{"id":12912,"date":"2024-09-16T10:43:49","date_gmt":"2024-09-16T08:43:49","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=12912"},"modified":"2026-04-15T19:37:35","modified_gmt":"2026-04-15T17:37:35","slug":"le-soufisme","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/le-soufisme\/","title":{"rendered":"Le Soufisme"},"content":{"rendered":"<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"QSSRVLDUKP2MG\" \/> <input title=\"PayPal - The safer, easier way to pay online!\" alt=\"Bouton Faites un don avec PayPal\" name=\"submit\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/FR\/i\/btn\/btn_donateCC_LG.gif\" type=\"image\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypal.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypal.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"KUYGR8EGYTG64\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #ff0000;\">Faire un don par Qr Code<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/xn--vidosechecsenligne-dwb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/QR-code.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-36569\" src=\"http:\/\/xn--vidosechecsenligne-dwb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/QR-code.png\" alt=\"\" width=\"192\" height=\"192\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.amazon.fr\/Livres-Orazio-Puglisi\/s?rh=n%3A301061%2Cp_27%3AOrazio+Puglisi\">Achetez mes livres <\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Virement bancaire<\/p>\n<\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/cgi-bin\/webscr\" method=\"post\" target=\"_top\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">IBAN FR81 2004 1010 0820 6402 0P02 955<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">BIC PSSTFRPPMAR<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Orazio Puglisi<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">06 14 35 15 52<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"mailto:oraziopuglisi@gmail.com\">oraziopuglisi@gmail.com<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"mailto:puglisiorazio@wanadoo.fr\">puglisiorazio@wanadoo.fr<\/a><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Conf\u00e9rence Sur la G\u00e9opolitique Soufie (Dakar 2026)\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ffkoqkqY3Uk?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/cgi-bin\/webscr\" method=\"post\" target=\"_top\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"cmd\" type=\"hidden\" value=\"_s-xclick\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"B9KUAAXX2KE3G\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<b>soufisme<\/b>\u00a0(en\u00a0<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0671\u0644\u062a\u064e\u0651\u0635\u064e\u0648\u064f\u0651\u0641<\/span>,\u00a0<i>at-ta\u1e63awwuf<\/i>) d\u00e9signe les pratiques\u00a0<a title=\"\u00c9sot\u00e9risme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89sot%C3%A9risme\">\u00e9sot\u00e9riques<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Mystique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mystique\">mystiques<\/a>\u00a0de l&rsquo;<a title=\"Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam\">islam<\/a><sup id=\"cite_ref-JLT_1-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-JLT-1\">1<\/a><\/sup>\u00a0visant la\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0purification de l&rsquo;\u00e2me\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0en vue de se\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0rapprocher\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0de Dieu. Il s&rsquo;agit d&rsquo;une voie d&rsquo;\u00e9l\u00e9vation\u00a0<a title=\"Spiritualit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Spiritualit%C3%A9\">spirituelle<\/a>, un chemin initiatique de transformation int\u00e9rieure, qui transcende le formalisme des\u00a0<a title=\"Islamisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islamisme\">int\u00e9gristes<\/a>\u00a0et autres tenants d&rsquo;un islam rigoriste. Il se veut le \u00ab\u00a0c\u0153ur\u00a0\u00bb de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-2\">2<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il est g\u00e9n\u00e9ralement pratiqu\u00e9 par le biais d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Initiation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Initiation\">initiation<\/a>\u00a0au sein d&rsquo;une\u00a0<a title=\"Tariqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tariqa\">tariqa<\/a>, terme qui d\u00e9signe, par extension, une confr\u00e9rie rassemblant les fid\u00e8les autour d\u2019un ma\u00eetre spirituel<sup id=\"cite_ref-ReferenceA_3-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-ReferenceA-3\">3<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le soufisme trouve ses fondements dans la\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">r\u00e9v\u00e9lation coranique<\/a>\u00a0et dans l&rsquo;exemple de\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a><sup id=\"cite_ref-PopovicVeinstein199610_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-PopovicVeinstein199610-4\">4<\/a><\/sup>. On peut donc dire qu&rsquo;il est pr\u00e9sent, depuis les origines de la r\u00e9v\u00e9lation proph\u00e9tique de l&rsquo;islam, dans les branches\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnite<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiite<\/a>, bien qu&rsquo;il ait pris des formes diff\u00e9rentes dans les deux cas.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le soufisme renvoie \u00e0 ce que l&rsquo;islam appelle \u00ab\u00a0<i><a title=\"Ihsan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ihsan\">ihsan<\/a><\/i>\u00a0\u00bb (excellence)\u00a0: le fait d&rsquo;adorer Dieu comme si on le voyait. C&rsquo;est-\u00e0-dire que le soufisme a pour but ultime d&rsquo;ouvrir le \u00ab\u00a0c\u0153ur\u00a0\u00bb de l&rsquo;initi\u00e9 \u00e0 la\u00a0<a title=\"Vision (religion)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vision_(religion)\">vision<\/a>\u00a0b\u00e9atifique, \u00e0 la connaissance suprarationnelle et unitive du Principe divin. Ceci le diff\u00e9rencie des sciences profanes, qui se fondent sur des efforts de pens\u00e9e. L&rsquo;\u00eatre r\u00e9alis\u00e9 obtient sa science directement par d\u00e9voilement et vision.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De tous temps, certains\u00a0<a title=\"Oul\u00e9ma\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oul%C3%A9ma\">oul\u00e9mas<\/a>\u00a0et savants se sont \u00e9lev\u00e9s contre ce qu&rsquo;ils ont qualifi\u00e9 de \u00ab\u00a0d\u00e9rives\u00a0\u00bb du soufisme. Ils ont \u00e9mis des critiques, tant sur la doctrine de certaines confr\u00e9ries que sur leurs pratiques<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-5\">5<\/a><\/sup>. De nos jours, le\u00a0<a title=\"Salafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme\">salafisme<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Wahhabisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wahhabisme\">wahhabisme<\/a>\u00a0sont totalement oppos\u00e9s aux pratiques soufies.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"\u00c9tymologie\"><span id=\".C3.89tymologie\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">\u00c9tymologie<\/span><\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Marabout.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/20\/Marabout.jpg\/170px-Marabout.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/20\/Marabout.jpg\/255px-Marabout.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/2\/20\/Marabout.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"312\" data-file-width=\"268\" data-file-height=\"492\" \/><\/a><figcaption>Un marabout et son\u00a0<a title=\"Chapelet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chapelet\">chapelet<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">En arabe, le terme couramment utilis\u00e9 pour d\u00e9nommer ce courant est\u00a0<i>ta\u1e63awwuf<\/i>\u00a0qui, au sens litt\u00e9ral, veut dire \u00ab\u00a0action de devenir mystique ou soufi\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-6\">6<\/a><\/sup>. Le terme \u00ab\u00a0soufisme\u00a0\u00bb, lui, appara\u00eet en 1766\u00a0<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-7\">7<\/a><\/sup>dans\u00a0<i>M\u00e9langes int\u00e9ressans et curieux, ou Abr\u00e9g\u00e9 d&rsquo;histoire naturelle, morale, civile et politique de l&rsquo;Asie, l&rsquo;Afrique, l&rsquo;Am\u00e9rique, et des terres polaires<\/i>, Volume 7 page 118 par\u00a0<a title=\"Jacques-Philibert Rousselot de Surgy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacques-Philibert_Rousselot_de_Surgy\">Jacques-Philibert Rousselot de Surgy<\/a>\u00a0et dans la th\u00e8se de\u00a0<a title=\"August Tholuck\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/August_Tholuck\">Friedrich August Tholuck<\/a>,\u00a0<i>Ssufismus<\/i>\u00a0[sic]<i>, sive theosophia Persarum pantheistica<\/i>\u00a0(\u00ab\u00a0Soufisme, ou la\u00a0<a title=\"Th\u00e9osophie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9osophie\">th\u00e9osophie<\/a>\u00a0<a title=\"Panth\u00e9isme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Panth%C3%A9isme\">panth\u00e9iste<\/a>\u00a0des Perses\u00a0\u00bb)<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-8\">8<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-9\">9<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les hypoth\u00e8ses sur l&rsquo;<a title=\"\u00c9tymologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tymologie\">\u00e9tymologie<\/a>\u00a0du mot \u00ab\u00a0soufi\u00a0\u00bb au sens de \u00ab\u00a0mystique\u00bb s&rsquo;appuient surtout sur des similitudes phon\u00e9tiques. Le terme pourrait ainsi venir<sup id=\"cite_ref-Sedgwick200110_10-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-Sedgwick200110-10\">10<\/a><\/sup>\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>De l&rsquo;arabe\u00a0<i>safa<\/i>\u00a0ou\u00a0<i>safw<\/i>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0635\u0641\u0627\u0621<\/span>\u00a0[\u1e63af\u0101&rsquo;] \u00ab\u00a0clart\u00e9\u00a0; limpidit\u00e9\u00a0\u00bb), qui signifie \u00ab\u00a0puret\u00e9 cristalline\u00a0\u00bb.<\/li>\n<li>De\u00a0<i>Ahl al-soufa<\/i>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0623\u064e\u0647\u0644\u064f \u0627\u0644\u0635\u064f\u0651\u0641\u064e\u0651\u0629\u0650<\/span>\u00a0[ahl a\u1e63-\u1e63uffa], \u00ab\u00a0les gens du banc\u00a0\u00bb en r\u00e9f\u00e9rence \u00e0 ceux qui vivaient dans la\u00a0<a title=\"Mosqu\u00e9e du Proph\u00e8te\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e_du_Proph%C3%A8te\">Mosqu\u00e9e du Proph\u00e8te<\/a>\u00a0(Masjid al-Nabawi) \u00e0\u00a0<a title=\"M\u00e9dine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9dine\">Yathrib<\/a>\u00a0(<a title=\"M\u00e9dine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A9dine\">M\u00e9dine<\/a>), et qui sont mentionn\u00e9s dans le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0comme formant \u00ab\u00a0la compagnie de ceux qui invoquent leur Seigneur matin et soir d\u00e9sirant Sa face\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-11\">11<\/a><\/sup>\u00a0et qu&rsquo;on aurait d\u00e9sign\u00e9s par le mot\u00a0<i>suffiyya<\/i>. Cette deuxi\u00e8me hypoth\u00e8se est parfois compar\u00e9e \u00e0\u00a0<i>ahl al-saff<\/i>, (<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0623\u064e\u0647\u0652\u0644\u064f \u0627\u064c\u0644\u0635\u064e\u0651\u0641\u0650\u0651<\/span>\u00a0[ahl a\u1e63-\u1e63aff], \u00ab\u00a0les gens du rang\u00a0\u00bb), dans le sens de \u00ab\u00a0premier rang\u00a0\u00bb b\u00e9ni, \u00e9lite de la communaut\u00e9.<\/li>\n<li>De\u00a0<i>al-souf<\/i>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\ufebb\ufeee\ufed1<\/span>\u00a0[\u1e63\u016bf], \u00ab\u00a0laine\u00a0\u00bb qui donne\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0635\u0648\u0641\u064a\u0651<\/span>\u00a0[\u1e63\u016bf\u012b\u012b], \u00ab\u00a0laineux\u00a0\u00bb), du fait que les asc\u00e8tes de\u00a0<a title=\"Koufa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Koufa\">Koufa<\/a>\u00a0se v\u00eataient avec cette mati\u00e8re, selon une remarque de\u00a0<a title=\"Vincent Monteil (orientaliste)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vincent_Monteil_(orientaliste)\">Vincent Monteil<\/a>\u00a0dans sa traduction de la\u00a0<i><a title=\"Muqaddima\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Muqaddima\">Muqaddima<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Ibn Khaldoun\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Khaldoun\">Ibn Khaldoun<\/a><sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-12\">12<\/a><\/sup>. Le soufi portait en effet un v\u00eatement de laine, comme les pauvres, en signe de modestie. La modestie et la pauvret\u00e9 sont \u00e9voqu\u00e9es dans d&rsquo;autres noms donn\u00e9s \u00e0 certains d&rsquo;entre eux\u00a0:\u00a0<a title=\"Derviche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Derviche\">derviche<\/a>\u00a0(<a title=\"Persan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Persan\">persan<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-fa\" dir=\"rtl\" lang=\"fa\">\u062f\u0631\u0648\u064a\u0634<\/span>\u00a0[derwi\u0161], \u00ab\u00a0mendiant\u00a0\u00bb) ou [faq\u012br] (en arabe\u00a0:\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0641\u0642\u064a\u0631<\/span>, \u00ab\u00a0pauvre\u00a0\u00bb).\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage devrait pr\u00e9ciser la personne ou l'organisation qui fait cette affirmation.\">Certains<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Qui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Qui\">[Qui\u00a0?]<\/a><\/sup>\u00a0ont fait remarquer que seule cette d\u00e9rivation est grammaticalement correcte (par exemple, le d\u00e9riv\u00e9 adjectival de\u00a0<i>saf\u00e2<\/i>\u00a0est\u00a0<i>safawiy<\/i>\u00a0et non\u00a0<i>soufi<\/i>)<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-13\">13<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>De\u00a0<i>souffat al-kaffa<\/i>, \u00ab\u00a0\u00e9ponge molle\u00a0\u00bb, en r\u00e9f\u00e9rence au c\u0153ur pur et r\u00e9ceptif du soufi<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-14\">14<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>Du grec\u00a0<i>sophia<\/i>, \u00ab\u00a0sagesse\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-15\">15<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Ren\u00e9 Gu\u00e9non\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ren%C3%A9_Gu%C3%A9non\">Ren\u00e9 Gu\u00e9non<\/a>, utilisant une\u00a0<a title=\"Num\u00e9rologie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Num%C3%A9rologie\">num\u00e9rologie<\/a>\u00a0inspir\u00e9e de la\u00a0<a title=\"Gematria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gematria\">gematria<\/a>\u00a0h\u00e9bra\u00efque, avance que le sens premier et fondamental du mot \u00ab\u00a0soufi\u00a0\u00bb est donn\u00e9 par \u00ab\u00a0l&rsquo;addition des valeurs num\u00e9riques des lettres dont il est form\u00e9. Or le mot soufi a le m\u00eame nombre que\u00a0<i>el-hekmah el-ilahiyah<\/i>, c&rsquo;est-\u00e0-dire \u00ab\u00a0la Sagesse divine\u00a0\u00bb\u00a0; le soufi v\u00e9ritable est donc celui qui poss\u00e8de cette sagesse, ou, en d&rsquo;autres termes, il est\u00a0<i>el-\u00e2rif bi&rsquo;ll\u00e2h<\/i>, c&rsquo;est-\u00e0-dire \u00ab\u00a0celui qui conna\u00eet par Dieu\u00a0\u00bb, car Dieu ne peut \u00eatre connu que par Lui-m\u00eame\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-ReferenceA_3-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-ReferenceA-3\">3<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En toute rigueur, le terme \u00ab\u00a0soufi\u00a0\u00bb d\u00e9signe un individu parvenu \u00e0 la r\u00e9alisation spirituelle totale, et non un aspirant \u00e0 une telle r\u00e9alisation int\u00e9rieure, qui devrait \u00eatre appel\u00e9\u00a0<i>moutasawwif<\/i>\u00a0(<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0645\u064f\u062a\u064e\u0635\u064e\u0648\u0650\u0651\u0641<\/span>\u00a0[muta\u1e63awwif]). Mais, en pratique, les ma\u00eetres eux-m\u00eames emploient le terme \u00ab\u00a0soufi\u00a0\u00bb d&rsquo;une fa\u00e7on beaucoup plus globale et indistincte, conform\u00e9ment \u00e0 un principe g\u00e9n\u00e9ral qu&rsquo;exprime bien le\u00a0<i><a title=\"Had\u00eeth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Had%C3%AEth\">had\u00eeth<\/a><\/i>\u00a0suivant du Proph\u00e8te rapport\u00e9 par\u00a0<a title=\"Abou Dawoud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abou_Dawoud\">Abou Daoud<\/a>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Quiconque imite un peuple en fait partie.\u00a0\u00bb<\/span><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Histoire\"><span style=\"font-size: 12px;\">Histoire<\/span><\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Tariqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tariqa\">Tariqa<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chaque soufi se rattache \u00e0 une \u00ab\u00a0cha\u00eene\u00a0\u00bb (<i>silsilah<\/i>) qui repr\u00e9sente sa g\u00e9n\u00e9alogie spirituelle, gr\u00e2ce \u00e0 laquelle il est reli\u00e9 par diff\u00e9rents interm\u00e9diaires au Proph\u00e8te. \u00c0 quelques exceptions pr\u00e8s (comme certaines voies naqshbandies), la majorit\u00e9 des voies spirituelles se rattachent traditionnellement au Proph\u00e8te par l&rsquo;interm\u00e9diaire\u00a0<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">d&rsquo;Ali<\/a>\u00a0ibn Abi Talib.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si, pour les soufis, c&rsquo;est le proph\u00e8te de l&rsquo;islam\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0qui est le premier d&rsquo;entre eux, les premiers groupes de soufis connus n&rsquo;apparaissent \u00e0\u00a0<a title=\"Koufa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Koufa\">Koufa<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Bassorah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bassorah\">Bassorah<\/a>\u00a0qu&rsquo;\u00e0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"8\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">VIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle de l&rsquo;\u00e8re chr\u00e9tienne. Les\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle marquent pour le soufisme le passage \u00e0 une structuration et une organisation beaucoup plus formelle sous la forme de\u00a0<i>turuq<\/i>\u00a0(ordres, confr\u00e9ries, sg.\u00a0<i>tariqa<\/i>). Les ordres sont fond\u00e9s par des ma\u00eetres spirituels (<a title=\"Cheikh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cheikh\">cheikhs<\/a>). Cette organisation formelle et donc en quelque sorte sociale n&rsquo;a pas n\u00e9cessairement entra\u00een\u00e9 une alt\u00e9ration de la nature du soufisme, qui est une voie spirituelle (sens originel du mot\u00a0<i>tariqa<\/i>). Mais cette \u00e9volution se traduit par une visibilit\u00e9 plus grande et un impact historiquement mesurable du soufisme sur les soci\u00e9t\u00e9s musulmanes. Cet impact est particuli\u00e8rement \u00e9vident dans certains cas o\u00f9 le soufisme repr\u00e9sente \u00e0 lui seul la propagation de la religion musulmane\u00a0: les exemples d&rsquo;islamisation de l&rsquo;Afrique de l&rsquo;Ouest par la\u00a0<a title=\"Tijaniyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tijaniyya\">Tijaniyya<\/a>, la\u00a0<a title=\"Mouridisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouridisme\">Mouridiyya<\/a>\u00a0et la\u00a0<a title=\"Qadiriyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qadiriyya\">Qadiriyya<\/a>, ou de la r\u00e9sistance men\u00e9e contre les Russes aux\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle par une population musulmane majoritairement rattach\u00e9e \u00e0 la\u00a0<a title=\"Naqshbandiyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naqshbandiyya\">Naqshbandiyya<\/a>\u00a0le montrent abondamment. Cette influence socio-politique de certains secteurs du soufisme se voit surtout dans les r\u00e9gions tardivement converties \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Islam\">islam<\/a>\u00a0: en\u00a0<a title=\"Asie centrale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asie_centrale\">Asie centrale<\/a>, en\u00a0<a title=\"Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde\">Inde<\/a>, o\u00f9 il fut l&rsquo;un des fers de lance de l&rsquo;islamisation, et dans le monde\u00a0<a title=\"Turquie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turquie\">turc<\/a>. Il est donc \u00e9vident que la notion de soufisme recouvre des r\u00e9alit\u00e9s tr\u00e8s variables\u00a0: certaines sont purement spirituelles et m\u00e9taphysiques tandis que d&rsquo;autres repr\u00e9sentent les cons\u00e9quences de l&rsquo;implication des ma\u00eetres soufis et de leurs disciples dans le domaine politico-social.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les\u00a0<a title=\"Tariqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tariqa\">tariqas<\/a>\u00a0furent pers\u00e9cut\u00e9es par certaines autorit\u00e9s exot\u00e9riques du\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnisme<\/a>\u00a0parce que des docteurs de la loi musulmane les jugeaient h\u00e9t\u00e9rodoxes. Aujourd&rsquo;hui encore, les adeptes du\u00a0<a title=\"Wahhabisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wahhabisme\">wahhabisme<\/a>\u00a0rejettent violemment le soufisme et les confr\u00e9ries, consid\u00e9r\u00e9s comme une d\u00e9rive superstitieuse voire pa\u00efenne.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Doctrine\"><span style=\"font-size: 12px;\">Doctrine<\/span><\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg\/220px-IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg\/330px-IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/34\/IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg\/440px-IslamicGalleryBritishMuseum3.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"3072\" data-file-height=\"2304\" \/><\/a><figcaption>Les soufis croient que le Coran a deux niveaux de signification\u00a0; le\u00a0<i><a title=\"Zahirisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zahirisme\">zahir<\/a><\/i>\u00a0(sens externe ou apparent) et le\u00a0<i><a title=\"Batin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Batin\">batin<\/a><\/i>\u00a0(sens interne ou cach\u00e9).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Du point de vue doctrinal, le soufisme est un courant\u00a0<a title=\"\u00c9sot\u00e9risme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89sot%C3%A9risme\">\u00e9sot\u00e9rique<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Initiation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Initiation\">initiatique<\/a>, qui professe que toute r\u00e9alit\u00e9 comporte un aspect ext\u00e9rieur apparent (exot\u00e9rique ou\u00a0<i><a title=\"Zahirisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zahirisme\">zahir<\/a><\/i>) et un aspect int\u00e9rieur cach\u00e9 (\u00e9sot\u00e9rique ou\u00a0<i><a title=\"Batin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Batin\">batin<\/a><\/i>). Il se caract\u00e9rise par la recherche d&rsquo;un \u00e9tat spirituel qui permet d&rsquo;acc\u00e9der \u00e0 cette connaissance cach\u00e9e. Cette importance accord\u00e9e aux secrets a m\u00eame conduit \u00e0 l&rsquo;invention de langues artificielles par certaines confr\u00e9ries, l&rsquo;exemple le plus notoire \u00e9tant le\u00a0<a title=\"B\u00e2leybelen\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A2leybelen\">b\u00e2leybelen<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La premi\u00e8re phase est donc celle du rejet de la conscience habituelle, celle des cinq sens, par la recherche d&rsquo;un \u00e9tat d&rsquo;\u00ab\u00a0ivresse\u00a0\u00bb spirituelle, parfois assimil\u00e9 \u00e0 tort \u00e0 une sorte d&rsquo;<a title=\"Extase\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Extase\">extase<\/a>\u00a0; les soufis eux-m\u00eames parlent plut\u00f4t d&rsquo;\u00ab\u00a0extinction\u00a0\u00bb (<i><a title=\"Fana (islam)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fana_(islam)\">al-fana<\/a><\/i>), c&rsquo;est-\u00e0-dire l&rsquo;extinction du moi pour parvenir \u00e0 la conscience de la pr\u00e9sence de l&rsquo;action de Dieu. Cette premi\u00e8re \u00e9tape r\u00e9alis\u00e9e, le soufi doit revenir au monde ext\u00e9rieur qu&rsquo;il avait dans un premier temps rejet\u00e9\u00a0; le lexique des soufis d\u00e9signe cette phase par diff\u00e9rents termes qui correspondent \u00e0 autant d&rsquo;aspects de ce second voyage\u00a0:\u00a0<i>al-baq\u00e2<\/i>, la \u00ab\u00a0subsistance ou la permanence\u00a0\u00bb, la lucidit\u00e9 (<i>sahw<\/i>), le retour (<i>ruj\u00fb&rsquo;<\/i>) vers les cr\u00e9atures, semble-t-il.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cette description sommaire a forc\u00e9ment un caract\u00e8re tr\u00e8s sch\u00e9matique\u00a0: comme le montre la litt\u00e9rature soufie, ce processus est bien plus cyclique que lin\u00e9aire, et l&rsquo;interpr\u00e9tation des termes du lexique soufi est par nature \u00e9sot\u00e9rique. Comme le dit<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Pr\u00e9ciser un fait\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Pr%C3%A9ciser_un_fait\">[O\u00f9\u00a0?]<\/a><\/sup>\u00a0le ma\u00eetre soufi alg\u00e9rien\u00a0<a title=\"Ahmad al-Alawi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmad_al-Alawi\">Ahmad al-Alawi<\/a>\u00a0: \u00ab\u00a0Que de fois on a employ\u00e9 ces expressions, alors que les gens ignorent ce que le Peuple entend par l\u00e0\u00a0! Les soufis parlent d&rsquo;union et de distinction, sans que les autres ne sachent de quoi il retourne, ce que sont l&rsquo;union et la r\u00e9alisation (<i>tahq\u00eeq<\/i>), autrement que th\u00e9oriquement et par foi. Tout ce qu&rsquo;ils peuvent affirmer \u00e0 ce sujet d\u00e9pend de leur capacit\u00e9 \u00e0 imaginer, par des constructions conceptuelles (<i>wahm<\/i>), ce \u00e0 quoi se r\u00e9f\u00e8rent ces expressions, puisqu&rsquo;il est impossible de le savoir tant que l&rsquo;on n&rsquo;a pas rejoint Dieu.\u00a0\u00bb Par exemple, on peut pr\u00e9senter le m\u00eame processus, \u00e0 partir de la terminologie coranique, comme le passage par diff\u00e9rents degr\u00e9s de r\u00e9alisation spirituelle. Les ma\u00eetres soufis distinguent en effet trois phases dans l&rsquo;\u00e9l\u00e9vation de l&rsquo;\u00e2me vers la connaissance de Dieu\u00a0: d&rsquo;abord l&rsquo;\u00e2me gouvern\u00e9e par ses passions. Le postulant \u00e0 l&rsquo;initiation est appel\u00e9\u00a0<i>mour\u00eed<\/i>\u00a0(\u0645\u064f\u0631\u064a\u062f [mur\u012bd],\u00a0<i>novice\u00a0; nouvel adepte\u00a0; disciple<\/i>\u00a0;\u00a0<i>d\u00e9sirant (Dieu)<\/i>). Vient ensuite le degr\u00e9 de l&rsquo;\u00e2me qui se bl\u00e2me elle-m\u00eame, c&rsquo;est-\u00e0-dire qui cherche \u00e0 se corriger int\u00e9rieurement; l&rsquo;initi\u00e9 qui parvient \u00e0 ce stade est appel\u00e9 itin\u00e9rant (s<i>al\u00eek<\/i>\u00a0, du\u00a0<a title=\"Persan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Persan\">persan<\/a>\u00a0\u0633\u0627\u0644\u0643 [s\u0101lik],\u00a0<i>voyageur<\/i>), allusion symbolique \u00ab\u00a0voyage int\u00e9rieur\u00a0\u00bb. Le troisi\u00e8me et dernier niveau est celui de l&rsquo;\u00e2me apais\u00e9e.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_spiritualit\u00e9_du_soufisme\"><span id=\"La_spiritualit.C3.A9_du_soufisme\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">La spiritualit\u00e9 du soufisme<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mevlana_Konya.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Mevlana_Konya.jpg\/220px-Mevlana_Konya.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Mevlana_Konya.jpg\/330px-Mevlana_Konya.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f7\/Mevlana_Konya.jpg\/440px-Mevlana_Konya.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"165\" data-file-width=\"500\" data-file-height=\"375\" \/><\/a><figcaption>Derviches tourneurs de la confr\u00e9rie mevlevi \u00e0\u00a0<a title=\"Konya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Konya\">Konya<\/a>\u00a0(<a title=\"Turquie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turquie\">Turquie<\/a>), en 2007.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<i>tasawwuf<\/i>\u00a0comprend non seulement la\u00a0<i><a title=\"Haqiqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haqiqa\">haqiqa<\/a><\/i>\u00a0(v\u00e9rit\u00e9, r\u00e9alit\u00e9) mais aussi l&rsquo;ensemble des moyens destin\u00e9s \u00e0 y parvenir, appel\u00e9\u00a0<i>tariqa<\/i>\u00a0(voie), conduisant de la\u00a0<i><a title=\"Charia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charia\">charia<\/a><\/i>\u00a0vers la\u00a0<i>haqiqa<\/i>, c&rsquo;est-\u00e0-dire de l&rsquo;\u00ab\u00a0\u00e9corce\u00a0\u00bb (<i>el-qishr<\/i>) vers le \u00ab\u00a0noyau\u00a0\u00bb (<i>el-lobb<\/i>) par l&rsquo;interm\u00e9diaire du \u00ab\u00a0rayon\u00a0\u00bb allant de la circonf\u00e9rence vers le centre.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les soufis recherchent l&rsquo;int\u00e9riorisation spirituelle, l&rsquo;amour de\u00a0<a title=\"Dieu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dieu\">Dieu<\/a>, la contemplation unitive, la sagesse, dans le cadre d&rsquo;une perspective initiatique et \u00e9sot\u00e9rique.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Souvent mis en opposition avec l&rsquo;islam orthodoxe tant par des Occidentaux que par des musulmans, le soufisme cultive l&rsquo;id\u00e9e que\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0aurait re\u00e7u en m\u00eame temps que le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0des r\u00e9v\u00e9lations \u00e9sot\u00e9riques qu&rsquo;il n&rsquo;aurait partag\u00e9es qu&rsquo;avec l&rsquo;imam\u00a0<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Ali<\/a>, voire avec quelques-uns de ses compagnons<sup id=\"cite_ref-religions_16-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-religions-16\">16<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le soufisme a pour objectif la recherche de l&rsquo;agr\u00e9ment de Dieu, la promotion du\u00a0<i>tawh\u00eed<\/i>\u00a0\u2013 \u00ab\u00a0science de l&rsquo;unicit\u00e9 de Dieu\u00a0\u00bb. Les rites sont inutiles s&rsquo;ils ne sont pas accomplis avec sinc\u00e9rit\u00e9<sup id=\"cite_ref-religions_16-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-religions-16\">16<\/a><\/sup>. Le soufisme pr\u00f4ne l&rsquo;existence d&rsquo;une connaissance cach\u00e9e (<i>ilm al b\u00e2tin<\/i>) et un id\u00e9al de non-attachement \u00e0 l&rsquo;\u00e9go et aux choses de ce monde.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L'amour_dans_le_soufisme\"><span id=\"L.27amour_dans_le_soufisme\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">L&rsquo;amour dans le soufisme<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Amour dans l'islam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amour_dans_l%27islam\">Amour dans l&rsquo;islam<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019amour tient une place centrale dans l\u2019enseignement soufi. T\u00f4t dans l\u2019histoire de l\u2019islam, les grands mystiques musulmans ont en effet consacr\u00e9 des trait\u00e9s \u00e0 ce th\u00e8me. Le plus ancien qui nous soit parvenu est celui de\u00a0<a title=\"Muhammad Al-Daylam\u00ee\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Muhammad_Al-Daylam%C3%AE\">Muhammad Al-Daylam\u00ee<\/a>\u00a0(mort en 982),\u00a0<i>\u2018Atf al-Alih al-Ma\u2019l\u00fbf \u2018al\u00e2 al-l\u00e2m al-ma\u2018t\u00fbf.<\/i>\u00a0Mais un certain nombre de bibliographies indiquent qu\u2019il ne fut pas le premier. Les plus illustres ouvrages sur ce sujet sont le\u00a0<i><a title=\"Les Illuminations de La Mecque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Illuminations_de_La_Mecque\">Trait\u00e9 de l\u2019amour<\/a><\/i>\u00a0d\u2019<a title=\"Ibn Arabi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Arabi\">Ibn Arabi<\/a>\u00a0et\u00a0<i>Le Livre de l\u2019amour<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Al-Ghazali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Ghazali\">Al-Ghazali<\/a>. N\u00e9anmoins, c\u2019est dans le cadre de la po\u00e9sie que les ma\u00eetres soufis c\u00e9l\u00e9br\u00e8rent le plus profus\u00e9ment l\u2019amour. Toute leur po\u00e9sie, pourrait-on dire, s&rsquo;y rapporte, de pr\u00e8s ou de loin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Al-Ghazali (1058-1111) enseigne que \u00ab\u00a0l&rsquo;Amour appartient \u00e0 Dieu\u00a0\u00bb, et que \u00ab\u00a0nul n&rsquo;est digne d&rsquo;amour si ce n&rsquo;est Dieu\u00a0\u00bb. Il affirme aussi que Dieu a d\u00e9voil\u00e9 la majest\u00e9 de sa face en \u00ab\u00a0consumant les c\u0153urs par la vertu des flammes de son amour\u00a0\u00bb.\u00a0<a title=\"Hafez (po\u00e8te)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hafez_(po%C3%A8te)\">Hafez<\/a>\u00a0(1325-1390) chante\u00a0: \u00ab\u00a0mon \u00e2me est le voile de son amour, mon \u0153il, le miroir de sa gr\u00e2ce\u00a0\u00bb\u00a0; et Nabolosi (1641-1731), commentant le Coran 5, 54 (\u00ab\u00a0Il les aime et ils l&rsquo;aiment\u00a0\u00bb)\u00a0: \u00ab\u00a0Le soleil de Il l&rsquo;aime se refl\u00e8te dans la lune de ils l&rsquo;aiment\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-17\">17<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les ma\u00eetres soufis consid\u00e8rent la station spirituelle (<i>maq\u00e2m<\/i>) li\u00e9e \u00e0 l&rsquo;amour divin comme une des plus insignes qui soient. Ghaz\u00e2l\u00ee\u00a0: \u00ab\u00a0Aimer Dieu est l\u2019ultime but des stations spirituelles et le plus haut sommet des rangs de noblesse. Il n\u2019est de station au-del\u00e0 de celle de l\u2019amour qui n\u2019en soit un fruit.\u00a0\u00bb\u00a0<a title=\"Ibn Arabi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Arabi\">Ibn Arabi<\/a>\u00a0(1165-1240) fait dire \u00e0 Dieu s&rsquo;adressant \u00e0 l&rsquo;\u00e2me\u00a0: \u00ab\u00a0Tant de fois t&rsquo;ai-Je appel\u00e9 et tu ne M&rsquo;as pas entendu. Tant de fois me suis-Je montr\u00e9 et tu ne M&rsquo;as pas vu. Tant de fois me suis-Je fait douces effluves et tu n&rsquo;as pas senti, nourriture savoureuse, et tu n&rsquo;as pas go\u00fbt\u00e9 (&#8230;) Pour toi mes d\u00e9lices surpassent toutes les autres d\u00e9lices (&#8230;) Je suis la gr\u00e2ce, bien-aim\u00e9, aime Moi, aime-Moi seul, aime-Moi d&rsquo;amour. Nul n&rsquo;est plus intime que Moi (&#8230;) Je t&rsquo;aime pour toi, et toi tu t&rsquo;enfuies de Moi.\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-18\">18<\/a><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Abou Madyane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abou_Madyane\">Abou Madiane<\/a>\u00a0(1126-1196) s&rsquo;adressant \u00e0 Dieu s&rsquo;\u00e9crit\u00a0: \u00ab\u00a0Vous vous \u00eates empar\u00e9 de ma raison, de ma vue, de mon ou\u00eee, de mon esprit, de mes entrailles, de tout moi-m\u00eame. Je me suis \u00e9gar\u00e9 dans votre extraordinaire beaut\u00e9\u00a0\u00bb. Et Khwaja M\u00eer Dard (1720-1785) s&rsquo;\u00e9panche disant \u00e0 Dieu\u00a0: \u00ab\u00a0A Ton c\u0153ur seul mon \u00e2me aspire, et tout ce que je souhaite, Bien-Aim\u00e9, c&rsquo;est Ton d\u00e9sir.\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-19\">19<\/a><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dieu est parfois pr\u00e9sent\u00e9 comme \u00ab\u00a0l&rsquo;Ami\u00a0\u00bb.\u00a0<a title=\"Yunus Emre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yunus_Emre\">Yunus Emre<\/a>\u00a0(1240-1321)\u00a0: \u00ab\u00a0Ami, dans l&rsquo;oc\u00e9an de ton amour je veux me jeter, m&rsquo;y noyer\u00a0\u00bb\u00a0; \u00ab\u00a0Je me suis d\u00e9barrass\u00e9 du voile qui couvrait mes yeux et je suis parvenu \u00e0 l&rsquo;union avec l&rsquo;Ami (&#8230;) Tout le royaume de mon \u00eatre est envahi par l&rsquo;Ami (&#8230;) Je me suis envol\u00e9 vers l&rsquo;Ami et je suis descendu au palais de l&rsquo;amour (&#8230;) J&rsquo;ai bu le vin de la douleur qui vient de l&rsquo;Ami (&#8230;) car c&rsquo;est seulement quand mon \u00eatre me quitte que l&rsquo;Ami vient pr\u00e8s de moi.\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-20\">20<\/a><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Faisant allusion au symbolisme spirituel du vin,\u00a0<a title=\"Omar Ibn Al Faridh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Omar_Ibn_Al_Faridh\">Omar Ibn al-Faridh<\/a>\u00a0(1182-1235) \u00e9crit\u00a0: \u00ab\u00a0Nous avons bu \u00e0 la m\u00e9moire du Bien-Aim\u00e9 un vin dont nous nous sommes enivr\u00e9s.\u00a0\u00bb Et cinq si\u00e8cles plus tard, Nabolosi de Damas, dans son\u00a0<i>\u00c9loge du vin<\/i>\u00a0: \u00ab\u00a0Ce vin, c&rsquo;est l&rsquo;amour divin \u00e9ternel (&#8230;). Ce vin, lumi\u00e8re qui brille partout (&#8230;), vin de l&rsquo;existence v\u00e9ritable et appel v\u00e9ridique (&#8230;). Il est l&rsquo;amour. Il est le vin qui enivre l&rsquo;esprit. Il est la substance qui maintient toutes les substances.\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-21\">21<\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Pratiques\"><span style=\"font-size: 12px;\">Pratiques<\/span><\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La pratique de l&rsquo;islam est l&rsquo;un des principaux pr\u00e9requis du\u00a0<i>tasawwuf<\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si, pour certains, le soufisme consiste \u00e0 \u00ab\u00a0en faire plus\u00a0\u00bb que les autres musulmans en mati\u00e8re de pri\u00e8res et de je\u00fbne, pour d&rsquo;autres \u00ab\u00a0il se situe uniquement au niveau de l&rsquo;orientation int\u00e9rieure et ne vise ni \u00e0 rajouter des rites ni \u00e0 en retrancher\u00a0\u00bb (<a title=\"Ahmad al-Alawi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmad_al-Alawi\">Ahmad al-Alawi<\/a>)<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il se caract\u00e9rise parfois par des pratiques asc\u00e9tiques visant \u00e0 purifier l&rsquo;<a title=\"Ego\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ego\">ego<\/a>\u00a0(comme la m\u00e9ditation,\u00a0<i><a title=\"Mouraqaba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouraqaba\">mouraqaba<\/a><\/i>), mais l&rsquo;\u00e9l\u00e9ment commun \u00e0 tous les soufis sans exception est le\u00a0<a title=\"Dhikr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dhikr\">dhikr<\/a>\u00a0(prononcer \u00ab\u00a0zikr\u00a0\u00bb), qu&rsquo;on pourrait traduire par \u00ab\u00a0rem\u00e9moration\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0invocation\u00a0\u00bb, qui consiste \u00e0 se rem\u00e9morer Dieu notamment en r\u00e9p\u00e9tant son nom ou des formules pieuses telles que la\u00a0<i><a title=\"Chahada\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chahada\">chahada<\/a><\/i>\u00a0(le t\u00e9moignage de foi) de mani\u00e8re rythm\u00e9e. Le\u00a0<i>dhikr<\/i>\u00a0est consid\u00e9r\u00e9 comme une pratique purificatrice de l&rsquo;\u00e2me, car on juge que le nom d&rsquo;Allah poss\u00e8de une sorte de valeur\u00a0<a title=\"Th\u00e9urgie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9urgie\">th\u00e9urgique<\/a>\u00a0qui agit sur l&rsquo;\u00e2me. Les formules varient selon les confr\u00e9ries et sont parfois accompagn\u00e9es de musique et de danse (comme chez les derviches tourneurs de Turquie), voire \u00ab\u00a0hurl\u00e9es\u00a0\u00bb, c\u2019est-\u00e0-dire prononc\u00e9es \u00e0 tr\u00e8s haute voix. Ces pratiques sont accomplies en priv\u00e9 ou en commun selon les cas<sup id=\"cite_ref-JLT_1-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-JLT-1\">1<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le soufi, apr\u00e8s avoir men\u00e9 le \u00ab\u00a0grand combat\u00a0\u00bb, d\u00e9pouill\u00e9 de son ego \u2014\u00a0ou plut\u00f4t l&rsquo;ayant domestiqu\u00e9\u00a0\u2014 et d\u00e9livr\u00e9 de toutes les visions partielles et illusoires qui y sont attach\u00e9es, acc\u00e8de au degr\u00e9 recherch\u00e9 de connaissance de Dieu, et n&rsquo;agit que par adoration de Lui ainsi qu&rsquo;Il l&rsquo;a dit\u00a0: \u00ab\u00a0Mon Serviteur ne s&rsquo;approche de Moi par rien que J&rsquo;aime plus que les actes que Je lui ai prescrits\u00a0; puis Il ne cesse de s&rsquo;approcher de Moi par les \u0153uvres sur\u00e9rogatoires jusqu&rsquo;\u00e0 ce que Je l&rsquo;aime. Et lorsque Je l&rsquo;aime, Je suis l&rsquo;ou\u00efe par laquelle il entend, la vue par laquelle il voit, la main par laquelle il saisit\u2026\u00a0\u00bb (<i>Hadith quds\u00ee<\/i>\u00a0rapport\u00e9 par Al-Boukhar\u00ee).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une autre pratique r\u00e9guli\u00e8re est la r\u00e9citation de po\u00e8mes \u00e0 caract\u00e8re spirituel, notamment la louange du proph\u00e8te de l&rsquo;islam\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Gens_du_bl\u00e2me\"><span id=\"Gens_du_bl.C3.A2me\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">Gens du bl\u00e2me<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un\u00a0<i><a title=\"Mal\u00e2mati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mal%C3%A2mati\">mal\u00e2mati<\/a><\/i>, ou\u00a0<i>mel\u00e2m\u00ee<\/i><sup id=\"cite_ref-:0_22-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-:0-22\">22<\/a><\/sup>\u00a0(de l\u2019arabe \u0645\u0644\u0627\u0645\u0629, \u00ab\u00a0mal\u00e2ma\u00a0\u00bb, bl\u00e2me, critique) est un soufi qui, par souci de sinc\u00e9rit\u00e9, va faire expr\u00e8s d\u2019avoir un comportement presque contraire \u00e0 ce qu\u2019il est vraiment, m\u00eame si \u00e7a doit lui causer des ennuis et le discr\u00e9diter publiquement. Cette attitude singuli\u00e8re bas\u00e9e sur le rejet de tout formalisme ou ext\u00e9riorit\u00e9 de la spiritualit\u00e9 se d\u00e9veloppa \u00e0 partir du\u00a0<a title=\"Khorassan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Khorassan\">Khorassan<\/a>\u00a0(nord-est de l\u2019<a title=\"Iran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iran\">Iran<\/a>) au\u00a0<a title=\"IXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/IXe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">IX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>. \u2018Abd\u2019l Rahm\u00e2n al-Sulami (<a title=\"936\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/936\">936<\/a>&#8211;<a title=\"1021\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1021\">1021<\/a>), qui en fut l&rsquo;un des principaux protagonistes, explique que \u00ab\u00a0la voie du bl\u00e2me\u00a0\u00bb (<i>Mal\u00e2matiyya<\/i>) consiste \u00ab\u00a0\u00e0 ne montrer rien de bien et ne cacher rien de mal\u00a0\u00bb. Ce courant fut important dans l&rsquo;ensemble de l&rsquo;<a title=\"Empire ottoman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_ottoman\">Empire ottoman<\/a><sup id=\"cite_ref-:0_22-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-:0-22\">22<\/a><\/sup>. Le po\u00e8te azerba\u00efdjanais Seyyid\u00a0<a title=\"Imadeddine Nassimi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imadeddine_Nassimi\">Nassimi<\/a>\u00a0(1369-1417)<sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-23\">23<\/a><\/sup>\u00a0en est un exemple\u00a0:<\/p>\n<div class=\"poem\" style=\"text-align: justify;\"><center><\/p>\n<p>J&rsquo;ai pris le manteau du Mel\u00e2mat, tant\u00f4t je m&rsquo;en suis v\u00eatu en y faisant le choix.<br \/>\nJ&rsquo;ai bris\u00e9 la fiole de l&rsquo;interdit, \u00e0 qui ai-je fait du tort\u00a0?\u00a0<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Haydar<\/a>\u00a0Haydar\u00a0!<br \/>\nParfois je m&rsquo;\u00e9l\u00e8ve dans le ciel, et j&rsquo;observe le monde.<br \/>\nD&rsquo;autres fois je descends sur terre, et l\u00e0, le monde m&rsquo;observe.<br \/>\nLes soufis (non accomplis) ont d\u00e9clar\u00e9 comme \u00e9tant haram (interdit) l&rsquo;essence de cet amour.<br \/>\nC&rsquo;est moi qui remplis cette essence, c&rsquo;est moi qui bois ce vin.<br \/>\nCe p\u00e9ch\u00e9 est le mien, qu&rsquo;est-ce que cela peut vous faire\u00a0! Haydar Haydar\u00a0!<br \/>\nCertains ont questionn\u00e9 Nesimi\u00a0: es-tu bien avec ton amour, ton cr\u00e9ateur\u00a0?<br \/>\nQue je sois en bien ou en froid, qu&rsquo;est-ce que cela peut vous faire, cet amour est mien\u00a0!<\/p>\n<p><\/center><\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Controverse_sur_l'orthodoxie_du_soufisme_et_pers\u00e9cutions\"><span id=\"Controverse_sur_l.27orthodoxie_du_soufisme_et_pers.C3.A9cutions\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">Controverse sur l&rsquo;orthodoxie du soufisme et pers\u00e9cutions<\/span><\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Point_de_vue_des_soufis\"><span style=\"font-size: 12px;\">Point de vue des soufis<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Selon les soufis, leur voie est reconnue par les quatre \u00e9coles juridiques (<i><a title=\"Madhhab\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Madhhab\">madhhab<\/a><\/i>) sunnites<sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-24\">24<\/a><\/sup>.\u00a0<a title=\"Al-Ghazali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Ghazali\">Al-Ghazali<\/a>\u00a0(<i>Ihya<\/i>, I, Livre 1, b\u00e2b 2, bay\u00e2n 2) mentionne par exemple que \u00ab\u00a0Sh\u00e2fi\u2018\u00ee s&rsquo;asseyait devant [le soufi] Shayb\u00e2n al-R\u00e2\u2018\u00ee, comme un enfant s&rsquo;accroupit \u00e0 l&rsquo;\u00e9cole coranique, et lui demandait comment il devait faire en telle et telle affaire\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les gens du\u00a0<i>tassawwuf<\/i>\u00a0ont \u00e9crit tout au long de l&rsquo;histoire des ouvrages destin\u00e9s \u00e0 d\u00e9montrer l&rsquo;orthodoxie de leurs pratiques, citant en exemple les g\u00e9n\u00e9rations pass\u00e9es, parmi lesquelles un m\u00eame personnage aurait \u00e9t\u00e9 \u00e0 la fois un savant reconnu et un adepte du soufisme, et cherchant les sources traditionnelles (versets ou hadiths) justifiant leurs pratiques, comme ce verset coranique\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Reste en compagnie de ceux qui, matin et soir, invoquent leur Seigneur ne d\u00e9sirant que Sa face.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0<i><a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Le Coran<\/a><\/i>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Le_Koran_(Traduction_de_Kazimirski)\/18\">\u00ab\u00a0La Caverne\u00a0\u00bb, XVIII<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ffr.wikisource.org%2Fwiki%2FLe_Koran_(Traduction_de_Kazimirski)%2F18\">archive<\/a>]<\/small>, 28,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/ar.wikisource.org\/wiki\/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%87%D9%81\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0643\u0647\u0641<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Far.wikisource.org%2Fwiki%2F%25D8%25B3%25D9%2588%25D8%25B1%25D8%25A9_%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2583%25D9%2587%25D9%2581\">archive<\/a>]<\/small>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Point_de_vue_orientaliste\"><span style=\"font-size: 12px;\">Point de vue orientaliste<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les orientalistes de la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et du d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle ont dit voir dans le soufisme un courant attestant d&rsquo;une influence ext\u00e9rieure \u00e0 l&rsquo;islam, notamment du christianisme \u2014et \u00e0 l&rsquo;int\u00e9rieur de celui-ci, l&rsquo;influence du\u00a0<a title=\"Monachisme chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monachisme_chr%C3%A9tien\">monachisme\u2014<\/a>\u00a0fournissant ainsi involontairement aux courants hostiles au soufisme des arguments \u00e0 charge. Cependant,\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une pr\u00e9cision.\">plusieurs travaux d&rsquo;islamologues<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Pr\u00e9ciser un fait\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Pr%C3%A9ciser_un_fait\">[Lesquels\u00a0?]<\/a><\/sup>\u00a0du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle tendent \u00e0 r\u00e9futer cette th\u00e8se. En ce qui concerne la vie monastique, l&rsquo;islam\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite des pr\u00e9cisions suppl\u00e9mentaires.\">semble<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:Pr\u00e9ciser un fait\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:Pr%C3%A9ciser_un_fait\">[Quoi\u00a0?]<\/a><\/sup>\u00a0la rejeter, comme le stipule le hadith (\u00e0 l&rsquo;authenticit\u00e9 par ailleurs contest\u00e9e) \u00ab\u00a0pas de monachisme en islam\u00a0\u00bb. Cependant, le Coran en souligne l&rsquo;intention positive initiale tout en \u00e9cartant sa pratique, dans une formule dont quelques commentateurs dont\u00a0<a title=\"Ibn Arabi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Arabi\">Ibn Arabi<\/a>\u00a0ont relev\u00e9 la complexit\u00e9\u00a0:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u00ab\u00a0Nous lui [J\u00e9sus] avons donn\u00e9 l&rsquo;\u00c9vangile. Nous avons \u00e9tabli dans les c\u0153urs de ceux qui l&rsquo;ont suivi la mansu\u00e9tude, la compassion et la vie monastique qu&rsquo;ils ont instaur\u00e9e \u2014\u00a0Nous ne la leur avions pas prescrite\u00a0\u2014 uniquement pouss\u00e9s par le d\u00e9sir de plaire \u00e0 Dieu. Mais ils ne l&rsquo;ont pas observ\u00e9e comme ils auraient d\u00fb le faire.\u00a0\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u00a0(<i><a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Le Coran<\/a><\/i>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Le_Koran_(Traduction_de_Kazimirski)\/57\">\u00ab\u00a0Le Fer\u00a0\u00bb, LVII<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ffr.wikisource.org%2Fwiki%2FLe_Koran_(Traduction_de_Kazimirski)%2F57\">archive<\/a>]<\/small>, 27,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/ar.wikisource.org\/wiki\/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AF\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u062d\u062f\u064a\u062f<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Far.wikisource.org%2Fwiki%2F%25D8%25B3%25D9%2588%25D8%25B1%25D8%25A9_%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AD%25D8%25AF%25D9%258A%25D8%25AF\">archive<\/a>]<\/small>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Principales_critiques_contre_le_soufisme_ou_ses_d\u00e9rives\"><span id=\"Principales_critiques_contre_le_soufisme_ou_ses_d.C3.A9rives\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">Principales critiques contre le soufisme ou ses d\u00e9rives<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Critique_de_la_doctrine_et_des_d\u00e9rives\"><span style=\"font-size: 12px;\"><span id=\"Critique_de_la_doctrine_et_des_d.C3.A9rives\"><\/span>Critique de la doctrine et des d\u00e9rives<\/span><\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Ibn al-Jawzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_al-Jawzi\">Ibn al-Jawzi<\/a>\u00a0(1116-1201) consacre une petite partie de son livre\u00a0<i>Talb\u00ees Ibl\u00ees<\/i>\u00a0\u00e0 la critique du soufisme de son temps, parmi d&rsquo;autres cibles comme les philosophes, les th\u00e9ologiens du kalam, certains savants de hadiths, des juristes, des pr\u00eacheurs, des philologues, des po\u00e8tes. Le\u00a0<i>Talb\u00ees Ibl\u00ees<\/i>, souvent cit\u00e9 comme l&rsquo;arch\u00e9type de la critique du soufisme est une critique tr\u00e8s g\u00e9n\u00e9rale de toutes les doctrines et pratiques qu&rsquo;Ibn al-Jawzi consid\u00e9rait comme des innovations injustifi\u00e9es. Il rapporte \u00e9galement les propos du hanbalite Ibn &lsquo;Aq\u00eel qui \u00e9tait \u00e9galement tr\u00e8s oppos\u00e9 au soufisme, notamment aux d\u00e9rives h\u00e9t\u00e9rodoxes et aux exag\u00e9rations.<\/li>\n<li><a title=\"Ibn Taymiyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Taymiyya\">Ibn Taymiyya<\/a>\u00a0(1263-1328) et son \u00e9l\u00e8ve\u00a0<a title=\"Ibn Qayyim al-Jawziyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Qayyim_al-Jawziyya\">Ibn Qayyim al-Jawziyya<\/a>\u00a0(1292-1350) ont d\u00e9nonc\u00e9 plusieurs d\u00e9rives du soufisme, mais ils avaient non seulement de l&rsquo;estime pour certains soufis<sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-25\">25<\/a><\/sup>\u00a0qu&rsquo;ils jugeaient conformes \u00e0 l&rsquo;orthodoxie, tels qu&rsquo;Al-<a title=\"Junayd\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Junayd\">Junayd<\/a>, mais consid\u00e9raient plut\u00f4t l&rsquo;asc\u00e9tisme en conformit\u00e9 avec la sounna.<\/li>\n<li>L&rsquo;\u00e9cole rationaliste et r\u00e9formiste de l&rsquo;\u00c9gyptien\u00a0<a title=\"Mohamed Abduh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohamed_Abduh\">Mohamed Abduh<\/a>\u00a0(1849-1905) et de son \u00e9l\u00e8ve syrien\u00a0<a title=\"Muhammad Rashid Rida\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Muhammad_Rashid_Rida\">Muhammad Rashid Rida<\/a>\u00a0(1865-1935) s&rsquo;opposait radicalement au soufisme, consid\u00e9r\u00e9 comme une des principales raisons de la d\u00e9cadence des musulmans, par son suppos\u00e9 encouragement du fatalisme et de l&rsquo;inertie, et par les superstitions et les mythes qu&rsquo;il est cens\u00e9 avoir introduits. En revanche, il est bien connu que le fondateur du mouvement des \u00ab\u00a0<a title=\"Fr\u00e8res musulmans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A8res_musulmans\">Fr\u00e8res musulmans<\/a>\u00a0\u00bb,\u00a0<a title=\"Hassan el-Banna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hassan_el-Banna\">Hassan el-Banna<\/a>\u00a0\u00e9tait rattach\u00e9 au soufisme<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-26\">26<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Accusations_envers_le_soufisme\"><span style=\"font-size: 12px;\">Accusations envers le soufisme<\/span><\/h4>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les principales accusations contre le soufisme\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>L&rsquo;accusation de\u00a0<a title=\"Panth\u00e9isme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Panth%C3%A9isme\">panth\u00e9isme<\/a>\u00a0concernant la doctrine de la (<i>wahdat ul-wuj\u00fbd<\/i>) ou de\u00a0<i>hul\u00fbl<\/i>\u00a0(incarnation du divin dans les cr\u00e9atures) \u00e0 l&rsquo;\u00e9gard de certains soufis comme\u00a0<a title=\"Mansur al-Hallaj\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mansur_al-Hallaj\">Mansur al-Hallaj<\/a>\u00a0(858-922) qui ont eu des paroles telles que\u00a0: \u00ab\u00a0Dans la djubbah [que je porte], il n&rsquo;y a que Dieu\u00a0\u00bb. Mais les \u00e9crits de certains ma\u00eetres soufis comme l&rsquo;\u00e9mir\u00a0<a title=\"Abdelkader ibn Muhieddine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abdelkader_ibn_Muhieddine\">Abd el-Kader<\/a>\u00a0(1808-1883) donnent une explication qui r\u00e9cuse cette accusation<\/li>\n<li>Un d\u00e9faut de monoth\u00e9isme \u00e0 cause du culte des saints de certains courants qui suivent un\u00a0<a title=\"Marabout (islam)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marabout_(islam)\">marabout<\/a>\u00a0et de la croyance aux\u00a0<i>aqt\u00e2b<\/i>\u00a0qui sont cens\u00e9s avoir un r\u00f4le dans la gestion de l&rsquo;univers.<\/li>\n<li>L&rsquo;adoption d&rsquo;actes d&rsquo;adorations qui ne seraient pas attest\u00e9s par des\u00a0<a title=\"Had\u00eeth\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Had%C3%AEth\">hadiths<\/a>\u00a0authentiques.<\/li>\n<li>Le chant et la danse comme pratique religieuse.\u00a0<a title=\"Ibn Qayyim al-Jawziyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Qayyim_al-Jawziyya\">Ibn Al-Qayyim<\/a>\u00a0(1292-1350) dit, dans un po\u00e8me, \u00e0 cet \u00e9gard\u00a0:<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"poem\" style=\"text-align: justify;\"><center><\/p>\n<p>Lorsque le Livre (Coran) leur \u00e9tait r\u00e9cit\u00e9, ils baiss\u00e8rent la t\u00eate, non par crainte [de Dieu],<br \/>\nMais c&rsquo;est l&rsquo;attitude du distrait n\u00e9gligent.<br \/>\nEt quand vint le chant, ils se mirent \u00e0 braire comme des \u00e2nes.<br \/>\nPar Allah, ils ne dans\u00e8rent pas pour Lui.<br \/>\nUn tambourin, une fl\u00fbte et la m\u00e9lodie d&rsquo;un faon\u2026<br \/>\nAs-tu jamais vu une adoration par du divertissement\u00a0?<\/p>\n<p><\/center><\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>L&rsquo;exag\u00e9ration dans l&rsquo;asc\u00e8se. Il est rapport\u00e9, par exemple, que certains soufis ne mangeaient qu&rsquo;une datte tous les quarante jours. Cette critique s&rsquo;appuie sur un hadith rapport\u00e9 dans\u00a0<i>Sah\u00eeh Al-Bukh\u00e2riy<\/i>\u00a0et\u00a0<i>Sah\u00eeh Muslim<\/i>, il est dit que trois hommes sont venus se renseigner sur la pratique religieuse de Mahomet. L&rsquo;un d&rsquo;entre eux a dit\u00a0: \u00ab\u00a0Moi, je prie toute la nuit\u00a0\u00bb, le deuxi\u00e8me a dit\u00a0: \u00ab\u00a0Moi, je je\u00fbne pendant toute ma vie\u00a0\u00bb et le troisi\u00e8me a dit\u00a0: \u00ab\u00a0Moi, je ne m&rsquo;approche pas des femmes, et je ne me marierai jamais\u00a0\u00bb. Mahomet est venu les voir et leur a dit\u00a0: \u00ab\u00a0C&rsquo;est vous qui disiez telle et telle chose\u00a0? Par Allah, je crains Allah et je le v\u00e9n\u00e8re plus que vous, mais je je\u00fbne parfois et je mange d&rsquo;autres fois, [la nuit] je prie et je dors, et je me marie avec des femmes. Et celui qui n&rsquo;appr\u00e9cie pas ma voie, ne peut se pr\u00e9valoir de moi\u00a0\u00bb.<\/li>\n<li>Les pratiques exag\u00e9r\u00e9es de certaines sectes, comme se rouler sur des braises, avaler des serpents, se flageller jusqu&rsquo;au sang, etc.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tout au long de l&rsquo;histoire, des savants se sont attach\u00e9s \u00e0 r\u00e9pondre \u00e0 ces critiques, comme\u00a0<a class=\"new\" title=\"Al-Suy\u016bt\u012bet (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Al-Suy%C5%ABt%C4%ABet&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Al-Suy\u016bt\u012bet<\/a>\u00a0(notamment concernant l&rsquo;utilisation du rosaire, que les opposants au soufisme d\u00e9noncent comme une innovation d&rsquo;origine chr\u00e9tienne). Parmi les ouvrages les plus r\u00e9cents qui pr\u00e9sentent en d\u00e9tail \u00e0 la fois les critiques et leur r\u00e9futation, on peut citer le\u00a0<i>Qawl al-ma&rsquo;r\u00fbf<\/i>\u00a0de l&rsquo;Alg\u00e9rien\u00a0<a title=\"Ahmad al-Alawi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmad_al-Alawi\">Ahmad al-Alawi<\/a>\u00a0(m. 1934), traduit en fran\u00e7ais sous le titre\u00a0<i>Lettre ouverte \u00e0 celui qui critique le soufisme<\/i>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_cas_du_maraboutisme_et_du_fakirisme\"><span style=\"font-size: 12px;\">Les cas du maraboutisme et du fakirisme<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Fakir_on_bed_of_nails_Benares_India_1907.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Fakir_on_bed_of_nails_Benares_India_1907.jpg\/220px-Fakir_on_bed_of_nails_Benares_India_1907.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Fakir_on_bed_of_nails_Benares_India_1907.jpg\/330px-Fakir_on_bed_of_nails_Benares_India_1907.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/91\/Fakir_on_bed_of_nails_Benares_India_1907.jpg\/440px-Fakir_on_bed_of_nails_Benares_India_1907.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"168\" data-file-width=\"1222\" data-file-height=\"933\" \/><\/a><figcaption>Un\u00a0<a title=\"Fakir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fakir\">fakir<\/a>\u00a0\u00e0\u00a0<a title=\"B\u00e9nar\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A9nar%C3%A8s\">B\u00e9nar\u00e8s<\/a>\u00a0(1907).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au-del\u00e0 des\u00a0<a title=\"Salafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme\">salafistes<\/a>, les soufis eux-m\u00eames consid\u00e8rent que certaines pratiques inspir\u00e9es du soufisme ne sont pas acceptables, comme le\u00a0<a title=\"Marabout (islam)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marabout_(islam)\">maraboutisme<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Afrique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afrique\">Afrique<\/a>\u00a0ou le\u00a0<a title=\"Fakir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fakir\">fakirisme<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde\">Inde<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Une th\u00e9ologie\u00a0<i>populaire<\/i>\u00a0s&rsquo;est en effet d\u00e9velopp\u00e9e dans le maraboutisme, lequel pratique (comme nombre de soufis) le culte des\u00a0<a title=\"Saint\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint\">saints<\/a>, consid\u00e9r\u00e9 par l&rsquo;Islam wahhabite comme pratique polyth\u00e9iste. Le mot \u00ab\u00a0marabout\u00a0\u00bb vient de l&rsquo;<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0<i>mur\u00e2bit<\/i>, qui d\u00e9signe un homme vivant dans un\u00a0<i>rib\u00e2t<\/i>, un couvent fortifi\u00e9. Ces religieux tr\u00e8s mystiques jouent \u00e0 la fois les r\u00f4les de pr\u00e9dicateur, de\u00a0<a title=\"Thaumaturgie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thaumaturgie\">thaumaturge<\/a>\u00a0(m\u00e9decin gu\u00e9risseur), d&rsquo;\u00e9ducateur et de chef politique. Ils sont investis de pouvoirs surnaturels gr\u00e2ce \u00e0 leur\u00a0<a title=\"Barakah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Barakah\">baraka<\/a>\u00a0; leur pratique du Coran, dans des civilisations o\u00f9 l&rsquo;\u00e9criture a \u00e9t\u00e9 apport\u00e9e par l&rsquo;islam, les dote en effet d&rsquo;un pouvoir paranormal. Ils ont trouv\u00e9 un terrain de pr\u00e9dilection en\u00a0<a title=\"Afrique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afrique\">Afrique<\/a>\u00a0o\u00f9, d\u00e8s le\u00a0<a title=\"XVIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, les souverains convertis r\u00e9clament des marabouts aux autorit\u00e9s arabes. Vivant des dons de croyants, les marabouts form\u00e9s \u00e0 l&rsquo;\u00e9cole coranique enseignent l&rsquo;islam classique, d\u00e9veloppant des pratiques magico-th\u00e9rapeutiques (<i>si\u1e25r<\/i>) pr\u00e9sentes dans le Coran<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-27\">27<\/a><\/sup>\u00a0et rejoignant parfois des croyances animistes traditionnelles de l&rsquo;Afrique. La r\u00e9putation de leurs pouvoirs miraculeux les apparente alors plus \u00e0 des sorciers qu&rsquo;\u00e0 des imams, d&rsquo;o\u00f9 le mot marabout en fran\u00e7ais. Le culte des saints qui caract\u00e9rise d\u00e9sormais le maraboutisme a \u00e9largi le sens du mot \u00ab\u00a0marabout\u00a0\u00bb, qui a fini par d\u00e9signer le saint vivant ou mort, le monument qui abrite sa tombe, les successeurs du saint, etc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"Inde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inde\">Inde<\/a>, l&rsquo;islam, sous l&rsquo;influence de l&rsquo;hindouisme et par le biais du soufisme, donna naissance aux c\u00e9l\u00e8bres\u00a0<a title=\"Asc\u00e8se\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asc%C3%A8se\">asc\u00e8tes<\/a>\u00a0musulmans les\u00a0<a title=\"Fakir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fakir\">fakirs<\/a>\u00a0(de l&rsquo;<a title=\"Arabe\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabe\">arabe<\/a>\u00a0: faq\u012br\u00a0<abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0641\u0642\u06cc\u0631<\/span>, litt\u00e9ralement \u00ab\u00a0pauvre\u00a0\u00bb), qu&rsquo;aucun \u00e9l\u00e9ment ext\u00e9rieur ne diff\u00e9rencie de leurs confr\u00e8res\u00a0<a title=\"Hindouisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindouisme\">hindous<\/a>, les\u00a0<a title=\"S\u00e2dhu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A2dhu\">s\u00e2dhus<\/a>. Ainsi\u00a0<a title=\"Shirdi Sai Baba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shirdi_Sai_Baba\">Shirdi Sai Baba<\/a>\u00a0(1838-1918) est un\u00a0<a title=\"Brahmane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brahmane\">brahmane<\/a>\u00a0devenu\u00a0<a title=\"Fakir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fakir\">fakir<\/a>,\u00a0<a title=\"Yoga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yoga\">yogi<\/a>, et\u00a0<a title=\"S\u00e2dhu\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A2dhu\">s\u00e2dhu<\/a>, puisque consid\u00e9r\u00e9 par les musulmans, tout autant que par les\u00a0<a title=\"Hindouisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hindouisme\">hindous<\/a>\u00a0(qui voient en lui un avatar de\u00a0<a title=\"Shiva\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shiva\">Shiva<\/a>), comme un saint homme, et un grand sage. Un jour, il s&rsquo;installa dans une\u00a0<a title=\"Mosqu\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e\">mosqu\u00e9e<\/a>\u00a0pour y vivre toute sa vie, recevant des offrandes qu&rsquo;il partageait avec les animaux. Les indiens de toute confession eurent t\u00f4t fait de voir en lui un\u00a0<i>baba<\/i>\u00a0(p\u00e8re), proche du soufisme et de l&rsquo;hindouisme \u00e0 la fois, enseignant sur le\u00a0<a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Coran<\/a>\u00a0et les \u00e9crits sacr\u00e9s hindous en m\u00eame temps, car on dit qu&rsquo;il r\u00e9alisa nombre de miracles, de son vivant et apr\u00e8s sa mort. Il fut enterr\u00e9 \u00e0 sa demande dans un temple hindou qui lui est d\u00e9sormais consacr\u00e9 \u00e0 Shirdi.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Shirdi_sai2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/55\/Shirdi_sai2.jpg\/170px-Shirdi_sai2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/55\/Shirdi_sai2.jpg\/255px-Shirdi_sai2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/55\/Shirdi_sai2.jpg\/340px-Shirdi_sai2.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"224\" data-file-width=\"1966\" data-file-height=\"2592\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Shirdi Sai Baba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shirdi_Sai_Baba\">Shirdi Sai Baba<\/a>\u00a0(1838-1918).<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Nouvelles_critiques\">Nouvelles critiques<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le soufisme, qui repr\u00e9sente une tendance \u00e9sot\u00e9rique et mystique de l&rsquo;islam, se trouve en opposition aux courants litt\u00e9ralistes, attach\u00e9s \u00e0 la lettre du Coran et \u00e0 celle de la\u00a0<a title=\"Sunna\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunna\">sunna<\/a>. C&rsquo;est que ces derniers voient dans les enseignements soufis des d\u00e9rives idol\u00e2triques \u00e9trang\u00e8res \u00e0 l\u2019islam qu&rsquo;ils qualifient d&rsquo;\u00ab\u00a0authentique\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-JLT_1-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-JLT-1\">1<\/a><\/sup>. Parmi les courants de ce type, on peut mentionner le\u00a0<a title=\"Salafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme\">salafisme<\/a>\u00a0ainsi que certains mouvements\u00a0<a title=\"Salafisme djihadiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme_djihadiste\">salafistes jihadistes<\/a>\u00a0du type\u00a0<a title=\"Al-Qa\u00efda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Qa%C3%AFda\">Al-Qa\u00efda<\/a>. Ces courants rejettent le principe m\u00eame de l&rsquo;intercession (<a title=\"Tawassoul\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tawassoul\">tawassoul<\/a>), d\u00e9sign\u00e9e comme une d\u00e9rive idol\u00e2tre, et consid\u00e8rent les rituels pour se rapprocher de Dieu comme des innovations dans la religion (<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Bid\u02bbah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bid%CA%BBah\">bid&rsquo;a<\/a><\/i>) voire des superstitions<sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-28\">28<\/a><\/sup>. Ainsi, cet affrontement historique entre soufis et opposants au soufisme continue de nos jours et m\u00eame de mani\u00e8re accentu\u00e9e avec l&rsquo;expansion du salafisme.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Toutefois, en 2016, la\u00a0<a title=\"Conf\u00e9rence islamique internationale de Grozny\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Conf%C3%A9rence_islamique_internationale_de_Grozny\">conf\u00e9rence islamique internationale de Grozny<\/a>, inaugur\u00e9e par le grand imam de la\u00a0<a title=\"Mosqu\u00e9e Al-Azhar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mosqu%C3%A9e_Al-Azhar\">mosqu\u00e9e Al-Azhar<\/a>,\u00a0<a title=\"Ahmed el-Tayeb\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmed_el-Tayeb\">Ahmed al-Tayeb<\/a>, rassemblant\u00a0<span class=\"nowrap\">200 personnalit\u00e9s<\/span>\u00a0sunnites du monde entier, s&rsquo;est r\u00e9unie dans le but de d\u00e9finir l\u2019identit\u00e9 de ceux qui se font conna\u00eetre comme les \u00ab\u00a0gens du\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnisme<\/a>\u00a0\u00bb par opposition aux diff\u00e9rents groupes consid\u00e9r\u00e9s \u00ab\u00a0\u00e9gar\u00e9s\u00a0\u00bb. A l&rsquo;issue de leurs travaux, les dignitaires sunnites sont convenus qu&rsquo;au niveau de la\u00a0<a title=\"Gnose\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gnose\">gnose<\/a>, des mani\u00e8res et de la purification\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Spirituelle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Spirituelle\">spirituelle<\/a>, les soufis de l&rsquo;imam\u00a0<a title=\"Junayd\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Junayd\">Junaid al-Baghdadi<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"9\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">ix<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle) sont des \u00ab\u00a0gens du sunnisme\u00a0\u00bb<sup id=\"cite_ref-:24_29-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-:24-29\">29<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-30\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-30\">30<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Pers\u00e9cutions_religieuses\"><span id=\"Pers.C3.A9cutions_religieuses\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">Pers\u00e9cutions religieuses<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les soufis se sont vus infliger la destruction de leurs\u00a0<a title=\"Zaou\u00efa (\u00e9difice religieux)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zaou%C3%AFa_(%C3%A9difice_religieux)\">zaou\u00efas<\/a>\u00a0et de leurs mosqu\u00e9es, la suppression de leurs ordres, et la discrimination de leurs membres dans un certain nombre de pays musulmans o\u00f9 ils vivent pour la plupart. Ainsi, en 1925, la\u00a0<a title=\"Turquie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turquie\">R\u00e9publique la\u00efque turque<\/a>\u00a0(de fait, avant 1937) interdit tous les ordres soufis et ferme leurs institutions apr\u00e8s qu&rsquo;ils se soient oppos\u00e9s au nouvel ordre s\u00e9culier. En 1979, c&rsquo;est au tour de la\u00a0<a title=\"Iran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iran\">R\u00e9publique islamique iranienne<\/a>\u00a0de les pers\u00e9cuter, officiellement pour leur manque de soutien \u00e0 la doctrine de gouvernement du \u00ab\u00a0<i><a title=\"Velayat-e faqih\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Velayat-e_faqih\">velayat-e faqih<\/a><\/i>\u00a0\u00bb (\u00e0 savoir que le grand\u00a0<a title=\"Faq\u00eeh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Faq%C3%AEh\">faqih<\/a>\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiite<\/a>\u00a0devrait \u00eatre le leader politique de la nation). Dans la plupart des autres pays musulmans, les attaques contre les soufis et surtout, leurs\u00a0<a title=\"Zaou\u00efa (\u00e9difice religieux)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zaou%C3%AFa_(%C3%A9difice_religieux)\">zaou\u00efas<\/a>, viennent pour l&rsquo;essentiel des\u00a0<a title=\"Salafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme\">salafistes<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Wahhabisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wahhabisme\">wahhabites<\/a>\u00a0qui consid\u00e8rent que leurs pratiques telles que la (seule) c\u00e9l\u00e9bration des anniversaires des\u00a0<a title=\"Saint\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Saint\">saints<\/a>\u00a0(m\u00eame sans tomber dans le culte des saints) et les c\u00e9r\u00e9monies de\u00a0<a title=\"Dhikr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dhikr\">dhikr<\/a>\u00a0(\u00ab\u00a0souvenir\u00a0\u00bb de Dieu) rel\u00e8vent de l&rsquo;innovation religieuse bl\u00e2mable (<a title=\"Bid\u02bfah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bid%CA%BFah\">bid\u02bfah<\/a>) et du\u00a0<a title=\"Polyth\u00e9isme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Polyth%C3%A9isme\">polyth\u00e9isme<\/a>\u00a0(<a title=\"Shirk\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Shirk\">shirk<\/a>)<sup id=\"cite_ref-ibrahim_31-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-ibrahim-31\">31<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-Mir_32-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-Mir-32\">32<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-violence_33-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-violence-33\">33<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-11-24\" data-sort-value=\"2017-11-24\">24 novembre 2017<\/time>, l&rsquo;<a title=\"Attentat de la mosqu\u00e9e de Bir al-Abed\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Attentat_de_la_mosqu%C3%A9e_de_Bir_al-Abed\">attentat de la mosqu\u00e9e de Bir al-Abed<\/a>\u00a0de la confr\u00e9rie\u00a0<a class=\"new\" title=\"Jarirya (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Jarirya&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Jarirya<\/a>\u00a0fait au moins 305\u00a0morts et une centaine de bless\u00e9s<sup id=\"cite_ref-34\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-34\">34<\/a><\/sup>. Non revendiqu\u00e9, il est attribu\u00e9 \u00e0 des djihadistes proches de l&rsquo;<a title=\"\u00c9tat islamique (organisation)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tat_islamique_(organisation)\">\u00c9tat islamique<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les soufis victimes de pers\u00e9cutions religieuses:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Mansur al-Hallaj\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mansur_al-Hallaj\">Ibn Mansour al Halladj<\/a>, soufi de Bagdad, il fut crucifi\u00e9 en\u00a0<a title=\"922\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/922\">922<\/a>\u00a0pour avoir entre autres proclam\u00e9 publiquement\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0Je suis la V\u00e9rit\u00e9 (Dieu)\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0(\u00ab<i>Ana al haqq<\/i>\u00bb)<sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-35\">35<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><a title=\"'Ayn-al-Qu\u017c\u0101t Hamad\u0101n\u012b\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%27Ayn-al-Qu%C5%BC%C4%81t_Hamad%C4%81n%C4%AB\">&lsquo;Ayn-al-Qu\u017c\u0101t Hamad\u0101n\u012b<\/a>, accus\u00e9 d&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie, de pr\u00e9tention \u00e0 la Seigneurie, et d&rsquo;exhibition de miracles, il fut \u00e9corch\u00e9 vif, pendu, et jet\u00e9 au feu en 1131<sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-36\">36<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><a title=\"\u02bfAbd al-Sal\u0101m ibn Mash\u012bsh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%CA%BFAbd_al-Sal%C4%81m_ibn_Mash%C4%ABsh\">Abdeslam Ben Mchich Alami<\/a>, assassin\u00e9<sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-37\">37<\/a><\/sup>\u00a0en 1227.<\/li>\n<li><a title=\"Mahmoud Chabestari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahmoud_Chabestari\">Sa&rsquo;d od-Din Mahmoud Chabestari<\/a>, br\u00fbl\u00e9 sur un b\u00fbcher en 1340.<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Ism\u00e2'\u00eel Ma'\u015f\u00fbq\u00ee\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ism%C3%A2%27%C3%AEl_Ma%27%C5%9F%C3%BBq%C3%AE\">Ism\u00e2&rsquo;\u00eel Ma&rsquo;\u015f\u00fbq\u00ee<\/a>, soufi\u00a0<a title=\"Mal\u00e2mati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mal%C3%A2mati\">mel\u00e2m\u00ee<\/a>\u00a0ex\u00e9cut\u00e9 \u00e0 Constantinople en 1528 apr\u00e8s avoir \u00e9t\u00e9 condamn\u00e9 pour h\u00e9r\u00e9sie et\u00a0<a title=\"Antinomisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antinomisme\">antinomisme<\/a><sup id=\"cite_ref-:0_22-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-:0-22\">22<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><a title=\"Hamza B\u00e2l\u00ee\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hamza_B%C3%A2l%C3%AE\">Hamza B\u00e2l\u00ee<\/a>, soufi\u00a0<a title=\"Mal\u00e2mati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mal%C3%A2mati\">mel\u00e2m\u00ee<\/a>, accus\u00e9 d&rsquo;h\u00e9r\u00e9sie et de pr\u00e9tention aux miracles, il fut emprisonn\u00e9 puis ex\u00e9cut\u00e9 \u00e0 Constantinople en 1573<sup id=\"cite_ref-:0_22-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-:0-22\">22<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><a title=\"Majd al-D\u00een Baghd\u00e2d\u00ee\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Majd_al-D%C3%AEn_Baghd%C3%A2d%C3%AE\">Majd al-D\u00een Baghd\u00e2d\u00ee<\/a>, ma\u00eetre\u00a0<a title=\"Kubr\u00e2wiyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kubr%C3%A2wiyya\">kubr\u00e2w\u00ee<\/a>, assassin\u00e9 entre 1210 et 1219, sur l&rsquo;ordre du sultan. C&rsquo;est le point culminant de longues ann\u00e9es d&rsquo;hostilit\u00e9 de la part du pouvoir politique envers les membres de cette confr\u00e9rie<sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-38\">38<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><a title=\"Ahmedou Hamahoullah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmedou_Hamahoullah\">Baba ould Cheikhna Ahamada Hamahoullah<\/a>, soufi malien mort en 1943 \u00e0 la suite de sa d\u00e9portation en France par les autorit\u00e9s coloniales du gouvernement de Vichy<sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-39\">39<\/a><\/sup>. Il n&rsquo;est cependant pas certain qu&rsquo;il ait \u00e9t\u00e9 pers\u00e9cut\u00e9 \u00e0 cause de sa forme de croyance.<\/li>\n<li>Seyyid\u00a0<a title=\"Imadeddine Nassimi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imadeddine_Nassimi\">Nassimi<\/a>, alevi et hurufi, ex\u00e9cut\u00e9 en 1417 par les oul\u00e9mas du pouvoir ottoman.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si Federico Gonzalez<sup id=\"cite_ref-40\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-40\">40<\/a><\/sup>\u00a0pense que \u00ab\u00a0pratiquement tous les martyrs soufis ont trouv\u00e9 la mort aux mains d&rsquo;autorit\u00e9s fanatiques religieuses ou l\u00e9galistes litt\u00e9rales, toutes convaincues d&rsquo;avoir raison et de repr\u00e9senter officiellement l&rsquo;Islam\u00a0\u00bb, d&rsquo;autres<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0font remarquer que, notamment dans le cas d&rsquo;al-Hall\u00e2j, c&rsquo;est la divulgation de \u00ab\u00a0v\u00e9rit\u00e9s \u00e9sot\u00e9riques\u00a0\u00bb qui causa son ex\u00e9cution (cf. notamment le commentaire de la\u00a0<i>R\u00e2&rsquo;iyya<\/i>\u00a0de Sh\u00e2rish\u00ee, qui cite\u00a0<a title=\"Ibn Khaldoun\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Khaldoun\">Ibn Khaldoun<\/a>\u00a0\u00e0 ce sujet)<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-10\" data-sort-value=\"2019-10\">octobre 2019<\/time>, l&rsquo;<a title=\"Forces arm\u00e9es turques\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Forces_arm%C3%A9es_turques\">arm\u00e9e turque<\/a>\u00a0engage une nouvelle offensive visant \u00e0 s&#8217;emparer des territoires d\u00e9tenus par les forces kurdes dans les provinces du nord-est de la Syrie. Les troupes turques s&rsquo;appuient sur des milices rebelles syriennes compos\u00e9es en grande partie d&rsquo;anciens combattants de l&rsquo;<a title=\"\u00c9tat islamique (organisation)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tat_islamique_(organisation)\">\u00c9tat islamique<\/a>\u00a0et d&rsquo;<a title=\"Al-Qa\u00efda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Qa%C3%AFda\">Al-Qa\u00efda<\/a>\u00a0(les deux organisations sont en g\u00e9n\u00e9ral souvent hostiles aux soufis, qu&rsquo;elles jugent d\u00e9viants). Cette avanc\u00e9e oblige les soufis \u00e0 fuir pour \u00e9chapper au risque de pers\u00e9cutions<sup id=\"cite_ref-41\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-41\">41<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Confr\u00e9ries_soufies\"><span id=\"Confr.C3.A9ries_soufies\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">Confr\u00e9ries soufies<\/span><\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Tariqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tariqa\">Tariqa<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Alevi_-_Bektashi\"><span style=\"font-size: 12px;\">Alevi &#8211; Bektashi<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Articles d\u00e9taill\u00e9s\u00a0:\u00a0<a title=\"Bektachi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bektachi\">Bektachi<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Al\u00e9visme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al%C3%A9visme\">Al\u00e9visme<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Bektachi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bektachi\">Ordre Bektashi<\/a>\u00a0a \u00e9t\u00e9 fond\u00e9 au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle par le saint musulman\u00a0<a title=\"Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hac%C4%B1_Bekta%C5%9F_Veli\">Hac\u0131 Bekta\u015f Veli<\/a>\u00a0(Haci Bektas Veli), et fortement influenc\u00e9 lors de sa p\u00e9riode de r\u00e9flexion par le\u00a0<a title=\"Hurufisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hurufisme\">Hurufi<\/a>\u00a0Ali al-&lsquo;Ala au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle et r\u00e9organis\u00e9 par\u00a0<a title=\"Balim Sultan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Balim_Sultan\">Balim Sultan<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Al\u00e9visme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al%C3%A9visme\">al\u00e9visme<\/a>\u00a0<a title=\"Bektachi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bektachi\">bektachi<\/a>\u00a0regroupe des membres de l&rsquo;islam dits h\u00e9t\u00e9rodoxes et revendique en son sein la tradition universelle et originelle de l&rsquo;islam et plus largement de toutes les religions monoth\u00e9istes<sup id=\"cite_ref-42\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-42\">42<\/a><\/sup>. L&rsquo;<a title=\"Al\u00e9visme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al%C3%A9visme\">al\u00e9visme<\/a>\u00a0se rattache au\u00a0<a title=\"Chiisme duod\u00e9cimain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme_duod%C3%A9cimain\">chiisme duod\u00e9cimain<\/a>\u00a0\u00e0 travers le cinqui\u00e8me imam (<a title=\"Ja'far al-S\u00e2diq\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ja%27far_al-S%C3%A2diq\">Dja&rsquo;far al-sadiq<\/a>) et \u00e0\u00a0<a title=\"Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hac%C4%B1_Bekta%C5%9F_Veli\">Haci Bektas Veli<\/a>, fondateur de l&rsquo;ordre des\u00a0<a title=\"Bektachi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bektachi\">bektachi<\/a>\u00a0dont la g\u00e9n\u00e9alogie mythique remonte aussi au cinqui\u00e8me imam<sup id=\"cite_ref-persee_gokalp_43-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-persee_gokalp-43\">43<\/a><\/sup>. M\u00eame si cette voie du souffisme est de tradition tr\u00e8s ancienne, certains voient en l&rsquo;<a title=\"Al\u00e9visme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al%C3%A9visme\">al\u00e9visme<\/a>\u00a0un courant \u00ab\u00a0lib\u00e9ral\u00a0\u00bb ou \u00ab\u00a0progressiste\u00a0\u00bb de l&rsquo;islam<sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-44\">44<\/a><\/sup>\u00a0qui diff\u00e8re des interpr\u00e9tations orthodoxes et dogmatiques du\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">sunnisme<\/a>\u00a0et du\u00a0<a title=\"Chiisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme\">chiisme<\/a>\u00a0dit\u00a0<a title=\"Jafarisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jafarisme\">jafarisme<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Al\u00e9visme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al%C3%A9visme\">Alevi<\/a>\u00a0signifie \u00ab\u00a0adepte d&rsquo;<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Ali<\/a>\u00a0\u00bb, gendre et cousin du proph\u00e8te de l&rsquo;Islam<sup id=\"cite_ref-45\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-45\">45<\/a><\/sup>. \u00c0 l&rsquo;<a title=\"Al\u00e9visme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al%C3%A9visme\">al\u00e9visme<\/a>\u00a0sont associ\u00e9s les termes \u00ab\u00a0<a title=\"Kizilbaches\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kizilbaches\">Qizilbash<\/a>-Alevi\u00a0\u00bb et \u00ab\u00a0<a title=\"Bektachi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bektachi\">Bektachi<\/a>\u00a0\u00bb. Bien que les croyances soient similaires et que le distinguo ne soit plus d\u2019actualit\u00e9, ces deux termes renvoient \u00e0 des r\u00e9alit\u00e9s sociales distinctes sous l&rsquo;<a title=\"Empire ottoman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_ottoman\">Empire ottoman<\/a>\u00a0:<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Asadullah.gif?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f1\/Asadullah.gif\/220px-Asadullah.gif\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/f\/f1\/Asadullah.gif 1.5x\" width=\"220\" height=\"175\" data-file-width=\"300\" data-file-height=\"238\" \/><\/a><figcaption>\u00ab\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"Asadullah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asadullah\">Asadullah<\/a>\u00a0\u00bb surnom donn\u00e9 par le proph\u00e8te\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0\u00e0 son gendre et cousin\u00a0<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Ali<\/a>.\u00a0<a class=\"mw-disambig\" title=\"Asadullah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asadullah\">Asadullah<\/a>\u00a0signifie le \u00ab\u00a0Lion de Dieu\u00a0\u00bb. L&rsquo;<a title=\"Al\u00e9visme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al%C3%A9visme\">al\u00e9visme<\/a>, le soufisme et le\u00a0<a title=\"Chiisme duod\u00e9cimain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme_duod%C3%A9cimain\">chiisme duod\u00e9cimain<\/a>\u00a0consid\u00e8rent\u00a0<a title=\"Ali ibn Abi Talib\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ali_ibn_Abi_Talib\">Ali<\/a>\u00a0comme le d\u00e9tenteur des secrets divins et de la signification \u00e9sot\u00e9rique de l&rsquo;islam qui lui auraient \u00e9t\u00e9 transmis par\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>les Alevi-<a title=\"Kizilbaches\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kizilbaches\">Qizilbash<\/a>\u00a0sont principalement des paysans et nomades d&rsquo;origine\u00a0<a title=\"Turkm\u00e8ne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turkm%C3%A8ne\">turkm\u00e8nes<\/a>\u00a0pr\u00e9sents en milieu rural. Leur soutien au\u00a0<a title=\"Isma\u00efl Ier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isma%C3%AFl_Ier\">Chah Ismail\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">I<sup>er<\/sup><\/abbr><\/a>\u00a0(d\u2019origine turkm\u00e8ne) leur vaut l&rsquo;assentiment du pouvoir central ottoman et une pers\u00e9cution f\u00e9roce orchestr\u00e9e par les forces de s\u00e9curit\u00e9 int\u00e9rieures. \u00c0 cette \u00e9poque, les partisans du\u00a0<a title=\"Isma\u00efl Ier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isma%C3%AFl_Ier\">Chah Ismail\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">I<sup>er<\/sup><\/abbr><\/a>\u00a0qui portent un bonnet de couleur rouge avec douze plis en r\u00e9f\u00e9rence aux 12 imams du\u00a0<a title=\"Chiisme duod\u00e9cimain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chiisme_duod%C3%A9cimain\">chiisme duod\u00e9cimain<\/a>\u00a0se font appeler\u00a0<a title=\"Kizilbaches\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kizilbaches\">Qizilbash<\/a>.<\/li>\n<li>les\u00a0<a title=\"Bektachi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bektachi\">Bektachis<\/a>\u00a0sont un ph\u00e9nom\u00e8ne urbain et correspondent aux\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">Sunnites<\/a>,\u00a0<a title=\"Chr\u00e9tien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chr%C3%A9tien\">Chr\u00e9tiens<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Isra\u00e9lites\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Isra%C3%A9lites\">Isra\u00e9lites<\/a>\u00a0convertis aux croyances\u00a0<a title=\"Al\u00e9visme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al%C3%A9visme\">alevies<\/a>. Organis\u00e9s en confr\u00e9rie ou ordre religieux, ils sont influents chez les artisans (<a title=\"Ahilik\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahilik\">ahilik<\/a>), les\u00a0<a title=\"Janissaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Janissaire\">janissaires<\/a>\u00a0(charg\u00e9s des fronti\u00e8res ext\u00e9rieures, recrut\u00e9s parmi les populations chr\u00e9tiennes) et autres centres de pouvoir. Les\u00a0<a title=\"Bektachi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bektachi\">Bektachi<\/a>\u00a0recevaient le soutien des\u00a0<a title=\"Sultan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sultan\">sultans<\/a>\u00a0qui les utilisaient pour att\u00e9nuer les tensions entre le pouvoir central\u00a0<a title=\"Sunnisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sunnisme\">Sunnite<\/a>\u00a0et les\u00a0<a title=\"Al\u00e9visme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al%C3%A9visme\">Alevis<\/a>\u00a0et pour pr\u00e9parer les populations locales avant l&rsquo;annexions de nouveaux territoires. Chaque campagne militaire \u00e9tait pr\u00e9c\u00e9d\u00e9e par l&rsquo;envoi de\u00a0<a title=\"Derviche\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Derviche\">derviches<\/a>\u00a0<a title=\"Bektachi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bektachi\">bektachis<\/a>\u00a0dont la mission \u00e9tait de se fondre dans la population pour exposer un islam tol\u00e9rant et ouvert. L&rsquo;imbrication des\u00a0<a title=\"Bektachi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bektachi\">Bektachis<\/a>\u00a0avec le pouvoir politique \u00e9loigne certains d&rsquo;entre eux des valeurs religieuses et des id\u00e9aux originels. Ainsi, les\u00a0<a title=\"Janissaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Janissaire\">janissaires<\/a>\u00a0deviennent un redoutable corps militaire \u00e0 l&rsquo;image des\u00a0<a title=\"Ordre du Temple\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_du_Temple\">templiers<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Madaniyya\">Madaniyya<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La Madaniyya est une confr\u00e9rie sunnite reli\u00e9e au patrimoine du proph\u00e8te\u00a0<a title=\"Mahomet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mahomet\">Mahomet<\/a>\u00a0par une cha\u00eene de transmission traversant quinze si\u00e8cles. Elle est fond\u00e9e tout au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle par le Cheick Muhammad b. Kal\u00eefa al-Madan\u00ee (1888\/1959). Apr\u00e8s son retour de\u00a0<a title=\"Mostaganem\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mostaganem\">Mostaganem<\/a>\u00a0(<a title=\"Alg\u00e9rie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alg%C3%A9rie\">Alg\u00e9rie<\/a>) o\u00f9 il a pass\u00e9 trois ans en compagnie de son ma\u00eetre\u00a0<a title=\"Ahmad al-Alawi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmad_al-Alawi\">Ahmad al-Alawi<\/a>, il s\u2019installe en\u00a0<a title=\"Tunisie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tunisie\">Tunisie<\/a>\u00a0et commence une vie spirituelle qui allait durer 40 ans, pass\u00e9s dans la diffusion de la voie spirituelle. Il commence ses pr\u00eaches et discours dans les campagnes et les zones rurales avant de s\u2019attaquer aux grandes villes de la Tunisie. Selon l\u2019\u00e9tude de S. Khlifa, il laisse entre cinq et sept mille disciples ainsi qu\u2019une dizaine d\u2019ouvrages \u00e9dit\u00e9s. Toute sa vie durant, il n\u2019a cess\u00e9 de former les aspirants, de purifier les \u00e2mes et d\u2019instruire ses disciples notamment par les sciences religieuses classiques telles que le droit musulman, la th\u00e9ologie musulmane et la langue arabe. Il laisse une litt\u00e9rature abondante ax\u00e9e sur la moralit\u00e9 religieuse, la spiritualit\u00e9 sunnite et l\u2019imp\u00e9ratif d\u2019observer les pr\u00e9ceptes de l\u2019islam. En outre son ex\u00e9g\u00e8se coranique de certaines sourates et versets (Sourate al-W\u00e2qi\u2019a, al-F\u00e2tiha, quelques versets de sourates al-N\u00fbr), il compose un recueil de po\u00e9sie et un commentaire de rh\u00e9torique. Sa doctrine spirituelle se distingue par son insistance sur le caract\u00e8re indissociable entre la\u00a0<i><a title=\"Haqiqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Haqiqa\">haq\u00eeqa<\/a><\/i>\u00a0(le savoir \u00e9sot\u00e9rique) et la\u00a0<i><a title=\"Charia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charia\">char\u00ee&rsquo;a<\/a><\/i>\u00a0(le savoir exot\u00e9rique). Une attention particuli\u00e8re est accord\u00e9e \u00e0 la morale de la conduite spirituelle et en particulier \u00e0 l\u2019\u00e9gard du proph\u00e8te, du cheikh et des autres croyants. Il en va de m\u00eame pour la solidarit\u00e9 sociale et les \u0153uvres de charit\u00e9 qui occupent une place de choix dans son enseignement. Les r\u00e9unions quasi quotidiennes, hebdomadaires et annuelles (\u00e0 l\u2019occasion de la nativit\u00e9 du proph\u00e8te\u00a0: le\u00a0<i><a title=\"Mawlid\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mawlid\">mawlid\/mouloud<\/a><\/i>) permettent d\u2019exhorter les disciples \u00e0 accomplir les devoirs religieux, de former un ordre soud\u00e9<sup id=\"cite_ref-46\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-46\">46<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Mawlawiyya\"><span style=\"font-size: 12px;\">Mawlawiyya<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Ordre mevlevi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_mevlevi\">Ordre mevlevi<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;<a title=\"Ordre mevlevi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_mevlevi\">Ordre Mevlevi<\/a>\u00a0est mieux connu en Occident sous le nom des \u00ab\u00a0derviches tourneurs\u00a0\u00bb.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Mouridiyya\"><span style=\"font-size: 12px;\">Mouridiyya<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Mouridisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouridisme\">Mouridiyya<\/a>\u00a0ou mouridisme a \u00e9t\u00e9 fond\u00e9e par\u00a0<a title=\"Ahmadou Bamba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmadou_Bamba\">Cheikh Ahmadou Bamba<\/a>\u00a0(1853-1927) au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">xix<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle au\u00a0<a title=\"S\u00e9n\u00e9gal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A9n%C3%A9gal\">S\u00e9n\u00e9gal<\/a>. Bamba est un r\u00e9formateur musulman sunnite, un th\u00e9ologien asharite, un faq\u00eeh mal\u00e9kite. Cette voie est essentiellement pr\u00e9sente au S\u00e9n\u00e9gal, en\u00a0<a title=\"Gambie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gambie\">Gambie<\/a>\u00a0et dans une partie de la\u00a0<a title=\"Mauritanie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mauritanie\">Mauritanie<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sa doctrine repose sur quatre principes fondamentaux\u00a0: la foi en Dieu, l\u2019imitation du Proph\u00e8te Mahomet, l&rsquo;\u00e9tude du Coran et l\u2019amour du travail. Cheikh Ahmadou Bamba fut surnomm\u00e9\u00a0<i>Khadim ar-Rasul<\/i>\u00a0(\u00ab\u00a0serviteur du Proph\u00e8te\u00a0\u00bb). Il appela \u00e0 se diriger vers Allah\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Une source est souhait\u00e9e pour ce passage (demand\u00e9 le 1 octobre 2021).\">en ces termes<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[<abbr class=\"abbr\" title=\"r\u00e9f\u00e9rence\">r\u00e9f.<\/abbr>\u00a0souhait\u00e9e]<\/a><\/sup>\u00a0:\u00a0<span class=\"citation\">\u00ab\u00a0J\u2019ai re\u00e7u de mon Seigneur l\u2019ordre de mener les hommes vers Dieu, le tr\u00e8s haut. Ceux qui veulent prendre cette voie n\u2019ont qu\u2019\u00e0 me suivre. Quant aux autres qui ne d\u00e9sirent que l\u2019instruction, le pays dispose d\u2019assez de lettr\u00e9s. Allez aupr\u00e8s de ceux que vous voulez\u00a0!\u00a0\u00bb<\/span>\u00a0<span class=\"need_ref\" title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence (demand\u00e9 le 1 octobre 2021).\">Il a laiss\u00e9 des milliers d\u2019\u0153uvres sur l\u2019ensemble des domaines de l\u2019Islam<\/span><sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Naqshbandiyya\"><span style=\"font-size: 12px;\">Naqshbandiyya<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;ordre\u00a0<a title=\"Naqshbandiyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naqshbandiyya\">Naqshbandi<\/a>\u00a0est l&rsquo;un des principaux ordres soufis sunnites. Form\u00e9 en 1380, l&rsquo;ordre est consid\u00e9r\u00e9 par certains comme un ordre \u00ab\u00a0sobre\u00a0\u00bb connu pour son\u00a0<a title=\"Dhikr\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dhikr\">dhikr<\/a>\u00a0(rappel de Dieu) silencieux plut\u00f4t que les formes vocalis\u00e9es de dhikr communes aux autres ordres. Le mot \u00ab\u00a0Naqshbandi\u00a0\u00bb (\u0646\u0642\u0634\u0628\u0646\u062f\u06cc) est du persan. Il est tir\u00e9 du nom du fondateur de l&rsquo;ordre,\u00a0<a title=\"Bah\u00e2\u2019uddin Naqshband\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bah%C3%A2%E2%80%99uddin_Naqshband\">Bah\u00e2&rsquo;uddin Naqshband<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<i>Naqshbandiyya<\/i>, fond\u00e9e au\u00a0<a title=\"XIVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIVe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, est encore bien implant\u00e9e en R\u00e9publique autonome du Daghestan et au\u00a0<a title=\"Turkm\u00e9nistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turkm%C3%A9nistan\">Turkm\u00e9nistan<\/a>. Fond\u00e9e par Muhammad Baha&rsquo; al-dd\u00een Naqshband, elle concerne environ 10\u00a0% des musulmans pratiquant dans ces r\u00e9gions et 300\u00a0000\u00a0personnes en ex-Union sovi\u00e9tique. La confr\u00e9rie a aussi des membres dans les r\u00e9gions telles que la\u00a0<a title=\"Chine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chine\">Chine<\/a>\u00a0ou l&rsquo;<a title=\"Afghanistan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afghanistan\">Afghanistan<\/a>. Elle s&rsquo;est illustr\u00e9e par sa r\u00e9sistance \u00e0 des ann\u00e9es d&rsquo;<a title=\"Ath\u00e9isme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ath%C3%A9isme\">ath\u00e9isme<\/a>\u00a0d&rsquo;\u00c9tat. Lors de l&rsquo;initiation (<i>talq\u00een<\/i>), le disciple s&rsquo;engage par serment \u00e0 suivre la voie (<i>al-tar\u00eeqa<\/i>) qui le m\u00e8nera \u00e0 Dieu. Un dipl\u00f4me lui est donn\u00e9. Une c\u00e9r\u00e9monie rituelle hebdomadaire, des pri\u00e8res suppl\u00e9mentaires, des veilles, des je\u00fbnes, des p\u00e8lerinages constituent la pratique. Les membres versent jusqu&rsquo;\u00e0 30\u00a0% de leur salaire \u00e0 la communaut\u00e9<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Qadiriyya\"><span style=\"font-size: 12px;\">Qadiriyya<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En Afrique, parmi les grandes confr\u00e9ries, existe la\u00a0<a title=\"Qadiriyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Qadiriyya\">Qadiriyya<\/a>\u00a0, fond\u00e9e en 1166 par\u00a0<a title=\"Abd al Qadir al-Jilani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abd_al_Qadir_al-Jilani\">Cheikh Moulay Abd al Qadir al-Jilani<\/a>. La confr\u00e9rie est surtout active au\u00a0<a title=\"Maghreb\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maghreb\">Maghreb<\/a>, et au\u00a0<a title=\"Moyen-Orient\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen-Orient\">Moyen-Orient<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Sanousiyya\"><span style=\"font-size: 12px;\">Sanousiyya<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fond\u00e9e au d\u00e9but du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle par\u00a0<a title=\"Mohammed ben Ali al-Senoussi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohammed_ben_Ali_al-Senoussi\">Mohammed ben Ali al-Senoussi<\/a>\u00a0(1787-1859), la\u00a0<a title=\"Sanousiyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sanousiyya\">Sanousiyya<\/a>\u00a0est active en\u00a0<a title=\"Libye\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Libye\">Libye<\/a>\u00a0et dans les r\u00e9gions sahariennes<sup id=\"cite_ref-47\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-47\">47<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est un mouvement qui s&rsquo;est d\u00e9finitivement \u00e9loign\u00e9 du soufisme pour pr\u00f4ner un exot\u00e9risme de\u00a0<a title=\"Salafisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salafisme\">r\u00e9forme islamique<\/a>\u00a0comme le\u00a0<a title=\"Wahhabisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wahhabisme\">Wahhabisme<\/a>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Arabie saoudite\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arabie_saoudite\">Arabie saoudite<\/a>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Muhammad_Ahmad_ibn_Abd_Allah_Al-Mahdi\">Mahdisme<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"Soudan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soudan\">Soudan<\/a><sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-48\">48<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Tijaniyya\"><span style=\"font-size: 12px;\">Tijaniyya<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La Tijaniyya, fond\u00e9e au\u00a0<a title=\"Maghreb\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maghreb\">Maghreb<\/a>\u00a0\u00e0 la fin du\u00a0<a title=\"XVIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0et r\u00e9pandue en\u00a0<a title=\"Afrique subsaharienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afrique_subsaharienne\">Afrique subsaharienne<\/a>. Ces deux ordres (<a title=\"Tariqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tariqa\">tariqa<\/a>) professent l&rsquo;adh\u00e9sion sans restriction aux pr\u00e9ceptes coraniques (pri\u00e8res, aum\u00f4ne, jeune, p\u00e8lerinage \u00e0 la Mecque, \u00e9viter de faire du tort \u00e0 son prochain, etc.)<sup id=\"cite_ref-49\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-49\">49<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Tijaniyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tijaniyya\">Tijaniyya<\/a>\u00a0attache une grande importance \u00e0 la culture et l&rsquo;\u00e9ducation, et encense l&rsquo;adh\u00e9sion individuelle du disciple (<a title=\"Mur\u012bd\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mur%C4%ABd\">mur\u012bd<\/a>)<sup id=\"cite_ref-zikr._50-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-zikr.-50\">50<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<span style=\"font-size: 12px;\"><b><big>Desukiyya<\/big><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/en.m.wikipedia.org\/wiki\/Burhaniyya\">Desukiyya<\/a>\u00a0, \u00e9galement connu sous le nom de \u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/en.m.wikipedia.org\/wiki\/Burhaniyya\">Burhaniyya<\/a>\u00a0, a \u00e9t\u00e9 fond\u00e9 par<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.m.wikipedia.org\/wiki\/Abou_Hassan_al-Chadhili\">Abou Hassan Al-Chadhili<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Ibrahim El-Dessouki\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibrahim_El-Dessouki\">Ibrahim El-Dessouki<\/a>\u00a0un saint soufi \u00e9gyptien , dont la\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/en.m.wikipedia.org\/wiki\/Ibrahim_El_Desouki_Mosque\">Mosqu\u00e9e Sayidi Ibrahim-El Dessouki<\/a>\u00a0est un lieu de p\u00e8lerinage majeur pour les musulmans de toute l<a title=\"\u00c9gypte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89gypte\">\u2019Egypte<\/a>. Originaire d&rsquo;<a title=\"\u00c9gypte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89gypte\">Egypte<\/a>, il existe une population importante de membres \u00e0\u00a0<a title=\"Khartoum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Khartoum\">Khartoum<\/a>. \u00c0 l&rsquo;\u00e9poque ottomane , cet ordre, ainsi que l&rsquo;autre ordre soufi \u00e9gyptien natif , l&rsquo; ordre\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/en.m.wikipedia.org\/wiki\/Badawiyya\">Badawiyya<\/a>\u00a0, avaient plusieurs tekkes \u00e0\u00a0<a title=\"Istanbul\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Istanbul\">Istanbul<\/a>. Ces tekkes, ainsi que tous les autres, ont \u00e9t\u00e9 ferm\u00e9s lorsque la\u00a0<a title=\"Turquie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turquie\">Turquie<\/a>\u00a0est devenue une r\u00e9publique. L\u2019ordre\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/en.m.wikipedia.org\/wiki\/Burhaniyya\">Desukiyya<\/a>\u00a0est \u00e9galement pr\u00e9sent au\u00a0<a title=\"Moyen-Orient\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen-Orient\">Moyen Orient<\/a>\u00a0est dans une partie de l\u2019<a title=\"Asie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Asie\">Asie<\/a><sup id=\"cite_ref-51\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-51\">51<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Ushshakiyya\"><span style=\"font-size: 12px;\">Ushshakiyya<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<a title=\"Ushshakiyya\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ushshakiyya\">Ushshakiyya<\/a>\u00a0est une branche de la tariqa Khalwatiyya fond\u00e9e par Sayyid Hasan Husameddin, nom qui signifie \u00ab\u00a0\u00e9p\u00e9e tranchante de la religion\u00a0\u00bb. Il est n\u00e9 en 880 A. H. (1473 EC) dans la ville de Boukhara, Ouzb\u00e9kistan. La Ushshakiyya a \u00e9t\u00e9 pr\u00e9sente dans l&rsquo;<a title=\"Empire ottoman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_ottoman\">Empire ottoman<\/a>, et aujourd&rsquo;hui elle l&rsquo;est plus particuli\u00e8rement en\u00a0<a title=\"Turquie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Turquie\">Turquie<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Ma\u00eetres_soufis\"><span id=\"Ma.C3.AEtres_soufis\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">Ma\u00eetres soufis<\/span><\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Liste des ma\u00eetres soufis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_ma%C3%AEtres_soufis\">Liste des ma\u00eetres soufis<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans\u00a0<i>Les itin\u00e9raires du paradis<\/i>\u00a0(\u00ab\u00a0Masaalik al Jinan\u00a0\u00bb), Cheikh\u00a0<a title=\"Ahmadou Bamba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmadou_Bamba\">Ahmadou Bamba<\/a>\u00a0d\u00e9finit ainsi les soufis\u00a0:<\/p>\n<dl>\n<dd>654. Le vrai s\u00fbfi est un savant, mettant r\u00e9ellement son savoir en pratique sans transgression<\/dd>\n<dd>d&rsquo;aucune sorte.<\/dd>\n<dd>655. Il devient ainsi pur de tout d\u00e9faut, le c\u0153ur plein de pens\u00e9es justes.<\/dd>\n<dd>656. D\u00e9tach\u00e9 du grand monde pour se consacrer au service et amour de Dieu, consid\u00e9rant \u00e0 un pied<\/dd>\n<dd>d&rsquo;\u00e9galit\u00e9 la pi\u00e8ce d&rsquo;or et la motte de terre.<\/dd>\n<dd>657. Semblable \u00e0 la face de la terre sur qui on jette toutes sortes d&rsquo;impuret\u00e9s, faisant l&rsquo;objet des plus<\/dd>\n<dd>durs traitements, mais qui ne donne jamais que du bien.<\/dd>\n<dd>658. Le sc\u00e9l\u00e9rat, aussi bien que l&rsquo;homme de bien, le foule aux pieds\u00a0; mais il reste immobile et<\/dd>\n<dd>impassible.<\/dd>\n<dd>659. Comparable au nuage qui d\u00e9verse partout des ond\u00e9es, sans discrimination.<\/dd>\n<dd>660. Celui qui atteint ce stade est un s\u00fbfi, celui qui ne l&rsquo;a pas atteint et qui se dit s\u00fbfi est un imposteur<\/dd>\n<\/dl>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avec le temps, les groupes de disciples des maitres se structurent et s\u2019<a title=\"Institutionnalisation\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Institutionnalisation\">institutionnalisent<\/a><sup id=\"cite_ref-52\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-52\">52<\/a><\/sup>. Le rattachement \u00e0 un maitre (<i><a title=\"Cheikh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cheikh\">cheikh<\/a>)<\/i>\u00a0ainsi qu&rsquo;\u00e0 une m\u00e9thode initiatique instaur\u00e9e par ce cheikh (<i><a title=\"Tariqa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tariqa\">tariqa<\/a><\/i>) va donner naissance \u00e0 des \u00ab\u00a0<a title=\"Confr\u00e9rie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Confr%C3%A9rie\">confr\u00e9ries<\/a>\u00a0\u00bb (terme \u00e0 prendre dans un sens large).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parmi les ma\u00eetres spirituels soufis, on peut citer\u00a0<a title=\"Mansur al-Hallaj\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mansur_al-Hallaj\">Hallaj<\/a>,\u00a0<a title=\"R\u00fbm\u00ee\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%BBm%C3%AE\">Djalal ad din Rumi<\/a>,\u00a0<a title=\"Farid al-Din Attar\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Farid_al-Din_Attar\">Farid al-Din Attar<\/a>,\u00a0<a title=\"Yunus Emre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Yunus_Emre\">Yunus Emre<\/a>,\u00a0<a title=\"Hafez (po\u00e8te)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hafez_(po%C3%A8te)\">Hafez<\/a>,\u00a0<a title=\"Ibn Arabi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibn_Arabi\">Ibn Arabi<\/a>,\u00a0<a title=\"Abou Madyane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abou_Madyane\">Abou Madyane<\/a>,\u00a0<a title=\"Mohamed Iqbal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mohamed_Iqbal\">Mohamed Iqbal<\/a>,\u00a0<a title=\"Abou Hassan al-Chadhili\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abou_Hassan_al-Chadhili\">Abu Hassan al-Shadhili<\/a>,\u00a0<a title=\"Ibrahim El-Dessouki\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ibrahim_El-Dessouki\">Ibrahim Al-Dessouki<\/a>,\u00a0<a title=\"Ahmad Ibn 'Ata Allah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmad_Ibn_%27Ata_Allah\">Ibn Ata Allah al-Iskandari<\/a><sup id=\"cite_ref-53\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_note-53\">53<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Munqidh_min_al-dalal_(last_page).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c8\/Munqidh_min_al-dalal_%28last_page%29.jpg\/170px-Munqidh_min_al-dalal_%28last_page%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c8\/Munqidh_min_al-dalal_%28last_page%29.jpg\/255px-Munqidh_min_al-dalal_%28last_page%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c8\/Munqidh_min_al-dalal_%28last_page%29.jpg\/340px-Munqidh_min_al-dalal_%28last_page%29.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"270\" data-file-width=\"2496\" data-file-height=\"3971\" \/><\/a><figcaption>Les \u0153uvres d&rsquo;<a title=\"Al-Ghazali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Ghazali\">Al-Ghazali<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/span><\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"reference-cadre\" style=\"text-align: justify;\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"references-small decimal\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-JLT-1\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-JLT_1-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-JLT_1-1\">b<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-JLT_1-2\">c<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Triaud2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jean-Louis_Triaud2010\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Jean-Louis Triaud (historien)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Louis_Triaud_(historien)\">Jean-Louis\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Triaud<\/span><\/a>, \u00ab\u00a0<cite>La Tidjaniya, une confr\u00e9rie musulmane transnationale<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Politique \u00e9trang\u00e8re<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a04,\u200e\u00a0<time>2010<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0831-842\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.cairn.info\/revue-politique-etrangere-2010-4-page-831.htm\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.cairn.info%2Frevue-politique-etrangere-2010-4-page-831.htm\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-2\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<cite>Pourquoi les djihadistes s\u2019attaquent aux musulmans soufis<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Monde.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-12-10\" data-sort-value=\"2017-12-10\">10 d\u00e9cembre 2017<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/afrique\/article\/2017\/12\/10\/pourquoi-les-djihadistes-s-attaquent-aux-musulmans-soufis_5227598_3212.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2017%2F12%2F10%2Fpourquoi-les-djihadistes-s-attaquent-aux-musulmans-soufis_5227598_3212.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2022-09-11\" data-sort-value=\"2022-09-11\">11 septembre 2022<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-ReferenceA-3\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-ReferenceA_3-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-ReferenceA_3-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Guenon1973\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ren\u00e9_Guenon1973\" class=\"ouvrage\">Ren\u00e9 Guenon,\u00a0<cite class=\"italique\">Aper\u00e7us sur l&rsquo;\u00e9sot\u00e9risme islamique et le tao\u00efsme<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0182,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">Gallimard<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Les essais\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1973<\/time>, 157\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a018<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-PopovicVeinstein199610-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-PopovicVeinstein199610_4-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#PopovicVeinstein1996\">Popovic et Veinstein 1996<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a010.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-5\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ibn_H\u0332ald\u016bn,_\u02bbAbd_al-Ra\u1e25m\u00e2n_ibn_Mu\u1e25ammad,_(1332-1406)\u0627\u0628\u0646_\u062e\u0644\u062f\u0648\u0646,_\u0639\u0628\u062f_\u0627\u0644\u0631\u062d\u0645\u0646_\u0628\u0646_\u0645\u062d\u0645\u062f,_(1332-1406)2002\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Ibn H\u0332ald\u016bn, \u02bbAbd al-Ra\u1e25m\u00e2n ibn Mu\u1e25ammad, (1332-1406)<\/span>\u00a0et\u00a0<span class=\"nom_auteur\">\u0627\u0628\u0646 \u062e\u0644\u062f\u0648\u0646, \u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0631\u062d\u0645\u0646 \u0628\u0646 \u0645\u062d\u0645\u062f, (1332-1406)<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le livre des Exemples. I, Autobiographie muqaddima<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a01,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Gallimard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Gallimard\">Gallimard<\/a>,\u200e impr. 2002, cop. 2002\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-07-011425-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-07-011425-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-07-011425-2<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-07-011425-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-07-011425-2\"><span class=\"nowrap\">2-07-011425-2<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/689993365\" rel=\"nofollow\">689993365<\/a><\/span>, 5)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-6\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Reig1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Daniel_Reig1996\" class=\"ouvrage\">Daniel Reig,\u00a0<cite class=\"italique\">Dictionnaire arabe-fran\u00e7ais\u00a0: fran\u00e7ais-arabe<\/cite>, Paris, Larousse,\u00a0<time>1996<\/time>, n\u00b0 3182<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-7\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Rousselot_de_Surgy1766\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Jacques-Philibert_Rousselot_de_Surgy1766\" class=\"ouvrage\">Jacques-Philibert Rousselot de Surgy, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=AWBjwO7bKBgC&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;dq=Soufisme&amp;hl=fr&amp;pg=PA118#v=onepage&amp;q=Soufisme&amp;f=false\" rel=\"nofollow\"><cite>M\u00e9langes int\u00e9resans et curieux, ou Abr\u00e9g\u00e9 d&rsquo;histoire naturelle, morale, civile et politique de l&rsquo;Asie, l&rsquo;Afrique, l&rsquo;Am\u00e9rique, et des terres polaires, Volume 7<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DAWBjwO7bKBgC%26newbks%3D1%26newbks_redir%3D0%26dq%3DSoufisme%26hl%3Dfr%26pg%3DPA118%23v%3Donepage%26q%3DSoufisme%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<span title=\"Acc\u00e8s libre au document\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Lock-green.svg\/9px-Lock-green.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Lock-green.svg\/14px-Lock-green.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/Lock-green.svg\/18px-Lock-green.svg.png 2x\" alt=\"Acc\u00e8s libre\" width=\"9\" height=\"14\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"813\" \/><\/span>\u00a0[google books],\u00a0<time>1766<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-08-21\" data-sort-value=\"2023-08-21\">21 aout 2023<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-8\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Michel Chodkiewicz, Pr\u00e9face in Christian Bonaud,\u00a0<i>Le Soufisme.<\/i>\u00a0Al-ta\u1e63awwuf\u00a0<i>et la spiritualit\u00e9 islamique<\/i>, Paris, Maisonneuve &amp; Larose, 2002, p. 7.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-9\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.cnrtl.fr\/definition\/soufisme\" rel=\"nofollow\"><cite>soufisme<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.cnrtl.fr%2Fdefinition%2Fsoufisme\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">cnrtl.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-11-18\" data-sort-value=\"2019-11-18\">18 novembre 2019<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Sedgwick200110-10\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-Sedgwick200110_10-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#Sedgwick2001\">Sedgwick 2001<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a010.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-11\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><i><a title=\"Coran\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coran\">Le Coran<\/a><\/i>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Le_Koran_(Traduction_de_Kazimirski)\/18\">\u00ab\u00a0La Caverne\u00a0\u00bb, XVIII<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ffr.wikisource.org%2Fwiki%2FLe_Koran_(Traduction_de_Kazimirski)%2F18\">archive<\/a>]<\/small>, 28,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/ar.wikisource.org\/wiki\/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%87%D9%81\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0<span class=\"lang-ar\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">\u0627\u0644\u0643\u0647\u0641<\/span><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Far.wikisource.org%2Fwiki%2F%25D8%25B3%25D9%2588%25D8%25B1%25D8%25A9_%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2583%25D9%2587%25D9%2581\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-12\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Monteil_in_Ibn_Khaldoun1996_1968\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Vincent_Monteil_in_Ibn_Khaldoun1996_1968\" class=\"ouvrage\">Vincent Monteil in Ibn Khaldoun,\u00a0<cite class=\"italique\">Discours sur l&rsquo;histoire universelle<\/cite>, Paris, Sinbad, 1996 1968, XLV, 1132\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-7427-0924-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-7427-0924-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-7427-0924-3<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0169, note 2.<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-13\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"1993\" class=\"ouvrage\">M Th Houtsma, T W Arnold, A. J. Wensinck,\u00a0<cite class=\"italique\">E.J. Brill&rsquo;s First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936<\/cite>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a0VIII, BRILL,\u00a0<time>1993<\/time>, 42\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-90-04-09796-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-90-04-09796-4\"><span class=\"nowrap\">978-90-04-09796-4<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=ro--tXw_hxMC\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3Dro--tXw_hxMC\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=ro--tXw_hxMC&amp;pg=PA681\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3Dro--tXw_hxMC%26pg%3DPA681\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>, \u00ab\u00a0Tawwa\u1e63uf\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0681-682<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-14\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<span id=\"Hisham_Kabbani2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Muhammad_Hisham_Kabbani2004\" class=\"ouvrage\">Muhammad Hisham Kabbani,\u00a0<cite class=\"italique\">The Naqshbandi Sufi Tradition Guidebook of Daily Practices and Devotions<\/cite>, ISCA,\u00a0<time>2004<\/time>, 341\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-193040922-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-193040922-4\"><span class=\"nowrap\">978-193040922-4<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=zzxUSTpTZ6UC\" rel=\"nofollow\">pr\u00e9sentation en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DzzxUSTpTZ6UC\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=zzxUSTpTZ6UC&amp;pg=PA50#v=onepage&amp;q=&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DzzxUSTpTZ6UC%26pg%3DPA50%23v%3Donepage%26q%3D%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>, \u00ab\u00a0The Linguistic Roots of the Term\u00a0<i>Tasawwuf<\/i>\u00a0\u00bb,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a050-51<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-15\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Joris\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Michel_Joris\" class=\"ouvrage\">Michel Joris,\u00a0<cite class=\"italique\">Nietzsche et le soufisme\u00a0: proximit\u00e9s gnostico-herm\u00e9tiques<\/cite>, Paris\/Budapest\/Kinshasa etc.,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions L'Harmattan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_L%27Harmattan\">L&rsquo;Harmattan<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0L&rsquo;ouverture philosophique\u00a0\u00bb, 160\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-296-01345-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-296-01345-2\"><span class=\"nowrap\">978-2-296-01345-2<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-296-01345-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-296-01345-7\"><span class=\"nowrap\">2-296-01345-7<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=GcADlqLTCLEC&amp;pg=PA88\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DGcADlqLTCLEC%26pg%3DPA88\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a088<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-religions-16\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-religions_16-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-religions_16-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Bellinger2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gerhard_J._Bellinger2000\" class=\"ouvrage\">Gerhard J. Bellinger (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;allemand),\u00a0<cite class=\"italique\">Encyclop\u00e9die des religions<\/cite>, Paris, Le livre de poche,\u00a0<time>2000<\/time>, 804\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-253-13111-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-253-13111-3\"><span class=\"nowrap\">978-2-253-13111-3<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-253-13111-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-253-13111-3\"><span class=\"nowrap\">2-253-13111-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-17\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"de_Vitray-Meyerovitch1978\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eva_de_Vitray-Meyerovitch1978\" class=\"ouvrage\">Eva de Vitray-Meyerovitch,\u00a0<cite class=\"italique\">Anthologie du soufisme<\/cite>, Paris, Sindbad,\u00a0<time>1978<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0119-120, puis107 et 108 respectivement.<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-18\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"de_Vitray_Meyerovitch1978\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eva_de_Vitray_Meyerovitch1978\" class=\"ouvrage\">Eva de Vitray Meyerovitch,\u00a0<cite class=\"italique\">Anthologie du soufisme<\/cite>, Paris, Sindbad,\u00a0<time>1978<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a046-47.<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-19\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"de_Vitray_Meyerovitch1978\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eva_de_Vitray_Meyerovitch1978\" class=\"ouvrage\">Eva de Vitray Meyerovitch,\u00a0<cite class=\"italique\">Anthologie du soufisme<\/cite>, Paris, Sindbad,\u00a0<time>1978<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0113, 112, 114 et 117.<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-20\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"de_Vitray_Meyerovitch1978\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eva_de_Vitray_Meyerovitch1978\" class=\"ouvrage\">Eva de Vitray Meyerovitch,\u00a0<cite class=\"italique\">Anthologie du soufieme<\/cite>, Paris, Sindbad,\u00a0<time>1978<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0118.<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-21\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-21\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"de_Vitray-Meyerovitch1978\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eva_de_Vitray-Meyerovitch1978\" class=\"ouvrage\">Eva de Vitray-Meyerovitch,\u00a0<cite class=\"italique\">Anthologie du soufisme<\/cite>, Paris, Sindbad,\u00a0<time>1978<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a0103 et 107.<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-22\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-:0_22-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-:0_22-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-:0_22-2\">c<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-:0_22-3\">d<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ballanfat2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Paul_Ballanfat2013\" class=\"ouvrage\">Paul\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ballanfat<\/span>,\u00a0<cite class=\"italique\">Unit\u00e9 et spiritualit\u00e9\u00a0: le courant Mel\u00e2m\u00ee-Hamzev\u00ee dans l&rsquo;Empire ottoman<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions L'Harmattan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_L%27Harmattan\">L&rsquo;Harmattan<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-01-01\" data-sort-value=\"2013-01-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0janvier 2013<\/time>, 527\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-336-00864-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-336-00864-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-336-00864-6<\/span><\/a>,\u00a0<a title=\"Online Computer Library Center\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Online_Computer_Library_Center\">OCLC<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/worldcat.org\/fr\/title\/848070094\" rel=\"nofollow\">848070094<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=TqHsUoFZ5LwC&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DTqHsUoFZ5LwC%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small>, p. 422<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-23\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-23\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : az\u00e9ri\">(az)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/azerbaijans.com\/content_1165_fr.html\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"az\">Az\u0259rbaycan\u00a0:: Ba\u015f s\u0259hif\u0259<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fazerbaijans.com%2Fcontent_1165_fr.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">azerbaijans.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-11-04\" data-sort-value=\"2017-11-04\">4 novembre 2017<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-24\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-24\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"http:\/\/www.at-tawhid.net\/article-le-soufisme-origine-definition-et-clarifications-al-qushayri-as-suyuti-ash-shatibi-98289083.html\" rel=\"nofollow\">http:\/\/www.at-tawhid.net\/article-le-soufisme-origine-definition-et-clarifications-al-qushayri-as-suyuti-ash-shatibi-98289083.html<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.at-tawhid.net%2Farticle-le-soufisme-origine-definition-et-clarifications-al-qushayri-as-suyuti-ash-shatibi-98289083.html\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-25\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2011\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/oumma.com\/Ibn-Taymiyya-une-condamnation-du\" rel=\"nofollow\"><cite>Ibn Taymiyya\u00a0: une condamnation du soufisme\u00a0? (1\/2)<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Foumma.com%2FIbn-Taymiyya-une-condamnation-du\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Oumma<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2011-06-12\" data-sort-value=\"2011-06-12\">12 juin 2011<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-08-21\" data-sort-value=\"2020-08-21\">21 ao\u00fbt 2020<\/time>)<\/small><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-26\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Introduction to\u00a0<i>Princeton Readings in Islamist Thought: Texts and Contexts from Al-Banna to Bin Laden<\/i>, page 26. Part of the Princeton Studies in Muslim Politics series. Eds. Roxanne Leslie Euben and Muhammad Qasim Zaman.\u00a0<a title=\"Princeton (New Jersey)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Princeton_(New_Jersey)\">Princeton<\/a>:\u00a0<a title=\"Princeton University Press\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Princeton_University_Press\">Princeton University Press<\/a>, 2006.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9780691135885\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9780691135885\"><span class=\"nowrap\">9780691135885<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-27\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ham\u00e8s2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Constant_Ham\u00e8s2008\" class=\"ouvrage\">Constant\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ham\u00e8s<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Probl\u00e9matiques de la magie-sorcellerie en islam et perspectives africaines<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Cahiers d\u2019\u00e9tudes africaines<\/i>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a048,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ros\">n<sup>os<\/sup><\/abbr>\u00a0189-190,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-04-07\" data-sort-value=\"2008-04-07\">7 avril 2008<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page(s)\">p.<\/abbr>\u00a081\u201399; v. en particulier p. 81\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/issn\/0008-0055\" rel=\"nofollow\">0008-0055<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/etudesafricaines.9842\" rel=\"nofollow\">10.4000\/etudesafricaines.9842<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.openedition.org\/etudesafricaines\/9842\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fjournals.openedition.org%2Fetudesafricaines%2F9842\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2022-12-23\" data-sort-value=\"2022-12-23\">23 d\u00e9cembre 2022<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-28\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Kadiri2017\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ghalia_Kadiri2017\" class=\"ouvrage\">Ghalia Kadiri, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/afrique\/article\/2017\/12\/10\/pourquoi-les-djihadistes-s-attaquent-aux-musulmans-soufis_5227598_3212.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Pourquoi les djihadistes s\u2019attaquent aux musulmans soufis<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2017%2F12%2F10%2Fpourquoi-les-djihadistes-s-attaquent-aux-musulmans-soufis_5227598_3212.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">lemonde.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-12-10\" data-sort-value=\"2017-12-10\">10 d\u00e9cembre 2017<\/time>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-12-11\" data-sort-value=\"2017-12-11\">11 d\u00e9cembre 2017<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:24-29\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-:24_29-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/metamag.fr\/2016\/10\/19\/shisme-en-islam-le-wahhabisme-exclu-du-sunnisme\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Schisme en Islam\u00a0: le Wahhabisme exclu du sunnisme<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fmetamag.fr%2F2016%2F10%2F19%2Fshisme-en-islam-le-wahhabisme-exclu-du-sunnisme%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Metamag<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-05-28\" data-sort-value=\"2017-05-28\">28 mai 2017<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-30\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-30\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.firstpost.com\/world\/islamic-conference-in-chechnya-why-sunnis-are-disassociating-themselves-from-salafists-2998018.html\" rel=\"nofollow\">\u00ab\u00a0Islamic conference in Chechnya: Why Sunnis are disassociating themselves from Salafists\u00a0\u00bb<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.firstpost.com%2Fworld%2Fislamic-conference-in-chechnya-why-sunnis-are-disassociating-themselves-from-salafists-2998018.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0Sep, 09 2016 |\u00a0<i>He stated: \u201cAhluls Sunna wal Jama\u2019ah are the Ash\u2019arites or Muturidis (adherents of Abu Mansur al-Maturidi&rsquo;s systematic theology which is also identical to Imam Abu Hasan al-Ash&rsquo;ari\u2019s school of logical thought). In matters of belief, they are followers of any of the four schools of thought (Hanafi, Shaf\u2019ai, Maliki or Hanbali) and are also the followers of pure Sufism in doctrines, manners and [spiritual] purification.<\/i><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-ibrahim-31\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-ibrahim_31-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.guardian.co.uk\/commentisfree\/belief\/2010\/may\/10\/islam-sufi-salafi-egypt-religion\" rel=\"nofollow\">Salafi intolerance threatens Sufis<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.guardian.co.uk%2Fcommentisfree%2Fbelief%2F2010%2Fmay%2F10%2Fislam-sufi-salafi-egypt-religion\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0|Baher Ibrahim |guardian.co.uk |10 May 2010<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-Mir-32\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-Mir_32-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Mir\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Tariq_Mir\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Tariq\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Mir<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/pulitzercenter.org\/projects\/kashmir-sufi-resurgence-salafi-islam-belief-conflict-rising-salafism-muslim-islam\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Kashmir: From Sufi to Salafi<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fpulitzercenter.org%2Fprojects%2Fkashmir-sufi-resurgence-salafi-islam-belief-conflict-rising-salafism-muslim-islam\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb,\u00a0<span class=\"italique\">November 5, 2012<\/span>, Pulitzer Center on Crisis Reporting\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-02-20\" data-sort-value=\"2013-02-20\">20 f\u00e9vrier 2013<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-violence-33\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-violence_33-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.islamopediaonline.org\/country-profile\/egypt\/salafists\/salafi-violence-against-sufis\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Salafi Violence against Sufis<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.islamopediaonline.org%2Fcountry-profile%2Fegypt%2Fsalafists%2Fsalafi-violence-against-sufis\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Islamopedia Online (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Islamopedia_Online&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Islamopedia Online<\/a>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-02-24\" data-sort-value=\"2013-02-24\">24 f\u00e9vrier 2013<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-34\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-34\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2017\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais britannique\">(en-GB)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<cite lang=\"en-gb\">Egypt vows forceful response after massacre<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><span class=\"lang-en-gb\" lang=\"en-gb\">BBC News<\/span><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-11-25\" data-sort-value=\"2017-11-25\">25 novembre 2017<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/world-middle-east-42118994\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Fworld-middle-east-42118994\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-11-26\" data-sort-value=\"2017-11-26\">26 novembre 2017<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-35\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-35\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">St\u00e9phane Ruspoli,\u00a0<i>Le message de Hall\u00e2j l&rsquo;Expatri\u00e9<\/i>, Cerf, 2005, 422 p.,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-204-07821-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-204-07821-2\"><span class=\"nowrap\">2-204-07821-2<\/span><\/a>)<\/small>, p. 38<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-36\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">&lsquo;Ayn al-Qu\u017c\u0101t Hamad\u0101n\u012b,\u00a0<i>Les tentations m\u00e9taphysiques<\/i>, Introduction, traduction et notes par Christiane Tortel, Les Deux Oc\u00e9ans, 1992, p. 9<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-37\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Zakia Zouanat\u00a0<i>Ibn Mash\u00eesh ma\u00eetre d&rsquo;al-Sh\u00e2dhil\u00ee<\/i>, Al-Najah al-Jadida, Casablanca, 1998<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-38\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">*\u00a0<span id=\"Kubr\u00e22001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Najm_al-D\u00een_Kubr\u00e22001\" class=\"ouvrage\">Najm al-D\u00een\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Kubr\u00e2<\/span>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;arabe, traduit de l&rsquo;arabe et pr\u00e9sent\u00e9 par Paul Ballanfat),\u00a0<cite class=\"italique\">Les \u00e9closions de la beaut\u00e9 et les parfums de la majest\u00e9<\/cite>, N\u00eemes,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9ditions de l'\u00c9clat\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_de_l%27%C3%89clat\">\u00c9ditions de l&rsquo;\u00c9clat<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0philosophie imaginaire\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2001<\/time>, 256\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-84162-050-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-84162-050-6\"><span class=\"nowrap\">2-84162-050-6<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a040<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-39\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Archives de sciences sociales des religions,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a055\/1, Ham\u00e8s Constant.\u00a0<i>Cheikh Hamallah ou Qu&rsquo;est-ce qu&rsquo;une confr\u00e9rie islamique (Tar\u00eeqa)<\/i>\u00a01983, p. 73<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-40\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-40\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Gonz\u00e1lez\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Federico_Gonz\u00e1lez\" class=\"ouvrage\">Federico Gonz\u00e1lez, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.geocities.com\/symbolos_fg\/esxxi01.htm\" rel=\"nofollow\"><cite>\u00c9sot\u00e9risme\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"21\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XXI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Autour de Ren\u00e9 Gu\u00e9non<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.geocities.com%2Fsymbolos_fg%2Fesxxi01.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-41\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-41\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2019\" class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ouest-france.fr\/monde\/syrie\/face-aux-turcs-et-aux-djihadistes-les-soufis-de-syrie-sont-dans-la-tourmente-6594444\" rel=\"nofollow\"><cite>Face aux Turcs et aux djihadistes, les soufis de Syrie sont dans la tourmente<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.ouest-france.fr%2Fmonde%2Fsyrie%2Fface-aux-turcs-et-aux-djihadistes-les-soufis-de-syrie-sont-dans-la-tourmente-6594444\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">Ouest-France.fr<\/span>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2019-11-04\" data-sort-value=\"2019-11-04\">4 novembre 2019<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-42\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-42\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"ROTIVEL_(\u00e0_Erbil)2014\" class=\"ouvrage\"><span id=\"AGN\u00c8S_ROTIVEL_(\u00e0_Erbil)2014\" class=\"ouvrage\">AGN\u00c8S ROTIVEL (\u00e0 Erbil), \u00ab\u00a0<cite>Barzan Yassin et Meral \u00d6nal, aux sources de la musique kurde<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i><a title=\"La Croix\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Croix\">La Croix<\/a><\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2014-01-21\" data-sort-value=\"2014-01-21\">21 janvier 2014<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.la-croix.com\/Actualite\/Monde\/Barzan-Yassin-et-Meral-Oenal-aux-sources-de-la-musique-kurde-2014-01-21-1094239\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.la-croix.com%2FActualite%2FMonde%2FBarzan-Yassin-et-Meral-Oenal-aux-sources-de-la-musique-kurde-2014-01-21-1094239\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-08-21\" data-sort-value=\"2020-08-21\">21 ao\u00fbt 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-persee_gokalp-43\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-persee_gokalp_43-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Altan1980\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gokalp,_Altan1980\" class=\"ouvrage\">Gokalp, Altan, \u00ab\u00a0<cite>Une minorit\u00e9 ch\u00eeite en Anatolie\u00a0: les Alev\u00ee<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Annales<\/i>, Pers\u00e9e &#8211; Portail des revues scientifiques en SHS,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"volume\">vol.<\/abbr>\u00a035,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a03,\u200e\u00a0<time>1980<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0748\u2013763\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/issn\/0395-2649\" rel=\"nofollow\">0395-2649<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.3406\/ahess.1980.282666\" rel=\"nofollow\">10.3406\/ahess.1980.282666<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.persee.fr\/web\/revues\/home\/prescript\/article\/ahess_0395-2649_1980_num_35_3_282666\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fweb%2Frevues%2Fhome%2Fprescript%2Farticle%2Fahess_0395-2649_1980_num_35_3_282666\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2020-08-21\" data-sort-value=\"2020-08-21\">21 ao\u00fbt 2020<\/time>)<\/small><\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-44\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-44\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><a class=\"external free\" href=\"http:\/\/www.lemondedesreligions.fr\/actualite\/les-alevis-veulent-exister-en-turquie-05-06-2013-3151_118.php\" rel=\"nofollow\">http:\/\/www.lemondedesreligions.fr\/actualite\/les-alevis-veulent-exister-en-turquie-05-06-2013-3151_118.php<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.lemondedesreligions.fr%2Factualite%2Fles-alevis-veulent-exister-en-turquie-05-06-2013-3151_118.php\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-45\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-45\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\">Nedim Gursel, Sept Derviches, Seuil, 2010<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-46\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-46\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.madaniyya.com\/\" rel=\"nofollow\">la confr\u00e9rie Madaniyya<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.madaniyya.com%2F\">archive<\/a>]<\/small>.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-47\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-47\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : fran\u00e7ais\">(fr)<\/abbr>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.fr\/books?id=5a76wF8k-MMC&amp;pg=PA51&amp;dq=false#v=onepage&amp;q&amp;f=false\" rel=\"nofollow\">Marielle Debos,\u00a0<i>Le m\u00e9tier des armes au Tchad\u00a0: Le gouvernement de l&rsquo;entre-guerres<\/i>, \u00e9d. Karthala, 2013,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a051<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3D5a76wF8k-MMC%26pg%3DPA51%26dq%3Dfalse%23v%3Donepage%26q%26f%3Dfalse\">archive<\/a>]<\/small><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-48\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.blackwellreference.com\/public\/tocnode?id=g9781405184649_chunk_g978140518464934\" rel=\"nofollow\"><cite>al-Sanusi, Muhammad ibn AH (ca. 1787\u20131859)\u00a0: The International Encyclopedia of Revolution and Protest\u00a0: Blackwell Reference Online<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.blackwellreference.com%2Fpublic%2Ftocnode%3Fid%3Dg9781405184649_chunk_g978140518464934\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.blackwellreference.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2017-06-18\" data-sort-value=\"2017-06-18\">18 juin 2017<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-49\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-49\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.tidjaniya.com\/tariqa-tidjaniya.php\" rel=\"nofollow\"><cite>Tidjaniya (Tijaniya, Tijaniyya, Tijania, Tidjania) &#8211; Voie du pure Soufisme (Tariqa) &#8211; Site Officiel<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.tidjaniya.com%2Ftariqa-tidjaniya.php\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">tidjaniya.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-12-30\" data-sort-value=\"2015-12-30\">30 d\u00e9cembre 2015<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-zikr.-50\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-zikr._50-0\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.zikr.co.uk\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"en\">Home &#8211; ZIKR<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.zikr.co.uk%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, zikr.co.uk\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2015-08-26\" data-sort-value=\"2015-08-26\">26 ao\u00fbt 2015<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-51\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-51\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"2023\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0<cite lang=\"en\">\u00ab\u00a0Burhaniyya\u00a0\u00bb<\/cite>, dans\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Wikipedia<\/cite>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2023-03-04\" data-sort-value=\"2023-03-04\">4 mars 2023<\/time>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/en.m.wikipedia.org\/wiki\/Burhaniyya\">lire en ligne<\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-52\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-52\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Zaineb S. Istrabadi, Qawa\u2019id al-Tasawwuf, The Principles of Sufism, annotated translation with introduction, Phd thesis with extensive information on his life, times, contemporaries and interpretation of the text<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-53\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Soufisme#cite_ref-53\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"de_Vitray_Meyerovitch1995\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eva_de_Vitray_Meyerovitch1995\" class=\"ouvrage\">Eva de Vitray Meyerovitch,\u00a0<cite class=\"italique\">Anthologie du Soufisme<\/cite>, Paris, Albin Michel, 1995, 3e \u00e9dition<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Textes_et_anthologies\">Textes et anthologies<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Al-F\u00e2rid,_H\u00e2tif_Isfah\u00e2ni,_H\u00e2fiz,_Dj\u00e2mi,_Saadi,_B\u00e2b\u00e2,_Tahir2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ibn_Al-F\u00e2rid,_H\u00e2tif_Isfah\u00e2ni,_H\u00e2fiz,_Dj\u00e2mi,_Saadi,_B\u00e2b\u00e2,_Tahir2006\" class=\"ouvrage\">Ibn Al-F\u00e2rid, H\u00e2tif Isfah\u00e2ni, H\u00e2fiz, Dj\u00e2mi, Saadi, B\u00e2b\u00e2, Tahir,\u00a0<cite class=\"italique\">La Danse de l&rsquo;\u00e2me\u00a0: Recueil d&rsquo;odes mystiques et de quatrains des soufis<\/cite>, Toulouse, InTexte,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0D&rsquo;Orient et d&rsquo;Occident\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2006<\/time>, 93\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-9514986-7-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-9514986-7-5\"><span class=\"nowrap\">2-9514986-7-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"All\u00e2h_Al-Iskandar\u00ee1997\" class=\"ouvrage\"><span id=\"'Ata'_All\u00e2h_Al-Iskandar\u00ee1997\" class=\"ouvrage\">&lsquo;Ata&rsquo; All\u00e2h Al-Iskandar\u00ee (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Cheikh abd Allah Penot),\u00a0<cite class=\"italique\">De l&rsquo;abandon de la volont\u00e9 propre<\/cite>, Editions Alif,\u00a0<time>1997<\/time>, 303\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-908087-11-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-908087-11-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-908087-11-6<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-908087-11-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-908087-11-1\"><span class=\"nowrap\">2-908087-11-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"El-Kader2008\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Abd_El-Kader2008\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Abdelkader ibn Muhieddine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Abdelkader_ibn_Muhieddine\">Abd El-Kader<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0Cheikh abd Allah Penot),\u00a0<cite class=\"italique\">Le Livre des haltes<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Dervy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Dervy\">Dervy<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0L&rsquo;\u00eatre et l&rsquo;esprit\u00a0\u00bb,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2008-05\" data-sort-value=\"2008-05\">mai 2008<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84454-543-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84454-543-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-84454-543-5<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-84454-543-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-84454-543-2\"><span class=\"nowrap\">2-84454-543-2<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Majrouh1995\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sayd_Bahodine_Majrouh1995\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Sayd Bahodine Majrouh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sayd_Bahodine_Majrouh\">Sayd Bahodine\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Majrouh<\/span><\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0<a title=\"Serge Sautreau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Serge_Sautreau\">Serge Sautreau<\/a>),\u00a0<cite class=\"italique\">Rire avec Dieu\u00a0: Aphorismes et contes soufis<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">Albin Michel<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Spiritualit\u00e9s vivantes\u00a0\u00bb (<abbr class=\"abbr\" title=\"num\u00e9ro\">n<sup>o<\/sup><\/abbr>\u00a0130),\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1995-05\" data-sort-value=\"1995-05\">mai 1995<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>, 197\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-226-07814-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-226-07814-2\"><span class=\"nowrap\">2-226-07814-2<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782226078148\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782226078148\"><span class=\"nowrap\">9782226078148<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Nurbakhsh1997\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Javad_Nurbakhsh1997\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Javad Nurbakhsh\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Javad_Nurbakhsh\">Javad Nurbakhsh<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Dans la Taverne de la Ruine\u00a0: manuel du soufisme traditionnel<\/cite>, Cabri\u00e8res, Khaniqahi Nimatullahi Publications,\u00a0<time>1997<\/time>, 184\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-909698-22-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-909698-22-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-909698-22-9<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-909698-22-X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-909698-22-X\"><span class=\"nowrap\">2-909698-22-X<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"de_Vitray-Meyerovitch1995\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eva_de_Vitray-Meyerovitch1995\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Eva de Vitray-Meyerovitch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eva_de_Vitray-Meyerovitch\">Eva de Vitray-Meyerovitch<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Anthologie du soufisme<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">Albin Michel<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Spiritualit\u00e9s vivantes\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1995<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li>Leonard Lewisohn,\u00a0<i>La sagesse du soufisme<\/i>, Traduit de l&rsquo;anglais par Bernard Duband, Paris, \u00c9ditions V\u00e9ga, 2002. (Anthologie \u00e9tablie par un des meilleurs sp\u00e9cialistes am\u00e9ricains du soufisme)<\/li>\n<li><a title=\"Omar Sohrawardi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Omar_Sohrawardi\">Omar Sohrawardi<\/a>,\u00a0<i>Les Bienfaits des connaissances spirituelles<\/i>\u00a0(non traduit)<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"\u00c9tudes\"><span id=\".C3.89tudes\"><\/span>\u00c9tudes<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Trait\u00e9s_de_soufisme\"><span id=\"Trait.C3.A9s_de_soufisme\"><\/span>Trait\u00e9s de soufisme<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Aboura2010\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Abdelmadjid_Aboura2010\" class=\"ouvrage\">Abdelmadjid Aboura,\u00a0<cite class=\"italique\">Le R\u00e9gime du solitaire dans le soufisme unitif<\/cite>, Paris, \u00c9ditions universitaires europ\u00e9ennes,\u00a0<time>2010<\/time>, 344\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-613-1-53394-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-613-1-53394-5\"><span class=\"nowrap\">978-613-1-53394-5<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Aboura2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Abdelmadjid_Aboura2011\" class=\"ouvrage\">Abdelmadjid Aboura,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Vivant fils de l&rsquo;\u00e9veil ou La grande triade soufie<\/cite>, Paris, \u00c9ditions universitaires europ\u00e9ennes,\u00a0<time>2011<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-613-1-56851-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-613-1-56851-0\"><span class=\"nowrap\">978-613-1-56851-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"al-Alawi2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ahmad_al-Alawi2001\" class=\"ouvrage\">Cheikh\u00a0<a title=\"Ahmad al-Alawi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ahmad_al-Alawi\">Ahmad al-Alawi<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Lettre ouverte \u00e0 celui qui critique le soufisme<\/cite>, St-Gaudens, \u00c9ditions La Caravane,\u00a0<time>2001<\/time>, 121\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-9516476-0-3\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-9516476-0-3\"><span class=\"nowrap\">2-9516476-0-3<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"al-Alaw\u00ee2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Cheikh_al-Alaw\u00ee2007\" class=\"ouvrage\">Cheikh al-Alaw\u00ee (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;arabe),\u00a0<cite class=\"italique\">Sagesse c\u00e9leste. Trait\u00e9 de soufisme<\/cite>, Cugnaux, \u00c9ditions La Caravane,\u00a0<time>2007<\/time>, 428\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-9516476-2-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-9516476-2-6\"><span class=\"nowrap\">978-2-9516476-2-6<\/span><\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-9516476-2-X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-9516476-2-X\"><span class=\"nowrap\">2-9516476-2-X<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li>Cheikh al-Darq\u00e2w\u00ee,\u00a0<i>Lettres sur le Proph\u00e8te, et autres lettres sur la voie spirituelle<\/i>, trad. fr. Tayeb Chouiref, \u00e9d. Tasn\u00eem, 2010.<\/li>\n<li><span id=\"Fabio_Ambrosio2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alberto_Fabio_Ambrosio2006\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Alberto Fabio Ambrosio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alberto_Fabio_Ambrosio\">Alberto Fabio Ambrosio<\/a>, \u00c8ve Feuillebois,\u00a0<a title=\"Thierry Zarcone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thierry_Zarcone\">Thierry Zarcone<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Derviches tourneurs, doctrine, histoire et pratiques<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cerf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cerf\">Editions du Cerf<\/a>,\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-11\" data-sort-value=\"2006-11\">novembre 2006<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Angha1999\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Nader_Angha1999\" class=\"ouvrage\">Nader Angha (<abbr class=\"abbr\" title=\"pr\u00e9face\">pr\u00e9f.<\/abbr>\u00a0Mme Henry Corbin),\u00a0<cite class=\"italique\">Le Soufisme, la r\u00e9alit\u00e9 de la religion<\/cite>, Paris, Al-Bouraq,\u00a0<time>1999<\/time>, 170\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-84161-073-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-84161-073-0\"><span class=\"nowrap\">978-2-84161-073-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Ben_Driss2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Karim_Ben_Driss2002\" class=\"ouvrage\">Karim Ben Driss,\u00a0<cite class=\"italique\">Sidi Hamza al-Qadiri Boudchichi\u00a0: le renouveau du soufisme au Maroc<\/cite>, Al Bouraq,\u00a0<time>2002<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Hafez2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mounir_Hafez2006\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Mounir Hafez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mounir_Hafez\">Mounir Hafez<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Ce Moi sur lequel ma vie ne peut rien<\/cite>, Toulouse, InTexte,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0D&rsquo;Orient et d&rsquo;Occident\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2006<\/time>, 151\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-9514986-4-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-9514986-4-0\"><span class=\"nowrap\">2-9514986-4-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Bentounes2003\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Adda_Bentounes2003\" class=\"ouvrage\">Cheikh\u00a0<a title=\"Adda Bentounes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Adda_Bentounes\">Adda Bentounes<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">La fraternit\u00e9 des c\u0153urs<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Reli\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Reli%C3%A9\">\u00c9ditions du Reli\u00e9<\/a>,\u00a0<time>2003<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-914916-06-X\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-914916-06-X\"><span class=\"nowrap\">2-914916-06-X<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li>Cheikh\u00a0<a title=\"Khaled Bentoun\u00e8s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Khaled_Bentoun%C3%A8s\">Khaled Benoun\u00e8s<\/a>,\u00a0<i>Islam et Occident, plaidoyer pour le vivre ensemble<\/i>, Jouvence, 2018\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782889119936\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782889119936\"><span class=\"nowrap\">9782889119936<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>Cheikh Khaled Bentoun\u00e8s,\u00a0<i>Le soufisme c\u0153ur de l&rsquo;islam<\/i>, Editions Albin Michel, 2014<\/li>\n<li>Cheikh Kaled Bentoun\u00e8s,\u00a0<i>La fraternit\u00e9 en h\u00e9ritage<\/i>, Editions Albin Michel, 2009\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/9782226191120\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/9782226191120\"><span class=\"nowrap\">9782226191120<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li><span id=\"Khaled_Bentounes2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Cheikh_Khaled_Bentounes2009\" class=\"ouvrage\">Cheikh Khaled Bentounes,\u00a0<cite class=\"italique\">Soufisme, l&rsquo;h\u00e9ritage commun, centenaire de la voie soufie Alawiyya (1909-2009)<\/cite>, Alger, Zaki Bouzid Editions,\u00a0<time>2009<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-9961-771-15-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-9961-771-15-0\"><span class=\"nowrap\">978-9961-771-15-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Al-Ghazali1999\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Al-Ghazali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Al-Ghazali\">Al-Ghazali<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;arabe par notes et commentaires de Muhammad Diakho),\u00a0<cite class=\"italique\">Les dix r\u00e8gles du soufisme<\/cite>, Paris, Al-Bouraq,\u00a0<time>1999<\/time>, 210\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-84161-044-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-84161-044-6\"><span class=\"nowrap\">2-84161-044-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Shah\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Idries_Shah\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Idries Shah\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Idries_Shah\">Idries Shah<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Soufis et l&rsquo;\u00e9sot\u00e9risme<\/cite>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Payot (\u00e9ditions)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Payot_(%C3%A9ditions)\">Payot<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Petite Biblioth\u00e8que Payot\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Skali2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Faouzi_Skali2000\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Faouzi Skali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Faouzi_Skali\">Faouzi Skali<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">La Voie soufie<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">Albin Michel<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Spiritualit\u00e9s vivantes\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2000<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Skali\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Faouzi_Skali\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Faouzi Skali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Faouzi_Skali\">Faouzi Skali<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Face \u00e0 face des c\u0153urs<\/cite>,\u00a0<a title=\"Pocket\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pocket\">Pocket<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Skali2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Faouzi_Skali2004\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Faouzi Skali\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Faouzi_Skali\">Faouzi Skali<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Eva de Vitray-Meyerovitch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eva_de_Vitray-Meyerovitch\">Eva de Vitray-Meyerovitch<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">J\u00e9sus dans la tradition soufie<\/cite>, Albin Michel,\u00a0<time>2004<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"\u00c9tudes_sur_le_soufisme_et_les_soufis\"><span id=\".C3.89tudes_sur_le_soufisme_et_les_soufis\"><\/span>\u00c9tudes sur le soufisme et les soufis<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Bonaud2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Christian_Bonaud2002\" class=\"ouvrage\">Christian Bonaud,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Soufisme\u00a0: al-tasawwuf et la spiritualit\u00e9 islamique<\/cite>, Paris, Maisonneuve &amp; Larose,\u00a0<time>2002<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Burckhardt1969\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Titus_Burckhardt1969\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Titus Burckhardt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Titus_Burckhardt\">Titus Burckhardt<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Initiation aux doctrines \u00e9sot\u00e9riques de l&rsquo;islam<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Dervy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Dervy\">Dervy<\/a>,\u00a0<time>1969<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Chih2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Rachida_Chih2000\" class=\"ouvrage\">Rachida Chih,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Soufisme au quotidien\u00a0: Confr\u00e9ries d&rsquo;\u00c9gypte au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/cite>, Arles, Sindbad,\u00a0<time>2000<\/time>, 359\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7427-2548-2\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7427-2548-2\"><span class=\"nowrap\">2-7427-2548-2<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Djabelkhir2007\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sa\u00efd_Djabelkhir2007\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Sa\u00efd Djabelkhir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sa%C3%AFd_Djabelkhir\">Sa\u00efd Djabelkhir<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">Soufisme et Cr\u00e9ation<\/cite>, Le Caire, El Mahroussa,\u00a0<time>2007<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Djabelkhir2011\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Sa\u00efd_Djabelkhir2011\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : arabe\">(ar)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Sa\u00efd Djabelkhir\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sa%C3%AFd_Djabelkhir\">Sa\u00efd Djabelkhir<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\" dir=\"rtl\" lang=\"ar\">Les Confr\u00e9ries Soufies en Alg\u00e9rie<\/cite>, Alger, Fairouz,\u00a0<time>2011<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Geoffroy2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"\u00c9ric_Geoffroy2000\" class=\"ouvrage\"><a title=\"\u00c9ric Geoffroy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ric_Geoffroy\">\u00c9ric Geoffroy<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;Instant soufi<\/cite>, Arles,\u00a0<a title=\"Actes Sud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Actes_Sud\">Actes Sud<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Le Souffle de l&rsquo;esprit\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2000<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Geoffroy2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"\u00c9ric_Geoffroy2004\" class=\"ouvrage\"><a title=\"\u00c9ric Geoffroy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ric_Geoffroy\">\u00c9ric Geoffroy<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Initiation au soufisme<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Librairie Arth\u00e8me Fayard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Arth%C3%A8me_Fayard\">Fayard<\/a>,\u00a0<time>2004<\/time>, 321\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-213-60903-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-213-60903-9\"><span class=\"nowrap\">2-213-60903-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Geoffroy2015\" class=\"ouvrage\"><span id=\"\u00c9ric_Geoffroy2015\" class=\"ouvrage\"><a title=\"\u00c9ric Geoffroy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ric_Geoffroy\">\u00c9ric Geoffroy<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Soufisme. Histoire, fondements, pratique<\/cite>, Paris, Eyrolles pratique,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Religion\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2015<\/time>, 180\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-212-56126-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-212-56126-5\"><span class=\"nowrap\">978-2-212-56126-5<\/span><\/a>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/books.google.com\/books?id=wlmBBgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DwlmBBgAAQBAJ%26printsec%3Dfrontcover\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Elie_Kahale2002\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Joseph_Elie_Kahale2002\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Joseph Elie Kahale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Elie_Kahale\">Joseph Elie Kahale<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Soufisme et ses grands ma\u00eetres spirituels<\/cite>, Ch\u00e2tenay-Malabry, Alteredit,\u00a0<time>2002<\/time>, 131\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-84633-034-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-84633-034-4\"><span class=\"nowrap\">2-84633-034-4<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Lings1977\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Martin_Lings1977\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Martin Lings\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Lings\">Martin Lings<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Qu&rsquo;est ce que le soufisme<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">Seuil<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Points Sagesses\u00a0\u00bb,\u00a0<time>1977<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"PopovicVeinstein1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Alexandre_PopovicGilles_Veinstein1996\" class=\"ouvrage\">Alexandre\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Popovic<\/span>\u00a0et\u00a0<a title=\"Gilles Veinstein\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gilles_Veinstein\">Gilles\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Veinstein<\/span><\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les Voies d&rsquo;Allah. Les ordres mystiques dans le monde musulman des origines \u00e0 aujourd&rsquo;hui<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Librairie Arth\u00e8me Fayard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Librairie_Arth%C3%A8me_Fayard\">Fayard<\/a>,\u00a0<time>1996<\/time>, 711\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-213-59449-1\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-213-59449-1\"><span class=\"nowrap\">978-2-213-59449-1<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span>.<span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Mol\u00e91982\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Marijan_Mol\u00e91982\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Marijan Mol\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marijan_Mol%C3%A9\">Marijan Mol\u00e9<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Les mystiques musulmans<\/cite>, Paris, Les Deux Oc\u00e9ans, .,\u00a0<time>1982<\/time>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"premi\u00e8re\">1<sup>re<\/sup><\/abbr>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"\u00e9dition\">\u00e9d.<\/abbr>\u00a0PUF, 1965), 126\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-866-81000-9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-866-81000-9\"><span class=\"nowrap\">978-2-866-81000-9<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Rezki2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Slimane_Rezki2016\" class=\"ouvrage\">Slimane Rezki,\u00a0<cite class=\"italique\">Le Soufisme\u00a0: r\u00e9alit\u00e9 et caricature<\/cite>, Beyrouth \/ Paris, Albouraq,\u00a0<time>2016<\/time>, 94\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Sharify-Funk,_William_Rory_Dickson_and_Merin_Shobhana_Xavier_(Eds.)2018\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Meena_Sharify-Funk,_William_Rory_Dickson_and_Merin_Shobhana_Xavier_(Eds.)2018\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0Meena Sharify-Funk, William Rory Dickson and Merin Shobhana Xavier (Eds.),\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Contemporary Sufism\u00a0: piety, politics, and popular culture<\/cite>, Londres,\u00a0<a title=\"Routledge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Routledge\">Routledge<\/a>,\u00a0<time>2018<\/time>, XXI, 269\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-1-138-68728-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-1-138-68728-8\"><span class=\"nowrap\">978-1-138-68728-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Schimmel1996\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Annemarie_Schimmel1996\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Annemarie Schimmel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Annemarie_Schimmel\">Annemarie Schimmel<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;allemand par Albert Van Hoa),\u00a0<cite class=\"italique\">Le Soufisme ou les dimensions mystiques de l&rsquo;islam<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cerf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cerf\">Editions du Cerf<\/a>,\u00a0<time>1996<\/time>, 632\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Schimmel1998_1992\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Annemarie_Schimmel1998_1992\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Annemarie Schimmel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Annemarie_Schimmel\">Annemarie Schimmel<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">L&rsquo;incendie de l&rsquo;\u00e2me. L&rsquo;aventure spirituelle de R\u00fbm\u00ee<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Albin Michel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Albin_Michel\">Albin Michel<\/a>, 1998 1992, 257\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Schimmel2004_1998\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Annemarie_Schimmel2004_1998\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Annemarie Schimmel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Annemarie_Schimmel\">Annemarie Schimmel<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;allemand par Marie-B\u00e9atrice Jehl),\u00a0<cite class=\"italique\">Introduction au monde du soufisme<\/cite>, Saint-Jean-de-Braye, Editions Dangles, 2004 1998, 146\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Sedgwick2001\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Mark_J._Sedgwick2001\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Mark J. Sedgwick\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mark_J._Sedgwick\">Mark J. Sedgwick<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0<a title=\"Jean-Fran\u00e7ois Mayer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Fran%C3%A7ois_Mayer\">Jean-Fran\u00e7ois Mayer<\/a>),\u00a0<cite class=\"italique\">Le soufisme<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Cerf\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Cerf\">Editions du Cerf<\/a>,\u00a0<time>2001<\/time>, 145\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr><\/span><\/span><span class=\"nowrap\" title=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/20px-Icon_flat_design_plume.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/30px-Icon_flat_design_plume.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Icon_flat_design_plume.svg\/40px-Icon_flat_design_plume.svg.png 2x\" alt=\"Ouvrage utilis\u00e9 pour la r\u00e9daction de l'article\" width=\"20\" height=\"10\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"158\" \/><\/span><\/li>\n<li><span id=\"SchubertSarif2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eva_SchubertWalid_Sarif2004\" class=\"ouvrage\">Eva Schubert et Walid Sarif,\u00a0<cite class=\"italique\">P\u00e8lerinage, sciences et soufisme\u00a0: l&rsquo;art islamique en Cisjordanie et \u00e0 Gaza<\/cite>, Aix-en-Provence,\u00a0<a title=\"\u00c9disud\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89disud\">\u00c9disud<\/a>,\u00a0<time>2004<\/time>, 253\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7449-0171-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7449-0171-7\"><span class=\"nowrap\">2-7449-0171-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"de_Vitray-Meyerovitch2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Eva_de_Vitray-Meyerovitch2005\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Eva de Vitray-Meyerovitch\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eva_de_Vitray-Meyerovitch\">Eva de Vitray-Meyerovitch<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">R\u00fbm\u00ee et le soufisme<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions du Seuil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_du_Seuil\">Seuil<\/a>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"collection\">coll.<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0Points Sagesses\u00a0\u00bb,\u00a0<time>2005<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Weber2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Olivier_Weber2004\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Olivier Weber\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_Weber\">Olivier Weber<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Le grand festin de l\u2019Orient<\/cite>,\u00a0<a title=\"\u00c9ditions Robert Laffont\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89ditions_Robert_Laffont\">Robert Laffont<\/a>,\u00a0<time>2004<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Weber2013\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Olivier_Weber2013\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Olivier Weber\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_Weber\">Olivier Weber<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">La Confession de Massoud<\/cite>,\u00a0<a title=\"Groupe Flammarion\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Groupe_Flammarion\">Flammarion<\/a>,\u00a0<time>2013<\/time><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Zarcone1993\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Thierry_Zarcone1993\" class=\"ouvrage\"><a title=\"Thierry Zarcone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thierry_Zarcone\">Thierry Zarcone<\/a>,\u00a0<cite class=\"italique\">Mystiques, philosophes et francs-ma\u00e7ons en Islam\u00a0: Rza Tevfik, penseur ottoman (1868 &#8211; 1949), du Soufisme \u00e0 la Confr\u00e9rie<\/cite>, Paris, Librairie d&rsquo;Am\u00e9rique et d&rsquo;Orient Maisonneuve,\u00a0<time>1993<\/time>, 545\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-7200-1089-8\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-7200-1089-8\"><span class=\"nowrap\">2-7200-1089-8<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\" style=\"text-align: justify;\">\n<h4 id=\"Dictionnaire\">Dictionnaire<\/h4>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Renard2005\" class=\"ouvrage\"><span id=\"John_Renard2005\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : anglais\">(en)<\/abbr>\u00a0John Renard,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"en\">Historical dictionary of Sufism<\/cite>, Lanham (Md), Scarecrow Press,\u00a0<time>2005<\/time>, xliii + 351\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/0-8108-5342-6\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/0-8108-5342-6\"><span class=\"nowrap\">0-8108-5342-6<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"T\u00e9moignages\"><span id=\"T.C3.A9moignages\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">T\u00e9moignages<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span id=\"Brahy2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Colette-Nour_Brahy2004\" class=\"ouvrage\">Colette-Nour Brahy,\u00a0<cite class=\"italique\">Dix jours en Ouzb\u00e9kistan. R\u00e9cit d&rsquo;un p\u00e8lerin soufi<\/cite>, Beyrouth, Albouraq,\u00a0<time>2004<\/time>, 175\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-84161-243-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-84161-243-0\"><span class=\"nowrap\">2-84161-243-0<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li><span id=\"Erg\u00fcner2000\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Kudsi_Erg\u00fcner2000\" class=\"ouvrage\"><a class=\"mw-redirect\" title=\"Kudsi Erg\u00fcner\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kudsi_Erg%C3%BCner\">Kudsi Erg\u00fcner<\/a>, Jean-Michel Riard,\u00a0<cite class=\"italique\">La fontaine de la s\u00e9paration\u00a0: Voyage d&rsquo;un musicien soufi<\/cite>, L&rsquo;Isle-sur-la-Sorgue, Bois d&rsquo;Orion,\u00a0<time>2000<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-909201-28-7\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-909201-28-7\"><span class=\"nowrap\">2-909201-28-7<\/span><\/a>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"P\u00e9riodiques_et_revues\"><span id=\"P.C3.A9riodiques_et_revues\"><\/span><span style=\"font-size: 12px;\">P\u00e9riodiques et revues<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Aurora<\/cite>, InTexte<\/span><\/li>\n<li><span class=\"ouvrage\"><cite class=\"italique\">Soufisme d&rsquo;Orient et d&rsquo;Occident<\/cite>, Al Bouraq<\/span><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sciencesacree.com\/\" rel=\"nofollow\"><i>Science sacr\u00e9e<\/i><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.sciencesacree.com%2F\">archive<\/a>]<\/small>,\u00a0<i>Revue d&rsquo;\u00e9tudes traditionnelles<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><\/span><\/p>\n<\/form>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Faire un don par Qr Code Achetez mes livres &nbsp; &nbsp; Virement bancaire IBAN FR81 2004 1010 0820 6402 0P02 955 BIC PSSTFRPPMAR Orazio Puglisi 06 14 35 15 52 oraziopuglisi@gmail.com puglisiorazio@wanadoo.fr &nbsp; &nbsp; &nbsp; Le\u00a0soufisme\u00a0(en\u00a0arabe\u00a0:\u00a0\u0671\u0644\u062a\u064e\u0651\u0635\u064e\u0648\u064f\u0651\u0641,\u00a0at-ta\u1e63awwuf) d\u00e9signe les pratiques\u00a0\u00e9sot\u00e9riques\u00a0et\u00a0mystiques\u00a0de l&rsquo;islam1\u00a0visant la\u00a0\u00ab\u00a0purification de l&rsquo;\u00e2me\u00a0\u00bb\u00a0en vue de se\u00a0\u00ab\u00a0rapprocher\u00a0\u00bb\u00a0de Dieu. Il s&rsquo;agit d&rsquo;une voie d&rsquo;\u00e9l\u00e9vation\u00a0spirituelle, un chemin initiatique [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13333,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-12912","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12912"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22769,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12912\/revisions\/22769"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}