{"id":13379,"date":"2024-09-18T10:04:36","date_gmt":"2024-09-18T08:04:36","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=13379"},"modified":"2024-09-18T10:32:07","modified_gmt":"2024-09-18T08:32:07","slug":"gothique-tardif","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/gothique-tardif\/","title":{"rendered":"Gothique Tardif"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 8px;\"><strong>Image mise en avant :<\/strong> <a title=\"Jan van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_van_Eyck\">Jan van Eyck<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Les \u00c9poux Arnolfini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_%C3%89poux_Arnolfini\">Les \u00c9poux Arnolfini<\/a><\/i>\u00a01434. Huile sur panneau de ch\u00eane, 82cm \u00d7 60 cm.\u00a0<a title=\"National Gallery\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/National_Gallery\">National Gallery<\/a>, Londres<\/span><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"LE MYSTERE DES EPOUX ARNOLFINI ! Vid\u00e9o in\u00e9dite\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/xPUtPELLaXo?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Primitif flamand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitif_flamand\">Flamands primitifs<\/a>\u00a0ont \u00e9t\u00e9 les premiers \u00e0 rendre populaire l&rsquo;utilisation de la\u00a0<a title=\"Peinture \u00e0 l'huile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_%C3%A0_l%27huile\">peinture \u00e0 l&rsquo;huile<\/a>. Leur art tient ses origines de la\u00a0<a title=\"Peinture gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_gothique\">p\u00e9riode gothique tardive<\/a>. Les principaux ont \u00e9t\u00e9\u00a0<a title=\"Jan van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_van_Eyck\">Jan van Eyck<\/a>,\u00a0<a title=\"Hans Memling\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hans_Memling\">Hans Memling<\/a>,\u00a0<a title=\"Hugo van der Goes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hugo_van_der_Goes\">Hugo van der Goes<\/a>,\u00a0<a title=\"Robert Campin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Campin\">Robert Campin<\/a>,\u00a0<a title=\"Rogier van der Weyden\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rogier_van_der_Weyden\">Rogier van der Weyden<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"J\u00e9r\u00f4me Bosch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9r%C3%B4me_Bosch\">J\u00e9r\u00f4me Bosch<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<b>primitifs flamands<\/b><sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_note-2\">a<\/a><\/sup>\u00a0sont, selon une expression apparue au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les peintres actifs dans le sud des\u00a0<a title=\"Pays-Bas bourguignons\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas_bourguignons\">Pays-Bas bourguignons<\/a>\u00a0aux\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, notamment dans les villes florissantes de\u00a0<a title=\"Bruges\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruges\">Bruges<\/a>,\u00a0<a title=\"Gand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gand\">Gand<\/a>,\u00a0<a title=\"Tournai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tournai\">Tournai<\/a>,\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Anvers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anvers\">Anvers<\/a>. L\u2019<i><a title=\"Les Primitifs flamands \u00e0 Bruges\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Primitifs_flamands_%C3%A0_Bruges\">Exposition des Primitifs flamands et d&rsquo;Art ancien<\/a><\/i>\u00a0qui s&rsquo;est tenue \u00e0 Bruges en 1902 a fait le succ\u00e8s de ce groupe de peintres caract\u00e9ristique de la\u00a0<a title=\"Renaissance flamande\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_flamande\">Renaissance flamande<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette p\u00e9riode d&rsquo;intense activit\u00e9 artistique d\u00e9bute approximativement avec les carri\u00e8res de\u00a0<a title=\"Robert Campin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Campin\">Robert Campin<\/a>\u00a0et de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Jan Van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Van_Eyck\">Jan van Eyck<\/a><sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_note-3\">b<\/a><\/sup>\u00a0et se poursuit au moins jusqu&rsquo;\u00e0 la mort de\u00a0<a title=\"G\u00e9rard David\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9rard_David\">G\u00e9rard David<\/a>\u00a0en 1523<sup id=\"cite_ref-Spronk19967_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_note-Spronk19967-4\">2<\/a><\/sup>. La fin de cette p\u00e9riode ne fait pas l&rsquo;unanimit\u00e9 parmi les historiens de l&rsquo;art\u00a0: beaucoup consid\u00e8rent qu&rsquo;elle dure jusqu&rsquo;\u00e0 la mort de\u00a0<a title=\"Pieter Brueghel l'Ancien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pieter_Brueghel_l%27Ancien\">Pieter Brueghel l&rsquo;Ancien<\/a>\u00a0en 1569, ou jusqu&rsquo;\u00e0 la\u00a0<a title=\"R\u00e9volte des Gueux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9volte_des_Gueux\">r\u00e9volte des Gueux<\/a>\u00a0de 1566, ou encore jusqu&rsquo;au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Cette p\u00e9riode correspond \u00e0 celle de la\u00a0<a title=\"Renaissance italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_italienne\">Renaissance italienne<\/a>, mais elle est vue comme une culture artistique ind\u00e9pendante de l&rsquo;<a title=\"Humanisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Humanisme\">humanisme<\/a>\u00a0qui caract\u00e9rise les d\u00e9veloppements dans le centre de l&rsquo;<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a><sup id=\"cite_ref-janson_5-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_note-janson-5\">3<\/a><\/sup>. L&rsquo;art des primitifs flamands correspond \u00e0 la fois \u00e0 l&rsquo;aboutissement de l&rsquo;h\u00e9ritage\u00a0<a title=\"Art m\u00e9di\u00e9val\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Art_m%C3%A9di%C3%A9val\">artistique m\u00e9di\u00e9val<\/a>\u00a0du nord de l&rsquo;Europe et \u00e0 une \u00e9volution vers une acceptation de l&rsquo;id\u00e9al d\u00e9velopp\u00e9 \u00e0 la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Renaissance artistique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_artistique\">Renaissance<\/a>. C&rsquo;est pourquoi il est \u00e0 la fois cat\u00e9goris\u00e9 dans la\u00a0<a title=\"Peinture de la Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_de_la_Renaissance\">peinture de la Renaissance<\/a>\u00a0et dans le style\u00a0<a title=\"Gothique international\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gothique_international\">gothique international<\/a>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-13396\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/480px-Weyden-descendimiento-prado-Ca-1435.jpg\" alt=\"\" width=\"480\" height=\"381\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/480px-Weyden-descendimiento-prado-Ca-1435.jpg 480w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/480px-Weyden-descendimiento-prado-Ca-1435-300x238.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 10px;\"><i><a class=\"mw-redirect\" title=\"La Descente de Croix (Rogier van der Weyden)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Descente_de_Croix_(Rogier_van_der_Weyden)\"><span style=\"font-size: 8px;\">Descente de Croix<\/span><\/a><\/i><span style=\"font-size: 8px;\">,\u00a0<a title=\"Rogier van der Weyden\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rogier_van_der_Weyden\">Rogier van der Weyden<\/a>,\u00a0<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1435.\u00a0<\/span><\/span><span style=\"font-size: 8px;\">Huile sur panneau de ch\u00eane, 220cm \u00d7 262 cm.\u00a0<a title=\"Mus\u00e9e du Prado\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mus%C3%A9e_du_Prado\">Mus\u00e9e du Prado<\/a>, Madrid.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les plus c\u00e9l\u00e8bres d&rsquo;entre eux sont\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Jan Van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Van_Eyck\">Jan van Eyck<\/a>,\u00a0<a title=\"Hans Memling\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hans_Memling\">Hans Memling<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"G\u00e9rard David\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9rard_David\">G\u00e9rard David<\/a>\u00a0(Bruges),\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Rogier Van der Weyden\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rogier_Van_der_Weyden\">Rogier Van der Weyden<\/a>\u00a0(Bruxelles),\u00a0<a title=\"Robert Campin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Campin\">Robert Campin<\/a><sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_note-7\">c<\/a><\/sup>\u00a0(Tournai),\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Dieric Bouts\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieric_Bouts\">Dieric Bouts<\/a>\u00a0(Louvain),\u00a0<a title=\"Joos van Wassenhove\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joos_van_Wassenhove\">Joos van Wassenhove<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Hugo Van der Goes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hugo_Van_der_Goes\">Hugo Van der Goes<\/a>\u00a0(Gand),\u00a0<a title=\"Jean Provost\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Provost\">Jean Provost<\/a>\u00a0(Mons),\u00a0<a title=\"Henri Bles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Bles\">Henry Bl\u00e8s<\/a>\u00a0(Dinant),\u00a0<a title=\"Joachim Patinier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joachim_Patinier\">Joachim Patenier<\/a>\u00a0(Anvers),\u00a0<a title=\"J\u00e9r\u00f4me Bosch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9r%C3%B4me_Bosch\">J\u00e9r\u00f4me Bosch<\/a>\u00a0(Bois-le-Duc) et\u00a0<a title=\"Pieter Brueghel l'Ancien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pieter_Brueghel_l%27Ancien\">Pieter Brueghel l&rsquo;Ancien<\/a>\u00a0(Anvers et Bruxelles)<sup id=\"cite_ref-Ridderbos20055_8-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_note-Ridderbos20055-8\">5<\/a><\/sup>. Ces artistes ont r\u00e9alis\u00e9 d&rsquo;importantes avanc\u00e9es dans la repr\u00e9sentation de la nature et dans l&rsquo;illusionnisme de la repr\u00e9sentation. Leurs \u0153uvres pr\u00e9sentent souvent une\u00a0<a title=\"Iconographie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iconographie\">iconographie<\/a>\u00a0complexe. Les sujets trait\u00e9s sont soit des sc\u00e8nes religieuses ou des portraits, soit plus rarement des peintures narratives et des sujets mythologiques. Les \u0153uvres de cette p\u00e9riode sont le plus souvent peintes sur bois, soit sur un panneau unique, soit sur plusieurs panneaux composant un\u00a0<a title=\"Retable\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retable\">retable<\/a>\u00a0plus complexe\u00a0: un\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Triptyque (Beaux-arts)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Triptyque_(Beaux-arts)\">triptyque<\/a>\u00a0ou un\u00a0<a title=\"Polyptyque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polyptyque\">polyptyque<\/a>.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-13397\" src=\"http:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/360px-Van_Eyck_-_Arnolfini_PortraitFXD.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"493\" srcset=\"https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/360px-Van_Eyck_-_Arnolfini_PortraitFXD.jpg 360w, https:\/\/oraziopuglisi.art\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/360px-Van_Eyck_-_Arnolfini_PortraitFXD-219x300.jpg 219w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 8px;\"><a title=\"Jan van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_van_Eyck\">Jan van Eyck<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Les \u00c9poux Arnolfini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_%C3%89poux_Arnolfini\">Les \u00c9poux Arnolfini<\/a><\/i>\u00a01434. Huile sur panneau de ch\u00eane, 82cm \u00d7 60 cm.\u00a0<a title=\"National Gallery\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/National_Gallery\">National Gallery<\/a>, Londres<\/span><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Contexte\">Contexte<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les villes de\u00a0<a title=\"Comt\u00e9 de Flandre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Comt%C3%A9_de_Flandre\">Flandre<\/a>\u00a0et des r\u00e9gions voisines sont des\u00a0<a title=\"Commune\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commune\">communes<\/a>\u00a0puissantes au cours du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Bas Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bas_Moyen_%C3%82ge\">bas Moyen \u00c2ge<\/a>. Elles connaissent \u00e0 cette \u00e9poque une grande prosp\u00e9rit\u00e9 \u00e9conomique en devenant une plaque tournante majeure du commerce europ\u00e9en, voyant na\u00eetre les premi\u00e8res formes d&rsquo;\u00e9conomie capitaliste. Cela profite \u00e0 l&rsquo;essor d&rsquo;une importante bourgeoisie urbaine, qui devient une puissante oligarchie locale d\u00e9tenant une grande partie du pouvoir et d\u00e9sireuse de se repr\u00e9senter et d\u2019acc\u00e9der au prestige en passant commande d\u2019\u0153uvres d&rsquo;art. Le sud des\u00a0<a title=\"Pays-Bas bourguignons\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pays-Bas_bourguignons\">Pays-Bas<\/a>\u00a0devient un centre politique et \u00e9conomique important en Europe, reconnus pour ses produits de luxe. Durant le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle la majeure partie des Pays-Bas \u00e9tant r\u00e9unie au sein de l&rsquo;<a title=\"\u00c9tat bourguignon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tat_bourguignon\">\u00c9tat bourguignon<\/a>, la prosp\u00e9rit\u00e9 \u00e9conomique des villes ne manque pas d&rsquo;attirer le duc de Bourgogne et sa cour qui s&rsquo;installent \u00e0\u00a0<a title=\"Bruges\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruges\">Bruges<\/a>\u00a0et \u00e0\u00a0<a title=\"Gand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gand\">Gand<\/a>\u00a0(o\u00f9 ils font face \u00e0 plusieurs r\u00e9voltes urbaines visant \u00e0 d\u00e9fendre et r\u00e9affirmer l&rsquo;autonomie des villes), puis \u00e0\u00a0<a title=\"Bruxelles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bruxelles\">Bruxelles<\/a>. L&rsquo;influence des ducs, devenus de puissants souverains europ\u00e9ens, participe \u00e9galement au dynamisme artistique de la r\u00e9gion. Les peintures des primitifs flamands s&rsquo;exportent dans toute l&rsquo;Europe. Les peintres d\u00e9veloppent des ateliers afin de r\u00e9pondre \u00e0 une demande toujours plus grande. Comme pour d&rsquo;autres m\u00e9tiers, des corporations de peintres, les\u00a0<a title=\"Guilde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guilde\">guildes<\/a>, apparaissent et proposent une formation pour acc\u00e9der \u00e0 un statut de peintre, attirant des apprentis venant des r\u00e9gions voisines. Ils produisent aussi bien pour des commandes de particuliers que pour le march\u00e9 libre, la client\u00e8le \u00e9tant diverse\u00a0: bourgeois locaux, simples artisans ais\u00e9s, nobles, clercs, marchands et banquiers \u00e9trangers.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Caract\u00e9ristiques\"><span id=\"Caract.C3.A9ristiques\"><\/span>Caract\u00e9ristiques<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Seguace_di_dirck_bouts,_dittico_con_mater_dolorosa_e_cristo_coronato_di_spine,_1450-1500_ca._01.JPG?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Seguace_di_dirck_bouts%2C_dittico_con_mater_dolorosa_e_cristo_coronato_di_spine%2C_1450-1500_ca._01.JPG\/200px-Seguace_di_dirck_bouts%2C_dittico_con_mater_dolorosa_e_cristo_coronato_di_spine%2C_1450-1500_ca._01.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Seguace_di_dirck_bouts%2C_dittico_con_mater_dolorosa_e_cristo_coronato_di_spine%2C_1450-1500_ca._01.JPG\/300px-Seguace_di_dirck_bouts%2C_dittico_con_mater_dolorosa_e_cristo_coronato_di_spine%2C_1450-1500_ca._01.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/71\/Seguace_di_dirck_bouts%2C_dittico_con_mater_dolorosa_e_cristo_coronato_di_spine%2C_1450-1500_ca._01.JPG\/400px-Seguace_di_dirck_bouts%2C_dittico_con_mater_dolorosa_e_cristo_coronato_di_spine%2C_1450-1500_ca._01.JPG 2x\" width=\"200\" height=\"144\" data-file-width=\"2816\" data-file-height=\"2022\" \/><\/a><figcaption><a class=\"mw-redirect\" title=\"Dieric Bouts\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieric_Bouts\">Dieric Bouts<\/a>,\u00a0<i>Mater Dolorosa<\/i>\u00a0et\u00a0<i>Ecce Homo<\/i>, apr\u00e8s 1450, un rare\u00a0<a title=\"Diptyque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diptyque\">diptyque<\/a>\u00a0conserv\u00e9 avec un cadre et des charni\u00e8res intacts.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019\u00e9cole des primitifs flamands introduit deux innovations majeures en peinture qui sont caract\u00e9ris\u00e9es comme un v\u00e9ritable tournant dans l\u2019histoire de l\u2019art europ\u00e9en\u00a0: la\u00a0<a title=\"Peinture \u00e0 l'huile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_%C3%A0_l%27huile\">peinture \u00e0 l&rsquo;huile<\/a>\u00a0et le r\u00e9alisme des repr\u00e9sentations<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_note-9\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La peinture \u00e0 l\u2019huile permet d\u2019obtenir une puret\u00e9 et une luminosit\u00e9 des couleurs bien plus grandes que la d\u00e9trempe, de rendre une ample gamme de tons et de reproduire l\u2019effet de la transparence et des nuances en \u00e9talant de multiples couches tr\u00e8s minces d&rsquo;un m\u00e9lange de r\u00e9sines naturelles, assouplies d&rsquo;un peu d&rsquo;huile siccative, et de pigments, parfois appel\u00e9\u00a0<a title=\"Glacis (peinture)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Glacis_(peinture)\">glacis<\/a>. La plupart des supports de ces peintures sont des panneaux de bois.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ces peintres ont en commun leur r\u00e9alisme et leur naturalisme qui se manifestent par le rendu fid\u00e8le et tr\u00e8s m\u00e9ticuleux des figures humaines, de leurs v\u00eatements, des int\u00e9rieurs bourgeois et sacr\u00e9s qui servent de d\u00e9cors, des v\u00e9g\u00e9taux et des paysages des Pays-Bas. Ils s&rsquo;inspirent directement de la nature et transposent volontairement les sc\u00e8nes religieuses dans le r\u00e9el quotidien de leur \u00e9poque.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour ces deux nouveaut\u00e9s, le retable de l&rsquo;<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Agneau mystique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agneau_mystique\">Agneau mystique<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Gand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gand\">Gand<\/a>, peint par les fr\u00e8res\u00a0<a title=\"Hubert van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hubert_van_Eyck\">Hubert<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jan van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_van_Eyck\">Jan van Eyck<\/a>, est consid\u00e9r\u00e9 comme un chef-d\u2019\u0153uvre fondateur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Contemporains des peintres italiens du\u00a0<i><a title=\"Quattrocento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quattrocento\">Quattrocento<\/a><\/i>, ils sont parfois consid\u00e9r\u00e9s comme des peintres du\u00a0<a title=\"Peinture gothique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peinture_gothique\">gothique tardif<\/a>\u00a0ou au contraire de la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Renaissance\">Premi\u00e8re Renaissance<\/a>. Ils restent fid\u00e8les au style gothique dans les formes \u00e9lanc\u00e9es des personnages ainsi que les architectures inspir\u00e9es de celles du nord de l&rsquo;Europe. Ils utilisent des m\u00e9thodes diff\u00e9rentes de celles des italiens pour repr\u00e9senter la\u00a0<a title=\"Perspective (repr\u00e9sentation)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Perspective_(repr%C3%A9sentation)\">perspective<\/a>\u00a0mais ils font aussi connaissance avec la perspective g\u00e9om\u00e9trique des Italiens.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"L'Annonciation du Triptyque de M\u00e9rode, de Robert Campin a pour d\u00e9cor un int\u00e9rieur bourgeois.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Campin_Annunciation_triptych.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Campin_Annunciation_triptych.jpg\/234px-Campin_Annunciation_triptych.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Campin_Annunciation_triptych.jpg\/351px-Campin_Annunciation_triptych.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Campin_Annunciation_triptych.jpg\/468px-Campin_Annunciation_triptych.jpg 2x\" alt=\"L'Annonciation du Triptyque de M\u00e9rode, de Robert Campin a pour d\u00e9cor un int\u00e9rieur bourgeois.\" width=\"179\" height=\"183\" data-file-width=\"2532\" data-file-height=\"2598\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">L&rsquo;<i>Annonciation<\/i>\u00a0du\u00a0<i><a title=\"Triptyque de M\u00e9rode\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Triptyque_de_M%C3%A9rode\">Triptyque de M\u00e9rode<\/a><\/i>, de\u00a0<a title=\"Robert Campin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Campin\">Robert Campin<\/a>\u00a0a pour d\u00e9cor un int\u00e9rieur bourgeois.<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Adam, d\u00e9tail du retable de l'Agneau mystique, Hubert et Jan van Eyck.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ghent_Altarpiece_A_-_Adam.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Ghent_Altarpiece_A_-_Adam.jpg\/134px-Ghent_Altarpiece_A_-_Adam.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Ghent_Altarpiece_A_-_Adam.jpg\/201px-Ghent_Altarpiece_A_-_Adam.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Ghent_Altarpiece_A_-_Adam.jpg\/268px-Ghent_Altarpiece_A_-_Adam.jpg 2x\" alt=\"Adam, d\u00e9tail du retable de l'Agneau mystique, Hubert et Jan van Eyck.\" width=\"103\" height=\"183\" data-file-width=\"1216\" data-file-height=\"2176\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Adam, d\u00e9tail du retable de l&rsquo;<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Agneau mystique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agneau_mystique\">Agneau mystique<\/a><\/i>,\u00a0<a title=\"Hubert van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hubert_van_Eyck\">Hubert<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Jan Van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Van_Eyck\">Jan van Eyck<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Le Jugement dernier, triptyque de Hans Memling.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Das_J%C3%BCngste_Gericht_(Memling).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Das_J%C3%BCngste_Gericht_%28Memling%29.jpg\/361px-Das_J%C3%BCngste_Gericht_%28Memling%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Das_J%C3%BCngste_Gericht_%28Memling%29.jpg\/541px-Das_J%C3%BCngste_Gericht_%28Memling%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c9\/Das_J%C3%BCngste_Gericht_%28Memling%29.jpg\/721px-Das_J%C3%BCngste_Gericht_%28Memling%29.jpg 2x\" alt=\"Le Jugement dernier, triptyque de Hans Memling.\" width=\"276\" height=\"183\" data-file-width=\"3543\" data-file-height=\"2359\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Le Jugement dernier (Hans Memling)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Jugement_dernier_(Hans_Memling)\">Le Jugement dernier<\/a><\/i>, triptyque de\u00a0<a title=\"Hans Memling\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hans_Memling\">Hans Memling<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Portrait d'une jeune fille de Petrus Christus.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Petrus_Christus_-_Portrait_of_a_Young_Woman_-_Google_Art_Project.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ce\/Petrus_Christus_-_Portrait_of_a_Young_Woman_-_Google_Art_Project.jpg\/184px-Petrus_Christus_-_Portrait_of_a_Young_Woman_-_Google_Art_Project.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ce\/Petrus_Christus_-_Portrait_of_a_Young_Woman_-_Google_Art_Project.jpg\/276px-Petrus_Christus_-_Portrait_of_a_Young_Woman_-_Google_Art_Project.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ce\/Petrus_Christus_-_Portrait_of_a_Young_Woman_-_Google_Art_Project.jpg\/368px-Petrus_Christus_-_Portrait_of_a_Young_Woman_-_Google_Art_Project.jpg 2x\" alt=\"Portrait d'une jeune fille de Petrus Christus.\" width=\"141\" height=\"183\" data-file-width=\"7603\" data-file-height=\"9912\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><i><a title=\"Portrait d'une jeune fille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Portrait_d%27une_jeune_fille\">Portrait d&rsquo;une jeune fille<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Petrus Christus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Petrus_Christus\">Petrus Christus<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"La Vierge \u00e0 l'Enfant dans un paysage du Minneapolis Institute of Arts, attribu\u00e9e \u00e0 Aert van den Bossche ou le Ma\u00eetre au feuillage en broderie.\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Master_of_the_Embroidered_Foliage_Virgin_and_Child_in_a_Landscape_1492-1498.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Master_of_the_Embroidered_Foliage_Virgin_and_Child_in_a_Landscape_1492-1498.jpg\/198px-Master_of_the_Embroidered_Foliage_Virgin_and_Child_in_a_Landscape_1492-1498.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Master_of_the_Embroidered_Foliage_Virgin_and_Child_in_a_Landscape_1492-1498.jpg\/296px-Master_of_the_Embroidered_Foliage_Virgin_and_Child_in_a_Landscape_1492-1498.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Master_of_the_Embroidered_Foliage_Virgin_and_Child_in_a_Landscape_1492-1498.jpg\/395px-Master_of_the_Embroidered_Foliage_Virgin_and_Child_in_a_Landscape_1492-1498.jpg 2x\" alt=\"La Vierge \u00e0 l'Enfant dans un paysage du Minneapolis Institute of Arts, attribu\u00e9e \u00e0 Aert van den Bossche ou le Ma\u00eetre au feuillage en broderie.\" width=\"151\" height=\"183\" data-file-width=\"1880\" data-file-height=\"2283\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\" style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<i>Vierge \u00e0 l&rsquo;Enfant dans un paysage<\/i>\u00a0du\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Minneapolis Institute of Arts\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Minneapolis_Institute_of_Arts\">Minneapolis Institute of Arts<\/a>, attribu\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Aert van den Bossche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aert_van_den_Bossche\">Aert van den Bossche<\/a>\u00a0ou le\u00a0<a title=\"Ma\u00eetre au feuillage en broderie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_au_feuillage_en_broderie\">Ma\u00eetre au feuillage en broderie<\/a>.<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Peintres_de_ce_groupe\">Peintres de ce groupe<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"colonnes\">\n<ul>\n<li><a title=\"Melchior Broederlam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Melchior_Broederlam\">Melchior Broederlam<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1350-apr\u00e8s 1409)<\/li>\n<li><a title=\"Jean Malouel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Malouel\">Jean Malouel<\/a>\u00a0(mort en 1415)<\/li>\n<li><a title=\"Hubert van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hubert_van_Eyck\">Hubert<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1366\u20131426) et\u00a0<a title=\"Jan van Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_van_Eyck\">Jan van Eyck<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1385\u20131441)<\/li>\n<li><a title=\"Robert Campin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Campin\">Robert Campin<\/a>, associ\u00e9 au \u00ab\u00a0Ma\u00eetre de Fl\u00e9malle\u00a0\u00bb (1378\u20131444)<\/li>\n<li><a title=\"Fr\u00e8res de Limbourg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A8res_de_Limbourg\">Fr\u00e8res de Limbourg<\/a>\u00a0(1385\u20131416)<\/li>\n<li><a title=\"Henri Bellechose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_Bellechose\">Henri Bellechose<\/a>\u00a0(mort vers 1445)<\/li>\n<li><a title=\"Jacques Daret\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques_Daret\">Jacques Daret<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1404-1470)<\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Dierick Bouts\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dierick_Bouts\">Dierick Bouts<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>\u00a01400\/1415-1475)<\/li>\n<li><a title=\"Barth\u00e9lemy d'Eyck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barth%C3%A9lemy_d%27Eyck\">Barth\u00e9lemy d&rsquo;Eyck<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1420-1470)<\/li>\n<li>Rogier de le Pasture dit\u00a0<a title=\"Rogier van der Weyden\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rogier_van_der_Weyden\">van der Weyden<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1399\/1400-1464)<\/li>\n<li><a title=\"Albert van Ouwater\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_van_Ouwater\">Albert van Ouwater<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1410\/1415-1475)<\/li>\n<li><a title=\"Petrus Christus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Petrus_Christus\">Petrus Christus<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1410\/1420-1475\/1476)<\/li>\n<li><a title=\"Joos van Wassenhove\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joos_van_Wassenhove\">Joos van Wassenhove<\/a>\u00a0ou Juste de Gand (<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1410-1480)<\/li>\n<li><a title=\"Vrancke van der Stockt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vrancke_van_der_Stockt\">Vrancke van der Stockt<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1420-1495)<\/li>\n<li><a title=\"Simon Marmion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Simon_Marmion\">Simon Marmion<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1425-1489)<\/li>\n<li><a title=\"Hans Memling\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hans_Memling\">Hans Memling<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1430-1494)<\/li>\n<li><a title=\"Hugo van der Goes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hugo_van_der_Goes\">Hugo van der Goes<\/a>\u00a0(1440\u20131482)<\/li>\n<li><a title=\"Ma\u00eetre de la vue de Sainte-Gudule\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_la_vue_de_Sainte-Gudule\">Ma\u00eetre de la vue de Sainte-Gudule<\/a>\u00a0(actif vers 1460-1490)<\/li>\n<li><a title=\"Fernando Gallego\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fernando_Gallego\">Fernando Gallego<\/a>\u00a0(1443\u20131507)<\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Hieronymus Bosch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hieronymus_Bosch\">Hieronymus Bosch<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1450 &#8211; 1516)<\/li>\n<li><a title=\"Colijn de Coter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Colijn_de_Coter\">Colijn de Coter<\/a>\u00a0(1450-1539 ou 1540)<\/li>\n<li><a title=\"G\u00e9rard David\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9rard_David\">G\u00e9rard David<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1460-1523)<\/li>\n<li><a title=\"Geertgen tot Sint Jans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Geertgen_tot_Sint_Jans\">Geertgen tot Sint Jans<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1460-1490)<\/li>\n<li><a title=\"Jan Joest van Kalkar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Joest_van_Kalkar\">Jan Joest van Kalkar<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1450 &#8211; 1519)<\/li>\n<li><a title=\"Albert van Ouwater\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_van_Ouwater\">Albert van Ouwater<\/a>\u00a0(1444\u20131515)<\/li>\n<li><a title=\"Jean Provost\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Provost\">Jean Provost<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1465-1529)<\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Michael Sittow\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michael_Sittow\">Michael Sittow<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1469-1525 ou 1526)<\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Quentin Matsys\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quentin_Matsys\">Quentin Matsys<\/a>\u00a0(1466\u20131529)<\/li>\n<li><a title=\"Juan de Flandes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juan_de_Flandes\">Juan de Flandes<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1460-<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1519)<\/li>\n<li><a title=\"Albert Bouts\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albert_Bouts\">Albert Bouts<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1452\/1460-1549)<\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Jean Bellegambe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Bellegambe\">Jean Bellegambe<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1470-<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1534)<\/li>\n<li><a title=\"Joachim Patinier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joachim_Patinier\">Joachim Patinier<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1483-1524)<\/li>\n<li><a title=\"Jean Hey\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Hey\">Jean Hey<\/a>, ou Ma\u00eetre de Moulins (actif vers 1480-1500)<\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Jan Crans (peintre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Crans_(peintre)\">Jan Crans<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1480-apr\u00e8s 1535)<\/li>\n<li><a title=\"Jan de Beer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_de_Beer\">Jan de Beer<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1475-1528)<\/li>\n<li><a title=\"Ma\u00eetre de la L\u00e9gende de sainte Ursule\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_la_L%C3%A9gende_de_sainte_Ursule\">Ma\u00eetre de la L\u00e9gende de sainte Ursule<\/a>\u00a0(actif vers 1480\u20131510)<\/li>\n<li><a title=\"Ma\u00eetre de la L\u00e9gende de sainte Lucie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_la_L%C3%A9gende_de_sainte_Lucie\">Ma\u00eetre de la L\u00e9gende de sainte Lucie<\/a>\u00a0(actif vers 1480\u20131510)<\/li>\n<li><a title=\"Ma\u00eetre au feuillage en broderie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_au_feuillage_en_broderie\">Ma\u00eetre au feuillage en broderie<\/a>\u00a0(actif vers 1480-1510)<\/li>\n<li><a title=\"Ma\u00eetre de la L\u00e9gende de sainte Marie-Madeleine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_de_la_L%C3%A9gende_de_sainte_Marie-Madeleine\">Ma\u00eetre de la L\u00e9gende de sainte Marie-Madeleine<\/a>\u00a0(<i><abbr class=\"abbr\" lang=\"la\" title=\"circa (environ \/ aux environs de)\">c.<\/abbr><\/i>1485-1526)<\/li>\n<li><a title=\"Ma\u00eetre du Saint-Sang\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C3%AEtre_du_Saint-Sang\">Ma\u00eetre du Saint-Sang<\/a>\u00a0(actif vers 1510-1530)<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Notes\">Notes<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"references-small lower-alpha\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_ref-2\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Celle-ci\u00a0n&rsquo;est pas tr\u00e8s heureuse car, comme le fait tr\u00e8s justement remarquer l&rsquo;historien d&rsquo;art\u00a0<a title=\"Max Jakob Friedl\u00e4nder\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Max_Jakob_Friedl%C3%A4nder\">Max Jakob Friedl\u00e4nder<\/a>, la plupart des peintres de ce groupe ne sont pas d&rsquo;origine flamande<sup id=\"cite_ref-Friedl\u00e4nder196411_1-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_note-Friedl%C3%A4nder196411-1\">1<\/a><\/sup>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_ref-3\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle,\u00a0<a title=\"Carel van Mander\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carel_van_Mander\">Carel van Mander<\/a>\u00a0consid\u00e9rait Van Eyck comme le \u00ab\u00a0nouvel\u00a0<a title=\"Apelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Apelle\">Apelle<\/a>\u00a0\u00bb de la peinture du nord de l&rsquo;Europe.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_ref-7\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Campin est g\u00e9n\u00e9ralement identifi\u00e9 au Ma\u00eetre de Fl\u00e9malle<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_note-6\">4<\/a><\/sup>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"R\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>R\u00e9f\u00e9rences<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-Friedl\u00e4nder196411-1\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_ref-Friedl%C3%A4nder196411_1-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#Friedl%C3%A4nder1964\">Friedl\u00e4nder 1964<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a011.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Spronk19967-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_ref-Spronk19967_4-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#Spronk1996\">Spronk 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a07.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-janson-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_ref-janson_5-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Janson, H.W,\u00a0<i>Janson&rsquo;s History of Art\u00a0: Western Tradition<\/i>, New York, Prentice Hall, 2006.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-13-193455-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-13-193455-4\"><span class=\"nowrap\">0-13-193455-4<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_ref-6\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Campbell1974\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Lorne_Campbell1974\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Lorne Campbell (historien de l'art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lorne_Campbell_(historien_de_l%27art)\">Lorne Campbell<\/a>, \u00ab\u00a0<cite>Robert Campin, the Master of Fl\u00e9malle and the Master of M\u00e9rode<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>The Burlington Magazine<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0116,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0860,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1974-11\" data-sort-value=\"1974-11\">novembre 1974<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0634\u2013646<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Ridderbos20055-8\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_ref-Ridderbos20055_8-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#Ridderbos2005\">Ridderbos 2005<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a05.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primitifs_flamands#cite_ref-9\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Ehrenfried Kluckert, section \u00ab\u00a0<i>La peinture gothique<\/i>\u00a0\u00bb, p. 386 \u00e0 467 dans le livre\u00a0<i>L&rsquo;art gothique, Architecture, sculpture, peinture<\/i>, sous la direction de Rolf Toman, \u00e9ditions h.f.ullmann. 2004 (2007 pour l&rsquo;\u00e9dition en fran\u00e7ais).\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-3-8331-3513-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-3-8331-3513-2\"><span class=\"nowrap\">978-3-8331-3513-2<\/span><\/a>)<\/small>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Annexes\">Annexes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"autres-projets boite-grise boite-a-droite noprint js-interprojets\">\n<p class=\"titre\">Sur les autres projets Wikimedia\u00a0:<\/p>\n<ul class=\"noarchive plainlinks\">\n<li class=\"commons\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/Exposition_des_primitifs_flamands_%C3%A0_Bruges?uselang=fr\">Exposition des primitifs flamands \u00e0 Bruges (1902)<\/a>, sur\u00a0<span class=\"project\">Wikimedia Commons<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span id=\"Delen1924\" class=\"ouvrage\"><span id=\"A._J._J._Delen1924\" class=\"ouvrage\">A. J. J.\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Delen<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de la gravure dans les anciens Pays-Bas et dans les provinces belges des origines jusqu&rsquo;\u00e0 la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>, Paris, Librairie nationale d&rsquo;art et d&rsquo;histoire,\u00a0<time>1924<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Brigitte Dekeyser,\u00a0<i>Les Primitifs flamands<\/i>, \u00e9ditions Artoria, 1999.<\/li>\n<li><span id=\"Friedl\u00e4nder1964\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Max_Jakob_Friedl\u00e4nder1964\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Max Jakob Friedl\u00e4nder\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Max_Jakob_Friedl%C3%A4nder\">Max Jakob\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Friedl\u00e4nder<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">De Van Eyck \u00e0 Brueghel\u00a0: Les Primitifs flamands<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Julliard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Julliard\">Julliard<\/a>,\u00a0<time>1964<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Ridderbos2005\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Bernhard Ridderbos, Anne\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Van Buren<\/span>\u00a0et Henk\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Van Veen<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Early Netherlandish Paintings\u00a0: Rediscovery, Reception and Research<\/cite>, Amsterdam,\u00a0<a title=\"Amsterdam University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amsterdam_University_Press\">Amsterdam University Press<\/a>,\u00a0<time>2005<\/time>, 481\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-89236-816-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-89236-816-0\"><span class=\"nowrap\">0-89236-816-0<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=P1Kmpi4bOygC&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DP1Kmpi4bOygC%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"Spronk1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ron_Spronk1996\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ron Spronk (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ron_Spronk&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ron Spronk<\/a>, \u00ab\u00a0<cite lang=\"en\">More than Meets the Eye\u00a0: An Introduction to Technical Examination of Early Netherlandish Paintings at the Fogg Art Museum<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en\" lang=\"en\">Harvard University Art Museums Bulletin<\/span><\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a05,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a01,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1996\" data-sort-value=\"1996\">automne 1996<\/time><\/span><\/span>.<\/li>\n<li><span id=\"de_Patoulvan_Schoute2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Brigitte_de_PatoulRoger_van_Schoute2000\" class=\"ouvrage\">Brigitte\u00a0<span class=\"nom_auteur\">de Patoul<\/span>\u00a0et Roger\u00a0<span class=\"nom_auteur\">van Schoute<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Primitifs flamands et leur temps<\/cite>, Tournai,\u00a0<a title=\"La Renaissance du livre (Belgique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Renaissance_du_livre_(Belgique)\">La Renaissance du livre<\/a>,\u00a0<time>2000<\/time>, 656\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-8046-0435-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-8046-0435-7\"><span class=\"nowrap\">2-8046-0435-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<\/li>\n<li>Edmond de Busscher,\u00a0<i>Le Livre de la corporation des peintres et sculpteurs gantois (1338 \u00e0 1539 &#8211; 1574 \u00e0 1712)<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">292-306<\/span>, Acad\u00e9mie royale de Belgique, 1853, tome XX, partie 1\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/archive.org\/stream\/bulletindelacad20bull#page\/292\/mode\/2up\/\" rel=\"nofollow\">(<i>lire en ligne<\/i>)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Farchive.org%2Fstream%2Fbulletindelacad20bull%23page%2F292%2Fmode%2F2up%2F\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li>Edmond de Busscher,\u00a0<i>Liste originale des doyens, jur\u00e9s, franc-ma\u00eetres peintres et sculpteurs de la corporation de Gand<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0<span class=\"nowrap\">17-56<\/span>, Acad\u00e9mie royale de Belgique, 1854, tome XX\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=rkNBAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA17#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">(<i>lire en ligne<\/i>)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DrkNBAAAAcAAJ%26pg%3DRA1-PA17%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li>J. B. Descamps,\u00a0<i>La Vie des peintres flamands, allemands et hollandais, avec des portraits<\/i>, tome 1, chez Charles-Antoine Jombert, Paris, 1753\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=GdteAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">(<i>lire en ligne<\/i>)<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DGdteAAAAcAAJ%26printsec%3Dfrontcover%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>.<\/li>\n<li><a title=\"Jan Bia\u0142ostocki\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Bia%C5%82ostocki\">Jan Bia\u0142ostocki<\/a>, \u00ab\u00a0L\u2019Art du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0: des Parler \u00e0 D\u00fcrer\u00a0\u00bb, trad. Pierre-Emmanuel Dauzat, Paris, Librairie g\u00e9n\u00e9rale fran\u00e7aise, 1993.<\/li>\n<li><a title=\"Dirk De Vos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dirk_De_Vos\">Dirk De Vos<\/a>, \u00ab\u00a0Les Primitifs flamands\u00a0: les chefs-d\u2019\u0153uvre\u00a0: Robert Campin, Jan Van Eyck&#8230;\u00a0\u00bb, Anvers, Fonds Mercator, 2002.<\/li>\n<li>Jean-Claude Fr\u00e8re, \u00ab\u00a0Les Primitifs flamands\u00a0\u00bb , Paris, P. Terrail, 2007.<\/li>\n<li><a title=\"Erwin Panofsky\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Erwin_Panofsky\">Erwin Panofsky<\/a>, \u00ab\u00a0Les Primitifs flamands\u00a0\u00bb, trad. Dominique Le Bourg, Paris, Hazan, 2010.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : Jan van Eyck,\u00a0Les \u00c9poux Arnolfini\u00a01434. Huile sur panneau de ch\u00eane, 82cm \u00d7 60 cm.\u00a0National Gallery, Londres Les\u00a0Flamands primitifs\u00a0ont \u00e9t\u00e9 les premiers \u00e0 rendre populaire l&rsquo;utilisation de la\u00a0peinture \u00e0 l&rsquo;huile. Leur art tient ses origines de la\u00a0p\u00e9riode gothique tardive. Les principaux ont \u00e9t\u00e9\u00a0Jan van Eyck,\u00a0Hans Memling,\u00a0Hugo van der Goes,\u00a0Robert Campin,\u00a0Rogier van [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13397,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-13379","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13379"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13400,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13379\/revisions\/13400"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13397"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}