title=\"F\u00e9odaux (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=F%C3%A9odaux&amp;action=edit&amp;redlink=1\">f\u00e9odaux<\/a>\u00a0tels les\u00a0<i>zamindar<\/i>\u00a0n\u00e9gligent les travaux productifs comme l&rsquo;<a title=\"Irrigation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Irrigation\">irrigation<\/a>. Ainsi, l&rsquo;Inde reste le pays des famines parce que certaines ann\u00e9es les pluies font d\u00e9faut. En 1877, dans la grande famine du Dekkan, cinq millions d&rsquo;individus trouvent la mort<sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-21\">19<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le nombre de famines de grande \u00e9chelle augmente et peu d&#8217;emplois industriels sont cr\u00e9\u00e9s. Cependant, l&rsquo;agriculture commerciale, notamment au Pendjab nouvellement irrigu\u00e9 par des\u00a0<a title=\"Canal (voie d'eau)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canal_(voie_d%27eau)\">canaux<\/a>, conduit \u00e0 une augmentation de la nourriture pour la consommation interne<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Le r\u00e9seau de chemins de fer est essentiel dans la lutte contre les famines<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>, r\u00e9duit les co\u00fbts des transports de biens<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>\u00a0et aide \u00e0 la naissance d&rsquo;une industrie indienne<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Entre les ann\u00e9es 1870 et 1890, pr\u00e8s de trente millions d&rsquo;Indiens meurent de famines successives. Le degr\u00e9 de responsabilit\u00e9 de l\u2019administration coloniale britannique est sujet \u00e0 controverses entre historiens, D&rsquo;apr\u00e8s l&rsquo;historien\u00a0<a title=\"Niall Ferguson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Niall_Ferguson\">Niall Ferguson<\/a>, \u00ab\u00a0il y a des preuves claires d&rsquo;incomp\u00e9tence, de n\u00e9gligence et d&rsquo;indiff\u00e9rence au sort des affam\u00e9s\u00a0\u00bb, mais pas de responsabilit\u00e9 directe, l\u2019administration coloniale \u00e9tant simplement rest\u00e9e passive. Au contraire pour le journaliste\u00a0<a title=\"Johann Hari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Johann_Hari\">Johann Hari<\/a>\u00a0: \u00ab\u00a0Loin de ne rien faire pendant la famine, les Britanniques ont fait beaucoup &#8211; pour empirer les choses. Les autorit\u00e9s auraient en effet continu\u00e9 d&rsquo;encourager les exportations vers la m\u00e9tropole sans s\u2019inqui\u00e9ter des millions de morts sur le sol indien\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:0_22-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-:0-22\">20<\/a><\/sup>. L&rsquo;historien et activiste politique\u00a0<a title=\"Mike Davis (historien)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mike_Davis_(historien)\">Mike Davis<\/a>\u00a0soutient \u00e9galement l&rsquo;id\u00e9e que \u00ab\u00a0Londres mangeait le pain de l&rsquo;Inde\u00a0\u00bb pendant la famine. En outre, le vice-roi\u00a0<a title=\"Robert Lytton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Lytton\">Robert Lytton<\/a>\u00a0fait interdire de porter assistance aux personnes affam\u00e9es, parfois d\u00e9crites comme \u00ab\u00a0indolentes\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0incomp\u00e9tentes pour le travail\u00a0\u00bb. Les journaux des r\u00e9gions \u00e9pargn\u00e9es par la famine re\u00e7oivent l&rsquo;instruction d&rsquo;en parler le moins possible. D&rsquo;apr\u00e8s Mike Davis, Lord Lytton aurait \u00e9t\u00e9 guid\u00e9 par l&rsquo;id\u00e9e qu&rsquo;en \u00ab\u00a0s&rsquo;en tenant \u00e0 l&rsquo;\u00e9conomie lib\u00e9rale, il aidait obscur\u00e9ment le peuple indien\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:0_22-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-:0-22\">20<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Premi\u00e8re Guerre mondiale<\/a>, dans laquelle un million d&rsquo;Indiens servent, une nouvelle p\u00e9riode commence, marqu\u00e9e par des r\u00e9formes des Britanniques mais \u00e9galement par une l\u00e9gislation r\u00e9pressive et des appels r\u00e9p\u00e9t\u00e9s pour l&rsquo;autod\u00e9termination et les d\u00e9buts du mouvement non-violent de non-coop\u00e9ration dont le\u00a0<a title=\"Mohandas Karamchand Gandhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohandas_Karamchand_Gandhi\">Mahatma Gandhi<\/a>\u00a0devient le leader et le symbole<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Ce mouvement aboutit dans les ann\u00e9es 1930 \u00e0 quelques r\u00e9formes l\u00e9gislatives et le Congr\u00e8s gagne les \u00e9lections qui en r\u00e9sultent<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Mais la d\u00e9cennie qui suit est marqu\u00e9e par les crises\u00a0: le gouvernement colonial\u00a0<a title=\"Histoire de l'Inde pendant la Seconde Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_l%27Inde_pendant_la_Seconde_Guerre_mondiale\">engage l&rsquo;Inde dans la Seconde Guerre mondiale<\/a>, le Congr\u00e8s pousse plus en avant la non-coop\u00e9ration alors que le nationalisme musulman s&rsquo;intensifie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mouvement pour l&rsquo;Ind\u00e9pendance aboutit le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1947-08-15\" data-sort-value=\"1947-08-15\">15 ao\u00fbt 1947<\/time>. Mais le pays subit une\u00a0<a title=\"Partition des Indes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Partition_des_Indes\">partition sanglante<\/a>\u00a0et le sous-continent est divis\u00e9 en deux \u00c9tats\u00a0: l&rsquo;Inde et le Pakistan<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. La\u00a0<a title=\"Colonisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Colonisation\">p\u00e9riode coloniale<\/a>\u00a0repr\u00e9sente pour l&rsquo;Inde un fort d\u00e9clin \u00e9conomique, en comparaison du reste du monde\u00a0: d&rsquo;apr\u00e8s les statistiques r\u00e9alis\u00e9es par l\u2019historien britannique\u00a0<a title=\"Angus Maddison\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angus_Maddison\">Angus Maddison<\/a>, la part de l&rsquo;Inde dans la richesse mondiale est tomb\u00e9e de 22,6\u00a0% en 1700 \u00e0 3,8\u00a0% en 1952<sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-23\">21<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les 5 comptoirs fran\u00e7ais des Indes,\u00a0<a title=\"Inde fran\u00e7aise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde_fran%C3%A7aise#Int%C3%A9gration_%C3%A0_l'Inde\">ne seront restitu\u00e9s \u00e0 l&rsquo;Inde qu&rsquo;en 1954<\/a>\u00a0de facto, et officiellement qu&rsquo;en 1962 (ratification par l&rsquo;Assembl\u00e9e nationale du trait\u00e9 de 1956).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette p\u00e9riode coloniale a un impact sur la production artistique de l&rsquo;Inde<sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-24\">22<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Inde_ind.C3.A9pendante\"><\/span><span id=\"Inde_ind\u00e9pendante\" class=\"mw-headline\">Inde ind\u00e9pendante<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s avoir \u00e9t\u00e9 une\u00a0<a title=\"Dominion de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominion_de_l%27Inde\">monarchie constitutionnelle<\/a>\u00a0pendant trois ans, la\u00a0<a title=\"Constitution de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution_de_l%27Inde\">constitution de l&rsquo;Inde<\/a>\u00a0entre en vigueur en 1950, elle fait alors du pays une r\u00e9publique parlementaire f\u00e9d\u00e9rale et d\u00e9mocratique<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Depuis, l&rsquo;Inde est demeur\u00e9e une d\u00e9mocratie, la plus peupl\u00e9e du monde\u00a0: les libert\u00e9s civiles sont prot\u00e9g\u00e9es et la presse est largement ind\u00e9pendante<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-21\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. La lib\u00e9ralisation \u00e9conomique commenc\u00e9e dans les ann\u00e9es 1990 a permis la cr\u00e9ation d&rsquo;une large classe moyenne urbaine et a fait de l&rsquo;Inde l&rsquo;un des pays au taux de croissance le plus \u00e9lev\u00e9 au monde. Le cin\u00e9ma, la musique et les spiritualit\u00e9s d&rsquo;Inde jouent un r\u00f4le de plus en plus important dans la culture globale<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-22\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Cependant l&rsquo;Inde est toujours touch\u00e9e par une importante pauvret\u00e9 urbaine et rurale<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-23\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>, par des conflits et violences religieuses ou de caste<sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>, par les r\u00e9bellions des\u00a0<a title=\"Naxalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naxalisme\">naxalites<\/a>\u00a0et des s\u00e9paratistes au\u00a0<a title=\"Jammu-et-Cachemire (territoire de l'Union)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jammu-et-Cachemire_(territoire_de_l%27Union)\">Jammu-et-Cachemire<\/a><sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>. Des conflits opposent toujours l&rsquo;Inde avec la Chine et le Pakistan au sujet des fronti\u00e8res. Ces conflits ont abouti \u00e0 la\u00a0<a title=\"Guerre sino-indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_sino-indienne\">guerre sino-indienne<\/a>\u00a0de 1962 et \u00e0 trois guerres indo-pakistanaises en\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re guerre indo-pakistanaise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_guerre_indo-pakistanaise\">1947<\/a>,\u00a0<a title=\"Deuxi\u00e8me guerre indo-pakistanaise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deuxi%C3%A8me_guerre_indo-pakistanaise\">1965<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Troisi\u00e8me guerre indo-pakistanaise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Troisi%C3%A8me_guerre_indo-pakistanaise\">1971<\/a><sup id=\"cite_ref-Metcalf_17-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Metcalf-17\">15<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Politique\" class=\"mw-headline\">Politique<\/span><\/h2>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Politique en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Politique_en_Inde\">Politique en Inde<\/a>,\u00a0<a title=\"\u00c9lections en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lections_en_Inde\">\u00c9lections en Inde<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Fonction publique en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fonction_publique_en_Inde\">Fonction publique en Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avec un corps \u00e9lectoral de\u00a0<span class=\"nowrap\">814 millions<\/span>\u00a0d&rsquo;\u00e9lecteurs<sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-25\">23<\/a><\/sup>, l&rsquo;Inde est souvent pr\u00e9sent\u00e9e comme \u00ab\u00a0la plus grande d\u00e9mocratie du monde<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-26\">24<\/a><\/sup>\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De 1947 \u00e0 1950, l&rsquo;Inde \u00e9tait une\u00a0<a title=\"Dominion de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dominion_de_l%27Inde\">monarchie constitutionnelle<\/a>. En 1950, trois ans apr\u00e8s l&rsquo;<a title=\"Mouvement pour l'ind\u00e9pendance de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvement_pour_l%27ind%C3%A9pendance_de_l%27Inde\">Ind\u00e9pendance<\/a>, la\u00a0<a title=\"Constitution de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution_de_l%27Inde\">constitution<\/a>\u00a0a fait du pays une\u00a0<a title=\"R\u00e9publique parlementaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_parlementaire\">r\u00e9publique parlementaire<\/a>\u00a0<a title=\"F\u00e9d\u00e9ralisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9d%C3%A9ralisme\">f\u00e9d\u00e9rale<\/a>\u00a0dans laquelle le pouvoir est partag\u00e9 entre le\u00a0<a title=\"Gouvernement de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gouvernement_de_l%27Inde\">gouvernement central<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"\u00c9tats et territoires de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_et_territoires_de_l%27Inde\">\u00c9tats et territoires<\/a>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Institutions\" class=\"mw-headline\">Institutions<\/span><\/h3>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Gouvernement_central\" class=\"mw-headline\">Gouvernement central<\/span><\/h4>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:New_Delhi_government_block_03-2016_img5.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/New_Delhi_government_block_03-2016_img5.jpg\/220px-New_Delhi_government_block_03-2016_img5.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/New_Delhi_government_block_03-2016_img5.jpg\/330px-New_Delhi_government_block_03-2016_img5.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/New_Delhi_government_block_03-2016_img5.jpg\/440px-New_Delhi_government_block_03-2016_img5.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"110\" data-file-width=\"5136\" data-file-height=\"2568\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Les b\u00e2timents du\u00a0<i>Central Secretariat<\/i>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Delhi\">Delhi<\/a>, si\u00e8ge du gouvernement indien.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Promulgu\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1950-01-26\" data-sort-value=\"1950-01-26\">26 janvier 1950<\/time>, la\u00a0<a title=\"Constitution de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution_de_l%27Inde\">Constitution<\/a>\u00a0cr\u00e9e la \u00ab\u00a0r\u00e9publique d&rsquo;Inde\u00a0\u00bb et la dote d&rsquo;institutions inspir\u00e9es du\u00a0<a title=\"Syst\u00e8me de Westminster\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Syst%C3%A8me_de_Westminster\">parlementarisme britannique<\/a>.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ram_Nath_Kovind_portrait.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Ram_Nath_Kovind_portrait.png\/170px-Ram_Nath_Kovind_portrait.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Ram_Nath_Kovind_portrait.png\/255px-Ram_Nath_Kovind_portrait.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Ram_Nath_Kovind_portrait.png\/340px-Ram_Nath_Kovind_portrait.png 2x\" alt=\"\" width=\"170\" height=\"192\" data-file-width=\"346\" data-file-height=\"391\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><a title=\"Ram Nath Kovind\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ram_Nath_Kovind\">Ram Nath Kovind<\/a>, le\u00a0<a title=\"Pr\u00e9sident\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9sident\">Pr\u00e9sident<\/a>\u00a0actuel de l&rsquo;Inde.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Pr\u00e9sident de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9sident_de_l%27Inde\">Pr\u00e9sident de l&rsquo;Inde<\/a>\u00a0est le chef de l&rsquo;\u00c9tat, mais ses pouvoirs sont avant tout symboliques. Avec le\u00a0<a title=\"Vice-pr\u00e9sident de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vice-pr%C3%A9sident_de_l%27Inde\">Vice-pr\u00e9sident<\/a>, il est \u00e9lu au suffrage indirect pour un mandat de cinq ans.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;essentiel du pouvoir ex\u00e9cutif est dans les mains du\u00a0<a title=\"Premier ministre de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premier_ministre_de_l%27Inde\">Premier ministre<\/a>\u00a0et du\u00a0<a title=\"Conseil des ministres de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conseil_des_ministres_de_l%27Inde\">Conseil des ministres de l&rsquo;Inde<\/a>. Celui-ci est responsable devant la\u00a0<a title=\"Lok Sabha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lok_Sabha\">Lok Sabha<\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0Chambre du peuple\u00a0\u00bb), \u00e9lue tous les cinq ans au suffrage universel direct. Le\u00a0<a title=\"Parlement de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parlement_de_l%27Inde\">Parlement<\/a>\u00a0comprend \u00e9galement la\u00a0<a title=\"Rajya Sabha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rajya_Sabha\">Rajya Sabha<\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0Chambre des \u00c9tats\u00a0\u00bb), une chambre haute \u00e9lue au suffrage indirect et renouvel\u00e9e par tiers tous les deux ans.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Cour supr\u00eame de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cour_supr%C3%AAme_de_l%27Inde\">Cour supr\u00eame de l&rsquo;Inde<\/a>\u00a0est la plus haute juridiction du pays. Elle est \u00e0 la fois tribunal f\u00e9d\u00e9ral, cour d&rsquo;appel et cour constitutionnelle. Au fil des ans, la Cour s&rsquo;est dot\u00e9e d&rsquo;un tr\u00e8s important pouvoir de contr\u00f4le de constitutionnalit\u00e9 des lois et m\u00eame des amendements \u00e0 la Constitution. Elle dispose \u00e9galement de pouvoirs particuliers pour rem\u00e9dier aux atteintes aux\u00a0<a title=\"Droits de l'homme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droits_de_l%27homme\">droits de l&rsquo;homme<\/a>. Ses membres sont nomm\u00e9s par le Pr\u00e9sident de l&rsquo;Inde.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Parliament_of_India.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Parliament_of_India.JPG\/220px-Parliament_of_India.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Parliament_of_India.JPG\/330px-Parliament_of_India.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Parliament_of_India.JPG\/440px-Parliament_of_India.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"125\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"584\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Le\u00a0<a title=\"Parlement de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parlement_de_l%27Inde\">Parlement de l&rsquo;Inde<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><span id=\".C3.89tats_et_territoires\"><\/span><span id=\"\u00c9tats_et_territoires\" class=\"mw-headline\">\u00c9tats et territoires<\/span><\/h4>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"\u00c9tats et territoires de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_et_territoires_de_l%27Inde\">\u00c9tats et territoires de l&rsquo;Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:India_Administrative_divisions_FR.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2a\/India_Administrative_divisions_FR.svg\/170px-India_Administrative_divisions_FR.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2a\/India_Administrative_divisions_FR.svg\/255px-India_Administrative_divisions_FR.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2a\/India_Administrative_divisions_FR.svg\/340px-India_Administrative_divisions_FR.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"170\" height=\"199\" data-file-width=\"1594\" data-file-height=\"1868\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>\u00c9tats et territoires de l&rsquo;Inde.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s l&rsquo;<a title=\"Mouvement pour l'ind\u00e9pendance de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvement_pour_l%27ind%C3%A9pendance_de_l%27Inde\">Ind\u00e9pendance<\/a>, les\u00a0<a title=\"\u00c9tats et territoires de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_et_territoires_de_l%27Inde\">\u00c9tats<\/a>\u00a0ont \u00e9t\u00e9 organis\u00e9s sur la base des anciennes provinces et\u00a0<a title=\"\u00c9tat princier (Raj britannique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tat_princier_(Raj_britannique)\">\u00c9tats princiers<\/a>\u00a0qui existaient pendant le\u00a0<a title=\"Raj britannique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raj_britannique\">Raj britannique<\/a>. En 1956 est adopt\u00e9 le\u00a0<i><a title=\"R\u00e9organisations des \u00c9tats indiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9organisations_des_%C3%89tats_indiens\">States Reorganisation Act<\/a><\/i>, qui r\u00e9organise les \u00c9tats selon des bases\u00a0<a title=\"Langues en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_en_Inde\">linguistiques<\/a>. Cette politique se poursuit dans les ann\u00e9es qui suivent par la cr\u00e9ation de nouveaux \u00c9tats pour atteindre le chiffre actuel de 28.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans chaque \u00c9tat, le pouvoir ex\u00e9cutif est d\u00e9tenu par un\u00a0<a title=\"Gouverneur (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gouverneur_(Inde)\">gouverneur<\/a>\u00a0nomm\u00e9 par le Pr\u00e9sident de l&rsquo;Inde, et dont le pouvoir est surtout symbolique, et un\u00a0<a title=\"Ministre en chef (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ministre_en_chef_(Inde)\">ministre en chef<\/a>\u00a0responsable devant la l\u00e9gislature de l&rsquo;\u00c9tat. Celle-ci comprend une\u00a0<a title=\"Vidhan Sabha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vidhan_Sabha\">Vidhan Sabha<\/a>\u00a0(Assembl\u00e9e l\u00e9gislative) et, pour sept \u00c9tats plus importants, un\u00a0<a title=\"Vidhan Parishad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vidhan_Parishad\">Vidhan Parishad<\/a>\u00a0(Conseil l\u00e9gislatif). En cas d&rsquo;instabilit\u00e9 dans un \u00c9tat, le gouvernement central peut imposer le\u00a0<i><a title=\"President's rule\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/President%27s_rule\">President&rsquo;s rule<\/a><\/i>\u00a0: les institutions repr\u00e9sentatives de l&rsquo;\u00c9tat se voient retirer leurs pouvoirs au profit du Gouverneur, normalement pour un temps limit\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<a title=\"Gouverneur (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gouverneur_(Inde)\">gouverneurs<\/a>\u00a0sont nomm\u00e9s pour cinq ans par le\u00a0<a title=\"Pr\u00e9sident\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9sident\">Pr\u00e9sident<\/a>\u00a0\u00e0 la t\u00eate des vingt-neuf \u00c9tats composant le pays. \u00c0 l&rsquo;oppos\u00e9 du Pr\u00e9sident de l&rsquo;Inde qui doit concilier son pouvoir avec le\u00a0<a title=\"Vidhan Sabha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vidhan_Sabha\">Vidhan Sabha<\/a>, les gouverneurs ont un pouvoir\u00a0<a title=\"Constitution\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution\">constitutionnel<\/a>\u00a0beaucoup plus ind\u00e9pendant. En fait on pourrait dire que les gouverneurs sont les Pr\u00e9sidents constitutionnels des \u00c9tats de l&rsquo;Inde en marge des v\u00e9ritables dirigeants indiens<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-27\">25<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<a title=\"\u00c9tats et territoires de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_et_territoires_de_l%27Inde\">territoires de l&rsquo;Union<\/a>\u00a0sont au nombre de huit. \u00c0 la diff\u00e9rence des \u00c9tats, ils sont directement gouvern\u00e9s par l&rsquo;\u00c9tat central. Toutefois, trois d&rsquo;entre eux,\u00a0<a title=\"Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Delhi\">Delhi<\/a>,\u00a0<a title=\"Territoire de Pondich\u00e9ry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Territoire_de_Pondich%C3%A9ry\">Pondich\u00e9ry<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Jammu-et-Cachemire (territoire de l'Union)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jammu-et-Cachemire_(territoire_de_l%27Union)\">Jammu-et-Cachemire<\/a>, ont obtenu le droit d&rsquo;\u00e9lire leur propre Vidhan Sabha et Conseil des Ministres.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"F\u00e9d\u00e9ralisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9d%C3%A9ralisme\">f\u00e9d\u00e9ralisme<\/a>\u00a0est un important facteur de stabilit\u00e9 en Inde. Les gouvernements des \u00c9tats poss\u00e8dent de vastes comp\u00e9tences notamment en ce qui concerne la fourniture et la r\u00e9partition de prestations publiques de base et de subventions et le pourvoi de postes dans la fonction publique. C&rsquo;est ce qui explique en grande partie le fait que lors des \u00e9lections au niveau des \u00c9tats, les \u00e9lecteurs portent souvent leur pr\u00e9f\u00e9rence sur des partis bien ancr\u00e9s au niveau r\u00e9gional<sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-28\">26<\/a><\/sup>. La coh\u00e9sion d&rsquo;un pays d&rsquo;une telle diversit\u00e9 ethnique, religieuse et linguistique et pr\u00e9sentant de par la tradition de tels clivages sociaux ne peut \u00eatre assur\u00e9e que dans le cadre d&rsquo;un syst\u00e8me d\u00e9mocratique laissant suffisamment d&rsquo;autonomie aux \u00c9tats de l&rsquo;Union, plus homog\u00e8nes<sup id=\"cite_ref-29\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-29\">27<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Panchayat_raj\" class=\"mw-headline\">Panchayat raj<\/span><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis 1992, un amendement \u00e0 la\u00a0<a title=\"Constitution de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constitution_de_l%27Inde\">Constitution de l&rsquo;Inde<\/a>\u00a0oblige tous les \u00c9tats \u00e0 mettre en place des\u00a0<a title=\"Panchayati raj\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Panchayati_raj\">panchayats<\/a>. Tous les cinq ans dans chaque village, est \u00e9lu au suffrage universel un\u00a0<a title=\"Gram panchayat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gram_panchayat\">gram panchayat<\/a>\u00a0pr\u00e9sid\u00e9 par un\u00a0<a title=\"Sarpanch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sarpanch\">sarpanch<\/a>. Ces institutions sont charg\u00e9es de l&rsquo;administration locale et de pr\u00e9parer les plans de d\u00e9veloppement \u00e9conomique et pour la justice sociale.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En fonction de leur nombre d&rsquo;habitants, les\u00a0<a title=\"Municipalit\u00e9 (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Municipalit%C3%A9_(Inde)\">villes<\/a>\u00a0sont administr\u00e9es par un nagar panchayat (conseil municipal), nagar palika (municipalit\u00e9) ou nagar nigam (corporation municipale) \u00e9lu tous les cinq ans au suffrage universel.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour ces institutions locales, un syst\u00e8me de quotas existe afin d&rsquo;assurer la repr\u00e9sentation des femmes, des\u00a0<a title=\"Intouchables (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Intouchables_(Inde)\">Dalits<\/a>\u00a0(intouchables) et des\u00a0<a title=\"Adivasis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adivasis\">Adivasis<\/a>\u00a0(aborig\u00e8nes).<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Contexte_politique\" class=\"mw-headline\">Contexte politique<\/span><\/h3>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:PM_Modi_2015.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/PM_Modi_2015.jpg\/170px-PM_Modi_2015.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/PM_Modi_2015.jpg\/255px-PM_Modi_2015.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/90\/PM_Modi_2015.jpg\/340px-PM_Modi_2015.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"549\" data-file-height=\"732\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><a title=\"Narendra Modi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Narendra_Modi\">Narendra Modi<\/a>, Premier ministre depuis 2014.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans les ann\u00e9es qui suivent l&rsquo;Ind\u00e9pendance, le\u00a0<a title=\"Congr\u00e8s national indien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Congr%C3%A8s_national_indien\">Congr\u00e8s national indien<\/a>, le parti du\u00a0<a title=\"Mohandas Karamchand Gandhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohandas_Karamchand_Gandhi\">Mahatma Gandhi<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"Jawaharlal Nehru\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jawaharlal_Nehru\">Jawaharlal Nehru<\/a>\u00a0(premier Premier ministre de 1947 \u00e0 sa mort en 1964) domine largement le paysage politique. En 1975,\u00a0<a title=\"Indira Gandhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indira_Gandhi\">Indira Gandhi<\/a>, la fille de Nehru, devenue Premi\u00e8re ministre en 1966 et impliqu\u00e9e dans des scandales de fraudes \u00e9lectorales, d\u00e9clare l&rsquo;<a title=\"\u00c9tat d'urgence (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tat_d%27urgence_(Inde)\">\u00e9tat d&rsquo;urgence<\/a>\u00a0et suspend les\u00a0<a title=\"Droits fondamentaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Droits_fondamentaux\">libert\u00e9s fondamentales<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"\u00c9lection\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lection\">\u00e9lections<\/a>. \u00c0 la fin de l&rsquo;\u00e9tat d&rsquo;urgence, le Congr\u00e8s perd les\u00a0<a title=\"\u00c9lections l\u00e9gislatives indiennes de 1977\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lections_l%C3%A9gislatives_indiennes_de_1977\">\u00e9lections de 1977<\/a>\u00a0au profit d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Janata Party\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Janata_Party\">coalition d&rsquo;opposition<\/a>\u00a0: c&rsquo;est la premi\u00e8re fois que le Congr\u00e8s se retrouve dans l&rsquo;opposition.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis, le paysage politique indien se caract\u00e9rise par la mont\u00e9e progressive de partis r\u00e9gionaux, contraignant les principaux partis \u00e0 s&rsquo;engager dans des coalitions parfois instables. En\u00a0<a title=\"\u00c9lections l\u00e9gislatives indiennes de 1999\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lections_l%C3%A9gislatives_indiennes_de_1999\">1999<\/a>, le\u00a0<a title=\"Bharatiya Janata Party\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bharatiya_Janata_Party\">Bharatiya Janata Party<\/a>\u00a0(BJP, droite nationaliste), devenu au fil des ann\u00e9es 1990, le principal opposant au Congr\u00e8s, parvient \u00e0 former un\u00a0<a title=\"Alliance d\u00e9mocratique nationale (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alliance_d%C3%A9mocratique_nationale_(Inde)\">gouvernement de coalition<\/a>\u00a0qui, pour la premi\u00e8re fois, se maintient au pouvoir jusqu&rsquo;au terme de son mandat de cinq ans. Cependant, en\u00a0<a title=\"\u00c9lections l\u00e9gislatives indiennes de 2004\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lections_l%C3%A9gislatives_indiennes_de_2004\">2004<\/a>, le Congr\u00e8s remporte les \u00e9lections et forme l&rsquo;<a title=\"Alliance progressiste unie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alliance_progressiste_unie\">Alliance progressiste unie<\/a>. Cette coalition est largement d\u00e9faite par le BJP\u00a0<a title=\"\u00c9lections l\u00e9gislatives indiennes de 2014\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lections_l%C3%A9gislatives_indiennes_de_2014\">en 2014<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Narendra Modi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Narendra_Modi\">Narendra Modi<\/a>\u00a0devient Premier ministre et conserve son poste apr\u00e8s les\u00a0<a title=\"\u00c9lections l\u00e9gislatives indiennes de 2019\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89lections_l%C3%A9gislatives_indiennes_de_2019\">\u00e9lections de 2019<\/a>\u00a0qui voit le BJP accro\u00eetre sa majorit\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis 2017, le\u00a0<a title=\"Pr\u00e9sident de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9sident_de_l%27Inde\">pr\u00e9sident de l&rsquo;Inde<\/a>, poste aux fonctions essentiellement protocolaires, est\u00a0<a title=\"Ram Nath Kovind\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ram_Nath_Kovind\">Ram Nath Kovind<\/a>, issu du BJP.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Relations_ext.C3.A9rieures\"><\/span><span id=\"Relations_ext\u00e9rieures\" class=\"mw-headline\">Relations ext\u00e9rieures<\/span><\/h3>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bush_Singh_Ovaloffice_july18_2005.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Bush_Singh_Ovaloffice_july18_2005.jpg\/220px-Bush_Singh_Ovaloffice_july18_2005.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Bush_Singh_Ovaloffice_july18_2005.jpg\/330px-Bush_Singh_Ovaloffice_july18_2005.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Bush_Singh_Ovaloffice_july18_2005.jpg\/440px-Bush_Singh_Ovaloffice_july18_2005.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"141\" data-file-width=\"514\" data-file-height=\"330\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>L&rsquo;ancien Premier ministre indien,\u00a0<a title=\"Manmohan Singh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manmohan_Singh\">Manmohan Singh<\/a>, avec l&rsquo;ancien pr\u00e9sident des \u00c9tats-Unis, George Bush.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:The_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi_meeting_the_Prime_Minister_of_Malaysia,_Dr._Mahathir_Bin_Mohamad,_in_Kuala_Lumpur,_Malaysia_on_May_31,_2018.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/The_Prime_Minister%2C_Shri_Narendra_Modi_meeting_the_Prime_Minister_of_Malaysia%2C_Dr._Mahathir_Bin_Mohamad%2C_in_Kuala_Lumpur%2C_Malaysia_on_May_31%2C_2018.JPG\/220px-The_Prime_Minister%2C_Shri_Narendra_Modi_meeting_the_Prime_Minister_of_Malaysia%2C_Dr._Mahathir_Bin_Mohamad%2C_in_Kuala_Lumpur%2C_Malaysia_on_May_31%2C_2018.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/The_Prime_Minister%2C_Shri_Narendra_Modi_meeting_the_Prime_Minister_of_Malaysia%2C_Dr._Mahathir_Bin_Mohamad%2C_in_Kuala_Lumpur%2C_Malaysia_on_May_31%2C_2018.JPG\/330px-The_Prime_Minister%2C_Shri_Narendra_Modi_meeting_the_Prime_Minister_of_Malaysia%2C_Dr._Mahathir_Bin_Mohamad%2C_in_Kuala_Lumpur%2C_Malaysia_on_May_31%2C_2018.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/The_Prime_Minister%2C_Shri_Narendra_Modi_meeting_the_Prime_Minister_of_Malaysia%2C_Dr._Mahathir_Bin_Mohamad%2C_in_Kuala_Lumpur%2C_Malaysia_on_May_31%2C_2018.JPG\/440px-The_Prime_Minister%2C_Shri_Narendra_Modi_meeting_the_Prime_Minister_of_Malaysia%2C_Dr._Mahathir_Bin_Mohamad%2C_in_Kuala_Lumpur%2C_Malaysia_on_May_31%2C_2018.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"166\" data-file-width=\"1830\" data-file-height=\"1380\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Les Premiers ministres d&rsquo;Inde,\u00a0<a title=\"Narendra Modi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Narendra_Modi\">Narendra Modi<\/a>\u00a0et de Malaisie,\u00a0<a title=\"Mahathir Mohamad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahathir_Mohamad\">Mahathir Mohamad<\/a>, \u00e0 Kuala Lumpur en 2018.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aujourd&rsquo;hui, l&rsquo;Inde est reconnue comme une puissance \u00e9mergente. Apr\u00e8s avoir lanc\u00e9 le\u00a0<a title=\"Mouvement des non-align\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvement_des_non-align%C3%A9s\">Mouvement des non-align\u00e9s<\/a>\u00a0sous l&rsquo;impulsion de\u00a0<a title=\"Jawaharlal Nehru\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jawaharlal_Nehru\">Jawaharlal Nehru<\/a>, elle tisse d\u00e9sormais des partenariats strat\u00e9giques avec toutes les grandes puissances\u00a0: les\u00a0<a title=\"\u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats-Unis\">\u00c9tats-Unis<\/a>\u00a0dans le cadre du programme\u00a0<i>Next Steps in Strategic Partnership (NSSP)<\/i><sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-30\">28<\/a><\/sup>, la\u00a0<a title=\"Chine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chine\">Chine<\/a>\u00a0avec laquelle elle progresse sur la voie d&rsquo;un r\u00e8glement du contentieux frontalier qui oppose les deux pays. L&rsquo;Inde, depuis son ouverture au commerce mondial dans les ann\u00e9es 1990, a aussi cherch\u00e9 \u00e0 nouer des liens plus forts avec les pays membres de l&rsquo;<a title=\"Association des nations de l'Asie du Sud-Est\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Association_des_nations_de_l%27Asie_du_Sud-Est\">ASEAN<\/a>, au travers de la politique du\u00a0<a title=\"Look East policy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Look_East_policy\">Look East<\/a>. Le pays a \u00e9galement avanc\u00e9 sa candidature aupr\u00e8s du G4 (<a title=\"Allemagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allemagne\">Allemagne<\/a>,\u00a0<a title=\"Br\u00e9sil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Br%C3%A9sil\">Br\u00e9sil<\/a>, Inde,\u00a0<a title=\"Japon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Japon\">Japon<\/a>) afin d&rsquo;obtenir un si\u00e8ge permanent au\u00a0<a title=\"Conseil de s\u00e9curit\u00e9 des Nations unies\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conseil_de_s%C3%A9curit%C3%A9_des_Nations_unies\">Conseil de s\u00e9curit\u00e9<\/a>\u00a0de l&rsquo;ONU.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cependant, les relations ext\u00e9rieures de l&rsquo;Inde sont marqu\u00e9es par le conflit persistant avec le\u00a0<a title=\"Pakistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pakistan\">Pakistan<\/a>\u00a0voisin au sujet du\u00a0<a title=\"Cachemire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cachemire\">Cachemire<\/a>. Tout comme le Pakistan, l&rsquo;Inde n&rsquo;a pas sign\u00e9 le\u00a0<a title=\"Trait\u00e9 sur la non-prolif\u00e9ration des armes nucl\u00e9aires\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trait%C3%A9_sur_la_non-prolif%C3%A9ration_des_armes_nucl%C3%A9aires\">trait\u00e9 sur la non-prolif\u00e9ration des armes nucl\u00e9aires<\/a>\u00a0et s&rsquo;est dot\u00e9e de l&rsquo;arme atomique. Elle a proc\u00e9d\u00e9 \u00e0 une explosion \u00ab\u00a0pacifique\u00a0\u00bb en 1974 et \u00e0 des essais en mai 1998.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Relations entre l'Inde et l'Union europ\u00e9enne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Relations_entre_l%27Inde_et_l%27Union_europ%C3%A9enne\">Union europ\u00e9enne et l&rsquo;Inde<\/a>\u00a0ont \u00e9tabli en 2004 un \u00ab\u00a0partenariat strat\u00e9gique\u00a0\u00bb de d\u00e9veloppement de leur coop\u00e9ration politique, \u00e9conomique et environnementale.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"D.C3.A9fense\"><\/span><span id=\"D\u00e9fense\" class=\"mw-headline\">D\u00e9fense<\/span><\/h3>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Agni_V_Ballistic_missile_successfully_launched_on_December_10,_2018.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Agni_V_Ballistic_missile_successfully_launched_on_December_10%2C_2018.jpg\/220px-Agni_V_Ballistic_missile_successfully_launched_on_December_10%2C_2018.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Agni_V_Ballistic_missile_successfully_launched_on_December_10%2C_2018.jpg\/330px-Agni_V_Ballistic_missile_successfully_launched_on_December_10%2C_2018.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Agni_V_Ballistic_missile_successfully_launched_on_December_10%2C_2018.jpg\/440px-Agni_V_Ballistic_missile_successfully_launched_on_December_10%2C_2018.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"293\" data-file-width=\"2200\" data-file-height=\"2933\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Septi\u00e8me lancement d&rsquo;essai d&rsquo;Agni-V tir\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-12-10\" data-sort-value=\"2018-12-10\">10 d\u00e9cembre 2018<\/time>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Forces arm\u00e9es indiennes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Forces_arm%C3%A9es_indiennes\">Forces arm\u00e9es indiennes<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Budgets de la d\u00e9fense dans le monde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Budgets_de_la_d%C3%A9fense_dans_le_monde#%C3%89volutions_en_Asie\">Budgets de la d\u00e9fense dans le monde#\u00c9volutions en Asie<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde a l&rsquo;une des plus grandes arm\u00e9es du monde\u00a0: les forces arm\u00e9es indiennes disposaient en 2018 d&rsquo;un effectif de 1\u00a0362\u00a0500\u00a0militaires<sup id=\"cite_ref-31\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-31\">29<\/a><\/sup>\u00a0et 2\u00a0844\u00a0750\u00a0r\u00e9servistes<sup id=\"cite_ref-32\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-32\">30<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le budget pour la d\u00e9fense s&rsquo;\u00e9l\u00e8ve \u00e0\u00a0<span class=\"nowrap\">66,5 milliards<\/span>\u00a0de dollars (2018), soit 2,42\u00a0% du\u00a0<a title=\"Produit national brut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Produit_national_brut\">produit national brut<\/a>\u00a0(PNB)<sup id=\"cite_ref-33\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-33\">31<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elles disposent 4\u00a0426\u00a0tanks, 3\u00a0147\u00a0autres v\u00e9hicules blind\u00e9s,\u00a0<span class=\"nowrap\">590 avions<\/span>\u00a0de combat (ainsi que des forces a\u00e9ronavales), 16 sous-marins, 1\u00a0<a title=\"Porte-avions\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Porte-avions\">porte-a\u00e9ronef (l&rsquo;<\/a><a title=\"Amiral Gorchkov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amiral_Gorchkov\">INS\u00a0<i>Vikramaditya<\/i><\/a>) et 11 destroyers<sup id=\"cite_ref-34\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-34\">32<\/a><\/sup>. L&rsquo;Inde vient de commencer le remplacement de 126\u00a0<a title=\"Mikoyan-Gourevitch MiG-21\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikoyan-Gourevitch_MiG-21\">MiG-21<\/a><sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-35\">33<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Programme nucl\u00e9aire de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Programme_nucl%C3%A9aire_de_l%27Inde\">Programme nucl\u00e9aire de l&rsquo;Inde<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Agni (missile)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agni_(missile)\">Agni (missile)<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde dispose d&rsquo;<a title=\"Arme nucl\u00e9aire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arme_nucl%C3%A9aire\">armes nucl\u00e9aires<\/a>\u00a0depuis 1974, date de l&rsquo;explosion d&rsquo;une bombe atomique au plutonium dans le d\u00e9sert du Rajasthan<sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-36\">34<\/a><\/sup>. Ces armes sont r\u00e9parties dans l&rsquo;aviation ou dans des missiles\u00a0<a title=\"Missile balistique \u00e0 port\u00e9e interm\u00e9diaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Missile_balistique_%C3%A0_port%C3%A9e_interm%C3%A9diaire\">IRBM<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2009-12-09\" data-sort-value=\"2009-12-09\">9 d\u00e9cembre 2009<\/time>, l&rsquo;Inde pr\u00e9voit de s\u00e9curiser ses\u00a0<a title=\"Base navale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Base_navale\">ports militaires<\/a>\u00a0avec des cl\u00f4tures \u00e9lectriques contre les menaces clandestines maritimes<sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-37\">35<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-04-19\" data-sort-value=\"2012-04-19\">19 avril 2012<\/time>, elle teste avec succ\u00e8s son premier\u00a0<a title=\"Missile balistique intercontinental\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Missile_balistique_intercontinental\">Missile balistique intercontinental<\/a>, l&rsquo;\u00a0<i><a title=\"Agni V\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agni_V\">Agni V<\/a><\/i>, d&rsquo;une port\u00e9e de 5\u00a0000\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"kilom\u00e8tre\">km<\/abbr><sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-38\">36<\/a><\/sup>, puis la g\u00e9n\u00e9ration suivante d&rsquo;une port\u00e9e de 12\u00a0000\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"kilom\u00e8tre\">km<\/abbr>, l&rsquo;<i><a class=\"new\" title=\"Agni-VI (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Agni-VI&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Agni-VI<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Agni-VI\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Agni-VI\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Agni-VI\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-39\">37<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Par ailleurs, l&rsquo;Inde est membre de l&rsquo;<a title=\"Organisation de coop\u00e9ration de Shanghai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Organisation_de_coop%C3%A9ration_de_Shanghai\">Organisation de coop\u00e9ration de Shanghai<\/a>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Corruption\" class=\"mw-headline\">Corruption<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">La corruption constitue encore un d\u00e9fi majeur pour les institutions du pays. Parmi les parlementaires \u00e9lus en 2019, 43\u00a0% ont des dossiers judiciaires en cours<sup id=\"cite_ref-:1_40-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-:1-40\">38<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les partis politiques se tournent de plus en plus vers les grandes fortunes et les entreprises pour se financer. Sur l&rsquo;ann\u00e9e fiscale 2017-2018, les entreprises et les personnes fortun\u00e9es avaient contribu\u00e9 douze fois plus au financement du\u00a0<a title=\"Bharatiya Janata Party\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bharatiya_Janata_Party\">BJP<\/a>\u00a0qu&rsquo;\u00e0 celui de six autres partis nationaux, y compris le Congr\u00e8s<sup id=\"cite_ref-41\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-41\">39<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alors que les milieux d&rsquo;affaires sont mis en cause dans de nombreux dossiers spectaculaires, des hommes d\u2019affaires compromis ont d\u00fb fuir le pays et les liens entre milieu politique et financements obscurs nourrissent l\u2019\u00ab\u00a0empire des milliardaires\u00a0\u00bb, selon la formule du journaliste James Crabtree. Les m\u00e9dias sont \u00e9galement secou\u00e9s par des affaires de trafics d&rsquo;influence, certains d&rsquo;entre eux couvrant les activit\u00e9s de personnalit\u00e9s politiques en \u00e9change de paiements<sup id=\"cite_ref-:1_40-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-:1-40\">38<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019Inde est le pays de la r\u00e9gion Asie-Pacifique o\u00f9 dessous-de-table et pots-de-vin sont le plus pratiqu\u00e9s. Les plus pauvres en sont fortement victimes\u00a0: 73\u00a0% d&rsquo;entre eux sont contraints d&rsquo;y recourir au moins une fois par an, contre 55\u00a0% des plus favoris\u00e9s, selon\u00a0<i>Transparency International<\/i>. Cette corruption facilite l\u2019acc\u00e8s \u00e0 des services qui devraient \u00eatre publics\u00a0: documents administratifs, affaires de police, raccordement \u00e0 l\u2019\u00e9lectricit\u00e9, voire soins hospitaliers<sup id=\"cite_ref-:1_40-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-:1-40\">38<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"G.C3.A9ographie\"><\/span><span id=\"G\u00e9ographie\" class=\"mw-headline\">G\u00e9ographie<\/span><\/h2>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Karakoram-West_Tibetan_Plateau_alpine_steppe.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Karakoram-West_Tibetan_Plateau_alpine_steppe.jpg\/220px-Karakoram-West_Tibetan_Plateau_alpine_steppe.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Karakoram-West_Tibetan_Plateau_alpine_steppe.jpg\/330px-Karakoram-West_Tibetan_Plateau_alpine_steppe.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Karakoram-West_Tibetan_Plateau_alpine_steppe.jpg\/440px-Karakoram-West_Tibetan_Plateau_alpine_steppe.jpg 2x\" alt=\"p\u00e2turage vert au premier plan, un plan d'eau au milieu des sol, et les montagnes en arri\u00e8re-plan. L'ombre des nuages sont visibles sur les montagnes, tandis que les plus hauts sommets les plus \u00e9loign\u00e9s ont une dispersion de la neige\" width=\"220\" height=\"141\" data-file-width=\"1417\" data-file-height=\"911\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>L&rsquo;Himalaya forme le paysage montagneux du nord de l&rsquo;Inde. Vu ici\u00a0<a title=\"Ladakh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ladakh\">Ladakh<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Jammu-et-Cachemire (territoire de l'Union)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jammu-et-Cachemire_(territoire_de_l%27Union)\">Jammu-et-Cachemire<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"G\u00e9ographie de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9ographie_de_l%27Inde\">G\u00e9ographie de l&rsquo;Inde<\/a>,\u00a0<a title=\"Climat de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Climat_de_l%27Inde\">Climat de l&rsquo;Inde<\/a>,\u00a0<a title=\"Municipalit\u00e9 (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Municipalit%C3%A9_(Inde)\">Municipalit\u00e9 (Inde)<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Liste des \u00c9tats et territoires de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_%C3%89tats_et_territoires_de_l%27Inde\">Liste des \u00c9tats et territoires de l&rsquo;Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019Inde occupe la majeure partie du\u00a0<a title=\"Sous-continent indien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sous-continent_indien\">sous-continent indien<\/a>, qui est plac\u00e9 entre la plaque tectonique de l\u2019Inde et la partie nord-ouest de la plaque indo-australienne. Une partie du territoire des \u00c9tats du nord et du nord-est de l\u2019Inde est situ\u00e9e dans le massif de l\u2019Himalaya. Le reste de l\u2019Inde septentrionale, centrale, et orientale est occup\u00e9 par la zone fertile de la plaine indo-gang\u00e9tique. Dans la partie occidentale, bord\u00e9e par le Pakistan du sud-est, se trouve le\u00a0<a title=\"D\u00e9sert du Thar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9sert_du_Thar\">d\u00e9sert du Thar<\/a>. L\u2019Inde m\u00e9ridionale se compose presque enti\u00e8rement du plateau p\u00e9ninsulaire du Deccan, flanqu\u00e9 de deux massifs c\u00f4tiers au relief accident\u00e9, les\u00a0<a title=\"Ghats occidentaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ghats_occidentaux\">Ghats occidentaux<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Ghats orientaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ghats_orientaux\">Ghats orientaux<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De grands fleuves et rivi\u00e8res, tels le\u00a0<a title=\"Gange\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gange\">Gange<\/a>, le\u00a0<a title=\"Brahmapoutre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brahmapoutre\">Brahmapoutre<\/a>, la\u00a0<a title=\"Yamuna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yamuna\">Yamuna<\/a>, la\u00a0<a title=\"Godavari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Godavari\">Godavari<\/a>, la\u00a0<a title=\"Narmada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Narmada\">Narmada<\/a>, la\u00a0<a title=\"Kaveri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kaveri\">Kaveri<\/a>\u00a0traversent le pays. L\u2019Inde poss\u00e8de par ailleurs trois archipels\u00a0: les\u00a0<a title=\"\u00celes Laquedives\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Eles_Laquedives\">\u00eeles Laquedives<\/a>, qui se trouvent au large de la c\u00f4te du sud-ouest\u00a0; la cha\u00eene volcanique des \u00eeles d\u2019Andaman et de Nicobar au sud-est, et les Sundarbans dans le delta du Gange au Bengale occidental. Le\u00a0<a title=\"Climat de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Climat_de_l%27Inde\">climat de l&rsquo;Inde<\/a>\u00a0varie, de tropical dans le sud \u00e0 plus temp\u00e9r\u00e9 dans le nord de l\u2019Himalaya et o\u00f9 les r\u00e9gions montagneuses re\u00e7oivent les chutes de neige continues en hiver.<\/p>\n<div class=\"thumb tleft\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Andaman.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/80\/Andaman.jpg\/220px-Andaman.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/80\/Andaman.jpg\/330px-Andaman.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/80\/Andaman.jpg\/440px-Andaman.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"146\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"681\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Les \u00eeles Andaman.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le climat de l\u2019Inde est fortement influenc\u00e9 par l\u2019Himalaya et le d\u00e9sert du Thar. L\u2019Himalaya et les montagnes de l\u2019<a title=\"Hindou Kouch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindou_Kouch\">Hindou Kouch<\/a>\u00a0au Pakistan, font obstacle aux vents\u00a0<a title=\"Vent catabatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vent_catabatique\">catabatiques<\/a>\u00a0venus d\u2019<a title=\"Asie centrale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asie_centrale\">Asie centrale<\/a>\u00a0et les emp\u00eachent ainsi de p\u00e9n\u00e9trer dans le continent, ce qui pr\u00e9serve la chaleur dans la majeure partie de ce dernier, contrairement \u00e0 la plupart des r\u00e9gions situ\u00e9es \u00e0 la m\u00eame latitude. Le d\u00e9sert du Thar, quant \u00e0 lui, attire les vents humides de la mousson d\u2019\u00e9t\u00e9 qui, entre juin et septembre, est responsable de la plus grande partie des pr\u00e9cipitations de l\u2019Inde.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La superficie de l\u2019Inde est de 3\u00a0287\u00a0263\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"kilom\u00e8tre carr\u00e9\">km<sup>2<\/sup><\/abbr>.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Map_India_Bhopal.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ea\/Map_India_Bhopal.png\/220px-Map_India_Bhopal.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/e\/ea\/Map_India_Bhopal.png 1.5x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"237\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"355\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Carte de l&rsquo;Inde.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e9limit\u00e9es par le\u00a0<a title=\"Pakistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pakistan\">Pakistan<\/a>, la\u00a0<a title=\"Chine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chine\">Chine<\/a>, le\u00a0<a title=\"N\u00e9pal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9pal\">N\u00e9pal<\/a>, le\u00a0<a title=\"Bhoutan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bhoutan\">Bhoutan<\/a>, le\u00a0<a title=\"Bangladesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bangladesh\">Bangladesh<\/a>, la\u00a0<a title=\"Birmanie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Birmanie\">Birmanie<\/a>, les fronti\u00e8res indiennes sont longues de 15\u00a0168\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"kilom\u00e8tre\">km<\/abbr>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Environnement\" class=\"mw-headline\">Environnement<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Environnement en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Environnement_en_Inde\">Environnement en Inde<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Aires prot\u00e9g\u00e9es d'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aires_prot%C3%A9g%C3%A9es_d%27Inde\">Aires prot\u00e9g\u00e9es d&rsquo;Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Ressources_en_eau\" class=\"mw-headline\">Ressources en eau<\/span><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde est une zone en\u00a0<a title=\"Stress hydrique (\u00e9cologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stress_hydrique_(%C3%A9cologie)\">d\u00e9ficit hydrique<\/a><sup id=\"cite_ref-42\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-42\">Note 3<\/a><\/sup>. 230\u00a0milliards de m\u00e8tres cubes d&rsquo;eau sont pr\u00e9lev\u00e9s chaque ann\u00e9e en Inde<sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-43\">40<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La plaine du\u00a0<a title=\"Pendjab\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pendjab\">Pendjab<\/a>, \u00e0 cheval entre l&rsquo;Inde et le Pakistan, pr\u00e9sente un d\u00e9ficit en\u00a0<a title=\"Eau douce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eau_douce\">eau<\/a>\u00a0qui concerne l&rsquo;ensemble de l&rsquo;Inde, car on y cultive du\u00a0<a title=\"Bl\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bl%C3%A9\">bl\u00e9<\/a>\u00a0en hiver et du\u00a0<a title=\"Riz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Riz\">riz<\/a>\u00a0en \u00e9t\u00e9, avec un surplus qui s&rsquo;exporte dans les autres \u00c9tats de l&rsquo;Inde. Dans cette r\u00e9gion d&rsquo;<a title=\"Irrigation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Irrigation\">agriculture irrigu\u00e9e<\/a>, les paysans puisent de l&rsquo;eau dans la\u00a0<a title=\"Nappe phr\u00e9atique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nappe_phr%C3%A9atique\">nappe phr\u00e9atique<\/a>, dont le niveau baisse de 0,6\u00a0m\u00e8tre par an<sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-44\">41<\/a><\/sup>. Selon la\u00a0<a title=\"Banque mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Banque_mondiale\">Banque mondiale<\/a>, 60\u00a0% des nappes phr\u00e9atiques de l&rsquo;Inde seront dans une situation \u00ab\u00a0critique\u00a0\u00bb d&rsquo;ici 2034<sup id=\"cite_ref-Le_Monde_45-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Le_Monde-45\">42<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au niveau national, les activit\u00e9s agricoles sont les principales consommatrices d&rsquo;eau souterraine, repr\u00e9sentant 85\u00a0% de l&rsquo;eau extraite du sous-sol. La politique d&rsquo;\u00e9lectricit\u00e9 gratuite ou \u00e0 bas prix mise en place par les gouvernements des \u00c9tats indiens incite en effet les agriculteurs \u00e0 privil\u00e9gier l&rsquo;extraction des eaux souterraines gr\u00e2ce \u00e0 un syst\u00e8me de pompage pour irriguer leurs cultures<sup id=\"cite_ref-Le_Monde_45-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Le_Monde-45\">42<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Eau souterraine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eau_souterraine\">eau souterraine<\/a>, source de 40\u00a0% des besoins en eau de l&rsquo;Inde, s&rsquo;\u00e9puise rapidement selon un rapport publi\u00e9 en 2018 par un organisme gouvernemental. Vingt et une villes indiennes &#8211; dont\u00a0<a title=\"Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Delhi\">Delhi<\/a>,\u00a0<a title=\"Bangalore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bangalore\">Bangalore<\/a>,\u00a0<a title=\"Madras\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madras\">Madras<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Hyderabad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hyderabad\">Hyderabad<\/a>\u00a0&#8211; devraient manquer d&rsquo;eau souterraine d\u00e8s 2021, et 40\u00a0% de la population indienne n&rsquo;aura pas un acc\u00e8s suffisant \u00e0 l&rsquo;eau potable en 2030<sup id=\"cite_ref-46\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-46\">43<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Faune_et_flore\" class=\"mw-headline\">Faune et flore<\/span><\/h3>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Asiatic_lion_01.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Asiatic_lion_01.jpg\/220px-Asiatic_lion_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Asiatic_lion_01.jpg\/330px-Asiatic_lion_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Asiatic_lion_01.jpg\/440px-Asiatic_lion_01.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"155\" data-file-width=\"4259\" data-file-height=\"3004\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Autrefois pr\u00e9sent de la\u00a0<a title=\"Gr\u00e8ce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A8ce\">Gr\u00e8ce<\/a>\u00a0jusqu&rsquo;aux confins du\u00a0<a title=\"Bengale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bengale\">Bengale<\/a>, le\u00a0<a title=\"Lion asiatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lion_asiatique\">lion d&rsquo;Asie<\/a>\u00a0ne vit plus \u00e0 pr\u00e9sent que dans l&rsquo;enceinte du Parc national de la For\u00eat de Gir (<a title=\"Gujarat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gujarat\">Gujarat<\/a>).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Situ\u00e9e dans l&rsquo;<a title=\"\u00c9cozone Indomalaise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cozone_Indomalaise\">\u00e9cozone Indomalaise<\/a>, l&rsquo;Inde abrite une grande\u00a0<a title=\"Biodiversit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biodiversit%C3%A9\">biodiversit\u00e9<\/a>\u00a0: 7,6\u00a0% des\u00a0<a title=\"Mammif\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mammif%C3%A8re\">mammif\u00e8res<\/a>, 12,6\u00a0% des\u00a0<a title=\"Oiseau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oiseau\">oiseaux<\/a>, 6,2\u00a0% des\u00a0<a title=\"Reptile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reptile\">reptiles<\/a>, et des 6,0\u00a0% des\u00a0<a title=\"Angiosperme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angiosperme\">plantes \u00e0 fleurs<\/a>\u00a0vivant sur la Terre s&rsquo;y trouvent<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>. Elle poss\u00e8de beaucoup d&rsquo;<a title=\"\u00c9cor\u00e9gion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cor%C3%A9gion\">\u00e9cor\u00e9gions<\/a>, comme les for\u00eats de Shola, qui pr\u00e9sentent des taux extr\u00eamement \u00e9lev\u00e9s d&rsquo;<a title=\"End\u00e9misme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/End%C3%A9misme\">end\u00e9misme<\/a>\u00a0: au total, 33\u00a0% des esp\u00e8ces de plantes indiennes sont des\u00a0<a title=\"End\u00e9misme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/End%C3%A9misme\">esp\u00e8ces end\u00e9miques<\/a>. La couverture de la for\u00eat indienne s&rsquo;\u00e9tend de la\u00a0<a title=\"For\u00eat tropicale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/For%C3%AAt_tropicale\">for\u00eat tropicale<\/a>\u00a0des\u00a0<a title=\"\u00celes Andaman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Eles_Andaman\">\u00eeles Andaman<\/a>, des\u00a0<a title=\"Ghats occidentaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ghats_occidentaux\">Ghats occidentaux<\/a>, et de l&rsquo;Inde du nord-est jusqu&rsquo;aux\u00a0<a title=\"For\u00eats de conif\u00e8res temp\u00e9r\u00e9es\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/For%C3%AAts_de_conif%C3%A8res_temp%C3%A9r%C3%A9es\">for\u00eats de conif\u00e8res temp\u00e9r\u00e9es<\/a>\u00a0de l&rsquo;<a title=\"Himalaya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Himalaya\">Himalaya<\/a>. Entre ces extr\u00e9mit\u00e9s se situent la for\u00eat tropicale humide de l&rsquo;Inde orientale, domin\u00e9e par le\u00a0<a title=\"Sal (plante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sal_(plante)\">sal<\/a>\u00a0; la\u00a0<a title=\"For\u00eats d\u00e9cidues s\u00e8ches tropicales et subtropicales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/For%C3%AAts_d%C3%A9cidues_s%C3%A8ches_tropicales_et_subtropicales\">for\u00eat tropophile<\/a>\u00a0de l&rsquo;Inde centrale et m\u00e9ridionale, domin\u00e9e par le\u00a0<a title=\"Teck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Teck\">teck<\/a>\u00a0; ainsi que la for\u00eat \u00e9pineuse du Deccan central et de la plaine du Gange occidentale, domin\u00e9e par l&rsquo;<a class=\"new\" title=\"Acacia mimosa (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Acacia_mimosa&amp;action=edit&amp;redlink=1\">acacia mimosa<\/a>. On compte parmi les arbres importants le\u00a0<a title=\"Margousier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Margousier\">neem<\/a>\u00a0aux propri\u00e9t\u00e9s m\u00e9dicinales, largement utilis\u00e9 pour des rem\u00e8des en\u00a0<a title=\"Phytoth\u00e9rapie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Phytoth%C3%A9rapie\">phytoth\u00e9rapie<\/a>\u00a0rurale. Le\u00a0<a title=\"Figuier des pagodes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Figuier_des_pagodes\">figuier des pagodes<\/a>, visible sur les sceaux de\u00a0<a title=\"Mohenjo-daro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohenjo-daro\">Mohenjo-daro<\/a>, a ombrag\u00e9 le\u00a0<a title=\"Siddhartha Gautama\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siddhartha_Gautama\">Gautama Bouddha<\/a>\u00a0pendant qu&rsquo;il atteignait le\u00a0<a title=\"Nirvana (monde indien)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nirvana_(monde_indien)\">Nirvana<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Beaucoup d&rsquo;esp\u00e8ces indiennes descendent directement des\u00a0<a title=\"Taxon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Taxon\">taxons<\/a>\u00a0provenant du supercontinent\u00a0<a title=\"Gondwana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gondwana\">Gondwana<\/a>, duquel l&rsquo;Inde est originaire. Le supercontinent\u00a0<a title=\"Laurasia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Laurasia\">Laurasia<\/a>\u00a0a permis un large \u00e9change d&rsquo;esp\u00e8ces lors de son mouvement en direction de la\u00a0<a title=\"Plaque indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plaque_indienne\">plaque indienne<\/a>, et de leur collision. Cependant, le\u00a0<a title=\"Volcanisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Volcanisme\">volcanisme<\/a>\u00a0et les changements climatiques survenus il y a 20\u00a0millions d&rsquo;ann\u00e9es ont caus\u00e9 l&rsquo;extinction de beaucoup de formes end\u00e9miques en Inde. Peu apr\u00e8s, les mammif\u00e8res entr\u00e8rent en Inde depuis l&rsquo;Asie au cours de deux passages zoog\u00e9ographiques de chaque c\u00f4t\u00e9 de l&rsquo;Himalaya naissant. En cons\u00e9quence de cela, on compte parmi les esp\u00e8ces indiennes seulement 12,6\u00a0% de mammif\u00e8res et 4,5\u00a0% d&rsquo;oiseaux qui sont des esp\u00e8ces end\u00e9miques, contrastant avec les 45,8\u00a0% de reptiles et 55,8\u00a0% d&rsquo;<a title=\"Amphibia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amphibia\">amphibiens<\/a>. Les end\u00e9miques notables sont le singe\u00a0<a title=\"Trachypithecus johnii\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trachypithecus_johnii\">semnopith\u00e8que du Nilgiri<\/a>\u00a0et le crapaud brun ou carmin de l&rsquo;esp\u00e8ce\u00a0<a title=\"Duttaphrynus beddomii\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Duttaphrynus_beddomii\">bufo beddomii<\/a>\u00a0des\u00a0<a title=\"Ghats occidentaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ghats_occidentaux\">Ghats occidentaux<\/a><sup id=\"cite_ref-47\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-47\">44<\/a><\/sup>. L&rsquo;Inde contient 172 soit 2,9\u00a0% d&rsquo;esp\u00e8ces menac\u00e9es selon l&rsquo;<a title=\"Union internationale pour la conservation de la nature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Union_internationale_pour_la_conservation_de_la_nature\">UICN<\/a>, parmi lesquelles on retrouve le\u00a0<a title=\"Lion asiatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lion_asiatique\">lion asiatique<\/a>, le\u00a0<a title=\"Tigre du Bengale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tigre_du_Bengale\">tigre du Bengale<\/a>, et le\u00a0<a title=\"Vautour chaugoun\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vautour_chaugoun\">vautour chaugoun<\/a>\u00a0indien, qui fut tr\u00e8s proche de l&rsquo;extinction \u00e0 cause d&rsquo;ingestion de charognes de\u00a0<a title=\"B\u00e9tail\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9tail\">b\u00e9tail<\/a>\u00a0trait\u00e9s au\u00a0<a title=\"Diclof\u00e9nac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diclof%C3%A9nac\">diclof\u00e9nac<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis les derni\u00e8res d\u00e9cennies, la faune de l&rsquo;Inde a \u00e9t\u00e9 s\u00e9rieusement menac\u00e9e par la forte augmentation d\u00e9mographique humaine. Pour contrer cela, le gouvernement a consid\u00e9rablement \u00e9tendu sa liste des secteurs prot\u00e9g\u00e9s et des\u00a0<a title=\"Parcs nationaux d'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parcs_nationaux_d%27Inde\">parcs nationaux<\/a>\u00a0(liste initialement \u00e9tablie en 1935). En 1972, l&rsquo;Inde a mis en place un plan de sauvegarde de la faune, et un projet sp\u00e9cialement consacr\u00e9 \u00e0 la pr\u00e9servation du tigre et de son habitat naturel. Ce plan de sauvegarde fut \u00e9tendu par d&rsquo;autres protections f\u00e9d\u00e9rales promulgu\u00e9es dans les ann\u00e9es 1980. En plus des 500 zones de sauvegarde de la faune, l&rsquo;Inde accueille maintenant 14\u00a0<a title=\"R\u00e9serve de biosph\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9serve_de_biosph%C3%A8re\">r\u00e9serves de biosph\u00e8re<\/a>, dont 4 font partie du\u00a0<a title=\"R\u00e9serve de biosph\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9serve_de_biosph%C3%A8re\">r\u00e9seau mondial des r\u00e9serves de biosph\u00e8re<\/a>. 25\u00a0<a title=\"Zone humide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zone_humide\">zones humides<\/a>\u00a0sont prot\u00e9g\u00e9es par la\u00a0<a title=\"Convention de Ramsar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Convention_de_Ramsar\">convention de Ramsar<\/a>. La population de tigres en Inde est pass\u00e9e de 40 000 en 1947 \u00e0 3 000 en 2021\u00a0; ce nombre repr\u00e9sente 75\u00a0% de la population totale dans le monde de ces animaux<sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-48\">45<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Politique_environnementale\" class=\"mw-headline\">Politique environnementale<\/span><\/h4>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article connexe\u00a0:\u00a0<a title=\"D\u00e9forestation en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9forestation_en_Inde\">D\u00e9forestation en Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00e8s la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xix<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, voyant les ressources naturelles diminuer, les Britanniques ont mis en place des lois et des organismes afin de g\u00e9rer l&rsquo;immense territoire que repr\u00e9sentent les Indes. Le\u00a0<i><a title=\"Fonction publique en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fonction_publique_en_Inde\">Indian Forest Service<\/a><\/i>\u00a0est cr\u00e9\u00e9 en 1866, la\u00a0<i><a title=\"Indian Forest Act\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indian_Forest_Act\">Indian Forest Act<\/a><\/i>\u00a0est \u00e9dict\u00e9 en 1878. Les Britanniques cherchaient alors avant tout \u00e0 pr\u00e9server le couvert forestier sur ces zones de fa\u00e7on \u00e0 assurer une p\u00e9rennit\u00e9 pour l&rsquo;exploitation du\u00a0<a title=\"Bois (mat\u00e9riau de construction)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bois_(mat%C3%A9riau_de_construction)\">bois d&rsquo;\u0153uvre<\/a>, le principal levier \u00e9tant le pr\u00e9l\u00e8vement des taxes de douane. Accessoirement, ces dispositions permettaient de pr\u00e9server \u00e9galement le gros gibier qui peu \u00e0 peu disparaissait. C&rsquo;est ainsi que plusieurs aires prot\u00e9g\u00e9es ont vu le jour comme le\u00a0<a title=\"Parc national de Kaziranga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parc_national_de_Kaziranga\">Parc national de Kaziranga<\/a>\u00a0en 1905. Les mesures de protection se sont renforc\u00e9es avec l&rsquo;<i><a title=\"Indian Forest Act\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indian_Forest_Act\">Indian Forest Act<\/a><\/i>\u00a0de 1927.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:FLII_India.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/FLII_India.png\/220px-FLII_India.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/FLII_India.png\/330px-FLII_India.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/36\/FLII_India.png\/440px-FLII_India.png 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"207\" data-file-width=\"844\" data-file-height=\"796\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>L&rsquo;Inde avait un score moyen de l&rsquo;<a title=\"Indice d'int\u00e9grit\u00e9 du paysage forestier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indice_d%27int%C3%A9grit%C3%A9_du_paysage_forestier\">Indice d&rsquo;int\u00e9grit\u00e9 du paysage forestier<\/a>\u00a02019 de 7,09, le classant\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Cinquante-huiti\u00e8me\">58<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0sur 172\u00a0pays<sup id=\"cite_ref-FLII_Supplementary_49-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-FLII_Supplementary-49\">46<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Devant la d\u00e9gradation continue des zones prot\u00e9g\u00e9es, le gouvernement indien a fait promulguer le\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Wildlife Protection Act (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Wildlife_Protection_Act&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Wildlife Protection Act<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Wildlife Protection Act\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Wildlife_Protection_Act\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Wildlife Protection Act\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/i>\u00a0en 1972 sur la protection de la faune et de la flore sauvages<sup id=\"cite_ref-50\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-50\">47<\/a><\/sup>. La loi relative \u00e0 la conservation des for\u00eats, le\u00a0<i>Forest Protection Act<\/i>\u00a0de 1980, dispose qu&rsquo;aucune superficie bois\u00e9e ne peut \u00eatre soumise \u00e0 des utilisations non foresti\u00e8res sans l&rsquo;approbation pr\u00e9alable du gouvernement indien. Cette loi, adopt\u00e9e rapidement avec peu de concertation, a servi de fa\u00e7on tr\u00e8s efficace \u00e0 interdire la conversion des zones foresti\u00e8res. Cependant, elle pose localement des difficult\u00e9s aux petites communaut\u00e9s rurales. Dans la foul\u00e9e, le\u00a0<i>Forest survey of india<\/i>, un organisme destin\u00e9 \u00e0 \u00e9valuer les r\u00e9sultats de la protection du couvert forestier, a \u00e9t\u00e9 cr\u00e9\u00e9 en 1981.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La loi relative \u00e0 la protection de l&rsquo;environnement, l&rsquo;<i><a class=\"new\" title=\"Environment Protection Act, 1986 (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Environment_Protection_Act,_1986&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Environment Protection Act, 1986<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Environment Protection Act, 1986\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Environment_Protection_Act,_1986\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Environment Protection Act, 1986\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a><\/i>, a jou\u00e9 un r\u00f4le crucial dans la conservation et la gestion des \u00e9cosyst\u00e8mes notamment dans le traitement des eaux et des d\u00e9chets<sup id=\"cite_ref-51\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-51\">48<\/a><\/sup>. La loi de 2006 sur les tribus r\u00e9pertori\u00e9es et autres habitants traditionnels des for\u00eats (reconnaissance des droits forestiers) est un texte cl\u00e9 de la l\u00e9gislation foresti\u00e8re adopt\u00e9e en Inde le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-12-18\" data-sort-value=\"2006-12-18\">18 d\u00e9cembre 2006<\/time>\u00a0<i>(<a title=\"Forest Rights Act\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Forest_Rights_Act\">The Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act, 2006<\/a>)<\/i>. En 2008, le\u00a0<i><a title=\"Forest Rights Act\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Forest_Rights_Act\">Forest Rights Act<\/a><\/i>\u00a0fait craindre \u00e0 certains protecteurs de l&rsquo;environnement une perte d&rsquo;autorit\u00e9 de l&rsquo;\u00c9tat sur les zones prot\u00e9g\u00e9es<sup id=\"cite_ref-52\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-52\">49<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il existe plusieurs niveaux de protection, le plus \u00e9lev\u00e9 \u00e9tant les\u00a0<a title=\"Parcs nationaux d'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parcs_nationaux_d%27Inde\">parcs nationaux<\/a>\u00a0et le plus petit les\u00a0<i>Village forests<\/i>. En outre, certaines zones prot\u00e9g\u00e9es peuvent l&rsquo;\u00eatre par des personnes priv\u00e9es. 4\u00a0% de la surface du pays doit, d&rsquo;apr\u00e8s une d\u00e9cision gouvernementale, \u00eatre prot\u00e9g\u00e9e. \u00c0 ces aires prot\u00e9g\u00e9es, se superposent des zones o\u00f9 des moyens compl\u00e9mentaires sont offerts pour prot\u00e9ger une esp\u00e8ce particuli\u00e8rement ou un\u00a0<a title=\"Biome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biome\">biome<\/a>\u00a0important. C&rsquo;est le cas par exemple des\u00a0<i>Tiger Reserves<\/i>\u00a0et des\u00a0<i>Elephant reserves<\/i>, qui peuvent le cas \u00e9ch\u00e9ant se superposer. Ces r\u00e9serves sont pilot\u00e9es dans le cadre de plans comme le\u00a0<i><a title=\"Project Tiger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Project_Tiger\">Project Tiger<\/a><\/i>, le\u00a0<i><a title=\"Project Elephant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Project_Elephant\">Project Elephant<\/a><\/i>, l&rsquo;<i><a title=\"Asiatic Lion Reintroduction Project\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asiatic_Lion_Reintroduction_Project\">Asiatic Lion Reintroduction Project<\/a><\/i>. Le\u00a0<i>Yamuna Action Plan<\/i>\u00a0a pour objectif \u00e0 r\u00e9habiliter la\u00a0<a title=\"Yamuna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yamuna\">rivi\u00e8re Yamuna<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La protection de l&rsquo;environnement est aujourd&rsquo;hui pilot\u00e9e par le\u00a0<a title=\"Minist\u00e8re de l'Environnement, des For\u00eats et du Changement climatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minist%C3%A8re_de_l%27Environnement,_des_For%C3%AAts_et_du_Changement_climatique\">minist\u00e8re de l&rsquo;Environnement et des For\u00eats<\/a>\u00a0qui dirige de nombreuses agences gouvernementales comme l&rsquo;<i><a title=\"Fonction publique en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fonction_publique_en_Inde\">Indian Forest Service<\/a><\/i>, des centres de formations et d&rsquo;autres institutions.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Face \u00e0 la forte pollution pr\u00e9sente dans le pays, le gouvernement indien a lanc\u00e9 en 2016 l&rsquo;objectif d&rsquo;\u00e9lectrifier \u00e0 100\u00a0% le parc automobile d&rsquo;ici 2030<sup id=\"cite_ref-53\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-53\">50<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces derni\u00e8res ann\u00e9es, les \u00e9v\u00e9nements m\u00e9t\u00e9orologiques extr\u00eames, avec des s\u00e9cheresses, des canicules et des cyclones r\u00e9currents, sont un facteur majeur de la chute de revenus des fermiers. Selon le Centre for Science and Environment, la plus grande ONG environnementale de l&rsquo;Inde\u00a0: \u00ab\u00a0On fait face \u00e0 une crise agricole, avec une vague de suicides de fermiers et des manifestations paysannes qui se sont multipli\u00e9es par trois [\u2026] Les partis n\u2019ont pas l\u2019intelligence ni la vision \u00e0 long terme pour prendre les mesures n\u00e9cessaires. \u00c0 la place, ils r\u00e9pondent \u00e0 chaque s\u00e9cheresse, \u00e0 chaque inondation, par de la gestion de crise. Il n\u2019y a aucun plan d\u2019ensemble pour agir \u00e0 l\u2019\u00e9chelle nationale pour la pr\u00e9vention et l\u2019adaptation<sup id=\"cite_ref-54\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-54\">51<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Pollution de l'air\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pollution_de_l%27air\">pollution de l&rsquo;air<\/a>\u00a0provoque la mort de 100\u00a0000\u00a0enfants de moins de cinq ans chaque ann\u00e9e selon le Centre pour la science et l&rsquo;environnement de\u00a0<a title=\"New Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_Delhi\">New Delhi<\/a>. Elle est responsable de 12,5\u00a0% des morts en Inde<sup id=\"cite_ref-55\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-55\">52<\/a><\/sup><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence \u00e0 confirmer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_%C3%A0_confirmer\">[r\u00e9f.\u00a0\u00e0 confirmer]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde g\u00e9n\u00e8re actuellement, en 2019, 62\u00a0millions de tonnes de poubelles par an, mais cette production pourrait s&rsquo;\u00e9lever d&rsquo;ici 2030 \u00e0 165\u00a0millions de tonnes annuellement selon les estimations du gouvernement<sup id=\"cite_ref-56\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-56\">53<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"G.C3.A9ologie\"><\/span><span id=\"G\u00e9ologie\" class=\"mw-headline\">G\u00e9ologie<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article connexe\u00a0:\u00a0<a title=\"Plaque indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plaque_indienne\">Plaque indienne<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:World_geologic_provinces.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/World_geologic_provinces.jpg\/400px-World_geologic_provinces.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/World_geologic_provinces.jpg\/600px-World_geologic_provinces.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/World_geologic_provinces.jpg\/800px-World_geologic_provinces.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"212\" data-file-width=\"1200\" data-file-height=\"637\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Les\u00a0<a title=\"Province g\u00e9ologique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Province_g%C3%A9ologique\">provinces g\u00e9ologiques<\/a>\u00a0de la Terre (d&rsquo;apr\u00e8s les donn\u00e9es de l&rsquo;<a title=\"Institut d'\u00e9tudes g\u00e9ologiques des \u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Institut_d%27%C3%A9tudes_g%C3%A9ologiques_des_%C3%89tats-Unis\">Institut d&rsquo;\u00e9tudes g\u00e9ologiques des \u00c9tats-Unis<\/a>)\u00a0:<\/p>\n<div class=\"colonnes\">\n<div>\n<div><a title=\"Cro\u00fbte continentale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cro%C3%BBte_continentale\">Cro\u00fbte continentale<\/a>\u00a0:<\/p>\n<div class=\"legende-bloc legende-bloc-vertical\">\n<ul>\n<li><a title=\"Bouclier (g\u00e9ologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bouclier_(g%C3%A9ologie)\">Bouclier<\/a><\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Plateforme (g\u00e9ologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plateforme_(g%C3%A9ologie)\">Plateforme<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Orogen\u00e8se\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orogen%C3%A8se\">Orog\u00e8ne<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Bassin structural\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bassin_structural\">Bassin structural<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Province magmatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Province_magmatique\">Province magmatique<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Extension (g\u00e9ologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Extension_(g%C3%A9ologie)\">Plaine s\u00e9dimentaire<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<div>\n<p>\u00c2ge de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cro\u00fbte oc\u00e9anique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cro%C3%BBte_oc%C3%A9anique\">cro\u00fbte oc\u00e9anique<\/a>\u00a0:<\/p>\n<div class=\"legende-bloc legende-bloc-vertical\">\n<ul>\n<li>0\u201320\u00a0<a title=\"Million d'ann\u00e9es\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Million_d%27ann%C3%A9es\">Ma<\/a><\/li>\n<li>20\u201365 Ma<\/li>\n<li>&gt; 65 Ma<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Tectonique des plaques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tectonique_des_plaques\">tectonique des plaques<\/a>\u00a0montre qu&rsquo;au\u00a0<a title=\"Extinction Permien-Trias\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_Permien-Trias\">Permo-Trias<\/a>\u00a0(250-200\u00a0<a title=\"Million d'ann\u00e9es\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Million_d%27ann%C3%A9es\">Ma<\/a>),\u00a0<a title=\"Madagascar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madagascar\">Madagascar<\/a>, l\u2019Inde (le\u00a0<a title=\"Craton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Craton\">craton<\/a>\u00a0indien \u00e9tait alors une grande \u00eele, situ\u00e9e \u00e0 6\u00a0400\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"kilom\u00e8tre\">km<\/abbr>\u00a0au sud du continent asiatique et dont la c\u00f4te sud-ouest actuelle \u00e9tait reli\u00e9e \u00e0 Madagascar, la c\u00f4te sud-est \u00e0 l&rsquo;Australie<sup id=\"cite_ref-57\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-57\">54<\/a><\/sup>), l\u2019<a title=\"Afrique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afrique\">Afrique<\/a>, l\u2019<a title=\"Australie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Australie\">Australie<\/a>, l\u2019<a title=\"Antarctique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antarctique\">Antarctique<\/a>\u00a0et l\u2019<a title=\"Am\u00e9rique du Sud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Am%C3%A9rique_du_Sud\">Am\u00e9rique du Sud<\/a>\u00a0\u00e9taient r\u00e9unis en un\u00a0<a title=\"Supercontinent\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Supercontinent\">supercontinent<\/a>\u00a0appel\u00e9\u00a0<a title=\"Gondwana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gondwana\">Gondwana<\/a>\u00a0et qui commen\u00e7ait \u00e0 se d\u00e9manteler. Il y a 250\u00a0millions d\u2019ann\u00e9es, le Gondwana s&rsquo;est disloqu\u00e9 pour former les cinq\u00a0<a title=\"Continent\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Continent\">continents<\/a>\u00a0: \u00e0 une premi\u00e8re phase de\u00a0<a title=\"Rift\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rift\">rifting<\/a>\u00a0qui a commenc\u00e9 au Permo-Trias, suit une phase d\u2019<a title=\"Oc\u00e9anisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oc%C3%A9anisation\">ouverture oc\u00e9anique<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Jurassique moyen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jurassique_moyen\">Jurassique moyen<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"Cr\u00e9tac\u00e9 sup\u00e9rieur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cr%C3%A9tac%C3%A9_sup%C3%A9rieur\">Cr\u00e9tac\u00e9 sup\u00e9rieur<\/a>\u00a0(180-70 Ma) avec la formation des\u00a0<a title=\"Bassin oc\u00e9anique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bassin_oc%C3%A9anique\">bassins<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Bassin de Somalie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bassin_de_Somalie\">Somalie<\/a>\u00a0au nord et de\u00a0<a title=\"Mozambique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mozambique\">Mozambique<\/a>\u00a0au sud, reli\u00e9 par la\u00a0<a title=\"Ride de Davie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ride_de_Davie\">ride de Davie<\/a>\u00a0entra\u00eenant la\u00a0<a title=\"Plaque indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plaque_indienne\">plaque Indo-Malgache<\/a>\u00a0vers le sud<sup id=\"cite_ref-58\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-58\">55<\/a><\/sup>. L\u2019extension de la\u00a0<a title=\"Dorsale centrale indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dorsale_centrale_indienne\">dorsale centrale indienne<\/a>\u00a0il y a 150 Ma s\u00e9pare l\u2019Inde de Madagascar avec un \u00e9pisode de compression le long de la ride de Davie alors exhum\u00e9e. Au cours de cette\u00a0<a title=\"Oc\u00e9anisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oc%C3%A9anisation\">oc\u00e9anisation<\/a>, se forment un\u00a0<a title=\"\u00c9paulement (g\u00e9ologie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89paulement_(g%C3%A9ologie)\">\u00e9paulement<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Rift\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rift\">rift<\/a>\u00a0(l&rsquo;actuelle cha\u00eene de montagne occidentale indienne, les\u00a0<a title=\"Ghats occidentaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ghats_occidentaux\">Ghats occidentaux<\/a>) et l&rsquo;Inde op\u00e8re une remont\u00e9e du sud au nord vers l&rsquo;Asie, il y a entre 150 et 50\u00a0millions d&rsquo;ann\u00e9es, \u00e0 une vitesse estim\u00e9e d&rsquo;environ 15\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>\/an. Au cours de cette migration, la\u00a0<a title=\"Plaque indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plaque_indienne\">plaque indienne<\/a>\u00a0d\u00e9rive sur le\u00a0<a title=\"Point chaud de La R\u00e9union\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Point_chaud_de_La_R%C3%A9union\">point chaud de La R\u00e9union<\/a>, une zone \u00e0 forte\u00a0<a title=\"Activit\u00e9 d'un volcan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Activit%C3%A9_d%27un_volcan\">activit\u00e9 volcanique<\/a>. Les terres de l&rsquo;Inde actuelle subissent alors d&rsquo;intenses\u00a0<a title=\"\u00c9ruption volcanique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ruption_volcanique\">\u00e9ruptions volcaniques<\/a>\u00a0il y a environ 65\u00a0millions d&rsquo;ann\u00e9es qui forment les\u00a0<a title=\"Trapps du Deccan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trapps_du_Deccan\">trapps du Deccan<\/a>, constitu\u00e9s d&rsquo;un empilement successifs de\u00a0<a title=\"Lave\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lave\">laves<\/a>\u00a0<a title=\"Basalte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basalte\">basaltiques<\/a>. Aujourd&rsquo;hui, cette zone couvre une bonne partie du centre-ouest de l&rsquo;Inde. La d\u00e9rive vers le nord aboutit \u00e0 une collision avec l&rsquo;ancienne plaque eurasienne (l&rsquo;ancien Tibet), provoquant la surrection de l&rsquo;Himalaya et l&rsquo;expulsion du bloc indochinois vers le sud-est<sup id=\"cite_ref-59\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-59\">56<\/a><\/sup>.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Laurasia-Gondwana-fr.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ed\/Laurasia-Gondwana-fr.svg\/120px-Laurasia-Gondwana-fr.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ed\/Laurasia-Gondwana-fr.svg\/180px-Laurasia-Gondwana-fr.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ed\/Laurasia-Gondwana-fr.svg\/240px-Laurasia-Gondwana-fr.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"120\" height=\"101\" data-file-width=\"519\" data-file-height=\"435\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Carte des terres \u00e9merg\u00e9es au\u00a0<a title=\"Trias\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trias\">Trias<\/a>, montrant deux supercontinents, la\u00a0<a title=\"Laurasia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Laurasia\">Laurasia<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Gondwana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gondwana\">Gondwana<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:100_global.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3c\/100_global.png\/120px-100_global.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3c\/100_global.png\/180px-100_global.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3c\/100_global.png\/240px-100_global.png 2x\" alt=\"\" width=\"120\" height=\"120\" data-file-width=\"737\" data-file-height=\"736\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Mouvements continentaux dans le cadre de la\u00a0<a title=\"Tectonique des plaques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tectonique_des_plaques\">tectonique des plaques<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Himalaya-formation.gif?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Himalaya-formation.gif\/66px-Himalaya-formation.gif\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Himalaya-formation.gif\/99px-Himalaya-formation.gif 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Himalaya-formation.gif\/132px-Himalaya-formation.gif 2x\" alt=\"\" width=\"66\" height=\"120\" data-file-width=\"234\" data-file-height=\"424\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Collision continentale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Collision_continentale\">Collision<\/a>\u00a0de la\u00a0<a title=\"Plaque indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plaque_indienne\">plaque indienne<\/a>\u00a0et de la\u00a0<a title=\"Plaque eurasiatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plaque_eurasiatique\">plaque eurasiatique<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tectonic_plates-fr.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7a\/Tectonic_plates-fr.png\/120px-Tectonic_plates-fr.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7a\/Tectonic_plates-fr.png\/180px-Tectonic_plates-fr.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7a\/Tectonic_plates-fr.png\/240px-Tectonic_plates-fr.png 2x\" alt=\"\" width=\"120\" height=\"76\" data-file-width=\"3340\" data-file-height=\"2120\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Carte terrestre illustrant les principales\u00a0<a title=\"Plaque tectonique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plaque_tectonique\">plaques tectoniques<\/a>\u00a0actuelles.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"noprint message-galerie center\" style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Information\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/17px-Info_Simple.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/26px-Info_Simple.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/38\/Info_Simple.svg\/34px-Info_Simple.svg.png 2x\" alt=\"Information\" width=\"17\" height=\"17\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/>\u00a0<small><i>Cliquez sur une vignette pour l\u2019agrandir.<\/i><\/small><\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"D.C3.A9mographie\"><\/span><span id=\"D\u00e9mographie\" class=\"mw-headline\">D\u00e9mographie<\/span><\/h2>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"D\u00e9mographie de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9mographie_de_l%27Inde\">D\u00e9mographie de l&rsquo;Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kabaddi_in_Bagepalli_Karnataka.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c0\/Kabaddi_in_Bagepalli_Karnataka.jpg\/220px-Kabaddi_in_Bagepalli_Karnataka.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c0\/Kabaddi_in_Bagepalli_Karnataka.jpg\/330px-Kabaddi_in_Bagepalli_Karnataka.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c0\/Kabaddi_in_Bagepalli_Karnataka.jpg\/440px-Kabaddi_in_Bagepalli_Karnataka.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"3072\" data-file-height=\"2304\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Une partie de\u00a0<a title=\"Kabaddi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kabaddi\">kabaddi<\/a>\u00a0dans le\u00a0<a title=\"Karnataka\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Karnataka\">Karnataka<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde est\u00a0<a title=\"Liste des pays par population\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_pays_par_population\">le deuxi\u00e8me pays le plus peupl\u00e9 du monde<\/a>\u00a0et compte pr\u00e8s de 1\u00a0393\u00a0409\u00a0000\u00a0habitants (projections de l&rsquo;ONU pour 2021), dont 215\u00a0millions dans l&rsquo;<a title=\"Uttar Pradesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Uttar_Pradesh\">Uttar Pradesh<\/a>\u00a0(<a title=\"Kanpur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kanpur\">Kanpur<\/a>,\u00a0<a title=\"Agra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agra\">Agra<\/a>) et 120\u00a0millions dans le\u00a0<a title=\"Maharashtra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maharashtra\">Maharashtra<\/a>\u00a0(<a title=\"Bombay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bombay\">Bombay<\/a>,\u00a0<a title=\"Pune\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pune\">Pune<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est un pays jeune avec\u00a0<span class=\"nowrap\">790 millions<\/span>\u00a0de personnes de moins de\u00a0<span class=\"nowrap\">25 ans<\/span><sup id=\"cite_ref-60\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-60\">57<\/a><\/sup>. En 2004, un Indien sur deux avait moins de\u00a0<span class=\"nowrap\">25 ans<\/span>\u00a0et 70\u00a0% de la population habitait \u00e0 la campagne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On pr\u00e9voit que l&rsquo;Inde deviendra le pays le plus peupl\u00e9 du monde aux alentours de 2025<sup id=\"cite_ref-61\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-61\">58<\/a><\/sup>.<\/p>\n<table class=\"wikitable\">\n<caption>\u00c9volution de la population<sup id=\"cite_ref-62\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-62\">59<\/a><\/sup><\/caption>\n<tbody>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Ann\u00e9e<\/th>\n<th scope=\"col\">Population<\/th>\n<th scope=\"col\"><abbr title=\"Croissance d\u00e9mographique\">%\u00b1<\/abbr><\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1951<\/td>\n<td>361\u00a0088\u00a0000<\/td>\n<td>\u2014<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1961<\/td>\n<td>439\u00a0235\u00a0000<\/td>\n<td>+ 21,6<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1971<\/td>\n<td>548\u00a0160\u00a0000<\/td>\n<td>+ 24,8<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1981<\/td>\n<td>683\u00a0329\u00a0000<\/td>\n<td>+ 24,7<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1991<\/td>\n<td>846\u00a0421\u00a0000<\/td>\n<td>+ 23,9<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2001<\/td>\n<td>1\u00a0028\u00a0737\u00a0000<\/td>\n<td>+ 21,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2011<\/td>\n<td>1\u00a0210\u00a0193\u00a0000<\/td>\n<td>+ 17,6<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cinq ans \u00e0 peine apr\u00e8s l&rsquo;<a title=\"Mouvement pour l'ind\u00e9pendance de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvement_pour_l%27ind%C3%A9pendance_de_l%27Inde\">Ind\u00e9pendance<\/a>, en 1947, l&rsquo;Inde fut le premier pays \u00e0 mettre en place une politique de contr\u00f4le de la population. Depuis, le gouvernement s&rsquo;est fix\u00e9 des objectifs ambitieux aussi r\u00e9guli\u00e8rement qu&rsquo;il les a manqu\u00e9s. L&rsquo;Inde, du fait de la nature d\u00e9mocratique de son r\u00e9gime politique, axe sa politique sur la responsabilisation individuelle, avec par exemple des centres d&rsquo;information sur la\u00a0<a title=\"Contraception\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Contraception\">contraception<\/a>. Cette politique non contraignante diff\u00e8re de celle de\u00a0<a title=\"Politique de l'enfant unique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Politique_de_l%27enfant_unique\">l&rsquo;enfant unique<\/a>\u00a0de la\u00a0<a title=\"Chine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chine\">Chine<\/a>. Adopt\u00e9e en 2000, une politique nationale appelait le pays \u00e0 atteindre avant 2010 le\u00a0<a title=\"Taux de f\u00e9condit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Taux_de_f%C3%A9condit%C3%A9\">seuil de renouvellement<\/a>\u00a0de 2,1. Il n&rsquo;y parviendra sans doute pas avant une d\u00e9cennie au moins. Les facteurs qui semblent avoir eu le plus d&rsquo;impact sur la natalit\u00e9 semblent \u00eatre l&rsquo;am\u00e9lioration g\u00e9n\u00e9rale du niveau de vie ainsi que l&rsquo;alphab\u00e9tisation des femmes dans certains \u00c9tats (par exemple, au\u00a0<a title=\"Kerala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kerala\">K\u00e9rala<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ainsi, l&rsquo;Inde conna\u00eet une augmentation rapide de sa population. La population indienne augmente d&rsquo;environ dix-neuf millions d&rsquo;individus par an (cons\u00e9quence d&rsquo;une f\u00e9condit\u00e9 de\u00a0<span class=\"nowrap\">2,4 enfants<\/span>\u00a0par femme en moyenne, contre 1,5 pour la\u00a0<a title=\"Chine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chine\">Chine<\/a>). L&rsquo;<a title=\"Esp\u00e9rance de vie humaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esp%C3%A9rance_de_vie_humaine\">esp\u00e9rance de vie<\/a>\u00a0est pass\u00e9e de\u00a0<span class=\"nowrap\">38 ans<\/span>\u00a0en 1952 \u00e0\u00a0<span class=\"nowrap\">64 ans<\/span>\u00a0en 2011.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Pondichery_Panneau4.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Pondichery_Panneau4.jpg\/220px-Pondichery_Panneau4.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Pondichery_Panneau4.jpg\/330px-Pondichery_Panneau4.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5d\/Pondichery_Panneau4.jpg\/440px-Pondichery_Panneau4.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"147\" data-file-width=\"3872\" data-file-height=\"2592\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Campagne pour les filles \u00e0\u00a0<a title=\"Pondich\u00e9ry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pondich%C3%A9ry\">Pondich\u00e9ry<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00e9anmoins, l&rsquo;Inde est aujourd&rsquo;hui confront\u00e9e \u00e0 un ph\u00e9nom\u00e8ne probl\u00e9matique\u00a0: la baisse du nombre de femmes par rapport au nombre d&rsquo;hommes, en raison de l&rsquo;\u00e9limination pr\u00e9natale des f\u0153tus f\u00e9minins. Le ratio dans la population est de l&rsquo;ordre de neuf femmes pour dix hommes. Dans certaines parties de l&rsquo;Inde, il n&rsquo;y a plus que huit femmes pour dix hommes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En cons\u00e9quence, de nombreux hommes vivent aujourd&rsquo;hui un c\u00e9libat forc\u00e9, en m\u00eame temps que se d\u00e9veloppent de vastes trafics de filles \u00e0 marier \u00e9trang\u00e8res, que l&rsquo;on fait venir des Philippines, de Birmanie ou d&rsquo;Indon\u00e9sie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La cause souvent avanc\u00e9e pour expliquer l&rsquo;\u00e9limination des f\u0153tus f\u00e9minins est d&rsquo;ordre socioculturel\u00a0: le destin d&rsquo;une fille en Inde est de quitter sa famille \u00e0 son mariage pour vivre dans celle de son \u00e9poux et contribuer ainsi \u00e0 enrichir le foyer de ses beaux-parents.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En outre, la famille de la fianc\u00e9e doit s&rsquo;acquitter d&rsquo;une dot envers la belle-famille,\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence.\">pratique autrefois circonscrite aux familles de caste brahmane<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>\u00a0mais qui tend \u00e0 s&rsquo;\u00e9tendre \u00e0 l&rsquo;ensemble de la population malgr\u00e9 une loi l&rsquo;interdisant, et qui donne parfois lieu \u00e0 des abus. Son versement peut ainsi entra\u00eener de graves difficult\u00e9s financi\u00e8res, voire la ruine, pour la famille de la mari\u00e9e. Les cas de meurtres de jeunes mari\u00e9es perp\u00e9tr\u00e9s par leur belle-famille sont souvent d\u00e9nonc\u00e9s dans la presse indienne et sont pr\u00e9sent\u00e9s comme la cons\u00e9quence d&rsquo;un d\u00e9faut de paiement de la dot par leur famille d&rsquo;origine.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 2006, on estimait ainsi officiellement qu&rsquo;un cas de meurtre li\u00e9 \u00e0 la dot \u00e9tait rapport\u00e9 \u00e0 la police toutes les\u00a0<span class=\"nowrap\">77 minutes<\/span><sup id=\"cite_ref-63\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-63\">60<\/a><\/sup>, soit pr\u00e8s de 6\u00a0800\u00a0jeunes mari\u00e9es, insuffisamment dot\u00e9es, assassin\u00e9es par an.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\".C3.89conomie\"><\/span><span id=\"\u00c9conomie\" class=\"mw-headline\">\u00c9conomie<\/span><\/h2>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"\u00c9conomie de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89conomie_de_l%27Inde\">\u00c9conomie de l&rsquo;Inde<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Agriculture en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agriculture_en_Inde\">Agriculture en Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gdpcapita.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/96\/Gdpcapita.png\/170px-Gdpcapita.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/96\/Gdpcapita.png\/255px-Gdpcapita.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/96\/Gdpcapita.png\/340px-Gdpcapita.png 2x\" alt=\"\" width=\"170\" height=\"205\" data-file-width=\"3818\" data-file-height=\"4600\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><a title=\"Produit int\u00e9rieur brut par habitant\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Produit_int%C3%A9rieur_brut_par_habitant\">PIB par habitant<\/a>, par \u00e9tat (en\u00a0<a title=\"Lakh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lakh\">lakhs<\/a>).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:BangaloreInfosys.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/47\/BangaloreInfosys.jpg\/220px-BangaloreInfosys.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/47\/BangaloreInfosys.jpg\/330px-BangaloreInfosys.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/47\/BangaloreInfosys.jpg\/440px-BangaloreInfosys.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"157\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"733\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>La \u00ab\u00a0pyramide\u00a0\u00bb, bureaux de la SSII\u00a0<a title=\"Infosys\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Infosys\">Infosys<\/a>\u00a0\u00e0 Bangalore.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Le\u00a0<a title=\"Produit int\u00e9rieur brut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Produit_int%C3%A9rieur_brut\">PIB<\/a>\u00a0de l\u2019Inde \u00e9tait de 1\u00a0670\u00a0milliards de dollars en 2013 selon le World Factbook de la CIA<sup id=\"cite_ref-ciaFactbook_2-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-ciaFactbook-2\">1<\/a><\/sup>. Atteignant 2\u00a0597\u00a0milliards de dollars d&rsquo;apr\u00e8s la banque mondiale, il a d\u00e9pass\u00e9 pour la premi\u00e8re fois celui de la France en 2017<sup id=\"cite_ref-64\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-64\">61<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>Le PIB par habitant \u00e9tait de 3\u00a0700\u00a0<a title=\"Dollar am\u00e9ricain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dollar_am%C3%A9ricain\">dollars<\/a>\u00a0en 2011 selon le World Factbook de la CIA<sup id=\"cite_ref-ciaFactbook_2-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-ciaFactbook-2\">1<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>Le PIB au prix int\u00e9rieur (en\u00a0<a title=\"Parit\u00e9 de pouvoir d'achat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parit%C3%A9_de_pouvoir_d%27achat\">parit\u00e9 de pouvoir d&rsquo;achat<\/a>\u00a0ou PPA) \u00e9tait par contre de 4\u00a0990\u00a0milliards de\u00a0<a title=\"Dollar am\u00e9ricain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dollar_am%C3%A9ricain\">dollars<\/a>\u00a0en 2013<sup id=\"cite_ref-ciaFactbook_2-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-ciaFactbook-2\">1<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Inside_Terminal_3_at_Indira_Gandhi_International_Airport.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Inside_Terminal_3_at_Indira_Gandhi_International_Airport.JPG\/220px-Inside_Terminal_3_at_Indira_Gandhi_International_Airport.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Inside_Terminal_3_at_Indira_Gandhi_International_Airport.JPG\/330px-Inside_Terminal_3_at_Indira_Gandhi_International_Airport.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/18\/Inside_Terminal_3_at_Indira_Gandhi_International_Airport.JPG\/440px-Inside_Terminal_3_at_Indira_Gandhi_International_Airport.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"4000\" data-file-height=\"3000\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Terminal 3 de l&rsquo;<a title=\"A\u00e9roport international Indira-Gandhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%A9roport_international_Indira-Gandhi\">a\u00e9roport international Indira Gandhi<\/a>,\u00a0<a title=\"New Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_Delhi\">New Delhi<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>En\u00a0<a title=\"2011\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/2011\">2011<\/a>, l\u2019agriculture repr\u00e9sentait 17,4\u00a0% du PIB, les industries 25,8\u00a0% et les services 56,9\u00a0%<sup id=\"cite_ref-ciaFactbook_2-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-ciaFactbook-2\">1<\/a><\/sup>. Connu pour le th\u00e9 et les \u00e9pices, l&rsquo;Inde \u00e9tait effectivement\u00a0<a title=\"Histoire du th\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_th%C3%A9#L'%C3%A9volution_des_grands_producteurs_mondiaux_sur_la_d%C3%A9cennie_2010\">deuxi\u00e8me au palmar\u00e8s producteurs mondiaux de th\u00e9 sur la d\u00e9cennie 2010<\/a>. Le pays\u00a0<a title=\"Histoire de la caf\u00e9iculture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_la_caf%C3%A9iculture#L'%C3%A9volution_des_grands_producteurs_mondiaux_sur_la_d%C3%A9cennie_2010\">occupe aussi la septi\u00e8me place au palmar\u00e8s des quinze plus grands producteurs mondiaux de caf\u00e9<\/a>, m\u00eame si cette culture ne progresse plus tr\u00e8s vite. Sur les six premi\u00e8res ann\u00e9es de la d\u00e9cennie 2010,\u00a0<a title=\"Histoire de la culture des plantes sucri\u00e8res\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_la_culture_des_plantes_sucri%C3%A8res#L'%C3%A9volution_des_grands_producteurs_mondiaux_sur_la_d%C3%A9cennie_2010\">le pays a \u00e9galement confirm\u00e9 deuxi\u00e8me place au palmar\u00e8s des grands producteurs mondiaux de sucre<\/a><sup id=\"cite_ref-65\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-65\">62<\/a><\/sup>. Et c&rsquo;\u00e9tait le\u00a0<a title=\"Histoire de la culture des c\u00e9r\u00e9ales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_la_culture_des_c%C3%A9r%C3%A9ales#L'%C3%A9volution_des_grands_producteurs_mondiaux_sur_la_d%C3%A9cennie_2010\">quatri\u00e8me au palmar\u00e8s des producteurs mondiaux de c\u00e9r\u00e9ales au milieu des ann\u00e9es 2010, domin\u00e9 par les \u00c9tats-Unis<\/a>.<\/li>\n<li>Le PIB de l&rsquo;Inde est le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Dixi\u00e8me\">10<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0du monde calcul\u00e9 au taux de change courant mais le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Quatri\u00e8me\">4<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0en parit\u00e9 de pouvoir d&rsquo;achat apr\u00e8s les \u00c9tats-Unis, la Chine et le Japon.<\/li>\n<li>R\u00e9partition des emplois (2012)\u00a0: agriculture 49\u00a0%, industrie 20\u00a0%, services 31\u00a0%<sup id=\"cite_ref-ciaFactbook_2-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-ciaFactbook-2\">1<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>Taux de pauvret\u00e9 (2013)\u00a0: 13,8\u00a0%<\/li>\n<li>Taux de ch\u00f4mage (2013)\u00a0: 8,8\u00a0%<sup id=\"cite_ref-ciaFactbook_2-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-ciaFactbook-2\">1<\/a><\/sup><\/li>\n<li>Exportation (2013)\u00a0: 313,2\u00a0milliards de dollars<sup id=\"cite_ref-ciaFactbook_2-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-ciaFactbook-2\">1<\/a><\/sup><\/li>\n<li>Importations (2013)\u00a0: 467,5\u00a0milliards de dollars<\/li>\n<li>Dette ext\u00e9rieure (31 d\u00e9cembre 2013)\u00a0: 412,2\u00a0milliards de dollars<\/li>\n<li>Inflation (2013)\u00a0: 9,6\u00a0%<sup id=\"cite_ref-ciaFactbook_2-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-ciaFactbook-2\">1<\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde a r\u00e9alis\u00e9 d&rsquo;\u00e9normes progr\u00e8s \u00e9conomiques depuis l&rsquo;ind\u00e9pendance. En 2015, l&rsquo;Inde \u00e9tait la\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Neuvi\u00e8me\">9<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0puissance \u00e9conomique mondiale avec un PIB de 2\u00a0074\u00a0milliards de dollars<sup id=\"cite_ref-66\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-66\">63<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde s&rsquo;efforce d&rsquo;approfondir ses relations avec l&rsquo;<a title=\"Association des nations de l'Asie du Sud-Est\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Association_des_nations_de_l%27Asie_du_Sud-Est\">Association des Nations de l&rsquo;Asie du Sud-Est<\/a>\u00a0(<a title=\"Association des nations de l'Asie du Sud-Est\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Association_des_nations_de_l%27Asie_du_Sud-Est\">ASEAN<\/a>), de resserrer ses liens avec la\u00a0<a title=\"Chine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chine\">Chine<\/a>\u00a0et d\u2019accro\u00eetre ses interactions avec les pays d\u2019<a title=\"Asie centrale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asie_centrale\">Asie centrale<\/a>, les\u00a0<a title=\"\u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats-Unis\">\u00c9tats-Unis<\/a>\u00a0et l\u2019<a title=\"Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe\">Europe<\/a>.<\/p>\n<div class=\"thumb tleft\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:India_andhra-pradesh_hyderabad_hitec-city.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/India_andhra-pradesh_hyderabad_hitec-city.jpg\/220px-India_andhra-pradesh_hyderabad_hitec-city.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/India_andhra-pradesh_hyderabad_hitec-city.jpg\/330px-India_andhra-pradesh_hyderabad_hitec-city.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/India_andhra-pradesh_hyderabad_hitec-city.jpg\/440px-India_andhra-pradesh_hyderabad_hitec-city.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"150\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"409\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><a title=\"Hyderabad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hyderabad\">Hyderabad<\/a>, le nouvel eldorado du secteur quaternaire en Inde.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La classe moyenne indienne compte plus de 120\u00a0millions de personnes et est en constante \u00e9volution<sup id=\"cite_ref-67\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-67\">64<\/a><\/sup>. Les secteurs qui tirent profit de la conjoncture sont, avant tout, l&rsquo;informatique, le BTP, les services, dont le tourisme et les industries manufacturi\u00e8res.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les travaux publics emploient \u00e0 eux seuls plus de 30\u00a0millions d&rsquo;Indiens et repr\u00e9sentent environ 10\u00a0% du PIB avec de gigantesques projets d&rsquo;\u00e9largissement de routes, d&rsquo;a\u00e9roports et de barrages pour les ann\u00e9es 2016-2025<sup id=\"cite_ref-68\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-68\">65<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La question de l&rsquo;acc\u00e8s \u00e0 l&#8217;emploi devient cependant un probl\u00e8me majeur. Le nombre d&#8217;emplois dans le pays a diminu\u00e9 de 9\u00a0millions entre 2012 et 2019, alors que plus d&rsquo;un million de jeunes arrivent chaque ann\u00e9e sur le march\u00e9 du travail. En cons\u00e9quence, le nombre de ch\u00f4meurs chez les moins de 29\u00a0ans a bondi de 9\u00a0millions en 2012 \u00e0 25\u00a0millions en 2018. D&rsquo;autre part, 90\u00a0% des emplois en Inde rel\u00e8vent encore du secteur informel, caract\u00e9ris\u00e9 par l\u2019absence de contrat de travail, d\u2019assurance et de cotisation retraite<sup id=\"cite_ref-69\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-69\">66<\/a><\/sup>. Plus des deux tiers de la population (68,8\u00a0%) vivent avec moins de 2 dollars (1,70 euro) par jour<sup id=\"cite_ref-70\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-70\">67<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La situation des paysans est \u00e9galement pr\u00e9occupante. Chaque jour, des agriculteurs se suicident, cribl\u00e9s de dettes\u00a0; d\u2019autres sont oblig\u00e9s de mettre fin \u00e0 leur activit\u00e9 et de quitter leur lopin de terre pour rejoindre les bidonvilles.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chaque ann\u00e9e, des millions d\u2019Indiens, parmi les plus d\u00e9favoris\u00e9s, quittent leur village pour travailler dans les m\u00e9galopoles.Le nombre de ces\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0travailleurs migrants\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0se situerait entre 50\u00a0millions et 100\u00a0millions. Cette main-d\u2019\u0153uvre non qualifi\u00e9e et mal pay\u00e9e est essentielle dans l\u2019\u00e9conomie indienne. Elle est le plus souvent utilis\u00e9e dans des emplois pr\u00e9caires et parfois dangereux, sans contrat de travail ni s\u00e9curit\u00e9 sociale, dans le secteur informel, sur les chantiers de construction, dans les usines, dans les h\u00f4tels et restaurants. Le reste forme le bataillon des vendeurs de rues ou de conducteurs de rickshaws<sup id=\"cite_ref-71\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-71\">68<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans le domaine spatial, le pays a r\u00e9ussi \u00e0 lancer en janvier 2007, une fus\u00e9e transportant une capsule qui a ensuite \u00e9t\u00e9 r\u00e9cup\u00e9r\u00e9e sur Terre, dans le cadre de la pr\u00e9paration d\u2019un vol spatial habit\u00e9. La fus\u00e9e indienne\u00a0<a title=\"Polar Satellite Launch Vehicle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polar_Satellite_Launch_Vehicle\">PSLV<\/a>\u00a0(<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Polar Satellite Launch Vehicle<\/span>) a plac\u00e9 sur orbite quatre satellites, une premi\u00e8re pour l\u2019Inde, dont deux satellites indiens, un indon\u00e9sien et un argentin. Aujourd&rsquo;hui, avec neuf satellites g\u00e9ostationnaires op\u00e9rationnels, le pays a mis \u00e0 profit son succ\u00e8s technologique spatial pour cr\u00e9er la t\u00e9l\u00e9-\u00e9ducation ainsi que des r\u00e9seaux de t\u00e9l\u00e9-m\u00e9decine au service de la population. L&rsquo;Inde compte plus de 3\u00a0millions de nouveaux abonn\u00e9s au t\u00e9l\u00e9phone mobile chaque mois et a d\u00e9pass\u00e9 d\u00e9but 2016 plus d&rsquo;un milliard d&rsquo;abonnements de lignes mobiles.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Des jeunes du monde entier, dont un nombre croissant d&rsquo;Europ\u00e9ens, viennent \u00e9tudier en Inde et effectuer des stages dans le pays. Un autre indice du d\u00e9veloppement \u00e9conomique est l\u2019\u00e9quipement des foyers en\u00a0<a title=\"T\u00e9l\u00e9viseur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%A9l%C3%A9viseur\">t\u00e9l\u00e9viseurs<\/a>. Le nombre de foyers \u00e9quip\u00e9s \u00e9tait de 88\u00a0millions en 2000 contre 105\u00a0millions en 2007 (50\u00a0% des foyers).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde est aussi le premier producteur et exportateur de m\u00e9dicaments g\u00e9n\u00e9riques du monde. La capitale de l\u2019industrie pharmaceutique est\u00a0<a title=\"Hyderabad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hyderabad\">Hyderabad<\/a>. La premi\u00e8re entreprise du secteur est\u00a0<a title=\"Ranbaxy Laboratories\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ranbaxy_Laboratories\">Ranbaxy<\/a>, avec plus de 10\u00a0000\u00a0salari\u00e9s et 1,5 milliard de dollars de chiffre d\u2019affaires. Les exportations indiennes se chiffrent \u00e0 plus de 2\u00a0milliards de dollars.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le journal indien\u00a0<i>Economic Times<\/i><sup id=\"cite_ref-72\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-72\">69<\/a><\/sup>\u00a0annonce ainsi une croissance de 7,6\u00a0% pour l&rsquo;Inde du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril 2015 au 31 mars 2016 contre 6,5\u00a0% affich\u00e9s par la Chine.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Croissance de la population en 2014\u00a0: 1,25\u00a0%<sup id=\"cite_ref-ciaFactbook_2-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-ciaFactbook-2\">1<\/a><\/sup><\/li>\n<li>Population en millions en juillet 2014\u00a0: 1\u00a0236<sup id=\"cite_ref-ciaFactbook_2-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-ciaFactbook-2\">1<\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">De son c\u00f4t\u00e9, la Chambre de commerce indienne est le principal organe de\u00a0<a title=\"Commerce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commerce\">commerce<\/a>\u00a0et d&rsquo;<a title=\"Industrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Industrie\">industrie<\/a>\u00a0de l&rsquo;Est et du Nord-Est de l&rsquo;Inde. Fond\u00e9 en\u00a0<a title=\"1925\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1925\">1925<\/a>, la Chambre est compos\u00e9es de plusieurs des plus grands groupes d&rsquo;<a title=\"Entreprise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Entreprise\">entreprises<\/a>\u00a0du pays. La Chambre a \u00e9t\u00e9 cr\u00e9\u00e9e par un groupe d&rsquo;industriels pionniers dirig\u00e9 par\u00a0<a class=\"new\" title=\"G. D. Birla (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=G._D._Birla&amp;action=edit&amp;redlink=1\">G. D. Birla<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:G. D. Birla\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/G._D._Birla\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0G. D. Birla\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>. Enfin, historiquement la Chambre indienne \u00e9tait \u00e9troitement associ\u00e9e \u00e0 la libert\u00e9 indienne<sup id=\"cite_ref-73\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-73\">70<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-74\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-74\">71<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mode de calcul du PIB a \u00e9t\u00e9 modifi\u00e9 en 2014, permettant de gonfler artificiellement les chiffres de la croissance. Le taux de ch\u00f4mage est si consid\u00e9rable que le minist\u00e8re du travail ne communique plus de statistiques depuis 2016. Les secteurs bancaire et ferroviaire ont commenc\u00e9 \u00e0 \u00eatre privatis\u00e9s. Ces derni\u00e8res ann\u00e9es les budgets de la sant\u00e9 et de l&rsquo;\u00e9ducation, d\u00e9j\u00e0 tr\u00e8s faibles (respectivement 1,2\u00a0% et 0,6\u00a0% du PIB), ont \u00e9t\u00e9 r\u00e9duits, de m\u00eame que d&rsquo;autres d\u00e9penses sociales\u00a0: aides \u00e0 l&#8217;emploi, allocations aux cantines scolaires, plans pour l&rsquo;acc\u00e8s \u00e0 l&rsquo;eau potable. Sur la question du droit du travail, des amendements vot\u00e9s en 2018 restreignent davantage les activit\u00e9s syndicales et tendraient \u00e0 faciliter les licenciements et \u00e0 allonger la dur\u00e9e de travail hebdomadaire des salari\u00e9s<sup id=\"cite_ref-75\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-75\">72<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-76\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-76\">73<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Soci.C3.A9t.C3.A9\"><\/span><span id=\"Soci\u00e9t\u00e9\" class=\"mw-headline\">Soci\u00e9t\u00e9<\/span><\/h2>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Religions\" class=\"mw-headline\">Religions<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Religion en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion_en_Inde\">Religion en Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tleft\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Lotus_Temple_in_New_Delhi_03-2016.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dc\/Lotus_Temple_in_New_Delhi_03-2016.jpg\/220px-Lotus_Temple_in_New_Delhi_03-2016.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dc\/Lotus_Temple_in_New_Delhi_03-2016.jpg\/330px-Lotus_Temple_in_New_Delhi_03-2016.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dc\/Lotus_Temple_in_New_Delhi_03-2016.jpg\/440px-Lotus_Temple_in_New_Delhi_03-2016.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"147\" data-file-width=\"5070\" data-file-height=\"3380\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Le\u00a0<a title=\"Temple du Lotus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Temple_du_Lotus\">temple du Lotus<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Delhi\">Delhi<\/a>\u00a0est un temple bahai.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Shiva_Bangalore.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/Shiva_Bangalore.jpg\/220px-Shiva_Bangalore.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/Shiva_Bangalore.jpg\/330px-Shiva_Bangalore.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a9\/Shiva_Bangalore.jpg\/440px-Shiva_Bangalore.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"217\" data-file-width=\"832\" data-file-height=\"822\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Statue de\u00a0<a title=\"Shiva\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shiva\">Shiva<\/a>. L&rsquo;<a title=\"Hindouisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindouisme\">hindouisme<\/a>\u00a0est la religion dominante de l&rsquo;Inde.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La religion la plus pratiqu\u00e9e en Inde est l&rsquo;<a title=\"Hindouisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindouisme\">hindouisme<\/a>\u00a0(79,8\u00a0%) d&rsquo;apr\u00e8s le recensement de 2011<sup id=\"cite_ref-77\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-77\">74<\/a><\/sup>. Viennent ensuite l&rsquo;<a title=\"Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam\">islam<\/a>\u00a0(14,2\u00a0%), le\u00a0<a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">christianisme<\/a>\u00a0(2,3\u00a0%), le\u00a0<a title=\"Sikhisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sikhisme\">sikhisme<\/a>\u00a0(1,7\u00a0%), le\u00a0<a title=\"Bouddhisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bouddhisme\">bouddhisme<\/a>\u00a0(0,7\u00a0%), le\u00a0<a title=\"Ja\u00efnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ja%C3%AFnisme\">ja\u00efnisme<\/a>\u00a0(0,4\u00a0%), le\u00a0<a title=\"Histoire des Juifs en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_des_Juifs_en_Inde\">juda\u00efsme<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Zoroastrisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zoroastrisme\">zoroastrisme<\/a>\u00a00,009\u00a0% (<a title=\"Parsis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parsis\">parsis<\/a>). Parmi ces religions, l&rsquo;<a title=\"Hindouisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindouisme\">hindouisme<\/a>, le\u00a0<a title=\"Ja\u00efnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ja%C3%AFnisme\">ja\u00efnisme<\/a>, le\u00a0<a title=\"Bouddhisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bouddhisme\">bouddhisme<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Sikhisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sikhisme\">sikhisme<\/a>\u00a0sont n\u00e9s en Inde. Par ailleurs, des religions class\u00e9es comme\u00a0<a title=\"Animisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Animisme\">animistes<\/a>\u00a0sont encore tr\u00e8s vivantes parmi les\u00a0<a title=\"Adivasis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adivasis\">groupes tribaux<\/a>\u00a0du centre et du nord-est du pays.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La communaut\u00e9 chr\u00e9tienne d&rsquo;<a title=\"Inde du Sud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde_du_Sud\">Inde du Sud<\/a>\u00a0est issue de deux p\u00e9riodes d&rsquo;<a title=\"\u00c9vang\u00e9lisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89vang%C3%A9lisation\">\u00e9vang\u00e9lisation<\/a>, soit tr\u00e8s ancienne, d\u00e8s le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"1\u1d49\u02b3 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">i<\/span><sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle (<a title=\"Chr\u00e9tiens de saint Thomas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chr%C3%A9tiens_de_saint_Thomas\">chr\u00e9tiens de saint Thomas<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"Kerala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kerala\">Kerala<\/a>\u00a0et au\u00a0<a title=\"Tamil Nadu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tamil_Nadu\">Tamil Nadu<\/a>), soit cons\u00e9cutive \u00e0 l&rsquo;arriv\u00e9e des Europ\u00e9ens \u00e0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xvi<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0: Portugais, Fran\u00e7ais, Anglais, Danois et Italiens. Les chr\u00e9tiens de l&rsquo;<a title=\"Inde du Nord-Est\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde_du_Nord-Est\">Inde du Nord-Est<\/a>\u00a0sont quant \u00e0 eux issus de l&rsquo;\u00e9vang\u00e9lisation de masse effectu\u00e9e par les missionnaires\u00a0<a title=\"\u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats-Unis\">am\u00e9ricains<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Royaume-Uni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume-Uni\">britanniques<\/a>\u00a0durant la colonisation britannique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Ja\u00efnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ja%C3%AFnisme\">ja\u00efnisme<\/a>\u00a0est une religion de l&rsquo;Inde qui rassemble \u00e0 peu pr\u00e8s 4,4\u00a0millions de fid\u00e8les (environ 0,4\u00a0%) de la population et dont la majorit\u00e9 des pratiquants habitent au\u00a0<a title=\"Maharashtra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maharashtra\">Maharashtra<\/a>, au\u00a0<a title=\"Karnataka\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Karnataka\">Karnataka<\/a>\u00a0et au\u00a0<a title=\"Gujarat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gujarat\">Gujarat<\/a>. Il existe toutefois actuellement des communaut\u00e9s ja\u00efnes aux\u00a0<a title=\"\u00c9tats-Unis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats-Unis\">\u00c9tats-Unis<\/a>, au\u00a0<a title=\"Canada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canada\">Canada<\/a>, au\u00a0<a title=\"Royaume-Uni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume-Uni\">Royaume-Uni<\/a>, en\u00a0<a title=\"Tha\u00eflande\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tha%C3%AFlande\">Tha\u00eflande<\/a>, au\u00a0<a title=\"N\u00e9pal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9pal\">N\u00e9pal<\/a>, au\u00a0<a title=\"Japon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Japon\">Japon<\/a>, en\u00a0<a title=\"Belgique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Belgique\">Belgique<\/a>\u00a0(<a title=\"Anvers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anvers\">Anvers<\/a>), en\u00a0<a title=\"Malaisie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malaisie\">Malaisie<\/a>, au\u00a0<a title=\"Kenya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kenya\">Kenya<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>\u00a0Le ja\u00efnisme se caract\u00e9rise par un respect absolu de toute forme de vie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alors que le\u00a0<a title=\"Bouddhisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bouddhisme\">bouddhisme<\/a>\u00a0est originaire d&rsquo;Inde, il est pratiqu\u00e9 \u00e0 l&rsquo;heure actuelle par une minorit\u00e9 de la population, notamment par les habitants du\u00a0<a title=\"Ladakh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ladakh\">Ladakh<\/a>, du\u00a0<a title=\"District de Lahaul et Spiti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/District_de_Lahaul_et_Spiti\">Lahaul-et-Spiti<\/a>, de l&rsquo;<a title=\"Arunachal Pradesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arunachal_Pradesh\">Arunachal Pradesh<\/a>\u00a0et du\u00a0<a title=\"Sikkim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sikkim\">Sikkim<\/a>. Il y a \u00e9galement les\u00a0<a title=\"Tib\u00e9tains\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tib%C3%A9tains\">Tib\u00e9tains<\/a>\u00a0r\u00e9fugi\u00e9s depuis l&rsquo;<a title=\"Intervention militaire chinoise au Tibet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Intervention_militaire_chinoise_au_Tibet\">intervention au Tibet<\/a>\u00a0par la\u00a0<a title=\"Chine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chine\">Chine<\/a>, et les communaut\u00e9s d&rsquo;<a title=\"Intouchables (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Intouchables_(Inde)\">ex-intouchables<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Maharashtra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maharashtra\">Maharashtra<\/a>\u00a0(5\u00a0% de la population) qui se sont convertis en suivant l&rsquo;exemple de\u00a0<a title=\"Bhimrao Ramji Ambedkar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bhimrao_Ramji_Ambedkar\">Bhimrao Ramji Ambedkar<\/a>, un grand leader intouchable de l&rsquo;ind\u00e9pendance. Mais depuis quelques ann\u00e9es, l&rsquo;\u00e9lite urbaine et la classe moyenne indiennes commencent doucement \u00e0 s&rsquo;int\u00e9resser de plus en plus au bouddhisme avec l&rsquo;arriv\u00e9e des \u00e9coles bouddhistes du\u00a0<a title=\"Japon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Japon\">Japon<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La population\u00a0<a title=\"Zoroastrisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zoroastrisme\">zoroastrienne<\/a>, qui forme la deuxi\u00e8me population de cette religion derri\u00e8re l&rsquo;<a title=\"Iran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iran\">Iran<\/a>\u00a0d\u00e9cro\u00eet rapidement \u00e0 cause du taux de f\u00e9condit\u00e9 extr\u00eamement bas (environ 116\u00a0569\u00a0individus). Les zoroastriens indiens se divisent en deux communaut\u00e9s issues de deux p\u00e9riodes d&rsquo;arriv\u00e9es diff\u00e9rentes\u00a0: les\u00a0<i><a title=\"Parsis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parsis\">Parsis<\/a><\/i>\u00a0(\u00e9tablis en Inde vers l&rsquo;an 717 \u00e0 la suite des invasions musulmanes en Perse) et les\u00a0<i><a title=\"Iranis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iranis\">Iranis<\/a><\/i>\u00a0(venus d&rsquo;Iran durant le r\u00e8gne de la\u00a0<a title=\"Dynastie Kadjar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dynastie_Kadjar\">dynastie Kadjar<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xix<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle). Le gouvernement indien organise des campagnes de sensibilisation aupr\u00e8s de ces groupes au sujet de la contraception et du planning familial, incitant les couples \u00e0 avoir de nombreux enfants afin de sauver leurs ethnies de la disparition.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Tensions_communautaires\" class=\"mw-headline\">Tensions communautaires<\/span><\/h4>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Conflits intercommunautaires en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conflits_intercommunautaires_en_Inde\">Conflits intercommunautaires en Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les tensions interreligieuses peuvent \u00eatre vives en Inde. Apr\u00e8s l&rsquo;ind\u00e9pendance en 1947, les d\u00e9placements forc\u00e9s de populations entre l&rsquo;Inde et le\u00a0<a title=\"Pakistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pakistan\">Pakistan<\/a>\u00a0avaient provoqu\u00e9 des \u00e9meutes extr\u00eamement violentes entre les communaut\u00e9s hindoues et musulmanes, qui firent, selon certaines estimations, un million de morts<sup id=\"cite_ref-78\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-78\">75<\/a><\/sup>. En 1984, apr\u00e8s l&rsquo;<a title=\"Assassinat d'Indira Gandhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assassinat_d%27Indira_Gandhi\">assassinat<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Indira Gandhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indira_Gandhi\">Indira Gandhi<\/a>, les\u00a0<a title=\"Pogrom\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pogrom\">pogroms<\/a>\u00a0touchent la communaut\u00e9 sikh (5\u00a0000 \u00e0 50\u00a0000\u00a0morts dont beaucoup de br\u00fbl\u00e9s vivants<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>). En 1992, la destruction de la mosqu\u00e9e historique d&rsquo;<a title=\"Ayodhya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ayodhya\">Ayodhya<\/a><sup id=\"cite_ref-79\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-79\">Note 4<\/a><\/sup>\u00a0par des hindous avait entra\u00een\u00e9 des violences entre musulmans et hindouistes, notamment \u00e0\u00a0<a title=\"Bombay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bombay\">Mumbai<\/a>, faisant plus de 2\u00a0000\u00a0morts dans le pays.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2001-10\" data-sort-value=\"2001-10\">octobre 2001<\/time>, un attentat suicide frappe le Parlement du\u00a0<a title=\"Jammu-et-Cachemire (territoire de l'Union)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jammu-et-Cachemire_(territoire_de_l%27Union)\">Jammu-et-Cachemire<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Srinagar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Srinagar\">Srinagar<\/a>\u00a0(38\u00a0morts)<sup id=\"cite_ref-Therwath_80-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Therwath-80\">76<\/a><\/sup>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2001-12-13\" data-sort-value=\"2001-12-13\">13 d\u00e9cembre 2001<\/time>, le Parlement f\u00e9d\u00e9ral subit une attaque suicide qui provoque la mort de 14\u00a0personnes<sup id=\"cite_ref-Therwath_80-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Therwath-80\">76<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Des\u00a0<a title=\"Violences au Gujarat en 2002\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Violences_au_Gujarat_en_2002\">violences au Gujarat en 2002<\/a>\u00a0entre hindous et musulmans font plus de 250\u00a0morts en trois jours \u00e0\u00a0<a title=\"Ahmedabad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmedabad\">Ahmedabad<\/a>, et plus de 2\u00a0000 au Gujarat<sup id=\"cite_ref-81\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-81\">77<\/a><\/sup>. Les \u00e9meutes font suite \u00e0 l\u2019incendie, le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"02-27\" data-sort-value=\"02-27\">27 f\u00e9vrier<\/time>, d\u2019un train ramenant des p\u00e8lerins hindous, dans un climat de tensions li\u00e9es \u00e0 la destruction de la mosqu\u00e9e d&rsquo;Ayodhya en 1992.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2005-10\" data-sort-value=\"2005-10\">octobre 2005<\/time>, trois explosions attribu\u00e9es aux islamistes provoquent la mort de 66\u00a0personnes \u00e0\u00a0<a title=\"Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Delhi\">Delhi<\/a><sup id=\"cite_ref-lemonde.fr_82-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-lemonde.fr-82\">78<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-03-07\" data-sort-value=\"2006-03-07\">7 mars 2006<\/time>, la ville de\u00a0<a title=\"B\u00e9nar\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9nar%C3%A8s\">Varanasi<\/a>\u00a0conna\u00eet un triple attentat, revendiqu\u00e9 par le Lashkar-e-Qadar<sup id=\"cite_ref-Therwath_80-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Therwath-80\">76<\/a><\/sup>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-09-08\" data-sort-value=\"2006-09-08\">8 septembre 2006<\/time>, l\u2019explosion de trois bombes pr\u00e8s de la mosqu\u00e9e de Malegaon, dans le Maharashtra, fait 37\u00a0morts<sup id=\"cite_ref-Therwath_80-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Therwath-80\">76<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2007-08-25\" data-sort-value=\"2007-08-25\">25 ao\u00fbt 2007<\/time>, deux attentats \u00e0 la bombe frappent la ville d&rsquo;<a title=\"Hyderabad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hyderabad\">Hyderabad<\/a>, tuant au moins 43\u00a0personnes<sup id=\"cite_ref-83\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-83\">79<\/a><\/sup>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2007-11-23\" data-sort-value=\"2007-11-23\">23 novembre 2007<\/time>, les villes de\u00a0<a title=\"B\u00e9nar\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9nar%C3%A8s\">B\u00e9nar\u00e8s<\/a>,\u00a0<a title=\"Lucknow\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lucknow\">Lucknow<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Faizabad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Faizabad\">Faizabad<\/a>, sont touch\u00e9es par des attentats contre des tribunaux, faisant au moins treize morts et une cinquantaine de bless\u00e9s<sup id=\"cite_ref-84\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-84\">80<\/a><\/sup>. Ces attentats arrivent au moment o\u00f9 les avocats de l&rsquo;<a title=\"Uttar Pradesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Uttar_Pradesh\">Uttar Pradesh<\/a>\u00a0annoncent ne pas assurer la d\u00e9fense des militants islamistes dans leur r\u00e9gion. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-05-13\" data-sort-value=\"2008-05-13\">13 mai 2008<\/time>, plusieurs attentats dans la ville de\u00a0<a title=\"Jaipur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jaipur\">Jaipur<\/a>\u00a0font au moins 80\u00a0morts et 200\u00a0bless\u00e9s<sup id=\"cite_ref-85\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-85\">81<\/a><\/sup>. Une bombe a explos\u00e9 dans un temple hindou. Les\u00a0<a title=\"25 juillet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/25_juillet\">25<\/a>\u00a0et\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-07-26\" data-sort-value=\"2008-07-26\">26 juillet 2008<\/time>, les attentats revendiqu\u00e9s par des islamistes \u00e0\u00a0<a title=\"Bangalore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bangalore\">Bangalore<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Ahmedabad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmedabad\">Ahmedabad<\/a>\u00a0provoquent la mort de 51\u00a0personnes<sup id=\"cite_ref-lemonde.fr_82-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-lemonde.fr-82\">78<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la fin du mois d&rsquo;<a title=\"Ao\u00fbt 2008\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ao%C3%BBt_2008\">ao\u00fbt 2008<\/a>, des hindous s&rsquo;en prennent aux chr\u00e9tiens dans l&rsquo;\u00e9tat d&rsquo;<a title=\"Odisha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Odisha\">Odisha<\/a>, \u00e0 l&rsquo;est du pays\u00a0: les violences font au moins une dizaine de morts et\u00a0<span class=\"nowrap\">25 \u00e9glises<\/span>\u00a0ont \u00e9t\u00e9 incendi\u00e9es<sup id=\"cite_ref-86\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-86\">82<\/a><\/sup>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-09-13\" data-sort-value=\"2008-09-13\">13 septembre 2008<\/time>, plusieurs explosions touchent\u00a0<a title=\"Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Delhi\">Delhi<\/a><sup id=\"cite_ref-lemonde.fr_82-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-lemonde.fr-82\">78<\/a><\/sup>. Ces derniers attentats sont revendiqu\u00e9s par les Moudjahidines indiens, un groupe\u00a0<a title=\"Islamisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islamisme\">islamiste<\/a>. Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-11-26\" data-sort-value=\"2008-11-26\">26 novembre 2008<\/time>, c&rsquo;est\u00a0<a title=\"Bombay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bombay\">Mumbai<\/a>\u00a0(Bombay) qui est touch\u00e9e par une s\u00e9rie d&rsquo;attaques faisant au moins 100\u00a0morts, et environ 300\u00a0bless\u00e9s<sup id=\"cite_ref-87\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-87\">83<\/a><\/sup>. Ces attentats sont revendiqu\u00e9s par l&rsquo;organisation islamiste des Moudjahidines du Deccan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Plus r\u00e9cent encore, les tensions inter-communautaires de l&rsquo;ouest de l&rsquo;<a title=\"Assam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assam\">Assam<\/a>\u00a0durant l&rsquo;\u00e9t\u00e9 2012, a oppos\u00e9 les populations indig\u00e8nes hindous\u00a0<a title=\"Bodos (peuple)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bodos_(peuple)\">bodos<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Bengalis (peuple)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bengalis_(peuple)\">bengalis<\/a>\u00a0musulmans. Ces tensions ont provoqu\u00e9 un regain de violence dans l&rsquo;ensemble du pays. Les grandes villes, dont Bangalore, \u00e9taient tr\u00e8s expos\u00e9es aux risques d&rsquo;attentats terroristes de la part des extr\u00e9mistes hindous et musulmans.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le gouvernement nationaliste de\u00a0<a title=\"Narendra Modi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Narendra_Modi\">Narendra Modi<\/a>\u00a0entreprend \u00e0 partir de 2018 de d\u00e9choir de la nationalit\u00e9 indienne les personnes qui ne peuvent prouver que leurs anc\u00eatres \u00e9taient pr\u00e9sents en Inde avant le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1971-03-24\" data-sort-value=\"1971-03-24\">24 mars 1971<\/time>. Dans l\u2019\u00c9tat de l&rsquo;Assam, quatre millions de personnes sont subitement devenues apatrides en 2018, et deux millions d&rsquo;autres en 2019<sup id=\"cite_ref-88\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-88\">84<\/a><\/sup>. La forte proportion d&rsquo;hindous (environ les deux tiers) parmi les personnes d\u00e9chues de leur nationalit\u00e9 a \u00e9t\u00e9 une surprise pour le gouvernement indien. Ce dernier, qui conduit une politique antimusulmane et nationaliste hindou, a r\u00e9agi en adoptant la loi sur la nationalit\u00e9 visant \u00e0 permettre aux hindous de retrouver leur nationalit\u00e9 indienne. La construction de plus d&rsquo;une dizaine de camps de d\u00e9tentions est en projet pour rassembler les personnes devenues apatrides. Le\u00a0<a title=\"Bangladesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bangladesh\">Bangladesh<\/a>\u00a0voisin, d&rsquo;o\u00f9 les personnes ayant perdu leur nationalit\u00e9 sont cens\u00e9es \u00eatre originaires, a indiqu\u00e9 qu&rsquo;il n&rsquo;accepterait de recevoir ces \u00ab\u00a0migrants\u00a0\u00bb que si la preuve de leur nationalit\u00e9 bangladaise \u00e9tait apport\u00e9e. En attendant, les exclus \u2014 hommes, femmes et enfants \u2014 seront plac\u00e9s en d\u00e9tention provisoire. Pourtant, cette preuve semble dans la plupart des cas impossible \u00e0 fournir, et les d\u00e9tentions pourraient donc \u00eatre d\u00e9finitives<sup id=\"cite_ref-89\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-89\">85<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Famille\" class=\"mw-headline\">Famille<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les valeurs indiennes traditionnelles de la famille sont encore aujourd&rsquo;hui respect\u00e9es, bien que dans certains milieux, le mod\u00e8le de la famille change pour diverses raisons\u00a0: migration, mondialisation, changement de m\u0153urs,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aujourd&rsquo;hui encore la plupart<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Pr\u00e9ciser un fait\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Pr%C3%A9ciser_un_fait\">[Combien\u00a0?]<\/a><\/sup>\u00a0des mariages sont arrang\u00e9s. La coutume est que la femme quitte le foyer de ses parents pour celui de son mari, qui reste vivre aupr\u00e8s de ses parents.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Travail_des_enfants\" class=\"mw-headline\">Travail des enfants<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019Inde est le pays le plus touch\u00e9 par le travail des enfants<sup id=\"cite_ref-90\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-90\">86<\/a><\/sup>. Les estimations varient entre 44 et 110\u00a0millions d\u2019enfants actifs, mais l\u2019\u00e9valuation la plus couramment cit\u00e9e est de 60\u00a0millions tandis qu\u2019officiellement, ce chiffre est de 20\u00a0millions. Selon l\u2019<a title=\"Fonds des Nations unies pour l'enfance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fonds_des_Nations_unies_pour_l%27enfance\">Unicef<\/a>, 11,8\u00a0% des enfants travaillent en Inde (chiffres\u00a02002-2012)<sup id=\"cite_ref-91\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-91\">87<\/a><\/sup>. Environ 20\u00a0% de ces enfants travaillent dans la rue en tant que chiffonniers, mendiant, conducteurs de v\u00e9los taxis et cireurs de chaussures. Ils sont aussi exploit\u00e9s par les exploitations agricoles telles que les rizi\u00e8res et les plantations de jasmin, th\u00e9, noix de cajou,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>\u00a0Un travailleur agricole sur dix est un enfant. L&rsquo;industrie est elle aussi touch\u00e9e par ce travail infantile, particuli\u00e8rement dans les mines, les usines de textiles, les verreries, les usines de feux d&rsquo;artifice, de cigarettes, et encore d&rsquo;autres. Plus de 400\u00a0000\u00a0enfants seraient exploit\u00e9s sexuellement par la prostitution et la pornographie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les conditions de travail des enfants sont des plus d\u00e9plorables<sup id=\"cite_ref-92\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-92\">88<\/a><\/sup>. Ils peuvent passer entre 12 et 20\u00a0heures par jour dans des lieux malsains et dangereux pour leur sant\u00e9. Dans les usines de textile, les enfants sont parfois encha\u00een\u00e9s \u00e0 leur machine \u00e0 coudre et sont forc\u00e9s de dormir sur place. L&rsquo;hygi\u00e8ne de base n&rsquo;est que tr\u00e8s rarement respect\u00e9e et les soins de sant\u00e9 sont inexistants. Les enfants sont souvent soumis \u00e0 l&rsquo;exposition de produits toxiques et, dans bien des cas, doivent les manipuler. En plus de ces mauvaises conditions, les enfants sont sous salari\u00e9s puisqu&rsquo;ils ne connaissent pas la valeur de l&rsquo;argent. De plus, les trois premi\u00e8res ann\u00e9es, sous pr\u00e9texte d&rsquo;apprentissage, ils ne sont pas r\u00e9mun\u00e9r\u00e9s<sup id=\"cite_ref-93\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-93\">89<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Actuellement, on compte plus de 10\u00a0millions d&rsquo;enfants qui sont en position de servitude<sup id=\"cite_ref-94\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-94\">90<\/a><\/sup>. La plupart du temps, ils ont \u00e9t\u00e9 \u00e9chang\u00e9s contre du b\u00e9tail ou pour effacer les dettes des parents envers les compagnies<sup id=\"cite_ref-95\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-95\">91<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Scolarit.C3.A9\"><\/span><span id=\"Scolarit\u00e9\" class=\"mw-headline\">Scolarit\u00e9<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2010-04-01\" data-sort-value=\"2010-04-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril 2010<\/time>, l&rsquo;instruction scolaire du premier degr\u00e9 est devenue obligatoire pour les enfants de 6 \u00e0 14\u00a0ans<sup id=\"cite_ref-96\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-96\">92<\/a><\/sup>. Les frais sont pris en charge par l&rsquo;\u00c9tat pour les familles d\u00e9munies<sup id=\"cite_ref-97\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-97\">93<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril, l&rsquo;\u00e9ducation est devenue un \u00ab\u00a0droit fondamental\u00a0\u00bb pour des millions de petits Indiens. La nouvelle loi qui vient d&rsquo;\u00eatre adopt\u00e9e par le\u00a0<a title=\"Parlement de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parlement_de_l%27Inde\">Parlement<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"New Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_Delhi\">New Delhi<\/a>\u00a0ne sera pas facile \u00e0 mettre en \u0153uvre. Pour autant, elle est historique. Elle vise \u00e0 garantir un enseignement gratuit et obligatoire \u00e0 tous les enfants \u00e2g\u00e9s de 6 \u00e0 14\u00a0ans, dans un pays o\u00f9 au moins 10\u00a0millions d&rsquo;entre eux n&rsquo;ont jamais vu une salle de classe. La nouvelle loi a \u00e9t\u00e9 port\u00e9e sur les fonts baptismaux par le premier ministre,\u00a0<a title=\"Manmohan Singh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manmohan_Singh\">Manmohan Singh<\/a>, lui-m\u00eame issu d&rsquo;un milieu tr\u00e8s modeste<sup id=\"cite_ref-98\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-98\">94<\/a><\/sup>.<\/p>\n<dl>\n<dd>\u00ab\u00a0J&rsquo;ai \u00e9tudi\u00e9 \u00e0 la mauvaise lumi\u00e8re d&rsquo;une lampe \u00e0 k\u00e9ros\u00e8ne, a lanc\u00e9 cet \u00e9conomiste chevronn\u00e9 en pr\u00e9sentant le projet de loi. Je suis ce que je suis gr\u00e2ce \u00e0 l&rsquo;\u00e9ducation, voil\u00e0 pourquoi je veux que la lumi\u00e8re de l&rsquo;\u00e9ducation touche tous les enfants de ce pays.\u00a0\u00bb Cette loi doit \u00ab\u00a0assurer l&rsquo;acc\u00e8s \u00e0 l&rsquo;\u00e9ducation \u00e0 tous les enfants, quels que soient leur sexe et leur milieu social\u00a0\u00bb, a-t-il ajout\u00e9<sup id=\"cite_ref-99\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-99\">95<\/a><\/sup>.<\/dd>\n<\/dl>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Sant.C3.A9\"><\/span><span id=\"Sant\u00e9\" class=\"mw-headline\">Sant\u00e9<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles connexes\u00a0:\u00a0<a title=\"Ayurveda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ayurveda\">Ayurveda<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Avortement en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avortement_en_Inde\">Avortement en Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;esp\u00e9rance de vie indienne est de 66,80\u00a0ans (2011). \u00c0 noter, encore en 2011, le taux de natalit\u00e9 est de 20,97\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pour mille\">\u2030<\/abbr>, alors que le taux de mortalit\u00e9 est de 7,48\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pour mille\">\u2030<\/abbr>, cr\u00e9ant ainsi une augmentation importante de la population chaque ann\u00e9e<sup id=\"cite_ref-100\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-100\">96<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une nouvelle estimation nationale du nombre de personnes vivant avec le virus\u00a0<a title=\"Virus de l'immunod\u00e9ficience humaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Virus_de_l%27immunod%C3%A9ficience_humaine\">VIH<\/a>\u00a0en Inde, r\u00e9alis\u00e9e avec le soutien du Programme commun des Nations unies sur le VIH\/sida (<a title=\"ONUSIDA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/ONUSIDA\">ONUSIDA<\/a>) et de l&rsquo;<a title=\"Organisation mondiale de la sant\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Organisation_mondiale_de_la_sant%C3%A9\">Organisation mondiale de la sant\u00e9<\/a>\u00a0(OMS), r\u00e9v\u00e8le que la pr\u00e9valence du virus chez les adultes s&rsquo;\u00e9tablit \u00e0 0,36\u00a0% de la population du pays, ce qui correspond \u00e0 un chiffre compris entre 2 et 3,1\u00a0millions d&rsquo;individus<sup id=\"cite_ref-101\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-101\">97<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les accidents de la route constituent la premi\u00e8re cause de mortalit\u00e9, tuant en moyenne dix-huit personnes chaque heure, soit plus de 160\u00a0000\u00a0victimes en 2011. Or 80\u00a0% des bless\u00e9s ne re\u00e7oivent aucun soin au cours de la premi\u00e8re heure, cruciale dans bien des cas. Comme il n&rsquo;existe pas de\u00a0<a title=\"Service d'aide m\u00e9dicale urgente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Service_d%27aide_m%C3%A9dicale_urgente\">service d&rsquo;aide m\u00e9dicale urgente<\/a>, ce sont les policiers qui sont les premiers sur les lieux, mais ils ne sont pas pr\u00e9par\u00e9s au secours d&rsquo;urgence.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alors que les foyers pauvres consacrent 60\u00a0% de leurs revenus \u00e0 l\u2019alimentation, 38\u00a0% des enfants souffrent toujours de\u00a0<a title=\"Malnutrition\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malnutrition\">malnutrition<\/a><sup id=\"cite_ref-102\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-102\">98<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019Inde ne compte que 0,5 lit d\u2019h\u00f4pitaux pour 1\u00a0000\u00a0habitants (contre\u00a0<span class=\"nowrap\">4,3 lits<\/span>\u00a0pour 1\u00a0000\u00a0habitants en Chine)<sup id=\"cite_ref-103\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-103\">99<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"G.C3.A9n.C3.A9tique\"><\/span><span id=\"G\u00e9n\u00e9tique\" class=\"mw-headline\">G\u00e9n\u00e9tique<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis les ann\u00e9es 2010 et l&rsquo;\u00e9tude de l&rsquo;<a title=\"ADN fossile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/ADN_fossile\">ADN ancien<\/a>, les\u00a0<a title=\"G\u00e9n\u00e9tique des populations\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9n%C3%A9tique_des_populations\">\u00e9tudes g\u00e9n\u00e9tiques<\/a>\u00a0ont permis de mieux conna\u00eetre le peuplement du sous-continent sud-asiatique qui se caract\u00e9rise par une histoire complexe de migrations et d\u2019interactions humaines, ainsi que par une vari\u00e9t\u00e9 de pratiques traditionnelles, qui ont toutes contribu\u00e9 \u00e0 une vaste diversit\u00e9 culturelle et g\u00e9n\u00e9tique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La diversit\u00e9 g\u00e9n\u00e9tique de l\u2019Inde peut \u00eatre ainsi d\u00e9crite par un mod\u00e8le de m\u00e9lange entre deux populations ancestrales statistiquement reconstruites: les \u00ab\u00a0Indiens du Nord ancestraux (ANI)\u00a0\u00bb, qui sont g\u00e9n\u00e9tiquement apparent\u00e9s aux Eurasiens de l\u2019Ouest, y compris les Moyen-Orientaux, les Asiatiques centraux et les Europ\u00e9ens, et les \u00ab\u00a0Indiens du Sud ancestraux (ASI)\u00a0\u00bb, qui sont lointainement apparent\u00e9s aux insulaires autochtones d\u2019Andaman<sup id=\"cite_ref-104\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-104\">100<\/a><\/sup>. L\u2019ascendance ANI est proportionnellement plus \u00e9lev\u00e9e chez les locuteurs indo-europ\u00e9ens et est \u00e9galement plus r\u00e9pandue dans les castes sup\u00e9rieures que dans les castes inf\u00e9rieures ou moyennes. En outre, la composante ANI pr\u00e9sente une structure g\u00e9ographique discernable en Asie du Sud, qui diminue par rapport au nord-ouest. Ce gradient reliant l\u2019ANI \u00e0 l\u2019ASI est connu sous le nom de \u00ab\u00a0gradient Indien (Indian Cline)\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-105\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-105\">101<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les derni\u00e8res \u00e9tudes int\u00e9grant des donn\u00e9es g\u00e9nomiques provenant \u00e0 la fois de l\u2019ADN ancien (ADNa) et des Asiatiques du Sud actuels ont permis d&rsquo;affiner la mod\u00e9lisation de la formation de ce \u00ab\u00a0gradient indien\u00a0\u00bb comme une combinaison de trois populations sources\u00a0: (1) les \u00ab\u00a0Anciens Indiens du Sud ancestraux (AASI)\u00a0\u00bb, qui repr\u00e9sentent une lign\u00e9e de chasseurs-cueilleurs sud-asiatiques hypoth\u00e9tique d\u00e9coulant d\u2019une division de population qui s&rsquo;est produite en m\u00eame temps que la s\u00e9paration des populations de l\u2019Asie de l\u2019Est, des anc\u00eatres des\u00a0<a title=\"Onges (peuple)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Onges_(peuple)\">Onge<\/a>\u00a0et des aborig\u00e8nes australiens; (2) les Iraniens anciens et (3) les populations de steppes de l\u2019\u00e2ge du bronze moyen et tardif (Steppe-MLBA). Ces \u00e9tudes sugg\u00e8rent qu\u2019un m\u00e9lange g\u00e9n\u00e9tique distinctif d\u2019anciens Iraniens et d\u2019AASI aurait pu former la base g\u00e9n\u00e9tique de la\u00a0<a title=\"Civilisation de la vall\u00e9e de l'Indus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Civilisation_de_la_vall%C3%A9e_de_l%27Indus\">civilisation de la vall\u00e9e de l\u2019Indus<\/a>\u00a0(IVC), ainsi ce m\u00e9lange a \u00e9t\u00e9 d\u00e9sign\u00e9 par les auteurs, la \u00ab\u00a0p\u00e9riph\u00e9rie de l\u2019Indus\u00a0\u00bb. On a \u00e9mis l\u2019hypoth\u00e8se que la \u00ab\u00a0p\u00e9riph\u00e9rie de l\u2019Indus\u00a0\u00bb a jou\u00e9 un r\u00f4le central dans la transformation des trois populations sources en deux populations ancestrales, l\u2019ANI et l\u2019ASI, qui fa\u00e7onnent l\u2019actuel \u00ab\u00a0gradient indien\u00a0\u00bb. Pendant le d\u00e9clin de l\u2019IVC, une partie de la population de la \u00ab\u00a0p\u00e9riph\u00e9rie de l\u2019Indus\u00a0\u00bb s\u2019est m\u00e9lang\u00e9e \u00e0 l\u2019AASI pour former l\u2019ASI dans les r\u00e9gions du sud de l\u2019Inde, tandis que l\u2019interaction ult\u00e9rieure entre la \u00ab\u00a0p\u00e9riph\u00e9rie de l\u2019Indus\u00a0\u00bb et les populations entrantes steppiques-MLBA dans les r\u00e9gions du nord a entra\u00een\u00e9 la formation de l\u2019ANI. Notamment, apr\u00e8s cette p\u00e9riode de m\u00e9lange (il y a 4200-1900 ans), les populations indiennes semblent avoir montr\u00e9 un changement vers l\u2019endogamie, r\u00e9duisant par la suite le flux g\u00e9n\u00e9tique. Dans ce contexte, une s\u00e9rie de migrations historiques et de divisions socioculturelles de longue date ont structur\u00e9 la variation g\u00e9n\u00e9tique de l\u2019Inde en un mod\u00e8le unique de diff\u00e9rents groupes endogames<sup id=\"cite_ref-106\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-106\">102<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Culture\" class=\"mw-headline\">Culture<\/span><\/h2>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Culture en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Culture_en_Inde\">Culture en Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Indiadem.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Indiadem.jpg\/170px-Indiadem.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Indiadem.jpg\/255px-Indiadem.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3b\/Indiadem.jpg\/340px-Indiadem.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"170\" height=\"226\" data-file-width=\"1656\" data-file-height=\"2200\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Beaucoup de groupes culturels composent la soci\u00e9t\u00e9 indienne.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La culture indienne est le r\u00e9sultat de traditions qui ont combin\u00e9 des \u00e9l\u00e9ments h\u00e9t\u00e9rog\u00e8nes de civilisations pr\u00e9sentes sur le territoire \u00e0 la suite d&rsquo;invasions, de mouvements migratoires et de colonisation qui ont marqu\u00e9 le pays \u00e0 un moment ou \u00e0 un autre de son histoire.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Langues\" class=\"mw-headline\">Langues<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Langues en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_en_Inde\">Langues en Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde est un des pays au monde o\u00f9 la diversit\u00e9 linguistique est la plus importante\u00a0: le recensement de 2001 a comptabilis\u00e9 234\u00a0<a title=\"Langue maternelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langue_maternelle\">langues maternelles<\/a>, dont 122 langues importantes ainsi que plusieurs milliers de dialectes<sup id=\"cite_ref-Census2001a_107-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Census2001a-107\">103<\/a><\/sup>. 77\u00a0% des Indiens parlent une\u00a0<a title=\"Langues indo-aryennes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_indo-aryennes\">langue indo-aryenne<\/a>\u00a0(dont la plus parl\u00e9e du pays, l&rsquo;<a title=\"Hindi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindi\">hindi<\/a>, est la\u00a0<a title=\"Langue maternelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langue_maternelle\">langue maternelle<\/a>\u00a0de 422\u00a0millions d&rsquo;Indiens, soit 41\u00a0% de la population<sup id=\"cite_ref-Census2001b_108-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Census2001b-108\">104<\/a><\/sup>), 20\u00a0% une\u00a0<a title=\"Langues dravidiennes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_dravidiennes\">langue dravidienne<\/a><sup id=\"cite_ref-Census2001c_109-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Census2001c-109\">105<\/a><\/sup>. Les autres familles repr\u00e9sent\u00e9es sont les\u00a0<a title=\"Langues austroasiatiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_austroasiatiques\">langues austroasiatiques<\/a>,\u00a0<a title=\"Langues sino-tib\u00e9taines\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_sino-tib%C3%A9taines\">sino-tib\u00e9taines<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Langues ta\u00ef-kada\u00ef\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_ta%C3%AF-kada%C3%AF\">tai-kadai<\/a>\u00a0ainsi que quelques\u00a0<a title=\"Isolat (linguistique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isolat_(linguistique)\">isolats<\/a><sup id=\"cite_ref-Moseley2008_110-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-Moseley2008-110\">106<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Langues officielles de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_officielles_de_l%27Inde\">langue officielle<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Gouvernement de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gouvernement_de_l%27Inde\">gouvernement central<\/a>\u00a0est l&rsquo;<a title=\"Hindi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindi\">hindi<\/a>. Depuis plusieurs ann\u00e9es, le gouvernement central tente de renforcer l&rsquo;usage d&rsquo;un hindi standardis\u00e9 \u00e0 travers tout le pays. Cependant, une certaine partie de la population juge cet hindi comme trop complexe, per\u00e7u m\u00eame comme \u00ab\u00a0nouveau symbole de l\u2019oppression et du pouvoir d\u2019\u00c9tat\u00a0\u00bb envers les int\u00e9r\u00eats locaux<sup id=\"cite_ref-111\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-111\">107<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Anglais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anglais\">anglais<\/a>, langue de l&rsquo;ancien\u00a0<a title=\"Raj britannique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raj_britannique\">colonisateur britannique<\/a>, a le statut de seconde langue officielle. L&rsquo;anglais n&rsquo;est cependant utilis\u00e9 que par une faible partie de la population, notamment par l&rsquo;\u00e9lite indienne dans les affaires, le tourisme, l&rsquo;administration, le milieu universitaire ou encore diplomatique. Si de nombreux intellectuels depuis\u00a0<a title=\"Mohandas Karamchand Gandhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohandas_Karamchand_Gandhi\">Gandhi<\/a>\u00a0voient dans l\u2019anglais une langue de l&rsquo;<a title=\"Ali\u00e9nation sociale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali%C3%A9nation_sociale\">ali\u00e9nation<\/a>, cr\u00e9ant de surcro\u00eet un schisme entre l&rsquo;\u00e9lite indienne et le peuple, l&rsquo;anglais a n\u00e9anmoins le m\u00e9rite de transcender en certaines occasions les particularismes linguistiques r\u00e9gionaux, tr\u00e8s pr\u00e9sents et parfois oppos\u00e9s, comme le prouve notamment le conflit en Inde entre \u00c9tats\u00a0<a title=\"Langues dravidiennes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_dravidiennes\">dravidophones<\/a>\u00a0et \u00c9tats\u00a0<a title=\"Hindi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindi\">hindiphones<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En outre, une\u00a0<a title=\"Langues officielles de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_officielles_de_l%27Inde\">vingtaine de langues sont officielles<\/a>\u00a0dans les diff\u00e9rents\u00a0<a title=\"\u00c9tats et territoires de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_et_territoires_de_l%27Inde\">\u00c9tats<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Territoire de l'Union\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Territoire_de_l%27Union\">territoires<\/a>, dont le\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ais\">fran\u00e7ais<\/a>\u00a0(bien que peu parl\u00e9) dans le\u00a0<a title=\"Territoire de Pondich\u00e9ry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Territoire_de_Pondich%C3%A9ry\">territoire de Pondich\u00e9ry<\/a>, en raison de l&rsquo;<a title=\"Inde fran\u00e7aise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde_fran%C3%A7aise\">histoire coloniale de ce territoire<\/a>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Musique_et_danse\" class=\"mw-headline\">Musique et danse<\/span><\/h3>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kathak.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d3\/Kathak.jpg\/220px-Kathak.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d3\/Kathak.jpg\/330px-Kathak.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d3\/Kathak.jpg\/440px-Kathak.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"147\" data-file-width=\"778\" data-file-height=\"521\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Danseuse de\u00a0<a title=\"Kathak\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kathak\">Kathak<\/a>, une danse classique native des \u00e9tats de l&rsquo;<a title=\"Uttar Pradesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Uttar_Pradesh\">Uttar Pradesh<\/a>\u00a0et du\u00a0<a title=\"Rajasthan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rajasthan\">Rajasthan<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Musique indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musique_indienne\">Musique indienne<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La musique indienne est tr\u00e8s diversifi\u00e9e<sup id=\"cite_ref-112\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-112\">108<\/a><\/sup>&lsquo;<sup id=\"cite_ref-113\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-113\">109<\/a><\/sup>. La musique classique compte principalement les\u00a0<a title=\"Musique hindoustanie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musique_hindoustanie\">traditions hindoustanies<\/a>\u00a0du Nord et\u00a0<a title=\"Musique carnatique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musique_carnatique\">carnatiques<\/a>\u00a0du Sud.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La musique populaire est g\u00e9n\u00e9ralement r\u00e9gionale. Elle inclut de tr\u00e8s nombreuses musiques de film (dont\u00a0<a title=\"Allah Rakha Rahman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Allah_Rakha_Rahman\">A. R. Rahman<\/a>\u00a0auteur et compositeur) et de la musique folklorique comme le\u00a0<a title=\"Bhangra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bhangra\">Bhangra<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les danses sont \u00e9galement vari\u00e9es, selon les r\u00e9gions et les communaut\u00e9s<sup id=\"cite_ref-114\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-114\">110<\/a><\/sup>. Parmi les danses classiques les plus connues\u00a0: le\u00a0<a title=\"Bharata natyam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bharata_natyam\">bharata natyam<\/a>, le\u00a0<a title=\"Kathakali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kathakali\">kathakali<\/a>, le\u00a0<a title=\"Kathak\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kathak\">kathak<\/a>\u00a0(qui partage ses racines avec le\u00a0<a title=\"Flamenco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Flamenco\">flamenco d&rsquo;Espagne<\/a>), le\u00a0<a title=\"Kuchipudi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kuchipudi\">kuchipudi<\/a>, le\u00a0<a title=\"Manipuri (danse)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manipuri_(danse)\">manipuri<\/a>, l&rsquo;<a title=\"Odissi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Odissi\">odissi<\/a>\u00a0et le yakshagana. Ces danses sont habituellement impr\u00e9gn\u00e9es par des \u00e9l\u00e9ments religieux et de d\u00e9votion.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Litt.C3.A9rature\"><\/span><span id=\"Litt\u00e9rature\" class=\"mw-headline\">Litt\u00e9rature<\/span><\/h3>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Folio_from_a_Ramayana_manuscript,_text_in_Devanagari.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Folio_from_a_Ramayana_manuscript%2C_text_in_Devanagari.jpg\/220px-Folio_from_a_Ramayana_manuscript%2C_text_in_Devanagari.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Folio_from_a_Ramayana_manuscript%2C_text_in_Devanagari.jpg\/330px-Folio_from_a_Ramayana_manuscript%2C_text_in_Devanagari.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Folio_from_a_Ramayana_manuscript%2C_text_in_Devanagari.jpg\/440px-Folio_from_a_Ramayana_manuscript%2C_text_in_Devanagari.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"130\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"591\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Manuscrit de la c\u00e9l\u00e8bre\u00a0<a title=\"\u00c9pop\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89pop%C3%A9e\">\u00e9pop\u00e9e<\/a>\u00a0indienne du\u00a0<a title=\"Ramayana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ramayana\">Ramayana<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Litt\u00e9rature indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_indienne\">Litt\u00e9rature indienne<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La tradition litt\u00e9raire la plus ancienne, le\u00a0<a title=\"Veda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Veda\">Veda<\/a>, fut compos\u00e9e et transmise oralement. La litt\u00e9rature religieuse hindoue \u00e9crite en sanskrit, tels que le\u00a0<a title=\"Ramayana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ramayana\">Ramayana<\/a>, le\u00a0<a title=\"Mahabharata\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahabharata\">Mahabharata<\/a>\u00a0ou les\u00a0<a title=\"Purana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Purana\">Purana<\/a>, tient une grande place dans la culture indienne, et donne lieu \u00e0 des r\u00e9miniscences et des adaptations jusque dans les \u0153uvres contemporaines de fiction, de th\u00e9\u00e2tre ou de cin\u00e9ma. Une autre litt\u00e9rature importante de la p\u00e9riode est la \u00ab\u00a0<a title=\"Litt\u00e9rature tamoule classique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_tamoule_classique\">Litt\u00e9rature du Sangam<\/a>\u00a0\u00bb de langue tamoule produite dans le\u00a0<a title=\"Tamil Nadu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tamil_Nadu\">Tamil Nadu<\/a>, \u00e9galement tr\u00e8s ancienne. Le\u00a0<a title=\"Sanskrit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sanskrit\">sanskrit<\/a>\u00a0comme le\u00a0<a title=\"Tamoul\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tamoul\">tamoul<\/a>\u00a0classique sont des langues savantes qui ne sont accessibles qu&rsquo;\u00e0 un groupe tr\u00e8s restreint d&rsquo;individus cultiv\u00e9s. Les litt\u00e9ratures en langue vernaculaire (telle que l&rsquo;<a title=\"Hindi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindi\">hindi<\/a>,\u00a0<a title=\"Bengali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bengali\">bengali<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Ourdou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ourdou\">ourdou<\/a>\u00a0par exemple) se d\u00e9veloppent quant \u00e0 elles \u00e0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"10\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">x<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Les textes sont en vers ou en prose, d&rsquo;essence religieuse et bien souvent inspir\u00e9s de l\u00e9gendes anciennes ou d&rsquo;\u00e9pop\u00e9es. Sous l&rsquo;influence de la colonisation britannique, les auteurs indiens de l&rsquo;\u00e8re moderne, dont le bengali\u00a0<a title=\"Rabindranath Tagore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rabindranath_Tagore\">Rabindranath Tagore<\/a>, \u00e9crivent en anglais comme dans leur langue maternelle.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Rabindranath_Tagore_in_1909.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Rabindranath_Tagore_in_1909.jpg\/170px-Rabindranath_Tagore_in_1909.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Rabindranath_Tagore_in_1909.jpg\/255px-Rabindranath_Tagore_in_1909.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Rabindranath_Tagore_in_1909.jpg\/340px-Rabindranath_Tagore_in_1909.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"170\" height=\"238\" data-file-width=\"1071\" data-file-height=\"1500\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><a title=\"Rabindranath Tagore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rabindranath_Tagore\">Rabindranath Tagore<\/a>\u00a0fut l&rsquo;un des plus grands \u00e9crivains de l&rsquo;Inde moderne, r\u00e9compens\u00e9 par le\u00a0<a title=\"Prix Nobel de litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Nobel_de_litt%C3%A9rature\">Prix Nobel de litt\u00e9rature<\/a>\u00a0en 1913.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xx<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque contemporaine, beaucoup d&rsquo;\u00e9crivains, dont certains jouissent d&rsquo;une audience internationale (<a title=\"Salman Rushdie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salman_Rushdie\">Salman Rushdie<\/a>,\u00a0<a title=\"Anita Desai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anita_Desai\">Anita Desai<\/a>,\u00a0<a title=\"Amitav Ghosh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amitav_Ghosh\">Amitav Ghosh<\/a>,\u00a0<a title=\"Vikram Seth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vikram_Seth\">Vikram Seth<\/a>,\u00a0<a title=\"Arundhati Roy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arundhati_Roy\">Arundhati Roy<\/a>,\u00a0<a title=\"Vijay Singh (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vijay_Singh_(%C3%A9crivain)\">Vijay Singh<\/a>,\u00a0<a title=\"Tarun Tejpal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tarun_Tejpal\">Tarun Tejpal<\/a>,\u00a0<a title=\"Rohinton Mistry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rohinton_Mistry\">Rohinton Mistry<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>) ont contribu\u00e9 au d\u00e9veloppement d&rsquo;une fiction indienne de langue anglaise en rupture avec la narration classique caract\u00e9risant leurs pr\u00e9d\u00e9cesseurs (et notamment\u00a0<a title=\"R. K. Narayan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R._K._Narayan\">R. K. Narayan<\/a>, consid\u00e9r\u00e9 comme l&rsquo;un des p\u00e8res du roman indien \u00e9crit en anglais). Leurs \u0153uvres portent l&#8217;empreinte du courant postcolonialiste, o\u00f9 les th\u00e8mes de l&rsquo;identit\u00e9 nationale, de l&rsquo;histoire, de la r\u00e9flexion sur l&rsquo;oppression coloniale s&rsquo;allient \u00e0 une interrogation sur ce qui fonde l&rsquo;identit\u00e9 de l&rsquo;individu, sur la difficult\u00e9 \u00e0 vivre la rupture entre la tradition et la modernit\u00e9, sur le conflit des cultures et des influences qui se joue dans la conscience de l&rsquo;homme de l&rsquo;Inde ind\u00e9pendante. Cette recherche d&rsquo;identit\u00e9 passe par le recours \u00e0 la langue anglaise, langue du colonisateur r\u00e9invent\u00e9e et r\u00e9appropri\u00e9e, qui t\u00e9moigne par ailleurs de la volont\u00e9 de cr\u00e9er un langage et une esth\u00e9tique propre, et par l\u00e0 m\u00eame de s&rsquo;exprimer en d\u00e9passant la difficult\u00e9 de se dire avec des mots \u00ab\u00a0venus d&rsquo;ailleurs\u00a0\u00bb, suivant l&rsquo;expression de R. K. Narayan<sup id=\"cite_ref-115\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-115\">111<\/a><\/sup>. Auteur de fiction, de po\u00e8mes et d&rsquo;essais litt\u00e9raires, dont plusieurs ont obtenu des prix internationaux, Amit Chaudhuri<sup id=\"cite_ref-116\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-116\">112<\/a><\/sup>\u00a0occupe \u00e9galement un rang notable dans la toute jeune g\u00e9n\u00e9ration de la litt\u00e9rature anglo-indienne. Dans un registre intimiste, il s&rsquo;attache \u00e0 la description des mutations de la famille et \u00e0 une r\u00e9flexion sur la conjugalit\u00e9 dans les foyers de la classe moyenne \u00e9mergente. De m\u00eame,\u00a0<a title=\"Hari Kunzru\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hari_Kunzru\">Hari Kunzru<\/a><sup id=\"cite_ref-117\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-117\">113<\/a><\/sup>\u00a0a r\u00e9cemment publi\u00e9 une \u00e9pop\u00e9e comique sur le th\u00e8me de la recherche de l&rsquo;identit\u00e9, illustrant le surgissement de tendances individualistes qui semble \u00e0 l&rsquo;\u0153uvre dans cette m\u00eame classe moyenne r\u00e9sidant dans les m\u00e9tropoles indiennes. On peut enfin citer\u00a0<a title=\"Kiran Desai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kiran_Desai\">Kiran Desai<\/a>\u00a0qui a remport\u00e9 le\u00a0<i>Man Booker Price<\/i>\u00a0en 2006 avec un r\u00e9cit illustrant la tension v\u00e9cue par la g\u00e9n\u00e9ration actuelle, entre h\u00e9ritage familial et aspirations individuelles<sup id=\"cite_ref-118\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-118\">114<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Postcolonialisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Postcolonialisme\">postcolonialisme<\/a>, mouvement litt\u00e9raire de grande ampleur qui a touch\u00e9 \u00e0 la fois les pays du sud et l&rsquo;Occident, en amor\u00e7ant un d\u00e9tachement des formes \u00e9litistes, a \u00e9galement favoris\u00e9 en Inde l&rsquo;expression litt\u00e9raire de groupes minoritaires qui traditionnellement se voyaient d\u00e9nier la capacit\u00e9 de produire des \u0153uvres culturelles. Ainsi des \u00e9crivains, dramaturges et po\u00e8tes\u00a0<i><a title=\"Intouchables (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Intouchables_(Inde)\">dalits<\/a><\/i>\u00a0(ou \u00ab\u00a0hommes bris\u00e9s\u00a0\u00bb en\u00a0<a title=\"Marathi (langue)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marathi_(langue)\">marathi<\/a>, nom que se sont donn\u00e9 les individus originaires des castes intouchables pour contester leur statut social issu de leur position hi\u00e9rarchique dans la soci\u00e9t\u00e9 hindoue) ont \u00e9galement \u00e9branl\u00e9 les formes litt\u00e9raires classiques, par l&rsquo;usage d&rsquo;un langage inhabituellement concret, voire cru, pour d\u00e9crire leur condition d&rsquo;opprim\u00e9s, contribuant ainsi au renouvellement des th\u00e8mes et des formes de la litt\u00e9rature nationale.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Cin.C3.A9ma\"><\/span><span id=\"Cin\u00e9ma\" class=\"mw-headline\">Cin\u00e9ma<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Cin\u00e9ma indien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cin%C3%A9ma_indien\">Cin\u00e9ma indien<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bollywood_dance_show_in_Bristol.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/26\/Bollywood_dance_show_in_Bristol.jpg\/220px-Bollywood_dance_show_in_Bristol.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/26\/Bollywood_dance_show_in_Bristol.jpg\/330px-Bollywood_dance_show_in_Bristol.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/26\/Bollywood_dance_show_in_Bristol.jpg\/440px-Bollywood_dance_show_in_Bristol.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"768\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Bollywood est la plus grande industrie cin\u00e9matographique du monde.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;industrie cin\u00e9matographique indienne est la plus prolifique du monde. Son fleuron est constitu\u00e9 par la production de\u00a0<a title=\"Bollywood\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bollywood\">Bollywood<\/a>\u00a0(mot valise d\u00e9riv\u00e9e de\u00a0<a title=\"Bombay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bombay\">Bombay<\/a>, l&rsquo;ancien nom de\u00a0<a title=\"Bombay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bombay\">Mumbai<\/a>, et\u00a0<a title=\"Hollywood\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hollywood\">Hollywood<\/a>), dont les studios sont situ\u00e9s dans la capitale du\u00a0<a title=\"Maharashtra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maharashtra\">Maharashtra<\/a>, et qui r\u00e9alisent principalement des films commerciaux en hindi. L&rsquo;industrie est \u00e9galement importante dans la r\u00e9gion de\u00a0<a title=\"Calcutta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calcutta\">Calcutta<\/a>, de\u00a0<a title=\"Madras\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madras\">Madras<\/a>, et au\u00a0<a title=\"Kerala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kerala\">Kerala<\/a>. Il existe ainsi une production non n\u00e9gligeable de films en telugu (<a title=\"Tollywood\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tollywood\">Tollywood<\/a>), kannada, malayalam (<a title=\"Mollywood\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mollywood\">Mollywood<\/a>), tamoul (<a title=\"Kollywood\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kollywood\">Kollywood<\/a>), penjabi, bengali ou marathi. Le cin\u00e9ma est un art et une distraction particuli\u00e8rement populaire en Inde. Les acteurs les plus connus jouissent ainsi d&rsquo;un grand prestige et les liens entre l&rsquo;industrie du film et la politique sont parfois tr\u00e8s \u00e9troits. Ainsi, certains acteurs ont occup\u00e9 des postes gouvernementaux importants, comme\u00a0<a title=\"M. G. Ramachandran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M._G._Ramachandran\">M. G. Ramachandran<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jayalalithaa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jayalalithaa\">Amma<\/a>, acteurs tamouls populaires devenus\u00a0<a title=\"Ministre en chef\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ministre_en_chef\">ministre en chef<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Tamil Nadu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tamil_Nadu\">Tamil Nadu<\/a><sup id=\"cite_ref-119\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-119\">115<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En marge de cette production de masse, il existe \u00e9galement un cin\u00e9ma d&rsquo;auteur, dont le repr\u00e9sentant le plus connu hors des fronti\u00e8res de l&rsquo;Inde est le bengali\u00a0<a title=\"Satyajit Ray\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Satyajit_Ray\">Satyajit Ray<\/a>. On peut \u00e9galement citer parmi les r\u00e9alisateurs classiques\u00a0<a title=\"Guru Dutt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guru_Dutt\">Guru Dutt<\/a>,\u00a0<a title=\"Raj Kapoor\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raj_Kapoor\">Raj Kapoor<\/a>\u00a0(\u00e9galement acteur),\u00a0<a title=\"Adoor Gopalakrishnan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adoor_Gopalakrishnan\">Adoor Gopalakrishnan<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Yash Chopra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yash_Chopra\">Yash Chopra<\/a>\u00a0pour ses grands succ\u00e8s.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parmi les r\u00e9alisateurs indiens contemporains ayant connu le succ\u00e8s,\u00a0<a title=\"Mira Nair\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mira_Nair\">Mira Nair<\/a>, figure de proue du cin\u00e9ma indien ind\u00e9pendant, a r\u00e9cemment obtenu plusieurs r\u00e9compenses internationales, dont un\u00a0<a title=\"Lion d'or\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lion_d%27or\">Lion d&rsquo;or<\/a>\u00a0\u00e0 Venise en 2001\u00a0; ses films sont travaill\u00e9s par les th\u00e8mes de l&rsquo;exil et de la fracture entre les g\u00e9n\u00e9rations, ou aussi par ceux de la sexualit\u00e9 f\u00e9minine et de sa censure. Citons \u00e9galement\u00a0<a title=\"Shyam Benegal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shyam_Benegal\">Shyam Benegal<\/a>,\u00a0<a title=\"Deepa Mehta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Deepa_Mehta\">Deepa Mehta<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Sudhir Mishra (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Sudhir_Mishra&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Sudhir Mishra<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Sudhir Mishra\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sudhir_Mishra\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Sudhir Mishra\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0ou encore\u00a0<a title=\"Vijay Singh (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vijay_Singh_(%C3%A9crivain)\">Vijay Singh<\/a>, cin\u00e9aste indien vivant \u00e0 Paris, dont les films touchent \u00e0 la fois \u00e0 l&rsquo;Inde et \u00e0 la France. Sur un mode plus l\u00e9ger,\u00a0<a title=\"Karan Johar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Karan_Johar\">Karan Johar<\/a>, issu d&rsquo;une famille de r\u00e9alisateurs de\u00a0<a title=\"Bollywood\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bollywood\">Bollywood<\/a>, poss\u00e8de sa propre soci\u00e9t\u00e9 de production et tente de renouveler les codes du genre en introduisant des th\u00e8mes de r\u00e9flexion sur les m\u0153urs familiales en mutation dans ses intrigues par ailleurs tr\u00e8s repr\u00e9sentatives du cin\u00e9ma commercial produit \u00e0 Mumbai.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"M.C3.A9dias\"><\/span><span id=\"M\u00e9dias\" class=\"mw-headline\">M\u00e9dias<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde compte, en 2018, 17\u00a0000\u00a0titres de presse,\u00a0<span class=\"nowrap\">550 stations<\/span>\u00a0de radio et\u00a0<span class=\"nowrap\">880 cha\u00eenes<\/span>\u00a0de t\u00e9l\u00e9vision par satellite. Au niveau national, quatre quotidiens repr\u00e9sentent les trois quarts du lectorat en hindi, et il en est de m\u00eame pour les quatre principaux quotidiens nationaux anglophones. La propri\u00e9t\u00e9 des m\u00e9dias est essentiellement concentr\u00e9e entre les mains de quelques de grands groupes. Il n\u2019existe dans le pays \u00ab\u00a0aucune limite fix\u00e9e \u00e0 la concentration de l\u2019actionnariat dans les domaines de la presse \u00e9crite, de l\u2019audiovisuel ou du num\u00e9rique\u00a0\u00bb, ni d\u2019organisme de r\u00e9gulation du secteur des m\u00e9dias<sup id=\"cite_ref-:m\u00e9dias_120-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-:m%C3%A9dias-120\">116<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les propri\u00e9taires des m\u00e9dias sont fr\u00e9quemment engag\u00e9s en politique, \u00e0 l&rsquo;image des milliardaires\u00a0<a title=\"Subhash Chandra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Subhash_Chandra\">Subhash Chandra<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Shobhana Bhartia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shobhana_Bhartia\">Shobhana Bhartia<\/a>, respectivement propri\u00e9taire du groupe\u00a0<a class=\"new\" title=\"Zee News (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Zee_News&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Zee News<\/a>\u00a0et de\u00a0<a class=\"new\" title=\"HT Media (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=HT_Media&amp;action=edit&amp;redlink=1\">HT Media<\/a>, et tous deux \u00e9lus au Parlement. Au niveau local, comme le rel\u00e8ve l&rsquo;ONG\u00a0<a title=\"Reporters sans fronti\u00e8res\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Reporters_sans_fronti%C3%A8res\">Reporters sans fronti\u00e8res<\/a>\u00a0(RSF)\u00a0: \u00ab\u00a0La principale cha\u00eene de t\u00e9l\u00e9vision de l\u2019\u00c9tat de l\u2019<a title=\"Odisha\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Odisha\">Odisha<\/a>\u00a0est d\u00e9tenue par la famille Panda, dont l\u2019un des membres \u00e9minents, Baijayant Jay Panda, n\u2019est nul autre que le vice-pr\u00e9sident national et porte-parole officiel du BJP, le parti du Premier ministre Modi. De m\u00eame, dans l\u2019\u00c9tat de l&rsquo;<a title=\"Assam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assam\">Assam<\/a>, la propri\u00e9taire de la principale cha\u00eene,\u00a0<a class=\"new\" title=\"NewsLive (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=NewsLive&amp;action=edit&amp;redlink=1\">NewsLive<\/a>, est l\u2019\u00e9pouse d\u2019un des principaux ministres de l\u2019ex\u00e9cutif r\u00e9gional, lui aussi domin\u00e9 par le BJP.\u00a0\u00bb Ainsi les partis politiques et les milieux d&rsquo;affaires poss\u00e8dent des leviers d\u2019influence consid\u00e9rable sur l\u2019information en Inde<sup id=\"cite_ref-:m\u00e9dias_120-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-:m%C3%A9dias-120\">116<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces derni\u00e8res ann\u00e9es, les violences contre les journalistes ont augment\u00e9 dans le pays. Sur les r\u00e9seaux sociaux, des groupes nationalistes m\u00e8nent, selon RSF, \u00ab\u00a0d\u2019effrayantes campagnes coordonn\u00e9es de haine et d\u2019appels au meurtre contre les journalistes qui oseraient parler ou \u00e9crire sur les sujets qui d\u00e9rangent\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:m\u00e9dias_120-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-:m%C3%A9dias-120\">116<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Alimentation\" class=\"mw-headline\">Alimentation<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Cuisine indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cuisine_indienne\">Cuisine indienne<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Indian_curry_with_dosa.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/86\/Indian_curry_with_dosa.jpg\/220px-Indian_curry_with_dosa.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/86\/Indian_curry_with_dosa.jpg\/330px-Indian_curry_with_dosa.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/8\/86\/Indian_curry_with_dosa.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"350\" data-file-height=\"263\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>La cuisine indienne\u00a0: le\u00a0<a title=\"Curry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Curry\">curry<\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0sauce\u00a0\u00bb).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Cuisine indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cuisine_indienne\">cuisine indienne<\/a>\u00a0est extr\u00eamement diversifi\u00e9e selon les r\u00e9gions, les communaut\u00e9s, les religions ou les familles, et inclut de nombreuses\u00a0<a title=\"\u00c9pice\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89pice\">\u00e9pices<\/a>\u00a0souvent moulues et m\u00e9lang\u00e9es dans des assortiments appel\u00e9s masalas (ou\u00a0<i>curry<\/i>\u00a0en anglais ou en fran\u00e7ais,\u00a0<i>curry<\/i>\u00a0\u00e0 l&rsquo;origine signifiant \u00ab\u00a0<a title=\"Sauce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sauce\">sauce<\/a>\u00a0\u00bb en\u00a0<a title=\"Hindi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindi\">hindi<\/a>)\u00a0:\u00a0<a title=\"Tandoori\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tandoori\">tandoori masala<\/a>\u00a0de la cuisine\u00a0<a title=\"Empire moghol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_moghol\">islamique moghole<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Rasam masala (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Rasam_masala&amp;action=edit&amp;redlink=1\">rasam masala<\/a>\u00a0de la cuisine du sud de l&rsquo;Inde,\u00a0<a title=\"Garam masala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Garam_masala\">garam masala<\/a>\u00a0de la cuisine du nord de l&rsquo;Inde,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"et cetera\">etc.<\/abbr>\u00a0Les \u00e9pices et les m\u00e9thodes changent de r\u00e9gion en r\u00e9gion. Le\u00a0<a title=\"Riz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Riz\">riz<\/a>, les\u00a0<a title=\"Lentille cultiv\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lentille_cultiv%C3%A9e\">lentilles<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Bl\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bl%C3%A9\">bl\u00e9<\/a>\u00a0sont la base alimentaire de la\u00a0<a title=\"Nation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nation\">nation<\/a>\u00a0indienne. On consomme en Inde \u00e9galement 2,6\u00a0millions de tonnes par an de b\u0153uf, 1,4 million de tonnes de porc et 600\u00a0000\u00a0tonnes de mouton<sup id=\"cite_ref-121\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-121\">117<\/a><\/sup>. Le pays est connu pour sa grande vari\u00e9t\u00e9 de cuisines\u00a0<a title=\"V\u00e9g\u00e9tarisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/V%C3%A9g%C3%A9tarisme\">v\u00e9g\u00e9tariennes<\/a>\u00a0et non-v\u00e9g\u00e9tariennes. La nourriture et les bonbons \u00e9pic\u00e9s sont populaires. Il existe \u00e9galement une grande vari\u00e9t\u00e9 de plats sucr\u00e9s et de boissons qui varient de r\u00e9gion en r\u00e9gion.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Sport\" class=\"mw-headline\">Sport<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Inde aux Jeux olympiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde_aux_Jeux_olympiques\">Inde aux Jeux olympiques<\/a>,\u00a0<a title=\"Inde aux Jeux paralympiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde_aux_Jeux_paralympiques\">Inde aux Jeux paralympiques<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Inde aux Jeux du Commonwealth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde_aux_Jeux_du_Commonwealth\">Inde aux Jeux du Commonwealth<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si le sport national est le\u00a0<a title=\"Hockey sur gazon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hockey_sur_gazon\">hockey sur gazon<\/a>, c&rsquo;est le\u00a0<a title=\"Cricket\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cricket\">cricket<\/a>\u00a0qui, en Inde, est \u00e9lev\u00e9 au rang de v\u00e9ritable passion nationale. L&rsquo;\u00e9quipe indienne joue au plus haut niveau international, et certains joueurs, tel\u00a0<a title=\"Sachin Tendulkar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sachin_Tendulkar\">Sachin Tendulkar<\/a>, sont extr\u00eamement populaires dans tout le pays et au-del\u00e0. Certains matches sont suivis avec ferveur par tout le pays, notamment les rencontres entre l&rsquo;Inde et son voisin le\u00a0<a title=\"Pakistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pakistan\">Pakistan<\/a>, ou les confrontations de la s\u00e9lection nationale avec l&rsquo;Angleterre.<\/p>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hockey_india.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2c\/Hockey_india.jpg\/220px-Hockey_india.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2c\/Hockey_india.jpg\/330px-Hockey_india.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/2\/2c\/Hockey_india.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"129\" data-file-width=\"388\" data-file-height=\"228\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Une \u00e9quipe indienne de hockey sur gazon.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans quelques \u00c9tats, en particulier dans le nord-est et les \u00c9tats c\u00f4tiers du Bengale-Occidental, de Goa et du K\u00e9rala, le football \u2014\u00a0dont le berceau en Inde est la ville de\u00a0<a title=\"Calcutta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Calcutta\">Calcutta<\/a>\u00a0\u2014 est largement r\u00e9pandu. Le\u00a0<a title=\"Championnat d'Inde de football\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_d%27Inde_de_football\">Championnat d&rsquo;Inde de football<\/a>\u00a0existe depuis 1996. R\u00e9cemment, le tennis a gagn\u00e9 en popularit\u00e9, en particulier gr\u00e2ce \u00e0 la joueuse professionnelle\u00a0<a title=\"Sania Mirza\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sania_Mirza\">Sania Mirza<\/a>. L&rsquo;Inde est par ailleurs pr\u00e9sente dans le monde de la course automobile avec les pilotes de F1 comme\u00a0<a title=\"Karun Chandhok\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Karun_Chandhok\">Karun Chandhok<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Narain Karthikeyan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Narain_Karthikeyan\">Narain Karthikeyan<\/a>\u00a0au volant de l&rsquo;ancienne \u00e9curie \u00ab\u00a0<a title=\"Force India\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Force_India\">Force India<\/a>\u00a0\u00bb, constructeur qui \u00e9tait d\u00e9tenu par le milliardaire indien\u00a0<a title=\"Vijay Mallya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vijay_Mallya\">Vijay Mallya<\/a>, rachet\u00e9 en 2018 par\u00a0<a title=\"Lawrence Stroll\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lawrence_Stroll\">Lawrence Stroll<\/a><sup id=\"cite_ref-122\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-122\">118<\/a><\/sup>, pour nommer l&rsquo;\u00e9quipe\u00a0<a title=\"Racing Point F1 Team\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Racing_Point_F1_Team\">Racing Point<\/a>\u00a0et y apporter l&rsquo;expertise d&rsquo;<a title=\"Aston Martin F1 Team\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aston_Martin_F1_Team\">Aston Martin<\/a>\u00a0en 2021 apr\u00e8s son rachat l&rsquo;ann\u00e9e pr\u00e9c\u00e9dente. On peut enfin citer le catcheur\u00a0<a title=\"The Great Khali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Great_Khali\">The Great Khali<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le jeu d&rsquo;<a title=\"\u00c9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89checs\">\u00e9checs<\/a>, r\u00e9put\u00e9 originaire de l&rsquo;Inde, progresse \u00e9galement du fait de l&rsquo;augmentation du nombre de grands ma\u00eetres indiens, \u00e0 commencer par\u00a0<a title=\"Viswanathan Anand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Viswanathan_Anand\">Viswanathan Anand<\/a>, r\u00e9guli\u00e8rement\u00a0<a title=\"Classement Elo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Classement_Elo\">class\u00e9<\/a>\u00a0num\u00e9ro un mondial et sacr\u00e9 champion du monde le 29 septembre 2007 \u00e0 Mexico, qui conservera son titre en 2008, 2010 et 2012, avant de s&rsquo;incliner devant\u00a0<a title=\"Magnus Carlsen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magnus_Carlsen\">Magnus Carlsen<\/a>\u00a0en 2013. Les autres sports traditionnels comprennent le\u00a0<a title=\"Kabaddi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kabaddi\">Kabaddi<\/a>, le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Kho-Kho (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Kho-Kho&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Kho-Kho<\/a>, et le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Gilli-Danda (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Gilli-Danda&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Gilli-Danda<\/a>, qui sont jou\u00e9s dans tout le pays. L&rsquo;Inde est la source de la discipline historique et religieuse du yoga, et \u00e9galement de l&rsquo;art martial antique, le\u00a0<a title=\"Kalarippayatt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kalarippayatt\">Kalarippayatt<\/a>.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"F.C3.AAtes\"><\/span><span id=\"F\u00eates\" class=\"mw-headline\">F\u00eates<\/span><\/h3>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"F\u00eates en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%AAtes_en_Inde\">F\u00eates en Inde<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Diwali_Diya.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/61\/Diwali_Diya.jpg\/220px-Diwali_Diya.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/61\/Diwali_Diya.jpg\/330px-Diwali_Diya.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/61\/Diwali_Diya.jpg\/440px-Diwali_Diya.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"768\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p>Les diyas sont les lampes \u00e0 huile traditionnelles allum\u00e9es pour la f\u00eate de\u00a0<a title=\"Divali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Divali\">Divali<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"thumb tright\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"thumbinner\"><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:India_-_Sights_%26_Culture_-_004_-_Xmas_in_Chennai_(342050433).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8d\/India_-_Sights_%26_Culture_-_004_-_Xmas_in_Chennai_%28342050433%29.jpg\/220px-India_-_Sights_%26_Culture_-_004_-_Xmas_in_Chennai_%28342050433%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8d\/India_-_Sights_%26_Culture_-_004_-_Xmas_in_Chennai_%28342050433%29.jpg\/330px-India_-_Sights_%26_Culture_-_004_-_Xmas_in_Chennai_%28342050433%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8d\/India_-_Sights_%26_Culture_-_004_-_Xmas_in_Chennai_%28342050433%29.jpg\/440px-India_-_Sights_%26_Culture_-_004_-_Xmas_in_Chennai_%28342050433%29.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"2592\" data-file-height=\"1944\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">\u00a0<\/div>\n<p><a title=\"No\u00ebl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/No%C3%ABl\">No\u00ebl<\/a>\u00a0\u00e0 Madras en Inde.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les f\u00eates indiennes sont nombreuses et vari\u00e9es<sup id=\"cite_ref-123\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-123\">119<\/a><\/sup>. En plus des trois jours f\u00e9ri\u00e9s nationaux, la plupart des f\u00eates sont d&rsquo;origine religieuse. Certaines sont f\u00eat\u00e9es partout dans le pays, comme\u00a0<a title=\"Divali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Divali\">Divali<\/a>\u00a0\u00e0 l&rsquo;automne ou\u00a0<a title=\"Holi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Holi\">Holi<\/a>\u00a0au printemps, d&rsquo;autres sont plus r\u00e9gionales, comme\u00a0<a title=\"Pongal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pongal\">Pongal<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"Tamil Nadu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tamil_Nadu\">Tamil Nadu<\/a>\u00a0ou Onam au K\u00e9rala<sup id=\"cite_ref-124\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-124\">120<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-125\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-125\">121<\/a><\/sup>.<\/p>\n<table class=\"wikitable\">\n<caption>F\u00eates et jours f\u00e9ri\u00e9s<\/caption>\n<tbody>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Date<\/th>\n<th scope=\"col\">Nom fran\u00e7ais<\/th>\n<th scope=\"col\">Nom local<\/th>\n<th scope=\"col\">Remarques<\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>8 janvier<\/td>\n<td>Moharum<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td>F\u00eate qui comm\u00e9more le martyr Imam Hussein Hallah.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>14 janvier<\/td>\n<td><a title=\"Solstice\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Solstice\">Solstice<\/a>\u00a0du Capricorne<\/td>\n<td>Makar Sankranti au Nord,\u00a0<a title=\"Pongal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pongal\">Pongal<\/a>\u00a0au Sud<\/td>\n<td>Inaugure la moiti\u00e9 lumineuse de l&rsquo;ann\u00e9e<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>5\u00a0jours apr\u00e8s la nouvelle lune (lune noire) de janvier<\/td>\n<td>Cinqui\u00e8me du printemps<\/td>\n<td>Basant Panchami<\/td>\n<td>Les \u00e9coliers v\u00e9n\u00e8rent\u00a0<a title=\"Sarasvati (d\u00e9esse)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sarasvati_(d%C3%A9esse)\">Sarasvati<\/a>, d\u00e9esse de la connaissance. Cette f\u00eate est principalement d\u00e9di\u00e9e \u00e0 l&rsquo;arriv\u00e9e imminente du printemps.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>26 janvier<\/td>\n<td><a title=\"Jour de la R\u00e9publique (Inde)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jour_de_la_R%C3%A9publique_(Inde)\">Jour de la R\u00e9publique<\/a><\/td>\n<td><i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Republic Day<\/span><\/i><\/td>\n<td>Adoption de la constitution indienne<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>23 f\u00e9vrier<\/td>\n<td>Mahashivratri<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td>Mahashivaratri est une grande f\u00eate consacr\u00e9e \u00e0 Shiva, l&rsquo;un des trois grands dieux du panth\u00e9on hindou.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Pleine lune de mars<\/td>\n<td>F\u00eate des couleurs<\/td>\n<td><a title=\"Holi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Holi\">Holi<\/a><\/td>\n<td>Victoire du bien sur le mal<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>3 avril<\/td>\n<td>Ram Navmi<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td>Cette f\u00eate c\u00e9l\u00e8bre la naissance de Rama.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>7 avril<\/td>\n<td>Mahavir Jayanti<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td>Cette f\u00eate c\u00e9l\u00e8bre l&rsquo;anniversaire de la naissance de Vardhamana Mahavira qui est le fondateur du Ja\u00efnisme.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Pleine lune d&rsquo;ao\u00fbt<\/td>\n<td>F\u00eate des fr\u00e8res<\/td>\n<td>Raksh Bandan<\/td>\n<td>Actualisation de l&rsquo;attachement s\u0153urs-fr\u00e8res<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>15 ao\u00fbt<\/td>\n<td>Jour de l&rsquo;ind\u00e9pendance<\/td>\n<td><i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Independence Day<\/span><\/i><\/td>\n<td>Proclamation de l&rsquo;ind\u00e9pendance<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>28 septembre<\/td>\n<td>Dasara<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td>F\u00eate religieuse hindoue (victoire du bien sur le mal, et aussi pri\u00e8re pour les moissons) c\u00e9l\u00e9br\u00e9e pendant dix jours principalement dans le sud de l&rsquo;Inde.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2 octobre<\/td>\n<td>Mahatma Gandhi Jayanti<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td>C\u00e9l\u00e8bre l&rsquo;anniversaire de Mahandas Gandhi, les fid\u00e8les se r\u00e9unissent pour prier Au Raj Ghat de Delhi, l\u00e0 o\u00f9 le Mahatma fut incin\u00e9r\u00e9.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>19 octobre<\/td>\n<td>Diwali<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td>F\u00eate hindoue importante.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Nouvelle lune de novembre<\/td>\n<td>F\u00eate des lumi\u00e8res<\/td>\n<td><a title=\"Divali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Divali\">Divali<\/a><\/td>\n<td>Cinq jours de f\u00eates et comm\u00e9moration<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>25 d\u00e9cembre<\/td>\n<td><a title=\"No\u00ebl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/No%C3%ABl\">No\u00ebl<\/a><\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td>C\u00e9l\u00e8bre la naissance du Christ. Le riz au curry, l\u00e9gumes et viande \u00e9pic\u00e9e sont au menu. Le manguier ou le bananier orn\u00e9 de boules de No\u00ebl. Guirlandes lumineuses. Messes de No\u00ebl<sup id=\"cite_ref-126\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_note-126\">122<\/a><\/sup>.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Galerie\" class=\"mw-headline\">Galerie<\/span><\/h2>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Joueursindienspushkar.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Joueursindienspushkar.jpg\/240px-Joueursindienspushkar.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Joueursindienspushkar.jpg\/360px-Joueursindienspushkar.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Joueursindienspushkar.jpg\/480px-Joueursindienspushkar.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"172\" height=\"129\" data-file-width=\"3264\" data-file-height=\"2448\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Joueurs et public d&rsquo;un jeu de rue \u00e0\u00a0<a title=\"Pushkar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pushkar\">Pushkar<\/a>\u00a0(<a title=\"Rajasthan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rajasthan\">Rajasthan<\/a>).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:LakshadweepIsland.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a0\/LakshadweepIsland.jpg\/272px-LakshadweepIsland.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a0\/LakshadweepIsland.jpg\/408px-LakshadweepIsland.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a0\/LakshadweepIsland.jpg\/544px-LakshadweepIsland.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"196\" height=\"129\" data-file-width=\"3038\" data-file-height=\"2012\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Atoll de l&rsquo;archipel des\u00a0<a title=\"\u00celes Laquedives\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%8Eles_Laquedives\">Laquedives<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:A_close-up_of_Hawa_Mahal.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/A_close-up_of_Hawa_Mahal.jpg\/242px-A_close-up_of_Hawa_Mahal.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/A_close-up_of_Hawa_Mahal.jpg\/364px-A_close-up_of_Hawa_Mahal.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/53\/A_close-up_of_Hawa_Mahal.jpg\/485px-A_close-up_of_Hawa_Mahal.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"174\" height=\"129\" data-file-width=\"720\" data-file-height=\"535\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Fa\u00e7ade est du\u00a0<a title=\"Palais des vents\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palais_des_vents\">Palais des vents<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Jaipur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jaipur\">Jaipur<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bekalfortbeach.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cb\/Bekalfortbeach.JPG\/240px-Bekalfortbeach.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cb\/Bekalfortbeach.JPG\/360px-Bekalfortbeach.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cb\/Bekalfortbeach.JPG\/480px-Bekalfortbeach.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"172\" height=\"129\" data-file-width=\"640\" data-file-height=\"480\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Plage sur la\u00a0<a title=\"C\u00f4te de Malabar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%B4te_de_Malabar\">c\u00f4te de Malabar<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"Kerala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kerala\">Kerala<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:(The)_Western_Ghats_Lake_Forest_Nature_Scene,_India_December_2013.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b3\/%28The%29_Western_Ghats_Lake_Forest_Nature_Scene%2C_India_December_2013.jpg\/270px-%28The%29_Western_Ghats_Lake_Forest_Nature_Scene%2C_India_December_2013.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b3\/%28The%29_Western_Ghats_Lake_Forest_Nature_Scene%2C_India_December_2013.jpg\/405px-%28The%29_Western_Ghats_Lake_Forest_Nature_Scene%2C_India_December_2013.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b3\/%28The%29_Western_Ghats_Lake_Forest_Nature_Scene%2C_India_December_2013.jpg\/540px-%28The%29_Western_Ghats_Lake_Forest_Nature_Scene%2C_India_December_2013.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"194\" height=\"129\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1365\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>For\u00eat tropicale de la cha\u00eene montagneuse des\u00a0<a title=\"Ghats occidentaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ghats_occidentaux\">Ghats occidentaux<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Delhi-Humanyum%27s_tomb_mausoleum-20131006.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ad\/Delhi-Humanyum%27s_tomb_mausoleum-20131006.jpg\/270px-Delhi-Humanyum%27s_tomb_mausoleum-20131006.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ad\/Delhi-Humanyum%27s_tomb_mausoleum-20131006.jpg\/405px-Delhi-Humanyum%27s_tomb_mausoleum-20131006.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ad\/Delhi-Humanyum%27s_tomb_mausoleum-20131006.jpg\/540px-Delhi-Humanyum%27s_tomb_mausoleum-20131006.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"194\" height=\"129\" data-file-width=\"5472\" data-file-height=\"3648\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Mausol\u00e9e du Tombeau d&rsquo;<a title=\"Hum\u00e2y\u00fbn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hum%C3%A2y%C3%BBn\">Hum\u00e2y\u00fbn<\/a>,\u00a0<a title=\"New Delhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_Delhi\">New Delhi<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Thikse_Monastery2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4f\/Thikse_Monastery2.jpg\/273px-Thikse_Monastery2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4f\/Thikse_Monastery2.jpg\/409px-Thikse_Monastery2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4f\/Thikse_Monastery2.jpg\/545px-Thikse_Monastery2.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"196\" height=\"129\" data-file-width=\"7640\" data-file-height=\"5048\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Monast\u00e8re de Thiksey,\u00a0<a title=\"Ladakh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ladakh\">Ladakh<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Marine_Lines_Mumbai_2021.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Marine_Lines_Mumbai_2021.jpg\/270px-Marine_Lines_Mumbai_2021.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Marine_Lines_Mumbai_2021.jpg\/405px-Marine_Lines_Mumbai_2021.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Marine_Lines_Mumbai_2021.jpg\/540px-Marine_Lines_Mumbai_2021.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"194\" height=\"129\" data-file-width=\"8040\" data-file-height=\"5363\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Bombay\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bombay\">Mumbai<\/a>\u00a0(Bombay), la capitale \u00e9conomique.<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:TajMahalbyAmalMongia.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/TajMahalbyAmalMongia.jpg\/180px-TajMahalbyAmalMongia.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/TajMahalbyAmalMongia.jpg\/271px-TajMahalbyAmalMongia.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/TajMahalbyAmalMongia.jpg\/361px-TajMahalbyAmalMongia.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"129\" height=\"129\" data-file-width=\"1009\" data-file-height=\"1007\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Le\u00a0<a title=\"Taj Mahal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Taj_Mahal\">Taj Mahal<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Agra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agra\">Agra<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Shikara_in_Dal_Lake_in_Kashmir.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b2\/Shikara_in_Dal_Lake_in_Kashmir.JPG\/269px-Shikara_in_Dal_Lake_in_Kashmir.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b2\/Shikara_in_Dal_Lake_in_Kashmir.JPG\/404px-Shikara_in_Dal_Lake_in_Kashmir.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b2\/Shikara_in_Dal_Lake_in_Kashmir.JPG\/538px-Shikara_in_Dal_Lake_in_Kashmir.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"194\" height=\"129\" data-file-width=\"1936\" data-file-height=\"1296\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Shikara (gondoles cachemiri) sur le lac Dal \u00e0\u00a0<a title=\"Srinagar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Srinagar\">Srinagar<\/a>,\u00a0<a title=\"Cachemire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cachemire\">Cachemire<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kerala_backwater_scene.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/33\/Kerala_backwater_scene.jpg\/240px-Kerala_backwater_scene.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/33\/Kerala_backwater_scene.jpg\/360px-Kerala_backwater_scene.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/33\/Kerala_backwater_scene.jpg\/480px-Kerala_backwater_scene.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"162\" height=\"121\" data-file-width=\"2816\" data-file-height=\"2112\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Backwaters\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Backwaters\">Backwaters<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Kerala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kerala\">Kerala<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:1_Bandhavgarh_National_Park_Madhya_Pradesh_India.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/55\/1_Bandhavgarh_National_Park_Madhya_Pradesh_India.jpg\/270px-1_Bandhavgarh_National_Park_Madhya_Pradesh_India.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/55\/1_Bandhavgarh_National_Park_Madhya_Pradesh_India.jpg\/405px-1_Bandhavgarh_National_Park_Madhya_Pradesh_India.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/55\/1_Bandhavgarh_National_Park_Madhya_Pradesh_India.jpg\/540px-1_Bandhavgarh_National_Park_Madhya_Pradesh_India.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"182\" height=\"121\" data-file-width=\"2916\" data-file-height=\"1944\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Parc national de Bandhavgarh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parc_national_de_Bandhavgarh\">Parc national de Bandhavgarh<\/a>,\u00a0<a title=\"Madhya Pradesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madhya_Pradesh\">Madhya Pradesh<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ali-ai-ligang.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ad\/Ali-ai-ligang.jpg\/271px-Ali-ai-ligang.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ad\/Ali-ai-ligang.jpg\/406px-Ali-ai-ligang.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/ad\/Ali-ai-ligang.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"183\" height=\"121\" data-file-width=\"500\" data-file-height=\"333\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>C\u00e9l\u00e9bration de\u00a0<a title=\"Bihu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bihu\">Bihu<\/a>\u00a0par des femmes\u00a0<a title=\"Mising (peuple)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mising_(peuple)\">Mishing<\/a>\u00a0dans la Vall\u00e9e de l&rsquo;<a title=\"Assam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assam\">Assam<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Pahalgam_Valley.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Pahalgam_Valley.jpg\/323px-Pahalgam_Valley.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Pahalgam_Valley.jpg\/484px-Pahalgam_Valley.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Pahalgam_Valley.jpg\/646px-Pahalgam_Valley.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"219\" height=\"121\" data-file-width=\"6745\" data-file-height=\"3762\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Vall\u00e9e de Pahalgam,\u00a0<a title=\"Cachemire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cachemire\">Cachemire<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ahilya_Ghat_by_the_Ganges,_Varanasi.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/04\/Ahilya_Ghat_by_the_Ganges%2C_Varanasi.jpg\/240px-Ahilya_Ghat_by_the_Ganges%2C_Varanasi.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/04\/Ahilya_Ghat_by_the_Ganges%2C_Varanasi.jpg\/360px-Ahilya_Ghat_by_the_Ganges%2C_Varanasi.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/04\/Ahilya_Ghat_by_the_Ganges%2C_Varanasi.jpg\/480px-Ahilya_Ghat_by_the_Ganges%2C_Varanasi.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"162\" height=\"121\" data-file-width=\"4000\" data-file-height=\"3000\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Ghats \u00e0\u00a0<a title=\"B\u00e9nar\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9nar%C3%A8s\">Varanasi<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Beautiful_Stone_Carving_,_Side_walls_of_Step_well.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/58\/Beautiful_Stone_Carving_%2C_Side_walls_of_Step_well.JPG\/240px-Beautiful_Stone_Carving_%2C_Side_walls_of_Step_well.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/58\/Beautiful_Stone_Carving_%2C_Side_walls_of_Step_well.JPG\/360px-Beautiful_Stone_Carving_%2C_Side_walls_of_Step_well.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/58\/Beautiful_Stone_Carving_%2C_Side_walls_of_Step_well.JPG\/480px-Beautiful_Stone_Carving_%2C_Side_walls_of_Step_well.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"179\" height=\"134\" data-file-width=\"4000\" data-file-height=\"3000\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Puits \u00e0 degr\u00e9s du Rani ki Vav \u00e0 Patan au\u00a0<a title=\"Gujarat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gujarat\">Gujarat<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kuchipudi.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c6\/Kuchipudi.jpg\/163px-Kuchipudi.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c6\/Kuchipudi.jpg\/244px-Kuchipudi.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c6\/Kuchipudi.jpg\/325px-Kuchipudi.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"122\" height=\"134\" data-file-width=\"1084\" data-file-height=\"1200\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Le\u00a0<a title=\"Kuchipudi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kuchipudi\">Kuchipudi<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Andhra Pradesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andhra_Pradesh\">Andhra Pradesh<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:People_in_Jodhpur_07.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/People_in_Jodhpur_07.jpg\/269px-People_in_Jodhpur_07.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/People_in_Jodhpur_07.jpg\/404px-People_in_Jodhpur_07.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a3\/People_in_Jodhpur_07.jpg\/538px-People_in_Jodhpur_07.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"202\" height=\"134\" data-file-width=\"3872\" data-file-height=\"2592\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Femmes de\u00a0<a title=\"Jodhpur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jodhpur\">Jodhpur<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kanchenjunga_India.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Kanchenjunga_India.jpg\/270px-Kanchenjunga_India.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Kanchenjunga_India.jpg\/405px-Kanchenjunga_India.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Kanchenjunga_India.jpg\/540px-Kanchenjunga_India.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"202\" height=\"134\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"2304\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Le\u00a0<a title=\"Kangchenjunga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kangchenjunga\">Kangchenjunga<\/a>\u00a0(<a title=\"Himalaya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Himalaya\">Himalaya<\/a>), est le plus haut sommet d&rsquo;Inde culminant \u00e0 8\u00a0586\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"m\u00e8tre\">m<\/abbr>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flehmen_Response_in_a_Sub_Adult_Tiger.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/89\/Flehmen_Response_in_a_Sub_Adult_Tiger.jpg\/270px-Flehmen_Response_in_a_Sub_Adult_Tiger.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/89\/Flehmen_Response_in_a_Sub_Adult_Tiger.jpg\/405px-Flehmen_Response_in_a_Sub_Adult_Tiger.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/89\/Flehmen_Response_in_a_Sub_Adult_Tiger.jpg\/540px-Flehmen_Response_in_a_Sub_Adult_Tiger.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"202\" height=\"134\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1365\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Tigre du Bengale.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Jog_Rani.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a2\/Jog_Rani.JPG\/269px-Jog_Rani.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a2\/Jog_Rani.JPG\/404px-Jog_Rani.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a2\/Jog_Rani.JPG\/538px-Jog_Rani.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"185\" height=\"123\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"685\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Chutes de Jog,\u00a0<a title=\"Karnataka\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Karnataka\">Karnataka<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Sabarmati_Thermal_Power_Station_(STPS),_Ahmedabad.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Sabarmati_Thermal_Power_Station_%28STPS%29%2C_Ahmedabad.jpg\/271px-Sabarmati_Thermal_Power_Station_%28STPS%29%2C_Ahmedabad.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Sabarmati_Thermal_Power_Station_%28STPS%29%2C_Ahmedabad.jpg\/407px-Sabarmati_Thermal_Power_Station_%28STPS%29%2C_Ahmedabad.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Sabarmati_Thermal_Power_Station_%28STPS%29%2C_Ahmedabad.jpg\/542px-Sabarmati_Thermal_Power_Station_%28STPS%29%2C_Ahmedabad.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"186\" height=\"123\" data-file-width=\"1600\" data-file-height=\"1063\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Centrale thermique au\u00a0<a title=\"Gujarat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gujarat\">Gujarat<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Barsana_Holi_Festival.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b2\/Barsana_Holi_Festival.jpg\/270px-Barsana_Holi_Festival.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b2\/Barsana_Holi_Festival.jpg\/405px-Barsana_Holi_Festival.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b2\/Barsana_Holi_Festival.jpg\/540px-Barsana_Holi_Festival.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"185\" height=\"123\" data-file-width=\"3000\" data-file-height=\"2000\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>C\u00e9l\u00e9bration de\u00a0<a title=\"Holi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Holi\">Holi<\/a>\u00a0dans la ville sainte de Barsana, non loin de\u00a0<a title=\"Vrindavan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vrindavan\">Vrindavan<\/a>\u00a0(<a title=\"Uttar Pradesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Uttar_Pradesh\">Uttar Pradesh<\/a>).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:BaijNath.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1d\/BaijNath.jpg\/240px-BaijNath.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1d\/BaijNath.jpg\/360px-BaijNath.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1d\/BaijNath.jpg\/480px-BaijNath.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"165\" height=\"123\" data-file-width=\"2048\" data-file-height=\"1536\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Temple de Baijnath,\u00a0<a title=\"Himachal Pradesh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Himachal_Pradesh\">Himachal Pradesh<\/a>. L&rsquo;<a title=\"Hindouisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindouisme\">hindouisme<\/a>\u00a0est la religion majoritaire (pr\u00e8s de 80\u00a0%) en Inde.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Meenakshi_Medhi.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Meenakshi_Medhi.JPG\/270px-Meenakshi_Medhi.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Meenakshi_Medhi.JPG\/405px-Meenakshi_Medhi.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Meenakshi_Medhi.JPG\/540px-Meenakshi_Medhi.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"185\" height=\"123\" data-file-width=\"4272\" data-file-height=\"2848\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Danseuse de\u00a0<a title=\"Sattriya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sattriya\">Sattriya<\/a>, une danse classique d&rsquo;<a title=\"Assam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assam\">Assam<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\">\n<div><a class=\"image\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bharatanatyam_44.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Bharatanatyam_44.jpg\/139px-Bharatanatyam_44.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/db\/Bharatanatyam_44.jpg\/209px-Bharatanatyam_44.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/d\/db\/Bharatanatyam_44.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"93\" height=\"120\" data-file-width=\"276\" data-file-height=\"356\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallerytext\">\n<p>Bharatanatyam, danse traditionnelle du\u00a0<a title=\"Tamil Nadu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tamil_Nadu\">Tamil Nadu<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Codes\" class=\"mw-headline\">Codes<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Inde a pour codes\u00a0:<\/p>\n<div class=\"colonnes\" style=\"text-align: justify;\">\n<ul>\n<li>IN, selon la norme\u00a0<a title=\"ISO 3166-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/ISO_3166-1\">ISO 3166-1<\/a>\u00a0(liste des codes pays), code alpha-2,<\/li>\n<li>IN, selon la\u00a0<a title=\"Liste des codes pays utilis\u00e9s par l'OTAN\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_codes_pays_utilis%C3%A9s_par_l%27OTAN\">liste des codes pays utilis\u00e9s par l&rsquo;OTAN<\/a>, code alpha-2,<\/li>\n<li><a title=\"ISO 3166-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/ISO_3166-1\">IND<\/a>, selon la norme\u00a0<a title=\"ISO 3166-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/ISO_3166-1\">ISO 3166-1<\/a>\u00a0(liste des codes pays), code alpha-3,<\/li>\n<li><a title=\"Liste des codes pays du CIO\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_codes_pays_du_CIO\">IND<\/a>, selon la\u00a0<a title=\"Liste des codes pays du CIO\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_codes_pays_du_CIO\">liste des codes pays du CIO<\/a>,<\/li>\n<li><a title=\"Liste des codes internationaux des plaques min\u00e9ralogiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_codes_internationaux_des_plaques_min%C3%A9ralogiques\">IND<\/a>, selon la\u00a0<a title=\"Liste des codes internationaux des plaques min\u00e9ralogiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_codes_internationaux_des_plaques_min%C3%A9ralogiques\">liste des codes internationaux des plaques min\u00e9ralogiques<\/a>,<\/li>\n<li><a title=\"Liste des codes pays utilis\u00e9s par l'OTAN\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_codes_pays_utilis%C3%A9s_par_l%27OTAN\">IND<\/a>, selon la\u00a0<a title=\"Liste des codes pays utilis\u00e9s par l'OTAN\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_codes_pays_utilis%C3%A9s_par_l%27OTAN\">liste des codes pays utilis\u00e9s par l&rsquo;OTAN<\/a>, code alpha-3,<\/li>\n<li><a title=\"Code OACI des a\u00e9roports\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Code_OACI_des_a%C3%A9roports\">VA<\/a>,\u00a0<a title=\"Liste des codes OACI des compagnies a\u00e9riennes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_codes_OACI_des_compagnies_a%C3%A9riennes\">VE<\/a>,\u00a0<a title=\"Code OACI des a\u00e9roports\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Code_OACI_des_a%C3%A9roports\">VI<\/a>\u00a0&amp;\u00a0<a title=\"Code OACI des a\u00e9roports\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Code_OACI_des_a%C3%A9roports\">VO<\/a>, selon la\u00a0<a title=\"Code OACI des a\u00e9roports\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Code_OACI_des_a%C3%A9roports\">liste des pr\u00e9fixes des codes OACI des a\u00e9roports<\/a>,<\/li>\n<li>VT, selon la\u00a0<a title=\"Liste des pr\u00e9fixes OACI d'immatriculation des a\u00e9ronefs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_pr%C3%A9fixes_OACI_d%27immatriculation_des_a%C3%A9ronefs\">liste des pr\u00e9fixes OACI d&rsquo;immatriculation des a\u00e9ronefs<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Voir_aussi\" class=\"mw-headline\">Voir aussi<\/span><\/h2>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/India?uselang=fr\">L&rsquo;Inde<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<li class=\"wiktionary\"><a class=\"extiw\" title=\"wikt:Inde\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/Inde\">Inde<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur le\u00a0<span class=\"project\">Wiktionnaire<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"wikisource\"><a class=\"extiw\" title=\"s:Cat\u00e9gorie:Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Inde\">L\u2019inde<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikisource<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"wikiquote\"><a class=\"extiw\" title=\"q:Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikiquote.org\/wiki\/Inde\">L\u2019Inde<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikiquote<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"wikinews\"><a class=\"extiw\" title=\"n:Page:Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikinews.org\/wiki\/Page:Inde\">L&rsquo;Inde<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur\u00a0<span class=\"project\">Wikinews<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Infographies_et_dossiers\" class=\"mw-headline\">Infographies et dossiers<\/span><\/h3>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Vandamme2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Doroth\u00e9e_Vandamme2019\" class=\"ouvrage\">Doroth\u00e9e Vandamme,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.areion24.news\/2019\/02\/27\/inde-pakistan-la-paix-improbable\/\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Inde\/Pakistan\u00a0: la paix improbable\u00a0?<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.areion24.news%2F2019%2F02%2F27%2Finde-pakistan-la-paix-improbable%2F\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Diplomatie (magazine)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diplomatie_(magazine)\">Diplomatie (magazine)<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-02-27\" data-sort-value=\"2019-02-27\">27 f\u00e9vrier 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-13\" data-sort-value=\"2019-12-13\">13 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Derville2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Emmanuel_Derville2019\" class=\"ouvrage\">Emmanuel Derville,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lefigaro.fr\/international\/l-inde-met-fin-a-l-autonomie-du-cachemire-20190805\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>L\u2019Inde met fin \u00e0 l\u2019autonomie du Cachemire<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Finternational%2Fl-inde-met-fin-a-l-autonomie-du-cachemire-20190805\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Le Figaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Figaro\">Le Figaro<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-08-05\" data-sort-value=\"2019-08-05\">5 ao\u00fbt 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-12\" data-sort-value=\"2019-12-12\">12 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Dieterich2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Carole_Dieterich2019\" class=\"ouvrage\">Carole Dieterich,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lesechos.fr\/monde\/asie-pacifique\/inde-la-banque-centrale-intensifie-ses-efforts-pour-relancer-la-croissance-1137673\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Inde\u00a0: la Banque centrale intensifie ses efforts pour relancer la croissance<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lesechos.fr%2Fmonde%2Fasie-pacifique%2Finde-la-banque-centrale-intensifie-ses-efforts-pour-relancer-la-croissance-1137673\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Les \u00c9chos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_%C3%89chos\">Les \u00c9chos<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-10-06\" data-sort-value=\"2019-10-06\">6 octobre 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-13\" data-sort-value=\"2019-12-13\">13 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Guillermard2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"V\u00e9ronique_Guillermard2019\" class=\"ouvrage\">V\u00e9ronique Guillermard,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lefigaro.fr\/societes\/dassault-livre-son-premier-rafale-a-l-inde-20191008\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Dassault livre son premier Rafale \u00e0 l\u2019Inde<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fsocietes%2Fdassault-livre-son-premier-rafale-a-l-inde-20191008\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Le Figaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Figaro\">Le Figaro<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-10-08\" data-sort-value=\"2019-10-08\">8 octobre 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-12\" data-sort-value=\"2019-12-12\">12 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Isoux2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Carol_Isoux2019\" class=\"ouvrage\">Carol Isoux,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.rfi.fr\/asie-pacifique\/20191102-thailande-asean-blocage-inde-accord-chine\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>ASEAN\u00a0: l&rsquo;Inde s&rsquo;oppose \u00e0 l&rsquo;union \u00e9conomique promue par la Chine<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Fasie-pacifique%2F20191102-thailande-asean-blocage-inde-accord-chine\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Radio France internationale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Radio_France_internationale\">RFI<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-11-03\" data-sort-value=\"2019-11-03\">3 novembre 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-14\" data-sort-value=\"2019-12-14\">14 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Da_Lage2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Olivier_Da_Lage2019\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Olivier Da Lage\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_Da_Lage\">Olivier Da Lage<\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.areion24.news\/2019\/12\/12\/la-puissance-demographique-indienne-quels-atouts-quels-defis\/\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>La puissance d\u00e9mographique indienne\u00a0: quels atouts\u00a0? Quels d\u00e9fis\u00a0?<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.areion24.news%2F2019%2F12%2F12%2Fla-puissance-demographique-indienne-quels-atouts-quels-defis%2F\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Groupe Areion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Areion\">Groupe Areion<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-12\" data-sort-value=\"2019-12-12\">12 d\u00e9cembre 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-13\" data-sort-value=\"2019-12-13\">13 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Monde_avec_AFP2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Le_Monde_avec_AFP2019\" class=\"ouvrage\">Le Monde avec AFP,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/international\/article\/2019\/12\/10\/inde-la-chambre-basse-adopte-un-texte-controverse-sur-l-attribution-de-la-citoyennete_6022270_3210.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>En Inde, la Chambre basse adopte un texte controvers\u00e9 sur l\u2019attribution de la citoyennet\u00e9<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Finternational%2Farticle%2F2019%2F12%2F10%2Finde-la-chambre-basse-adopte-un-texte-controverse-sur-l-attribution-de-la-citoyennete_6022270_3210.html\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Le Monde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Monde\">Le Monde<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-11\" data-sort-value=\"2019-12-11\">11 d\u00e9cembre 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-13\" data-sort-value=\"2019-12-13\">13 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Chaudet2020\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Didier_Chaudet2020\" class=\"ouvrage\">Didier Chaudet,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.areion24.news\/2020\/06\/18\/demain-une-nouvelle-guerre-entre-inde-et-pakistan-est-elle-possible\/\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Demain, une nouvelle guerre entre Inde et Pakistan est-elle possible\u00a0?<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.areion24.news%2F2020%2F06%2F18%2Fdemain-une-nouvelle-guerre-entre-inde-et-pakistan-est-elle-possible%2F\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Groupe Areion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Areion\">Groupe Areion<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-06-18\" data-sort-value=\"2020-06-18\">18 juin 2020<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-06-20\" data-sort-value=\"2020-06-20\">20 juin 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Bibliographie\" class=\"mw-headline\">Bibliographie<\/span><\/h3>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Angot\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michel_Angot\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Michel Angot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Angot\">Michel Angot<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoires des Indes<\/cite><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"AroraTawa_Lama-Rewal2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Balveer_AroraSt\u00e9phanie_Tawa_Lama-Rewal2009\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Balveer Arora et St\u00e9phanie Tawa Lama-Rewal,\u00a0<span lang=\"en\">\u00ab\u00a0<cite>Introduction: Contextualizing and Interpreting the\u00a0<abbr class=\"abbr\" lang=\"en\" title=\"Fifteenth\">15th<\/abbr>\u00a0Lok Sabha Elections<\/cite>\u00a0\u00bb<\/span>,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\"><a title=\"South Asia Multidisciplinary Academic Journal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/South_Asia_Multidisciplinary_Academic_Journal\">South Asia Multidisciplinary Academic Journal<\/a><\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a03,\u200e\u00a0<time>2009<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/samaj.revues.org\/index2845.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fsamaj.revues.org%2Findex2845.html\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Bardot2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Christian_Bardot2007\" class=\"ouvrage\">Christian Bardot,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Inde au miroir du monde. G\u00e9opolitique, d\u00e9mocratie et d\u00e9veloppement de 1947 \u00e0 nos jours<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Ellipses\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Ellipses\">Ellipses<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2007-09\" data-sort-value=\"2007-09\">septembre 2007<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Bene\u00ef1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"V\u00e9ronique_Bene\u00ef1996\" class=\"ouvrage\">V\u00e9ronique Bene\u00ef,\u00a0<cite class=\"italique\">La dot en Inde. Un fl\u00e9au social\u00a0? Socio-anthropologie du mariage au M\u00e2h\u00e2r\u00e2stra<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Karthala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Karthala\">Karthala<\/a>,\u00a0<time>1996<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Boillot2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Joseph_Boillot2006\" class=\"ouvrage\">Jean-Joseph Boillot,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;\u00e9conomie de l&rsquo;Inde<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"La D\u00e9couverte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_D%C3%A9couverte\">La D\u00e9couverte<\/a>,\u00a0<time>2006<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Coussy2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Denise_Coussy2004\" class=\"ouvrage\">Denise Coussy,\u00a0<cite class=\"italique\">Le roman indien de langue anglaise<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Karthala\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Karthala\">Karthala<\/a>,\u00a0<time>2004<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Elfi(2008)\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Nicole_Elfi(2008)\" class=\"ouvrage\">Nicole Elfi,\u00a0<cite class=\"italique\">Aux sources de l&rsquo;Inde\u00a0: L&rsquo;initiation \u00e0 la connaissance<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Les Belles Lettres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Belles_Lettres\">Les Belles Lettres<\/a>, (2008)<\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"de_Give2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Bernard_de_Give2006\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Bernard de Give\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernard_de_Give\">Bernard de Give<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les rapports de l\u2019Inde et de l\u2019Occident des origines au r\u00e8gne d\u2019Asoka<\/cite>, Paris, Les Indes savantes,\u00a0<time>2006<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Jaffrelot1997\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Christophe_Jaffrelot1997\" class=\"ouvrage\">Christophe Jaffrelot (<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>),\u00a0<cite class=\"italique\">L\u2019Inde contemporaine. De 1950 \u00e0 nos jours<\/cite>, Paris, Fayard CERI,\u00a0<time>1997<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Kamdar2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mira_Kamdar2008\" class=\"ouvrage\">Mira Kamdar,\u00a0<cite class=\"italique\">Planet India, l&rsquo;ascension turbulente d&rsquo;un g\u00e9ant d\u00e9mocratique<\/cite>,\u00a0<a title=\"Actes Sud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Actes_Sud\">Actes Sud<\/a>,\u00a0<time>2008<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Madhur\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jaffrey_Madhur\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Jaffrey Madhur,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">A Taste of India<\/cite><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Jenkins1998\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Liliane_Jenkins1998\" class=\"ouvrage\">Liliane Jenkins,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Inde au f\u00e9minin, Mille et une femmes<\/cite>, France, Mercure,\u00a0<time>1998<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Collins2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Larry_Collins2004\" class=\"ouvrage\">Larry Collins,\u00a0<cite class=\"italique\">Cette nuit la libert\u00e9<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Pocket\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pocket\">Pocket<\/a>,\u00a0<time>2004<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Manier2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"B\u00e9n\u00e9dicte_Manier2006\" class=\"ouvrage\">B\u00e9n\u00e9dicte Manier,\u00a0<cite class=\"italique\">Quand les femmes auront disparu. L\u2019\u00e9limination des filles en Inde et en Asie<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"La D\u00e9couverte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_D%C3%A9couverte\">La D\u00e9couverte<\/a>,\u00a0<time>2006<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Markovits1994\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Claude_Markovits1994\" class=\"ouvrage\">Claude Markovits,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de l\u2019Inde moderne (1480-1950)<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Librairie Arth\u00e8me Fayard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Arth%C3%A8me_Fayard\">Fayard<\/a>,\u00a0<time>1994<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Paul_Meyer2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eric_Paul_Meyer2007\" class=\"ouvrage\">Eric Paul Meyer,\u00a0<cite class=\"italique\">Une histoire de l&rsquo;Inde. Les Indiens face \u00e0 leur pass\u00e9<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">Albin Michel<\/a>,\u00a0<time>2007<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Singh2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Vijay_Singh2005\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Vijay Singh (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vijay_Singh_(%C3%A9crivain)\">Vijay Singh<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Jaya Ganga, le Gange et son double<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Ginkgo \u00e9diteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ginkgo_%C3%A9diteur\">Ginkgo<\/a>,\u00a0<time>2005<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Singh1994\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Vijay_Singh1994\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Vijay Singh (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vijay_Singh_(%C3%A9crivain)\">Vijay Singh<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">La D\u00e9esse qui devint Fleuve<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Gallimard Jeunesse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gallimard_Jeunesse\">Gallimard Jeunesse<\/a>,\u00a0<time>1994<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Singh187\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Vijay_Singh187\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Vijay Singh (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vijay_Singh_(%C3%A9crivain)\">Vijay Singh<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">La Nuit Poignard\u00e9e, les Sikhs<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>,\u00a0<time datetime=\"0187\" data-sort-value=\"0187\">187<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Taillefer2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Guy_Taillefer2015\" class=\"ouvrage\">Guy Taillefer,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Inde dans tous ses \u00e9tats<\/cite>, Presses de l&rsquo;Universit\u00e9 de Montr\u00e9al,\u00a0<time>2015<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Varma\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Pavan_K._Varma\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Pavan K. Varma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pavan_K._Varma\">Pavan K. Varma<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le D\u00e9fi Indien<\/cite>, France,\u00a0<a title=\"Actes Sud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Actes_Sud\">Actes Sud<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li>Ruth Van der Molen (photographies),\u00a0<a title=\"Jean-Claude Perrier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Claude_Perrier\">Jean-Claude Perrier<\/a>\u00a0(introduction), texte de G\u00e9rard Clot,\u00a0<i>L\u2019Inde avant l\u2019Inde<\/i>, \u00c9ditions du Passage, 2007.<\/li>\n<li><span id=\"R.,A._M.1983\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Lingot,_R.,Dermott,_J._A._M.1983\" class=\"ouvrage\">Lingot, R., et Dermott, J. A. M. (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais),\u00a0<cite class=\"italique\">Les origines du droit dans le syst\u00e8me traditionnel de l&rsquo;Inde<\/cite>\u00a0[\u00ab\u00a0<span class=\"lang-en\" lang=\"en\">The classical law of India<\/span>\u00a0\u00bb], University of Massachussetts Press,\u00a0<time>1983<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Filmographie\" class=\"mw-headline\">Filmographie<\/span><\/h3>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cerium.ca\/article1685.html\" rel=\"nofollow\">D\u00e9mocratie et \u00e9conomie de march\u00e9\u00a0: La surprenante modernit\u00e9 indienne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cerium.ca%2Farticle1685.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0Conf\u00e9rence en ligne de\u00a0<a title=\"Christophe Jaffrelot\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christophe_Jaffrelot\">Christophe Jaffrelot<\/a>, sp\u00e9cialiste de l&rsquo;Inde au\u00a0<a title=\"Centre de recherches internationales\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Centre_de_recherches_internationales\">CERI<\/a>\u00a0donn\u00e9e en avril 2006.<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cerium.ca\/article1684.html\" rel=\"nofollow\">Chindia\u00a0: The next Decade<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cerium.ca%2Farticle1684.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0Pete Engardio, Responsable Asie de Business Week, compare les progr\u00e8s de l&rsquo;Inde et de la Chine dans cette conf\u00e9rence en ligne de mars 2006.<\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Articles_connexes\" class=\"mw-headline\">Articles connexes<\/span><\/h3>\n<div class=\"colonnes\" style=\"text-align: justify;\">\n<ul>\n<li><a title=\"Bibliographie sur l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bibliographie_sur_l%27Inde\">Bibliographie sur l&rsquo;Inde<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Histoire de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_l%27Inde\">Histoire de l&rsquo;Inde<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Tourisme en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tourisme_en_Inde\">Tourisme en Inde<\/a><\/li>\n<li><a title=\"\u00c9nergie en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89nergie_en_Inde\">\u00c9nergie en Inde<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Religion en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Religion_en_Inde\">Religion en Inde<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Superpuissance \u00e9mergente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Superpuissance_%C3%A9mergente\">Superpuissance \u00e9mergente<\/a><\/li>\n<li><a title=\"\u00c9tats et territoires de l'Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_et_territoires_de_l%27Inde\">\u00c9tats et territoires de l&rsquo;Inde<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Transport en Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Transport_en_Inde\">Transport en Inde<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Liens_externes\" class=\"mw-headline\">Liens externes<\/span><\/h3>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\n<div class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\"><a title=\"Autorit\u00e9 (sciences de l'information)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autorit%C3%A9_(sciences_de_l%27information)\">Notices d&rsquo;autorit\u00e9<\/a><span class=\"noprint wikidata-linkback\"><a title=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q668?uselang=fr#identifiers\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"noviewer\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/10px-Blue_pencil.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/15px-Blue_pencil.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/20px-Blue_pencil.svg.png 2x\" alt=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" width=\"10\" height=\"10\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0:<\/p>\n<ul>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/viaf.org\/viaf\/135375457\" rel=\"nofollow\">Fichier d\u2019autorit\u00e9 international virtuel<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/isni.org\/isni\/0000000123312734\" rel=\"nofollow\">International Standard Name Identifier<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/ci.nii.ac.jp\/author\/DA01135694?l=en\" rel=\"nofollow\">CiNii<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb11934238p\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que nationale de France<\/a><\/span>\u00a0(<span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/data.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb11934238p\" rel=\"nofollow\">donn\u00e9es<\/a><\/span>)<\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.idref.fr\/080728499\" rel=\"nofollow\">Syst\u00e8me universitaire de documentation<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/id.loc.gov\/authorities\/n80125948\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que du Congr\u00e8s<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/d-nb.info\/gnd\/4026722-2\" rel=\"nofollow\">Gemeinsame Normdatei<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/id.ndl.go.jp\/auth\/ndlna\/00564071\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que nationale de la Di\u00e8te<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/catalogo.bne.es\/uhtbin\/authoritybrowse.cgi?action=display&amp;authority_id=XX451208\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que nationale d\u2019Espagne<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/uli.nli.org.il\/F\/?func=direct&amp;doc_number=000981378&amp;local_base=nlx10\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que nationale d\u2019Isra\u00ebl<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/nukat.edu.pl\/aut\/n%202012020730\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que universitaire de Pologne<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/libris.kb.se\/auth\/148745\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que nationale de Su\u00e8de<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/data.rero.ch\/02-A016967921\" rel=\"nofollow\">R\u00e9seau des biblioth\u00e8ques de Suisse occidentale<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/opac.vatlib.it\/auth\/detail\/497_5270\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que apostolique vaticane<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.collectionscanada.gc.ca\/canadiana-authorities\/index\/view?index_name=cdnAutNbr&amp;lang=fr&amp;search_text=0000L8648F&amp;page=1&amp;cdnAutNbr0000L8648F\" rel=\"nofollow\">Autorit\u00e9s Canadiana<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/nla.gov.au\/anbd.aut-an35219734\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que nationale d\u2019Australie<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/authority.bibsys.no\/authority\/rest\/authorities\/html\/90577766\" rel=\"nofollow\">Base de biblioth\u00e8que norv\u00e9gienne<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/aut.nkp.cz\/ge129384\" rel=\"nofollow\">Biblioth\u00e8que nationale tch\u00e8que<\/a><\/span><\/li>\n<li><span class=\"nowrap uid noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.worldcat.org\/identities\/lccn-n80-125948\" rel=\"nofollow\">WorldCat<\/a><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\">Notices dans des dictionnaires ou encyclop\u00e9dies g\u00e9n\u00e9ralistes<span class=\"noprint wikidata-linkback\"><a title=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q668?uselang=fr#identifiers\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"noviewer\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/10px-Blue_pencil.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/15px-Blue_pencil.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/20px-Blue_pencil.svg.png 2x\" alt=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" width=\"10\" height=\"10\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0:<\/p>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/brockhaus.de\/ecs\/enzy\/article\/indien\" rel=\"nofollow\"><i>Brockhaus Enzyklop\u00e4die<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbrockhaus.de%2Fecs%2Fenzy%2Farticle%2Findien\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.hls-dhs-dss.ch\/textes\/f\/F003407.php\" rel=\"nofollow\"><i>Dictionnaire historique de la Suisse<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.hls-dhs-dss.ch%2Ftextes%2Ff%2FF003407.php\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/india_(Dizionario-di-Storia)\/\" rel=\"nofollow\"><i>Dizionario di Storia<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Findia_(Dizionario-di-Storia)%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/india_(Enciclopedia-Italiana)\/\" rel=\"nofollow\"><i>Enciclopedia italiana<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Findia_(Enciclopedia-Italiana)%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sapere.it\/enciclopedia\/%C3%8Cndia.html\" rel=\"nofollow\"><i>Enciclopedia De Agostini<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.sapere.it%2Fenciclopedia%2F%25C3%258Cndia.html\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.britannica.com\/place\/India\" rel=\"nofollow\"><i>Encyclop\u00e6dia Britannica<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.britannica.com%2Fplace%2FIndia\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/esu.com.ua\/search_articles.php?id=13364\" rel=\"nofollow\"><i>Encyclopedia of Modern Ukraine<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fesu.com.ua%2Fsearch_articles.php%3Fid%3D13364\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/india_res-32a1af8e-ba6e-11df-9cd8-d5ce3506d72e\" rel=\"nofollow\"><i>Encyclop\u00e9die Treccani<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Findia_res-32a1af8e-ba6e-11df-9cd8-d5ce3506d72e\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.enciclopedia.cat\/EC-GEC-0033562.xml\" rel=\"nofollow\"><i>Gran Enciclop\u00e8dia Catalana<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.enciclopedia.cat%2FEC-GEC-0033562.xml\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.enciklopedija.hr\/Natuknica.aspx?ID=27303\" rel=\"nofollow\"><i>Hrvatska Enciklopedija<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.enciklopedija.hr%2FNatuknica.aspx%3FID%3D27303\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.larousse.fr\/encyclopedie\/pays\/Inde\/124900\" rel=\"nofollow\"><i>Encyclop\u00e9die Larousse<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.larousse.fr%2Fencyclopedie%2Fpays%2FInde%2F124900\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ne.se\/uppslagsverk\/encyklopedi\/l%C3%A5ng\/bharat\" rel=\"nofollow\"><i>Swedish Nationalencyklopedin<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.ne.se%2Fuppslagsverk%2Fencyklopedi%2Fl%25C3%25A5ng%2Fbharat\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/snl.no\/India\" rel=\"nofollow\"><i>Store norske leksikon<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fsnl.no%2FIndia\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressource relative \u00e0 la sant\u00e9<span class=\"noprint wikidata-linkback\"><a title=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q668?uselang=fr#identifiers\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"noviewer\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/10px-Blue_pencil.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/15px-Blue_pencil.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/20px-Blue_pencil.svg.png 2x\" alt=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" width=\"10\" height=\"10\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/meshb.nlm.nih.gov\/record\/ui?ui=D007194\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Medical Subject Headings<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fmeshb.nlm.nih.gov%2Frecord%2Fui%3Fui%3DD007194\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressource relative \u00e0 l&rsquo;audiovisuel<span class=\"noprint wikidata-linkback\"><a title=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q668?uselang=fr#identifiers\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"noviewer\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/10px-Blue_pencil.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/15px-Blue_pencil.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/20px-Blue_pencil.svg.png 2x\" alt=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" width=\"10\" height=\"10\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/awardsdatabase.oscars.org\/Search\/GetResults?query=%7B%22NomineeId%22:1935,%22IsHyperlinkQuery%22:true,%22Sort%22:%221-Nominee-Alpha%22,%22Search%22:%22Basic%22%7D\" rel=\"nofollow\">Oscars du cin\u00e9ma<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fawardsdatabase.oscars.org%2FSearch%2FGetResults%3Fquery%3D%257B%2522NomineeId%2522%3A1935%2C%2522IsHyperlinkQuery%2522%3Atrue%2C%2522Sort%2522%3A%25221-Nominee-Alpha%2522%2C%2522Search%2522%3A%2522Basic%2522%257D\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressource relative \u00e0 la bande dessin\u00e9e<span class=\"noprint wikidata-linkback\"><a title=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q668?uselang=fr#identifiers\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"noviewer\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/10px-Blue_pencil.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/15px-Blue_pencil.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/20px-Blue_pencil.svg.png 2x\" alt=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" width=\"10\" height=\"10\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/comicvine.gamespot.com\/wd\/4020-55919\/\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Comic Vine<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fcomicvine.gamespot.com%2Fwd%2F4020-55919%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressource relative aux beaux-arts<span class=\"noprint wikidata-linkback\"><a title=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q668?uselang=fr#identifiers\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"noviewer\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/10px-Blue_pencil.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/15px-Blue_pencil.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/20px-Blue_pencil.svg.png 2x\" alt=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" width=\"10\" height=\"10\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/gao\/9781884446054.article.T040067\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Grove Art Online<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.1093%2Fgao%2F9781884446054.article.T040067\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span class=\"liste-horizontale\"><span class=\"wd_identifiers\">Ressource relative \u00e0 la musique<span class=\"noprint wikidata-linkback\"><a title=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Q668?uselang=fr#identifiers\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"noviewer\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/10px-Blue_pencil.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/15px-Blue_pencil.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Blue_pencil.svg\/20px-Blue_pencil.svg.png 2x\" alt=\"Voir et modifier les donn\u00e9es sur Wikidata\" width=\"10\" height=\"10\" data-file-width=\"600\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span><\/span>\u00a0:\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/musicbrainz.org\/area\/d31a9a15-537f-3669-ad53-25753ddd2772\" rel=\"nofollow\"><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">MusicBrainz<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fmusicbrainz.org%2Farea%2Fd31a9a15-537f-3669-ad53-25753ddd2772\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.india.gov.in\/\" rel=\"nofollow\">Portail du gouvernement de l&rsquo;Inde<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.india.gov.in%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.presidentofindia.nic.in\/\" rel=\"nofollow\">Site du Pr\u00e9sident de l&rsquo;Inde<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.presidentofindia.nic.in%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/supremecourtofindia.nic.in\/\" rel=\"nofollow\">Cour supr\u00eame de l&rsquo;Inde<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fsupremecourtofindia.nic.in%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/parliamentofindia.nic.in\/\" rel=\"nofollow\">Parlement de l&rsquo;Inde<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fparliamentofindia.nic.in%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span><span id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\" class=\"mw-headline\">Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/span><\/h2>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Notes\" class=\"mw-headline\">Notes<\/span><\/h3>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-1\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">L&rsquo;Inde compte 860 langues \u00ab\u00a0indiennes\u00a0\u00bb, 22 d&rsquo;entre elles, dont le\u00a0<a title=\"Hindi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindi\">hindi<\/a>, \u00e9tant reconnues par la Constitution de l&rsquo;Inde comme langues r\u00e9gionales officielles. Le\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ais\">fran\u00e7ais<\/a>\u00a0est quant \u00e0 lui une des langues officielles du\u00a0<a title=\"Territoire de Pondich\u00e9ry\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Territoire_de_Pondich%C3%A9ry\">Territoire de Pondich\u00e9ry<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-5\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Ainsi que pour les langues r\u00e9gionales.\u0b87\u0ba8\u0bcd\u0ba4\u0bbf\u0baf\u0bbe (<a title=\"Tamoul\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tamoul\">tamoul<\/a>),.\u09ad\u09be\u09b0\u09a4 (<a title=\"Bengali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bengali\">bengali<\/a>),.\u0a2d\u0a3e\u0a30\u0a24 (<a title=\"Gurmukhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gurmukhi\">gourmoukhi<\/a>),.\u0aad\u0abe\u0ab0\u0aa4 (<a title=\"Gujarati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gujarati\">gujarati<\/a>),.\u0c2d\u0c3e\u0c30\u0c24\u0c4d (<a title=\"T\u00e9lougou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%A9lougou\">t\u00e9lougou<\/a>),.\u0628\u06be\u0627\u0631\u062a (<a title=\"Ourdou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ourdou\">ourdou<\/a>),.\u0cad\u0cbe\u0cb0\u0ca4 (<a title=\"Kannada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kannada\">kannada<\/a>),.\u09ad\u09be\u09f0\u09a4 (<a title=\"Assamais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Assamais\">assamais<\/a>), \u0628\u0627\u0631\u062a. (<a title=\"Cachemiri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cachemiri\">cachemiri<\/a>),.\u0d2d\u0d3e\u0d30\u0d24\u0d02 (<a title=\"Malayalam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Malayalam\">malayalam<\/a>),.\u0b2d\u0b3e\u0b30\u0b24 (<a title=\"Odia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Odia\">odia<\/a>),.\u092d\u093e\u0930\u0924\u092e\u094d (<a title=\"Sanskrit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sanskrit\">sanskrit<\/a>),.\u092d\u093e\u0930\u094b\u0924 (<a title=\"Santali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Santali\">santali<\/a>), \u0680\u0627\u0631\u062a. (<a title=\"Sindhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sindhi\">sindhi<\/a>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-42\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-42\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Voir carte mondiale dans l&rsquo;article\u00a0<a title=\"Eau douce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eau_douce\">eau douce<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-79\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-79\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">La structure qui fut d\u00e9truite le 6 d\u00e9cembre 1992 ne fonctionnait plus en tant que mosqu\u00e9e depuis des d\u00e9cennies, mais comme un temple hindou depuis 42\u00a0ans.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span><span id=\"R\u00e9f\u00e9rences\" class=\"mw-headline\">R\u00e9f\u00e9rences<\/span><\/h3>\n<div class=\"reference-cadre\">\n<div class=\"references-small decimal\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-ciaFactbook-2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u00a0:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-2\">c<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-3\">d<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-4\">e<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-5\">f<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-6\">g<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-7\">h<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-8\">i<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-9\">j<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-ciaFactbook_2-10\">k<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span lang=\"en\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.cia.gov\/library\/publications\/the-world-factbook\/geos\/in.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>The World Factbook \u2014 Central Intelligence Agency<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.cia.gov%2Flibrary%2Fpublications%2Fthe-world-factbook%2Fgeos%2Fin.html\">archive<\/a>]<\/small><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">cia.gov<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-WEO_October_2021_(FMI)-3\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-WEO_October_2021_(FMI)_3-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u00a0:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-WEO_October_2021_(FMI)_3-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span lang=\"en\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.imf.org\/en\/Publications\/WEO\/weo-database\/2020\/October\/WEO-report\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>WEO October 2020<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.imf.org%2Fen%2FPublications%2FWEO%2Fweo-database%2F2020%2FOctober%2FWEO-report\">archive<\/a>]<\/small><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.imf.org<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-idh-4\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-idh_4-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span lang=\"en\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/hdr.undp.org\/sites\/default\/files\/2020_statistical_annex_table_1.pdf\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Human Development Reports<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fhdr.undp.org%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2F2020_statistical_annex_table_1.pdf\">archive<\/a>]<\/small><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">hdr.undp.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-12-24\" data-sort-value=\"2021-12-24\">24 d\u00e9cembre 2021<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-6\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/typo.mondediplo.net\/tag\/pays?pagination=I\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>#pays<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Ftypo.mondediplo.net%2Ftag%2Fpays%3Fpagination%3DI\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">typo.mondediplo.net<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-11-26\" data-sort-value=\"2018-11-26\">26 novembre 2018<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-7\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.france24.com\/fr\/20171214-inegalites-revenus-augmentation-echec-etats-unis-piketty-russie-inde-economie-riches\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Les in\u00e9galit\u00e9s de revenus augmentent, surtout aux \u00c9tats-Unis, en Russie et en Inde<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.france24.com%2Ffr%2F20171214-inegalites-revenus-augmentation-echec-etats-unis-piketty-russie-inde-economie-riches\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">France 24<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-12-14\" data-sort-value=\"2017-12-14\">14 d\u00e9cembre 2017<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-01-23\" data-sort-value=\"2020-01-23\">23 janvier 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-8\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2018\" class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.rfi.fr\/asie-pacifique\/20180130-inde-environnement-rapport-ide-pollution-energie-solaire\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>D\u00e9gradation p\u00e9rilleuse de l&rsquo;environnement en Inde<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Fasie-pacifique%2F20180130-inde-environnement-rapport-ide-pollution-energie-solaire\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">RFI<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-01-30\" data-sort-value=\"2018-01-30\">30 janvier 2018<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-04-26\" data-sort-value=\"2019-04-26\">26 avril 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Angot2013expr-9\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Angot2013expr_9-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u00a0:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Angot2013expr_9-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2013\" class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lexpress.fr\/actualite\/monde\/asie\/michel-angot-il-n-y-a-jamais-eu-l-inde-mais-des-indes_1204727.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Michel Angot: \u00ab\u00a0Il n&rsquo;y a jamais eu l&rsquo;Inde\u00a0\u00bb, mais \u00ab\u00a0des\u00a0\u00bb Indes, entretien avec Michel Angot<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lexpress.fr%2Factualite%2Fmonde%2Fasie%2Fmichel-angot-il-n-y-a-jamais-eu-l-inde-mais-des-indes_1204727.html\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">lexpress.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-01-06\" data-sort-value=\"2013-01-06\">6 janvier 2013<\/time><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-10\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.voyagesphotosmanu.com\/climat_inde.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Le climat de l&rsquo;Inde et carte climatique de l&rsquo;Inde<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.voyagesphotosmanu.com%2Fclimat_inde.html\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.voyagesphotosmanu.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-01-23\" data-sort-value=\"2020-01-23\">23 janvier 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-11\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.climate-data.org\/asie\/inde-129\/\" rel=\"nofollow\">Climat: Inde\/data<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ffr.climate-data.org%2Fasie%2Finde-129%2F\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-12\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/blog.courrierinternational.com\/ma-decouverte-de-l-inde\/2017\/04\/28\/__trashed\/\" rel=\"nofollow\">L\u2019Inde, pays aux six saisons<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fblog.courrierinternational.com%2Fma-decouverte-de-l-inde%2F2017%2F04%2F28%2F__trashed%2F\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-13\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.futura-sciences.com\/alternative\/amp\/actualite\/60711\/\" rel=\"nofollow\">La hausse des oc\u00e9ans n&rsquo;\u00e9pargnera pas les grandes puissances mondiales<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.futura-sciences.com%2Falternative%2Famp%2Factualite%2F60711%2F\">archive<\/a>]<\/small>, Futura Plan\u00e8te, 2019<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Singh-14\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u00a0:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-2\">c<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-3\">d<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-4\">e<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-5\">f<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-6\">g<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-7\">h<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-8\">i<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-9\">j<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-10\">k<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-11\">l<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-12\">m<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-13\">n<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-14\">o<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-15\">p<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-16\">q<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-17\">r<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-18\">s<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Singh_14-19\">t<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Singh2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Upinder_Singh2009\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Upinder Singh,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">A History of Ancient and Medieval India\u00a0: from the Stone Age to the\u00a0<abbr class=\"abbr\" lang=\"en\" title=\"Twelfth\">12th<\/abbr>\u00a0Century<\/cite>, Logman,\u00a0<time>2009<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Possehl-15\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Possehl_15-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u00a0:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Possehl_15-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Possehl2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gregory_Possehl2003\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Gregory Possehl,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Indus Civilization\u00a0: A Contemporary Perspective<\/cite>, Rowman Altamira,\u00a0<time>2003<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Asher-16\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u00a0:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-2\">c<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-3\">d<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-4\">e<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-5\">f<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-6\">g<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-7\">h<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-8\">i<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-9\">j<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-10\">k<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-11\">l<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-12\">m<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-13\">n<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Asher_16-14\">o<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"AsherTalbot2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Catherine_B._AsherCynthia_Talbot2006\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Catherine B. Asher et Cynthia Talbot,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">India Before Europe<\/cite>,\u00a0<a title=\"Cambridge University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cambridge_University_Press\">Cambridge University Press<\/a>,\u00a0<time>2006<\/time>, 336\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-521-00539-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-521-00539-5\"><span class=\"nowrap\">978-0-521-00539-5<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.cambridge.org\/fr\/academic\/subjects\/history\/south-asian-history\/india-europe?format=PB\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.cambridge.org%2Ffr%2Facademic%2Fsubjects%2Fhistory%2Fsouth-asian-history%2Findia-europe%3Fformat%3DPB\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Metcalf-17\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u00a0:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-2\">c<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-3\">d<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-4\">e<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-5\">f<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-6\">g<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-7\">h<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-8\">i<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-9\">j<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-10\">k<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-11\">l<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-12\">m<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-13\">n<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-14\">o<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-15\">p<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-16\">q<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-17\">r<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-18\">s<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-19\">t<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-20\">u<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-21\">v<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-22\">w<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-23\">x<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-24\">y<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-25\">z<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Metcalf_17-26\">aa<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"MetcalfMetcalf2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Barbara_D._MetcalfThomas_R._Metcalf2006\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Barbara D. Metcalf et Thomas R. Metcalf,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">A Concise History of Modern India<\/cite>,\u00a0<a title=\"Cambridge University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cambridge_University_Press\">Cambridge University Press<\/a>,\u00a0<time>2006<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/apnaorg.com\/books\/english\/concise-history-india\/concise-history-india.pdf\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fapnaorg.com%2Fbooks%2Fenglish%2Fconcise-history-india%2Fconcise-history-india.pdf\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-18\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Parthasarathi2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Prasannan_Parthasarathi2011\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Prasannan Parthasarathi,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Why Europe Grew Rich and Asia Did Not\u00a0: Global Economic Divergence, 1600\u20131850<\/cite>, Cambridge et New York,\u00a0<a title=\"Cambridge University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cambridge_University_Press\">Cambridge University Press<\/a>,\u00a0<time>2011<\/time>, 365\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(notice\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BnF<\/a>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb42714713d.public\" rel=\"nofollow\">FRBNF42714713<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.1017\/CBO9780511993398\" rel=\"nofollow\">10.1017\/CBO9780511993398<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=1_YEcvo-jqcC&amp;dq=Bengal%20famine%20cotton&amp;pg=PA78\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D1_YEcvo-jqcC%26dq%3DBengal%2520famine%2520cotton%26pg%3DPA78\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a078<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-19\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"KindlebergerAliber2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Charles_P._KindlebergerRobert_Z._Aliber2011\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Charles Kindleberger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Kindleberger\">Charles P. Kindleberger<\/a>\u00a0et Robert Z. Aliber,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Manias, panics and crashes\u00a0: a history of financial crises<\/cite>, Basingstoke,\u00a0<a title=\"Palgrave Macmillan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palgrave_Macmillan\">Palgrave Macmillan<\/a>,\u00a0<time>2011<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"sixi\u00e8me\">6<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a01978), 356\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-230-36535-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-230-36535-3\"><span class=\"nowrap\">978-0-230-36535-3<\/span><\/a>, notice\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BnF<\/a>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb42531750z.public\" rel=\"nofollow\">FRBNF42531750<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=Er-6QkkQkeEC&amp;dq=%22The%20crisis%20of%201772%20was%20precipitated%20by%20speculation%20in%20Amsterdam%20and%20London%20in%20the%20stock%20of%20the%20East%20India%20Company%20and%20by%20the%20collapse%20of%20the%20Ayr%20Bank%22Clifford%20failed&amp;pg=PA58\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DEr-6QkkQkeEC%26dq%3D%2522The%2520crisis%2520of%25201772%2520was%2520precipitated%2520by%2520speculation%2520in%2520Amsterdam%2520and%2520London%2520in%2520the%2520stock%2520of%2520the%2520East%2520India%2520Company%2520and%2520by%2520the%2520collapse%2520of%2520the%2520Ayr%2520Bank%2522Clifford%2520failed%26pg%3DPA58\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a058<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-20\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Fran\u00e7ois Verdeil,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=ezNRAAAAYAAJ&amp;pg=PA99\" rel=\"nofollow\"><i>De l&rsquo;industrie moderne<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DezNRAAAAYAAJ%26pg%3DPA99\">archive<\/a>]<\/small>, \u00e9ditions V. Masson,\u00a0<a title=\"1861\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1861\">1861<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0343<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-21\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-21\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jacques Dupuis (indianiste)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Dupuis_(indianiste)\">Jacques Dupuis<\/a>,\u00a0<i>Histoire de l&rsquo;Inde<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0\u00e9d., \u00c9ditions Kailash, 2005,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0312-313<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-22\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-:0_22-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u00a0:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-:0_22-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Hari2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Johann_Hari2006\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais britannique\">(en-GB)<\/abbr>\u00a0Johann Hari,\u00a0<span lang=\"en-gb\">\u00ab\u00a0<cite>The truth? Our empire killed millions<\/cite>\u00a0\u00bb<\/span>,\u00a0<i><span class=\"lang-en-gb\" lang=\"en-gb\"><a title=\"The Independent\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Independent\">The Independent<\/a><\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-06-19\" data-sort-value=\"2006-06-19\">19 juin 2006<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.independent.co.uk\/voices\/commentators\/johann-hari\/johann-hari-the-truth-our-empire-killed-millions-404631.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.independent.co.uk%2Fvoices%2Fcommentators%2Fjohann-hari%2Fjohann-hari-the-truth-our-empire-killed-millions-404631.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-01-09\" data-sort-value=\"2018-01-09\">9 janvier 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-23\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-23\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2005\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span lang=\"en\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.thehindu.com\/2005\/07\/10\/stories\/2005071002301000.htm\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Of Oxford, economics, empire, and freedom<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2F2005%2F07%2F10%2Fstories%2F2005071002301000.htm\">archive<\/a>]<\/small><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">thehindu.com<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2005-07-10\" data-sort-value=\"2005-07-10\">10 juillet 2005<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-12-10\" data-sort-value=\"2017-12-10\">10 d\u00e9cembre 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-24\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-24\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Mitter1994\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Partha_Mitter1994\" class=\"ouvrage\">Partha\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Mitter<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Art and nationalism in colonial India, 1850-1922\u00a0: occidental orientations<\/cite>, Cambridge University Press,\u00a0<time>1994<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-521-44354-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-521-44354-7\"><span class=\"nowrap\">0-521-44354-7<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-521-44354-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-521-44354-8\"><span class=\"nowrap\">978-0-521-44354-8<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/oclc\/28024531&amp;lang=fr\" rel=\"nofollow\">28024531<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/oclc\/28024531\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.worldcat.org%2Foclc%2F28024531\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-25\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2014\" class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudouest.fr\/2014\/04\/07\/814-millions-de-votants-comment-l-inde-organise-les-plus-grandes-elections-au-monde-1518358-4803.php\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite><span class=\"nowrap\">814 millions<\/span>\u00a0de votants\u00a0: comment l\u2019Inde organise les plus grandes \u00e9lections au monde<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.sudouest.fr%2F2014%2F04%2F07%2F814-millions-de-votants-comment-l-inde-organise-les-plus-grandes-elections-au-monde-1518358-4803.php\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<a title=\"Sud Ouest\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sud_Ouest\">Sud Ouest<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-04-07\" data-sort-value=\"2014-04-07\">7 avril 2014<\/time><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-26\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.senat.fr\/ga\/ga57\/ga57.html\" rel=\"nofollow\">Inde\u00a0: \u00e0 la d\u00e9couverte de la plus grande d\u00e9mocratie du monde<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.senat.fr%2Fga%2Fga57%2Fga57.html\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<a title=\"S\u00e9nat (France)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9nat_(France)\">S\u00e9nat<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-27\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span lang=\"en\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sansarlochan.in\/governor-india-appointment-eligibility-hindi\/\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u092a\u093e\u0932 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u094d\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0935\u0930\u0923\u00a0: Governor of India in Hindi<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.sansarlochan.in%2Fgovernor-india-appointment-eligibility-hindi%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">sansarlochan.in<\/span>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-02-17\" data-sort-value=\"2017-02-17\">17 f\u00e9vrier 2017<\/time><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-28\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Betz2017\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Joachim_Betz2017\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0Joachim Betz,\u00a0<span lang=\"de\">\u00ab\u00a0<cite>Indien\u00a0: Politisches System<\/cite>\u00a0\u00bb<\/span>,\u00a0<i><span class=\"lang-de\" lang=\"de\">Informationen zur politischen Bildung<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0335,\u200e\u00a0<time>2017<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a036<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-29\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-29\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Betz2017\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Joachim_Betz2017\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0Joachim Betz,\u00a0<span lang=\"de\">\u00ab\u00a0<cite>Indien\u00a0: Gesellschaftliche Strukturen<\/cite>\u00a0\u00bb<\/span>,\u00a0<i><span class=\"lang-de\" lang=\"de\">Informationen zur politischen Bildung<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0335,\u200e\u00a0<time>2017<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a012-13<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-30\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.state.gov\/r\/pa\/prs\/ps\/2004\/36290.htm\" rel=\"nofollow\">United States &#8211;\u00a0<i>India Joint Statement on Next Steps in Strategic Partnership<\/i>, Adam Ereli, 17-09-2004, U.S. department of State<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.state.gov%2Fr%2Fpa%2Fprs%2Fps%2F2004%2F36290.htm\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-31\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-31\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span lang=\"en\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.globalfirepower.com\/active-military-manpower.asp\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Total Available Active Military Manpower by Country<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.globalfirepower.com%2Factive-military-manpower.asp\">archive<\/a>]<\/small><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">globalfirepower.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-02-01\" data-sort-value=\"2019-02-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0f\u00e9vrier 2019<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-32\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-32\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.globalfirepower.com\/active-reserve-military-manpower.asp\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Total Available Reserve Military Components by Country<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.globalfirepower.com%2Factive-reserve-military-manpower.asp\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">globalfirepower.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-02-01\" data-sort-value=\"2019-02-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0f\u00e9vrier 2019<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-33\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-33\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"flagicon\" data-sort-value=\"\"><a class=\"image\" title=\"Drapeau de l'Inde\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Flag_of_India.svg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"noviewer thumbborder\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Flag_of_India.svg\/20px-Flag_of_India.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Flag_of_India.svg\/30px-Flag_of_India.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Flag_of_India.svg\/40px-Flag_of_India.svg.png 2x\" alt=\"Drapeau de l'Inde\" width=\"20\" height=\"13\" data-file-width=\"900\" data-file-height=\"600\" \/><\/a><\/span>\u00a0<a title=\"Forces arm\u00e9es indiennes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Forces_arm%C3%A9es_indiennes\">Inde<\/a>|14,3|66,5|129\u00a0%|2,95|2,42| (2018).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-34\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-34\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.globalfirepower.com\/country-military-strength-detail.asp?country_id=india#land\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>India Military Strength<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.globalfirepower.com%2Fcountry-military-strength-detail.asp%3Fcountry_id%3Dindia%23land\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">globalfirepower.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-02-01\" data-sort-value=\"2019-02-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0f\u00e9vrier 2019<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-35\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-35\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">V\u00e9ronique Guillermard,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lefigaro.fr\/societes\/dassault-livre-son-premier-rafale-a-l-inde-20191008\" rel=\"nofollow\">Le constructeur fran\u00e7ais Rafale doit livrer\u00a0<span class=\"nowrap\">36 avions<\/span>\u00a0de combat d\u2019ici \u00e0 2022<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fsocietes%2Fdassault-livre-son-premier-rafale-a-l-inde-20191008\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"Le Figaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Figaro\">Le Figaro<\/a><\/i>, 8 octobre 2019.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-36\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Chauvin2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michel_Chauvin2009\" class=\"ouvrage\">Michel Chauvin,\u00a0<cite class=\"italique\">De l&rsquo;atome au nucl\u00e9aire\u00a0: un si\u00e8cle de prouesses scientifiques et d&rsquo;enjeux politiques<\/cite>, Presses inter Polytechnique,\u00a0<time>2009<\/time>, 618\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=y4bvOW1jrtMC\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3Dy4bvOW1jrtMC\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>, p. 303<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-37\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2009\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span lang=\"en\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/news.bbc.co.uk\/1\/hi\/world\/south_asia\/8402973.stm\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>India to &lsquo;fence&rsquo; naval harbours<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fnews.bbc.co.uk%2F1%2Fhi%2Fworld%2Fsouth_asia%2F8402973.stm\">archive<\/a>]<\/small><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"BBC News\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/BBC_News\">news.bbc.co.uk<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2009-12-09\" data-sort-value=\"2009-12-09\">9 d\u00e9cembre 2009<\/time><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-38\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"AFP2012\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Agence France-Presse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agence_France-Presse\">AFP<\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.latribune.fr\/actualites\/economie\/international\/20120419trib000694341\/essai-nucleaire-l-inde-bientot-dans-le-petit-cercle-des-rois-de-l-atome.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Essai nucl\u00e9aire\u00a0: l&rsquo;Inde bient\u00f4t dans le petit cercle des rois de l&rsquo;atome<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.latribune.fr%2Factualites%2Feconomie%2Finternational%2F20120419trib000694341%2Fessai-nucleaire-l-inde-bientot-dans-le-petit-cercle-des-rois-de-l-atome.html\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"La Tribune (France, 1985)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Tribune_(France,_1985)\">La Tribune<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-04-19\" data-sort-value=\"2012-04-19\">19 avril 2012<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-12-13\" data-sort-value=\"2019-12-13\">13 d\u00e9cembre 2019<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-39\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Franz-Stefan Gady,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/thediplomat.com\/2018\/12\/india-test-fires-agni-v-nuclear-capable-icbm\/\" rel=\"nofollow\">India Test Fires Agni-V Nuclear-Capable ICBM<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fthediplomat.com%2F2018%2F12%2Findia-test-fires-agni-v-nuclear-capable-icbm%2F\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"The Diplomat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Diplomat\">The Diplomat<\/a><\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-12-10\" data-sort-value=\"2018-12-10\">10 d\u00e9cembre 2018<\/time>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:1-40\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-:1_40-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u00a0:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-:1_40-1\">b<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-:1_40-2\">c<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Racine2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Luc_Racine2019\" class=\"ouvrage\">Jean-Luc\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Racine<\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.monde-diplomatique.fr\/2019\/09\/RACINE\/60337\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>La corruption, mal end\u00e9mique chez les \u00e9lus indiens<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.monde-diplomatique.fr%2F2019%2F09%2FRACINE%2F60337\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">Le Monde diplomatique<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-09-01\" data-sort-value=\"2019-09-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0septembre 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-01-23\" data-sort-value=\"2020-01-23\">23 janvier 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-41\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-41\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Dieterich2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Carole_Dieterich2019\" class=\"ouvrage\">Carole Dieterich,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lesechos.fr\/monde\/asie-pacifique\/les-milieux-daffaires-au-coeur-des-elections-en-inde-1013265\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Inde\u00a0: les milieux d&rsquo;affaires au coeur des \u00e9lections<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lesechos.fr%2Fmonde%2Fasie-pacifique%2Fles-milieux-daffaires-au-coeur-des-elections-en-inde-1013265\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">Les Echos<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-04-23\" data-sort-value=\"2019-04-23\">23 avril 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-01-23\" data-sort-value=\"2020-01-23\">23 janvier 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-43\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-43\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"V.2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"E.B._V.2012\" class=\"ouvrage\">E.B.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">V.<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>La surexploitation des nappes phr\u00e9atiques a \u00e9t\u00e9 \u00e9valu\u00e9e<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"Science et Vie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Science_et_Vie\">Science &amp; Vie<\/a><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01141,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-10\" data-sort-value=\"2012-10\">octobre 2012<\/time><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-44\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-44\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Lester Brown, \u00c9co-\u00e9conomie, une autre croissance est possible, \u00e9cologique et durable, Seuil, 2001,\u00a0<span class=\"nowrap\"><abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a071<\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Le_Monde-45\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Le_Monde_45-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u00a0:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-Le_Monde_45-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Julien Bouissou,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/planete\/article\/2014\/03\/21\/en-inde-les-effets-pervers-d-une-electricite-gratuite_4387222_3244.html\" rel=\"nofollow\">En Inde, les effets pervers d&rsquo;une \u00e9lectricit\u00e9 gratuite<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fplanete%2Farticle%2F2014%2F03%2F21%2Fen-inde-les-effets-pervers-d-une-electricite-gratuite_4387222_3244.html\">archive<\/a>]<\/small>, Le Monde, le 21 mars 2014, consult\u00e9 le 25 mars 2014<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-46\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-46\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Relph2019\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sam_Relph2019\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Sam Relph,\u00a0<span lang=\"en\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/world\/2019\/jun\/12\/indian-villages-lie-empty-as-drought-forces-thousands-to-flee\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Indian villages lie empty as drought forces thousands to flee<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2019%2Fjun%2F12%2Findian-villages-lie-empty-as-drought-forces-thousands-to-flee\">archive<\/a>]<\/small><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.theguardian.com<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-06-12\" data-sort-value=\"2019-06-12\">12 juin 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-01-23\" data-sort-value=\"2020-01-23\">23 janvier 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-47\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-47\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">La aussi les\u00a0<a title=\"Sahyadria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sahyadria\">Sahyadria<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-48\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sudouest.fr\/international\/en-inde-126-tigres-sont-morts-en-2021-un-chiffre-record-7481790.php\" rel=\"nofollow\">En Inde, 126 tigres sont morts en 2021, un chiffre record<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.sudouest.fr%2Finternational%2Fen-inde-126-tigres-sont-morts-en-2021-un-chiffre-record-7481790.php\">archive<\/a>]<\/small>, le 30\/12\/2021, Sud Ouest<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-FLII_Supplementary-49\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-FLII_Supplementary_49-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"GranthamDuncanEvansJones2020\" class=\"ouvrage\"><span id=\"H._S._GranthamA._DuncanT._D._EvansK._R._Jones2020\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0H. S.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Grantham<\/span>, A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Duncan<\/span>, T. D.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Evans<\/span>, K. R.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Jones<\/span>, H. L.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Beyer<\/span>, R.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Schuster<\/span>, J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Walston<\/span>, J. C.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ray<\/span>, J. G.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Robinson<\/span>, M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Callow<\/span>, T.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Clements<\/span>, H. M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Costa<\/span>, A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">DeGemmis<\/span>, P. R.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Elsen<\/span>, J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ervin<\/span>, P.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Franco<\/span>, E.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Goldman<\/span>, S.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Goetz<\/span>, A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Hansen<\/span>, E.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Hofsvang<\/span>, P.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Jantz<\/span>, S.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Jupiter<\/span>, A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Kang<\/span>, P.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Langhammer<\/span>, W. F.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Laurance<\/span>, S.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Lieberman<\/span>, M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Linkie<\/span>, Y.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Malhi<\/span>, S.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Maxwell<\/span>, M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Mendez<\/span>, R.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Mittermeier<\/span>, N. J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Murray<\/span>, H.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Possingham<\/span>, J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Radachowsky<\/span>, S.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Saatchi<\/span>, C.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Samper<\/span>, J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Silverman<\/span>, A.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Shapiro<\/span>, B.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Strassburg<\/span>, T.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Stevens<\/span>, E.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Stokes<\/span>, R.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Taylor<\/span>, T.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tear<\/span>, R.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Tizard<\/span>, O.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Venter<\/span>, P.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Visconti<\/span>, S.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Wang<\/span>\u00a0et J. E. M.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Watson<\/span>,\u00a0<span lang=\"en\">\u00ab\u00a0<cite>Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity &#8211; Supplementary material<\/cite>\u00a0\u00bb<\/span>,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Nature Communications<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a011,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01,\u200e\u00a0<time>2020<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/issn\/2041-1723&amp;lang=fr\" rel=\"nofollow\">2041-1723<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.1038\/s41467-020-19493-3\" rel=\"nofollow\">10.1038\/s41467-020-19493-3<\/a><\/span>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-50\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-50\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.indiatoday.in\/education-today\/gk-current-affairs\/story\/wildlife-protection-act-1972-enacted-on-this-day-know-about-the-act-and-its-changes-1319842-2018-08-21\" rel=\"nofollow\">La loi de 1972 sur la protection de la faune a \u00e9t\u00e9 adopt\u00e9e ce jour: \u00e0 propos de la loi et de son \u00e9volution<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.indiatoday.in%2Feducation-today%2Fgk-current-affairs%2Fstory%2Fwildlife-protection-act-1972-enacted-on-this-day-know-about-the-act-and-its-changes-1319842-2018-08-21\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-51\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-51\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/legislative.gov.in\/actsofparliamentfromtheyear\/environment-protection-act-1986\" rel=\"nofollow\">LOI DE 1986 SUR LA PROTECTION DE L&rsquo;ENVIRONNEMENT. Fichier joint.<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Flegislative.gov.in%2Factsofparliamentfromtheyear%2Fenvironment-protection-act-1986\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-52\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-52\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/tribal.nic.in\/index.aspx\" rel=\"nofollow\">Le minist\u00e8re des Affaires tribales est le minist\u00e8re nodal pour la politique globale, la planification et la coordination des programmes de d\u00e9veloppement des ST<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ftribal.nic.in%2Findex.aspx\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-53\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-53\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Voiture \u00e9lectrique\u00a0: le pari fou de l&rsquo;Inde<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>lesechos.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-12-03\" data-sort-value=\"2017-12-03\">3 d\u00e9cembre 2017<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lesechos.fr\/idees-debats\/editos-analyses\/030965714719-voiture-electrique-le-pari-fou-de-linde-2135238.php\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lesechos.fr%2Fidees-debats%2Feditos-analyses%2F030965714719-voiture-electrique-le-pari-fou-de-linde-2135238.php\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-12-04\" data-sort-value=\"2017-12-04\">4 d\u00e9cembre 2017<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-54\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-54\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/reporterre.net\/En-Inde-les-partis-politiques-ignorent-le-changement-climatique%7Csite=Reporterre\" rel=\"nofollow\">https:\/\/reporterre.net\/En-Inde-les-partis-politiques-ignorent-le-changement-climatique%7Csite=Reporterre<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Freporterre.net%2FEn-Inde-les-partis-politiques-ignorent-le-changement-climatique%257Csite%3DReporterre\">archive<\/a>]<\/small>, le quotidien de l&rsquo;\u00e9cologie<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-55\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-55\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2019-06\/07\" class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/french.xinhuanet.com\/2019-06\/07\/c_138124706.htm\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Inde\u00a0: la pollution de l&rsquo;air tue 100.000 enfants par an (\u00e9tude)_French.news.cn<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Ffrench.xinhuanet.com%2F2019-06%2F07%2Fc_138124706.htm\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">french.xinhuanet.com<\/span>, 2019-06\/07\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-01-23\" data-sort-value=\"2020-01-23\">23 janvier 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-56\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-56\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2019\" class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sciencesetavenir.fr\/nature-environnement\/pollution\/a-new-delhi-une-montagne-de-dechets-haute-comme-le-taj-mahal_134199\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>\u00c0 New Delhi, une montagne de d\u00e9chets haute comme le Taj Mahal<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.sciencesetavenir.fr%2Fnature-environnement%2Fpollution%2Fa-new-delhi-une-montagne-de-dechets-haute-comme-le-taj-mahal_134199\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\">Sciences et Avenir<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-06-04\" data-sort-value=\"2019-06-04\">4 juin 2019<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-01-23\" data-sort-value=\"2020-01-23\">23 janvier 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-57\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-57\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.columbia.edu\/cu\/pr\/95\/18688.html\" rel=\"nofollow\">Geologists Find: An Earth Plate Is Breaking in Two<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.columbia.edu%2Fcu%2Fpr%2F95%2F18688.html\">archive<\/a>]<\/small>, 1995<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-58\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-58\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Raillard, S., 1990. Les marges de l\u2019Afrique de l\u2018Est et les zones de fractures associ\u00e9es: chaine de Davie et ride du Mozambique. Th\u00e8se, Universit\u00e9 de Pierre-et-Marie Curie, Paris, France, 234 p.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-59\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-59\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"All\u00e8gre2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Claude_All\u00e8gre2002\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Claude All\u00e8gre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claude_All%C3%A8gre\">Claude All\u00e8gre<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Himalaya-Tibet\u00a0: le choc des continents<\/cite>, Mus\u00e9um national d&rsquo;histoire naturelle,\u00a0<time>2002<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a032<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-60\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-60\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Marc Epstein, Gilbert Charles, Michel Faure et Marie Huret, \u00ab\u00a0Les enfants de la mondialisation\u00a0\u00bb dans\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lexpress.fr\/info\/monde\/dossier\/inde\/dossier.asp?ida=430952\" rel=\"nofollow\"><i>L&rsquo;Express<\/i>\u00a0du 20\/12\/2004<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lexpress.fr%2Finfo%2Fmonde%2Fdossier%2Finde%2Fdossier.asp%3Fida%3D430952\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-61\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-61\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/articles.economictimes.indiatimes.com\/2011-07-11\/news\/29761371_1_world-population-day-population-stabilization-populous-nation\" rel=\"nofollow\">India to be most populous nation by 2025<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Farticles.economictimes.indiatimes.com%2F2011-07-11%2Fnews%2F29761371_1_world-population-day-population-stabilization-populous-nation\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-62\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-62\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external autonumber\" href=\"http:\/\/indiabudget.nic.in\/es2006-07\/chapt2007\/tab97.pdf\" rel=\"nofollow\">[1]<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Findiabudget.nic.in%2Fes2006-07%2Fchapt2007%2Ftab97.pdf\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-63\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-63\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">source\u00a0: National Crime Records Bureau, cit\u00e9 par A. Gentleman,\u00a0<i>Indian brides pay a high price<\/i>,\u00a0<i>International Herald Tribune<\/i>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-10-26\" data-sort-value=\"2006-10-26\">26 octobre 2006<\/time>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-64\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-64\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Damg\u00e92018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mathilde_Damg\u00e92018\" class=\"ouvrage\">Mathilde Damg\u00e9, \u00ab\u00a0<cite>La France n\u2019est plus la sixi\u00e8me \u00e9conomie mondiale<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Monde<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-07-11\" data-sort-value=\"2018-07-11\">11 juillet 2018<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/les-decodeurs\/article\/2018\/07\/11\/la-france-n-est-plus-la-sixieme-economie-mondiale_5329891_4355770.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fles-decodeurs%2Farticle%2F2018%2F07%2F11%2Fla-france-n-est-plus-la-sixieme-economie-mondiale_5329891_4355770.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2018-07-11\" data-sort-value=\"2018-07-11\">11 juillet 2018<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-65\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-65\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Selon Arcadia, d\u00e9clinaison africaine du\u00a0<a title=\"Cyclope (rapport)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cyclope_(rapport)\">Rapport Cyclope<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-66\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-66\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span lang=\"en\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.worldbank.org\/en\/country\/india\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>India Home<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.worldbank.org%2Fen%2Fcountry%2Findia\">archive<\/a>]<\/small><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">worldbank.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-12-13\" data-sort-value=\"2016-12-13\">13 d\u00e9cembre 2016<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-67\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-67\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2008\" class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lesechos.fr\/economie-politique\/monde\/dossier\/300248376-inde-le-boom-de-la-classe-moyenne.htm\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>Inde\u00a0: le boom de la classe moyenne<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lesechos.fr%2Feconomie-politique%2Fmonde%2Fdossier%2F300248376-inde-le-boom-de-la-classe-moyenne.htm\">archive<\/a>]<\/small>, sur\u00a0<span class=\"italique\"><a title=\"Les \u00c9chos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_%C3%89chos\">lesechos.fr<\/a><\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-03-10\" data-sort-value=\"2008-03-10\">10 mars 2008<\/time><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-68\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-68\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span lang=\"en\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.thebig5hub.com\/news\/2015\/may\/in-pictures-top-10-indian-megaprojects\/\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>IN PICTURES: Top 10 Indian megaprojects<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.thebig5hub.com%2Fnews%2F2015%2Fmay%2Fin-pictures-top-10-indian-megaprojects%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/span>, sur\u00a0<span class=\"italique\">thebig5hub.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-12-13\" data-sort-value=\"2016-12-13\">13 d\u00e9cembre 2016<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-69\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-69\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/economie\/article\/2019\/11\/06\/en-six-ans-l-inde-a-perdu-neuf-millions-d-emplois_6018224_3234.html\" rel=\"nofollow\">L\u2019Inde a d\u00e9truit 9\u00a0millions d\u2019emplois en six ans<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Feconomie%2Farticle%2F2019%2F11%2F06%2Fen-six-ans-l-inde-a-perdu-neuf-millions-d-emplois_6018224_3234.html\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>Le Monde<\/i>, 06 novembre 2019<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-70\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-70\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2021\" class=\"ouvrage\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/economie\/article\/2021\/08\/07\/l-inde-sous-la-menace-du-retour-de-l-inflation_6090817_3234.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0<cite>L\u2019Inde sous la menace du retour de l\u2019inflation<\/cite>\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Feconomie%2Farticle%2F2021%2F08%2F07%2Fl-inde-sous-la-menace-du-retour-de-l-inflation_6090817_3234.html\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-08-07\" data-sort-value=\"2021-08-07\">7 ao\u00fbt 2021<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 en\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2021-08\" data-sort-value=\"2021-08\">ao\u00fbt 2021<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-71\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-71\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/international\/article\/2020\/04\/17\/covid-19-en-inde-la-tragedie-des-migrants-invisibles_6036920_3210.html\" rel=\"nofollow\">Covid-19\u00a0: En Inde, la trag\u00e9die des migrants \u00ab\u00a0invisibles\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Finternational%2Farticle%2F2020%2F04%2F17%2Fcovid-19-en-inde-la-tragedie-des-migrants-invisibles_6036920_3210.html\">archive<\/a>]<\/small>, Le Monde, 17 avril 2020<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-72\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde#cite_ref-72\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2016\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span lang=\"en\">\u00ab\u00a0<cite>India&rsquo;s growth at 7.6% in 2015-16 fastest in five years &#8211; The Economic Times<\/cite>\u00a0\u00bb<\/span>,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">The Economic Times<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-05-31\" data-sort-value=\"2016-05-31\">31 mai 2016<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/economictimes.indiatimes.com\/news\/economy\/indicators\/indias-growth-at-7-6-in-2015-16-fastest-in-five-years\/articleshow\/52522153.cms\" rel=\"nofollow\">lire en<\/a><\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L&rsquo;Inde\u00a0(en\u00a0hindi\u00a0:\u00a0\u092d\u093e\u0930\u0924\u00a0\/\u00a0Bh\u0101rat\u00a0; en\u00a0anglais\u00a0:\u00a0India), en forme longue la\u00a0r\u00e9publique de l&rsquo;Inde4\u00a0(en\u00a0hindi\u00a0:\u00a0\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0917\u0923\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u00a0\/\u00a0Bh\u0101rat Ga\u1e47ar\u0101jya\u00a0; en\u00a0anglais\u00a0:\u00a0Republic of India), est un pays d&rsquo;Asie du Sud\u00a0qui occupe la majeure partie du\u00a0sous-continent indien. Sa capitale est\u00a0New Delhi. L&rsquo;Inde est le deuxi\u00e8me pays\u00a0le plus peupl\u00e9\u00a0et le\u00a0septi\u00e8me pays le plus grand\u00a0du monde. Le littoral indien s&rsquo;\u00e9tend sur plus de sept mille kilom\u00e8tres. Le pays a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14392,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-14390","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14390"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14393,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14390\/revisions\/14393"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}