{"id":12943,"date":"2024-09-16T11:21:11","date_gmt":"2024-09-16T09:21:11","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=12943"},"modified":"2024-09-16T14:18:31","modified_gmt":"2024-09-16T12:18:31","slug":"la-renaissance-3","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/la-renaissance-3\/","title":{"rendered":"La Renaissance"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Image mise en avant :<\/strong> The frontispiece and title page of a 1656 printing of Greco&rsquo;s work. Depicted is\u00a0<a title=\"Charles I of England\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Charles_I_of_England\">Charles I of England<\/a>.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"QSSRVLDUKP2MG\" \/> <input title=\"PayPal - The safer, easier way to pay online!\" alt=\"Bouton Faites un don avec PayPal\" name=\"submit\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/FR\/i\/btn\/btn_donateCC_LG.gif\" type=\"image\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypal.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypal.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"KUYGR8EGYTG64\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #ff0000;\">Faire un don par Qr Code<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/xn--vidosechecsenligne-dwb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/QR-code.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-36569\" src=\"http:\/\/xn--vidosechecsenligne-dwb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/QR-code.png\" alt=\"\" width=\"192\" height=\"192\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.amazon.fr\/Livres-Orazio-Puglisi\/s?rh=n%3A301061%2Cp_27%3AOrazio+Puglisi\">Achetez mes livres <\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Virement bancaire<\/p>\n<\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/cgi-bin\/webscr\" method=\"post\" target=\"_top\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">IBAN FR81 2004 1010 0820 6402 0P02 955<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">BIC PSSTFRPPMAR<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Orazio Puglisi<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">06 14 35 15 52<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"mailto:oraziopuglisi@gmail.com\">oraziopuglisi@gmail.com<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"mailto:puglisiorazio@wanadoo.fr\">puglisiorazio@wanadoo.fr<\/a><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<b>renaissance des \u00e9checs<\/b>\u00a0d\u00e9signe la p\u00e9riode qui s&rsquo;\u00e9tend de la fin du\u00a0<a title=\"XVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0jusqu&rsquo;au d\u00e9but du\u00a0<a title=\"XVIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0dans la p\u00e9ninsule Ib\u00e9rique et l&rsquo;Italie. Cette p\u00e9riode constitue une transition entre le\u00a0<a title=\"Moyen \u00c2ge tardif\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge_tardif\">Moyen \u00c2ge tardif<\/a>\u00a0et la r\u00e9volution\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois-Andr\u00e9 Danican Philidor\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois-Andr%C3%A9_Danican_Philidor\">philidorienne<\/a>\u00a0qui a pr\u00e9c\u00e9d\u00e9 l&rsquo;<a title=\"\u00c8re romantique des \u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%88re_romantique_des_%C3%A9checs\">\u00e8re romantique<\/a>. Cette derni\u00e8re est combinatoire comme la renaissance des \u00e9checs, alors que les recommandations de Philidor portaient sur le jeu de position. La marche de l&rsquo;histoire des \u00e9checs est ainsi saccad\u00e9e et non lin\u00e9aire.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le terme de\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0renaissance des \u00e9checs\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0a \u00e9t\u00e9 employ\u00e9 par au moins 3 auteurs de r\u00e9f\u00e9rence<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-1\">1<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Maufras_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Maufras-2\">2<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Cazaux_3-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Cazaux-3\">3<\/a><\/sup>. Par ce terme de\u00a0<i>Renaissance<\/i>, l&rsquo;\u00e9volution des styles de jeu aux \u00e9checs est mise en parall\u00e8le avec la marche du monde. En effet, l&rsquo;historien\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"Peter Burke\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peter_Burke\">Peter Burke<\/a>\u00a0a dat\u00e9 de vers 1630 la fin de la Renaissance, avec le\u00a0<a title=\"Rationalisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rationalisme\">Rationalisme<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Ren\u00e9 Descartes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Descartes\">Ren\u00e9 Descartes<\/a><sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-4\">4<\/a><\/sup>. C&rsquo;est concomitant aux \u00e9checs de la mort de l&rsquo;italien\u00a0<a title=\"Gioachino Greco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gioachino_Greco\">Gioachino Greco<\/a>, consid\u00e9r\u00e9 comme l&rsquo;un des meilleurs joueurs d&rsquo;\u00e9checs du\u00a0<a title=\"XVIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Arriv\u00e9e_du_jeu_en_Europe_et_\u00e9volution_des_r\u00e8gles\"><span id=\"Arriv.C3.A9e_du_jeu_en_Europe_et_.C3.A9volution_des_r.C3.A8gles\"><\/span>Arriv\u00e9e du jeu en Europe et \u00e9volution des r\u00e8gles<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lors du Moyen \u00e2ge, le jeu d&rsquo;\u00e9checs se r\u00e9pandit de fa\u00e7on remarquable jusqu&rsquo;au Sud de l&rsquo;Europe en suivant les conqu\u00eates de l&rsquo;Islam<sup id=\"cite_ref-Giffard_5-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Giffard-5\">5<\/a><\/sup>. Les \u00e9checs arrivent en\u00a0<a title=\"Europe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Europe\">Europe<\/a>\u00a0sans doute peu avant l&rsquo;an mil<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-6\">6<\/a><\/sup>\u00a0par l&rsquo;<a title=\"Al-Andalus\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Andalus\">Espagne musulmane<\/a>\u00a0ou par l&rsquo;<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a>\u00a0du Sud (<a title=\"\u00c9mirat de Sicile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mirat_de_Sicile\">Sicile<\/a>)<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-7\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019\u00e9volution la plus importante a lieu \u00e0 la fin du\u00a0<a title=\"Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge\">Moyen \u00c2ge<\/a>, apr\u00e8s 1470, en Espagne ou en Italie, lorsque les mouvements limit\u00e9s de la reine (ou dame) et du fou sont remplac\u00e9s par ceux que nous connaissons actuellement<sup id=\"cite_ref-L'Odyss\u00e9e_des_jeux_d'\u00e9checs_8-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-L'Odyss%C3%A9e_des_jeux_d'%C3%A9checs-8\">8<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans l&rsquo;anc\u00eatre historique du jeu d&rsquo;\u00e9checs, le\u00a0<a title=\"Chatrang\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chatrang\">shatranj<\/a>, la dame \u00e9tait une pi\u00e8ce relativement faible appel\u00e9e\u00a0<i>fiz<\/i>\u00a0(ou\u00a0<a title=\"Vizir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vizir\">vizir<\/a>). Elle se d\u00e9pla\u00e7ait d\u2019une case en diagonale<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-9\">9<\/a><\/sup>. La pi\u00e8ce est devenue la dame pendant la p\u00e9riode m\u00e9di\u00e9vale. Son d\u00e9placement actuel est apparu en Europe au\u00a0<a title=\"XVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>. Cette \u00e9volution pourrait \u00eatre la cons\u00e9quence d&rsquo;une mont\u00e9e en puissance de l&rsquo;influence des femmes dans les principaut\u00e9s italiennes de l&rsquo;\u00e9poque<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-10\">10<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00e9l\u00e9phant du shatranj (<i>al fil<\/i>\u00a0en\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>), avec un d\u00e9placement correspondant \u00e0 un saut de deux cases en diagonale, devient\u00a0<i>aufin<\/i>, puis\u00a0<a title=\"Fou (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fou_(%C3%A9checs)\">fol ou fou<\/a>\u00a0en fran\u00e7ais<sup id=\"cite_ref-BNF_11-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-BNF-11\">11<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pour parer aux effets d\u00e9vastateurs des pi\u00e8ces aux pouvoirs \u00e9tendus, le\u00a0<a title=\"Roque (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roque_(%C3%A9checs)\">roque<\/a>\u00a0est invent\u00e9 vers 1560. On peut consid\u00e9rer que les r\u00e8gles du jeu actuelles sont \u00e9tablies vers 1650<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[<abbr class=\"abbr\" title=\"r\u00e9f\u00e9rence\">r\u00e9f.<\/abbr>\u00a0souhait\u00e9e]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Les_deux_\u00e9coles_anciennes\"><span id=\"Les_deux_.C3.A9coles_anciennes\"><\/span>Les deux \u00e9coles anciennes<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">On trouve successivement deux \u00e9coles principales\u00a0: l&rsquo;\u00e9cole espagnole<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-12\">12<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Roos_13-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Roos-13\">13<\/a><\/sup>\u00a0et l&rsquo;\u00e9cole italienne<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-14\">14<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Roos_13-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Roos-13\">13<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si les premiers livres traitant des \u00e9checs remontent \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque arabe, la stabilisation des r\u00e8gles en Europe donne naissance \u00e0 une\u00a0<a title=\"Th\u00e9orie (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9orie_(%C3%A9checs)\">litt\u00e9rature th\u00e9orique<\/a>\u00a0tr\u00e8s riche et on observe notamment l&rsquo;\u00e9laboration des premiers syst\u00e8mes d&rsquo;<a title=\"Ouverture (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ouverture_(%C3%A9checs)\">ouvertures<\/a>. On peut noter en passant qu&rsquo;il n&rsquo;existe pas de th\u00e9orie du jeu m\u00e9di\u00e9vale en ce sens que les gens du Moyen \u00c2ge ne tenaient jamais quelque th\u00e9orie pour d\u00e9finitive<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-15\">15<\/a><\/sup>. Les \u00e9crits des ma\u00eetres islamiques portaient (comme d&rsquo;ailleurs le\u00a0<a title=\"Bonus Socius\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bonus_Socius\">Bonus Socius<\/a>, dat\u00e9 de vers 1266) de mani\u00e8re pr\u00e9dominante sur des probl\u00e8mes d&rsquo;\u00e9checs, soit des cas particuliers.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la renaissance, les manuscrits sur la th\u00e9orie \u00e9chiqu\u00e9enne sont apparus\u00a0: le\u00a0<a title=\"Manuscrit de G\u00f6ttingen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuscrit_de_G%C3%B6ttingen\">manuscrit de G\u00f6ttingen<\/a>\u00a0notamment ainsi que le\u00a0<a title=\"Scachs d'amor\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scachs_d%27amor\">Scachs d&rsquo;amor<\/a>. Le Scachs d&rsquo;amor est un po\u00e8me manuscrit \u00e9crit en\u00a0<a title=\"Catalan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catalan\">catalan<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"Valence (Espagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Valence_(Espagne)\">Valence<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. On y trouve la premi\u00e8re partie conserv\u00e9e en int\u00e9gralit\u00e9 par \u00e9crit jou\u00e9e avec les r\u00e8gles actuelles des \u00e9checs (sauf le roque). L&rsquo;ouverture de cette partie est une\u00a0<a title=\"D\u00e9fense scandinave\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9fense_scandinave\">d\u00e9fense scandinave<\/a>\u00a0mettant en jeu pr\u00e9cocement la Dame noire. De fait, les joueurs de cette \u00e9poque nomment ces nouvelles r\u00e8gles\u00a0: \u00ab\u00a0esch\u00e9s de la dame\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0jeu de la dame enrag\u00e9e\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-BNF_11-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-BNF-11\">11<\/a><\/sup>.<\/p>\n<dl>\n<dd><a class=\"new\" title=\"Francesc de Castellv\u00ed i de Vic (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Francesc_de_Castellv%C3%AD_i_de_Vic&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Francesc de Castellv\u00ed i de Vic<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Francesc de Castellv\u00ed i de Vic\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Francesc_de_Castellv%C3%AD_i_de_Vic\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Francesc de Castellv\u00ed i de Vic\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>&#8211;<a class=\"new\" title=\"Narc\u00eds Vinyoles (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Narc%C3%ADs_Vinyoles&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Narc\u00eds Vinyoles<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Narc\u00eds Vinyoles\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Narc%C3%ADs_Vinyoles\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Narc\u00eds Vinyoles\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Valence (Espagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Valence_(Espagne)\">Valence (Espagne)<\/a>, 1475<sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-16\">16<\/a><\/sup><\/dd>\n<dd>1. e4 d5 2. exd5 Dxd5 3. Cc3 Dd8 4. Fc4 Cf6 5. Cf3 Fg4 6. h3 Fxf3 7. Dxf3 e6 8. Dxb7 Cbd7 9. Cb5 Tc8 10. Cxa7 Cb6 11. Cxc8 Cxc8 12. d4 Cd6 13. Fb5+ Cxb5 14. Dxb5+ Cd7 15. d5 exd5 16. Fe3 Fd6 17. Td1 Df6 18. Txd5 Dg6 19. Ff4 Fxf4 20. Dxd7+ Rf8 21. Dd8#\u00a0<b>1-0<\/b>.<\/dd>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">En termes d&rsquo;ouvrages imprim\u00e9s, le premier trait\u00e9 avec les nouvelles r\u00e8gles est le\u00a0<i>Libre del jochs partits dels schachs en nombre de 100<\/i>, g\u00e9n\u00e9ralement attribu\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Francesc Vicent\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesc_Vicent\">Francesc Vicent<\/a>, publi\u00e9 en 1495 lui aussi \u00e0 Valence, mais il est aujourd&rsquo;hui perdu. Le deuxi\u00e8me,\u00a0<i>Repetici\u00f3n de Amores y Arte de Ajedrez<\/i>, attribu\u00e9 \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Luis Ramirez Lucena\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luis_Ramirez_Lucena\">Lucena<\/a><sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-17\">17<\/a><\/sup>, nous est parvenu. Il a \u00e9t\u00e9 publi\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Salamanque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salamanque\">Salamanque<\/a>\u00a0vers 1497. Lucena y d\u00e9crit la\u00a0<a title=\"Partie espagnole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Partie_espagnole\">partie espagnole<\/a>, avant\u00a0<a title=\"Ruy L\u00f3pez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ruy_L%C3%B3pez\">Ruy L\u00f3pez<\/a>, et donne son nom \u00e0 deux de ses variantes\u00a0: les d\u00e9fenses Lucena-Berger<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-18\">18<\/a><\/sup>\u00a0et Lucena-Cozio<sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-19\">19<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On doit au portugais\u00a0<a title=\"Pedro Damiano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pedro_Damiano\">Pedro Damiano<\/a>\u00a0un trait\u00e9 d&rsquo;\u00e9checs r\u00e9dig\u00e9 en\u00a0<a title=\"Italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italien\">italien<\/a>\u00a0et en\u00a0<a title=\"Espagnol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagnol\">espagnol<\/a>, intitul\u00e9\u00a0<i><span class=\"lang-it\" lang=\"it\">Questo libro et de imparare giocare la scachi: Et de belitissimi Partiti<\/span><\/i><sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-20\">20<\/a><\/sup>\u00a0qu&rsquo;il fit para\u00eetre \u00e0\u00a0<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>, ville o\u00f9 il s&rsquo;\u00e9tait r\u00e9fugi\u00e9 lors de l&rsquo;expulsion des\u00a0<a title=\"Juifs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Juifs\">Juifs<\/a>\u00a0du Portugal sous le r\u00e8gne de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Manuel Ier de Portugal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Manuel_Ier_de_Portugal\">Manuel\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">I<sup>er<\/sup><\/abbr><\/a>. Sont rest\u00e9s dans l&rsquo;histoire le\u00a0<a title=\"Tableau de mat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tableau_de_mat#Mat_de_Damiano\">Mat de Damiano<\/a>\u00a0et la\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.chessgames.com\/perl\/chessgame?gid=1581433\" rel=\"nofollow\">D\u00e9fense Damiano<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.chessgames.com%2Fperl%2Fchessgame%3Fgid%3D1581433\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0ainsi d\u00e9nomm\u00e9e par\u00a0<a title=\"Ruy L\u00f3pez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ruy_L%C3%B3pez\">Ruy L\u00f3pez<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ruy L\u00f3pez publia en 1561\u00a0<i>Libro de la Invenci\u00f3n liberal y Arte del Juego de Axedrez<\/i><sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-21\">21<\/a><\/sup>\u00a0durant le\u00a0<a title=\"Si\u00e8cle d'or espagnol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Si%C3%A8cle_d%27or_espagnol\">si\u00e8cle d&rsquo;or espagnol<\/a>, sous le r\u00e8gne des\u00a0<a title=\"Maison de Habsbourg (Espagne)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_Habsbourg_(Espagne)\">Habsbourg<\/a>, \u00e9poque o\u00f9 l&rsquo;Espagne \u00e9tait le pays le plus puissant d&rsquo;Europe. Ruy L\u00f3pez ayant pour m\u00e9c\u00e8ne le roi Philippe II, les \u00e9checs faisaient partie de tout un mouvement culturel (encore une fois, l&rsquo;\u00e9volution du jeu aux \u00e9checs est embl\u00e9matique de la marche du monde).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cela dit, Ruy L\u00f3pez n&rsquo;a pas jug\u00e9 utile de donner \u00e0 lire les parties dans leur int\u00e9gralit\u00e9. Il n&rsquo;appr\u00e9ciait ainsi pas leurs phases non combinatoires<sup id=\"cite_ref-Utterberg_22-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Utterberg-22\">22<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son nom reste associ\u00e9 \u00e0 la d\u00e9nomination de la\u00a0<a title=\"Partie espagnole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Partie_espagnole\">partie espagnole<\/a>, appel\u00e9e aussi \u00ab\u00a0ouverture Ruy L\u00f3pez\u00a0\u00bb. Il est consid\u00e9r\u00e9 comme le plus fort joueur du monde entre 1570 et 1575<sup id=\"cite_ref-Fran\u00e7ois_Le_Lionnais_23-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Fran%C3%A7ois_Le_Lionnais-23\">23<\/a><\/sup>. Selon Fran\u00e7ois Le Lionnais<sup id=\"cite_ref-Fran\u00e7ois_Le_Lionnais_23-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Fran%C3%A7ois_Le_Lionnais-23\">23<\/a><\/sup>, son principal rival fut l&rsquo;italien\u00a0<a title=\"Paolo Bo\u00ef\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paolo_Bo%C3%AF\">Paolo Bo\u00ef<\/a>\u00a0(1525-1598), qui participa avec son compatriote\u00a0<a title=\"Giovanni Leonardo da Cutri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Leonardo_da_Cutri\">Leonardo<\/a>\u00a0et l&rsquo;espagnol\u00a0<a title=\"Alfonso Cer\u00f3n\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfonso_Cer%C3%B3n\">Alfonso Cer\u00f3n<\/a>\u00a0au\u00a0<a title=\"Tournoi de Madrid de 1575\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tournoi_de_Madrid_de_1575\">Tournoi de Madrid de 1575<\/a>. Leonardo succ\u00e9da \u00e0 Ruy L\u00f3pez de 1575 jusqu&rsquo;\u00e0 sa mort<sup id=\"cite_ref-Fran\u00e7ois_Le_Lionnais_23-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Fran%C3%A7ois_Le_Lionnais-23\">23<\/a><\/sup>\u00a0(1597).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s l&rsquo;\u00e9cole espagnole, l&rsquo;\u00e9cole italienne<sup id=\"cite_ref-Le_Lionnais_&amp;_Maget_24-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Le_Lionnais_&amp;_Maget-24\">24<\/a><\/sup>\u00a0reprit le flambeau dans le contexte de la\u00a0<a title=\"Renaissance italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_italienne\">Renaissance<\/a>. On peut dresser un parall\u00e8le entre le jeu d&rsquo;\u00e9checs et l&rsquo;\u00e9volution soci\u00e9tale\u00a0: l&rsquo;Italie dominait alors les arts et la culture.<\/p>\n<dl>\n<dd>La partie suivante<sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-25\">25<\/a><\/sup>\u00a0a probablement vu s&rsquo;affronter les deux meilleurs joueurs de l&rsquo;\u00e9poque<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-26\">26<\/a><\/sup>\u00a0:<\/dd>\n<dd>Giovanni Leonardo Di Bona da Cutri-Ruy L\u00f3pez de Segura, 1575<\/dd>\n<dd>Ouverture\u00a0:\u00a0<a title=\"Partie italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Partie_italienne\">partie italienne<\/a>, variante strongpoint<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-27\">27<\/a><\/sup>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Max Euwe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Max_Euwe\">Euwe<\/a><sup id=\"cite_ref-Soltis_28-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Soltis-28\">28<\/a><\/sup><\/dd>\n<dd>1. e4 e5 2. Cf3 Cc6 3. Fc4 Fc5 4. c3 De7 5. b4 Fb6 6. a4 a6 7. Fa3 d6 8. d3 Cf6 9. De2 Fg4 10. Cbd2\u00a0<b>1-0<\/b>.<\/dd>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un autre repr\u00e9sentant notable de l&rsquo;\u00e9cole italienne fut\u00a0<a title=\"Giulio Polerio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giulio_Polerio\">Giulio Polerio<\/a>\u00a0(1548-1612) qui fit para\u00eetre en 1590 un Trait\u00e9.<\/p>\n<dl>\n<dd>Giulio Polerio-Domenico, Rome, 1610<sup id=\"cite_ref-29\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-29\">29<\/a><\/sup><\/dd>\n<dd>Ouverture\u00a0:\u00a0<a title=\"Attaque Fegatello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Attaque_Fegatello\">Attaque Fegatello<\/a><\/dd>\n<dd>1. e4 e5 2. Cf3 Cc6 3. Fc4 Cf6 4. Cg5 d5 5. exd5 Cxd5 6. Cxf7 Rxf7 7. Df3+ Re6 8. Cc3 Ce7 9. d4 c6 10. Fg5 h6 11. Fxe7 Fxe7 12. 0-0-0 Tf8 13. De4 Txf2 14. dxe5 Fg5+ 15. Rb1 Td2 16. h4 Txd1+ 17. Txd1 Fxh4 18. Cxd5 cxd5 19.Txd5 Dg5 20. Td6+ Re7 21. Tg6 (selon\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Chessgames.com\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chessgames.com\">Chessgames.com<\/a>) \/ 21. Dd5 (selon\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Chessbase\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chessbase\">Chessbase<\/a>)\u00a0<b>1-0<\/b><\/dd>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est encore un Italien, mais du d\u00e9but du\u00a0<a title=\"XVIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>,\u00a0<a title=\"Gioachino Greco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gioachino_Greco\">Gioachino Greco<\/a>, qui diffusa la Renaissance \u00e9chiqu\u00e9enne aux autres pays d&rsquo;Occident<sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-30\">30<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On lui doit notamment le\u00a0<a title=\"Tableau de mat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tableau_de_mat#Mat_de_Greco\">mat de Greco<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Tableau de mat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tableau_de_mat#Mat_du_Calabrais\">mat du Calabrais<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Greco pratique des ouvertures qui permettent une attaque rapide de la case f7 (ou f2). Dans ce but, il privil\u00e9gie la\u00a0<a title=\"Partie italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Partie_italienne\">partie italienne<\/a><sup id=\"cite_ref-31\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-31\">31<\/a><\/sup>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Gambit du roi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gambit_du_roi\">gambit du roi<\/a><sup id=\"cite_ref-ref_auto_1_32-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-ref_auto_1-32\">32<\/a><\/sup>\u00a0qui permettent un jeu tactique complexe d\u00e8s les premiers coups. De plus il pr\u00e9conise l&rsquo;utilisation de\u00a0<a title=\"Sacrifice (\u00e9checs)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sacrifice_(%C3%A9checs)\">sacrifices sp\u00e9culatifs<\/a>\u00a0dans l&rsquo;ouverture. Partant, Greco fut un pr\u00e9curseur de l&rsquo;<a title=\"\u00c9cole de Mod\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89cole_de_Mod%C3%A8ne\">\u00c9cole de Mod\u00e8ne<\/a>, contemporaine de l&rsquo;<a class=\"new\" title=\"\u00c9cole fran\u00e7aise des \u00e9checs (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%89cole_fran%C3%A7aise_des_%C3%A9checs&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00e9cole fran\u00e7aise de Philidor<\/a>.<\/p>\n<dl>\n<dd>Greco-Anonyme<sup id=\"cite_ref-33\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-33\">33<\/a><\/sup><\/dd>\n<dd>Ouverture\u00a0: gambit Kieseritzky (variante du\u00a0<a title=\"Gambit du roi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gambit_du_roi\">Gambit du roi<\/a>\u00a0accept\u00e9)<\/dd>\n<dd>1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Cf3 g5 4. h4 g4 5. Ce5 h5 6. Fc4 Ch6 7. d4 Fe7 8. Fxf4 Fxh4+ 9. g3 Fg5 10. Txh5 Fxf4 11. gxf4 d6 12. Cxg4 Fxg4 13. Dxg4 Cxg4 14. Txh8+ Re7 15. Txd8 Rxd8 16. Fxf7 Cc6 17. c3 Re7 18. Fb3 Ce3 19. Rf2 Cg4+ 20. Rf3\u00a0<b>1-0<\/b>.<\/dd>\n<\/dl>\n<dl>\n<dd>Greco-Anonyme<sup id=\"cite_ref-34\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-34\">34<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-35\">35<\/a><\/sup><\/dd>\n<dd>Ouverture\u00a0:\u00a0<a title=\"Partie italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Partie_italienne\">partie italienne<\/a>, gambit Greco<\/dd>\n<dd>1. e4 e5 2. Cf3 Cc6 3. Fc4 Fc5 4. c3 Cf6 5. d4 exd4 6. cxd4 Fb4+ 7. Cc3 Cxe4 8. 0-0! Cxc3?! 9. bxc3 Fxc3? 10. Db3 Fxa1?? (10&#8230;d5! 11. Fxd5 0-0!) 11.Fxf7+ Rf8 12. Fg5 Ce7 13. Ce5! Fxd4 14. Fg6! d5 15. Df3+ Ff5 16. Fxf5 Fxe5 17. Fe6+ Ff6 18. Fxf6 gxf6 19. Dxf6+ Re8 20. Df7#\u00a0<b>1-0<\/b>.<\/dd>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;\u00e9poque de Renaissance des \u00e9checs est enti\u00e8rement tourn\u00e9e vers l&rsquo;attaque et la contre-attaque\u00a0; elle ne tient en effet pas compte des meilleures techniques de d\u00e9fense<sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-36\">36<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Euwe_&amp;_Nunn_37-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Euwe_&amp;_Nunn-37\">37<\/a><\/sup>, ni de l&rsquo;\u00e9quilibre mat\u00e9riel ni des perspectives de finales<sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-38\">38<\/a><\/sup>. L&rsquo;importance des pions n&rsquo;avait pas encore \u00e9t\u00e9 mise en lumi\u00e8re par\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois-Andr\u00e9 Danican Philidor\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois-Andr%C3%A9_Danican_Philidor\">Fran\u00e7ois-Andr\u00e9 Danican Philidor<\/a>\u00a0(1726 &#8211; 1795). Aussi, les joueurs primitifs excell\u00e8rent \u00e0 d\u00e9montrer la puissance des pi\u00e8ces, mais ils d\u00e9pla\u00e7aient celles-ci \u00e0 l&rsquo;aveuglette<sup id=\"cite_ref-ref_auto_1_32-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-ref_auto_1-32\">32<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Euwe_&amp;_Nunn_37-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_note-Euwe_&amp;_Nunn-37\">37<\/a><\/sup>\u00a0et souvent de fa\u00e7on pr\u00e9matur\u00e9e, dans l&rsquo;espoir que des possibilit\u00e9s de combinaisons apparaissent\u00a0: ils n&rsquo;avaient pas d\u00e9velopp\u00e9 un r\u00e9el d\u00e9but de strat\u00e9gie pour favoriser cette apparition. Philidor, qui inaugura l&rsquo;<a class=\"new\" title=\"\u00c9cole fran\u00e7aise des \u00e9checs (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%89cole_fran%C3%A7aise_des_%C3%A9checs&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00e9cole fran\u00e7aise des \u00e9checs<\/a>, est le premier th\u00e9oricien \u00e9chiqu\u00e9en au monde \u00e0 formuler vraiment des principes strat\u00e9giques g\u00e9n\u00e9raux dans son \u00ab\u00a0Analyse du Jeu des \u00c9checs\u00a0\u00bb.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-1\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Giffard\">Giffard 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0337 (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0La renaissance des \u00e9checs\u00a0\u00bb<\/span>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Maufras-2\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Maufras_2-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Maufras\">Maufras 2005<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a09 (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0une renaissance m\u00e9diterran\u00e9enne\u00a0\u00bb<\/span>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Cazaux-3\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Cazaux_3-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Cazaux\">Cazaux 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a046 (<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0une renaissance \u00e0 point nomm\u00e9\u00a0\u00bb<\/span>).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-4\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Burke2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Peter_Burke2002\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Peter Burke (historien)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peter_Burke_(historien)\">Peter\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Burke<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">La Renaissance europ\u00e9enne<\/cite>, Seuil,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Points Histoire\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2002<\/time><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Giffard-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Giffard_5-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Giffard\">Giffard 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0334-335<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-6\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Giffard\">Giffard 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0335<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-7\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.moracchini-echecs-institut.com\/histoire.php?m=5&amp;sm=1\" rel=\"nofollow\">Petite histoire d&rsquo;un grand jeu\u00a0: Les \u00e9checs \u2013 D\u00e9veloppements<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.moracchini-echecs-institut.com%2Fhistoire.php%3Fm%3D5%26sm%3D1\">archive<\/a>]<\/small>, Moracchini \u00c9checs Institut.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-L'Odyss\u00e9e_des_jeux_d'\u00e9checs-8\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-L'Odyss%C3%A9e_des_jeux_d'%C3%A9checs_8-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/history.chess.free.fr\/odyssee.htm\" rel=\"nofollow\">Jean-Louis Cazaux,\u00a0<i>L&rsquo;Odyss\u00e9e des jeux d&rsquo;\u00e9checs<\/i>, Prax\u00e9o, 2010<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fhistory.chess.free.fr%2Fodyssee.htm\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-9\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.francetvinfo.fr\/replay-radio\/les-pourquoi\/les-pourquoi-pourquoi-au-jeu-dechecs-cest-la-reine-la-plus-puissante-et-non-le-roi_2147665.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Pourquoi, au jeu d\u2019\u00e9checs, c\u2019est la reine la plus puissante et non le roi\u00a0?<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.francetvinfo.fr%2Freplay-radio%2Fles-pourquoi%2Fles-pourquoi-pourquoi-au-jeu-dechecs-cest-la-reine-la-plus-puissante-et-non-le-roi_2147665.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">francetvinfo.fr<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-10\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">\u00c9ric Bi\u00e9try-Rivierre et Bertrand Guyard,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.lefigaro.fr\/culture\/2014\/08\/03\/03004-20140803ARTFIG00122-les-rois-du-roque.php\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Les rois du roque\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fculture%2F2014%2F08%2F03%2F03004-20140803ARTFIG00122-les-rois-du-roque.php\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i><a title=\"Le Figaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Figaro\">Le Figaro<\/a><\/i>, 4 ao\u00fbt 2014, p. 20.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-BNF-11\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-BNF_11-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-BNF_11-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/classes.bnf.fr\/echecs\/explo\/index.htm\" rel=\"nofollow\">Dossiers p\u00e9dagogiques<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fclasses.bnf.fr%2Fechecs%2Fexplo%2Findex.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0de la\u00a0<a title=\"Biblioth\u00e8que nationale de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France\">Biblioth\u00e8que nationale de France<\/a>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-12\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Utterberg\">Utterberg 1994<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a048<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Roos-13\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Roos_13-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Roos_13-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Roos\">Roos 1990<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a043<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-14\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Utterberg\">Utterberg 1994<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a051<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-15\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a title=\"Jean Sendy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Sendy\">Jean Sendy<\/a>,\u00a0<i>Nous autres, gens du Moyen \u00c2ge<\/i><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-16\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.chessgames.com\/perl\/chessgame?gid=1259987&amp;kpage=1#kibitzing\" rel=\"nofollow\">Partie comment\u00e9e sous Chessgames.com<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.chessgames.com%2Fperl%2Fchessgame%3Fgid%3D1259987%26kpage%3D1%23kibitzing\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-17\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">La\u00a0<a title=\"Position de Lucena\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Position_de_Lucena\">position de Lucena<\/a>\u00a0porte son nom bien qu&rsquo;elle ne figure pas dans ce livre.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-18\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">En\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Notation \u00e9chiqu\u00e9enne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Notation_%C3%A9chiqu%C3%A9enne\">notation \u00e9chiqu\u00e9enne<\/a>\u00a0: 1. e4, e5\u00a0; 2. Cf3, Cc6\u00a0; 3. Fb5,\u00a0<b>Fe7<\/b>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-19\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">En notation \u00e9chiqu\u00e9enne\u00a0: 1. e4, e5\u00a0; 2. Cf3, Cc6\u00a0; 3. Fb5,\u00a0<b>Cge7<\/b>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-20\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Giffard\">Giffard 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0337.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-21\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-21\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Giffard\">Giffard 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0338.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Utterberg-22\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Utterberg_22-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Utterberg\">Utterberg 1994<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a050-51.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Fran\u00e7ois_Le_Lionnais-23\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Fran%C3%A7ois_Le_Lionnais_23-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Fran%C3%A7ois_Le_Lionnais_23-1\">b<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Fran%C3%A7ois_Le_Lionnais_23-2\">c<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Fran%C3%A7ois_Le_Lionnais\">Fran\u00e7ois Le Lionnais 1974<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a012.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Le_Lionnais_&amp;_Maget-24\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Le_Lionnais_&amp;_Maget_24-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">terme repris par\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Le_Lionnais_&amp;_Maget\">Le Lionnais &amp; Maget 1967<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0128<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-25\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.chessgames.com\/perl\/chessgame?gid=1336313&amp;kpage=1#kibitzing\" rel=\"nofollow\">Partie comment\u00e9e sous Chessgames.com<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.chessgames.com%2Fperl%2Fchessgame%3Fgid%3D1336313%26kpage%3D1%23kibitzing\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-26\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Roos\">Roos 1990<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a046<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-27\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Strongpoint d\u00e9signe la surprotection d&rsquo;une case (et, pour une case centrale, le fait de l&rsquo;occuper et d&rsquo;y maintenir un pion que l&rsquo;on ne veut pas \u00e9changer).<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Soltis-28\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Soltis_28-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Soltis\">Soltis 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a073<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-29\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-29\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.chessgames.com\/perl\/chessgame?gid=1224683&amp;kpage=1#kibitzing\" rel=\"nofollow\">Partie comment\u00e9e sous Chessgames.com<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.chessgames.com%2Fperl%2Fchessgame%3Fgid%3D1224683%26kpage%3D1%23kibitzing\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-30\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Cazaux\">Cazaux 2009<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a051.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-31\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-31\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Utterberg\">Utterberg 1994<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a052.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-ref_auto_1-32\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-ref_auto_1_32-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-ref_auto_1_32-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Utterberg\">Utterberg 1994<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a053.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-33\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-33\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.chessgames.com\/perl\/chessgame?gid=1272509\" rel=\"nofollow\">Partie comment\u00e9e sous Chessgames.com<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.chessgames.com%2Fperl%2Fchessgame%3Fgid%3D1272509\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-34\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-34\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.chessgames.com\/perl\/chessgame?gid=1270339&amp;kpage=1#kibitzing\" rel=\"nofollow\">Partie comment\u00e9e sous Chessgames.com<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.chessgames.com%2Fperl%2Fchessgame%3Fgid%3D1270339%26kpage%3D1%23kibitzing\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-35\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-35\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Soltis\">Soltis 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a034.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-36\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a title=\"Anthony Saidy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anthony_Saidy\">Anthony Saidy<\/a>,\u00a0<i>La lutte des id\u00e9es aux \u00e9checs<\/i>, page 19<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Euwe_&amp;_Nunn-37\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Euwe_&amp;_Nunn_37-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-Euwe_&amp;_Nunn_37-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Euwe_&amp;_Nunn\">Euwe &amp; Nunn 1997<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a09<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#cite_ref-38\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_europ%C3%A9enne_des_%C3%A9checs#Le_Lionnais_&amp;_Maget\">Le Lionnais &amp; Maget 1967<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0374.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Annexes\">Annexes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Articles_connexes\">Articles connexes<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Chronologie des \u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chronologie_des_%C3%A9checs\">Chronologie des \u00e9checs<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Histoire du jeu d'\u00e9checs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_du_jeu_d%27%C3%A9checs\">Histoire du jeu d&rsquo;\u00e9checs<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Lien_externe\">Lien externe<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20080123175151\/http:\/\/batgirl.atspace.com\/Renplayers.html\" rel=\"nofollow\">Renaissance players<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"HooperWhyld1992\" class=\"ouvrage\"><span id=\"David_HooperKenneth_Whyld1992\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0David\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Hooper<\/span>\u00a0et Kenneth\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Whyld<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The Oxford Companion to Chess<\/cite>,\u00a0<a title=\"Oxford University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oxford_University_Press\">Oxford University Press<\/a>,\u00a0<time>1992<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"deuxi\u00e8me\">2<sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>, 486\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-19-866164-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-19-866164-9\"><span class=\"nowrap\">0-19-866164-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Pastoureau2012\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michel_Pastoureau2012\" class=\"ouvrage\">Michel\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Pastoureau<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Jeu d&rsquo;\u00e9checs m\u00e9di\u00e9val\u00a0: Une histoire symbolique<\/cite>, Paris, Le L\u00e9opard d&rsquo;or,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Le symbole et son histoire\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2012-01-01\" data-sort-value=\"2012-01-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0janvier 2012<\/time>, 120\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-86377-236-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-86377-236-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-86377-236-2<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-86377-236-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-86377-236-8\"><span class=\"nowrap\">2-86377-236-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Cazaux2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Louis_Cazaux2009\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Louis Cazaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Louis_Cazaux\">Jean-Louis\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Cazaux<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Petite histoire des \u00e9checs<\/cite>, Paris, POLE,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Jeux &amp; strat\u00e9gie\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2009<\/time>, 96\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2848-84098-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2848-84098-7\"><span class=\"nowrap\">978-2848-84098-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Cazaux2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Louis_Cazaux2010\" class=\"ouvrage\">Jean-Louis\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Cazaux<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;odyss\u00e9e des jeux d&rsquo;\u00e9checs<\/cite>, Neuilly-sur-Seine, Praxeo,\u00a0<time>2010<\/time>, 368\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-9520472-8-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-9520472-8-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-9520472-8-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"EuweNunn1997\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Max_EuweJohn_Nunn1997\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Max Euwe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Max_Euwe\">Max\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Euwe<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"John Nunn\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/John_Nunn\">John\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Nunn<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The development of chess style<\/cite>, Londres, B.T. Batsford Ltd,\u00a0<time>1997<\/time>, 224\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-713-48167-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-713-48167-9\"><span class=\"nowrap\">978-0-713-48167-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"GiffardBi\u00e9nabe2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Nicolas_GiffardAlain_Bi\u00e9nabe2009\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Nicolas Giffard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Giffard\">Nicolas\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Giffard<\/span><\/a>\u00a0et Alain\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Bi\u00e9nabe<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le nouveau guide des \u00e9checs. Trait\u00e9 complet<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Robert Laffont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Robert_Laffont\">Robert Laffont<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Bouquins\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2009<\/time>, 1710\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-2211-1013-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-2211-1013-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-2211-1013-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Le_LionnaisMaget1967\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fran\u00e7ois_Le_LionnaisErnst_Maget1967\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Fran\u00e7ois Le Lionnais\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_Le_Lionnais\">Fran\u00e7ois\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Le Lionnais<\/span><\/a>\u00a0et Ernst\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Maget<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Dictionnaire des \u00e9checs<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Presses universitaires de France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Presses_universitaires_de_France\">Presses universitaires de France<\/a>,\u00a0<time>1967<\/time>, 432\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Le_Lionnais1974\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Fran\u00e7ois_Le_Lionnais1974\" class=\"ouvrage\">Fran\u00e7ois\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Le Lionnais<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le jeu d&rsquo;\u00e9checs<\/cite>, Paris, Presses universitaires de France,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Que sais-je?\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1974<\/time>, 128\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Maufras2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"J\u00e9r\u00f4me_Maufras2005\" class=\"ouvrage\">J\u00e9r\u00f4me\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Maufras<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le jeu d&rsquo;\u00e9checs<\/cite>, Paris, Presses universitaires de France,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Que sais-je?\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2005<\/time>, 128\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-130-54386-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-130-54386-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-130-54386-2<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Roos1990\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michel_Roos1990\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Michel Roos\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Michel_Roos\">Michel\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Roos<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire des \u00e9checs<\/cite>, Paris, Presses universitaires de France,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Que sais-je?\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1990<\/time>, 128\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-130-42928-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-130-42928-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-130-42928-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Saidy1989\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Anthony_Saidy1989\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Anthony Saidy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Anthony_Saidy\">Anthony\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Saidy<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">La lutte des id\u00e9es aux \u00e9checs<\/cite>, Paris, Hatier,\u00a0<time>1989<\/time>, 164\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-218-01837-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-218-01837-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-218-01837-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Soltis1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Andrew_Soltis1996\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Andrew Soltis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andrew_Soltis\">Andrew\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Soltis<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Winning with the Giuoco Piano and the Max Lange attack<\/cite>, Dallas, Chess Digest,\u00a0<time>1996<\/time>, 136\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-0-8756-8201-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-0-8756-8201-3\"><span class=\"nowrap\">978-0-8756-8201-3<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/-0-8756-8201-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/-0-8756-8201-4\"><span class=\"nowrap\">-0-8756-8201-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Utterberg1994\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Cary_Utterberg1994\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Cary\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Utterberg<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">The dynamics of chess psychology<\/cite>, Chess Digest Inc.,\u00a0<time>1994<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-87568-256-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-87568-256-1\"><span class=\"nowrap\">0-87568-256-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>\u00a0<span title=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Document utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l\u2019article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/cgi-bin\/webscr\" method=\"post\" target=\"_top\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"cmd\" type=\"hidden\" value=\"_s-xclick\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"B9KUAAXX2KE3G\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><\/span><\/p>\n<\/form>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Image mise en avant : The frontispiece and title page of a 1656 printing of Greco&rsquo;s work. Depicted is\u00a0Charles I of England. &nbsp; &nbsp; Faire un don par Qr Code Achetez mes livres &nbsp; &nbsp; Virement bancaire IBAN FR81 2004 1010 0820 6402 0P02 955 BIC PSSTFRPPMAR Orazio Puglisi 06 14 35 15 52 oraziopuglisi@gmail.com [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13096,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-12943","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12943"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12943\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13097,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12943\/revisions\/13097"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13096"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}