{"id":13887,"date":"2024-09-23T20:48:12","date_gmt":"2024-09-23T18:48:12","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=13887"},"modified":"2024-09-29T23:01:23","modified_gmt":"2024-09-29T21:01:23","slug":"le-futurisme","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/le-futurisme\/","title":{"rendered":"Le Futurisme"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 10px;\"><strong>Image mise en avant :<\/strong>\u00a0<a title=\"Aldo Palazzeschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aldo_Palazzeschi\">Aldo Palazzeschi<\/a>,\u00a0<a title=\"Carlo Carr\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Carr%C3%A0\">Carlo Carr\u00e0<\/a>,\u00a0<a title=\"Giovanni Papini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Papini\">Giovanni Papini<\/a>,\u00a0<a title=\"Umberto Boccioni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Boccioni\">Umberto Boccioni<\/a>,\u00a0<a title=\"Filippo Tommaso Marinetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Tommaso_Marinetti\">Filippo Tommaso Marinetti<\/a>, 1914.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme\">Le Futurisme<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<b>futurisme<\/b>\u00a0est un\u00a0<a title=\"Mouvement litt\u00e9raire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvement_litt%C3%A9raire\">mouvement litt\u00e9raire<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Mouvement artistique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvement_artistique\">artistique<\/a>\u00a0<a title=\"Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe\">europ\u00e9en<\/a>\u00a0du d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle (de 1910 \u00e0 1920), qui rejette la tradition esth\u00e9tique et exalte le\u00a0<a title=\"Modernit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernit%C3%A9\">monde moderne<\/a>, en particulier la\u00a0<a title=\"Urbanisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Urbanisme\">civilisation urbaine<\/a>, les\u00a0<a title=\"Machine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Machine\">machines<\/a>\u00a0et la\u00a0<a title=\"Vitesse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vitesse\">vitesse<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les peintres futuristes vont s&#8217;employer \u00e0 r\u00e9aliser, presque litt\u00e9ralement, le manifeste fondateur de\u00a0<a title=\"Filippo Tommaso Marinetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Tommaso_Marinetti\">Marinetti<\/a>. Ils essaieront cependant de formuler leurs propres instruments contre le pass\u00e9 et la tradition, en cherchant un langage plastique visant \u00e0 faire \u00e9prouver aux masses le sentiment de leur puissance. Rapidement, deux directions graphiques se d\u00e9gageront\u00a0: la repr\u00e9sentation du mouvement, affirm\u00e9 comme \u00e9tant un dynamisme universel, et le conflit des corps dans l&rsquo;espace.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Historique\">Historique<\/h2>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Luigi Russolo, Carlo Carr\u00e0, Filippo Tommaso Marinetti, Umberto Boccioni et Gino Severini, Paris, 9 f\u00e9vrier 1912.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Russolo,_Carr%C3%A0,_Marinetti,_Boccioni_and_Severini_in_front_of_Le_Figaro,_Paris,_9_February_1912.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c6\/Russolo%2C_Carr%C3%A0%2C_Marinetti%2C_Boccioni_and_Severini_in_front_of_Le_Figaro%2C_Paris%2C_9_February_1912.jpg\/462px-Russolo%2C_Carr%C3%A0%2C_Marinetti%2C_Boccioni_and_Severini_in_front_of_Le_Figaro%2C_Paris%2C_9_February_1912.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c6\/Russolo%2C_Carr%C3%A0%2C_Marinetti%2C_Boccioni_and_Severini_in_front_of_Le_Figaro%2C_Paris%2C_9_February_1912.jpg\/692px-Russolo%2C_Carr%C3%A0%2C_Marinetti%2C_Boccioni_and_Severini_in_front_of_Le_Figaro%2C_Paris%2C_9_February_1912.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c6\/Russolo%2C_Carr%C3%A0%2C_Marinetti%2C_Boccioni_and_Severini_in_front_of_Le_Figaro%2C_Paris%2C_9_February_1912.jpg\/923px-Russolo%2C_Carr%C3%A0%2C_Marinetti%2C_Boccioni_and_Severini_in_front_of_Le_Figaro%2C_Paris%2C_9_February_1912.jpg 2x\" alt=\"Luigi Russolo, Carlo Carr\u00e0, Filippo Tommaso Marinetti, Umberto Boccioni et Gino Severini, Paris, 9 f\u00e9vrier 1912.\" width=\"347\" height=\"225\" data-file-width=\"1384\" data-file-height=\"900\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Luigi Russolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Russolo\">Luigi Russolo<\/a>,\u00a0<a title=\"Carlo Carr\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Carr%C3%A0\">Carlo Carr\u00e0<\/a>,\u00a0<a title=\"Filippo Tommaso Marinetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Tommaso_Marinetti\">Filippo Tommaso Marinetti<\/a>,\u00a0<a title=\"Umberto Boccioni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Boccioni\">Umberto Boccioni<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Gino Severini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gino_Severini\">Gino Severini<\/a>, Paris, 9 f\u00e9vrier 1912.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Aldo Palazzeschi, Carlo Carr\u00e0, Giovanni Papini, Umberto Boccioni, Filippo Tommaso Marinetti, 1914.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Aldo_Palazzeschi,_Carlo_Carr%C3%A0,_Giovanni_Papini,_Umberto_Boccioni,_Filippo_Tommaso_Marinetti,_1914.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Aldo_Palazzeschi%2C_Carlo_Carr%C3%A0%2C_Giovanni_Papini%2C_Umberto_Boccioni%2C_Filippo_Tommaso_Marinetti%2C_1914.jpg\/242px-Aldo_Palazzeschi%2C_Carlo_Carr%C3%A0%2C_Giovanni_Papini%2C_Umberto_Boccioni%2C_Filippo_Tommaso_Marinetti%2C_1914.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Aldo_Palazzeschi%2C_Carlo_Carr%C3%A0%2C_Giovanni_Papini%2C_Umberto_Boccioni%2C_Filippo_Tommaso_Marinetti%2C_1914.jpg\/363px-Aldo_Palazzeschi%2C_Carlo_Carr%C3%A0%2C_Giovanni_Papini%2C_Umberto_Boccioni%2C_Filippo_Tommaso_Marinetti%2C_1914.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7b\/Aldo_Palazzeschi%2C_Carlo_Carr%C3%A0%2C_Giovanni_Papini%2C_Umberto_Boccioni%2C_Filippo_Tommaso_Marinetti%2C_1914.jpg\/484px-Aldo_Palazzeschi%2C_Carlo_Carr%C3%A0%2C_Giovanni_Papini%2C_Umberto_Boccioni%2C_Filippo_Tommaso_Marinetti%2C_1914.jpg 2x\" alt=\"Aldo Palazzeschi, Carlo Carr\u00e0, Giovanni Papini, Umberto Boccioni, Filippo Tommaso Marinetti, 1914.\" width=\"182\" height=\"225\" data-file-width=\"806\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Aldo Palazzeschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aldo_Palazzeschi\">Aldo Palazzeschi<\/a>,\u00a0<a title=\"Carlo Carr\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Carr%C3%A0\">Carlo Carr\u00e0<\/a>,\u00a0<a title=\"Giovanni Papini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Papini\">Giovanni Papini<\/a>,\u00a0<a title=\"Umberto Boccioni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Boccioni\">Umberto Boccioni<\/a>,\u00a0<a title=\"Filippo Tommaso Marinetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Tommaso_Marinetti\">Filippo Tommaso Marinetti<\/a>, 1914.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Second futurisme : Depero, Marinetti, Cangiullo, 1924.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Futuristi_con_panciotti_futuristi.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Futuristi_con_panciotti_futuristi.jpg\/236px-Futuristi_con_panciotti_futuristi.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Futuristi_con_panciotti_futuristi.jpg\/354px-Futuristi_con_panciotti_futuristi.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/48\/Futuristi_con_panciotti_futuristi.jpg\/472px-Futuristi_con_panciotti_futuristi.jpg 2x\" alt=\"Second futurisme : Depero, Marinetti, Cangiullo, 1924.\" width=\"178\" height=\"225\" data-file-width=\"800\" data-file-height=\"1016\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Second futurisme\u00a0:\u00a0<a title=\"Fortunato Depero\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fortunato_Depero\">Depero<\/a>,\u00a0<a title=\"Filippo Tommaso Marinetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Tommaso_Marinetti\">Marinetti<\/a>,\u00a0<a title=\"Francesco Cangiullo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_Cangiullo\">Cangiullo<\/a>, 1924.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le futurisme na\u00eet en\u00a0<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a>\u00a0autour du po\u00e8te\u00a0<a title=\"Filippo Tommaso Marinetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Tommaso_Marinetti\">Filippo Tommaso Marinetti<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Manifeste du futurisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manifeste_du_futurisme\">Manifeste du futurisme<\/a><\/i>, 1909). Auteurs de deux manifestes en 1910, les premiers peintres du mouvement,\u00a0<a title=\"Giacomo Balla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giacomo_Balla\">Giacomo Balla<\/a>,\u00a0<a title=\"Umberto Boccioni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Boccioni\">Umberto Boccioni<\/a>,\u00a0<a title=\"Carlo Carr\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Carr%C3%A0\">Carlo Carr\u00e0<\/a>,\u00a0<a title=\"Gino Severini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gino_Severini\">Gino Severini<\/a>,\u00a0<a title=\"Luigi Russolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Russolo\">Luigi Russolo<\/a><sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-1\">1<\/a><\/sup>, empruntent \u00e0 la technique divisionniste et au\u00a0<a title=\"Cubisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme\">cubisme<\/a>\u00a0pour faire interf\u00e9rer formes, rythmes, couleurs et lumi\u00e8res afin d&rsquo;exprimer une\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0sensation dynamique\/\u00e9nergique\u00a0\u00bb<\/span>, une simultan\u00e9it\u00e9 des \u00e9tats d&rsquo;\u00e2me et des structures multiples du monde visible.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le futurisme pr\u00f4ne l&rsquo;amour de la vitesse (<a title=\"Luigi Russolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Russolo\">Luigi Russolo<\/a>,\u00a0<i>Dynamisme d&rsquo;une automobile<\/i>, 1912-1913) et de la machine en exaltant la beaut\u00e9 des voitures. Ils proclament que la violence est n\u00e9cessaire pour d\u00e9barrasser l\u2019Italie du culte arch\u00e9ologique du pass\u00e9. Marinetti est le seul \u00e0 pousser ses id\u00e9es jusqu\u2019\u00e0 se r\u00e9clamer du social-darwinisme en exaltant\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0la guerre \u2014\u00a0seule hygi\u00e8ne du monde\u00a0\u00bb<\/span>. Th\u00e9oricien du\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0dynamisme plastique futuriste\u00a0\u00bb<\/span>, Boccioni \u00e9carte les nouveaux m\u00e9dias techniques tels que le cin\u00e9ma et la photographie. Il stigmatise les recherches du\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0photodynamisme futuriste\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0des fr\u00e8res\u00a0<a title=\"Anton Giulio Bragaglia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anton_Giulio_Bragaglia\">Anton Giulio Bragaglia<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Arturo Bragaglia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arturo_Bragaglia\">Arturo Bragaglia<\/a>, ainsi que le cin\u00e9ma abstrait des fr\u00e8res\u00a0<a title=\"Arnaldo Ginna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arnaldo_Ginna\">Arnaldo Ginna<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Bruno Corra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruno_Corra\">Bruno Corra<\/a>. Il consid\u00e8re en effet que la main de l\u2019artiste est l\u2019instrument le plus apte \u00e0 transmettre l\u2019\u00e9lan vital qui nourrit le monde moderne<sup id=\"cite_ref-LISTA_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-LISTA-2\">2<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 cet \u00e9gard, leur manifeste \u00e9nonce que<sup id=\"cite_ref-:0_3-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-:0-3\">3<\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Notre conscience r\u00e9nov\u00e9e nous emp\u00eache de consid\u00e9rer l\u2019homme comme le centre de la vie universelle. La douleur d\u2019un homme est aussi int\u00e9ressante \u00e0 nos yeux que la douleur d\u2019une lampe \u00e9lectrique qui souffre avec des sursauts spasmodiques et crie avec les plus d\u00e9chirantes expressions de la couleur.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0Boccioni, Carr\u00e0, Russolo, Balla, Severini,\u00a0<cite>Manifeste des peintres futuristes<\/cite><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Plus qu&rsquo;un mouvement, le futurisme devient un art de vivre et une v\u00e9ritable r\u00e9volution anthropologique<sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-4\">4<\/a><\/sup>. Il touche la\u00a0<a title=\"Peinture (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_(art)\">peinture<\/a>, la\u00a0<a title=\"Sculpture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sculpture\">sculpture<\/a>, la\u00a0<a title=\"Litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature\">litt\u00e9rature<\/a>, le\u00a0<a title=\"Cin\u00e9ma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cin%C3%A9ma\">cin\u00e9ma<\/a>, la\u00a0<a title=\"Photographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Photographie\">photographie<\/a>, le\u00a0<a title=\"Th\u00e9\u00e2tre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9%C3%A2tre\">th\u00e9\u00e2tre<\/a>, la\u00a0<a title=\"Mise en sc\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mise_en_sc%C3%A8ne\">mise en sc\u00e8ne<\/a>, la\u00a0<a title=\"Musique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musique\">musique<\/a>, le\u00a0<a title=\"Musique bruitiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musique_bruitiste\">bruitisme<\/a>, l&rsquo;<a title=\"Architecture\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture\">architecture<\/a>, la\u00a0<a title=\"Danse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Danse\">danse<\/a>, la\u00a0<a title=\"Typographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Typographie\">typographie<\/a>, les\u00a0<a title=\"Moyen de communication\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_de_communication\">moyens de communication<\/a>, et m\u00eame la\u00a0<a title=\"Politique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Politique\">politique<\/a><sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-5\">5<\/a><\/sup>, la\u00a0<a title=\"Cuisine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cuisine\">cuisine<\/a><sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-6\">6<\/a><\/sup>\u00a0ou la\u00a0<a title=\"C\u00e9ramique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A9ramique\">c\u00e9ramique<\/a>\u00a0qui sera consacr\u00e9e dans le dernier des manifestes futuristes de 1939.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Umberto Boccioni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Boccioni\">Umberto Boccioni<\/a>\u00a0s&rsquo;engage dans la glorification de gifles ou de coups de poing pour secouer l&rsquo;Italie\u00a0: avec\u00a0<i>Rixe dans la galerie<\/i>, il montre une foule attir\u00e9e par un pugilat entre deux femmes.\u00a0<a title=\"Giacomo Balla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giacomo_Balla\">Giacomo Balla<\/a>, lui, montre un mouvement centrifuge avec\u00a0<i>La Lampe \u00e0 arc<\/i>\u00a0et la lumi\u00e8re qui se diffuse par un motif de chevron, motif qui sera repris dans d&rsquo;autres \u0153uvres futuristes. Ils veulent rompre avec la priorit\u00e9 donn\u00e9e \u00e0 l&rsquo;homme, pour ins\u00e9rer l&rsquo;humanit\u00e9 dans une vibration universelle<sup id=\"cite_ref-:0_3-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-:0-3\">3<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Luigi Russolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Russolo\">Russolo<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Francesco Balilla Pratella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_Balilla_Pratella\">Pratella<\/a>, en th\u00e9orisant la notion de bruit, font l&rsquo;apologie du son. Le bruit est en premier lieu ing\u00e9rable et \u00e9chappe \u00e0 toute classification (par exemple, le bruit d&rsquo;une usine). C&rsquo;est ainsi qu&rsquo;il se diff\u00e9rencie du son, de la musique. \u00c0 pr\u00e9sent, l&rsquo;analyse du bruit, ou plut\u00f4t des bruits, permet de le ma\u00eetriser. Voil\u00e0 pourquoi Russolo et Pratella ont commenc\u00e9 \u00e0 faire un classement du bruit, \u00e0 chercher ses caract\u00e9ristiques (chose \u00e0 laquelle personne n&rsquo;avait pens\u00e9 auparavant). Cette nouvelle approche du ph\u00e9nom\u00e8ne sonore fait son apparition dans\u00a0<i><a title=\"L'Art des bruits\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Art_des_bruits\">L&rsquo;Art des bruits<\/a><\/i>\u00a0(<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">L&rsquo;arte dei Rumori<\/span><\/i>), manifeste contenu dans une lettre que Russolo adresse \u00e0 Pratella en 1913. Cette analyse du bruit sera reprise par les\u00a0<a title=\"Dada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dada\">dada\u00efstes<\/a>\u00a0mais selon un point de vue diff\u00e9rent, \u00e0 savoir sans la notion d&rsquo;agressivit\u00e9, puis par de nombreux musiciens dont\u00a0<a title=\"Edgard Var\u00e8se\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edgard_Var%C3%A8se\">Edgard Var\u00e8se<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Pierre Schaeffer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Schaeffer\">Pierre Schaeffer<\/a>, et r\u00e9appara\u00eetra dans la\u00a0<a title=\"Musique industrielle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musique_industrielle\">musique industrielle<\/a>\u00a0au d\u00e9but des\u00a0<a title=\"Ann\u00e9es 1980\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ann%C3%A9es_1980\">ann\u00e9es 1980<\/a>\u00a0\u00e0 travers\u00a0<a title=\"Jean-Marc Vivenza\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Marc_Vivenza\">Vivenza<\/a>, th\u00e9oricien et musicien bruitiste futuriste fran\u00e7ais, \u00e0 qui l&rsquo;on doit la popularisation du terme \u00ab\u00a0bruitisme\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-7\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Casa_Sant%27Elia.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Casa_Sant%27Elia.jpg\/220px-Casa_Sant%27Elia.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Casa_Sant%27Elia.jpg\/330px-Casa_Sant%27Elia.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Casa_Sant%27Elia.jpg\/440px-Casa_Sant%27Elia.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"224\" data-file-width=\"2386\" data-file-height=\"2432\" \/><\/a><figcaption>Un exemple d&rsquo;<a title=\"Architecture futuriste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_futuriste\">architecture futuriste<\/a>\u00a0par\u00a0<a title=\"Antonio Sant'Elia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Sant%27Elia\">Antonio Sant&rsquo;Elia<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La plupart des grandes \u0153uvres associ\u00e9es au mouvement futuriste furent cr\u00e9\u00e9es entre 1909 et 1914<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-8\">8<\/a><\/sup>. Les th\u00e9ories de Boccioni ont inspir\u00e9 les futuristes jusqu\u2019\u00e0 la fin de la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Premi\u00e8re Guerre mondiale<\/a>. Ensuite, les recherches futuristes seront poursuivies \u00e0 travers \u00ab\u00a0l\u2019art m\u00e9canique\u00a0\u00bb pendant les ann\u00e9es 1920, puis \u00e0 travers une v\u00e9ritable \u00ab\u00a0a\u00e9ro-esth\u00e9tique\u00a0\u00bb pendant les ann\u00e9es 1930<sup id=\"cite_ref-LISTA_2-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-LISTA-2\">2<\/a><\/sup>. En 1967,\u00a0<a title=\"Enzo Benedetto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enzo_Benedetto\">Enzo Benedetto<\/a><sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-9\">9<\/a><\/sup>\u00a0publie le manifeste\u00a0<i>Futurismo-oggi<\/i>\u00a0qui propose de passer \u00e0 la troisi\u00e8me \u00e9tape artistique du mouvement\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La premi\u00e8re \u00e9tait la vitesse, la deuxi\u00e8me la course au ciel, la troisi\u00e8me sera la course \u00e0 l&rsquo;espace.\u00a0\u00bb<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les futuristes sont \u00e0 l&rsquo;origine du dispositif artistique appel\u00e9\u00a0<a title=\"Performance (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Performance_(art)\">performance<\/a>. Il s&rsquo;agissait pour les peintres d&rsquo;appliquer leurs manifestes, en associant peinture, th\u00e9\u00e2tre et provocation. Les futuristes prolongeaient leur \u0153uvre en devenant eux-m\u00eames objets d&rsquo;art par la gestuelle, et en mettant sur pied un th\u00e9\u00e2tre d&rsquo;artistes-acteurs. Apr\u00e8s ces exp\u00e9riences, ils approfondirent leurs manifestes en s&rsquo;inspirant du th\u00e9\u00e2tre de vari\u00e9t\u00e9s, parce que celui-ci n&rsquo;avait ni traditions, ni ma\u00eetres, ni dogmes. Port\u00e9s par leur admiration pour les machines, ils int\u00e9gr\u00e8rent la notion de bruit \u00e0 leurs spectacles avec la\u00a0<a title=\"Musique bruitiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musique_bruitiste\">musique bruitiste<\/a>, ainsi que la m\u00e9canisation de l&rsquo;interpr\u00e8te. Ils cherchaient la continuit\u00e9 entre dispositif sc\u00e9nique et interpr\u00e8te par la\u00a0<a title=\"Simultan\u00e9it\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Simultan%C3%A9it%C3%A9\">simultan\u00e9it\u00e9<\/a>\u00a0et la danse. Ils d\u00e9nomm\u00e8rent l&rsquo;ensemble \u00ab\u00a0th\u00e9\u00e2tre synth\u00e9tique\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-10\">10<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le futurisme a eu une forte influence sur\u00a0<a title=\"Marcel Duchamp\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marcel_Duchamp\">Marcel Duchamp<\/a>, ainsi que sur d&rsquo;autres mouvements d&rsquo;avant-garde n\u00e9s dans l&rsquo;imm\u00e9diate apr\u00e8s-guerre, comme le\u00a0<a title=\"Pr\u00e9cisionnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9cisionnisme\">pr\u00e9cisionnisme<\/a>\u00a0am\u00e9ricain, l&rsquo;<a title=\"Ultra\u00efsme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ultra%C3%AFsme\">ultra\u00efsme<\/a>\u00a0espagnol et en sud-am\u00e9ricain (<a title=\"Rafael Barradas\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rafael_Barradas\">Rafael Barradas<\/a>,\u00a0<a title=\"Jorge Luis Borges\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jorge_Luis_Borges\">Jorge Luis Borges<\/a>,\u00a0<a title=\"Guillermo de Torre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guillermo_de_Torre\">Guillermo de Torre<\/a>) ou le formisme polonais (<a title=\"Tytus Czy\u017cewski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tytus_Czy%C5%BCewski\">Tytus Czy\u017cewski<\/a>,\u00a0<a title=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stanis%C5%82aw_Ignacy_Witkiewicz\">Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz<\/a>,\u00a0<a title=\"Auguste Zamoyski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Auguste_Zamoyski\">Auguste Zamoyski<\/a>).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"\u0152uvres_consid\u00e9r\u00e9es_comme_futuristes\"><span id=\".C5.92uvres_consid.C3.A9r.C3.A9es_comme_futuristes\"><\/span>\u0152uvres consid\u00e9r\u00e9es comme futuristes<\/h2>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Umberto Boccioni, La ville se l\u00e8ve (1910), The Museum of Modern Art, New York.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Immagine-Umberto_boccioni_la_citt%C3%A0_che_sale.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/44\/Immagine-Umberto_boccioni_la_citt%C3%A0_che_sale.jpg\/271px-Immagine-Umberto_boccioni_la_citt%C3%A0_che_sale.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/44\/Immagine-Umberto_boccioni_la_citt%C3%A0_che_sale.jpg\/407px-Immagine-Umberto_boccioni_la_citt%C3%A0_che_sale.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/44\/Immagine-Umberto_boccioni_la_citt%C3%A0_che_sale.jpg\/542px-Immagine-Umberto_boccioni_la_citt%C3%A0_che_sale.jpg 2x\" alt=\"Umberto Boccioni, La ville se l\u00e8ve (1910), The Museum of Modern Art, New York.\" width=\"180\" height=\"119\" data-file-width=\"2583\" data-file-height=\"1715\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Umberto Boccioni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Boccioni\">Umberto Boccioni<\/a>,\u00a0<i><a title=\"La ville se l\u00e8ve\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_ville_se_l%C3%A8ve\">La ville se l\u00e8ve<\/a><\/i>\u00a0(1910),\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"The Museum of Modern Art\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Museum_of_Modern_Art\">The Museum of Modern Art<\/a>,\u00a0<a title=\"New York\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/New_York\">New York<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Umberto Boccioni, Dynamisme d'un cycliste, 1913, collection Peggy Guggenheim.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Umberto_Boccioni,_1913,_Dynamism_of_a_Cyclist_(Dinamismo_di_un_ciclista),_oil_on_canvas,_70_x_95_cm,_Gianni_Mattioli_Collection,_on_long-term_loan_to_the_Peggy_Guggenheim_Collection,_Venice.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Umberto_Boccioni%2C_1913%2C_Dynamism_of_a_Cyclist_%28Dinamismo_di_un_ciclista%29%2C_oil_on_canvas%2C_70_x_95_cm%2C_Gianni_Mattioli_Collection%2C_on_long-term_loan_to_the_Peggy_Guggenheim_Collection%2C_Venice.jpg\/249px-thumbnail.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Umberto_Boccioni%2C_1913%2C_Dynamism_of_a_Cyclist_%28Dinamismo_di_un_ciclista%29%2C_oil_on_canvas%2C_70_x_95_cm%2C_Gianni_Mattioli_Collection%2C_on_long-term_loan_to_the_Peggy_Guggenheim_Collection%2C_Venice.jpg\/373px-thumbnail.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/03\/Umberto_Boccioni%2C_1913%2C_Dynamism_of_a_Cyclist_%28Dinamismo_di_un_ciclista%29%2C_oil_on_canvas%2C_70_x_95_cm%2C_Gianni_Mattioli_Collection%2C_on_long-term_loan_to_the_Peggy_Guggenheim_Collection%2C_Venice.jpg\/497px-thumbnail.jpg 2x\" alt=\"Umberto Boccioni, Dynamisme d'un cycliste, 1913, collection Peggy Guggenheim.\" width=\"165\" height=\"119\" data-file-width=\"3477\" data-file-height=\"2520\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Umberto Boccioni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Boccioni\">Umberto Boccioni<\/a>,\u00a0<i>Dynamisme d&rsquo;un cycliste<\/i>, 1913,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Collection Peggy Guggenheim\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Collection_Peggy_Guggenheim\">collection Peggy Guggenheim<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Umberto Boccioni, La Charge des lanciers, 1915, Museo del Novecento, Milan.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Umberto_Boccioni_-_Charge_of_the_Lancers.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2b\/Umberto_Boccioni_-_Charge_of_the_Lancers.jpg\/252px-Umberto_Boccioni_-_Charge_of_the_Lancers.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2b\/Umberto_Boccioni_-_Charge_of_the_Lancers.jpg\/378px-Umberto_Boccioni_-_Charge_of_the_Lancers.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2b\/Umberto_Boccioni_-_Charge_of_the_Lancers.jpg\/504px-Umberto_Boccioni_-_Charge_of_the_Lancers.jpg 2x\" alt=\"Umberto Boccioni, La Charge des lanciers, 1915, Museo del Novecento, Milan.\" width=\"167\" height=\"119\" data-file-width=\"1400\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Umberto Boccioni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Boccioni\">Umberto Boccioni<\/a>,\u00a0<i><a title=\"La Charge des lanciers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Charge_des_lanciers\">La Charge des lanciers<\/a><\/i>, 1915,\u00a0<a title=\"Museo del Novecento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Museo_del_Novecento\">Museo del Novecento<\/a>,\u00a0<a title=\"Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Milan\">Milan<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"La R\u00e9volte, de Luigi Russolo (1911).\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Luigi_Russolo_La_Rivolta_1911.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Luigi_Russolo_La_Rivolta_1911.jpg\/281px-Luigi_Russolo_La_Rivolta_1911.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Luigi_Russolo_La_Rivolta_1911.jpg\/421px-Luigi_Russolo_La_Rivolta_1911.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Luigi_Russolo_La_Rivolta_1911.jpg\/562px-Luigi_Russolo_La_Rivolta_1911.jpg 2x\" alt=\"La R\u00e9volte, de Luigi Russolo (1911).\" width=\"187\" height=\"119\" data-file-width=\"1677\" data-file-height=\"1075\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i>La R\u00e9volte<\/i>, de\u00a0<a title=\"Luigi Russolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Russolo\">Luigi Russolo<\/a>\u00a0(1911).<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Fascisme_et_futurisme\">Fascisme et futurisme<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Joseph_Stella,_1919-20,_Brooklyn_Bridge,_oil_on_canvas,_215.3_x_194.6_cm,_Yale_University_Art_Gallery.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Joseph_Stella%2C_1919-20%2C_Brooklyn_Bridge%2C_oil_on_canvas%2C_215.3_x_194.6_cm%2C_Yale_University_Art_Gallery.jpg\/220px-Joseph_Stella%2C_1919-20%2C_Brooklyn_Bridge%2C_oil_on_canvas%2C_215.3_x_194.6_cm%2C_Yale_University_Art_Gallery.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Joseph_Stella%2C_1919-20%2C_Brooklyn_Bridge%2C_oil_on_canvas%2C_215.3_x_194.6_cm%2C_Yale_University_Art_Gallery.jpg\/330px-Joseph_Stella%2C_1919-20%2C_Brooklyn_Bridge%2C_oil_on_canvas%2C_215.3_x_194.6_cm%2C_Yale_University_Art_Gallery.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Joseph_Stella%2C_1919-20%2C_Brooklyn_Bridge%2C_oil_on_canvas%2C_215.3_x_194.6_cm%2C_Yale_University_Art_Gallery.jpg\/440px-Joseph_Stella%2C_1919-20%2C_Brooklyn_Bridge%2C_oil_on_canvas%2C_215.3_x_194.6_cm%2C_Yale_University_Art_Gallery.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"243\" data-file-width=\"2713\" data-file-height=\"3000\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Joseph Stella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Stella\">Joseph Stella<\/a>,\u00a0<i>Brooklyn Bridge<\/i>\u00a0(1919-1920), huile sur toile (215,3\u00a0\u00d7\u00a0194,6\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"centim\u00e8tre\">cm<\/abbr>),\u00a0<a title=\"Yale University Art Gallery\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yale_University_Art_Gallery\">Yale University Art Gallery<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La r\u00e9putation du futurisme a souffert de sa collusion avec le\u00a0<a title=\"Fascisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fascisme\">fascisme<\/a>. Pourtant, les futuristes se sont r\u00e9clam\u00e9s de nombreux mouvements politiques, tels que le\u00a0<a title=\"Marxisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marxisme\">marxisme<\/a>, du\u00a0<a title=\"Socialisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Socialisme\">socialisme<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"Communisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Communisme\">communisme<\/a><sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-11\">11<\/a><\/sup>. L\u2019adh\u00e9sion au fascisme fut plut\u00f4t une sorte de compromis pass\u00e9 avec le r\u00e9gime par une partie des futuristes<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-12\">12<\/a><\/sup>, dont Marinetti son fondateur.\u00a0<a title=\"Giovanni Lista\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Lista\">Giovanni Lista<\/a>, l&rsquo;un des principaux historiens du futurisme, montre que ce mouvement avait bien une dimension r\u00e9volutionnaire et trublionne, par exemple \u00e0 travers la port\u00e9e exploratoire de ses manifestes. Mais, comme beaucoup de mouvements d&rsquo;<a title=\"Avant-garde (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avant-garde_(art)\">avant-garde<\/a>, qui ont fortement tendance \u00e0 se laisser embrigader, il a vite rejoint les acad\u00e9mies officielles, c&rsquo;est-\u00e0-dire, pour les Italiens \u00e0 cette \u00e9poque, le fascisme<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_note-13\">13<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le mouvement des futuristes poss\u00e9dait d\u00e8s l&rsquo;origine une composante politique.\u00a0<a title=\"Filippo Tommaso Marinetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Tommaso_Marinetti\">Marinetti<\/a>\u00a0exigeait avec v\u00e9h\u00e9mence une modification g\u00e9n\u00e9rale des valeurs sociales. Le futurisme allie des visions r\u00e9formistes radicales et des visions artistiques.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les futuristes, en se liant de mani\u00e8re ambigu\u00eb aux fascistes, de 1919 \u00e0 1945, ont soulev\u00e9 des r\u00e9serves \u00e0 leur \u00e9gard, en tant que premi\u00e8re avant-garde italienne. Ils seront aussi \u00e0 l&rsquo;origine du retard dans la r\u00e9ception de la seconde g\u00e9n\u00e9ration d&rsquo;artistes futuristes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En 1909, est publi\u00e9 le\u00a0<i>Primo manifesto politico<\/i>. Lors des \u00e9lections de 1913, Marinetti,\u00a0<a title=\"Umberto Boccioni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Boccioni\">Boccioni<\/a>,\u00a0<a title=\"Carlo Carr\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Carr%C3%A0\">Carr\u00e0<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Luigi Russolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Russolo\">Russolo<\/a>\u00a0ont \u00e9tabli un programme politique futuriste qui \u00e9voque la protection \u00e9conomique du prol\u00e9tariat et qui propose l&rsquo;expansion coloniale. Dans l&rsquo;\u00e9crit intitul\u00e9\u00a0<i>Che cos&rsquo;\u00e8 il futurismo. Nozioni elementari<\/i>, dat\u00e9 de 1920, les buts politiques sont plus d\u00e9taill\u00e9s\u00a0: mise en place d&rsquo;une arm\u00e9e de volontaires, modernisation du service de s\u00e9curit\u00e9 public et prise en main du gouvernement italien par des jeunes qui se sont battus sur le front.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Alfredo_Gauro_Ambrosi_%22Aeroritratto_di_Mussolini_aviatore%22.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Alfredo_Gauro_Ambrosi_%22Aeroritratto_di_Mussolini_aviatore%22.jpg\/220px-Alfredo_Gauro_Ambrosi_%22Aeroritratto_di_Mussolini_aviatore%22.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Alfredo_Gauro_Ambrosi_%22Aeroritratto_di_Mussolini_aviatore%22.jpg\/330px-Alfredo_Gauro_Ambrosi_%22Aeroritratto_di_Mussolini_aviatore%22.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Alfredo_Gauro_Ambrosi_%22Aeroritratto_di_Mussolini_aviatore%22.jpg\/440px-Alfredo_Gauro_Ambrosi_%22Aeroritratto_di_Mussolini_aviatore%22.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"292\" data-file-width=\"1344\" data-file-height=\"1781\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Alfredo Gauro Ambrosi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfredo_Gauro_Ambrosi\">Alfredo Gauro Ambrosi<\/a>,\u00a0<i>Aeroritratto di Mussolini aviatore<\/i>, 1930.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Benito Mussolini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Benito_Mussolini\">Mussolini<\/a>, qui connaissait Marinetti depuis 1915, tire avantage de l&rsquo;environnement intellectuel r\u00e9volutionnaire des futuristes. \u00c0 partir de sa prise de pouvoir en 1922, il s&rsquo;inspire de leur volont\u00e9 d\u00e9termin\u00e9e de renouvellement, de leur \u00e9loquence agressive et de leur bonne organisation de groupe. En 1924, Marinetti r\u00e9fl\u00e9chit au lien entre art et politique en Italie dans son trait\u00e9\u00a0<i>Futurisme et fascisme<\/i>. Il met en valeur le r\u00f4le pionnier du futurisme et souligne les rapprochements possibles avec le fascisme. Plus tard, Mussolini prend ses distances avec le futurisme. En se rapprochant de l&rsquo;\u00c9glise catholique et du parti conservateur par opportunisme politique, Mussolini r\u00e9v\u00e8le alors une vision anti-futuriste.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Futurisme et fascisme entretiennent des liens ambivalents. Des artistes de la seconde phase futuriste, comme\u00a0<a title=\"Enrico Prampolini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enrico_Prampolini\">Enrico Prampolini<\/a>,\u00a0<a title=\"Gerardo Dottori\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gerardo_Dottori\">Gerardo Dottori<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Mario Sironi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mario_Sironi\">Mario Sironi<\/a>\u00a0ont d\u00e9cor\u00e9 des salles pour les grands spectacles d&rsquo;auto-repr\u00e9sentation de l&rsquo;\u00c9tat fasciste comme la\u00a0<i>Mostra della Rivoluzione Fascista<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>\u00a0en 1932. Cette relation entre futurisme et pouvoir fasciste donne lieu \u00e0 des contradictions. Par exemple, Marinetti accepte en 1929 un poste \u00e0 la nouvelle Reale Accademia d&rsquo;Italia, alors que les futuristes ont toujours d\u00e9nigr\u00e9 les professeurs ignorants, les\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0acad\u00e9mies podagres\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0qui repr\u00e9sentent pour eux le pass\u00e9isme honni.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;architecte du r\u00e9gime fasciste\u00a0<a title=\"Marcello Piacentini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marcello_Piacentini\">Marcello Piacentini<\/a>\u00a0a fait construire des b\u00e2timents monumentaux destin\u00e9s \u00e0 durer \u00e9ternellement alors que l&rsquo;architecte futuriste\u00a0<a title=\"Antonio Sant'Elia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Sant%27Elia\">Antonio Sant&rsquo;Elia<\/a>\u00a0pr\u00f4nait une \u00e9laboration de l&rsquo;espace urbain \u00e0 chaque g\u00e9n\u00e9ration. Mussolini, contrairement \u00e0\u00a0<a title=\"Joseph Staline\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Staline\">Staline<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Adolf Hitler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adolf_Hitler\">Hitler<\/a>, cherche \u00e0 s&rsquo;attirer les appuis des artistes avant-gardistes. Les r\u00e9gimes totalitaires en Allemagne et en Russie ont violemment combattu l&rsquo;art moderne en le discriminant et en tentant de le neutraliser. Les nazis n&rsquo;ont d&rsquo;ailleurs pas h\u00e9sit\u00e9 \u00e0 d\u00e9truire des milliers d\u2019\u0153uvres jug\u00e9es d\u00e9cadentes (l&rsquo;<a title=\"Art d\u00e9g\u00e9n\u00e9r\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_d%C3%A9g%C3%A9n%C3%A9r%C3%A9\">art d\u00e9g\u00e9n\u00e9r\u00e9<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mussolini, au contraire, tol\u00e9rait les courants artistiques modernes, bien qu&rsquo;il ait voulu \u00e9galement \u00e9lever \u00e0 nouveau l&rsquo;art antique avec sa tendance au monumental ainsi que les r\u00e9f\u00e9rences \u00e0 la mythologie romaine au rang d&rsquo;art national.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le fascisme, en s&rsquo;appuyant sur ces nouvelles formes de la modernit\u00e9 picturale, montre son d\u00e9sir de provoquer une rupture avec le pass\u00e9, mais aussi sa fascination pour la technique et la vitesse.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Principaux_\u00e9crivains_et_artistes_futuristes\"><span id=\"Principaux_.C3.A9crivains_et_artistes_futuristes\"><\/span>Principaux \u00e9crivains et artistes futuristes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Italie\">Italie<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"colonnes\" style=\"text-align: justify;\">\n<ul>\n<li><a title=\"Giacomo Balla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giacomo_Balla\">Giacomo Balla<\/a>, peintre et sculpteur<\/li>\n<li><a title=\"Umberto Boccioni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Boccioni\">Umberto Boccioni<\/a>, peintre et sculpteur<\/li>\n<li><a title=\"Aroldo Bonzagni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aroldo_Bonzagni\">Aroldo Bonzagni<\/a>, peintre et illustrateur<\/li>\n<li><a title=\"Mario Carli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mario_Carli\">Mario Carli<\/a>, \u00e9crivain<\/li>\n<li><a title=\"Carlo Carr\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Carr%C3%A0\">Carlo Carr\u00e0<\/a>, peintre<\/li>\n<li><a title=\"Ambrogio Casati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ambrogio_Casati\">Ambrogio Casati<\/a>, peintre et sculpteur<\/li>\n<li><a title=\"Regina Cassolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Regina_Cassolo\">Regina Cassolo<\/a>, sculptrice<\/li>\n<li><a title=\"Primo Conti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primo_Conti\">Primo Conti<\/a>, peintre<\/li>\n<li><a title=\"Bruno Corra\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruno_Corra\">Bruno Corra<\/a>, \u00e9crivain<\/li>\n<li><a title=\"Fortunato Depero\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fortunato_Depero\">Fortunato Depero<\/a>, peintre<\/li>\n<li><a title=\"Gerardo Dottori\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gerardo_Dottori\">Gerardo Dottori<\/a>, peintre<\/li>\n<li><a title=\"Arnaldo Ginna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arnaldo_Ginna\">Arnaldo Ginna<\/a>, peintre et r\u00e9alisateur<\/li>\n<li><a title=\"Guglielmo Jannelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guglielmo_Jannelli\">Guglielmo Jannelli<\/a>, po\u00e8te<\/li>\n<li><a title=\"Filippo Tommaso Marinetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Tommaso_Marinetti\">Filippo Tommaso Marinetti<\/a>, po\u00e8te et \u00e9crivain<\/li>\n<li><a title=\"Marisa Mori\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marisa_Mori\">Marisa Mori<\/a>, peintre et graveuse<\/li>\n<li><a title=\"Enrico Prampolini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enrico_Prampolini\">Enrico Prampolini<\/a>, peintre, sculpteur et designer<\/li>\n<li><a title=\"Francesco Balilla Pratella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_Balilla_Pratella\">Francesco Balilla Pratella<\/a>, compositeur<\/li>\n<li><a title=\"Luigi Russolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Russolo\">Luigi Russolo<\/a>, peintre et compositeur<\/li>\n<li><a title=\"Antonio Sant'Elia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Sant%27Elia\">Antonio Sant&rsquo;Elia<\/a>, architecte<\/li>\n<li><a title=\"Gino Severini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gino_Severini\">Gino Severini<\/a>, peintre<\/li>\n<li><a title=\"Joseph Stella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Stella\">Joseph Stella<\/a>, peintre<\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Mario Chiattone (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mario_Chiattone&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mario Chiattone<\/a>, architecte<\/li>\n<li><a title=\"Quirino De Giorgio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quirino_De_Giorgio\">Quirino De Giorgio<\/a>, architecte<\/li>\n<li><a title=\"Emilio Notte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Emilio_Notte\">Emilio Notte<\/a>, peintre<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Russie_et_Ukraine\">Russie et Ukraine<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Futurisme russe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme_russe\">Futurisme russe<\/a>,\u00a0<a title=\"Aveniristes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aveniristes\">Aveniristes<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Ego-futurisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ego-futurisme\">Ego-futurisme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Natalia_Goncharova,_1913,_The_Cyclist,_oil_on_canvas,_78_x_105_cm,_The_Russian_Museum,_St.Petersburg.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/45\/Natalia_Goncharova%2C_1913%2C_The_Cyclist%2C_oil_on_canvas%2C_78_x_105_cm%2C_The_Russian_Museum%2C_St.Petersburg.jpg\/220px-Natalia_Goncharova%2C_1913%2C_The_Cyclist%2C_oil_on_canvas%2C_78_x_105_cm%2C_The_Russian_Museum%2C_St.Petersburg.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/45\/Natalia_Goncharova%2C_1913%2C_The_Cyclist%2C_oil_on_canvas%2C_78_x_105_cm%2C_The_Russian_Museum%2C_St.Petersburg.jpg\/330px-Natalia_Goncharova%2C_1913%2C_The_Cyclist%2C_oil_on_canvas%2C_78_x_105_cm%2C_The_Russian_Museum%2C_St.Petersburg.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/45\/Natalia_Goncharova%2C_1913%2C_The_Cyclist%2C_oil_on_canvas%2C_78_x_105_cm%2C_The_Russian_Museum%2C_St.Petersburg.jpg\/440px-Natalia_Goncharova%2C_1913%2C_The_Cyclist%2C_oil_on_canvas%2C_78_x_105_cm%2C_The_Russian_Museum%2C_St.Petersburg.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"3000\" data-file-height=\"2245\" \/><\/a><figcaption>Natalia Gontcharova,\u00a0<i>Le Cycliste<\/i>,\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e russe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_russe\">Mus\u00e9e russe<\/a>,\u00a0<a title=\"Saint-P\u00e9tersbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint-P%C3%A9tersbourg\">Saint-P\u00e9tersbourg<\/a>, 1913.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un mouvement\u00a0<a title=\"Valet de Carreau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Valet_de_Carreau\">Valet de Carreau<\/a>\u00a0a exist\u00e9 en\u00a0<a title=\"Russie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Russie\">Russie<\/a>\u00a0(appel\u00e9 \u00e9galement\u00a0<a title=\"Cubo-futurisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubo-futurisme\">cubo-futurisme<\/a>) dans les ann\u00e9es 1910-1917 (<a title=\"Vladimir Ma\u00efakovski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Ma%C3%AFakovski\">Vladimir Ma\u00efakovski<\/a>,\u00a0<a title=\"Kasimir Malevitch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kasimir_Malevitch\">Kasimir Malevitch<\/a>,\u00a0<a title=\"Velimir Khlebnikov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Velimir_Khlebnikov\">Velimir Khlebnikov<\/a>,\u00a0<a title=\"Piotr Kontchalovski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piotr_Kontchalovski\">Piotr Kontchalovski<\/a>,\u00a0<a title=\"Mikha\u00efl Matiouchine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikha%C3%AFl_Matiouchine\">Mikha\u00efl Matiouchine<\/a>,\u00a0<a title=\"Ilia Machkov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ilia_Machkov\">Ilia Machkov<\/a>,\u00a0<a title=\"Aristarkh Lentoulov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristarkh_Lentoulov\">Aristarkh Lentoulov<\/a>,\u00a0<a title=\"Nathalie Gontcharova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nathalie_Gontcharova\">Nathalie Gontcharova<\/a>,\u00a0<a title=\"Vladimir Tatline\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Tatline\">Vladimir Tatline<\/a>, etc.).<\/p>\n<div class=\"colonnes\" style=\"text-align: justify;\">\n<ul>\n<li><a title=\"David Bourliouk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/David_Bourliouk\">David Bourliouk<\/a>\u00a0(1882-1967), peintre<\/li>\n<li><a title=\"Ossip Brik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ossip_Brik\">Ossip Brik<\/a>\u00a0(1888-1945), \u00e9crivain<\/li>\n<li><a title=\"Vladimir Bourliouk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Bourliouk\">Vladimir Bourliouk<\/a>\u00a0(1886-1917), peintre<\/li>\n<li><a title=\"Vasilisk Gnedov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vasilisk_Gnedov\">Vasilisk Gnedov<\/a>\u00a0(1890-1978), po\u00e8te<\/li>\n<li><a title=\"Nathalie Gontcharova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nathalie_Gontcharova\">Nathalie Gontcharova<\/a>\u00a0(1881-1962), peintre<\/li>\n<li><a title=\"Velimir Khlebnikov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Velimir_Khlebnikov\">Velimir Khlebnikov<\/a>\u00a0(1885-1922), po\u00e8te<\/li>\n<li><a title=\"Alexe\u00ef Kroutchenykh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexe%C3%AF_Kroutchenykh\">Alexe\u00ef Kroutchenykh<\/a>\u00a0(1886-1968), po\u00e8te<\/li>\n<li><a title=\"Piotr Kontchalovski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piotr_Kontchalovski\">Piotr Kontchalovski<\/a>\u00a0(1876-1956), peintre<\/li>\n<li><a title=\"Vladimir Ma\u00efakovski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Ma%C3%AFakovski\">Vladimir Ma\u00efakovski<\/a>\u00a0(1893-1930), po\u00e8te<\/li>\n<li><a title=\"Alexandre Mossolov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_Mossolov\">Alexandre Mossolov<\/a>\u00a0(1900-1973), musicien<\/li>\n<li><a title=\"Igor Severianine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Igor_Severianine\">Igor Severianine<\/a>\u00a0(1887-1941), po\u00e8te<\/li>\n<li><a title=\"Igor Terentiev\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Igor_Terentiev\">Igor Terentiev<\/a>\u00a0(1892-1937), po\u00e8te et metteur en sc\u00e8ne<\/li>\n<li><a title=\"Ilia Zdanevitch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ilia_Zdanevitch\">Ilia Zdanevitch<\/a>\u00a0(1894-1975), dit\u00a0<i>Iliazd<\/i>, po\u00e8te<\/li>\n<li><a title=\"Mykha\u00efl Semenko\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mykha%C3%AFl_Semenko\">Mykha\u00efl Semenko<\/a>\u00a0(1892-1937), po\u00e8te<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9tats-Unis\"><span id=\".C3.89tats-Unis\"><\/span>\u00c9tats-Unis<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Wall_Street_by_Paul_Strand,_1915.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/30\/Wall_Street_by_Paul_Strand%2C_1915.jpg\/220px-Wall_Street_by_Paul_Strand%2C_1915.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/30\/Wall_Street_by_Paul_Strand%2C_1915.jpg\/330px-Wall_Street_by_Paul_Strand%2C_1915.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/30\/Wall_Street_by_Paul_Strand%2C_1915.jpg\/440px-Wall_Street_by_Paul_Strand%2C_1915.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"173\" data-file-width=\"3132\" data-file-height=\"2465\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Paul Strand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Strand\">Paul Strand<\/a>,\u00a0<i>Wall Street<\/i>, 1915.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Le\u00a0<a title=\"Pr\u00e9cisionnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pr%C3%A9cisionnisme\">pr\u00e9cisionnisme<\/a>\u00a0:<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"colonnes\" style=\"text-align: justify;\">\n<ul>\n<li><a class=\"new\" title=\"George Ault (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=George_Ault&amp;action=edit&amp;redlink=1\">George Ault<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Ralston Crawford\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ralston_Crawford\">Ralston Crawford<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Charles Demuth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Demuth\">Charles Demuth<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Preston Dickinson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Preston_Dickinson\">Preston Dickinson<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Elsie Driggs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Elsie_Driggs\">Elsie Driggs<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Gerald et Sara Murphy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gerald_et_Sara_Murphy\">Gerald Murphy<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Georgia O'Keeffe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Georgia_O%27Keeffe\">Georgia O&rsquo;Keeffe<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Charles Sheeler\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Sheeler\">Charles Sheeler<\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Niles Spencer (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Niles_Spencer&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Niles Spencer<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Joseph Stella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Stella\">Joseph Stella<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Belgique\">Belgique<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:4613_LOT141_Print_16631kopie.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/4613_LOT141_Print_16631kopie.jpg\/220px-4613_LOT141_Print_16631kopie.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/4613_LOT141_Print_16631kopie.jpg\/330px-4613_LOT141_Print_16631kopie.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/4613_LOT141_Print_16631kopie.jpg\/440px-4613_LOT141_Print_16631kopie.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"170\" data-file-width=\"500\" data-file-height=\"386\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Jules Schmalzigaug\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Schmalzigaug\">Jules Schmalzigaug<\/a>,\u00a0<i>La Dynamique de la danse<\/i>, 1913.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Jules Schmalzigaug\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Schmalzigaug\">Jules Schmalzigaug<\/a>, peintre<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bulgarie\">Bulgarie<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"new\" title=\"Nikolay Diulgheroff (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nikolay_Diulgheroff&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Nikolay Diulgheroff<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Nikolay Diulgheroff\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nikolay_Diulgheroff\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Nikolay Diulgheroff\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>, peintre<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Catalogne\">Catalogne<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Joan Salvat-Papasseit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joan_Salvat-Papasseit\">Joan Salvat-Papasseit<\/a>\u00a0(1894-1924), po\u00e8te;<\/li>\n<li><a title=\"Elvira Homs i Ferr\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Elvira_Homs_i_Ferr%C3%A9s\">Elvira Homs i Ferr\u00e9s<\/a>\u00a0(1905-1954), peintre.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"France\">France<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Raymond Georgein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Raymond_Georgein\">Raymond Georgein<\/a>\u00a0(1920-1999), peintre.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Hongrie\">Hongrie<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"new\" title=\"Hug\u00f3 Scheiber (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Hug%C3%B3_Scheiber&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Hug\u00f3 Scheiber<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:Hug\u00f3 Scheiber\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Hug%C3%B3_Scheiber\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0Hug\u00f3 Scheiber\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a>\u00a0(1873-1950)<\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"B\u00e9la K\u00e1d\u00e1r (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=B%C3%A9la_K%C3%A1d%C3%A1r&amp;action=edit&amp;redlink=1\">B\u00e9la K\u00e1d\u00e1r<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"de:B\u00e9la K\u00e1d\u00e1r (Maler)\" href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9la_K%C3%A1d%C3%A1r_(Maler)\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en allemand\u00a0: \u00ab\u00a0B\u00e9la K\u00e1d\u00e1r (Maler)\u00a0\u00bb\">(de)<\/span><\/a>\u00a0(1877-1956)<\/li>\n<li><a title=\"Lajos Kass\u00e1k\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lajos_Kass%C3%A1k\">Lajos Kass\u00e1k<\/a>\u00a0(1887-1967)<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Pologne\">Pologne<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Bruno Jasie\u0144ski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruno_Jasie%C5%84ski\">Bruno Jasie\u0144ski<\/a>, po\u00e8te<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Portugal\">Portugal<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Almada Negreiros\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Almada_Negreiros\">Almada Negreiros<\/a>\u00a0(1893-1970)<\/li>\n<li><a title=\"M\u00e1rio de S\u00e1-Carneiro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A1rio_de_S%C3%A1-Carneiro\">M\u00e1rio de S\u00e1-Carneiro<\/a>\u00a0(1890-1916)<\/li>\n<li><a title=\"Santa-Rita Pintor\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Santa-Rita_Pintor\">Santa-Rita Pintor<\/a>\u00a0(1889-1918)<\/li>\n<li><a title=\"Fernando Pessoa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernando_Pessoa\">Fernando Pessoa<\/a>\u00a0(1888-1935)<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Serbie\">Serbie<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"new\" title=\"Z\u00e9nitisme (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Z%C3%A9nitisme&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Z\u00e9nitisme<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Zenitism\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zenitism\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Zenitism\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0(ann\u00e9es 1920)<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Tch\u00e9coslovaquie\"><span id=\"Tch.C3.A9coslovaquie\"><\/span>Tch\u00e9coslovaquie<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Cubisme tch\u00e9coslovaque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme_tch%C3%A9coslovaque\">Cubisme tch\u00e9coslovaque<\/a>\u00a0(1911-1925)<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-1\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.ubu.com\/sound\/russolo_l.html\" rel=\"nofollow\">Cr\u00e9ation sonore de Luigi Russolo<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.ubu.com%2Fsound%2Frussolo_l.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0sur\u00a0<a title=\"UbuWeb\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/UbuWeb\">UbuWeb<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-LISTA-2\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-LISTA_2-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-LISTA_2-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">G. Lista,\u00a0<abbr class=\"abbr nowrap italique\" title=\"opere citato (\u00ab dans l'ouvrage cit\u00e9 \u00bb)\">op. cit.<\/abbr>, p.???<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-3\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-:0_3-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-:0_3-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Michaud2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"\u00c9ric_Michaud2003\" class=\"ouvrage\">\u00c9ric Michaud, \u00ab\u00a0<cite>Le pr\u00e9sent du futurisme. Les vertiges de l&rsquo;auto-destruction<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Mil neuf cent. Revue d&rsquo;histoire intellectuelle<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2003-01\" data-sort-value=\"2003-01\">janvier 2003<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.cairn.info\/revue-mil-neuf-cent-2003-1-page-21.htm\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.cairn.info%2Frevue-mil-neuf-cent-2003-1-page-21.htm\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-4\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Giovanni Lista,\u00a0<i>Le Futurisme. Cr\u00e9ation et avant-garde<\/i>, \u00c9ditions L\u2019Amateur, Paris, 2001.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-5\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><i>Manifeste du Parti politique Futuriste<\/i>, 1918.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-6\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><i>Manifeste de la cuisine futuriste<\/i>\u00a0de F. T. Marinetti et Fillia, 1931, traduit et pr\u00e9sent\u00e9 par\u00a0<a title=\"Nathalie Heinich\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nathalie_Heinich\">Nathalie Heinich<\/a>, \u00e9ditions A. M. M\u00e9taill\u00e9, Paris, 1982.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-7\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">G. Lista,\u00a0<i>Le Futurisme<\/i>, \u00c9ditions Saint-Andr\u00e9 des Arts, 2000,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0202.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-8\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.larousse.fr\/encyclopedie\/peinture\/futurisme\/152265\" rel=\"nofollow\"><cite>Futurisme<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.larousse.fr%2Fencyclopedie%2Fpeinture%2Ffuturisme%2F152265\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, Cet article est extrait de l&rsquo;ouvrage Larousse \u00ab\u00a0Dictionnaire de la peinture\u00a0\u00bb\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2024-01-30\" data-sort-value=\"2024-01-30\">30 janvier 2024<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-9\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.toninosicoli.it\/maonhome\/benedetto\/benedetto_futurismo.htm\" rel=\"nofollow\">Enzo Benedetto<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.toninosicoli.it%2Fmaonhome%2Fbenedetto%2Fbenedetto_futurismo.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0sur\u00a0<i>toninosicoli.it<\/i>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-10\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Goldberg\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Roselee_Goldberg\" class=\"ouvrage\">Roselee\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Goldberg<\/span>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;anglais),\u00a0<cite class=\"italique\">La Performance\u00a0: Du futurisme \u00e0 nos jours<\/cite>, Londres\/Paris, Thames &amp; Hudson \/ L&rsquo;univers de l&rsquo;art, 256\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-87811-380-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-87811-380-8\"><span class=\"nowrap\">978-2-87811-380-8<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"chapitre(s)\">chap.<\/abbr>\u00a01 (\u00ab\u00a0Le futurisme\u00a0\u00bb)<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-11\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Giovanni Lista\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Lista\">Giovanni Lista<\/a>,\u00a0<i>Arte e Politica: il futurismo di sinistra in Italia<\/i>, Edizioni Multhipla, Milan, 1980.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-12\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a title=\"Giovanni Lista\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Lista\">Giovanni Lista<\/a>\u00a0(\u00e9diteur),\u00a0<i>Marinetti et le futurisme<\/i>, L\u2019\u00c2ge d\u2019Homme, Lausanne, 1977.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme#cite_ref-13\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Labelle-Rojoux2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Arnaud_Labelle-Rojoux2009\" class=\"ouvrage\">Arnaud\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Labelle-Rojoux<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Le Futurisme ou comment s\u2019en d\u00e9barrasser<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Critique d\u2019art. Actualit\u00e9 internationale de la litt\u00e9rature critique sur l\u2019art contemporain<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a033,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2009-04-01\" data-sort-value=\"2009-04-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0avril 2009<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/issn\/1246-8258\" rel=\"nofollow\">1246-8258<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/critiquedart.559\" rel=\"nofollow\">10.4000\/critiquedart.559<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/journals.openedition.org\/critiquedart\/559\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fcritiquedart%2F559\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-06-10\" data-sort-value=\"2020-06-10\">10 juin 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Voir_aussi\">Voir aussi<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\" style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Category:Futurism_(art)?uselang=fr\">Futurisme<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<li class=\"wiktionary\"><a class=\"extiw\" title=\"wikt:futurisme\" href=\"https:\/\/fr.wiktionary.org\/wiki\/futurisme\">futurisme<\/a>,\u00a0<span class=\"nowrap\">sur le\u00a0<span class=\"project\">Wiktionnaire<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"noprint boite-grise boite-a-droite\" style=\"text-align: justify;\">\n<div><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Circle-icons-frames.svg\/45px-Circle-icons-frames.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Circle-icons-frames.svg\/68px-Circle-icons-frames.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Circle-icons-frames.svg\/90px-Circle-icons-frames.svg.png 2x\" alt=\"\" width=\"45\" height=\"45\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"512\" \/><\/div>\n<div>Une\u00a0<a title=\"Aide:Cat\u00e9gorie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Cat%C3%A9gorie\">cat\u00e9gorie<\/a>\u00a0est consacr\u00e9e \u00e0 ce sujet\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Cat\u00e9gorie:Futurisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Futurisme\">Futurisme<\/a><\/i>.<\/div>\n<div>\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Francesco Balilla Pratella,\u00a0<i>Manifeste des Musiciens futuristes<\/i>, Lenka lente, Nantes, 2014,\u00a0<span class=\"nowrap\">32\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2954584553\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2954584553\"><span class=\"nowrap\">978-2954584553<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Karine Cardini et Silvia Contarini (coord.),\u00a0<i>Le Futurisme et les avant-gardes litt\u00e9raires et artistiques au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"CRINI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/CRINI\">CRINI<\/a>, Nantes, 2002,\u00a0<span class=\"nowrap\">376\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-86939-179-X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-86939-179-X\"><span class=\"nowrap\">2-86939-179-X<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Silvia Contarini,\u00a0<i>La Femme futuriste. Mythes, mod\u00e8les et repr\u00e9sentations de la femme dans la th\u00e9orie et la litt\u00e9rature futuristes<\/i>, Nanterre, Presses universitaires de Paris 10, 2006,\u00a0<span class=\"nowrap\">341\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2840160007\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2840160007\"><span class=\"nowrap\">978-2840160007<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Maurice Lema\u00eetre,\u00a0<i>Le Th\u00e9\u00e2tre futuriste, italien et russe<\/i>, Centre de cr\u00e9ativit\u00e9, Paris, 1967\u00a0; r\u00e9\u00e9dition 2008, fondation Bismuth-Lema\u00eetre, 13, rue de Mulhouse, 75002 Paris<\/li>\n<li>Maurice Lema\u00eetre,\u00a0<i>Quelques diff\u00e9rences entre le futurisme et le lettrisme<\/i>, Paris, 1970, Centre de cr\u00e9ativit\u00e9<\/li>\n<li>Giovanni Lista,\u00a0<i>F. T. Marinetti<\/i>, \u00c9ditions Seghers, Paris, 1976<\/li>\n<li>Giovanni Lista,\u00a0<i>Le Futurisme<\/i>, \u00c9ditions Hazan, Paris, 1985<\/li>\n<li>Giovanni Lista,\u00a0<i>La Sc\u00e8ne futuriste<\/i>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9ditions du CNRS\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_CNRS\">\u00c9ditions du CNRS<\/a>, Paris, 1989<\/li>\n<li>Giovanni Lista,\u00a0<i>Le Futurisme. Cr\u00e9ation et avant-garde<\/i>, \u00c9ditions de L\u2019Amateur,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Regards sur l&rsquo;art\u00a0\u00bb, Paris, 2001,\u00a0<span class=\"nowrap\">371\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2859173227\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2859173227\"><span class=\"nowrap\">978-2859173227<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Giovanni Lista,\u00a0<i>Journal des futurismes<\/i>, \u00c9ditions Hazan, Paris, 2008,\u00a0<span class=\"nowrap\">384\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2754102087\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2754102087\"><span class=\"nowrap\">978-2754102087<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Giovanni Lista,\u00a0<i>Le Cin\u00e9ma futuriste<\/i>, \u00c9ditions du Centre Pompidou-Les Cahiers de Paris Exp\u00e9rimental, Paris, 2008,\u00a0<span class=\"nowrap\">159\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782912539373\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782912539373\"><span class=\"nowrap\">9782912539373<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Giovanni Lista,\u00a0<i>Le Futurisme, une avant-garde radicale<\/i>, Gallimard, Paris, 2008,\u00a0<span class=\"nowrap\">144\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2070355556\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2070355556\"><span class=\"nowrap\">978-2070355556<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Giovanni Lista,\u00a0<i>Cin\u00e9ma et photographie futuriste<\/i>, Skira-Flammarion, Paris, 2008,\u00a0<span class=\"nowrap\">332\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2081218284\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2081218284\"><span class=\"nowrap\">978-2081218284<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Giovanni Lista,\u00a0<i>Le Futurisme. Textes et manifestes, 1909-1944<\/i>, \u00c9ditions Champ Vallon, Ceyz\u00e9rieux, 2015,\u00a0<span class=\"nowrap\">2\u00a0208\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/979-1026700104\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/979-1026700104\"><span class=\"nowrap\">979-1026700104<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Giovanni Lista,\u00a0<i>Qu&rsquo;est-ce que le futurisme\u00a0?<\/i>, suivi du\u00a0<i>Dictionnaire des futuristes<\/i>, Folio,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Folio essais\u00a0\u00bb, Paris, 2015,\u00a0<span class=\"nowrap\">1\u00a0168\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2070450800\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2070450800\"><span class=\"nowrap\">978-2070450800<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Barbara Meazzi,\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/shs.hal.science\/hal-02171034\/\" rel=\"nofollow\">Le Futurisme entre l\u2019Italie et la France, 1909-1919<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fshs.hal.science%2Fhal-02171034%2F\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, Chamb\u00e9ry, \u00c9ditions de l\u2019Universit\u00e9 de Savoie, 2010,\u00a0<span class=\"nowrap\">217\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-915797-62-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-915797-62-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-915797-62-6<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Agn\u00e8s Sola,\u00a0<i>Le Futurisme russe<\/i>, Paris, Presses universitaires de France, 1989<\/li>\n<li>Jean-Pierre de Villers,\u00a0<i>Debout sur la cime du monde. Manifestes futuristes<\/i>, Dilecta, Paris, 2008,\u00a0<span class=\"nowrap\">152\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2916275413\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2916275413\"><span class=\"nowrap\">978-2916275413<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li><a title=\"Jean-Marc Vivenza\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Marc_Vivenza\">Jean-Marc Vivenza<\/a>,\u00a0<i>Le Bruit et son rapport historique<\/i>, Grenoble, L&rsquo;\u0152uvre bruitiste, 1984\u00a0<small>(<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.worldcat.org\/fr\/title\/461968408\" rel=\"nofollow\">461968408<\/a><\/span>)<\/small>,\u00a0<small>(<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">BNF<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/catalogue.bnf.fr\/ark:\/12148\/cb35040998x.public\" rel=\"nofollow\">35040998<\/a><\/span>)<\/small><\/li>\n<li><span id=\"Hoffel\u00e91998\" class=\"ouvrage\">Jean-Marc Vivenza, \u00ab\u00a0<cite>Le bruitisme futuriste et sa th\u00e9orie<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Inter\u00a0: art actuel\/ Les \u00c9ditions Intervention<\/i>, Qu\u00e9bec,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0103,\u200e\u00a0<time>2009<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a026-33\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-920500-72-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-920500-72-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-920500-72-3<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/issn\/0825-8708\" rel=\"nofollow\">0825-8708<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/5962033306\" rel=\"nofollow\">5962033306<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/id.erudit.org\/iderudit\/59337ac\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fid.erudit.org%2Fiderudit%2F59337ac\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>\n<div>Num\u00e9ro sp\u00e9cial\u00a0<i>Le futurisme a 100 ans<\/i><\/div>\n<\/li>\n<li><i>Le Futurisme \u00e0 Paris. Une avant-garde explosive<\/i>, catalogue de l&rsquo;exposition du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Centre Pompidou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Centre_Pompidou\">Centre Pompidou<\/a>\u00a0(<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-10-15\" data-sort-value=\"2008-10-15\">15 octobre 2008<\/time>&#8211;<time class=\"nowrap\" datetime=\"2009-01-26\" data-sort-value=\"2009-01-26\">26 janvier 2009<\/time>), Paris, Centre Pompidou, 2008,\u00a0<span class=\"nowrap\">400\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span>, 360 ill.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2844263599\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2844263599\"><span class=\"nowrap\">978-2844263599<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li><a title=\"Serge Fauchereau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Serge_Fauchereau\">Serge Fauchereau<\/a>,\u00a0<i>Avant-gardes du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, arts et litt\u00e9rature, 1905-1930<\/i>, Paris, Flammarion, 2016\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-0813-9041-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-0813-9041-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-0813-9041-6<\/span><\/a>)<\/small>\u00a0(pp. 130-156)<\/li>\n<li>Barbara Meazzi,\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lcdpu.fr\/livre\/?GCOI=27000100197250\" rel=\"nofollow\">Il fantasma del romanzo. Le futurisme italien et l&rsquo;\u00e9criture romanesque (1909-1929)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lcdpu.fr%2Flivre%2F%3FGCOI%3D27000100197250\">archive<\/a>]<\/small><\/i>, Chamb\u00e9ry, Presses universitaires Savoie Mont Blanc, 2021\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782377410590\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782377410590\"><span class=\"nowrap\">9782377410590<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Bande_dessin\u00e9e\"><span id=\"Bande_dessin.C3.A9e\"><\/span>Bande dessin\u00e9e<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><i>Le Futuriste<\/i>, sc\u00e9nario d&rsquo;<a title=\"Olivier Cotte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_Cotte\">Olivier Cotte<\/a>, dessin de\u00a0<a title=\"Jules Stromboni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jules_Stromboni\">Jules Stromboni<\/a>, 56 p.,\u00a0<a title=\"Casterman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Casterman\">Casterman<\/a>, 2008<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Articles_connexes\">Articles connexes<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Influences crois\u00e9es possibles\u00a0:\n<ul>\n<li><a title=\"Guillaume Apollinaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guillaume_Apollinaire\">Guillaume Apollinaire<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Afrofuturisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afrofuturisme\">Afrofuturisme<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Disciplines futuristes\u00a0:<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"colonnes\" style=\"text-align: justify;\">\n<ul>\n<li><a title=\"Architecture futuriste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Architecture_futuriste\">Architecture futuriste<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Cin\u00e9ma futuriste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cin%C3%A9ma_futuriste\">Cin\u00e9ma futuriste<\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Litt\u00e9rature futuriste (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Litt%C3%A9rature_futuriste&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Litt\u00e9rature futuriste<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Letteratura futurista\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Letteratura_futurista\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Letteratura futurista\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Th\u00e9\u00e2tre futuriste (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Th%C3%A9%C3%A2tre_futuriste&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Th\u00e9\u00e2tre futuriste<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Teatro futurista\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Teatro_futurista\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Teatro futurista\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a><\/li>\n<li><a title=\"Cuisine futuriste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cuisine_futuriste\">Cuisine futuriste<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Musique futuriste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Musique_futuriste\">Musique futuriste<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Cubo-futurisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubo-futurisme\">Cubo-futurisme<\/a><\/li>\n<li><a title=\"A\u00e9ro-futurisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/A%C3%A9ro-futurisme\">A\u00e9ro-futurisme<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Rayonnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rayonnisme\">Rayonnisme<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Plurimat\u00e9risme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Plurimat%C3%A9risme\">Plurimat\u00e9risme<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\">Avec le futurisme\u00a0:\n<ul>\n<li><a title=\"Cubisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubisme\">Cubisme<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Performance (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Performance_(art)\">Performance (art)<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Constructivisme russe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constructivisme_russe\">Constructivisme russe<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Oberiou\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oberiou\">Oberiou<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Le Futurisme \u00e0 Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Futurisme_%C3%A0_Paris\">Le Futurisme \u00e0 Paris<\/a>\u00a0(exposition au centre Pompidou)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Avec le\u00a0<a title=\"Futurisme russe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme_russe\">futurisme russe<\/a>\u00a0:\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Hylaea (mouvement)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hylaea_(mouvement)\">Hylaea<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Ego-futurisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ego-futurisme\">ego-futurisme<\/a><\/i>,\u00a0<a title=\"Cubo-futurisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cubo-futurisme\">cubo-futurisme<\/a>\u2026<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Vasilisk Gnedov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vasilisk_Gnedov\">Vasilisk Gnedov<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Igor Severianine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Igor_Severianine\">Igor Severianine<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Zaoum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zaoum\">Zaoum<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant :\u00a0Aldo Palazzeschi,\u00a0Carlo Carr\u00e0,\u00a0Giovanni Papini,\u00a0Umberto Boccioni,\u00a0Filippo Tommaso Marinetti, 1914. Le Futurisme \u00a0 Le\u00a0futurisme\u00a0est un\u00a0mouvement litt\u00e9raire\u00a0et\u00a0artistique\u00a0europ\u00e9en\u00a0du d\u00e9but du\u00a0XXe\u00a0si\u00e8cle (de 1910 \u00e0 1920), qui rejette la tradition esth\u00e9tique et exalte le\u00a0monde moderne, en particulier la\u00a0civilisation urbaine, les\u00a0machines\u00a0et la\u00a0vitesse. Les peintres futuristes vont s&#8217;employer \u00e0 r\u00e9aliser, presque litt\u00e9ralement, le manifeste fondateur de\u00a0Marinetti. Ils essaieront cependant [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14353,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-13887","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13887","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13887"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13887\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14354,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13887\/revisions\/14354"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14353"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13887"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}