{"id":12947,"date":"2024-09-16T11:22:30","date_gmt":"2024-09-16T09:22:30","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=12947"},"modified":"2024-09-16T14:47:51","modified_gmt":"2024-09-16T12:47:51","slug":"le-xxe-siecle-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/le-xxe-siecle-2\/","title":{"rendered":"Le XX\u00e8 Si\u00e8cle"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Image mise en avant :<\/strong> Garik Va\u00efnstein \u00e0 11 ans.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"QSSRVLDUKP2MG\" \/> <input title=\"PayPal - The safer, easier way to pay online!\" alt=\"Bouton Faites un don avec PayPal\" name=\"submit\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/FR\/i\/btn\/btn_donateCC_LG.gif\" type=\"image\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypal.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypal.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"KUYGR8EGYTG64\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #ff0000;\">Faire un don par Qr Code<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/xn--vidosechecsenligne-dwb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/QR-code.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-36569\" src=\"http:\/\/xn--vidosechecsenligne-dwb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/QR-code.png\" alt=\"\" width=\"192\" height=\"192\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.amazon.fr\/Livres-Orazio-Puglisi\/s?rh=n%3A301061%2Cp_27%3AOrazio+Puglisi\">Achetez mes livres <\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Virement bancaire<\/p>\n<\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/cgi-bin\/webscr\" method=\"post\" target=\"_top\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">IBAN FR81 2004 1010 0820 6402 0P02 955<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">BIC PSSTFRPPMAR<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Orazio Puglisi<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">06 14 35 15 52<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"mailto:oraziopuglisi@gmail.com\">oraziopuglisi@gmail.com<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"mailto:puglisiorazio@wanadoo.fr\">puglisiorazio@wanadoo.fr<\/a><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u2019est \u00e9galement durant la seconde moiti\u00e9 du\u00a0<a title=\"XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIXe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0qu\u2019\u00e9mergent les \u00e9checs modernes. Une multitudes comp\u00e9titions internationales ont lieu\u00a0; les progr\u00e8s th\u00e9oriques de l\u2019art de la d\u00e9fense, dus en grande partie \u00e0\u00a0<a title=\"Wilhelm Steinitz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wilhelm_Steinitz\">Wilhelm Steinitz<\/a>, qui est le premier\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs\">champion du monde<\/a>\u00a0officiel en 1886, mettent un terme \u00e0 l\u2019\u00e8re romantique des \u00e9checs. C&rsquo;est l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole viennoise des \u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_viennoise_des_%C3%A9checs\">\u00c9cole viennoise des \u00e9checs<\/a>\u00a0dite\u00a0<i>classique<\/i>\u00a0qui lui succ\u00e8de.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>L&rsquo;\u00e9cole hypermoderne<\/strong><\/p>\n<p>L&rsquo;<b>\u00e9cole hypermoderne<\/b>, aussi nomm\u00e9e\u00a0<b>\u00e9cole n\u00e9oromantique<\/b>, est un courant de pens\u00e9e\u00a0<a title=\"\u00c9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89checs\">\u00e9chiqu\u00e9enne<\/a>\u00a0apparu au d\u00e9but du\u00a0<a title=\"XXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XXe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, apr\u00e8s la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Premi\u00e8re Guerre mondiale<\/a>.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La r\u00e9volution hypermoderne a laiss\u00e9 une trace durable dans l&rsquo;histoire de l&rsquo;\u00e9volution des id\u00e9es strat\u00e9giques \u00e9chiqu\u00e9ennes\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Le_Lionnais_&amp;_Maget_1-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-Le_Lionnais_&amp;_Maget-1\">1<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Origine_du_nom\">Origine du nom<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est le prolifique\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Xavier Tartacover\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xavier_Tartacover\">Xavier Tartacover<\/a>\u00a0qui fut \u00e0 l&rsquo;origine de ce terme. En effet, Xavier Tartacover publie en 1924 le livre\u00a0<i><span class=\"lang-de\" lang=\"de\">Die Hypermoderne Schachpartie<\/span><\/i>\u00a0(<i>La Partie d&rsquo;\u00e9checs hypermoderne<\/i>) et c&rsquo;est sous le terme d&rsquo;\u00ab\u00a0hypermoderne\u00a0\u00bb qu&rsquo;il qualifie le style de jeu d&rsquo;<a title=\"Alexandre Alekhine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_Alekhine\">Alexandre Alekhine<\/a>, d&rsquo;<a title=\"Efim Bogoljubov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Efim_Bogoljubov\">Efim Bogoljubov<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"Gyula Breyer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gyula_Breyer\">Gyula Breyer<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Contexte_historique\">Contexte historique<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le but profond des coups hypermodernes \u00e9tait parfois masqu\u00e9 par leur aspect curieux, ce courant ayant \u00e9t\u00e9 cr\u00e9\u00e9 en r\u00e9action au classicisme de l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole viennoise des \u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_viennoise_des_%C3%A9checs\">\u00c9cole viennoise des \u00e9checs<\/a>, lui-m\u00eame construit en r\u00e9action aux combinaisons endiabl\u00e9es de l&rsquo;<a title=\"\u00c8re romantique des \u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%88re_romantique_des_%C3%A9checs\">\u00c9cole romantique<\/a>. Ce n\u2019est pas tant que les anciennes r\u00e8gles (classiques) ont \u00e9t\u00e9 r\u00e9fut\u00e9es, mais on s\u2019est plut\u00f4t rendu compte qu\u2019elles avaient \u00e9t\u00e9 suivies trop servilement autrefois (notamment par\u00a0<a title=\"Siegbert Tarrasch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegbert_Tarrasch\">Siegbert Tarrasch<\/a>, jug\u00e9 trop\u00a0<a title=\"Dogme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dogme\">dogmatique<\/a>\u00a0par\u00a0<a title=\"Aaron Nimzowitsch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aaron_Nimzowitsch\">Aaron Nimzowitsch<\/a>). Les ma\u00eetres modernes faisaient face \u00e0 chaque situation avec une stricte objectivit\u00e9,\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0mais l&rsquo;application de telles id\u00e9es demande un bien plus grand effort de cr\u00e9ation que le jeu classique\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-Roos_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-Roos-2\">2<\/a><\/sup>. En pratique, l\u2019hypermodernisme n\u2019a pas remplac\u00e9 la th\u00e9orie classique de\u00a0<a title=\"Wilhelm Steinitz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wilhelm_Steinitz\">Wilhelm Steinitz<\/a>\u00a0et ses successeurs. Au lieu de cela, les manuels d&rsquo;\u00e9checs modernes d\u00e9crivent ce courant comme un prolongement de l&rsquo;\u00e9cole classique.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Les_grands_penseurs_de_ce_courant\">Les grands penseurs de ce courant<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les deux plus grands penseurs de ce courant sont\u00a0<a title=\"Aaron Nimzowitsch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aaron_Nimzowitsch\">Aaron Nimzowitsch<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Richard R\u00e9ti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Richard_R%C3%A9ti\">Richard R\u00e9ti<\/a><sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-3\">3<\/a><\/sup>\u00a0qui, dans leurs ouvrages respectifs,\u00a0<i><a title=\"Mon syst\u00e8me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mon_syst%C3%A8me\">Mon syst\u00e8me<\/a><\/i>\u00a0et\u00a0<i>Les Id\u00e9es modernes aux \u00e9checs<\/i>, ont d\u00e9crit et vulgaris\u00e9 la pens\u00e9e hypermoderne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nimzowitsch est reconnu comme un grand p\u00e9dagogue\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0son expos\u00e9 est brillant, efficace et divertissant.\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-The_Oxford_Companion_to_Chess_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-The_Oxford_Companion_to_Chess-4\">4<\/a><\/sup>.\u00a0<i>Mon syst\u00e8me<\/i>\u00a0est consid\u00e9r\u00e9 par\u00a0<a title=\"Vlastimil Hort\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vlastimil_Hort\">Vlastimil Hort<\/a>\u00a0comme un livre d&rsquo;\u00e9checs ayant eu une influence consid\u00e9rable pour chaque g\u00e9n\u00e9ration depuis sa publication en 1925\u00a0<sup id=\"cite_ref-Alex_Dunne_5-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-Alex_Dunne-5\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Harry Golombek\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Harry_Golombek\">Harry Golombek<\/a>, r\u00e9dacteur en chef du\u00a0<i><a title=\"British Chess Magazine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/British_Chess_Magazine\">British Chess Magazine<\/a><\/i>\u00a0et auteur d&rsquo;une biographie de R\u00e9ti (<i>Reti&rsquo;s Best Games<\/i>), a pr\u00e9sent\u00e9\u00a0<i>Les id\u00e9es modernes aux \u00e9checs<\/i>\u00a0comme\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0le meilleur livre jamais \u00e9crit sur les \u00e9checs\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-6\">6<\/a><\/sup>. R\u00e9ti y aborde la strat\u00e9gie \u00e9chiqu\u00e9enne et l&rsquo;histoire de ses progr\u00e8s jusqu&rsquo;au jeu hypermoderne, en incluant ce dernier<sup id=\"cite_ref-The_Oxford_Companion_to_Chess_4-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-The_Oxford_Companion_to_Chess-4\">4<\/a><\/sup>. Ceci dit, R\u00e9ti n&rsquo;avait pas conscience que certaines id\u00e9es positionnelles \u00e9taient connues avant ce qu&rsquo;il supposait, et il a omis de mentionner, notamment,\u00a0<a title=\"Howard Staunton\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Howard_Staunton\">Howard Staunton<\/a>, promoteur entre autres de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Partie anglaise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Partie_anglaise\">partie anglaise<\/a>, et\u00a0<a title=\"Louis Paulsen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_Paulsen\">Louis Paulsen<\/a>, promoteur entre autres de la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense sicilienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_sicilienne\">d\u00e9fense sicilienne<\/a><sup id=\"cite_ref-The_Oxford_Companion_to_Chess_4-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-The_Oxford_Companion_to_Chess-4\">4<\/a><\/sup>. Cependant, ces deux derni\u00e8res ouvertures ont \u00e9t\u00e9 ressuscit\u00e9es par l&rsquo;\u00e9cole hypermoderne<sup id=\"cite_ref-The_Oxford_Companion_to_Chess_4-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-The_Oxford_Companion_to_Chess-4\">4<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Le_jeu_hypermoderne\">Le jeu hypermoderne<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le jeu hypermoderne s&rsquo;appuie notamment sur les principes \u00e9nonc\u00e9s (dans\u00a0<i>Mon syst\u00e8me<\/i>\u00a0en particulier) par Nimzowitsch\u00a0: la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Surprotection (jeu d'\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Surprotection_(jeu_d%27%C3%A9checs)\">surprotection<\/a><sup id=\"cite_ref-L_&amp;_M_7-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-L_&amp;_M-7\">7<\/a><\/sup>, la\u00a0<a title=\"Prophylaxie (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prophylaxie_(%C3%A9checs)\">prophylaxie<\/a><sup id=\"cite_ref-L_&amp;_M_7-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-L_&amp;_M-7\">7<\/a><\/sup>, le\u00a0<a title=\"Glossaire du jeu d'\u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Glossaire_du_jeu_d%27%C3%A9checs#L\">louvoiement<\/a>, appel\u00e9 par Michel Roos le\u00a0<i>Lavieren<\/i><sup id=\"cite_ref-Roos_2-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-Roos-2\">2<\/a><\/sup>.\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Les id\u00e9es strat\u00e9giques de Nimzowitsch couvrent par priorit\u00e9 les\u00a0<a title=\"Position ouverte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Position_ouverte\">positions ferm\u00e9es<\/a>. Aucun joueur de nos jours ne peut s&rsquo;en passer\u00a0\u00bb<\/span><sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-8\">8<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quant-au\u00a0<a title=\"Centre (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Centre_(%C3%A9checs)\">centre<\/a>, alors que les classiques consid\u00e9raient \u00ab\u00a0l&rsquo;occupation\u00a0\u00bb du centre comme une n\u00e9cessit\u00e9, c&rsquo;est selon R\u00e9ti le \u00ab\u00a0contr\u00f4le\u00a0\u00bb de ce dernier qui est l&rsquo;essentiel<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-9\">9<\/a><\/sup>. Ce contr\u00f4le peut \u00eatre exerc\u00e9 \u00e0 distance gr\u00e2ce \u00e0, entre autres, la mise en\u00a0<a title=\"Fianchetto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fianchetto\">fianchetto<\/a>\u00a0des fous<sup id=\"cite_ref-Frits_van_Seters_10-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-Frits_van_Seters-10\">10<\/a><\/sup>, ou encore gr\u00e2ce \u00e0 l&rsquo;attaque du centre adverse par les pions des ailes. Les pions centraux de son propre camp, tout en privant ses pi\u00e8ces mineures de la possibilit\u00e9 d&rsquo;occuper leurs cases centrales, peuvent en effet devenir une cible pour l&rsquo;adversaire<sup id=\"cite_ref-Frits_van_Seters_10-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-Frits_van_Seters-10\">10<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ceci conduit \u00e0 des ouvertures comme la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense Alekhine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_Alekhine\">d\u00e9fense Alekhine<\/a>, avec une ligne telle que 1. e4 Cf6 2. e5 Cd5 3. d4 d6 4. c4 Cb6 5. f4 (l&rsquo;<i>attaque des quatre pions<\/i>) o\u00f9 les Blancs ont un centre de pions impressionnant pour le moment, mais vuln\u00e9rable \u00e0 long-terme, auquel les Noirs comptent bien s&rsquo;attaquer dans un second temps.<\/p>\n<p>Un autre exemple-type est le\u00a0<a title=\"D\u00e9but R\u00e9ti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9but_R%C3%A9ti\">d\u00e9but R\u00e9ti<\/a>, o\u00f9 les Blancs laissent flexible la position de leurs pions pour d\u00e9cider ult\u00e9rieurement o\u00f9 les jouer en fonction du dispositif adverse. C&rsquo;est le cas des Noirs dans la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense nimzo-indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_nimzo-indienne\">d\u00e9fense nimzo-indienne<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Les_ouvertures\">Les ouvertures<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En remettant en cause la conception du centre, c&rsquo;est principalement dans la th\u00e9orie des\u00a0<a title=\"Ouverture (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ouverture_(%C3%A9checs)\">ouvertures<\/a>\u00a0que l&rsquo;hypermodernisme a laiss\u00e9 une empreinte profonde<sup id=\"cite_ref-Le_Lionnais_&amp;_Maget_1-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_note-Le_Lionnais_&amp;_Maget-1\">1<\/a><\/sup>. Les ouvertures consid\u00e9r\u00e9es comme\u00a0<i>hypermodernes<\/i>\u00a0se refusent pour l&rsquo;essentiel \u00e0 occuper pr\u00e9matur\u00e9ment le centre mais pr\u00e9f\u00e8rent le contr\u00f4ler par des pions ou des pi\u00e8ces, quitte \u00e0 pousser l&rsquo;adversaire \u00e0 occuper le centre par ses pions pour mieux les attaquer par la suite. En voici une liste non exhaustive pour les deux camps\u00a0:<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Pour_les_blancs\">Pour les blancs<\/h3>\n<\/div>\n<ul>\n<li>le\u00a0<a title=\"D\u00e9but R\u00e9ti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9but_R%C3%A9ti\">d\u00e9but R\u00e9ti<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<a title=\"Partie catalane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Partie_catalane\">partie catalane<\/a><\/li>\n<li>le\u00a0<a title=\"D\u00e9but Larsen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9but_Larsen\">d\u00e9but Larsen<\/a><\/li>\n<li>l&rsquo;<a title=\"Ouverture du fianchetto-roi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ouverture_du_fianchetto-roi\">ouverture du fianchetto-roi<\/a><\/li>\n<li>l&rsquo;<a title=\"Attaque est-indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Attaque_est-indienne\">attaque est-indienne<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Pour_les_noirs\">Pour les noirs<\/h3>\n<\/div>\n<ul>\n<li>la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense Alekhine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_Alekhine\">d\u00e9fense Alekhine<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense est-indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_est-indienne\">d\u00e9fense est-indienne<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense ouest-indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_ouest-indienne\">d\u00e9fense ouest-indienne<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense nimzo-indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_nimzo-indienne\">d\u00e9fense nimzo-indienne<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense Bogo-indienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_Bogo-indienne\">d\u00e9fense Bogo-indienne<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense Gr\u00fcnfeld\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_Gr%C3%BCnfeld\">d\u00e9fense Gr\u00fcnfeld-indienne<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense moderne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_moderne\">d\u00e9fense moderne<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense Nimzowitsch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_Nimzowitsch\">d\u00e9fense Nimzowitsch<\/a><\/li>\n<li>la\u00a0<a title=\"D\u00e9fense Pirc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_Pirc\">d\u00e9fense Pirc<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"R\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"R.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>R\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\">\n<div class=\"mw-references-wrap\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-Le_Lionnais_&amp;_Maget-1\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-Le_Lionnais_&amp;_Maget_1-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-Le_Lionnais_&amp;_Maget_1-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#Le_Lionnais_&amp;_Maget\">Le Lionnais &amp; Maget 1967<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Roos-2\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-Roos_2-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-Roos_2-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#Roos\">Roos 1990<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-3\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Notice introductive au\u00a0<i>Cours scientifique d&rsquo;\u00e9checs<\/i>\u00a0de Richard R\u00e9ti, Petite Biblioth\u00e8que Payot,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a07.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-The_Oxford_Companion_to_Chess-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-The_Oxford_Companion_to_Chess_4-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-The_Oxford_Companion_to_Chess_4-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-The_Oxford_Companion_to_Chess_4-2\">c<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-The_Oxford_Companion_to_Chess_4-3\">d<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#The_Oxford_Companion_to_Chess\">The Oxford Companion to Chess 1996<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Alex_Dunne-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-Alex_Dunne_5-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#Alex_Dunne\">Alex Dunne 2005<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a040.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-6\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#Alex_Dunne\">Alex Dunne 2005<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a030.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-L_&amp;_M-7\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-L_&amp;_M_7-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-L_&amp;_M_7-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#Le_Lionnais_&amp;_Maget\">Le Lionnais &amp; Maget 1967<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0270.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-8\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#Frits_van_Seters\">Frits van Seters 1972<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0296.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-9\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#Le_Lionnais_&amp;_Maget\">Le Lionnais &amp; Maget 1967<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0329.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Frits_van_Seters-10\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-Frits_van_Seters_10-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#cite_ref-Frits_van_Seters_10-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_hypermoderne#Frits_van_Seters\">Frits van Seters 1972<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0295.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h2>\n<\/div>\n<ul>\n<li><span id=\"Tartacover1924\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Xavier_Tartacover1924\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : allemand\">(de)<\/abbr>\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Xavier Tartacover\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xavier_Tartacover\">Xavier Tartacover<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"de\">Die Hypermoderne Schachpartie<\/cite>,\u00a0<time>1924<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Reinfeld1948\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fred_Reinfeld1948\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Fred Reinfeld\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Reinfeld\">Fred Reinfeld<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Hypermodern Chess: As Developed in the Games of its Greatest Exponent Aron Nimzovich<\/cite>, Dover Publications,\u00a0<time>1948<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-486-20448-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-486-20448-0\"><span class=\"nowrap\">0-486-20448-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Nimzowitsch1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Aaron_Nimzowitsch1993\" class=\"ouvrage\">Aaron\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Nimzowitsch<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Mon syst\u00e8me<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a01, Payot,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Petite Biblioth\u00e8que Payot\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0157),\u00a0<time>1993<\/time>, 198\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-228-88696-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-228-88696-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-228-88696-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Nimzowitsch1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Aaron_Nimzowitsch1993\" class=\"ouvrage\">Aaron\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Nimzowitsch<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Mon syst\u00e8me<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"tome\">t.<\/abbr>\u00a02, Payot,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Petite Biblioth\u00e8que Payot\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0158),\u00a0<time>1993<\/time>, 154\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-228-88697-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-228-88697-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-228-88697-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"R\u00e9ti1997\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Richard_R\u00e9ti1997\" class=\"ouvrage\">Richard\u00a0<span class=\"nom_auteur\">R\u00e9ti<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Id\u00e9es modernes aux \u00e9checs<\/cite>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Payot (\u00e9ditions)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Payot_(%C3%A9ditions)\">Payot<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Petite Biblioth\u00e8que Payot\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0315),\u00a0<time>1997<\/time>, 94\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-228-89080-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-228-89080-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-228-89080-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Roos1990\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michel_Roos1990\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Michel Roos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Roos\">Michel\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Roos<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire des \u00e9checs<\/cite>, Paris, Presses universitaires de France,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Que sais-je?\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1990<\/time>, 128\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-130-42928-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-130-42928-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-130-42928-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"HooperWhyld1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"David_HooperKenneth_Whyld1996\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0David\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Hooper<\/span>\u00a0et Kenneth\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Whyld<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\"><a title=\"The Oxford Companion to Chess\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/The_Oxford_Companion_to_Chess\">The Oxford Companion to Chess<\/a><\/cite>,\u00a0<a title=\"Oxford University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oxford_University_Press\">Oxford University Press<\/a>,\u00a0<time>1996<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>, 486\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-19280-049-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-19280-049-7\"><span class=\"nowrap\">978-0-19280-049-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Dunne2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alex_Dunne2005\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Alex Dunne,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Great Chess Books of the Twentieth Century in English<\/cite>, McFarland &amp; Company, Inc.,\u00a0<time>2005<\/time>, 200\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0786-42207-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0786-42207-4\"><span class=\"nowrap\">978-0786-42207-<\/span><\/a><\/small><\/span><\/span><span id=\"Dunne2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alex_Dunne2005\" class=\"ouvrage\"><small><a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0786-42207-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0786-42207-4\"><span class=\"nowrap\">4<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/cgi-bin\/webscr\" method=\"post\" target=\"_top\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"cmd\" type=\"hidden\" value=\"_s-xclick\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"B9KUAAXX2KE3G\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Championnats du Monde<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<a title=\"XXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XXe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, l\u2019<a title=\"Union des r\u00e9publiques socialistes sovi\u00e9tiques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Union_des_r%C3%A9publiques_socialistes_sovi%C3%A9tiques\">URSS<\/a>, sous l&rsquo;impulsion de\u00a0<a title=\"Nikola\u00ef Krylenko\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nikola%C3%AF_Krylenko\">Nikola\u00ef Krylenko<\/a>, fait une promotion tr\u00e8s active du jeu, le consid\u00e9rant comme un excellent outil de d\u00e9veloppement intellectuel. C\u2019est, en outre, une vitrine de la formation intellectuelle sovi\u00e9tique qui permet \u00e0 l&rsquo;URSS de dominer largement une discipline prestigieuse.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<b>championnat du monde d\u2019\u00e9checs<\/b>\u00a0est une \u00e9preuve destin\u00e9e \u00e0 d\u00e9terminer le\u00a0<a title=\"Champion du monde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Champion_du_monde\">champion du monde<\/a>\u00a0pour le jeu d\u2019<a title=\"\u00c9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89checs\">\u00e9checs<\/a>, il existe depuis\u00a0<a title=\"1886\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1886\">1886<\/a>. Le champion du monde en titre est\u00a0<a title=\"Ding Liren\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ding_Liren\">Ding Liren<\/a>\u00a0depuis 2023.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On trouve d\u00e9j\u00e0 trace \u00e0 la cour d\u2019<a title=\"H\u00e2roun ar-Rach\u00eed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A2roun_ar-Rach%C3%AEd\">H\u00e2roun ar-Rach\u00eed<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Bagdad\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bagdad\">Bagdad<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle d&rsquo;un tournoi d&rsquo;\u00e9checs opposant les meilleurs joueurs<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs#cite_note-1\">1<\/a><\/sup>. Avec le d\u00e9veloppement du jeu, des matchs sont organis\u00e9s de fa\u00e7on informelle entre les joueurs les plus renomm\u00e9s. Apr\u00e8s sa victoire contre le Polonais\u00a0<a title=\"Johannes Zukertort\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Johannes_Zukertort\">Zukertort<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1886\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1886\">1886<\/a>, l&rsquo;Autrichien\u00a0<a title=\"Wilhelm Steinitz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wilhelm_Steinitz\">Steinitz<\/a>\u00a0est reconnu comme le premier \u00abchampion du monde\u00bb. Jusqu&rsquo;\u00e0 la\u00a0<a title=\"Seconde Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seconde_Guerre_mondiale\">Seconde Guerre mondiale<\/a>, le championnat du monde opposait dans un match le champion du monde en titre et un adversaire choisi librement par lui. \u00c0 la mort du Russe (naturalis\u00e9 Fran\u00e7ais)\u00a0<a title=\"Alexandre Alekhine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_Alekhine\">Alekhine<\/a>, en 1946, la\u00a0<a title=\"F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs\">F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs<\/a>\u00a0(FIDE) prend en main l\u2019organisation du championnat du monde en d\u00e9signant les participants au\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1948\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1948\">championnat du monde de 1948<\/a>\u00a0qui est remport\u00e9 par le Sovi\u00e9tique\u00a0<a title=\"Mikha\u00efl Botvinnik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikha%C3%AFl_Botvinnik\">Mikha\u00efl Botvinnik<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depuis 1950, \u00e0 l&rsquo;exception des championnats organis\u00e9s par la\u00a0<a title=\"F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs\">FIDE<\/a>\u00a0de 1999 \u00e0 2006 et du\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2000 (classique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2000_(classique)\">championnat \u00ab\u00a0classique\u00a0\u00bb de 2000<\/a>, les championnats du monde sont pr\u00e9c\u00e9d\u00e9s d&rsquo;un\u00a0<a title=\"Tournoi des candidats\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tournoi_des_candidats\">tournoi des candidats<\/a>\u00a0qui d\u00e9signe le ou les adversaires qui affronteront le champion du monde en titre. De 1993 \u00e0 2005, \u00e0 la suite de la d\u00e9cision de\u00a0<a title=\"Garry Kasparov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Garry_Kasparov\">Kasparov<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Nigel Short\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nigel_Short\">Short<\/a>\u00a0de jouer leur match hors de la FIDE, deux cycles de \u00abchampionnats du monde\u00bb ont \u00e9t\u00e9 organis\u00e9s en parall\u00e8le par la FIDE et par Kasparov, puis par son successeur,\u00a0<a title=\"Vladimir Kramnik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Kramnik\">Kramnik<\/a>, jusqu\u2019en 2005.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s la r\u00e9unification des deux titres qui eut lieu en 2006, les championnats du monde ont \u00e9t\u00e9 remport\u00e9s quatre fois successivement par l&rsquo;Indien\u00a0<a title=\"Viswanathan Anand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Viswanathan_Anand\">Viswanathan Anand<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2007\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2007\">2007<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2008\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2008\">2008<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2010\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2010\">2010<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2012\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2012\">2012<\/a>. En novembre 2013 \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Chennai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chennai\">Chennai<\/a>\u00a0en Inde, il\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2013\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2013\">est battu<\/a>\u00a0par le Norv\u00e9gien\u00a0<a title=\"Magnus Carlsen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magnus_Carlsen\">Magnus Carlsen<\/a>\u00a0qui devient le nouveau champion du monde. Carlsen a conserv\u00e9 son titre quatre fois\u00a0: face \u00e0 Anand en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2014\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2014\">novembre 2014<\/a>\u00a0sur la marque de 6,5 \u00e0 4,5 apr\u00e8s onze parties, puis en novembre 2016, face au Russe\u00a0<a title=\"Sergue\u00ef Kariakine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sergue%C3%AF_Kariakine\">Sergue\u00ef Kariakine<\/a>\u00a0\u00e0 New York (\u00e0 \u00e9galit\u00e9 6 \u00e0 6 apr\u00e8s les parties lentes et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2016\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2016\">vainqueur 3 \u00e0 1 sur les parties rapides de d\u00e9partage<\/a>), \u00e0\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2018\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2018\">Londres en novembre 2018<\/a>\u00a0face \u00e0 l&rsquo;Italo-Am\u00e9ricain\u00a0<a title=\"Fabiano Caruana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fabiano_Caruana\">Fabiano Caruana<\/a>\u00a0(\u00e0 \u00e9galit\u00e9 6 \u00e0 6 apr\u00e8s les parties lentes et vainqueur 3 \u00e0 0 des parties rapides) et \u00e0\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2021\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2021\">Duba\u00ef en 2021<\/a>\u00a0(7,5 \u00e0 3,5) face au Russe\u00a0<a title=\"Ian Nepomniachtchi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ian_Nepomniachtchi\">Ian Nepomniachtchi<\/a>. Le championnat du monde 2021 se dispute en quatorze parties en\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cadence de jeu (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cadence_de_jeu_(%C3%A9checs)\">cadence longue<\/a>\u00a0(1 h 30 pour les quarante premiers coups) avec un \u00e9ventuel d\u00e9partage par quatre\u00a0<a title=\"\u00c9checs rapides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89checs_rapides\">parties rapides<\/a>\u00a0puis si n\u00e9cessaire deux parties de\u00a0<a title=\"Blitz (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Blitz_(%C3%A9checs)\">blitz<\/a>\u00a0et enfin une ultime partie en\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Armageddon (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Armageddon_(%C3%A9checs)\">Armageddon<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il existe \u00e9galement un\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs de parties rapides\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_de_parties_rapides\">championnat du monde d&rsquo;\u00e9checs de parties rapides<\/a>\u00a0et un\u00a0<a title=\"Championnat du monde de blitz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_blitz\">championnat du monde de blitz<\/a>\u00a0dont Magnus Carlsen est le champion en titre (2022).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il y a un\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs al\u00e9atoires Fischer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_al%C3%A9atoires_Fischer\">championnat du monde d&rsquo;\u00e9checs al\u00e9atoires Fischer<\/a>, dont le tenant du titre en 2022 est l&rsquo;Am\u00e9ricain\u00a0<a title=\"Hikaru Nakamura\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hikaru_Nakamura\">Hikaru Nakamura<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Champions_du_monde_de_1886_\u00e0_1946\">Champions du monde de 1886 \u00e0 1946<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Wilhelm Steinitz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wilhelm_Steinitz\">Wilhelm Steinitz<\/a>\u00a0(Autriche-Hongrie puis \u00c9tats-Unis), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1886\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1886\">1886<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1889\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1889\">1889<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1890-1891\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1890-1891\">1890-1891<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1892\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1892\">1892<\/a>; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1894\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1894\">1894<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1896-1897\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1896-1897\">1896-1897<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Emanuel Lasker\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Emanuel_Lasker\">Emanuel Lasker<\/a>\u00a0(Allemagne), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1894\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1894\">1894<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1896-1897\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1896-1897\">1896-1897<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1907\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1907\">1907<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1908\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1908\">1908<\/a>\u00a0et deux fois en 1910 (<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1910 (Lasker-Janowski)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1910_(Lasker-Janowski)\">contre Janowski<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1910 (Lasker-Schlechter)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1910_(Lasker-Schlechter)\"><i>ex \u00e6quo<\/i>\u00a0contre Schlechter<\/a>); battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1921\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1921\">1921<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Jos\u00e9 Ra\u00fal Capablanca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Ra%C3%BAl_Capablanca\">Jos\u00e9 Ra\u00fal Capablanca<\/a>\u00a0(Cuba), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1921\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1921\">1921<\/a>; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1927\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1927\">1927<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Alexandre Alekhine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_Alekhine\">Alexandre Alekhine<\/a>\u00a0(France), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1927\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1927\">1927<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1929\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1929\">1929<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1934\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1934\">1934<\/a>; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1935\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1935\">1935<\/a>; vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1937\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1937\">1937<\/a>\u00a0(match revanche), mort en 1946<\/li>\n<li><a title=\"Max Euwe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Max_Euwe\">Max Euwe<\/a>\u00a0(Pays-Bas), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1935\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1935\">1935<\/a>; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1937\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1937\">1937<\/a>\u00a0(match revanche) et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1948\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1948\">1948<\/a>\u00a0(tournoi)<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans certains matchs, la victoire revenait au premier joueur \u00e0 remporter six, huit ou dix victoires, les parties nulles ne comptant pas (le score avec les parties nulles est indiqu\u00e9 entre parenth\u00e8ses). Les autres matchs \u00e9taient disput\u00e9s en dix, vingt ou trente parties, la victoire revenant au premier joueur \u00e0 marquer plus de la moiti\u00e9 des points. En 1921, Lasker abandonna le match apr\u00e8s quatorze parties (le match \u00e9tait en trente parties).<\/p>\n<table class=\"wikitable centre alternance\">\n<caption>Matchs de championnat du monde de 1886 \u00e0 1937<\/caption>\n<tbody>\n<tr>\n<th>Ann\u00e9e(s)<\/th>\n<th width=\"31%\">Vainqueur<\/th>\n<th width=\"31%\">Adversaire<\/th>\n<th>Marque<sup id=\"cite_ref-nulles_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs#cite_note-nulles-2\">2<\/a><\/sup><\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1886<\/td>\n<td><a title=\"Wilhelm Steinitz\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wilhelm_Steinitz\">Wilhelm Steinitz<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Johannes Zukertort\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Johannes_Zukertort\">Johannes Zukertort<\/a><\/td>\n<td>10 &#8211; 5<br \/>\n(12,5 &#8211; 7,5)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1889<\/td>\n<td>Wilhelm Steinitz<\/td>\n<td><a title=\"Mikha\u00efl Tchigorine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikha%C3%AFl_Tchigorine\">Mikha\u00efl Tchigorine<\/a><\/td>\n<td>10,5 &#8211; 6,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1890-1891<\/td>\n<td>Wilhelm Steinitz<\/td>\n<td><a title=\"Isidor Gunsberg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isidor_Gunsberg\">Isidor Gunsberg<\/a><\/td>\n<td>10,5 &#8211; 8,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1892<\/td>\n<td>Wilhelm Steinitz<\/td>\n<td>Mikha\u00efl Tchigorine<\/td>\n<td>10 &#8211; 8<br \/>\n(12,5 &#8211; 10,5)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1894<\/td>\n<td><a title=\"Emanuel Lasker\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Emanuel_Lasker\">Emanuel Lasker<\/a><\/td>\n<td>Wilhelm Steinitz<\/td>\n<td>10 &#8211; 5<br \/>\n(12 &#8211; 7)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1896-1897<\/td>\n<td>Emanuel Lasker<\/td>\n<td>Wilhelm Steinitz<\/td>\n<td>10 -2<br \/>\n(12,5 &#8211; 4,5)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1907<\/td>\n<td>Emanuel Lasker<\/td>\n<td><a title=\"Frank Marshall (joueur d'\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Frank_Marshall_(joueur_d%27%C3%A9checs)\">Frank Marshall<\/a><\/td>\n<td>8 &#8211; 0<br \/>\n(11,5 &#8211; 3,5)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1908<\/td>\n<td>Emanuel Lasker<\/td>\n<td><a title=\"Siegbert Tarrasch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Siegbert_Tarrasch\">Siegbert Tarrasch<\/a><\/td>\n<td>8 &#8211; 3<br \/>\n(10,5 &#8211; 5,5)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1910<br \/>\n(janvier-f\u00e9vrier)<\/td>\n<td>Emanuel Lasker<br \/>\n(conserve son titre)<\/td>\n<td><a title=\"Carl Schlechter\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carl_Schlechter\">Carl Schlechter<\/a><br \/>\n(<i>ex \u00e6quo<\/i>)<\/td>\n<td>5 &#8211; 5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1910<br \/>\n(novembre<br \/>\n-d\u00e9cembre)<\/td>\n<td>Emanuel Lasker<\/td>\n<td><a title=\"David Janowski\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/David_Janowski\">David Janowski<\/a><\/td>\n<td>8 &#8211; 0<br \/>\n(9,5 &#8211; 1,5)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1921<\/td>\n<td><a title=\"Jos\u00e9 Ra\u00fal Capablanca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Ra%C3%BAl_Capablanca\">Jos\u00e9 Ra\u00fal Capablanca<\/a><\/td>\n<td>Emanuel Lasker<\/td>\n<td>9 -5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1927<\/td>\n<td><a title=\"Alexandre Alekhine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexandre_Alekhine\">Alexandre Alekhine<\/a><\/td>\n<td>Jos\u00e9 Ra\u00fal Capablanca<\/td>\n<td>6 &#8211; 3<br \/>\n(18,5 &#8211; 15,5)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1929<\/td>\n<td>Alexandre Alekhine<\/td>\n<td><a title=\"Efim Bogoljubov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Efim_Bogoljubov\">Efim Bogoljubov<\/a><\/td>\n<td>15,5 &#8211; 9,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1934<\/td>\n<td>Alexandre Alekhine<\/td>\n<td>Efim Bogoljubov<\/td>\n<td>15,5 &#8211; 10,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1935<\/td>\n<td><a title=\"Max Euwe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Max_Euwe\">Max Euwe<\/a><\/td>\n<td>Alexandre Alekhine<\/td>\n<td>15,5 &#8211; 14,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1937<\/td>\n<td>Alexandre Alekhine<\/td>\n<td>Max Euwe<\/td>\n<td>15,5 &#8211; 9,5<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Champions_du_monde_FIDE_de_1948_\u00e0_1990\"><span id=\"Champions_du_monde_FIDE_de_1948_.C3.A0_1990\"><\/span>Champions du monde FIDE de 1948 \u00e0 1990<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s la\u00a0<a title=\"Seconde Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seconde_Guerre_mondiale\">Seconde Guerre mondiale<\/a>, de 1948 \u00e0 1990, les championnats du monde avaient lieu tous les trois ans. Avant 1963 et apr\u00e8s 1977, un match revanche \u00e9tait organis\u00e9 en cas de d\u00e9faite du champion en titre. En cas d&rsquo;\u00e9galit\u00e9 apr\u00e8s 24 parties, le champion conservait son titre. Botvinnik et Kasparov profit\u00e8rent chacun de cette disposition.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Mikha\u00efl Botvinnik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikha%C3%AFl_Botvinnik\">Mikha\u00efl Botvinnik<\/a>\u00a0(URSS), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1948\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1948\">1948<\/a>\u00a0;\u00a0<i>ex \u00e6quo<\/i>\u00a0en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1951\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1951\">1951<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1954\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1954\">1954<\/a>\u00a0; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1957\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1957\">1957<\/a>\u00a0; vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1958\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1958\">1958<\/a>\u00a0(match revanche)\u00a0; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1960\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1960\">1960<\/a>\u00a0; vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1961\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1961\">1961<\/a>\u00a0(match revanche) et battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1963\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1963\">1963<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Vassily Smyslov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vassily_Smyslov\">Vassily Smyslov<\/a>\u00a0(URSS), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1957\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1957\">1957<\/a>\u00a0; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1948\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1948\">1948<\/a>\u00a0(deuxi\u00e8me),\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1954\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1954\">1954<\/a>\u00a0(<i>ex \u00e6quo<\/i>) et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1958\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1958\">1958<\/a>\u00a0(match revanche)<\/li>\n<li><a title=\"Mikha\u00efl Tal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikha%C3%AFl_Tal\">Mikha\u00efl Tal<\/a>\u00a0(URSS), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1960\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1960\">1960<\/a>\u00a0(\u00e0 23 ans)\u00a0; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1961\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1961\">1961<\/a>\u00a0(match revanche)<\/li>\n<li><a title=\"Tigran Petrossian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tigran_Petrossian\">Tigran Petrossian<\/a>\u00a0(URSS), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1963\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1963\">1963<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1966\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1966\">1966<\/a>\u00a0; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1969\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1969\">1969<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Boris Spassky\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boris_Spassky\">Boris Spassky<\/a>\u00a0(URSS), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1969\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1969\">1969<\/a>\u00a0; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1966\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1966\">1966<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1972\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1972\">1972<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Bobby Fischer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bobby_Fischer\">Bobby Fischer<\/a>\u00a0(\u00c9tats-Unis), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1972\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1972\">1972<\/a>\u00a0; forfait en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1975\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1975\">1975<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Anatoli Karpov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anatoli_Karpov\">Anatoli Karpov<\/a>\u00a0(URSS), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1975\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1975\">1975<\/a>\u00a0(par forfait),\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1978\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1978\">1978<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1981\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1981\">1981<\/a>\u00a0; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1985\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1985\">1985<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1986\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1986\">1986<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1987\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1987\">1987<\/a>\u00a0(<i>ex \u00e6quo<\/i>) et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1990\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1990\">1990<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Garry Kasparov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Garry_Kasparov\">Garry Kasparov<\/a>\u00a0(URSS, puis Russie), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1985\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1985\">1985<\/a>\u00a0(\u00e0 22 ans), en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1986\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1986\">1986<\/a>,\u00a0<i>ex \u00e6quo<\/i>\u00a0en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1987\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1987\">1987<\/a>\u00a0et vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1990\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1990\">1990<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans certains matchs, la victoire revenait au premier joueur \u00e0 remporter six victoires, les parties nulles ne comptant pas (le score avec les parties nulles est indiqu\u00e9 entre parenth\u00e8ses). Les autres matchs \u00e9taient disput\u00e9s en vingt-quatre parties, la victoire revenant au premier joueur \u00e0 marquer plus de la moiti\u00e9 des points. En cas d&rsquo;\u00e9galit\u00e9 (12 &#8211; 12), le champion conservait son titre. En 1975, Bobby Fischer abandonna son titre sans disputer le match contre Anatoli Karpov.<\/p>\n<div class=\"clear\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Anatoly_Karpov_1979.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/62\/Anatoly_Karpov_1979.jpg\/220px-Anatoly_Karpov_1979.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/62\/Anatoly_Karpov_1979.jpg\/330px-Anatoly_Karpov_1979.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/62\/Anatoly_Karpov_1979.jpg\/440px-Anatoly_Karpov_1979.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"333\" data-file-width=\"2418\" data-file-height=\"3659\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Anatoli Karpov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anatoli_Karpov\">Anatoli Karpov<\/a>, champion du monde de 1975 \u00e0 1985 et de 1993 \u00e0 1999 (<a title=\"F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs\">FIDE<\/a>).<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kasparov-1.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a6\/Kasparov-1.jpg\/220px-Kasparov-1.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/a6\/Kasparov-1.jpg 1.5x\" width=\"220\" height=\"349\" data-file-width=\"315\" data-file-height=\"500\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Garry Kasparov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Garry_Kasparov\">Garry Kasparov<\/a>, champion du monde de 1985 \u00e0 1993 (FIDE) et de 1993 \u00e0 2000 (\u00abclassique\u00bb).<\/figcaption><\/figure>\n<table class=\"wikitable centre alternance\">\n<caption>Championnats du monde de 1948 \u00e0 1990<\/caption>\n<tbody>\n<tr>\n<th>Ann\u00e9e<\/th>\n<th width=\"35%\">Vainqueur<\/th>\n<th width=\"35%\">Adversaire(s)<\/th>\n<th>Marque<\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1948<\/td>\n<td><a title=\"Mikha\u00efl Botvinnik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikha%C3%AFl_Botvinnik\">Mikha\u00efl Botvinnik<\/a><\/td>\n<td>Quatre adversaires<br \/>\n(<a title=\"Tournoi \u00e0 deux tours\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tournoi_%C3%A0_deux_tours\">tournoi \u00e0 cinq tours<\/a>)<br \/>\n(<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>:\u00a0<a title=\"Vassily Smyslov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vassily_Smyslov\">Vassily Smyslov<\/a>)<\/td>\n<td>14 \/ 20<br \/>\n(14 &#8211; 6)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1951<\/td>\n<td>Mikha\u00efl Botvinnik<br \/>\n(conserve son titre)<\/td>\n<td><a title=\"David Bronstein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/David_Bronstein\">David Bronstein<\/a>\u00a0(<i>ex \u00e6quo<\/i>)<\/td>\n<td>12 &#8211; 12<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1954<\/td>\n<td>Mikha\u00efl Botvinnik<br \/>\n(conserve son titre)<\/td>\n<td>Vassily Smyslov (<i>ex \u00e6quo<\/i>)<\/td>\n<td>12 &#8211; 12<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1957<\/td>\n<td><a title=\"Vassily Smyslov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vassily_Smyslov\">Vassily Smyslov<\/a><\/td>\n<td>Mikha\u00efl Botvinnik<\/td>\n<td>12,5 &#8211; 9,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1958<\/td>\n<td>Mikha\u00efl Botvinnik<\/td>\n<td>Vassily Smyslov<\/td>\n<td>12,5 &#8211; 10,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1960<\/td>\n<td><a title=\"Mikha\u00efl Tal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mikha%C3%AFl_Tal\">Mikha\u00efl Tal<\/a><\/td>\n<td>Mikha\u00efl Botvinnik<\/td>\n<td>12,5 &#8211; 8,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1961<\/td>\n<td>Mikha\u00efl Botvinnik<\/td>\n<td>Mikha\u00efl Tal<\/td>\n<td>13 &#8211; 8<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1963<\/td>\n<td><a title=\"Tigran Petrossian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tigran_Petrossian\">Tigran Petrossian<\/a><\/td>\n<td>Mikha\u00efl Botvinnik<\/td>\n<td>12,5 &#8211; 9,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1966<\/td>\n<td>Tigran Petrossian<\/td>\n<td>Boris Spassky<\/td>\n<td>12,5 &#8211; 11,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1969<\/td>\n<td><a title=\"Boris Spassky\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boris_Spassky\">Boris Spassky<\/a><\/td>\n<td>Tigran Petrossian<\/td>\n<td>12,5 &#8211; 10,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1972<\/td>\n<td><a title=\"Bobby Fischer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bobby_Fischer\">Bobby Fischer<\/a><\/td>\n<td>Boris Spassky<\/td>\n<td>12,5 &#8211; 8,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1975<\/td>\n<td><a title=\"Anatoli Karpov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anatoli_Karpov\">Anatoli Karpov<\/a><br \/>\n(par forfait)<\/td>\n<td>Bobby Fischer<br \/>\n(abandonne son titre)<\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1978<\/td>\n<td>Anatoli Karpov<\/td>\n<td><a title=\"Viktor Kortchno\u00ef\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Viktor_Kortchno%C3%AF\">Viktor Kortchno\u00ef<\/a><\/td>\n<td>6 &#8211; 5<br \/>\n(16,5 &#8211; 15,5<sup id=\"cite_ref-nulles_2-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs#cite_note-nulles-2\">2<\/a><\/sup>)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1981<\/td>\n<td>Anatoli Karpov<\/td>\n<td>Viktor Kortchno\u00ef<\/td>\n<td>6 &#8211; 2<br \/>\n(11 &#8211; 7<sup id=\"cite_ref-nulles_2-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs#cite_note-nulles-2\">2<\/a><\/sup>)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1984-1985<\/td>\n<td>Anatoli Karpov<br \/>\n(match interrompu)<\/td>\n<td>Garry Kasparov<\/td>\n<td>5 &#8211; 3<br \/>\n(25 &#8211; 23<sup id=\"cite_ref-nulles_2-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs#cite_note-nulles-2\">2<\/a><\/sup>)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1985<\/td>\n<td><a title=\"Garry Kasparov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Garry_Kasparov\">Garry Kasparov<\/a><\/td>\n<td>Anatoli Karpov<\/td>\n<td>13 &#8211; 11<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1986<\/td>\n<td>Garry Kasparov<\/td>\n<td>Anatoli Karpov<\/td>\n<td>12,5 &#8211; 11,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1987<\/td>\n<td>Garry Kasparov<br \/>\n(conserve son titre)<\/td>\n<td>Anatoli Karpov (<i>ex \u00e6quo<\/i>)<\/td>\n<td>12 &#8211; 12<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1990<\/td>\n<td>Garry Kasparov<\/td>\n<td>Anatoli Karpov<\/td>\n<td>12,5 &#8211; 11,5<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Champions_du_monde_de_1993_\u00e0_2005\"><span id=\"Champions_du_monde_de_1993_.C3.A0_2005\"><\/span>Champions du monde de 1993 \u00e0 2005<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La finale des championnats du monde FIDE de 1998 \u00e0 2000 \u00e9tait jou\u00e9e au meilleur des six parties classiques (avec un d\u00e9partage de deux parties en 1998). La finale des championnats du monde FIDE de 2001-2002 et 2004 fut jou\u00e9e au meilleur des huit parties.<\/p>\n<table class=\"wikitable sortable centre alternance jquery-tablesorter\">\n<caption>Championnats du monde de 1993 \u00e0 2005<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th class=\"headerSort\" tabindex=\"0\" title=\"Tri croissant\" role=\"columnheader button\">Ann\u00e9e<\/th>\n<th class=\"headerSort\" tabindex=\"0\" title=\"Tri croissant\" role=\"columnheader button\" width=\"\">Vainqueur<\/th>\n<th class=\"headerSort\" tabindex=\"0\" title=\"Tri croissant\" role=\"columnheader button\">Championnat<\/th>\n<th class=\"headerSort\" tabindex=\"0\" title=\"Tri croissant\" role=\"columnheader button\" width=\"\">Adversaire(s)<br \/>\n(en finale)<\/th>\n<th class=\"headerSort\" tabindex=\"0\" title=\"Tri croissant\" role=\"columnheader button\">Marque<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>1993<br \/>\n(sept.-oct.)<\/td>\n<td><a title=\"Garry Kasparov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Garry_Kasparov\">Garry Kasparov<\/a><\/td>\n<td>\u00abclassique\u00bb<\/td>\n<td><a title=\"Nigel Short\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nigel_Short\">Nigel Short<\/a><\/td>\n<td>12,5 &#8211; 7,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1993<br \/>\n(sept.-nov.)<\/td>\n<td><a title=\"Anatoli Karpov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anatoli_Karpov\">Anatoli Karpov<\/a><\/td>\n<td>FIDE<\/td>\n<td><a title=\"Jan Timman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Timman\">Jan Timman<\/a><\/td>\n<td>12,5 &#8211; 8,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1995<\/td>\n<td>Garry Kasparov<\/td>\n<td>\u00abclassique\u00bb<\/td>\n<td>Viswanathan Anand<\/td>\n<td>10,5 &#8211; 7,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1996<\/td>\n<td>Anatoli Karpov<\/td>\n<td>FIDE<\/td>\n<td><a title=\"Gata Kamsky\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gata_Kamsky\">Gata Kamsky<\/a>\u00a0(finaliste)<\/td>\n<td>10,5 &#8211; 7,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1997-1998<\/td>\n<td>Anatoli Karpov<br \/>\n(apr\u00e8s d\u00e9partage)<\/td>\n<td>FIDE<\/td>\n<td>Viswanathan Anand<\/td>\n<td>3 &#8211; 3<br \/>\n(5 &#8211; 3)<sup id=\"cite_ref-dep_3-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs#cite_note-dep-3\">3<\/a><\/sup><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1999<\/td>\n<td><a title=\"Aleksandr Khalifman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aleksandr_Khalifman\">Aleksandr Khalifman<\/a><\/td>\n<td>FIDE (tournoi<br \/>\n\u00e0 \u00e9limination directe)<\/td>\n<td><a title=\"Vladimir Akopian\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Akopian\">Vladimir Akopian<\/a>\u00a0(finaliste)<\/td>\n<td>3,5 &#8211; 2,5<br \/>\n(en finale)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2000<br \/>\n(sept.-oct.)<\/td>\n<td><a title=\"Vladimir Kramnik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Kramnik\">Vladimir Kramnik<\/a><\/td>\n<td>\u00abclassique\u00bb<\/td>\n<td>Garry Kasparov<\/td>\n<td>8,5 &#8211; 6,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2000<br \/>\n(nov.-d\u00e9c.)<\/td>\n<td><a title=\"Viswanathan Anand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Viswanathan_Anand\">Viswanathan Anand<\/a><\/td>\n<td>FIDE (tournoi<br \/>\n\u00e0 \u00e9limination directe)<\/td>\n<td><a title=\"Alexe\u00ef Chirov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alexe%C3%AF_Chirov\">Alexe\u00ef Chirov<\/a>\u00a0(finaliste)<\/td>\n<td>3,5 &#8211; 0,5<br \/>\n(en finale)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2001-2002<\/td>\n<td><a title=\"Ruslan Ponomariov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ruslan_Ponomariov\">Ruslan Ponomariov<\/a><\/td>\n<td>FIDE (tournoi<br \/>\n\u00e0 \u00e9limination directe)<\/td>\n<td><a title=\"Vassili Ivantchouk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vassili_Ivantchouk\">Vassili Ivantchouk<\/a>\u00a0(finaliste)<\/td>\n<td>4,5 &#8211; 2,5<br \/>\n(en finale)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2004<br \/>\n(juin-juillet)<\/td>\n<td><a title=\"Rustam Qosimjonov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rustam_Qosimjonov\">Rustam Qosimjonov<\/a><\/td>\n<td>FIDE (tournoi<br \/>\n\u00e0 \u00e9limination directe)<\/td>\n<td><a title=\"Michael Adams\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michael_Adams\">Michael Adams<\/a>\u00a0(finaliste)<\/td>\n<td>4,5 &#8211; 3,5<br \/>\n(en finale)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2004<br \/>\n(sept.-oct.)<\/td>\n<td>Vladimir Kramnik<br \/>\n(conserve son titre)<\/td>\n<td>\u00abclassique\u00bb<\/td>\n<td><a title=\"P\u00e9ter L\u00e9k\u00f3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9ter_L%C3%A9k%C3%B3\">P\u00e9ter L\u00e9k\u00f3<\/a>\u00a0(<i>ex \u00e6quo<\/i>)<\/td>\n<td>7 &#8211; 7<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2005<\/td>\n<td><a title=\"Veselin Topalov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Veselin_Topalov\">Veselin Topalov<\/a><\/td>\n<td>FIDE<br \/>\n(<a title=\"Tournoi \u00e0 deux tours\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tournoi_%C3%A0_deux_tours\">tournoi \u00e0 deux tours<\/a>)<\/td>\n<td>Sept adversaires<br \/>\n(<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>&#8211;<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">3<sup>e<\/sup><\/abbr>: Svidler et Anand)<\/td>\n<td>10 \/ 14<br \/>\n(+6, =8)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<tfoot><\/tfoot>\n<\/table>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Champions_du_monde_\u00abclassiques\u00bb_de_1993_\u00e0_2004\"><span id=\"Champions_du_monde_.C2.ABclassiques.C2.BB_de_1993_.C3.A0_2004\"><\/span>Champions du monde \u00abclassiques\u00bb de 1993 \u00e0 2004<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Garry Kasparov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Garry_Kasparov\">Garry Kasparov<\/a>\u00a0(Russie), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1993 (classique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1993_(classique)\">1993<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 1995\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_1995\">1995<\/a>; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2000 (classique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2000_(classique)\">2000<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Vladimir Kramnik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Kramnik\">Vladimir Kramnik<\/a>\u00a0(Russie), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2000 (classique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2000_(classique)\">2000<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2004 (classique)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2004_(classique)\">2004<\/a>\u00a0(<i>ex \u00e6quo<\/i>).<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Champions_du_monde_FIDE_de_1993_\u00e0_2005\"><span id=\"Champions_du_monde_FIDE_de_1993_.C3.A0_2005\"><\/span>Champions du monde FIDE de 1993 \u00e0 2005<\/h4>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Viswanathan_Anand.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Viswanathan_Anand.jpg\/220px-Viswanathan_Anand.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Viswanathan_Anand.jpg\/330px-Viswanathan_Anand.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Viswanathan_Anand.jpg\/440px-Viswanathan_Anand.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"330\" data-file-width=\"683\" data-file-height=\"1024\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Viswanathan Anand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Viswanathan_Anand\">Viswanathan Anand<\/a>, champion du monde en 2000 (<a title=\"F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs\">FIDE<\/a>) et de 2007 \u00e0 2012, a remport\u00e9 le championnat du monde dans tous les formats: tournoi \u00e0 \u00e9limination directe (en 2000), tournoi ferm\u00e9 (en 2007) et trois fois en match (2008, 2010 et 2012).<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Anatoli Karpov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anatoli_Karpov\">Anatoli Karpov<\/a>\u00a0(Russie), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 1993\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_1993\">1993<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 1996\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_1996\">1996<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 1997-1998\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_1997-1998\">1998<\/a>\u00a0(apr\u00e8s d\u00e9partage)\u00a0; forfait en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 1993\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_1993\">1999<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 2000\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_2000\">2000<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Aleksandr Khalifman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aleksandr_Khalifman\">Aleksandr Khalifman<\/a>\u00a0(Russie), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 1999\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_1999\">1999<\/a>\u00a0; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 2000\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_2000\">2000<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Viswanathan Anand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Viswanathan_Anand\">Viswanathan Anand<\/a>\u00a0(Inde), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 2000\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_2000\">2000<\/a>\u00a0; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 1997-1998\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_1997-1998\">1998<\/a>\u00a0(apr\u00e8s d\u00e9partage), battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 2001-2002\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_2001-2002\">2001<\/a>\u00a0et deuxi\u00e8me en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 2005\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_2005\">2005<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Ruslan Ponomariov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ruslan_Ponomariov\">Ruslan Ponomariov<\/a>\u00a0(Ukraine), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 2001-2002\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_2001-2002\">2001-2002<\/a>\u00a0(\u00e0 18 ans), forfait en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 2004\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_2004\">2004<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Rustam Qosimjonov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rustam_Qosimjonov\">Rustam Qosimjonov<\/a>\u00a0(<a title=\"Ouzb\u00e9kistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ouzb%C3%A9kistan\">Ouzb\u00e9kistan<\/a>), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 2004\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_2004\">2004<\/a>\u00a0et sixi\u00e8me en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 2005\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_2005\">2005<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Veselin Topalov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Veselin_Topalov\">Veselin Topalov<\/a>\u00a0(Bulgarie), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde de la F\u00e9d\u00e9ration internationale des \u00e9checs 2005\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_de_la_F%C3%A9d%C3%A9ration_internationale_des_%C3%A9checs_2005\">2005<\/a>\u00a0; battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2006\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2006\">2006<\/a>\u00a0(apr\u00e8s d\u00e9partage) et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2010\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2010\">2010<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Champions_du_monde_depuis_la_r\u00e9unification_de_2006\"><span id=\"Champions_du_monde_depuis_la_r.C3.A9unification_de_2006\"><\/span>Champions du monde depuis la r\u00e9unification de 2006<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Magnus_Carlsen_(2012)_cropped.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Magnus_Carlsen_%282012%29_cropped.jpg\/220px-Magnus_Carlsen_%282012%29_cropped.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Magnus_Carlsen_%282012%29_cropped.jpg\/330px-Magnus_Carlsen_%282012%29_cropped.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Magnus_Carlsen_%282012%29_cropped.jpg\/440px-Magnus_Carlsen_%282012%29_cropped.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"227\" data-file-width=\"1084\" data-file-height=\"1118\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Magnus Carlsen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magnus_Carlsen\">Magnus Carlsen<\/a>, champion du monde de 2013 \u00e0 2023.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Vladimir Kramnik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Kramnik\">Vladimir Kramnik<\/a>\u00a0(Russie), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2006\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2006\">2006<\/a>\u00a0(apr\u00e8s d\u00e9partage); battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2007\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2007\">2007<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2008\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2008\">2008<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Viswanathan Anand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Viswanathan_Anand\">Viswanathan Anand<\/a>\u00a0(Inde), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2007\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2007\">2007<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2008\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2008\">2008<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2010\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2010\">2010<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2012\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2012\">2012<\/a>\u00a0(au d\u00e9partage); battu en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2013\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2013\">2013<\/a>\u00a0et 2014<\/li>\n<li><a title=\"Magnus Carlsen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magnus_Carlsen\">Magnus Carlsen<\/a>\u00a0(Norv\u00e8ge), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2013\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2013\">2013<\/a>\u00a0(\u00e0 22 ans et 11 mois),\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2014\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2014\">2014<\/a>,\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2016\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2016\">2016<\/a>\u00a0(au d\u00e9partage),\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2018\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2018\">2018<\/a>\u00a0(\u00e9galement au d\u00e9partage) et\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2021\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2021\">2021<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"Ding Liren\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ding_Liren\">Ding Liren<\/a>\u00a0(Chine), vainqueur en\u00a0<a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2023\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2023\">2023<\/a>\u00a0(au d\u00e9partage)<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">De 2006 \u00e0 2018, les matchs sont disput\u00e9s en douze parties, pass\u00e9s \u00e0 quatorze depuis 2021. La victoire revient au premier joueur \u00e0 marquer plus de six points, sept en 2021. En cas d&rsquo;\u00e9galit\u00e9 (6 &#8211; 6, 7-7 en 2021) apr\u00e8s les parties classiques, les adversaires disputent un mini-match de d\u00e9partage en parties rapides.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le score indiqu\u00e9 entre parenth\u00e8ses est le score apr\u00e8s les parties de d\u00e9partages.<\/p>\n<table class=\"wikitable centre alternance\">\n<caption>Championnats du monde depuis 2006<\/caption>\n<tbody>\n<tr>\n<th>Ann\u00e9e<\/th>\n<th width=\"37%\">Vainqueur<\/th>\n<th>Adversaire(s)<\/th>\n<th>Marque<sup id=\"cite_ref-dep_3-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs#cite_note-dep-3\">3<\/a><\/sup><\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2006\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2006\">2006<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Vladimir Kramnik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Kramnik\">Vladimir Kramnik<\/a><br \/>\n(apr\u00e8s d\u00e9partage)<\/td>\n<td><a title=\"Veselin Topalov\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Veselin_Topalov\">Veselin Topalov<\/a><\/td>\n<td>6 &#8211; 6<br \/>\n(8,5 &#8211; 7,5)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2007\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2007\">2007<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Viswanathan Anand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Viswanathan_Anand\">Viswanathan Anand<\/a><\/td>\n<td>Sept adversaires<br \/>\n(<a title=\"Tournoi \u00e0 deux tours\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tournoi_%C3%A0_deux_tours\">tournoi \u00e0 deux tours<\/a>)<br \/>\n(<abbr class=\"abbr\" title=\"Deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>&#8211;<abbr class=\"abbr\" title=\"Troisi\u00e8me\">3<sup>e<\/sup><\/abbr>: Kramnik et Guelfand)<\/td>\n<td>9 \/ 14<br \/>\n(+4, =10)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2008\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2008\">2008<\/a><\/td>\n<td>Viswanathan Anand<\/td>\n<td>Vladimir Kramnik<\/td>\n<td>6,5 &#8211; 4,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2010\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2010\">2010<\/a><\/td>\n<td>Viswanathan Anand<\/td>\n<td>Veselin Topalov<\/td>\n<td>6,5 &#8211; 5,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2012\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2012\">2012<\/a><\/td>\n<td>Viswanathan Anand<br \/>\n(apr\u00e8s d\u00e9partage)<\/td>\n<td><a title=\"Boris Guelfand\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boris_Guelfand\">Boris Guelfand<\/a><\/td>\n<td>6 &#8211; 6<br \/>\n(8,5 &#8211; 7,5)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2013\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2013\">2013<\/a><\/td>\n<td><a title=\"Magnus Carlsen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Magnus_Carlsen\">Magnus Carlsen<\/a><\/td>\n<td>Viswanathan Anand<\/td>\n<td>6,5 &#8211; 3,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2014\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2014\">2014<\/a><\/td>\n<td>Magnus Carlsen<\/td>\n<td>Viswanathan Anand<\/td>\n<td>6,5 &#8211; 4,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2016\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2016\">2016<\/a><\/td>\n<td>Magnus Carlsen<br \/>\n(apr\u00e8s d\u00e9partage)<\/td>\n<td><a title=\"Sergue\u00ef Kariakine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sergue%C3%AF_Kariakine\">Sergue\u00ef Kariakine<\/a><\/td>\n<td>6 &#8211; 6<br \/>\n(9 &#8211; 7)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2018\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2018\">2018<\/a><\/td>\n<td>Magnus Carlsen<br \/>\n(apr\u00e8s d\u00e9partage)<\/td>\n<td><a title=\"Fabiano Caruana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fabiano_Caruana\">Fabiano Caruana<\/a><\/td>\n<td>6 &#8211; 6<br \/>\n(9 &#8211; 6)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2021\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2021\">2021<\/a><\/td>\n<td>Magnus Carlsen<\/td>\n<td><a title=\"Ian Nepomniachtchi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ian_Nepomniachtchi\">Ian Nepomniachtchi<\/a><\/td>\n<td>7,5 &#8211; 3,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a title=\"Championnat du monde d'\u00e9checs 2023\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Championnat_du_monde_d%27%C3%A9checs_2023\">2023<\/a><\/td>\n<td>Ding Liren<br \/>\n(apr\u00e8s d\u00e9partage)<\/td>\n<td>Ian Nepomniachtchi<\/td>\n<td>7 &#8211; 7<br \/>\n(9,5 &#8211; 8,5)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2>\u00a0<\/h2>\n<h2>\u00a0<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><\/span><\/p>\n<\/form>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : Garik Va\u00efnstein \u00e0 11 ans. &nbsp; Faire un don par Qr Code Achetez mes livres &nbsp; &nbsp; Virement bancaire IBAN FR81 2004 1010 0820 6402 0P02 955 BIC PSSTFRPPMAR Orazio Puglisi 06 14 35 15 52 oraziopuglisi@gmail.com puglisiorazio@wanadoo.fr &nbsp; C\u2019est \u00e9galement durant la seconde moiti\u00e9 du\u00a0XIXe\u00a0si\u00e8cle\u00a0qu\u2019\u00e9mergent les \u00e9checs modernes. Une [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13114,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-12947","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12947","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12947"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12947\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13119,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12947\/revisions\/13119"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13114"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12947"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}