{"id":11676,"date":"2024-08-27T16:59:17","date_gmt":"2024-08-27T14:59:17","guid":{"rendered":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/?page_id=11676"},"modified":"2024-08-29T05:29:48","modified_gmt":"2024-08-29T03:29:48","slug":"histoire-de-la-poesie-italienne","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/histoire-de-la-poesie-italienne\/","title":{"rendered":"Histoire de la Po\u00e9sie Italienne"},"content":{"rendered":"<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"QSSRVLDUKP2MG\" \/> <input title=\"PayPal - The safer, easier way to pay online!\" alt=\"Bouton Faites un don avec PayPal\" name=\"submit\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/FR\/i\/btn\/btn_donateCC_LG.gif\" type=\"image\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypal.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.paypal.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/donate\" method=\"post\" target=\"_top\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"KUYGR8EGYTG64\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #ff0000;\">Faire un don par Qr Code<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/xn--vidosechecsenligne-dwb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/QR-code.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-36569\" src=\"http:\/\/xn--vidosechecsenligne-dwb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/QR-code.png\" alt=\"\" width=\"192\" height=\"192\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.amazon.fr\/Livres-Orazio-Puglisi\/s?rh=n%3A301061%2Cp_27%3AOrazio+Puglisi\">Achetez mes livres <\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Virement bancaire<\/p>\n<\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/cgi-bin\/webscr\" method=\"post\" target=\"_top\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">IBAN FR81 2004 1010 0820 6402 0P02 955<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">BIC PSSTFRPPMAR<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">Orazio Puglisi<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\">06 14 35 15 52<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"mailto:oraziopuglisi@gmail.com\">oraziopuglisi@gmail.com<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><a href=\"mailto:puglisiorazio@wanadoo.fr\">puglisiorazio@wanadoo.fr<\/a><\/span><\/p>\n<\/form>\n<form action=\"https:\/\/www.paypal.com\/cgi-bin\/webscr\" method=\"post\" target=\"_top\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"cmd\" type=\"hidden\" value=\"_s-xclick\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><input name=\"hosted_button_id\" type=\"hidden\" value=\"B9KUAAXX2KE3G\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'book antiqua', palatino, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/fr_FR\/i\/scr\/pixel.gif\" alt=\"\" width=\"1\" height=\"1\" border=\"0\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Image mise en avant : <a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>,\u00a0<a title=\"Boccace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boccace\">Boccace<\/a>,\u00a0<a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">P\u00e9trarque<\/a>,\u00a0<a title=\"Guido Cavalcanti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guido_Cavalcanti\">Guido Cavalcanti<\/a>,\u00a0<a title=\"Cino da Pistoia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cino_da_Pistoia\">Cino da Pistoia<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Guittone d'Arezzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guittone_d%27Arezzo\">Guittone d&rsquo;Arezzo<\/a>\u00a0par\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Giorgio Vasari<\/a>\u00a0(1544).\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u00a0<b>litt\u00e9rature italienne<\/b>\u00a0na\u00eet avec les \u0153uvres po\u00e9tiques \u00e9crites en diverses langues r\u00e9gionales de l&rsquo;<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a>\u00a0et qui se d\u00e9veloppent aux environs du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"11\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle seulement d\u00e9bute la tradition litt\u00e9raire en\u00a0<a title=\"Italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italien\">langue italienne<\/a>, c&rsquo;est-\u00e0-dire dans le dialecte\u00a0<a title=\"Toscan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toscan\">toscan<\/a>, de\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>,\u00a0<a title=\"Pise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pise\">Pise<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Sienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sienne\">Sienne<\/a>, qui s&rsquo;est impos\u00e9 et enrichi, sous l&rsquo;influence et les apports\u00a0<a title=\"Langues romanes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langues_romanes\">romans<\/a>, principalement de la\u00a0<a title=\"Occitan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Occitan\">langue d&rsquo;oc<\/a>\u00a0et de la\u00a0<a title=\"Langue d'o\u00efl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langue_d%27o%C3%AFl\">langue d&rsquo;o\u00efl<\/a>, m\u00eame si certains consid\u00e8rent le\u00a0<i><a title=\"Cantique des cr\u00e9atures\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cantique_des_cr%C3%A9atures\">Cantique des cr\u00e9atures<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">saint Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise<\/a>, \u00e9crit dans le\u00a0<a title=\"Dialecte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dialecte\">dialecte<\/a>\u00a0italien de l&rsquo;<a title=\"Ombrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ombrie\">Ombrie<\/a>\u00a0autour de 1220, comme le premier document litt\u00e9raire italien.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s les grands fondateurs du\u00a0<a title=\"Trecento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trecento\">Trecento<\/a>\u00a0(<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle)\u00a0:\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>,\u00a0<a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">P\u00e9trarque<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Boccace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boccace\">Boccace<\/a>, on remarque au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle les figures de\u00a0<a title=\"L'Arioste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Arioste\">L&rsquo;Arioste<\/a>, de\u00a0<a title=\"Nicolas Machiavel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Machiavel\">Machiavel<\/a>\u00a0et du\u00a0<a title=\"Le Tasse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Tasse\">Tasse<\/a>. Plus tard la\u00a0<a title=\"Com\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Com%C3%A9die\">com\u00e9die<\/a>\u00a0italienne conna\u00eet son ma\u00eetre avec\u00a0<a title=\"Carlo Goldoni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Goldoni\">Carlo Goldoni<\/a>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, tandis que la p\u00e9riode romantique voit appara\u00eetre le grand romancier\u00a0<a title=\"Alessandro Manzoni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alessandro_Manzoni\">Alessandro Manzoni<\/a>\u00a0et le po\u00e8te\u00a0<a title=\"Giacomo Leopardi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giacomo_Leopardi\">Giacomo Leopardi<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si la fin du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle est illustr\u00e9e par\u00a0<a title=\"Carlo Collodi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Collodi\">Carlo Collodi<\/a>, le p\u00e8re de\u00a0<a title=\"Pinocchio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pinocchio\">Pinocchio<\/a>, le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle est riche de grands\u00a0<a title=\"Dramaturge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dramaturge\">dramaturges<\/a>\u00a0comme\u00a0<a title=\"Luigi Pirandello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Pirandello\">Luigi Pirandello<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Ugo Betti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ugo_Betti\">Ugo Betti<\/a>, \u00e0 c\u00f4t\u00e9 de\u00a0<a title=\"Romancier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Romancier\">romanciers<\/a>\u00a0comme\u00a0<a title=\"Gabriele D'Annunzio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriele_D%27Annunzio\">Gabriele D&rsquo;Annunzio<\/a>,\u00a0<a title=\"Curzio Malaparte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Curzio_Malaparte\">Curzio Malaparte<\/a>,\u00a0<a title=\"Giuseppe Tomasi di Lampedusa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Tomasi_di_Lampedusa\">Giuseppe Tomasi di Lampedusa<\/a>,\u00a0<a title=\"Alberto Moravia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alberto_Moravia\">Alberto Moravia<\/a>,\u00a0<a title=\"Elsa Morante\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Elsa_Morante\">Elsa Morante<\/a>,\u00a0<a title=\"Natalia Ginzburg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Natalia_Ginzburg\">Natalia Ginzburg<\/a>,\u00a0<a title=\"Cesare Pavese\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cesare_Pavese\">Cesare Pavese<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Dino Buzzati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dino_Buzzati\">Dino Buzzati<\/a>, et leurs cadets\u00a0<a title=\"Primo Levi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primo_Levi\">Primo Levi<\/a>,\u00a0<a title=\"Leonardo Sciascia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Leonardo_Sciascia\">Leonardo Sciascia<\/a>,\u00a0<a title=\"Italo Calvino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italo_Calvino\">Italo Calvino<\/a>,\u00a0<a title=\"Umberto Eco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Eco\">Umberto Eco<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Erri De Luca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Erri_De_Luca\">Erri De Luca<\/a>. La po\u00e9sie occupe cependant, jusqu&rsquo;\u00e0 nos jours, une place primordiale.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Des_origines_au_XIIIe_si\u00e8cle\"><span id=\"Des_origines_au_XIIIe_si.C3.A8cle\"><\/span>Des origines au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pendant des si\u00e8cles, le\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a>, langue utilis\u00e9e dans toute l\u2019Europe, domine les territoires qui formeront plus tard l\u2019Italie. Cependant, \u00e0 partir de\u00a0<a title=\"813\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/813\">813<\/a>, le\u00a0<a title=\"Concile de Tours (813)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_Tours_(813)\">concile de Tours<\/a>, r\u00e9uni \u00e0 l&rsquo;initiative de\u00a0<a title=\"Charlemagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charlemagne\">Charlemagne<\/a>, permet l\u2019usage des langues vulgaires plus pratiques pour pr\u00eacher aux gens peu instruits qui ne parlent pas le latin. Mais ces langues vulgaires demeurent peu \u00e9crites. Il ne reste gu\u00e8re de cette \u00e9poque que quelques textes juridiques, des inventaires et des sermons. L\u2019Italie de l\u2019\u00e9poque, loin d\u2019\u00eatre un pays aux fronti\u00e8res nettes et \u00e0 la langue unique, se pr\u00e9sente plut\u00f4t comme une mosa\u00efque de petits \u00c9tats et royaumes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<a title=\"XIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0seulement apparaissent localement les premi\u00e8res \u0153uvres en langues vulgaires dans des milieux favorisant l\u2019\u00e9mulation intellectuelle\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>La cour de Sicile de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric II de Sicile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_II_de_Sicile\">Fr\u00e9d\u00e9ric II<\/a>\u00a0o\u00f9 \u00e9clot une po\u00e9sie lyrique de haut niveau en langue\u00a0<a title=\"Sicilien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sicilien\">sicilienne<\/a>,<\/li>\n<li>L\u2019<a title=\"Universit\u00e9 de Bologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A9_de_Bologne\">universit\u00e9 de Bologne<\/a>\u00a0au nord du pays, autour de laquelle se presse une nouvelle bourgeoisie avide de connaissance et de distraction. C&rsquo;est \u00e0 ce public que s&rsquo;adressent les nouvelles, les ouvrages historiques, moraux ou didactiques qui se diffusent alors comme ceux de\u00a0<a title=\"Brunetto Latini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brunetto_Latini\">Brunetto Latini<\/a>.<\/li>\n<li>Les nouveaux ordres religieux comme les\u00a0<a title=\"Ordre des Pr\u00eacheurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_Pr%C3%AAcheurs\">dominicains<\/a>\u00a0et les\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ordre des fr\u00e8res mineurs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ordre_des_fr%C3%A8res_mineurs\">franciscains<\/a>\u00a0qui g\u00e9n\u00e8rent l&rsquo;essor de la po\u00e9sie religieuse qui fait triompher la\u00a0<i>lauda<\/i>, en particulier en\u00a0<a title=\"Ombrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ombrie\">Ombrie<\/a>. D&rsquo;autre part, les trait\u00e9s de morale, les textes hagiographiques, les recueils d&rsquo;<i>exempla<\/i>\u00a0et les descriptions des voyages dans l&rsquo;au-del\u00e0 exhortent les fid\u00e8les \u00e0 suivre les pr\u00e9ceptes de l&rsquo;\u00c9vangile. Deux auteurs clefs de cette \u00e9poque sont\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois d'Assise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_d%27Assise\">Fran\u00e7ois d&rsquo;Assise<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jacopone da Todi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacopone_da_Todi\">Jacopone da Todi<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avant cette p\u00e9riode, les auteurs ne s&rsquo;expriment pas toujours dans la langue qui deviendra par la suite l&rsquo;italien. L&rsquo;<a title=\"Influence de la langue fran\u00e7aise dans la litt\u00e9rature m\u00e9di\u00e9vale italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Influence_de_la_langue_fran%C3%A7aise_dans_la_litt%C3%A9rature_m%C3%A9di%C3%A9vale_italienne\">influence de la langue fran\u00e7aise dans la litt\u00e9rature m\u00e9di\u00e9vale italienne<\/a>\u00a0commence \u00e0 se faire sentir \u00e0 la fin du\u00a0<a title=\"XIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"12\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0et c&rsquo;est au\u00a0<a title=\"XIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, qu&rsquo;elle atteint son apog\u00e9e. Ainsi,\u00a0<a title=\"Brunetto Latini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brunetto_Latini\">Brunetto Latini<\/a>\u00a0r\u00e9dige\u00a0<i>Li Livres dou Tr\u00e9sor<\/i>\u00a0en\u00a0<a title=\"Langue d'o\u00efl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langue_d%27o%C3%AFl\">langue d&rsquo;o\u00efl<\/a>\u00a0avant d&rsquo;en faire une version abr\u00e9g\u00e9e en\u00a0<a title=\"Toscan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toscan\">toscan<\/a>. C&rsquo;est \u00e9galement en\u00a0<a title=\"Langue d'o\u00efl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langue_d%27o%C3%AFl\">langue d&rsquo;o\u00efl<\/a>\u00a0que\u00a0<a class=\"new\" title=\"Martino da Canal (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Martino_da_Canal&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Martino da Canal<\/a>\u00a0r\u00e9dige sa\u00a0<i>Cronique des Viniciens<\/i>\u00a0et que\u00a0<a title=\"Marco Polo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marco_Polo\">Marco Polo<\/a>\u00a0dicte le r\u00e9cit de ses voyages dans la prison de\u00a0<a title=\"G\u00eanes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%AAnes\">G\u00eanes<\/a>. Cette influence va d\u00e9cliner \u00e0 partir du\u00a0<a title=\"XIVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIVe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0lorsque des \u00e9crivains comme\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>,\u00a0<a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">P\u00e9trarque<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Boccace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boccace\">Boccace<\/a>\u00a0commencent \u00e0 \u00e9crire leurs \u0153uvres en\u00a0<a title=\"Italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italien\">italien<\/a>. Le\u00a0<a title=\"Toscan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toscan\">toscan<\/a>\u00a0devient alors une langue litt\u00e9raire concurrente du fran\u00e7ais.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De nombreuses traductions des romans en vogue \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque circulent dans la p\u00e9ninsule (comme les\u00a0<a title=\"L\u00e9gende arthurienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9gende_arthurienne\">Romans de la table ronde<\/a>,\u00a0<a title=\"Tristan et Iseut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tristan_et_Iseut\">Tristan et Iseut<\/a>\u00a0ainsi que le\u00a0<a class=\"new\" title=\"Livre des Sept Sages (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Livre_des_Sept_Sages&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Livre des Sept Sages<\/a>). Cette litt\u00e9rature apporte de nouveaux th\u00e8mes et sujets aux auteurs\u00a0<a title=\"Italiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italiens\">italiens<\/a>. Ainsi\u00a0<a title=\"Ricordano Malispini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ricordano_Malispini\">Ricordano Malispini<\/a>\u00a0(1220?-1290) explore le genre historique dans sa\u00a0<i>Storia fiorentina<\/i>. Parall\u00e8lement, de nombreuses nouvelles sont compil\u00e9es dans des recueils comme le\u00a0<i>Conti di Antichi cavalieri<\/i>, le\u00a0<i>Dodici conti Morali<\/i>\u00a0et le\u00a0<a title=\"Novellino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Novellino\">Novellino<\/a>\u00a0dont le but et de distraire et d&rsquo;instruire sans intention moralisante.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"1268\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1268\">1268<\/a>,\u00a0<a title=\"Andrea da Grosseto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_da_Grosseto\">Andrea da Grosseto<\/a>\u00a0traduit du latin \u00e0 la langue vernaculaire italienne trois trait\u00e9s de morale de\u00a0<a title=\"Albertano da Brescia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Albertano_da_Brescia\">Albertano da Brescia<\/a>, et il est le premier \u00e0 demander que la langue vernaculaire utilis\u00e9e soit d\u00e9sign\u00e9e par le nom d&rsquo;<i>Italico<\/i>. Il propose un langage sans mots et expressions en dialecte, compr\u00e9hensible dans toute la p\u00e9ninsule italienne.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_d\u00e9veloppement_du_toscan\"><span id=\"Le_d.C3.A9veloppement_du_toscan\"><\/span>Le d\u00e9veloppement du toscan<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">En\u00a0<a title=\"Toscane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toscane\">Toscane<\/a>, \u00e0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, les \u00e9lites intellectuelles prennent conscience d&rsquo;une langue nationale d\u00e9tach\u00e9e du latin, \u00e0 la fois vernaculaire et culturelle, que vont enrichir les \u00e9crivains de l&rsquo;\u00e9poque. Les premiers po\u00e8tes italiens qui proviennent d&rsquo;un haut niveau social et sont surtout des notaires et docteurs en loi, enrichissent la langue vulgaire de l&rsquo;\u00e9l\u00e9gance des tournures latines qu&rsquo;ils connaissent tr\u00e8s bien \u00e0 travers l&rsquo;\u00e9tude de grands po\u00e8tes latins comme Ovide ou Virgile, en y associant les contenus philosophiques et rh\u00e9toriques appris dans les premi\u00e8res grandes universit\u00e9s, avant tout celle de Bologne. La cr\u00e9ation po\u00e9tique, partie de la cour, se r\u00e9pand par la suite dans les communes toscanes et \u00e0\u00a0<a title=\"Bologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bologne\">Bologne<\/a>, en restant cependant le privil\u00e8ge d&rsquo;une riche, bien que toujours plus vaste, bourgeoisie communale.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u2019est donc principalement \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>\u00a0et dans toute la\u00a0<a title=\"Toscane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toscane\">Toscane<\/a>\u00a0que la litt\u00e9rature en langue vulgaire poursuit son d\u00e9veloppement. Des auteurs comme\u00a0<a title=\"Guittone d'Arezzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guittone_d%27Arezzo\">Guittone d&rsquo;Arezzo<\/a>\u00a0ou\u00a0<a class=\"new\" title=\"Chiaro Davanzati (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Chiaro_Davanzati&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Chiaro Davanzati<\/a>\u00a0traitent de politique, de morale et de sujets religieux. Influenc\u00e9s \u00e0 la fois par la litt\u00e9rature sicilienne et par les\u00a0<a title=\"Troubadour\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Troubadour\">troubadours<\/a>\u00a0proven\u00e7aux, ces po\u00e8tes reprennent les th\u00e8mes de l&rsquo;amour courtois. Ils font l&rsquo;apologie de l&rsquo;amour pur qui ennoblit, voire b\u00e9atifie le pr\u00e9tendant et c\u00e9l\u00e8brent la vertu de la femme aim\u00e9e, devenant ainsi les initiateurs d&rsquo;un nouveau courant litt\u00e9raire\u00a0: le\u00a0<i><a title=\"Dolce stil novo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dolce_stil_novo\">dolce stil novo<\/a><\/i>. C&rsquo;est principalement sous les plumes de\u00a0<a title=\"Guido Cavalcanti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guido_Cavalcanti\">Guido Cavalcanti<\/a>,\u00a0<a title=\"Cino da Pistoia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cino_da_Pistoia\">Cino da Pistoia<\/a>\u00a0et bien s\u00fbr\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>\u00a0que va se construire ce nouveau courant qui connaitra un succ\u00e8s suivi durant tout le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Parall\u00e8lement au\u00a0<i>dolce stil novo<\/i>\u00a0se d\u00e9veloppe une mode \u00ab\u00a0comico-r\u00e9aliste\u00a0\u00bb dont les plus illustres repr\u00e9sentants sont\u00a0:\u00a0<a title=\"Cecco Angiolieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cecco_Angiolieri\">Cecco Angiolieri<\/a>,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Rustico di Filippo (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Rustico_di_Filippo&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Rustico di Filippo<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Folg\u00f3re da San Gimignano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Folg%C3%B3re_da_San_Gimignano\">Folg\u00f3re da San Gimignano<\/a>. D&rsquo;autre part, des scientifiques comme\u00a0<a title=\"Restoro d'Arezzo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Restoro_d%27Arezzo\">Restoro d&rsquo;Arezzo<\/a>\u00a0commencent \u00e0 \u00e9crire leurs \u0153uvres en italien.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Le_Trecento_des_grands_fondateurs_:_Dante,_P\u00e9trarque_et_Boccace\"><span id=\"Le_Trecento_des_grands_fondateurs_:_Dante.2C_P.C3.A9trarque_et_Boccace\"><\/span>Le Trecento des grands fondateurs\u00a0: Dante, P\u00e9trarque et Boccace<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-right\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Dante_Domenico_di_Michelino_Duomo_Florence.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/58\/Dante_Domenico_di_Michelino_Duomo_Florence.jpg\/280px-Dante_Domenico_di_Michelino_Duomo_Florence.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/58\/Dante_Domenico_di_Michelino_Duomo_Florence.jpg\/420px-Dante_Domenico_di_Michelino_Duomo_Florence.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/58\/Dante_Domenico_di_Michelino_Duomo_Florence.jpg\/560px-Dante_Domenico_di_Michelino_Duomo_Florence.jpg 2x\" width=\"280\" height=\"210\" data-file-width=\"1530\" data-file-height=\"1150\" \/><\/a><figcaption>Fresque de\u00a0<a title=\"Domenico di Michelino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Domenico_di_Michelino\">Domenico di Michelino<\/a>\u00a0(1465) de la coupole de l&rsquo;\u00e9glise\u00a0<i>Santa Mar\u00eda del Fiore<\/i>, \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>, sur laquelle on peut voir\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>\u00a0montrant son po\u00e8me.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"mw-halign-right\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Fortune_wheel_(15c.,_French).jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Fortune_wheel_%2815c.%2C_French%29.jpg\/260px-Fortune_wheel_%2815c.%2C_French%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Fortune_wheel_%2815c.%2C_French%29.jpg\/390px-Fortune_wheel_%2815c.%2C_French%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Fortune_wheel_%2815c.%2C_French%29.jpg\/520px-Fortune_wheel_%2815c.%2C_French%29.jpg 2x\" width=\"260\" height=\"367\" data-file-width=\"914\" data-file-height=\"1291\" \/><\/a><figcaption>Feuillet d&rsquo;un manuscrit fran\u00e7ais du\u00a0<i>De Casibus Virorum Illustrium<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Boccace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boccace\">Boccace<\/a>\u00a0: l&rsquo;enluminure montre Dame Fortune faisant tourner sa roue.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle(<b><a title=\"Trecento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trecento\">Trecento<\/a><\/b>), les\u00a0<a title=\"Famine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Famine\">famines<\/a>, les \u00e9pid\u00e9mies de\u00a0<a title=\"Peste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peste\">peste<\/a>\u00a0et la\u00a0<a title=\"Guerre de Cent Ans\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guerre_de_Cent_Ans\">guerre de Cent Ans<\/a>\u00a0font rage dans toute l&rsquo;Europe et p\u00e8sent lourdement sur l&rsquo;\u00e9conomie et la d\u00e9mographie. Les communes perdent de leurs influences au profit des\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Seigneurie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seigneurie\">seigneuries<\/a>\u00a0qui se d\u00e9veloppent. Dans ce contexte les tensions entre le petit peuple et la nouvelle bourgeoisie s&rsquo;exacerbent et des r\u00e9voltes se produisent. D&rsquo;autre part, les querelles entre l&#8217;empire et la papaut\u00e9 s&rsquo;aggravent. Le pape qui voit son autorit\u00e9 spirituelle s&rsquo;affaiblir tente de renforcer sa puissance politique, l&#8217;empereur lui doit abandonner son ambition de r\u00e8gne sur la p\u00e9ninsule pour se contenter d&rsquo;un \u00c9tat allemand.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trois immenses figures dominent ce si\u00e8cle\u00a0:\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>,\u00a0<a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">P\u00e9trarque<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Boccace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boccace\">Boccace<\/a>. Ces trois ma\u00eetres vont cr\u00e9er des mythes et des mod\u00e8les qui influenceront de fa\u00e7on durable, non seulement la litt\u00e9rature italienne, mais aussi la litt\u00e9rature mondiale.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante Alighieri<\/a><\/b>\u00a0(<a title=\"1265\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1265\">1265<\/a>&#8211;<a title=\"1321\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1321\">1321<\/a>) est g\u00e9n\u00e9ralement consid\u00e9r\u00e9 comme l&rsquo;auteur le plus important de la litt\u00e9rature italienne. Dans son ouvrage \u00ab\u00a0De l\u2019\u00e9loquence en langue vulgaire\u00a0\u00bb (\u00ab\u00a0De vulgari eloquentia\u00a0\u00bb\u00a0<a title=\"1304\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1304\">1304<\/a>&#8211;<a title=\"1305\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1305\">1305<\/a>), il part en qu\u00eate de la\u00a0<a title=\"Italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italien\">langue italienne<\/a>, ce \u00ab\u00a0vulgaire italien qui appartient \u00e0 chaque ville italienne et ne semble en m\u00eame temps appartenir \u00e0 aucune en particulier\u00a0\u00bb. Vers\u00a0<a title=\"1304\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1304\">1304<\/a>, il \u00e9crit \u00ab\u00a0le Banquet\u00a0\u00bb (<i><a title=\"Il convivio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Il_convivio\">Il convivio<\/a><\/i>), premi\u00e8re \u0153uvre philosophique en langue vulgaire. Dans la\u00a0<i><a title=\"Divine Com\u00e9die\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Divine_Com%C3%A9die\">Divine Com\u00e9die<\/a><\/i>\u00a0(<a title=\"1307\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1307\">1307<\/a>&#8211;<a title=\"1321\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1321\">1321<\/a>), (<i>Comed\u00eca<\/i>\u00a0renomm\u00e9e\u00a0<i>Divina Commedia<\/i>\u00a0par\u00a0<a title=\"Boccace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boccace\">Boccace<\/a>),\u00a0<i>Poema sacro<\/i>\u00a0ou\u00a0<a title=\"\u00c9pop\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89pop%C3%A9e\">\u00e9pop\u00e9e<\/a>\u00a0<a title=\"Christianisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christianisme\">chr\u00e9tienne<\/a>, Dante traite de l\u2019histoire de la libert\u00e9 de l\u2019homme et de l\u2019accomplissement de la justice divine. Le livre pr\u00e9sent\u00e9 comme une longue po\u00e9sie r\u00e9dig\u00e9e \u00e0 la premi\u00e8re personne, conna\u00eetra un succ\u00e8s suivi pendant tout le\u00a0<a title=\"Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moyen_%C3%82ge\">Moyen \u00c2ge<\/a>. Il constitue un v\u00e9ritable voyage initiatique qui commence en enfer et se termine au paradis. C&rsquo;est la circulation et les imitations des \u0153uvres de Dante qui donneront au\u00a0<a title=\"Toscan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toscan\">toscan<\/a>\u00a0ses lettres de noblesse, et acc\u00e9l\u00e9reront sa diffusion dans toute la p\u00e9ninsule au d\u00e9triment des autres dialectes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">P\u00e9trarque<\/a><\/b>\u00a0(<a title=\"1304\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1304\">1304<\/a>&#8211;<a title=\"1374\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1374\">1374<\/a>) pr\u00e9conise le retour \u00e0 la\u00a0<a title=\"Antiquit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antiquit%C3%A9\">tradition antique<\/a>\u00a0et au prestigieux\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a>. Son \u0153uvre influencera en profondeur la\u00a0<a title=\"Renaissance italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_italienne\">Renaissance italienne<\/a>. Il peut \u00eatre, \u00e0 juste titre, d\u00e9fini comme le \u00ab\u00a0premier\u00a0<a title=\"Humanisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Humanisme\">humaniste<\/a>\u00a0\u00bb Le go\u00fbt de P\u00e9trarque pour le latin va ralentir, pour un temps, la diffusion du toscan. Cependant, il cultive un italien raffin\u00e9 et riche dans son\u00a0<a title=\"Canzoniere\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Canzoniere\">Canzoniere<\/a>\u00a0(Rerum Vulgarium Fragmenta, cod. Lat. 3195,\u00a0<a title=\"1374\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1374\">1374<\/a>, version d\u00e9finitive) qui deviendra un v\u00e9ritable mod\u00e8le de la\u00a0<a title=\"Lyrisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lyrisme\">po\u00e9sie lyrique<\/a>\u00a0en Italie et dans toute l&rsquo;Europe (cf. la\u00a0<i><a title=\"Pl\u00e9iade (XVIe si\u00e8cle)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pl%C3%A9iade_(XVIe_si%C3%A8cle)\">Pl\u00e9iade<\/a><\/i>\u00a0en\u00a0<a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">France<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><a title=\"Boccace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boccace\">Boccace<\/a><\/b>\u00a0(<a title=\"1313\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1313\">1313<\/a>&#8211;<a title=\"1375\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1375\">1375<\/a>) \u00e9crit tant\u00f4t en toscan tant\u00f4t en latin. Dans son\u00a0<i><a title=\"D\u00e9cam\u00e9ron\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9cam%C3%A9ron\">D\u00e9cam\u00e9ron<\/a><\/i>\u00a0(<a title=\"1348\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1348\">1348<\/a>&#8211;<a title=\"1353\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1353\">1353<\/a>) il fait l\u2019\u00e9loge du mode de vie de la bourgeoisie commer\u00e7ante. Dans ce m\u00eame ouvrage, il fait preuve d\u2019innovation en utilisant pour la premi\u00e8re fois la narration en prose qui traduit l\u2019influence des contes populaires. Ce nouveau type de narration issu de l\u2019oral se r\u00e9pandra par la suite dans toute l\u2019Europe. D\u2019autre part, il contribue \u00e0 la propagation du toscan de Dante et de P\u00e9trarque dans ses\u00a0<i>Nouvelles<\/i>, mais il reste fid\u00e8le au latin dans ses \u0153uvres plus ambitieuses comme sa\u00a0<i>Genealogia deorum gentilium<\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;influence de ceux que l&rsquo;on appellera les \u00ab\u00a0Trois Couronnes\u00a0\u00bb est telle, que la plupart des auteurs ou des po\u00e8tes qui les suivent, ne sont le plus souvent que leur imitateurs. Parmi les autres po\u00e8tes du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, on trouve donc\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Les imitateurs de\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>\u00a0qui se rattachent au courant\u00a0<a title=\"Dolce stil novo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dolce_stil_novo\">stil noviste<\/a>\u00a0comme\u00a0<a title=\"Fazio degli Uberti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fazio_degli_Uberti\">Fazio degli Uberti<\/a>,\u00a0<a title=\"Francesco da Barberino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_da_Barberino\">Francesco da Barberino<\/a>\u00a0et\u00a0<a class=\"new\" title=\"Giovanni Quirini (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giovanni_Quirini&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Giovanni Quirini<\/a>.<\/li>\n<li>Les imitateurs de\u00a0<a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">P\u00e9trarque<\/a>\u00a0comme\u00a0<a class=\"new\" title=\"Francesco di Vannozzo (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Francesco_di_Vannozzo&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Francesco di Vannozzo<\/a>\u00a0ou\u00a0<a class=\"new\" title=\"Bindo di Cione del Frate (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Bindo_di_Cione_del_Frate&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Bindo di Cione del Frate<\/a>.<\/li>\n<li>Les prosateurs fid\u00e8les \u00e0\u00a0<a title=\"Boccace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boccace\">Boccace<\/a>\u00a0qui perp\u00e9tuent la tradition de la Nouvelle comme\u00a0<a title=\"Giovanni Sercambi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Sercambi\">Giovanni Sercambi<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Franco Sacchetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franco_Sacchetti\">Franco Sacchetti<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 Florence,\u00a0<a title=\"Antonio Pucci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Pucci\">Antonio Pucci<\/a>\u00a0s&rsquo;inscrit dans la lign\u00e9e de la po\u00e9sie populaire, satirique et comique. Dans un autre registre, la po\u00e9sie didactique fait toujours des \u00e9mules, notamment\u00a0<a title=\"Cecco d'Ascoli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cecco_d%27Ascoli\">Cecco d&rsquo;Ascoli<\/a>\u00a0qui r\u00e9dige son\u00a0<i>Acerba<\/i>\u00a0et\u00a0<a title=\"Francesco da Barberino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_da_Barberino\">Francesco da Barberino<\/a>\u00a0qui compose plusieurs trait\u00e9s comme\u00a0<i>Reggimento e costume di donna<\/i>\u00a0et ses\u00a0<i>Documenti d&rsquo;amore<\/i>. Du c\u00f4t\u00e9 de la prose, en dehors des imitateurs de Boccace, on retrouve de nombreux chroniqueurs florentins, notamment parmi la famille\u00a0<i>Villani<\/i>:\u00a0<a title=\"Giovanni Villani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Villani\">Giovanni Villani<\/a>, son fr\u00e8re\u00a0<a title=\"Matteo Villani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matteo_Villani\">Matteo Villani<\/a>\u00a0et le fils de ce dernier\u00a0<a title=\"Filippo Villani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Villani\">Filippo Villani<\/a>\u00a0qui r\u00e9digera des biographies de florentins c\u00e9l\u00e8bres, mais aussi d&rsquo;autres chroniqueurs majeurs comme\u00a0<a class=\"new\" title=\"Marchionne di Coppo di Stefano de' Buonaiuti (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Marchionne_di_Coppo_di_Stefano_de%27_Buonaiuti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Marchionne di Coppo di Stefano de&rsquo; Buonaiuti<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Dino Compagni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dino_Compagni\">Dino Compagni<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, la litt\u00e9rature religieuse est encore florissante. Plusieurs auteurs composent des po\u00e8mes \u00e0 la mani\u00e8re de\u00a0<a title=\"Jacopone da Todi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacopone_da_Todi\">Jacopone da Todi<\/a>\u00a0: son plus grand imitateur est\u00a0<a title=\"Bianco da Siena\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bianco_da_Siena\">Bianco da Siena<\/a>, po\u00e8te mystique tr\u00e8s prolifique. D&rsquo;autres \u00e9crivent des r\u00e9cits hagiographiques ou des commentaires de textes sacr\u00e9s. Dans ce domaine, l&rsquo;\u0153uvre de\u00a0<a title=\"Catherine de Sienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catherine_de_Sienne\">Catherine de Sienne<\/a>\u00a0est particuli\u00e8rement marquante.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Quattrocento_:_Renaissance,_Humanisme\"><span id=\"Quattrocento_:_Renaissance.2C_Humanisme\"><\/span>Quattrocento\u00a0: Renaissance, Humanisme<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle (<b><a title=\"Quattrocento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Quattrocento\">Quattrocento<\/a><\/b>), se r\u00e9pandent dans toute l&rsquo;Europe de profondes mutations culturelles venues d&rsquo;Italie, que l&rsquo;on d\u00e9signera sous le nom de \u00ab\u00a0<a title=\"Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance\">Renaissance<\/a>\u00a0\u00bb. La p\u00e9ninsule qui a connu un rapide d\u00e9veloppement \u00e9conomique au si\u00e8cle pr\u00e9c\u00e9dent, va devenir le centre d&rsquo;irradiation d&rsquo;une nouvelle culture qui par la suite conduira \u00e0 une nouvelle vision du monde que l&rsquo;on qualifiera d&rsquo;\u00ab\u00a0<a title=\"Humanisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Humanisme\">Humanisme<\/a>\u00a0\u00bb \u00e0 la fin de ce si\u00e8cle. Ce nouveau courant de pens\u00e9e pr\u00f4ne une conception la\u00efque de la vie qui est issue d&rsquo;une reconsid\u00e9ration de l&rsquo;importance de l&rsquo;Homme et de sa place dans l&rsquo;Univers. Les anciennes conceptions h\u00e9rit\u00e9es du Moyen \u00c2ge, qui faisaient la part belle \u00e0 la relation Homme-Dieu, s&rsquo;en trouvent boulevers\u00e9es. La pr\u00e9occupation de l&rsquo;Au-del\u00e0 laisse la place \u00e0 un recentrage sur l&rsquo;Homme et \u00e0 une revalorisation des civilisations de la\u00a0<a title=\"Gr\u00e8ce antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A8ce_antique\">Gr\u00e8ce<\/a>\u00a0et de la\u00a0<a title=\"Rome antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome_antique\">Rome<\/a>\u00a0antiques. En effet, \u00e0 travers le t\u00e9moignage des \u0153uvres d&rsquo;art, l&rsquo;<a title=\"Antiquit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antiquit%C3%A9\">Antiquit\u00e9<\/a>\u00a0appara\u00eet comme le moment id\u00e9al o\u00f9 l&rsquo;Homme avait atteint une harmonie parfaite. Gr\u00e2ce \u00e0 son influence commerciale, la ville de\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>\u00a0devient, \u00e0 la fin du\u00a0<a title=\"XIVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIVe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, le c\u0153ur de ce mouvement. On y red\u00e9couvre les po\u00e8tes\u00a0<a title=\"Gr\u00e8ce antique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gr%C3%A8ce_antique\">grecs<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latins<\/a>\u00a0comme\u00a0<a title=\"Virgile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Virgile\">Virgile<\/a>,\u00a0<a title=\"Horace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Horace\">Horace<\/a>,\u00a0<a title=\"Hom\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hom%C3%A8re\">Hom\u00e8re<\/a>, ainsi que les philosophes antiques comme\u00a0<a title=\"Platon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Platon\">Platon<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0dont les id\u00e9es humanistes recentreront la r\u00e9flexion de la soci\u00e9t\u00e9 sur l\u2019<a title=\"Homme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Homme\">homme<\/a>\u00a0plut\u00f4t que sur Dieu comme le pr\u00e9conise le christianisme traditionnel. La pens\u00e9e Humaniste est indissociable de l&rsquo;\u00e9volution politique de la p\u00e9ninsule. Le pouvoir absolu des princes, \u00e0 la t\u00eate des nouvelles\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Seigneurie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seigneurie\">Seigneuries<\/a>, est \u00ab\u00a0\u00e9clair\u00e9\u00a0\u00bb par des \u00e9rudits humanistes qui tentent d&rsquo;orienter leur action vers les mod\u00e8les de l&rsquo;Antiquit\u00e9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ainsi, la majeure partie de l&rsquo;activit\u00e9 litt\u00e9raire du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle consiste \u00e0 compiler et \u00e0 traduire des textes grecs et latins des auteurs de l&rsquo;Antiquit\u00e9. Contrairement \u00e0 ce que l&rsquo;on pourrait croire, cette passion culturelle pour l&rsquo;Antiquit\u00e9 a consid\u00e9rablement ralenti l&rsquo;expansion de la\u00a0<a title=\"Italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italien\">langue italienne<\/a>. En effet, les auteurs et les intellectuels de l&rsquo;\u00e9poque s&rsquo;efforcent d&rsquo;imiter non seulement les mod\u00e8les classiques mais aussi la langue classique, c&rsquo;est-\u00e0-dire le\u00a0<a title=\"Latin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a>, esp\u00e9rant ainsi retrouver la puret\u00e9 de la pens\u00e9e antique. C&rsquo;est ainsi que, jusqu&rsquo;aux environs de 1470, le latin conserve une position h\u00e9g\u00e9monique dans la litt\u00e9rature, et semble redevenir la seule langue de communication intellectuelle. \u00c0 l&rsquo;exception de la\u00a0<a title=\"Toscane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toscane\">Toscane<\/a>, o\u00f9 demeure encore l&rsquo;h\u00e9ritage des \u00ab\u00a0trois couronnes\u00a0\u00bb, partout ailleurs dans la p\u00e9ninsule, les langues vulgaires reculent. Il faudra attendre la deuxi\u00e8me moiti\u00e9 du si\u00e8cle pour que l&rsquo;italien reviennent \u00e0 travers ce qu&rsquo;on appelle \u00ab\u00a0l&rsquo;humanisme vulgaire\u00a0\u00bb. Peu \u00e0 peu le processus d&rsquo;assimilation de la culture classique s&rsquo;att\u00e9nue. L&rsquo;illusion de pouvoir faire revivre le latin s&rsquo;efface au profit d&rsquo;une revalorisation de l&rsquo;italien. Plusieurs auteurs s&rsquo;attachent \u00e0 montrer que les langues vulgaires sont, tout autant que le latin, capables d&rsquo;exprimer des id\u00e9es hautes et nobles. Cependant le latin fera ressentir encore longtemps son influence. C&rsquo;est pourquoi les repr\u00e9sentants de l&rsquo;humanisme vulgaire et les po\u00e8tes s&rsquo;efforceront de fa\u00e7onner l&rsquo;italien sur le mod\u00e8le du latin, donnant ainsi naissance au classicisme italien qui influencera toute la litt\u00e9rature jusqu&rsquo;au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Les_humanistes_latinistes\">Les humanistes latinistes<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>, sous le m\u00e9c\u00e9nat et la protection des\u00a0<a title=\"Maison de M\u00e9dicis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_M%C3%A9dicis\">M\u00e9dicis<\/a>, les auteurs latins prosp\u00e8rent. Citons\u00a0<a title=\"Coluccio Salutati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Coluccio_Salutati\">Coluccio Salutati<\/a>\u00a0qui traduit les lettres\u00a0<i>Ad familiares<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Cic\u00e9ron\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cic%C3%A9ron\">Cic\u00e9ron<\/a>, le philosophe\u00a0<a title=\"Marsile Ficin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marsile_Ficin\">Marsile Ficin<\/a>\u00a0qui tente de concilier la pens\u00e9e antique de\u00a0<a title=\"Platon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Platon\">Platon<\/a>\u00a0avec le christianisme dans son\u00a0<i>Theologia Platonica<\/i>\u00a0et\u00a0<a title=\"Jean Pic de la Mirandole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Pic_de_la_Mirandole\">Pic de la Mirandole<\/a>\u00a0(<a title=\"1463\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1463\">1463<\/a>&#8211;<a title=\"1494\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1494\">1494<\/a>) qui r\u00e9dige son trait\u00e9\u00a0<i>De hominis dignitate<\/i>. \u00c0\u00a0<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>, des humanistes tels que\u00a0<a title=\"Laurent Valla\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Laurent_Valla\">Lorenzo Valla<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Giulio Pomponio Leto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giulio_Pomponio_Leto\">Pomponio Leto<\/a>\u00a0vont pouvoir composer librement sous la protection des papes. \u00c0\u00a0<a title=\"Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naples\">Naples<\/a>, c&rsquo;est sous l&rsquo;impulsion des\u00a0<a title=\"Royaume d'Aragon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_d%27Aragon\">rois d&rsquo;Aragon<\/a>\u00a0qu&rsquo;est cr\u00e9\u00e9e l&rsquo;<i>Accademia pontaniana<\/i>, d&rsquo;apr\u00e8s le nom de l&rsquo;humaniste napolitain\u00a0<a title=\"Giovanni Pontano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Pontano\">Giovanni Pontano<\/a>. Tous ces auteurs s&rsquo;expriment principalement en latin, cependant la majeure partie de leurs \u00e9crits seront par la suite traduits en italien.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_retour_des_langues_vulgaires\">Le retour des langues vulgaires<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La situation change progressivement \u00e0 partir de 1430.\u00a0<a title=\"Leon Battista Alberti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Leon_Battista_Alberti\">Leon Battista Alberti<\/a>\u00a0(<a title=\"1404\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1404\">1404<\/a>&#8211;<a title=\"1472\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1472\">1472<\/a>) va d\u00e9fendre l&rsquo;id\u00e9e que les langues vulgaires permettent, tout autant que le latin, de r\u00e9fl\u00e9chir sur la nature de l&rsquo;homme et d&rsquo;imiter le style des Anciens. Il va ainsi devenir l&rsquo;initiateur d&rsquo;un nouvel humanisme en italien, qui sera qualifi\u00e9 d&rsquo;humanisme vulgaire. C&rsquo;est ainsi que\u00a0<a title=\"Matteo Palmieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matteo_Palmieri\">Matteo Palmieri<\/a>\u00a0s&rsquo;interrogera en toscan sur l&rsquo;engagement de l&rsquo;homme dans la vie de la cit\u00e9, dans son trait\u00e9\u00a0<i>Della vita civile<\/i>. Dans la deuxi\u00e8me moiti\u00e9 du si\u00e8cle,\u00a0<a title=\"Nicolas Machiavel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Machiavel\">Nicolas Machiavel<\/a>\u00a0repr\u00e9sentera le volet politique et militaire de ce nouvel humanisme comme il le montrera \u00e0 travers son trait\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Le Prince\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Prince\">le Prince<\/a>, tandis que\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois Guichardin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_Guichardin\">Francesco Guicciardini<\/a>\u00a0donnera lui sa vision d&rsquo;historien.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 Florence, o\u00f9 depuis Boccace le prestige du toscan est rest\u00e9 grand, la nouvelle sous toutes ses formes continue \u00e0 recevoir les faveurs du public. \u00c0 Naples, tandis que\u00a0<a title=\"Masuccio Salernitano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Masuccio_Salernitano\">Masuccio Salernitano<\/a>\u00a0\u00e9crit dans une langue \u00e0 forte coloration m\u00e9ridionale ses nouvelles, s&rsquo;inspirant de Boccace,\u00a0<a title=\"Jacopo Sannazaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jacopo_Sannazaro\">Jacopo Sannazaro<\/a>\u00a0(v.\u00a0<a title=\"1455\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1455\">1455<\/a>&#8211;<a title=\"1530\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1530\">1530<\/a>) adopte le mod\u00e8le linguistique p\u00e9trarchique pour composer son\u00a0<i><a title=\"L'Arcadie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Arcadie\">Arcadie<\/a>,<\/i>\u00a0qui renouvelle le genre de l&rsquo;idylle pastorale et conna\u00eet un grand succ\u00e8s. La fin du si\u00e8cle verra la fin de la supr\u00e9matie du latin et ouvrira la voie \u00e0 l&rsquo;\u00e9rudition en langues vulgaires.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle est aussi celui de l&rsquo;apparition des \u00e9crits d&rsquo;artistes. Avec l&rsquo;av\u00e8nement de la Renaissance, ceux-ci ont en effet pris une toute nouvelle place dans la soci\u00e9t\u00e9. \u00c0 Florence,\u00a0<a title=\"Lorenzo Ghiberti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lorenzo_Ghiberti\">Lorenzo Ghiberti<\/a>\u00a0(<a title=\"1378\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1378\">1378<\/a>&#8211;<a title=\"1455\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1455\">1455<\/a>) r\u00e9dige ses\u00a0<i>commentari<\/i>\u00a0dans lesquels il m\u00eale l&rsquo;histoire de l&rsquo;art au genre autobiographique. Le g\u00e9nial\u00a0<a title=\"L\u00e9onard de Vinci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A9onard_de_Vinci\">L\u00e9onard de Vinci<\/a>\u00a0(<a title=\"1452\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1452\">1452<\/a>&#8211;<a title=\"1519\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1519\">1519<\/a>) laisse \u00e9galement une \u0153uvre fragmentaire mais riche, \u00e0 travers plus de cinq mille feuillets qui composent ses carnets. Il y fait part de ses exp\u00e9rimentations scientifiques et de ses r\u00e9flexions philosophiques, mais on y trouve \u00e9galement des \u00e9bauches de textes litt\u00e9raires.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avec l&rsquo;av\u00e8nement de l&rsquo;humanisme, la vie religieuse connait une forte crise au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. Face \u00e0 une soci\u00e9t\u00e9 qui d\u00e9laisse les valeurs chr\u00e9tiennes, les voix inqui\u00e8tes des pr\u00e9dicateurs s&rsquo;\u00e9l\u00e8vent. Ils composent des trait\u00e9s et des pr\u00eaches enflamm\u00e9es, qui appellent le peuple \u00e0 la repentance et au retour aux pr\u00e9ceptes des \u00e9vangiles. Parmi eux citons le franciscain\u00a0<a title=\"Bernardin de Sienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bernardin_de_Sienne\">Bernardin de Sienne<\/a>\u00a0(<a title=\"1380\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1380\">1380<\/a>&#8211;<a title=\"1444\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1444\">1444<\/a>), le dominicain\u00a0<a title=\"Giovanni Dominici\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Dominici\">Giovanni Dominici<\/a>\u00a0(<a title=\"1356\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1356\">1356<\/a>?-<a title=\"1419\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1419\">1419<\/a>) et le dominicain\u00a0<a title=\"J\u00e9r\u00f4me Savonarole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%A9r%C3%B4me_Savonarole\">J\u00e9r\u00f4me Savonarole<\/a>\u00a0(<a title=\"1452\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1452\">1452<\/a>&#8211;<a title=\"1498\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1498\">1498<\/a>) qui s&rsquo;attirera les foudres de l&rsquo;\u00c9glise en raison de ses id\u00e9es r\u00e9formatrices.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_po\u00e9sie_au_XVe_si\u00e8cle\"><span id=\"La_po.C3.A9sie_au_XVe_si.C3.A8cle\"><\/span>La po\u00e9sie au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Annuncio_dell%27angelo_a_Zaccaria_-_Marsilio_Ficino_-_Cristoforo_Landino_-_Agnolo_Poliziano.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Annuncio_dell%27angelo_a_Zaccaria_-_Marsilio_Ficino_-_Cristoforo_Landino_-_Agnolo_Poliziano.jpg\/220px-Annuncio_dell%27angelo_a_Zaccaria_-_Marsilio_Ficino_-_Cristoforo_Landino_-_Agnolo_Poliziano.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Annuncio_dell%27angelo_a_Zaccaria_-_Marsilio_Ficino_-_Cristoforo_Landino_-_Agnolo_Poliziano.jpg\/330px-Annuncio_dell%27angelo_a_Zaccaria_-_Marsilio_Ficino_-_Cristoforo_Landino_-_Agnolo_Poliziano.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Annuncio_dell%27angelo_a_Zaccaria_-_Marsilio_Ficino_-_Cristoforo_Landino_-_Agnolo_Poliziano.jpg\/440px-Annuncio_dell%27angelo_a_Zaccaria_-_Marsilio_Ficino_-_Cristoforo_Landino_-_Agnolo_Poliziano.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"220\" data-file-width=\"800\" data-file-height=\"800\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Cristoforo Landino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cristoforo_Landino\">Cristoforo Landino<\/a>\u00a0(au centre) et\u00a0<a title=\"Ange Politien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ange_Politien\">Ange Politien<\/a>\u00a0(\u00e0 droite), d\u00e9tail d&rsquo;une sc\u00e8ne peinte par\u00a0<a title=\"Domenico Ghirlandaio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Domenico_Ghirlandaio\">Domenico Ghirlandaio<\/a>, dans la\u00a0<a title=\"Chapelle Tornabuoni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chapelle_Tornabuoni\">Chapelle Tornabuoni<\/a>\u00a0de la\u00a0<a title=\"Basilique Santa Maria Novella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Basilique_Santa_Maria_Novella\">basilique Santa Maria Novella<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans la premi\u00e8re moiti\u00e9 du\u00a0<a title=\"XVe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, alors que toute l&rsquo;Italie intellectuelle se tournait vers l&rsquo;<a title=\"Humanisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Humanisme\">humanisme<\/a>, et qu&rsquo;\u00e0 la suite de\u00a0<a title=\"Poggio Bracciolini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Poggio_Bracciolini\">Poggio Bracciolini<\/a>\u00a0(<a title=\"1380\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1380\">1380<\/a>&#8211;<a title=\"1459\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1459\">1459<\/a>) elle se ruait dans les biblioth\u00e8ques \u00e0 la recherche des manuscrits classiques, l&rsquo;\u00e9tude de l&rsquo;<a title=\"Antiquit\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antiquit%C3%A9\">Antiquit\u00e9<\/a>\u00a0allait donner un nouvel \u00e9lan \u00e0 la litt\u00e9rature classique et \u00e0 l&rsquo;enseignement dans les universit\u00e9s. La po\u00e9sie, par contre, encore tr\u00e8s fortement influenc\u00e9e par le\u00a0<i><a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">p\u00e9trarquisme<\/a><\/i>, \u00e9tait entre les mains d&rsquo;une multitude de versificateurs, pour la plupart m\u00e9diocres et conventionnels, qui faisaient commerce de leurs vers. Depuis la mort de Boccace (1375) jusqu&rsquo;aux\u00a0<i>Stances<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Ange Politien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ange_Politien\">Politien<\/a>\u00a0(1475), peu d&rsquo;\u0153uvres majeures sont compos\u00e9es. Parall\u00e8lement \u00e0 cette stagnation de la po\u00e9sie \u00ab\u00a0s\u00e9rieuse\u00a0\u00bb, on assistait au d\u00e9veloppement d&rsquo;une \u00ab\u00a0<a title=\"Versification populaire dans l'Italie du Moyen \u00c2ge\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Versification_populaire_dans_l%27Italie_du_Moyen_%C3%82ge\">po\u00e9sie populaire<\/a>\u00a0\u00bb (<i>c\u00e0ntari<\/i>,\u00a0<i>serventesi<\/i>,\u00a0<i>frottole<\/i>,\u00a0<i>strambotti<\/i>, etc.) dont les rimes r\u00e9sonnaient dans les rues de toute la\u00a0<a title=\"Toscane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toscane\">Toscane<\/a>\u00a0\u00e0 partir de la fin du\u00a0<a title=\"Trecento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trecento\">Trecento<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On assista alors \u00e0 un mouvement d&rsquo;int\u00e9gration progressif de cette po\u00e9sie populaire dans la litt\u00e9rature enseign\u00e9e dans les universit\u00e9s, que\u00a0<a title=\"Natalino Sapegno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Natalino_Sapegno\">Natalino Sapegno<\/a><sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-1\">1<\/a><\/sup>\u00a0a d\u00e9crite dans son anthologie des po\u00e8tes du Trecento. La po\u00e9sie populaire apportait des id\u00e9es nouvelles, des images, une coloration linguistique et un rythme qui renouvel\u00e8rent une po\u00e9sie italienne qui avait tendance \u00e0 se scl\u00e9roser, apr\u00e8s la disparition des grands fondateurs. Les premi\u00e8res tentatives de cette int\u00e9gration, de celle \u00ab\u00a0litt\u00e9raturisation\u00a0\u00bb, des vers populaires sont \u00e0 rechercher dans les po\u00e9sies de\u00a0<a title=\"Franco Sacchetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Franco_Sacchetti\">Franco Sacchetti<\/a>\u00a0(v.\u00a0<a title=\"1335\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1335\">1335<\/a>\u2013v.\u00a0<a title=\"1400\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1400\">1400<\/a>). Mais le v\u00e9ritable chef de file de ce mouvement fut incontestablement\u00a0<a title=\"Domenico di Giovanni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Domenico_di_Giovanni\">Domenico di Giovanni<\/a>\u00a0(<a title=\"1404\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1404\">1404<\/a>&#8211;<a title=\"1449\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1449\">1449<\/a>), dont l&rsquo;\u00e9choppe de barbier de la Via Calimala \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>\u00a0devint un lieu de r\u00e9union pour les intellectuels et les litt\u00e9rateurs de la capitale toscane pendant les\u00a0<a title=\"Ann\u00e9es 1420\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ann%C3%A9es_1420\">ann\u00e9es 1420<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Ann\u00e9es 1430\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ann%C3%A9es_1430\">1430<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En raison du retour au latin, la premi\u00e8re partie du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle est relativement pauvre en compositions po\u00e9tiques en langues vulgaires. Cependant, il se produit un important processus d&rsquo;\u00e9change entre le latin et l&rsquo;italien. En \u00e9crivant d&rsquo;abord dans un latin m\u00e2tin\u00e9 de tournures populaires, puis dans un italien raffin\u00e9 par l&rsquo;h\u00e9ritage classique, les auteurs humanistes vont peu \u00e0 peu donner ses lettres de noblesse \u00e0 l&rsquo;italien \u00e9crit. Cette \u00e9volution doit beaucoup \u00e0 l&rsquo;influence de\u00a0<a title=\"Laurent de M\u00e9dicis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Laurent_de_M%C3%A9dicis\">Laurent le Magnifique<\/a>. C&rsquo;est \u00e0 son instigation qu&rsquo;est r\u00e9dig\u00e9e la\u00a0<i>Racolta aragonese<\/i>, une anthologie de po\u00e9sies compos\u00e9es en toscan et d\u00e9di\u00e9e \u00e0\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Fr\u00e9d\u00e9ric Ier de Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Ier_de_Naples\">Fr\u00e9d\u00e9ric\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">I<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0de Naples<\/a>. Le recueil, auquel contribuent\u00a0<a title=\"Cristoforo Landino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cristoforo_Landino\">Cristoforo Landino<\/a>\u00a0(<a title=\"1424\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1424\">1424<\/a>&#8211;<a title=\"1498\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1498\">1498<\/a>) et\u00a0<a title=\"Ange Politien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ange_Politien\">Ange Politien<\/a>\u00a0(<a title=\"1454\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1454\">1454<\/a>&#8211;<a title=\"1494\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1494\">1494<\/a>) va participer au renforcement du prestige du toscan sur les autres langues vulgaires de la p\u00e9ninsule.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 la fin du si\u00e8cle on voit s&rsquo;affirmer le renouveau de la po\u00e9sie chevaleresque, d&rsquo;abord \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>\u00a0avec\u00a0<a title=\"Luigi Pulci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Pulci\">Luigi Pulci<\/a>\u00a0puis \u00e0\u00a0<a title=\"Ferrare\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ferrare\">Ferrare<\/a>\u00a0avec\u00a0<a title=\"Matteo Maria Boiardo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Matteo_Maria_Boiardo\">Matteo Maria Boiardo<\/a>. La Renaissance italienne va transformer le genre \u00e9pique venu des\u00a0<a title=\"Chanson de geste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chanson_de_geste\">chansons de geste<\/a>\u00a0du Moyen \u00c2ge pour fa\u00e7onner un nouveau type de po\u00e9sie chevaleresque. Bien que les th\u00e8mes demeurent sensiblement les m\u00eames\u00a0: les batailles entre Chr\u00e9tiens et\u00a0<a title=\"Sarrasins\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sarrasins\">Sarrasins<\/a>, la psychologie des personnages a profond\u00e9ment chang\u00e9. Chaque personnage se retrouve dot\u00e9 d&rsquo;une personnalit\u00e9 complexe qui s&rsquo;\u00e9loigne des mod\u00e8les manich\u00e9ens de la chanson de geste. Au lieu des chevaliers aux vertus guerri\u00e8res et religieuses hors du commun, on se retrouve en pr\u00e9sence d&rsquo;hommes comme les autres, avec leurs qualit\u00e9s et leurs faiblesses. Bien que la guerre reste un th\u00e8me fondamental, on observe un glissement des valeurs\u00a0: on est pass\u00e9 de chevaliers h\u00e9ro\u00efques occup\u00e9s \u00e0 leurs exploits \u00e0 des chevaliers chantres de l&rsquo;amour. La po\u00e9sie chevaleresque est en effet devenue un divertissement \u00e9l\u00e9gant et raffin\u00e9\u00a0: les po\u00e8tes ne s&rsquo;adressent plus au public des cours et des places mais aux princes et \u00e0 leurs courtisans uniquement.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_th\u00e9\u00e2tre_au_XVe_si\u00e8cle\"><span id=\"Le_th.C3.A9.C3.A2tre_au_XVe_si.C3.A8cle\"><\/span>Le th\u00e9\u00e2tre au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"15\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h3>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans la premi\u00e8re moiti\u00e9 du si\u00e8cle la plupart des pi\u00e8ces sont compos\u00e9es en latin et sur le mod\u00e8le des auteurs antiques. Les seules pi\u00e8ces en\u00a0<a title=\"Langue vernaculaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Langue_vernaculaire\">langue vernaculaire<\/a>\u00a0sont des pi\u00e8ces d&rsquo;argument religieux\u00a0: les\u00a0<i>sacre rappresentazioni<\/i>\u00a0(repr\u00e9sentations sacr\u00e9es) destin\u00e9es \u00e0 un public populaire. Ces pi\u00e8ces, tr\u00e8s proches des\u00a0<a title=\"Myst\u00e8re (th\u00e9\u00e2tre)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Myst%C3%A8re_(th%C3%A9%C3%A2tre)\">myst\u00e8res<\/a>\u00a0(un genre tr\u00e8s en vogue \u00e0 l&rsquo;\u00e9poque dans toute l&rsquo;Europe) sont \u00e9crites en\u00a0<a title=\"Huitain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Huitain\">huitains<\/a>\u00a0et donnent \u00e0 voir l&rsquo;action d&rsquo;une fa\u00e7on lin\u00e9aire sous forme de tableaux successifs pr\u00e9c\u00e9d\u00e9s d&rsquo;une annonce et suivis d&rsquo;un cong\u00e9 prononc\u00e9 par un ange. Parmi les plus c\u00e9l\u00e8bres d&rsquo;entre elles on trouve la\u00a0<i>Rappresentazione di Abramo e Isacco<\/i>\u00a0compos\u00e9e vers\u00a0<a title=\"1440\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1440\">1440<\/a>\u00a0par\u00a0<a title=\"Feo Belcari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Feo_Belcari\">Feo Belcari<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est avec la\u00a0<i><a title=\"Fabula di Orfeo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fabula_di_Orfeo\">Fabula di Orfeo<\/a><\/i>\u00a0compos\u00e9e en\u00a0<a title=\"1480\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1480\">1480<\/a>\u00a0par\u00a0<a title=\"Ange Politien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ange_Politien\">Ange Politien<\/a>\u00a0qu&rsquo;appara\u00eet pour la premi\u00e8re fois un v\u00e9ritable th\u00e9\u00e2tre en langue vulgaire et d&rsquo;argument profane. L&rsquo;\u0153uvre, qui reprend le mythe d&rsquo;<a title=\"Orph\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orph%C3%A9e\">Orph\u00e9e<\/a>, ouvrira une nouvelle voie pour le th\u00e9\u00e2tre italien. La\u00a0<a title=\"Commedia dell'arte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commedia_dell%27arte\">Commedia dell&rsquo;arte<\/a>\u00a0fait son apparition en\u00a0<a title=\"1528\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1528\">1528<\/a>\u00a0: il s&rsquo;agit d&rsquo;un genre populaire italien de th\u00e9\u00e2tre.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Le_Cinquecento_:_l'\u00e9panouissement_des_Arts_au_milieu_de_l'instabilit\u00e9_politique\"><span id=\"Le_Cinquecento_:_l.27.C3.A9panouissement_des_Arts_au_milieu_de_l.27instabilit.C3.A9_politique\"><\/span>Le Cinquecento\u00a0: l&rsquo;\u00e9panouissement des Arts au milieu de l&rsquo;instabilit\u00e9 politique<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">L&rsquo;Italie du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle (<b><a title=\"Cinquecento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cinquecento\">Cinquecento<\/a><\/b>) doit faire face \u00e0 une triple crise\u00a0: politique, \u00e9conomique et religieuse. La\u00a0<a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">France<\/a>\u00a0et l&rsquo;<a title=\"Espagne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Espagne\">Espagne<\/a>\u00a0luttent pour prendre le contr\u00f4le de la p\u00e9ninsule et c&rsquo;est finalement l&rsquo;Espagne qui l&#8217;emporte apr\u00e8s plusieurs d\u00e9cennies d&rsquo;affrontement. Les\u00a0<a title=\"Trait\u00e9s du Cateau-Cambr\u00e9sis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trait%C3%A9s_du_Cateau-Cambr%C3%A9sis\">trait\u00e9s du Cateau-Cambr\u00e9sis<\/a>\u00a0sign\u00e9s en\u00a0<a title=\"1559\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1559\">1559<\/a>\u00a0officialisent l&rsquo;h\u00e9g\u00e9monie espagnole sur tout le sud du pays et lui assurent le contr\u00f4le du nord par l&rsquo;interm\u00e9diaire de la papaut\u00e9. Dans les quelques \u00c9tats du Nord qui parviennent \u00e0 maintenir une relative ind\u00e9pendance se d\u00e9veloppent des r\u00e9gimes aristocratiques fond\u00e9s sur le pouvoir de princes autour desquels gravitent leurs cours.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ludovico_Ariosto.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/85\/Ludovico_Ariosto.jpg\/170px-Ludovico_Ariosto.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/85\/Ludovico_Ariosto.jpg\/255px-Ludovico_Ariosto.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/85\/Ludovico_Ariosto.jpg\/340px-Ludovico_Ariosto.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"247\" data-file-width=\"400\" data-file-height=\"582\" \/><\/a><figcaption>Portrait de\u00a0<a title=\"L'Arioste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Arioste\">L&rsquo;Arioste<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">D&rsquo;autre part, la conjoncture \u00e9conomique prend progressivement un tour d\u00e9favorable. La\u00a0<a title=\"D\u00e9couverte et exploration de l'Am\u00e9rique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9couverte_et_exploration_de_l%27Am%C3%A9rique\">d\u00e9couverte de l&rsquo;Am\u00e9rique<\/a>\u00a0et la circumnavigation de l&rsquo;<a title=\"Afrique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Afrique\">Afrique<\/a>, auxquels l&rsquo;Italie n&rsquo;a pas particip\u00e9, ouvrent de nouvelles routes commerciales desquelles elle est exclue.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Enfin, la soci\u00e9t\u00e9 italienne subit de plein fouet la\u00a0<a title=\"R\u00e9forme protestante\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9forme_protestante\">R\u00e9forme protestante<\/a>\u00a0dont les id\u00e9es se r\u00e9pandent dans toute l&rsquo;Europe. En r\u00e9action \u00e0 celle-ci, le pape\u00a0<a title=\"Paul III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_III\">Paul III<\/a>\u00a0ouvre en\u00a0<a title=\"1545\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1545\">1545<\/a>\u00a0le\u00a0<a title=\"Concile de Trente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_Trente\">concile de Trente<\/a>\u00a0qui durera dix-huit ans et conduira \u00e0 la mise en place de la\u00a0<a title=\"Contre-R\u00e9forme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Contre-R%C3%A9forme\">Contre-R\u00e9forme<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Malgr\u00e9 ces crises l&rsquo;Italie continue de rayonner sur le plan culturel. Elle nourrit la sc\u00e8ne artistique et culturelle europ\u00e9enne et le mode de vie des cours italiennes se cristallise en un id\u00e9al tr\u00e8s pris\u00e9. L&rsquo;\u00e9volution de l&rsquo;<a title=\"Imprimerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imprimerie\">imprimerie<\/a>\u00a0favorise la diffusion des textes et \u00e9largit le public \u00e0 de nouvelles classes sociales. Le raffinement recherch\u00e9 dans les cours des princes contribue au d\u00e9veloppement de la litt\u00e9rature courtisane et chevaleresque dont L&rsquo;Arioste est un des plus illustres repr\u00e9sentants. On peut diviser ce si\u00e8cle en deux grandes p\u00e9riodes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La premi\u00e8re, qui couvre la premi\u00e8re moiti\u00e9 du si\u00e8cle correspond \u00e0 l&rsquo;apog\u00e9e de l&rsquo;id\u00e9al classique de l&rsquo;humanisme et est repr\u00e9sent\u00e9e par des \u0153uvres comme\u00a0<i>l&rsquo;<a title=\"Orlando furioso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Orlando_furioso\">Orlando furioso<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"L'Arioste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Arioste\">L&rsquo;Arioste<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Le Prince\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Prince\">le Prince<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Nicolas Machiavel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Machiavel\">Machiavel<\/a>, les\u00a0<i><a class=\"new\" title=\"Prose della volgar lingua (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Prose_della_volgar_lingua&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Prose della volgar lingua<\/a><\/i>\u00a0et les\u00a0<i><a title=\"Gli Asolani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gli_Asolani\">Gli Asolani<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Pietro Bembo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Bembo\">Pietro Bembo<\/a>\u00a0et\u00a0<i><a title=\"Le Livre du courtisan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Livre_du_courtisan\">le Livre du courtisan<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Baldassare Castiglione\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baldassare_Castiglione\">Baldassare Castiglione<\/a>. Par ailleurs, les auteurs antiques continuent d&rsquo;influencer durablement la litt\u00e9rature et servent souvent de mesure pour comparer et commenter les \u0153uvres contemporaines. C&rsquo;est entre autres le cas pour\u00a0<a title=\"Aristote\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aristote\">Aristote<\/a>\u00a0dont la\u00a0<i><a title=\"Po\u00e9tique (Aristote)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Po%C3%A9tique_(Aristote)\">Po\u00e9tique<\/a><\/i>\u00a0est red\u00e9couverte dans les ann\u00e9es\u00a0<a title=\"1540\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1540\">1540<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La deuxi\u00e8me moiti\u00e9 du si\u00e8cle voit l&rsquo;\u00e9puisement progressif des id\u00e9es de la\u00a0<a title=\"Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance\">Renaissance<\/a>\u00a0et annonce d\u00e9j\u00e0 le\u00a0<a title=\"Baroque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baroque\">Baroque<\/a>\u00a0qui prendra forme au si\u00e8cle suivant. D&rsquo;autre part, la litt\u00e9rature se d\u00e9veloppe dans le cadre de la censure impos\u00e9e pour les besoins de la\u00a0<a title=\"Contre-R\u00e9forme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Contre-R%C3%A9forme\">Contre-R\u00e9forme<\/a>. Les \u0153uvres sont soumises \u00e0 l&rsquo;<a title=\"Imprimatur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imprimatur\">imprimatur<\/a>\u00a0et en\u00a0<a title=\"1559\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1559\">1559<\/a>\u00a0un\u00a0<a title=\"Index librorum prohibitorum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Index_librorum_prohibitorum\">Index<\/a>\u00a0des livres interdits est institu\u00e9 par l&rsquo;<a title=\"\u00c9glise catholique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89glise_catholique\">\u00c9glise<\/a>. Cette nouvelle litt\u00e9rature caract\u00e9ris\u00e9e par le\u00a0<a title=\"Mani\u00e9risme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mani%C3%A9risme\">mani\u00e9risme<\/a>\u00a0traduit le sentiment d&rsquo;inqui\u00e9tude n\u00e9 de la fin des certitudes de la\u00a0<a title=\"Renaissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance\">Renaissance<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"L'\u00e9pineuse_question_de_la_langue\"><span id=\"L.27.C3.A9pineuse_question_de_la_langue\"><\/span>L&rsquo;\u00e9pineuse question de la langue<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Titian_%E2%80%93_Cardinal_Pietro_Bembo_%E2%80%93_Google_Art_Project.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5e\/Titian_%E2%80%93_Cardinal_Pietro_Bembo_%E2%80%93_Google_Art_Project.jpg\/170px-Titian_%E2%80%93_Cardinal_Pietro_Bembo_%E2%80%93_Google_Art_Project.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5e\/Titian_%E2%80%93_Cardinal_Pietro_Bembo_%E2%80%93_Google_Art_Project.jpg\/255px-Titian_%E2%80%93_Cardinal_Pietro_Bembo_%E2%80%93_Google_Art_Project.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5e\/Titian_%E2%80%93_Cardinal_Pietro_Bembo_%E2%80%93_Google_Art_Project.jpg\/340px-Titian_%E2%80%93_Cardinal_Pietro_Bembo_%E2%80%93_Google_Art_Project.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"209\" data-file-width=\"13171\" data-file-height=\"16171\" \/><\/a><figcaption>Le cardinal Bembo peint par\u00a0<a title=\"Titien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Titien\">Le Titien.<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le d\u00e9veloppement de l&rsquo;imprimerie, en facilitant la diffusion des \u0153uvres r\u00e9v\u00e8le la diversit\u00e9 des langages employ\u00e9s par les auteurs italiens. Alors que le latin est d\u00e9sormais cantonn\u00e9 \u00e0 l&rsquo;\u00e9rudition intellectuelle et aux textes religieux, la controverse tourne maintenant autour du choix de la langue vulgaire \u00e0 adopter pour la litt\u00e9rature<sup id=\"cite_ref-:0_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:0-2\">2<\/a><\/sup>. De nombreux trait\u00e9s sont publi\u00e9s \u00e0 cette occasion. On peut les r\u00e9partir selon trois tendances g\u00e9n\u00e9rales\u00a0:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>La tendance\u00a0<i>bembistica<\/i>\u00a0du nom de\u00a0<a title=\"Pietro Bembo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Bembo\">Pietro Bembo<\/a>\u00a0qui d\u00e9fend une langue pure distincte de la langue parl\u00e9e et model\u00e9e sur les exemples de\u00a0<a title=\"Boccace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boccace\">Boccace<\/a>\u00a0et de\u00a0<a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">P\u00e9trarque<\/a><sup id=\"cite_ref-:1_3-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:1-3\">3<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>La tendance courtisane d\u00e9fendue par\u00a0<a class=\"new\" title=\"Vincenzo Calmeta (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Vincenzo_Calmeta&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Vincenzo Calmeta<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Gian Giorgio Trissino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gian_Giorgio_Trissino\">Gian Giorgio Trissino<\/a>\u00a0soutient la langue parl\u00e9e dans les cours, celle de Rome en particulier, car elle est issue du brassage des langues des courtisans de toute la p\u00e9ninsule<sup id=\"cite_ref-:1_3-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:1-3\">3<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li>La tendance toscane d\u00e9fendue par\u00a0<a title=\"Claudio Tolomei\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claudio_Tolomei\">Claudio Tolomei<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Nicolas Machiavel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Machiavel\">Nicolas Machiavel<\/a>\u00a0qui revendique la sup\u00e9riorit\u00e9 du\u00a0<a title=\"Toscan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Toscan\">toscan<\/a>\u00a0courant<sup id=\"cite_ref-:1_3-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:1-3\">3<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">C&rsquo;est finalement l&rsquo;avis de\u00a0<i>Bembo<\/i>\u00a0expos\u00e9 dans les\u00a0<i>Prose della volgar lingua<\/i>\u00a0qui finit par l&#8217;emporter<sup id=\"cite_ref-:0_2-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:0-2\">2<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-:1_3-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:1-3\">3<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"La_prose_du_XVIe_si\u00e8cle\"><span id=\"La_prose_du_XVIe_si.C3.A8cle\"><\/span>La prose du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Portrait_of_Niccol%C3%B2_Machiavelli_by_Santi_di_Tito.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Portrait_of_Niccol%C3%B2_Machiavelli_by_Santi_di_Tito.jpg\/170px-Portrait_of_Niccol%C3%B2_Machiavelli_by_Santi_di_Tito.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Portrait_of_Niccol%C3%B2_Machiavelli_by_Santi_di_Tito.jpg\/255px-Portrait_of_Niccol%C3%B2_Machiavelli_by_Santi_di_Tito.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Portrait_of_Niccol%C3%B2_Machiavelli_by_Santi_di_Tito.jpg\/340px-Portrait_of_Niccol%C3%B2_Machiavelli_by_Santi_di_Tito.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"219\" data-file-width=\"1244\" data-file-height=\"1600\" \/><\/a><figcaption>Portrait de\u00a0<a title=\"Nicolas Machiavel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Machiavel\">Machiavel.<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Par la suite, \u00e0\u00a0<a title=\"Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Venise\">Venise<\/a>,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>,\u00a0<a title=\"Sienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sienne\">Sienne<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>\u00a0s\u2019illustreront des auteurs comme\u00a0<a title=\"L'Arioste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Arioste\">l&rsquo;Arioste<\/a>\u00a0(<a title=\"1474\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1474\">1474<\/a>&#8211;<a title=\"1533\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1533\">1533<\/a>),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Bernardo Dovizi (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Bernardo_Dovizi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Bernardo Dovizi<\/a>\u00a0dit Bibiena et\u00a0<a title=\"Nicolas Machiavel\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nicolas_Machiavel\">Machiavel<\/a>\u00a0(<a title=\"1469\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1469\">1469<\/a>&#8211;<a title=\"1527\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1527\">1527<\/a>) qui \u00e9crira \u00e9galement pour le th\u00e9\u00e2tre\u00a0<i>Mandragore<\/i>\u00a0et\u00a0<i>l\u2019Archidiable Belph\u00e9gor<\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Pierre l'Ar\u00e9tin\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_l%27Ar%C3%A9tin\">L\u2019Ar\u00e9tin<\/a>, \u00e0 Venise, use du nouveau moyen de l\u2019imprimerie pour diffuser ses nouvelles. Ses\u00a0<i><a title=\"Ragionamenti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ragionamenti\">Ragionamenti<\/a><\/i>\u00a0et sa\u00a0<i>Correspondance<\/i>\u00a0sont de pr\u00e9cieux t\u00e9moignages de la soci\u00e9t\u00e9 et des m\u0153urs de l\u2019\u00e9poque.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le dynamisme culturel et artistique conduit\u00a0<a title=\"Giorgio Vasari\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Vasari\">Giorgio Vasari<\/a>\u00a0(<a title=\"1511\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1511\">1511<\/a>&#8211;<a title=\"1574\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1574\">1574<\/a>) \u00e0 publier en\u00a0<a title=\"1550\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1550\">1550<\/a>\u00a0son manuel critique\u00a0<i>les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes italiens<\/i>. D\u2019autre part, le th\u00e9\u00e2tre italien populaire rend c\u00e9l\u00e8bre les personnages de la\u00a0<i>commedia dell\u2019arte<\/i>\u00a0dans toute l\u2019Europe<sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-4\">4<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir du milieu du\u00a0<a title=\"XVIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIe_si%C3%A8cle\"><abbr class=\"abbr\" title=\"16\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVI<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, la t\u00e2che des artistes devient d\u2019exalter la vivacit\u00e9 du\u00a0<a title=\"Catholicisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Catholicisme\">catholicisme<\/a>\u00a0contre l\u2019aust\u00e9rit\u00e9 du\u00a0<a title=\"Protestantisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Protestantisme\">protestantisme<\/a>. Avec l\u2019ouverture du\u00a0<a title=\"Concile de Trente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Concile_de_Trente\">concile de Trente<\/a>\u00a0(<a title=\"1545\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1545\">1545<\/a>&#8211;<a title=\"1563\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1563\">1563<\/a>), l\u2019<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">Italie<\/a>\u00a0devient le foyer de la\u00a0<a title=\"Contre-R\u00e9forme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Contre-R%C3%A9forme\">Contre-R\u00e9forme<\/a>. L\u2019<a title=\"Inquisition romaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Inquisition_romaine\">Inquisition romaine<\/a>\u00a0poursuit et pers\u00e9cute les suspects d\u2019h\u00e9r\u00e9sie, entra\u00eenant l\u2019\u00e9migration de l\u2019\u00e9lite cultiv\u00e9e acquise aux th\u00e8ses d\u2019<a title=\"\u00c9rasme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89rasme\">\u00c9rasme<\/a>\u00a0et \u00e0 la\u00a0<a title=\"R\u00e9forme protestante\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9forme_protestante\">R\u00e9forme<\/a>. L\u2019<a title=\"Imprimerie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Imprimerie\">imprimerie<\/a>\u00a0est mise sous la tutelle du Saint-Office et la premi\u00e8re liste de livres mis \u00e0 l\u2019Index para\u00eet en\u00a0<a title=\"1557\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1557\">1557<\/a><sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-5\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Le Tasse\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Tasse\">Le Tasse<\/a>\u00a0(<a title=\"1544\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1544\">1544<\/a>&#8211;<a title=\"1595\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1595\">1595<\/a>) influenc\u00e9 par les classiques (<a title=\"Hom\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hom%C3%A8re\">Hom\u00e8re<\/a>,\u00a0<a title=\"Virgile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Virgile\">Virgile<\/a>\u2026) et par les moderne (<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">P\u00e9trarque<\/a>) d\u00e9crit l\u2019\u00e9pop\u00e9e de la premi\u00e8re croisade dans son ouvrage\u00a0<i>J\u00e9rusalem d\u00e9livr\u00e9e<\/i>\u00a0publi\u00e9 en\u00a0<a title=\"1580\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1580\">1580<\/a>. En\u00a0<a title=\"1593\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1593\">1593<\/a>, il propose une autre version\u00a0<i>la J\u00e9rusalem conquise<\/i>\u00a0beaucoup plus sobre dans le style de la po\u00e9sie baroque<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-6\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le dominicain\u00a0<a title=\"Giordano Bruno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giordano_Bruno\">Giordano Bruno<\/a>\u00a0quant \u00e0 lui s\u2019affirme ouvertement panth\u00e9iste et partisan de la th\u00e9orie de Copernic. Sa com\u00e9die\u00a0<i>Le Chandelier<\/i>\u00a0(<a title=\"1582\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1582\">1582<\/a>) est une violente satire de l\u2019obscurantisme. Condamn\u00e9 \u00e0 l\u2019errance et \u00e0 la pers\u00e9cution, il est finalement br\u00fbl\u00e9 vif \u00e0 Rome<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-7\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Galil\u00e9e (savant)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Galil%C3%A9e_(savant)\">Galil\u00e9e<\/a>\u00a0inaugure le genre de la litt\u00e9rature scientifique par une prose pr\u00e9cise et rationnelle dans ses ouvrages scientifiques\u00a0:\u00a0<i>l\u2019Essayeur<\/i>\u00a0(<a title=\"1623\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1623\">1623<\/a>) et\u00a0<i><a title=\"Dialogue sur les deux grands syst\u00e8mes du monde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dialogue_sur_les_deux_grands_syst%C3%A8mes_du_monde\">Dialogue sur les deux grands syst\u00e8mes du monde<\/a><\/i>\u00a0(<a title=\"1632\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1632\">1632<\/a>). Il est cependant contraint \u00e0 l&rsquo;abjuration publique de ses th\u00e8ses sur l&rsquo;<a title=\"H\u00e9liocentrisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A9liocentrisme\">h\u00e9liocentrisme<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_Baroque_italien_du_XVIIe_si\u00e8cle\"><span id=\"Le_Baroque_italien_du_XVIIe_si.C3.A8cle\"><\/span>Le Baroque italien du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h3>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Marino_Adone.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/15\/Marino_Adone.jpg\/231px-Marino_Adone.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/1\/15\/Marino_Adone.jpg 1.5x\" width=\"231\" height=\"323\" data-file-width=\"267\" data-file-height=\"373\" \/><\/a><figcaption>Une des premi\u00e8res \u00e9dition de\u00a0<i>l&rsquo;Adone<\/i>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le baroque domine tout le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"17\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle italien. Le d\u00e9veloppement de la langue est arr\u00eat\u00e9 par un conservatisme linguistique qui a comme texte de r\u00e9f\u00e9rence le\u00a0<i>Dictionnaire<\/i>\u00a0de l\u2019<a title=\"Accademia della Crusca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Accademia_della_Crusca\">Acad\u00e9mie de la\u00a0<i>Crusca<\/i><\/a>\u00a0(fond\u00e9e en\u00a0<a title=\"1582\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1582\">1582<\/a>, de fait la plus ancienne acad\u00e9mie linguistique au monde). D\u00e8s lors, l&rsquo;<i>Accademia<\/i>\u00a0devient la r\u00e9f\u00e9rence en mati\u00e8re de langage litt\u00e9raire national. Le Dictionnaire indique comme exemples parfaits d\u2019italien \u00e9crit le dialecte toscan du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle\u00a0: en particulier, Dante et P\u00e9trarque pour le po\u00e8me et Boccace pour la prose. Ce purisme archa\u00efsant contribue \u00e0 unifier la langue litt\u00e9raire italienne mais est aussi responsable de son immobilisation lexicale, r\u00e9solue seulement deux si\u00e8cles plus tard, avec le roman de Manzoni<sup id=\"cite_ref-:3_8-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:3-8\">8<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019art d\u2019\u00e9tonner le lecteur avec un style excessif en d\u00e9tails a son maitre en\u00a0<a title=\"Giambattista Marino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giambattista_Marino\">Giambattista Marino<\/a>\u00a0qui compose, pr\u00e8s de la cour fran\u00e7aise de Marie de Medici,\u00a0<i>L\u2019Adone<\/i>\u00a0(Adonis, 1623), le po\u00e8me le plus long de la litt\u00e9rature italienne (40984 vers). Le po\u00e8te fran\u00e7ais\u00a0<a title=\"Jean de La Fontaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_de_La_Fontaine\">Jean de la Fontaine<\/a>\u00a0va aussi s\u2019inspirer de Marino pour son po\u00e8me de jeunesse\u00a0<i>Adonis<\/i>. Le nom \u00ab\u00a0<a title=\"Marinisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marinisme\">marinisme<\/a>\u00a0\u00bb et l\u2019adjectif reli\u00e9 \u00ab\u00a0mariniste\u00a0\u00bb ont \u00e9t\u00e9 utilis\u00e9s par une grande partie de la critique pour classifier la po\u00e9sie italienne baroque, avec des connotations principalement n\u00e9gatives. L&rsquo;art de Marino a beaucoup influenc\u00e9 l&rsquo;\u00e9criture de ses successeurs baroques, comme\u00a0<a title=\"Girolamo Preti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Girolamo_Preti\">Girolamo Preti<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Claudio Achillini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claudio_Achillini\">Claudio Achillini<\/a>, mais a aussi emp\u00each\u00e9 une \u00e9volution concr\u00e8te<sup id=\"cite_ref-:2_9-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:2-9\">9<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-10\">10<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En po\u00e9sie, l&rsquo;exception, ce sont les p\u00e9trarquistes comme\u00a0<a title=\"Gabriello Chiabrera\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriello_Chiabrera\">Gabriello Chiabrera<\/a>. Tout le reste de la po\u00e9sie italienne baroque peut \u00eatre ainsi qualifi\u00e9e de\u00a0<a title=\"Marinisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marinisme\">mariniste<\/a>. Au-del\u00e0 des diff\u00e9rences et de leurs conditions tr\u00e8s vari\u00e9es, il est possible de r\u00e9unir ces po\u00e8tes \u00ab\u00a0marinistes\u00a0\u00bb, pour leurs styles plut\u00f4t identiques. Les th\u00e8mes pr\u00e9f\u00e9r\u00e9s sont le bizarre dans ses manifestations les plus quotidiennes, l&rsquo;actualit\u00e9 (machines, architectures et catastrophes naturelles) et les infinies variations sur le th\u00e8me de la beaut\u00e9 paradoxale (\u00ab\u00a0la belle \u00e9dent\u00e9e\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0la belle boiteuse\u00a0\u00bb et autres \u00ab\u00a0belles pouilleuses\u00a0\u00bb)<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-11\">11<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les dialectes des diff\u00e9rentes villes de la p\u00e9ninsule italienne sont rarement utilis\u00e9s dans la production \u00e9crite. Un exemple d&rsquo;utilisation des dialectes litt\u00e9raires est le c\u00e9l\u00e8bre recueil de fables napolitaines\u00a0<i>Il Cunto de li cunti<\/i>\u00a0<i>(Le conte des contes)<\/i>, ou\u00a0<a title=\"Pentamerone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pentamerone\">Pentamerone<\/a>, de\u00a0<a title=\"Giambattista Basile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giambattista_Basile\">Giambattista Basile<\/a>\u00a0(1666c-1632). Un de ces contes,\u00a0<i>La gatta Cenerentola (Chatte Cendrillon)<\/i>, sera l\u2019inspiration pour la\u00a0<i><a title=\"Cendrillon\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cendrillon\">Cendrillon<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Charles Perrault\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charles_Perrault\">Charles Perrault<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En prose d&rsquo;id\u00e9es, le dominicain\u00a0<a title=\"Tommaso Campanella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tommaso_Campanella\">Tommaso Campanella<\/a>\u00a0constitue l&rsquo;exception d&rsquo;un esprit libre inclassable\u00a0:\u00a0<i><a title=\"La Cit\u00e9 du Soleil\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Cit%C3%A9_du_Soleil\">La Cit\u00e9 du Soleil<\/a><\/i>\u00a0(1602).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Si\u00e8cle_des_Lumi\u00e8res\"><span id=\"Si.C3.A8cle_des_Lumi.C3.A8res\"><\/span>Si\u00e8cle des Lumi\u00e8res<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bandeau-container bandeau-section metadata bandeau-niveau-information\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"bandeau-cell bandeau-icone-css loupe\">Article d\u00e9taill\u00e9\u00a0:\u00a0<a title=\"Si\u00e8cle des Lumi\u00e8res\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Si%C3%A8cle_des_Lumi%C3%A8res\">Si\u00e8cle des Lumi\u00e8res<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cesare_Beccaria_in_Dei_delitti.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/10\/Cesare_Beccaria_in_Dei_delitti.jpg\/232px-Cesare_Beccaria_in_Dei_delitti.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/10\/Cesare_Beccaria_in_Dei_delitti.jpg\/348px-Cesare_Beccaria_in_Dei_delitti.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/10\/Cesare_Beccaria_in_Dei_delitti.jpg\/464px-Cesare_Beccaria_in_Dei_delitti.jpg 2x\" width=\"232\" height=\"190\" data-file-width=\"1765\" data-file-height=\"1444\" \/><\/a><figcaption>Un portrait de Beccaria dans une \u00e9dition de Des d\u00e9lits et des peines.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle peut \u00eatre divis\u00e9 en deux p\u00e9riodes distinctes. La premi\u00e8re (1690-1748) est encore domin\u00e9e par la rh\u00e9torique du si\u00e8cle pr\u00e9c\u00e9dent, m\u00eame si l\u2019Acad\u00e9mie d\u2019Arcadie \u00e9prouve, avec une r\u00e9ussite seulement partiale, \u00e0 abandonner l\u2019exag\u00e9ration du style baroque. La deuxi\u00e8me (1748-1789) est sign\u00e9e par le changement politique, d\u00e9termin\u00e9 apr\u00e8s le\u00a0<a title=\"Trait\u00e9 d'Aix-la-Chapelle (1748)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trait%C3%A9_d%27Aix-la-Chapelle_(1748)\">trait\u00e9 d\u2019Aix-la-Chapelle<\/a>, qui comporte le passage des territoires de l\u2019Italie du nord de l\u2019<a title=\"Empire espagnol\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Empire_espagnol\">Espagne<\/a>\u00a0\u00e0 l\u2019<a title=\"Autriche-Hongrie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Autriche-Hongrie\">Autriche<\/a>. Le nouveau pays dominateur, plus ouvert culturellement, diffuse aussi en Italie la pens\u00e9e illuministe, n\u00e9e en Europe centrale<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-12\">12<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019<a title=\"Acad\u00e9mie d'Arcadie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Acad%C3%A9mie_d%27Arcadie\">Acad\u00e9mie d\u2019Arcadie<\/a>, fond\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1690\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1690\">1690<\/a>\u00a0par une \u00e9quipe d\u2019auteurs dans l&rsquo;entourage de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Christine de Su\u00e8de\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Christine_de_Su%C3%A8de\">Christine de Su\u00e8de<\/a>, se s\u00e9pare en de nombreuses \u00ab\u00a0colonies\u00a0\u00bb \u00e0 travers toute la p\u00e9ninsule italienne. Le but principal de l\u2019Acad\u00e9mie \u00e9tait de cr\u00e9er un nouveau style pastoral et archa\u00efsant, avec beaucoup de compositions qu&rsquo;illustrent sc\u00e8ne de vie quotidienne des faunes et des cr\u00e9atures mythologiques situ\u00e9es en lieux utopiques et heureux. L\u2019artiste le plus int\u00e9ressant de ce mouvement est\u00a0<a title=\"Pietro Metastasio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Metastasio\">Pietro Metastasio<\/a>, c\u00e9l\u00e9br\u00e9 \u00e0 la cour autrichienne pour ses m\u00e9lodrames comme\u00a0<i><a title=\"Didone abbandonata\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Didone_abbandonata\">Didone abbandonata<\/a><\/i>\u00a0ou\u00a0<i><a title=\"L'Olimpiade\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Olimpiade\">L\u2019Olimpiade<\/a>.<\/i>\u00a0Le r\u00f4le de l\u2019Arcadie a \u00e9t\u00e9 tr\u00e8s-important pour la culture italienne parce qu\u2019\u00e0 travers ses cercles o\u00f9 se r\u00e9unissaient librement les auteurs les plus connus en Italie (Parini, Vico, Alfieri) et en Europe (Goethe), elle a contribu\u00e9 au renouvellement de la litt\u00e9rature du si\u00e8cle et au d\u00e9veloppement de l&rsquo;illuminisme<sup id=\"cite_ref-:2_9-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:2-9\">9<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Fran%C3%A7ois-Xavier_Fabre_-_Portrait_of_Vittorio_Alfieri_-_WGA7714.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Fran%C3%A7ois-Xavier_Fabre_-_Portrait_of_Vittorio_Alfieri_-_WGA7714.jpg\/220px-Fran%C3%A7ois-Xavier_Fabre_-_Portrait_of_Vittorio_Alfieri_-_WGA7714.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Fran%C3%A7ois-Xavier_Fabre_-_Portrait_of_Vittorio_Alfieri_-_WGA7714.jpg\/330px-Fran%C3%A7ois-Xavier_Fabre_-_Portrait_of_Vittorio_Alfieri_-_WGA7714.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/56\/Fran%C3%A7ois-Xavier_Fabre_-_Portrait_of_Vittorio_Alfieri_-_WGA7714.jpg\/440px-Fran%C3%A7ois-Xavier_Fabre_-_Portrait_of_Vittorio_Alfieri_-_WGA7714.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"281\" data-file-width=\"820\" data-file-height=\"1049\" \/><\/a><figcaption>Un portrait de Vittorio Alfieri par\u00a0<a title=\"Fran\u00e7ois-Xavier Fabre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois-Xavier_Fabre\">Fran\u00e7ois-Xavier Fabre<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les deux centres majeurs de l\u2019<a title=\"Illuminisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Illuminisme\">Illuminisme<\/a>\u00a0italien sont\u00a0<a title=\"Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Milan\">Milan<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naples\">Naples<\/a>. \u00c0 Milan l&rsquo;\u00e9conomiste\u00a0<a title=\"Pietro Verri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Verri\">Pietro Verri<\/a>\u00a0fonde\u00a0<i>Il Caff\u00e8<\/i>\u00a0(1764-1766) le plus c\u00e9l\u00e8bre p\u00e9riodique de l\u2019\u00e9poque, et le juriste\u00a0<a title=\"Cesare Beccaria\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cesare_Beccaria\">Cesare Beccaria<\/a>\u00a0\u00e9crit le pamphlet\u00a0<i><a title=\"Des d\u00e9lits et des peines\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Des_d%C3%A9lits_et_des_peines\">Des d\u00e9lits et des peines<\/a><\/i>, le premier texte au monde \u00e0 consid\u00e9rer comme inutile et incivile la peine de mort<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-13\">13<\/a><\/sup>. \u00c0\u00a0<a title=\"Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naples\">Naples<\/a>\u00a0se distinguent\u00a0<a title=\"Francesco Mario Pagano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_Mario_Pagano\">Francesco Mario Pagano<\/a>\u00a0(<i>Del civile corso delle nazioni<\/i>), et\u00a0<a title=\"Giambattista Vico\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giambattista_Vico\">Giambattista Vico<\/a>, auteur de nombreux essais sur la philosophie et la critique historique. Le genre autobiographique est \u00e9galement repr\u00e9sent\u00e9 \u00e0 la fin du si\u00e8cle, avec les\u00a0<i>M\u00e9moires<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Giacomo Casanova\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giacomo_Casanova\">Giacomo Casanova<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le po\u00e8te lombard\u00a0<a title=\"Giuseppe Parini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Parini\">Giuseppe Parini<\/a>\u00a0est le premier \u00e0 abandonner d\u00e9finitivement le formalisme acad\u00e9mique pour \u00e9laborer la nouvelle conscience civile et morale de l\u2019Illuminisme, que l\u2019\u00e9crivain a connu dans le cercle milanais de Verri, pr\u00e8s de l\u2019<a title=\"Accademia dei Trasformati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Accademia_dei_Trasformati\">Accademia dei Trasformati<\/a><sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-14\">14<\/a><\/sup>. Parini s\u2019int\u00e9resse aux grands th\u00e8mes d\u2019actualit\u00e9 qui seront discut\u00e9s encore aujourd\u2019hui. Un exemple est l\u2019ode pour la salubrit\u00e9 de l\u2019air ou pour le vaccin contre la\u00a0<a title=\"Variole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Variole\">variole<\/a><sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-15\">15<\/a><\/sup>. Les deux chefs-d\u2019\u0153uvre de Parini,\u00a0<i>Les Odes<\/i>\u00a0(1758-1795) et le po\u00e8me\u00a0<i>Le Jour (il Giorno)<\/i>\u00a0(1763-1780), une satire sur la noblesse, sont les premi\u00e8res \u0153uvres italiennes \u00e0 r\u00e9fl\u00e9chir le nouveau courant illuministe. Autres auteurs illuministes sont\u00a0:\u00a0<a title=\"Francesco Algarotti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_Algarotti\">Francesco Algarotti<\/a>,\u00a0<a title=\"Sallustio Bandini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sallustio_Bandini\">Sallustio Bandini<\/a>,\u00a0<a title=\"Giuseppe Baretti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Baretti\">Giuseppe Baretti<\/a>,\u00a0<a title=\"Melchiorre Cesarotti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Melchiorre_Cesarotti\">Melchiorre Cesarotti<\/a>,\u00a0<a title=\"Carlo Denina\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Denina\">Carlo Denina<\/a>,\u00a0<a title=\"Gaetano Filangieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gaetano_Filangieri\">Gaetano Filangieri<\/a>,\u00a0<a title=\"Antonio Genovesi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Genovesi\">Antonio Genovesi<\/a>,\u00a0<a title=\"Pietro Giannone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Giannone\">Pietro Giannone<\/a>,\u00a0<a title=\"Gasparo Gozzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gasparo_Gozzi\">Gaspare Gozzi<\/a>,\u00a0<a title=\"Alessandro Verri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alessandro_Verri\">Alessandro Verri<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mais c\u2019est le th\u00e9\u00e2tre le genre qui obtient le plus de succ\u00e8s, avec les \u0153uvres de\u00a0<a title=\"Carlo Goldoni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Goldoni\">Carlo Goldoni<\/a>\u00a0pour la com\u00e9die et de\u00a0<a title=\"Vittorio Alfieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vittorio_Alfieri\">Vittorio Alfieri<\/a>\u00a0pour la trag\u00e9die. Goldoni travaille \u00e0 Venise et \u00e0 Paris, en \u00e9crivant des com\u00e9dies tr\u00e8s c\u00e9l\u00e8bres comme\u00a0<i><a title=\"La locandiera\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_locandiera\">La locandiera<\/a><\/i>\u00a0ou\u00a0<i><a title=\"La Vill\u00e9giature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Vill%C3%A9giature\">La trilogia della villeggiatura<\/a><\/i>. Alfieri continue la tradition de la grande\u00a0<a title=\"Trag\u00e9die grecque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trag%C3%A9die_grecque\">trag\u00e9die classique<\/a>, avec une inclination archa\u00efsante. Toutefois, il pr\u00e9sente une nouvelle figure de l\u2019artiste, pas plus courtisan mais auteur ind\u00e9pendant \u00e9conomiquement et litt\u00e9rairement<sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-16\">16<\/a><\/sup>. La majorit\u00e9 de ses plus grandes trag\u00e9dies sont des r\u00e9\u00e9laborations des \u0153uvres d\u2019<a title=\"Eschyle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eschyle\">Eschyle<\/a>,\u00a0<a title=\"Euripide\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Euripide\">Euripide<\/a>\u00a0ou\u00a0<a title=\"Sophocle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sophocle\">Sophocle<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"XIXe_si\u00e8cle\"><span id=\"XIXe_si.C3.A8cle\"><\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h2>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Italia_1815.png?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Italia_1815.png\/201px-Italia_1815.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Italia_1815.png\/302px-Italia_1815.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Italia_1815.png\/402px-Italia_1815.png 2x\" width=\"201\" height=\"201\" data-file-width=\"1000\" data-file-height=\"1000\" \/><\/a><figcaption>La p\u00e9ninsule italienne apr\u00e8s le Congr\u00e8s de Vienne.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019unification des territoires de la p\u00e9ninsule italienne dans un unique\u00a0<a title=\"Royaume d'Italie (1805-1814)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_d%27Italie_(1805-1814)\">Royaume d\u2019Italie<\/a>\u00a0sous la houlette de la\u00a0<a title=\"Premier Empire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premier_Empire\">France<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Napol\u00e9on Ier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Napol%C3%A9on_Ier\">Napol\u00e9on<\/a>\u00a0est annul\u00e9e par le\u00a0<a title=\"Congr\u00e8s de Vienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Congr%C3%A8s_de_Vienne\">Congr\u00e8s de Vienne<\/a>\u00a0du\u00a0<a title=\"1815\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1815\">1815<\/a>, apr\u00e8s la chute du r\u00e9gime bonapartiste. La partie nord-orientale de la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Royaume lombardo-v\u00e9nitien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_lombardo-v%C3%A9nitien\">Lombarde-V\u00e9n\u00e9tie<\/a>\u00a0rentre dans le domaine autrichien, la partie nord-occidentale redevient un royaume ind\u00e9pendant (<a title=\"Royaume de Sardaigne (1720-1861)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Sardaigne_(1720-1861)\">Royaume de Pi\u00e9mont-Sardaigne<\/a>, avec l\u2019\u00eele homonyme) contr\u00f4l\u00e9 par la\u00a0<a title=\"Maison de Savoie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_Savoie\">maison de Savoie<\/a>. Le centre est divis\u00e9 en\u00a0<a title=\"Grand-duch\u00e9 de Toscane\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grand-duch%C3%A9_de_Toscane\">Grand-duch\u00e9 de Toscane<\/a>, gouvern\u00e9 par des souverains autrichiens et en\u00a0<a title=\"\u00c9tats pontificaux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tats_pontificaux\">\u00c9tats pontificaux<\/a>, territoires contr\u00f4l\u00e9s par le\u00a0<a title=\"Pape\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pape\">Pape de Rome<\/a>. Le sud est unifi\u00e9 dans le grand\u00a0<a title=\"Royaume des Deux-Siciles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_des_Deux-Siciles\">Royaume des Deux-Siciles<\/a>\u00a0gouvern\u00e9 par la maison des\u00a0<a title=\"Maison de Bourbon-Siciles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maison_de_Bourbon-Siciles\">Bourbon-Siciles<\/a><sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-17\">17<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mais malgr\u00e9 tout subsiste une autre division\u00a0<a title=\"Cat\u00e9gorie:Dialecte de l'italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Dialecte_de_l%27italien\">territoriale<\/a>\u00a0due aux\u00a0<a title=\"Variantes r\u00e9gionales de la langue italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Variantes_r%C3%A9gionales_de_la_langue_italienne\">dialectes<\/a>\u00a0dans le peuple. Et les intellectuels italiens s\u2019oppos\u00e8rent rapidement \u00e0 toutes ces divisions, voulues par les puissances europ\u00e9ennes sans crit\u00e8res g\u00e9ographique ou culturel pr\u00e9cis. Apr\u00e8s les\u00a0<a title=\"Mouvements insurrectionnels de 1820-1821\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mouvements_insurrectionnels_de_1820-1821\">r\u00e9voltes du 1820-21<\/a>,\u00a0<a title=\"Trois Glorieuses\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trois_Glorieuses\">de 1830<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Printemps des peuples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Printemps_des_peuples\">de 1848<\/a>, se cr\u00e9eront plusieurs organisations de protestation (le \u00ab\u00a0<a title=\"Carbonarisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carbonarisme\">carbonarisme<\/a>\u00a0\u00bb) contre les gouvernements \u00e9trangers comme le mouvement de la\u00a0<a title=\"Giovine Italia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovine_Italia\"><i>Giovine Italia<\/i>\u00a0(Jeune Italie)<\/a>\u00a0fond\u00e9e par\u00a0<a title=\"Giuseppe Mazzini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Mazzini\">Giuseppe Mazzini<\/a><sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-18\">18<\/a><\/sup>. La volont\u00e9 d\u2019unification et lib\u00e9ration de la patrie a beaucoup contribu\u00e9 \u00e0 rallumer l\u2019int\u00e9r\u00eat pour une litt\u00e9rature au service de la cause nationale. La litt\u00e9rature romantique, avec ses th\u00e8mes de libert\u00e9 et d\u2019amour pour la patrie, a \u00e9t\u00e9 fondamentale pour rapprocher culturellement un peuple divis\u00e9 en autant d&rsquo;\u00e9tats diff\u00e9rents comme le furent les Italiens<sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-19\">19<\/a><\/sup><sup class=\"reference cite_virgule\">,<\/sup><sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-20\">20<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_romantisme_italien\">Le romantisme italien<\/h3>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giuseppe_Mazzini.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Giuseppe_Mazzini.jpg\/151px-Giuseppe_Mazzini.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Giuseppe_Mazzini.jpg\/227px-Giuseppe_Mazzini.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Giuseppe_Mazzini.jpg\/302px-Giuseppe_Mazzini.jpg 2x\" width=\"151\" height=\"184\" data-file-width=\"1052\" data-file-height=\"1280\" \/><\/a><figcaption>Un portrait de Giuseppe Mazzini.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Romantisme italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Romantisme_italien\">romantisme<\/a>\u00a0en Italie arrive plus tard par rapport aux autres pays europ\u00e9ens. Les premi\u00e8res ann\u00e9es du si\u00e8cle sont encore domin\u00e9es par le go\u00fbt du\u00a0<a title=\"N\u00e9o-classicisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9o-classicisme\">n\u00e9oclassicisme<\/a>. Un exemple est\u00a0<a title=\"Vincenzo Monti (po\u00e8te)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vincenzo_Monti_(po%C3%A8te)\">Vincenzo Monti<\/a>, auteur de plusieurs po\u00e8mes classiques et d&rsquo;une c\u00e9l\u00e8bre traduction en italien de l&rsquo;<a title=\"Iliade\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Iliade\">Iliade<\/a><sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-21\">21<\/a><\/sup>. L\u2019auteure fran\u00e7aise\u00a0<a title=\"Germaine de Sta\u00ebl\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Germaine_de_Sta%C3%ABl\"><abbr class=\"abbr\" title=\"Madame\">M<sup>me<\/sup><\/abbr>\u00a0de Sta\u00ebl<\/a>\u00a0prend part \u00e0 la querelle italienne entre romantisme et n\u00e9oclassicisme, \u00e9crivant en janvier\u00a0<a title=\"1816\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1816\">1816<\/a>\u00a0un article o\u00f9 elle reproche aux intellectuels italiens leur propension excessive \u00e0 traduire des \u0153uvres anciennes latines ou grecques au d\u00e9triment de nouveaux auteurs \u00e9trangers modernes, en n\u00e9gligeant la cr\u00e9ation d\u2019une nouvelle litt\u00e9rature. Si un auteur d\u2019inspiration classique critiqua la position de\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"Madame\">M<sup>me<\/sup><\/abbr>\u00a0de Sta\u00ebl un groupe plus important d\u2019\u00e9crivains consid\u00e9r\u00e8rent positivement les opinions de l\u2019\u00e9crivaine<sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-22\">22<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 partir du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1818-09-03\" data-sort-value=\"1818-09-03\">3 septembre 1818<\/time>\u00a0est publi\u00e9 \u00e0 Milan le journal bi-hebdomadaire\u00a0<i><a title=\"Il Conciliatore\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Il_Conciliatore\">Il Conciliatore<\/a>.<\/i>\u00a0Le choix de ce titre doit \u00eatre compris comme la volont\u00e9 d&rsquo;assumer une orientation qui concilie la recherche scientifique et le romantisme. Le programme du journal pr\u00e9voyait une pluridisciplinarit\u00e9 des articles abord\u00e9s, ouvert \u00e9galement \u00e0 des disciplines utiles comme l&rsquo;\u00e9conomie, la technique, le droit<sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-23\">23<\/a><\/sup>. Apr\u00e8s\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1819-10\" data-sort-value=\"1819-10\">octobre 1819<\/time>, il est supprim\u00e9 par la censure autrichienne, mais son influence sur la culture italienne sera consid\u00e9rable. Le romantisme italien est substantiellement soutenu par le concept de litt\u00e9rature nationale. On consid\u00e8re la litt\u00e9rature comme instrument de lib\u00e9ration nationale, v\u00e9hicule d\u2019id\u00e9es et comme vecteur d&rsquo;unification linguistique\u00a0: les po\u00e8tes romantiques italiens sont aussi \u00ab\u00a0po\u00e8tes de la patrie\u00a0\u00bb.\u00a0<a title=\"Giovanni Berchet\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Berchet\">Giovanni Berchet<\/a>,\u00a0<a title=\"Giuseppe Giusti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Giusti\">Giuseppe Giusti<\/a>, et\u00a0<a title=\"Goffredo Mameli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Goffredo_Mameli\">Goffredo Mameli<\/a>, auteur de l&rsquo;hymne national italien\u00a0:\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Fratelli d\u2019Italia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fratelli_d%E2%80%99Italia\">Fratelli d&rsquo;Italia<\/a><\/i>, le Romain\u00a0<a title=\"Giuseppe Gioachino Belli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Gioachino_Belli\">Giuseppe Gioacchino Belli<\/a>, auteur de plus de 2000 sonnets, et le Milanais\u00a0<a title=\"Carlo Porta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Porta\">Carlo Porta<\/a>\u00a0sont les repr\u00e9sentants les plus connus du dialecte litt\u00e9raire.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ugo_Foscolo.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Ugo_Foscolo.jpg\/169px-Ugo_Foscolo.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Ugo_Foscolo.jpg\/253px-Ugo_Foscolo.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Ugo_Foscolo.jpg\/337px-Ugo_Foscolo.jpg 2x\" width=\"169\" height=\"214\" data-file-width=\"1735\" data-file-height=\"2200\" \/><\/a><figcaption>Portrait de Foscolo par Fran\u00e7ois-Xavier Fabre.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La prose de l&rsquo;\u00e9poque est surtout historique et politique. \u00c0 la suite de Manzoni, qui \u00e9crira outre des romans, des essais sur la langue et l\u2019histoire, on verra\u00a0<a title=\"Gino Capponi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gino_Capponi\">Gino Capponi<\/a>\u00a0(<i>Storia della repubblica di Firenze<\/i>),\u00a0<a title=\"Cesare Balbo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cesare_Balbo\">Cesare Balbo<\/a>\u00a0(<i>Sommario della storia d&rsquo;Italia<\/i>) et les plus scientifiques Vincenzo Cuoco et\u00a0<a title=\"Carlo Cattaneo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Cattaneo\">Carlo Cattaneo<\/a>\u00a0(<i>Notizie naturali e civili sulla Lombardia<\/i>).\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Francesco De Sanctis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_De_Sanctis\">Francesco De Sanctis<\/a>\u00a0aura une grande influence sur les critiques litt\u00e9raires qui lui succ\u00e9deront avec\u00a0<i>l\u2019Histoire de la litt\u00e9rature italienne<\/i><sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-24\">24<\/a><\/sup>, le premier texte d\u2019\u00e9tude sur le th\u00e8me. La r\u00e9flexion politique atteint son apog\u00e9e avec les travaux des grands hommes politiques du\u00a0<a title=\"Risorgimento\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Risorgimento\">Risorgimento<\/a>\u00a0comme\u00a0<a title=\"Giuseppe Mazzini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Mazzini\">Giuseppe Mazzini<\/a>\u00a0(<i>Des devoirs de l\u2019homme<\/i>),\u00a0<a title=\"Vincenzo Gioberti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vincenzo_Gioberti\">Vincenzo Gioberti<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Massimo d'Azeglio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Massimo_d%27Azeglio\">Massimo d&rsquo;Azeglio<\/a>. Mais le roman aussi peut avoir des contenus politiques, comme\u00a0<i><a title=\"Les Confessions d'un Italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Confessions_d%27un_Italien\">Confessions d\u2019un italien<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Ippolito Nievo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ippolito_Nievo\">Ippolito Nievo<\/a>, remarquable t\u00e9moignage litt\u00e9raire sur l&rsquo;\u00e9volution de la soci\u00e9t\u00e9 italienne contemporaine<sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-25\">25<\/a><\/sup>. Les principales \u0153uvres autobiographiques de cette p\u00e9riode sont\u00a0<i>Mes Prisons<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Silvio Pellico\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Silvio_Pellico\">Silvio Pellico<\/a>,\u00a0<i>Mes M\u00e9moires<\/i>\u00a0de D&rsquo;Azeglio et les\u00a0<i>Ricordanze della mia vita<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Luigi Settembrini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Settembrini\">Luigi Settembrini<\/a>, histoires de vies en lutte pour l\u2019ind\u00e9pendance de la patrie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Ugo Foscolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ugo_Foscolo\">Ugo Foscolo<\/a>\u00a0(1778-1827), po\u00e8te sans patrie d\u00e9finie mais qui v\u00e9cut avec la certitude de faire part de la culture italienne, est l\u2019exemple de l\u2019artiste errant, proph\u00e8te des sentiments nationaux italiens. Il est jeune pendant les p\u00e9riodes r\u00e9volutionnaires et les\u00a0<a title=\"Premier Empire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premier_Empire\">campagnes de Napol\u00e9on<\/a>, qu\u2019il voit initialement comme le h\u00e9ros capable de sauver les nations de la destruction et de l\u2019ignorance culturelle. Mais, apr\u00e8s le\u00a0<a title=\"Trait\u00e9 de Campo-Formio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trait%C3%A9_de_Campo-Formio\">trait\u00e9 de Campoformio<\/a>\u00a0et la cession par Bonaparte de\u00a0<a title=\"Venise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Venise\">Venise<\/a>\u00a0\u00e0 l\u2019Autriche, et donc la perte pour la ville de sa s\u00e9culaire ind\u00e9pendance, Foscolo est d\u00e9\u00e7u par le g\u00e9n\u00e9ral fran\u00e7ais<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-26\">26<\/a><\/sup>\u00a0et commence ses p\u00e9r\u00e9grinations qui le conduiront \u00e0\u00a0<a title=\"Londres\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Londres\">Londres<\/a>\u00a0o\u00f9 il mourra. Le style de Foscolo, un rapprochement entre rigueur classique et instincts pr\u00e9romantiques, a beaucoup influenc\u00e9 les auteurs qui ont suivi. Ses \u0153uvres les plus connues sont le roman \u00e9pistolaire\u00a0<i>Les derni\u00e8res lettres de Jacopo Orties<\/i>, et les po\u00e8mes, riches en r\u00e9f\u00e9rences autobiographiques comme la mort de son fr\u00e8re et la nostalgie pour la terre natale lointaine. Sa derni\u00e8re \u0153uvre est le po\u00e8me\u00a0<i>Les Tombeaux<\/i>, consacr\u00e9 \u00e0 la mort et aux h\u00e9ritages culturels. Les grands hommes, selon Foscolo, ne meurent jamais parce que le souvenir de leur image et leur caract\u00e8re vit toujours dans l&rsquo;\u00e2me de leurs familiers et amis qui les ont aim\u00e9s<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-27\">27<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giacomo_Leopardi_Ferrazzi.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/42\/Giacomo_Leopardi_Ferrazzi.jpg\/185px-Giacomo_Leopardi_Ferrazzi.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/42\/Giacomo_Leopardi_Ferrazzi.jpg\/277px-Giacomo_Leopardi_Ferrazzi.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/4\/42\/Giacomo_Leopardi_Ferrazzi.jpg 2x\" width=\"185\" height=\"258\" data-file-width=\"308\" data-file-height=\"430\" \/><\/a><figcaption>Portrait de Giacomo Leopardi.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Giacomo Leopardi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giacomo_Leopardi\">Giacomo Leopardi<\/a>\u00a0(1798 \u2013 1837) est universellement consid\u00e9r\u00e9 comme le plus grand po\u00e8te italien du romantisme. Mais il serait r\u00e9ducteur de consid\u00e9rer Leopardi comme un romantique uniquement. Sa pens\u00e9e a en effet des positions mat\u00e9rialistes d\u2019influence illuministe, unies \u00e0 un profond pessimisme, caus\u00e9 probablement par ses conditions de sant\u00e9, plut\u00f4t difficiles<sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-28\">28<\/a><\/sup>\u00a0: Leopardi luttait contre une maladie d\u00e9g\u00e9n\u00e9rative s\u00e9v\u00e8re (pour certains, il s&rsquo;agirait du\u00a0<a title=\"Mal de Pott\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mal_de_Pott\">Mal de Pott<\/a>, pour d&rsquo;autres une forme de\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Tuberculose humaine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tuberculose_humaine\">tuberculose<\/a>\u00a0osseuse)<sup id=\"cite_ref-29\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-29\">29<\/a><\/sup>\u00a0et qui devait compromettre in\u00e9vitablement sa vie. Malgr\u00e9 sa mort pr\u00e9matur\u00e9e (39 ans), l\u2019influence de ses \u0153uvres a \u00e9t\u00e9 immense. Il a \u00e9crit plus de 35 po\u00e8mes (<i>Les Chants<\/i>) et deux grandes recueils des textes en prose\u00a0: les\u00a0<i>Op\u00e9rette morali<\/i>\u00a0et le\u00a0<i><a title=\"Zibaldone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zibaldone\">Zibaldone<\/a><\/i>. Les Chants, au-del\u00e0 de leur incomparable valeur artistique, sont d&rsquo;\u00e9l\u00e9gantes manifestations po\u00e9tiques de la pens\u00e9e de Leopardi. Il s&rsquo;agit de consid\u00e9rations sur la mort (<i>A Silvia\u00a0; A Sylvie<\/i>), la nature (<i><a title=\"L'Infini (po\u00e8me)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Infini_(po%C3%A8me)\">L\u2019infinito<\/a>, L\u2019infini<\/i>), la solitude (<i>Il Passero solitario, Le moineau solitaire<\/i>) et le bonheur (<i>Il sabato del villaggio, Le samedi du village<\/i>). Le bonheur pour Leopardi est l\u2019attente m\u00eame du moment heureux (les habitants du village sont emplis de bonheur le samedi parce qu&rsquo;ils attendent le moment le plus heureux, c\u2019est-\u00e0-dire le dimanche). Les\u00a0<i>Operette morali<\/i>\u00a0(<i>Petites \u0153uvres morales)<\/i>\u00a0sont des dialogues inspir\u00e9s par ceux de\u00a0<a title=\"Lucien de Samosate\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lucien_de_Samosate\">Lucien de Samosate<\/a>. Si donc le th\u00e8me est surtout classique ou historique, la rh\u00e9torique est, avant tout, romantique, domin\u00e9e par le pessimisme et les angoisses personnelles de l\u2019auteur.\u00a0<i>Le\u00a0<a title=\"Zibaldone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Zibaldone\">Zibaldone<\/a><\/i>\u00a0est un journal intime volumineux (plus de 2000 pages) o\u00f9 Leopardi a not\u00e9 entre 1817 et 1832 toutes ses impressions et consid\u00e9rations philosophiques. C\u2019est l\u2019\u0153uvre la plus importante pour comprendre le Leopardi philosophe et ses opinions sur la religion, la nature, la soci\u00e9t\u00e9, la m\u00e9moire, la douleur et le souvenir<sup id=\"cite_ref-:4_30-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:4-30\">30<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Manzoni_et_la_nouvelle_question_de_la_langue\">Manzoni et la nouvelle question de la langue<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Alessandro_Manzoni_-_Les_fianc%C3%A9s,_trad._Montgrand,_1877.djvu?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Alessandro_Manzoni_-_Les_fianc%C3%A9s%2C_trad._Montgrand%2C_1877.djvu\/page1-152px-Alessandro_Manzoni_-_Les_fianc%C3%A9s%2C_trad._Montgrand%2C_1877.djvu.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Alessandro_Manzoni_-_Les_fianc%C3%A9s%2C_trad._Montgrand%2C_1877.djvu\/page1-228px-Alessandro_Manzoni_-_Les_fianc%C3%A9s%2C_trad._Montgrand%2C_1877.djvu.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Alessandro_Manzoni_-_Les_fianc%C3%A9s%2C_trad._Montgrand%2C_1877.djvu\/page1-304px-Alessandro_Manzoni_-_Les_fianc%C3%A9s%2C_trad._Montgrand%2C_1877.djvu.jpg 2x\" width=\"152\" height=\"223\" data-file-width=\"820\" data-file-height=\"1204\" \/><\/a><figcaption>Une \u00e9dition fran\u00e7aise de Les fianc\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Alessandro Manzoni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alessandro_Manzoni\">Alessandro Manzoni<\/a>\u00a0(1785 \u2013 1873), avec ses \u0153uvres po\u00e9tiques, th\u00e9\u00e2trales et narratives, a profond\u00e9ment chang\u00e9 la culture et la langue italiennes, en rendant son idiome compr\u00e9hensible pas seulement aux intellectuels et aux personnes socialement \u00e9lev\u00e9es mais aussi \u00e0 la classe populaire et \u00e0 la naissante classe bourgeoise<sup id=\"cite_ref-:4_30-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:4-30\">30<\/a><\/sup>. Dans la premi\u00e8re partie de sa vie Manzoni conduit une intensive activit\u00e9 po\u00e9tique. Il compose les\u00a0<i>Hymnes Sacres<\/i>\u00a0et une ode d\u00e9di\u00e9e \u00e0\u00a0<a title=\"Napol\u00e9on Ier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Napol%C3%A9on_Ier\">Napol\u00e9on<\/a>\u00a0: le\u00a0<i><a title=\"Le Cinq mai\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Cinq_mai\">Cinq mai<\/a><\/i>. Parall\u00e8lement il se d\u00e9die aussi \u00e0 la production th\u00e9\u00e2trale, avec les trag\u00e9dies de l\u2019<i>Adelchi<\/i>\u00a0et de\u00a0<i><a title=\"Le Comte de Carmagnole\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Comte_de_Carmagnole\">Le Comte de Carmagnole<\/a><\/i>. Mais le chef-d\u2019\u0153uvre de Manzoni est le roman historique\u00a0<i><a title=\"Les Fianc\u00e9s\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Fianc%C3%A9s\">Les Fianc\u00e9s<\/a><\/i>, publi\u00e9 en trois versions (1820\u00a0; 1827; 1840) et devenu bient\u00f4t un classique de la litt\u00e9rature italienne<sup id=\"cite_ref-:3_8-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:3-8\">8<\/a><\/sup>. La trame des Fianc\u00e9s narre essentiellement des aventures de Renzo et Lucia, deux jeunes amoureux de la campagne lombarde, pr\u00e8s du\u00a0<a title=\"Lac de C\u00f4me\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lac_de_C%C3%B4me\">lac de Come<\/a>, en les ann\u00e9es 1627-30. Le mariage entre les deux est entrav\u00e9 par un puissant noble du lieu, mais les deux fianc\u00e9s sont aid\u00e9s par plusieurs hommes d\u2019\u00e9glise bienveillants. Le roman est une attentive analyse de la soci\u00e9t\u00e9 italienne et de la religion, consid\u00e9r\u00e9e comme le moyen pour affronter plus sereinement les p\u00e9rils de la vie. C\u2019est le premier\u00a0<a title=\"Roman historique\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roman_historique\">roman<\/a>\u00a0r\u00e9ellement \u00e9crit en\u00a0<a title=\"Italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italien\">italien<\/a>\u00a0<a title=\"Peuple\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peuple\">populaire<\/a>.<\/p>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ritratto_di_Alessandro_Manzoni_by_Francesco_Hayez.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Ritratto_di_Alessandro_Manzoni_by_Francesco_Hayez.jpg\/193px-Ritratto_di_Alessandro_Manzoni_by_Francesco_Hayez.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Ritratto_di_Alessandro_Manzoni_by_Francesco_Hayez.jpg\/290px-Ritratto_di_Alessandro_Manzoni_by_Francesco_Hayez.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Ritratto_di_Alessandro_Manzoni_by_Francesco_Hayez.jpg\/387px-Ritratto_di_Alessandro_Manzoni_by_Francesco_Hayez.jpg 2x\" width=\"193\" height=\"255\" data-file-width=\"3704\" data-file-height=\"4886\" \/><\/a><figcaption>Portrait de Alessandro Manzoni par\u00a0<a title=\"Francesco Hayez\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_Hayez\">Francesco Hayez<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019italien en effet, avant Manzoni, \u00e9tait la langue du\u00a0<a title=\"Th\u00e9\u00e2tre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9%C3%A2tre\">th\u00e9\u00e2tre<\/a>\u00a0et de la\u00a0<a title=\"Po\u00e9sie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Po%C3%A9sie\">po\u00e9sie<\/a>, et rarement du roman.\u00a0<a title=\"Ugo Foscolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ugo_Foscolo\">Ugo Foscolo<\/a>\u00a0avait \u00e9crit un roman en italien\u00a0:\u00a0<i>Le ultime lettere di Jacopo Ortis<\/i>, qui est toutefois un roman \u00e9pistolaire, donc bien diff\u00e9rent de la conception narrative de la langue<sup id=\"cite_ref-:1_3-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:1-3\">3<\/a><\/sup>. Avec Manzoni l\u2019italien retrouve sa spontan\u00e9it\u00e9, que beaucoup d\u2019auteurs pass\u00e9s avaient perdue en observant trop la rigueur impos\u00e9e par les Acad\u00e9mies et par l\u2019excessive attention \u00e0 imiter le style des grands \u00e9crivains du pass\u00e9 comme\u00a0<a title=\"Dante Alighieri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dante_Alighieri\">Dante<\/a>,\u00a0<a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">P\u00e9trarque<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Boccace\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Boccace\">Boccace<\/a>\u00a0; auteurs de valeur artistique incomparable, mais maintenant trop anachroniques comme r\u00e9f\u00e9rences linguistiques<sup id=\"cite_ref-:5_31-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:5-31\">31<\/a><\/sup>. En d&rsquo;autres nations comme l\u2019<a title=\"Angleterre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Angleterre\">Angleterre<\/a>\u00a0ou la\u00a0<a title=\"France\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/France\">France<\/a>\u00a0le roman avait \u00e9t\u00e9 d\u00e9j\u00e0 d\u00e9velopp\u00e9 parce que les langues \u00e9taient plus \u00e9tablies que l\u2019italien. Les Italiens, encore s\u00e9par\u00e9s en de nombreux \u00c9tats diff\u00e9rents, n\u2019avaient pas la possibilit\u00e9 de construire une propre langue nationale<sup id=\"cite_ref-:0_2-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:0-2\">2<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Manzoni avait consid\u00e9r\u00e9 initialement l\u2019id\u00e9e d\u2019\u00e9crire son \u0153uvre en fran\u00e7ais, mais les autres coll\u00e8gues lui ont sugg\u00e9r\u00e9 de la r\u00e9diger en italien. La premi\u00e8re \u00e9dition de 1820 \u00e9tait plus milanaise et fran\u00e7aise qu\u2019italienne<sup id=\"cite_ref-:5_31-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:5-31\">31<\/a><\/sup>. Donc, pour raffiner le langage Manzoni est all\u00e9 \u00e0\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>\u00a0pour \u00e9tudier le langage populaire toscan<sup id=\"cite_ref-:0_2-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:0-2\">2<\/a><\/sup>\u00a0(ou humoristiquement pour \u00ab\u00a0rincer les frusques en Arne\u00a0\u00bb)\u00a0: puisque les protagonistes de son \u0153uvre \u00e9taient\u00a0<i>gens du peuple<\/i>\u00a0il recherchait un langage le plus possible voisin au contexte populaire mais pas trop \u00ab\u00a0dialectal\u00a0\u00bb. Manzoni choisit le toscan pour raffiner le style parce qu\u2019il \u00e9tait universellement consid\u00e9r\u00e9 comme l\u2019exemple d\u2019italien parl\u00e9 et \u00e9crit le plus parfait possible, avec l\u2019influence des auteurs du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"14\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIV<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-:1_3-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:1-3\">3<\/a><\/sup>. Selon beaucoup de critiques, l\u2019unification italienne s&rsquo;est produite, avant les guerres d\u2019ind\u00e9pendance, avec\u00a0<i>Les Fianc\u00e9s<\/i>\u00a0de Manzoni.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Le_roman_et_la_po\u00e9sie_apr\u00e8s_l\u2019unification\"><span id=\"Le_roman_et_la_po.C3.A9sie_apr.C3.A8s_l.E2.80.99unification\"><\/span>Le roman et la po\u00e9sie apr\u00e8s l\u2019unification<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giovanni-Verga.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/70\/Giovanni-Verga.jpg\/138px-Giovanni-Verga.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/70\/Giovanni-Verga.jpg 1.5x\" width=\"138\" height=\"190\" data-file-width=\"153\" data-file-height=\"211\" \/><\/a><figcaption>Un portrait photographique de Giovanni Verga.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s les\u00a0<a title=\"Campagne d'Italie (1859)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Campagne_d%27Italie_(1859)\">guerres d\u2019ind\u00e9pendance italiennes<\/a>, guid\u00e9es par le\u00a0<a title=\"Royaume de Sardaigne (1720-1861)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Royaume_de_Sardaigne_(1720-1861)\">Royaume de Pi\u00e9mont et Sardaigne<\/a>\u00a0et la\u00a0<a title=\"Second Empire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Second_Empire\">France<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Napol\u00e9on III\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Napol%C3%A9on_III\">Napol\u00e9on III<\/a>, l\u2019Italie est unifi\u00e9e officiellement le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1861-03-17\" data-sort-value=\"1861-03-17\">17 mars 1861<\/time>. Entre 1860 et 1880, en Pi\u00e9mont et en Lombardie se constitue la\u00a0<i>\u00ab\u00a0<a title=\"Scapigliatura\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scapigliatura\">Scapigliatura<\/a>\u00a0\u00bb<\/i>, mouvement d&rsquo;avant-garde ouvert aux influences symbolistes et promoteur d&rsquo;une exp\u00e9rimentation linguistique parfois fort hardie. Les auteurs les plus connus sont\u00a0<a title=\"Carlo Dossi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Dossi\">Carlo Dossi<\/a>,\u00a0<a title=\"Luigi Conconi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Conconi\">Luigi Conconi<\/a>,\u00a0<a title=\"Emilio Praga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Emilio_Praga\">Emilio Praga<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Arrigo Boito\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Arrigo_Boito\">Arrigo Boito<\/a>, fameux librettiste de\u00a0<a title=\"Giuseppe Verdi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Verdi\">Giuseppe Verdi<\/a>. Sur la fin de si\u00e8cle se d\u00e9veloppe le\u00a0<a title=\"V\u00e9risme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/V%C3%A9risme\">V\u00e9risme<\/a>, influenc\u00e9 par le\u00a0<a title=\"Naturalisme (litt\u00e9rature)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naturalisme_(litt%C3%A9rature)\">Naturalisme<\/a>\u00a0fran\u00e7ais, attentif \u00e0 d\u00e9noncer l\u2019incivile conditionne de vie des classes pauvres. Le v\u00e9risme a son th\u00e9oricien en\u00a0<a title=\"Luigi Capuana\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Capuana\">Luigi Capuana<\/a>\u00a0et ses ma\u00eetres en\u00a0<a title=\"Giovanni Verga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Verga\">Giovanni Verga<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Federico De Roberto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Federico_De_Roberto\">Federico De Roberto<\/a>. Verga \u00e9crit\u00a0<i><a title=\"I Malavoglia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/I_Malavoglia\">I Malavoglia<\/a><\/i>, roman de la pauvret\u00e9 des p\u00eacheurs siciliens, et\u00a0<i><a title=\"Mastro-Don Gesualdo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mastro-Don_Gesualdo\">Mastro-Don Gesualdo<\/a><\/i>. Mais les \u0153uvres les plus repr\u00e9sentatives du v\u00e9risme de Verga et, selon certains critiques, du v\u00e9risme italien, sont ses contes, o\u00f9 la mis\u00e8re et la difficult\u00e9 de la vie des plus humbles est parfaitement recr\u00e9\u00e9e<sup class=\"need_ref_tag\"><a title=\"Aide:R\u00e9f\u00e9rence n\u00e9cessaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aide:R%C3%A9f%C3%A9rence_n%C3%A9cessaire\"><span title=\"Ce passage n\u00e9cessite une r\u00e9f\u00e9rence ; voir l'aide.\">[r\u00e9f.\u00a0n\u00e9cessaire]<\/span><\/a><\/sup>. De Roberto est rappel\u00e9 pour son roman\u00a0<i><a title=\"Les Vice-rois\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Vice-rois\">Les Vice-rois<\/a><\/i>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Le_avventure_di_Pinocchio-pag184.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7d\/Le_avventure_di_Pinocchio-pag184.jpg\/220px-Le_avventure_di_Pinocchio-pag184.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7d\/Le_avventure_di_Pinocchio-pag184.jpg\/330px-Le_avventure_di_Pinocchio-pag184.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7d\/Le_avventure_di_Pinocchio-pag184.jpg\/440px-Le_avventure_di_Pinocchio-pag184.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"154\" data-file-width=\"1199\" data-file-height=\"839\" \/><\/a><figcaption>Une illustration de\u00a0<i>Le avventure di Pinocchio<\/i>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u2019unification transforme l\u2019Italie en une nouvelle nation europ\u00e9enne mais tr\u00e8s arri\u00e9r\u00e9e par rapport aux autres pays occidentaux. La pauvret\u00e9 et le pourcentage d\u2019illettr\u00e9es sont tr\u00e8s \u00e9lev\u00e9s. Le gouvernement approuve donc une r\u00e9organisation du syst\u00e8me scolaire pour faire \u00ab\u00a0les nouveaux italiens\u00a0\u00bb. La litt\u00e9rature a un r\u00f4le fondamental dans cette r\u00e9forme. C\u2019est\u00a0<a title=\"Carlo Collodi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Collodi\">Carlo Collodi<\/a>, toscan, qui est l\u2019auteur du premier roman p\u00e9dagogique pour les jeunes de l\u2019Italie unifi\u00e9e\u00a0:\u00a0<i><a title=\"Les Aventures de Pinocchio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Aventures_de_Pinocchio\">Les Aventures de Pinocchio<\/a><\/i>, un des romans italiens les plus vendus et traduits (second seulement \u00e0 la\u00a0<a title=\"Bible\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Bible\">Bible<\/a>). Un autre livre pour l\u2019\u00e9ducation des enfants est le\u00a0<i><a title=\"Le Livre-c\u0153ur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Livre-c%C5%93ur\">Livre-C\u0153ur<\/a><\/i>\u00a0d&rsquo;<a title=\"Edmondo De Amicis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edmondo_De_Amicis\">Edmondo De Amicis<\/a>, chronique d\u2019une ann\u00e9e scolastique d\u2019un enfant de province, avec ses joies et douleurs, et exemples des contes d&rsquo;action patriotique. Les drames de la nouvelle soci\u00e9t\u00e9 bourgeoise sont d\u00e9crits par les romans d\u2019<a title=\"Antonio Fogazzaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Fogazzaro\">Antonio Fogazzaro<\/a>\u00a0(<i>Petit monde ancien<\/i>) et de\u00a0<a title=\"Grazia Deledda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grazia_Deledda\">Grazia Deledda<\/a>\u00a0(<a title=\"Prix Nobel de litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Nobel_de_litt%C3%A9rature\">Prix Nobel de litt\u00e9rature<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1926 en litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1926_en_litt%C3%A9rature\">1926<\/a>) (<i>Roseaux au vent<\/i>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Giosu\u00e8 Carducci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giosu%C3%A8_Carducci\">Giosu\u00e8 Carducci<\/a>\u00a0(1835 &#8211; 1907) d\u00e9veloppe une r\u00e9action n\u00e9gative au\u00a0<a title=\"Romantisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Romantisme\">Romantisme<\/a>\u00a0et m\u00eame contre les\u00a0<a title=\"Scapigliatura\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Scapigliatura\">Scapigliati<\/a>. Sa r\u00e9action voit le retour aux classiques et \u00e0 la recherche d&rsquo;une langue italienne vraiment litt\u00e9raire<sup id=\"cite_ref-:6_32-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:6-32\">32<\/a><\/sup>. La vie, et ses valeurs (de gloire, d&rsquo;amour, de beaut\u00e9 et d&rsquo;h\u00e9ro\u00efsme), est sans doute la plus grande inspiration du po\u00e8te, mais les paysages lui sont \u00e9galement tr\u00e8s importants, les paysages qui ne sont ni pittoresques ni exalt\u00e9s en tant que miracle de la beaut\u00e9, mais la Terre puissante contre laquelle toutes les cr\u00e9atures luttent<sup id=\"cite_ref-33\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-33\">33<\/a><\/sup>. Un autre grand th\u00e8me carduccien est celui de la m\u00e9moire, la nostalgie des espoirs rat\u00e9s, de tout ce qui n&rsquo;est plus. Carducci sera le premier italien \u00e0 se voir d\u00e9cerner le\u00a0<a title=\"Prix Nobel de litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Nobel_de_litt%C3%A9rature\">prix Nobel de litt\u00e9rature<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1906 en Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1906_en_Italie\">1906<\/a>. La pens\u00e9e carducciene, toutefois, \u00e9tait un peu ancienne par rapport aux nouveaux courants litt\u00e9raires et sera donc bient\u00f4t critiqu\u00e9e par de nombreuses attaques successives<sup id=\"cite_ref-:6_32-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:6-32\">32<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Studio_Giovanni_Pascoli.jpeg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Studio_Giovanni_Pascoli.jpeg\/244px-Studio_Giovanni_Pascoli.jpeg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Studio_Giovanni_Pascoli.jpeg\/366px-Studio_Giovanni_Pascoli.jpeg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Studio_Giovanni_Pascoli.jpeg\/488px-Studio_Giovanni_Pascoli.jpeg 2x\" width=\"244\" height=\"151\" data-file-width=\"490\" data-file-height=\"303\" \/><\/a><figcaption>Les trois secr\u00e9taires de Giovanni Pascoli (un pour l&rsquo;\u00e9tude de l&rsquo;italien, un pour le latin et un pour le grec).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Giovanni Pascoli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Pascoli\">Giovanni Pascoli<\/a>\u00a0(1855-1912) est le premier repr\u00e9sentant du\u00a0<a title=\"D\u00e9cadentisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%A9cadentisme\">d\u00e9cadentisme<\/a>\u00a0italien. Avec son style simple et familier Pascoli essaie de regarder le monde avec les yeux d\u2019un enfant. Il utilise donc un langage enfantin et rim\u00e9 mais tr\u00e8s influenc\u00e9 par les auteurs latins et grecs. Pascoli a aussi \u00e9t\u00e9 un grand\u00a0<a title=\"Culture latine\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Culture_latine\">latiniste<\/a>, professeur de lettres classiques \u00e0 l\u2019<a title=\"Universit\u00e9 de Bologne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A9_de_Bologne\">Universit\u00e9 de Bologne<\/a>\u00a0et treize fois m\u00e9daill\u00e9 d&rsquo;or au concours universel de po\u00e9sie latine d&rsquo;<a title=\"Amsterdam\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Amsterdam\">Amsterdam<\/a>, le\u00a0<i><a title=\"Certamen poeticum Hoeufftianum\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Certamen_poeticum_Hoeufftianum\">Certamen poeticum Hoeufftianum<\/a><\/i>. Une autre \u0153uvre tr\u00e8s c\u00e9l\u00e8bre de Pascoli est les\u00a0<i>Chants de Castelvecchio<\/i>\u00a0(<i>Canti di Castelvecchio)<\/i>\u00a0du\u00a0<a title=\"1903\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1903\">1903<\/a>\u00a0: les Chants sont une r\u00e9f\u00e9rence aux chants de Leopardi. Castelvecchio est la fraction de Barga en Garfagnana o\u00f9 Pascoli avait achet\u00e9 une maison dans laquelle il a s\u00e9journ\u00e9 une longue p\u00e9riode, au milieu de la nature et dans une heureuse simplicit\u00e9<sup id=\"cite_ref-34\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-34\">34<\/a><\/sup>.<\/p>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:D%27Annunzio_-_Laudi,_I.djvu?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/D%27Annunzio_-_Laudi%2C_I.djvu\/page1-155px-D%27Annunzio_-_Laudi%2C_I.djvu.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/D%27Annunzio_-_Laudi%2C_I.djvu\/page1-233px-D%27Annunzio_-_Laudi%2C_I.djvu.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/D%27Annunzio_-_Laudi%2C_I.djvu\/page1-310px-D%27Annunzio_-_Laudi%2C_I.djvu.jpg 2x\" width=\"155\" height=\"205\" data-file-width=\"2385\" data-file-height=\"3153\" \/><\/a><figcaption>Une \u00e9dition des\u00a0<i>Laudi<\/i>\u00a0de d&rsquo;Annunzio.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Gabriele D'Annunzio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriele_D%27Annunzio\">Gabriele D\u2019Annunzio<\/a>\u00a0(1863 \u2013 1938) est un des auteurs italiens les plus connus m\u00eame si son activit\u00e9 litt\u00e9raire est encore aujourd\u2019hui l&rsquo;objet de critiques et d&rsquo;opinions peu favorables. Toutefois, son influence sur les costumes, la soci\u00e9t\u00e9 et aussi l\u2019histoire italienne et europ\u00e9enne a toujours \u00e9t\u00e9 grande de son vivant et apr\u00e8s sa mort. Il a beaucoup voyag\u00e9 durant sa vie, en habitant les villes les plus riches de culture et d\u2019id\u00e9es de la p\u00e9riode (<a title=\"Rome\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rome\">Rome<\/a>,\u00a0<a title=\"Naples\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Naples\">Naples<\/a>,\u00a0<a title=\"Florence\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Florence\">Florence<\/a>,\u00a0<a title=\"Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paris\">Paris<\/a>,\u00a0<a title=\"Milan\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Milan\">Milan<\/a>). Apr\u00e8s sa participation \u00e0 la\u00a0<a title=\"Premi\u00e8re Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale\">Premi\u00e8re Guerre mondiale<\/a>, D\u2019Annunzio sera c\u00e9l\u00e9br\u00e9 comme un grand soldat et sa politique \u00ab\u00a0violente\u00a0\u00bb sera d\u00e9cisive pour le succ\u00e8s du\u00a0<a title=\"Fascisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fascisme\">fascisme<\/a>\u00a0de\u00a0<a title=\"Benito Mussolini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Benito_Mussolini\">Benito Mussolini<\/a>. D\u2019Annunzio est g\u00e9n\u00e9ralement consid\u00e9r\u00e9 comme l\u2019\u00e9crivain italien qui transporte la litt\u00e9rature du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0au\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<sup id=\"cite_ref-:7_35-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:7-35\">35<\/a><\/sup>. M\u00eame si son style manque parfois de sobri\u00e9t\u00e9, avec une recherche de langage qui frise l\u2019artificiel, il est impossible lui nier une place pr\u00e9\u00e9minente dans le panorama litt\u00e9raire, surtout pour la vari\u00e9t\u00e9 des th\u00e8mes abord\u00e9s et l&rsquo;\u00e9l\u00e9gance de ses \u0153uvres aussi bien en prose qu&rsquo;en po\u00e9sie<sup id=\"cite_ref-:7_35-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-:7-35\">35<\/a><\/sup>. Ses chefs-d\u2019\u0153uvre sont les romans\u00a0<i><a title=\"L'Enfant de volupt\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Enfant_de_volupt%C3%A9\">L\u2019Enfant de volupt\u00e9<\/a><\/i>\u00a0(1888) et\u00a0<i><a title=\"Les Vierges aux rochers\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Vierges_aux_rochers\">Les Vierges aux Rochers<\/a><\/i>\u00a0(1899), le recueil des\u00a0<i>Laudi<\/i>\u00a0(1900-1918) et la trag\u00e9die\u00a0<i>La fille de Jorio<\/i>\u00a0(1902).<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"XXe_si\u00e8cle\"><span id=\"XXe_si.C3.A8cle\"><\/span><abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La p\u00e9riode des\u00a0<a title=\"Avant-garde (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Avant-garde_(art)\">avant-gardes<\/a>\u00a0est r\u00e9fl\u00e9chie par les revues litt\u00e9raires: chacune a son mouvement de r\u00e9f\u00e9rence. L&rsquo;irrationalisme\u00a0<i>d\u2019Il Leonardo<\/i>\u00a0(1903-1907), l&rsquo;<a title=\"Esth\u00e9tisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Esth%C3%A9tisme\">esth\u00e9tisme<\/a>\u00a0de\u00a0<i>La Voce<\/i>\u00a0(1908-1916), le\u00a0<a title=\"Futurisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Futurisme\">futurisme<\/a>\u00a0de\u00a0<i>Lacerba<\/i>\u00a0(1913-1915), le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Classicisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Classicisme\">classicisme<\/a>\u00a0de\u00a0<i>La Ronda<\/i>\u00a0(1919-1923), le\u00a0<a title=\"Modernisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Modernisme\">modernisme<\/a>\u00a0de\u00a0<i>Novecento<\/i>\u00a0(1926-1929). Le futurisme dont\u00a0<a title=\"Filippo Tommaso Marinetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Tommaso_Marinetti\">Filippo Tommaso Marinetti<\/a>\u00a0r\u00e9dige le premier manifeste dans\u00a0<a title=\"Le Figaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Figaro\">L<i>e Figaro<\/i><\/a>\u00a0du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"1909-02-20\" data-sort-value=\"1909-02-20\">20 f\u00e9vrier 1909<\/time>, est le courant culturel le plus d\u00e9velopp\u00e9 en Italie, surtout pour son appui au fascisme lorsqu&rsquo;il s&rsquo;installe. Beaucoup d\u2019auteurs comme\u00a0<a title=\"Gabriele D'Annunzio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriele_D%27Annunzio\">D\u2019Annunzio<\/a>\u00a0ou Marinetti prennent une position d\u00e9cisive \u00e0 faveur de la Premi\u00e8re guerre mondiale et de l\u2019avancement de Mussolini.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a class=\"new\" title=\"Revues litt\u00e9raires italiennes du XXe si\u00e8cle (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Revues_litt%C3%A9raires_italiennes_du_XXe_si%C3%A8cle&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Revues litt\u00e9raires italiennes du XXe si\u00e8cle<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Riviste letterarie italiane del XX secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Riviste_letterarie_italiane_del_XX_secolo\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Riviste letterarie italiane del XX secolo\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Premi\u00e8re_partie_du_si\u00e8cle\"><span id=\"Premi.C3.A8re_partie_du_si.C3.A8cle\"><\/span>Premi\u00e8re partie du si\u00e8cle<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:B.Croce.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/B.Croce.jpg\/210px-B.Croce.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/B.Croce.jpg\/316px-B.Croce.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/65\/B.Croce.jpg\/421px-B.Croce.jpg 2x\" width=\"210\" height=\"301\" data-file-width=\"1672\" data-file-height=\"2392\" \/><\/a><figcaption>Le philosophe Benedetto Croce.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avant la premi\u00e8re guerre mondiale, l&rsquo;exaltation futuriste de la vitesse et des machines passe par la litt\u00e9rature et la po\u00e9sie en m\u00eame temps que par l&rsquo;image peinte ou film\u00e9e<sup id=\"cite_ref-36\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-36\">36<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La p\u00e9riode fasciste marque ensuite la culture et la litt\u00e9rature italienne. Plusieurs auteurs oppos\u00e9s au r\u00e9gime sont oblig\u00e9s de fuir en exil, alors que d&rsquo;autres continuent courageusement une bataille id\u00e9ologique, en risquant leur vie<sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-37\">37<\/a><\/sup>. Le fascisme devient rapidement un r\u00e9gime dictatorial qui prend le contr\u00f4le de la soci\u00e9t\u00e9. L\u2019\u00e9cole, les bureaux publics, la culture, les journaux, le cin\u00e9ma, la radio sont soumis \u00e0 des crit\u00e8res rigides de censure contre chaque forme d\u2019opposition. Dans les ann\u00e9es du r\u00e9gime, Rome, centre du pouvoir fasciste, est trop dangereuse pour voir se construire un mouvement d\u2019opposition concr\u00e8te. C\u2019est \u00e0 Florence, avec les revues\u00a0<i>Solaria<\/i>\u00a0(1926-1936), puis\u00a0<i>Letteratura<\/i>\u00a0(1937), que se regroupent des \u00e9crivains de toutes provenances qui composent pour la premi\u00e8re fois une authentique soci\u00e9t\u00e9 litt\u00e9raire italienne, de culture europ\u00e9enne et se r\u00e9clamant de celle-ci dans sa r\u00e9sistance \u00e0 la \u00ab\u00a0non-culture\u00a0\u00bb du r\u00e9gime fasciste<sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-38\">38<\/a><\/sup>. C\u2019est la ville o\u00f9 naissent la po\u00e9sie de\u00a0<a title=\"Eugenio Montale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eugenio_Montale\">Montale<\/a>\u00a0et les romans de\u00a0<a title=\"Cesare Pavese\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cesare_Pavese\">Pavese<\/a>,\u00a0<a title=\"Alberto Moravia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alberto_Moravia\">Moravia<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Carlo Emilio Gadda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Emilio_Gadda\">Gadda<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La po\u00e9sie des premi\u00e8res ann\u00e9es du si\u00e8cle se d\u00e9veloppe dans divers courants avant-gardistes. Le\u00a0<a title=\"Cr\u00e9puscularisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cr%C3%A9puscularisme\">Cr\u00e9puscularisme<\/a>\u00a0est le premier courant du si\u00e8cle qui \u00e9labore les th\u00e8mes du d\u00e9cadentisme avec une ironie quelquefois m\u00e9lancolique\u00a0: auteurs cr\u00e9pusculaires sont\u00a0<a title=\"Guido Gozzano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guido_Gozzano\">Guido Gozzano<\/a>,\u00a0<a title=\"Marino Moretti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marino_Moretti\">Marino Moretti<\/a>,\u00a0<a title=\"Sergio Corazzini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sergio_Corazzini\">Sergio Corazzini<\/a>. L&rsquo;\u00ab\u00a0<a title=\"Herm\u00e9tisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Herm%C3%A9tisme\">herm\u00e9tisme<\/a>\u00a0\u00bb, pour augmenter la suggestion du po\u00e8me, utilise un langage intensif et obscur, en \u00e9liminant les liens logiques traditionnels, il est repr\u00e9sent\u00e9 par la plupart des po\u00e8tes contemporains comme\u00a0<a title=\"Mario Luzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mario_Luzi\">Mario Luzi<\/a>,\u00a0<a title=\"Alfonso Gatto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfonso_Gatto\">Alfonso Gatto<\/a>,\u00a0<a title=\"Vittorio Sereni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vittorio_Sereni\">Vittorio Sereni<\/a>,\u00a0<a title=\"Camillo Sbarbaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Camillo_Sbarbaro\">Camillo Sbarbaro<\/a>, Piero Jahier,\u00a0<a title=\"Eugenio Montale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eugenio_Montale\">Eugenio Montale<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Salvatore Quasimodo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salvatore_Quasimodo\">Salvatore Quasimodo<\/a>\u00a0(<a title=\"Prix Nobel de litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Nobel_de_litt%C3%A9rature\">prix Nobel de litt\u00e9rature<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1959\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1959\">1959<\/a>).\u00a0<a title=\"Umberto Saba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Saba\">Umberto Saba<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Vincenzo Cardarelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vincenzo_Cardarelli\">Vincenzo Cardarelli<\/a>\u00a0ont un style de po\u00e9tique propre. Saba, au contraire, prend comme r\u00e9f\u00e9rence\u00a0<a title=\"P\u00e9trarque\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9trarque\">P\u00e9trarque<\/a>\u00a0et un style classique, et Cardarelli cherche \u00e0 cr\u00e9er une po\u00e9sie \u00ab\u00a0sublim\u00e9e\u00a0\u00bb, o\u00f9 la parole retrouve son importance fondamentale.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La critique litt\u00e9raire et historique est presque dirig\u00e9e par\u00a0<a title=\"Benedetto Croce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Benedetto_Croce\">Benedetto Croce<\/a>, qui soutient une analyse esth\u00e9tique correcte, mais quelquefois trop li\u00e9e aux anciens h\u00e9ritages culturels. Pendant le fascisme, Croce devient un des plus importants critiques antifascistes<sup id=\"cite_ref-39\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-39\">39<\/a><\/sup>, en opposition \u00e0\u00a0<a title=\"Giovanni Gentile\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Gentile\">Giovanni Gentile<\/a>\u00a0(premier directeur scientifique de l&rsquo;<a title=\"Encyclop\u00e9die Treccani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Encyclop%C3%A9die_Treccani\">Encyclop\u00e9die Treccani<\/a>) l\u2019intellectuel le plus connu pour d\u00e9fendre le r\u00e9gime, et qui finit assassin\u00e9 par les communistes.\u00a0<a title=\"Antonio Gramsci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Gramsci\">Antonio Gramsci<\/a>, fondateur du\u00a0<a title=\"Parti communiste italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parti_communiste_italien\">Parti Communiste Italien<\/a>, emprisonn\u00e9 pour plus de dix ans par les fascistes, d\u00e9veloppe une critique de matrice socialiste, attentive aux conditions des classes moins ais\u00e9es et \u00e0 la r\u00e9volution du prol\u00e9tariat.\u00a0<a class=\"new\" title=\"Francesco Flora (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Francesco_Flora&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Francesco Flora<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Francesco Flora\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_Flora\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Francesco Flora\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1891-1962),\u00a0<a title=\"Natalino Sapegno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Natalino_Sapegno\">Natalino Sapegno<\/a>\u00a0(1901-1990) et\u00a0<a class=\"new\" title=\"Luigi Russo (universitaire) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Luigi_Russo_(universitaire)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Luigi Russo<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Luigi Russo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Russo\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Luigi Russo\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1892-1961) sont la nouvelle g\u00e9n\u00e9ration des critiques, profond\u00e9ment influenc\u00e9e par Croce, mais dou\u00e9e aussi d\u2019un esprit analytique plus moderne.<\/p>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Luigi_Pirandello_1934b.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/81\/Luigi_Pirandello_1934b.jpg\/165px-Luigi_Pirandello_1934b.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/81\/Luigi_Pirandello_1934b.jpg\/247px-Luigi_Pirandello_1934b.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/81\/Luigi_Pirandello_1934b.jpg\/330px-Luigi_Pirandello_1934b.jpg 2x\" width=\"165\" height=\"234\" data-file-width=\"2078\" data-file-height=\"2948\" \/><\/a><figcaption>L&rsquo;\u00e9crivain\u00a0<a title=\"Luigi Pirandello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Pirandello\">Luigi Pirandello<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Luigi Pirandello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Pirandello\">Luigi Pirandello<\/a>\u00a0(1867-1936\u00a0;\u00a0<a title=\"Prix Nobel de litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Nobel_de_litt%C3%A9rature\">Prix Nobel de litt\u00e9rature<\/a>\u00a0en 1934) est l&rsquo;un des auteurs qui influence le plus le roman et le th\u00e9\u00e2tre italiens de la premi\u00e8re partie du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle. C\u2019est l\u2019inventeur de la th\u00e9orie de l\u2019<a title=\"Humoriste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Humoriste\">humorisme<\/a>, entendu comme un petit diable qui d\u00e9mant\u00e8le chaque image de l\u2019\u0153uvre pour d\u00e9voiler son m\u00e9canisme<sup id=\"cite_ref-40\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-40\">40<\/a><\/sup>. Le\u00a0<i>jeu de l\u2019humorisme<\/i>\u00a0a la fonction d\u2019\u00f4ter le masque aux personnages et de faire \u00e9merger la r\u00e9alit\u00e9 cach\u00e9e<sup id=\"cite_ref-41\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-41\">41<\/a><\/sup>. L\u2019humorisme de Pirandello est pr\u00e9sent\u00e9 autant dans les romans (<i><a title=\"Feu Mathias Pascal\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Feu_Mathias_Pascal\">Feu Mathias Pascal<\/a>,\u00a0<a title=\"Un, personne et cent mille\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Un,_personne_et_cent_mille\">Un, personne et cent-mile<\/a><\/i>) autant dans les \u0153uvres th\u00e9\u00e2trales (<i><a title=\"Six Personnages en qu\u00eate d'auteur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Six_Personnages_en_qu%C3%AAte_d%27auteur\">Six Personnages en qu\u00eate d&rsquo;auteur<\/a>,\u00a0<a title=\"Henri IV (Pirandello)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri_IV_(Pirandello)\">Henri IV<\/a><\/i>) autant dans les contes\u00a0: il en a \u00e9crit plus de 240, recueillis en\u00a0<i><a title=\"Nouvelles pour une ann\u00e9e\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nouvelles_pour_une_ann%C3%A9e\">Nouvelles pour une ann\u00e9e<\/a><\/i>\u00a0(<i>Novelle per un anno<\/i>)<sup id=\"cite_ref-42\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-42\">42<\/a><\/sup>. Le style de Pirandello, ironique et r\u00e9aliste, a contribu\u00e9 \u00e0 la cr\u00e9ation du mot \u00ab\u00a0pirandellien\u00a0\u00bb, au sens de personnages curieux, \u00e9tranges, ou de situations tragicomiques et bizarres qui se succ\u00e8dent de mani\u00e8re involontaire<sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-43\">43<\/a><\/sup>. Pirandello est un des premiers \u00e9crivains \u00e0 utiliser la conception moderne du \u00ab\u00a0<a title=\"Th\u00e9\u00e2tre dans le th\u00e9\u00e2tre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9%C3%A2tre_dans_le_th%C3%A9%C3%A2tre\">th\u00e9\u00e2tre dans le th\u00e9\u00e2tre<\/a>\u00a0\u00bb, o\u00f9 la repr\u00e9sentation prend comme son sujet le th\u00e9\u00e2tre m\u00eame. Beaucoup des critiques contemporains n\u2019ont pas compris sa po\u00e9tique, mais Pirandello est d\u00e9sormais consid\u00e9r\u00e9 par les critiques modernes comme un des auteurs italiens les plus importants.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les cas d\u2019<a title=\"Italo Svevo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italo_Svevo\">Italo Svevo<\/a>\u00a0(<i><a title=\"La Conscience de Zeno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Conscience_de_Zeno\">La Conscience de Zeno<\/a><\/i>) ou de\u00a0<a title=\"Federigo Tozzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Federigo_Tozzi\">Federigo Tozzi<\/a>\u00a0(<i>Trois Croix, Il Podere<\/i>) sont deux exemples d\u2019auteurs d\u00e9couverts\u00a0<i>in extremis<\/i>\u00a0par des coll\u00e8gues \u00e9trangers, et t\u00e9moignent embl\u00e9matiquement l&rsquo;isolement de la litt\u00e9rature italienne entre les deux guerres, effac\u00e9e par les critiques du r\u00e9gime. Svevo en particulier a gagn\u00e9 la notori\u00e9t\u00e9 \u00e0 un \u00e2ge avanc\u00e9, puisque d\u00e9couvert par l\u2019auteur irlandais\u00a0<a title=\"James Joyce\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/James_Joyce\">James Joyce<\/a>, trente ann\u00e9es apr\u00e8s ses d\u00e9buts<sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-44\">44<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les autres auteurs principaux de la premi\u00e8re moiti\u00e9 du si\u00e8cle sont\u00a0<a title=\"Corrado Alvaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Corrado_Alvaro\">Corrado Alvaro<\/a>\u00a0(<i>Gens en Aspromonte, Vent&rsquo;anni<\/i>),,\u00a0<a title=\"Aldo Palazzeschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aldo_Palazzeschi\">Aldo Palazzeschi<\/a>\u00a0(<i>Les Codes de Perel\u00e0, Les S\u0153urs Materassi<\/i>),\u00a0<a title=\"Giovanni Comisso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Comisso\">Giovanni Comisso<\/a>\u00a0(<i>Au vent de l&rsquo;Adriatique<\/i>,\u00a0<i>Jours de guerre<\/i>),\u00a0<a title=\"Riccardo Bacchelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Riccardo_Bacchelli\">Riccardo Bacchelli<\/a>\u00a0(<i>Les Moulins du P\u00f4<\/i>). En 1929, le jeune\u00a0<a title=\"Alberto Moravia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alberto_Moravia\">Alberto Moravia<\/a>\u00a0\u00e9crit le roman\u00a0<i><a title=\"Les Indiff\u00e9rents\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Indiff%C3%A9rents\">Les Indiff\u00e9rents<\/a><\/i>, une mince critique sur la soci\u00e9t\u00e9 italienne, passive, priv\u00e9e d\u2019id\u00e9aux et habitu\u00e9e au r\u00e9gime fasciste et \u00e0 ses injustices.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Seconde_partie_du_si\u00e8cle\"><span id=\"Seconde_partie_du_si.C3.A8cle\"><\/span>Seconde partie du si\u00e8cle<\/h3>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Eugenio_Montale.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Eugenio_Montale.jpg\/192px-Eugenio_Montale.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Eugenio_Montale.jpg\/288px-Eugenio_Montale.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Eugenio_Montale.jpg\/384px-Eugenio_Montale.jpg 2x\" width=\"192\" height=\"277\" data-file-width=\"2245\" data-file-height=\"3240\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Eugenio Montale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eugenio_Montale\">Eugenio Montale<\/a>\u00a0en 1965.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Apr\u00e8s la\u00a0<a title=\"Seconde Guerre mondiale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Seconde_Guerre_mondiale\">Seconde Guerre mondiale<\/a>, l\u2019Italie d\u00e9j\u00e0 jeu des divisions par les influences du roi et du pape pendant la\u00a0<a title=\"R\u00e9publique sociale italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9publique_sociale_italienne\">R\u00e9publique sociale italienne<\/a>\u00a0du Nord, avec la chute du fascisme \u00e0 la lib\u00e9ration se restructure. La monarchie est abolie par le\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"R\u00e9f\u00e9rendum en Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9f%C3%A9rendum_en_Italie\">referendum<\/a>\u00a0de 1946, et devient une\u00a0<a title=\"Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italie\">r\u00e9publique<\/a>. Les ann\u00e9es successives sont des p\u00e9riodes de profond changement politique, culturel et social. Dans un climat intellectuel r\u00e9nov\u00e9, les auteurs sont libres de s&rsquo;exprimer\u00a0: la po\u00e9sie et le roman retrouvent l\u2019int\u00e9r\u00eat pour la valeur sociale de la litt\u00e9rature. L&rsquo;\u00e9loquence dans le r\u00e9cit associ\u00e9e \u00e0 l&rsquo;argumentation dans le propos qui est propre aux langues antiques latin et grec diminue encore plus son importance comme dans l&rsquo;ensemble de la litt\u00e9rature occidentale apr\u00e8s le\u00a0<a title=\"Surr\u00e9alisme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Surr%C3%A9alisme\">surr\u00e9alisme<\/a>. La description du monde se fait dans des romans avec les sentiments d&rsquo;exister troubl\u00e9s par les conflits g\u00e9n\u00e9raux ou personnels (<a title=\"Dino Buzzati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dino_Buzzati\">Dino Buzzati<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Le D\u00e9sert des Tartares\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_D%C3%A9sert_des_Tartares\">Le D\u00e9sert des Tartares<\/a>, Le K<\/i>\u00a0etc. ). Le\u00a0<a title=\"N\u00e9or\u00e9alisme (cin\u00e9ma)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9or%C3%A9alisme_(cin%C3%A9ma)\">n\u00e9or\u00e9alisme<\/a>, d\u00e9velopp\u00e9 surtout au cin\u00e9ma hors de Rome-<a title=\"Cinecitt\u00e0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cinecitt%C3%A0\">Cinecitt\u00e0<\/a>\u00a0(qui elle se reconstruit avec les producteurs am\u00e9ricains), trouve des influences aussi dans le roman. La nouvelle culture est commenc\u00e9e par\u00a0<a title=\"Elio Vittorini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Elio_Vittorini\">Elio Vittorini<\/a>\u00a0avec la revue\u00a0<i>Il Politecnico<\/i>, et la traduction d\u2019auteurs \u00e9trangers, surtout am\u00e9ricains mais aussi fran\u00e7ais, qui avaient \u00e9t\u00e9 interdits par le r\u00e9gime. Autres revues importantes sont\u00a0<i>Humanitas, La nuova Europa, Belfagor, Il Menab\u00f2<\/i>. Un autre signe important de la renaissance de la culture italienne est la cr\u00e9ation de beaucoup de prix litt\u00e9raires. Les plus c\u00e9l\u00e8bres sont le\u00a0<i><a title=\"Prix Strega\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Strega\">Strega<\/a><\/i>, le\u00a0<i><a title=\"Prix Bancarella\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Bancarella\">Bancarella<\/a><\/i>, le\u00a0<i><a title=\"Prix Viareggio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Viareggio\">Viareggio<\/a><\/i>\u00a0et le\u00a0<i><a title=\"Prix Campiello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Campiello\">Campiello<\/a><\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 c\u00f4t\u00e9 d\u2019auteurs confirm\u00e9s (<a title=\"Carlo Emilio Gadda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Emilio_Gadda\">Gadda<\/a>,\u00a0<a title=\"Aldo Palazzeschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aldo_Palazzeschi\">Palazzeschi<\/a>,\u00a0<a title=\"Giovanni Comisso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Comisso\">Comisso<\/a>,\u00a0<a title=\"Corrado Alvaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Corrado_Alvaro\">Corrado Alvaro<\/a>) se trouvent de nouveaux \u00e9crivains comme\u00a0<a title=\"Alberto Moravia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alberto_Moravia\">Alberto Moravia<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Le Conformiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Conformiste\">Le Conformiste<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"L'Ennui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27Ennui\">L&rsquo;Ennui<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Moi et Lui\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Moi_et_Lui\">Moi et Lui<\/a><\/i>,\u00a0<a title=\"Ignazio Silone\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ignazio_Silone\">Ignazio Silone<\/a>\u00a0(<i>Fontamara<\/i>),\u00a0<a title=\"Cesare Pavese\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cesare_Pavese\">Cesare Pavese<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Le Bel \u00c9t\u00e9 (Pavese)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Bel_%C3%89t%C3%A9_(Pavese)\">Le Bel \u00c9t\u00e9<\/a>,\u00a0<a title=\"La Lune et les Feux\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Lune_et_les_Feux\">La Lune et les Feux<\/a><\/i>),\u00a0<a title=\"Gianna Manzini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gianna_Manzini\">Gianna Manzini<\/a>,\u00a0<a title=\"Guido Piovene\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guido_Piovene\">Guido Piovene<\/a>,\u00a0<a title=\"Tommaso Landolfi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tommaso_Landolfi\">Tommaso Landolfi<\/a>,\u00a0<a title=\"Mario Soldati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mario_Soldati\">Mario Soldati<\/a>,\u00a0<a title=\"Enrico Emanuelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enrico_Emanuelli\">Enrico Emanuelli<\/a>,\u00a0<a title=\"Guglielmo Petroni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Guglielmo_Petroni\">Guglielmo Petroni<\/a>,\u00a0<a title=\"Natalia Ginzburg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Natalia_Ginzburg\">Natalia Ginzburg<\/a>,\u00a0<a title=\"Vasco Pratolini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vasco_Pratolini\">Vasco Pratolini<\/a>,\u00a0<a title=\"Giuseppe Berto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Berto\">Giuseppe Berto<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Oreste del Buono\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oreste_del_Buono\">Oreste Del Buono<\/a>,\u00a0<a title=\"Ennio Flaiano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ennio_Flaiano\">Enno Flaiano<\/a>\u00a0(<i>Tempo di uccidere<\/i>),\u00a0<a title=\"Livia De Stefani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Livia_De_Stefani\">Livia De Stefani<\/a>\u00a0(<i><a title=\"La Vigne aux raisins noirs\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Vigne_aux_raisins_noirs\">La Vigne aux raisins noirs<\/a><\/i>),\u00a0<a title=\"Elsa Morante\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Elsa_Morante\">Elsa Morante<\/a>\u00a0(<i><a title=\"L'\u00cele d'Arturo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/L%27%C3%8Ele_d%27Arturo\">L&rsquo;\u00cele d&rsquo;Arturo<\/a><\/i>,\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"La storia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_storia\">La storia<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Aracoeli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aracoeli\">Aracoeli<\/a><\/i>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La litt\u00e9rature de m\u00e9moire de guerre est tr\u00e8s repr\u00e9sent\u00e9e avec\u00a0<i><a title=\"Le Christ s'est arr\u00eat\u00e9 \u00e0 Eboli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Christ_s%27est_arr%C3%AAt%C3%A9_%C3%A0_Eboli\">Le Christ s&rsquo;est arr\u00eat\u00e9 \u00e0 Eboli<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Carlo Levi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Levi\">Carlo Levi<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Si c'est un homme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Si_c%27est_un_homme\">Si c&rsquo;est un homme<\/a><\/i>\u00a0et\u00a0<i><a title=\"La Tr\u00eave (roman, 1963)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Tr%C3%AAve_(roman,_1963)\">La Tr\u00eave<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Primo Levi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Primo_Levi\">Primo Levi<\/a>,\u00a0<i><a title=\"Kaputt\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Kaputt\">Kaputt<\/a><\/i>\u00a0et\u00a0<i><a title=\"La Peau\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Peau\">La Peau<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Curzio Malaparte\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Curzio_Malaparte\">Curzio Malaparte<\/a>, mais aussi\u00a0<a title=\"Mario Rigoni Stern\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mario_Rigoni_Stern\">Mario Rigoni Stern<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Beppe Fenoglio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Beppe_Fenoglio\">Beppe Fenoglio<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avec\u00a0<a title=\"Giovannino Guareschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovannino_Guareschi\">Giovannino Guareschi<\/a>\u00a0et la s\u00e9rie de\u00a0<a title=\"Don Camillo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Don_Camillo\">Don Camillo<\/a>, se d\u00e9veloppe la litt\u00e9rature politis\u00e9e social-d\u00e9mocrate de costume, avec de nombreuses adaptations cin\u00e9matographiques.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dans la litt\u00e9rature de ce moment, la po\u00e9sie se rebelle contre l\u2019herm\u00e9tisme excessif, en souhaitant un retour aux th\u00e8mes sociaux<sup id=\"cite_ref-45\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-45\">45<\/a><\/sup>. Toutefois, les po\u00e8tes qui racontent le plus les m\u00e9moires de la guerre et du r\u00e9gime sont herm\u00e9tistes comme\u00a0<a title=\"Salvatore Quasimodo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salvatore_Quasimodo\">Salvatore Quasimodo<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Eugenio Montale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eugenio_Montale\">Eugenio Montale<\/a>, tous les deux po\u00e8tes laur\u00e9ats du\u00a0<a title=\"Prix Nobel de litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Nobel_de_litt%C3%A9rature\">prix Nobel de litt\u00e9rature<\/a>\u00a0; ou les classicistes comme\u00a0<a title=\"Umberto Saba\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Saba\">Umberto Saba<\/a>. Autour de ces grands po\u00e8tes se constitu\u00e8rent deux groupes diff\u00e9rents\u00a0; un plus moderne et un autre plus conservateur. Les autres auteurs po\u00e9tiques sont\u00a0<a title=\"Giorgio Caproni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Caproni\">Giorgio Caproni<\/a>,\u00a0<a title=\"Mario Luzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mario_Luzi\">Mario Luzi<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Andrea Zanzotto\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_Zanzotto\">Andrea Zanzotto<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Eugenio Montale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eugenio_Montale\">Eugenio Montale<\/a>\u00a0(1896-1981) serait le po\u00e8te italien reconnu le plus important du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle, il re\u00e7oit le\u00a0<a title=\"Prix Nobel de litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Nobel_de_litt%C3%A9rature\">prix Nobel de litt\u00e9rature<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1975\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1975\">1975<\/a>. Avec ses po\u00e8mes, il a construit une po\u00e9tique unique et d\u00e9licate, faite de souvenirs, impressions, \u00e9motions, d\u00e9crits sans exc\u00e8s mais avec un style sec, \u00e9l\u00e9gant, plein de vie. Ses \u0153uvres principales sont\u00a0<i><a title=\"Os de seiche (recueil)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Os_de_seiche_(recueil)\">Os de seiche<\/a>,\u00a0<a title=\"Les Occasions\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Les_Occasions\">Les Occasions<\/a>,\u00a0<a title=\"La Tourmente et autres po\u00e8mes\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Tourmente_et_autres_po%C3%A8mes\">La tourmente<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Xenia (recueil)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Xenia_(recueil)\">Xenia<\/a><\/i>.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Oriana_Fallaci.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a7\/Oriana_Fallaci.jpg\/220px-Oriana_Fallaci.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a7\/Oriana_Fallaci.jpg\/330px-Oriana_Fallaci.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/a\/a7\/Oriana_Fallaci.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"255\" data-file-width=\"406\" data-file-height=\"470\" \/><\/a><figcaption>La journaliste et \u00e9crivaine Oriana Fallaci.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les ann\u00e9es cinquante sont conclues par deux \u0153uvres importantes\u00a0: une est\u00a0<i>L\u2019Affreux Pastis de la rue des Merles<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Carlo Emilio Gadda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Emilio_Gadda\">Carlo Emilio Gadda<\/a>, un roman policier \u00e9crit avec une langue \u00ab\u00a0m\u00e9lang\u00e9e\u00a0\u00bb de dialectes et idiomes \u00e9trangers, et\u00a0<i><a title=\"Le Gu\u00e9pard\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Gu%C3%A9pard\">Le Gu\u00e9pard<\/a><\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Giuseppe Tomasi di Lampedusa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Tomasi_di_Lampedusa\">Giuseppe Tomasi di Lampedusa<\/a>, un roman historique qui marque le retour \u00e0 un style narratif plus classique aboutissant \u00e0 un film. La n\u00e9o-avant-garde italienne nait \u00e0\u00a0<a title=\"Palerme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palerme\">Palerme<\/a>, avec la constitution du\u00a0<i>Group 63<\/i><sup id=\"cite_ref-46\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-46\">46<\/a><\/sup>\u00a0et une prise de position tr\u00e8s forte sur l\u2019id\u00e9e de culture. Ses plus grands succ\u00e8s sont surtout des \u0153uvres critiques\u00a0:\u00a0<i><span class=\"lang-la\" lang=\"la\">Opera aperta<\/span><\/i>\u00a0(<i>\u0152uvre ouverte)<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Umberto Eco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Eco\">Umberto Eco<\/a>,\u00a0<i>La letteratura come menzogna<\/i>\u00a0(<i>Litt\u00e9rature comme mensonge<\/i>) de\u00a0<a title=\"Giorgio Manganelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Manganelli\">Giorgio Manganelli<\/a>,\u00a0<i>Ideologia e linguaggio (Id\u00e9ologie et langage)<\/i>\u00a0de\u00a0<a title=\"Edoardo Sanguineti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edoardo_Sanguineti\">Edoardo Sanguineti<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les ann\u00e9es 1960 ont comme auteurs de r\u00e9f\u00e9rence\u00a0<a title=\"Giorgio Bassani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Bassani\">Giorgio Bassani<\/a>\u00a0<i>(<a title=\"Le Jardin des Finzi-Contini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Jardin_des_Finzi-Contini\">Le jardin des Finzi Contini<\/a><\/i>),\u00a0<a title=\"Carlo Cassola\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_Cassola\">Carlo Cassola<\/a>\u00a0(<i><a title=\"La ragazza (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_ragazza_(roman)\">La ragazza di Bube<\/a>, Un cuore arido<\/i>\u00a0et\u00a0<i>L\u2019antagonista<\/i>),\u00a0<a title=\"Lalla Romano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lalla_Romano\">Lalla Romano<\/a>,\u00a0<a title=\"Piero Chiara\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Piero_Chiara\">Pietro Chiara<\/a>,\u00a0<a title=\"Alberto Bevilacqua\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alberto_Bevilacqua\">Alberto Bevilacqua<\/a>\u00a0<i>(La Califfa<\/i>\u00a0et\u00a0<i>Questa specie d&rsquo;amore<\/i>),\u00a0<a title=\"Pier Paolo Pasolini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pier_Paolo_Pasolini\">Pier Paolo Pasolini<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Une vie violente (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Une_vie_violente_(roman)\">Une vie violente<\/a><\/i>\u00a0et\u00a0<i><a title=\"Th\u00e9or\u00e8me (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9or%C3%A8me_(roman)\">Th\u00e9or\u00e8me<\/a><\/i>)\u00a0;\u00a0<a title=\"Leonardo Sciascia\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Leonardo_Sciascia\">Leonardo Sciascia<\/a>\u00a0(<i>Le jour de la chouette<\/i>,\u00a0<i>Todo modo<\/i>\u00a0et\u00a0<i>Le contexte<\/i>)\u00a0<a title=\"Maria Bellonci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Maria_Bellonci\">Maria Bellonci<\/a>\u00a0(<i>Lucr\u00e8ce Borgia. Sa vie et son temps, Renaissance priv\u00e9e<\/i>).<\/p>\n<figure class=\"mw-halign-left\" style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Italo-Calvino.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/97\/Italo-Calvino.jpg\/201px-Italo-Calvino.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/97\/Italo-Calvino.jpg\/302px-Italo-Calvino.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/9\/97\/Italo-Calvino.jpg 2x\" width=\"201\" height=\"267\" data-file-width=\"330\" data-file-height=\"438\" \/><\/a><figcaption><a title=\"Italo Calvino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italo_Calvino\">Italo Calvino<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Les nouveaux contextes culturels sont favorables aussi pour la critique. Elle n\u2019est plus seulement un objet de discussion entre universit\u00e9s ou hommes de culture, mais aussi de la part des lecteurs qui ach\u00e8tent les livres devenus par les \u00e9ditions de poche d&rsquo;un acc\u00e8s populaire jusqu&rsquo;au \u00ab\u00a0<a title=\"Litt\u00e9rature de gare\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_de_gare\">roman de gare<\/a>\u00a0\u00bb\u00a0: les essais litt\u00e9raires de Umberto Eco (<i>Tract\u00e2t de s\u00e9miotique g\u00e9n\u00e9rale, Lector in fabula<\/i>),\u00a0<a title=\"Cesare Segre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cesare_Segre\">Cesare Segre<\/a>\u00a0(<i>Le strutture e il tempo<\/i>), celles artistiques de\u00a0<a title=\"Pietro Longhi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Longhi\">Pietro Longhi<\/a>\u00a0(<i>De Cimabue \u00e0 Morandi<\/i>),\u00a0<a title=\"Gillo Dorfles\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gillo_Dorfles\">Gillo Dorfles<\/a>\u00a0(<i>Le kitsch<\/i>) et, surtout, celles historiques de\u00a0<a title=\"Indro Montanelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Indro_Montanelli\">Indro Montanelli<\/a>, avec la monumentale\u00a0<i>Histoire d\u2019Italie<\/i>\u00a0(1964-1997). Le succ\u00e8s du roman\u00a0<i>Le g\u00e9n\u00e9ral Della Rovere<\/i>, encore par Montanelli, est le premier d\u2019une longue s\u00e9rie de chefs-d\u2019\u0153uvre litt\u00e9raires \u00e9crits par des journalistes mouvement de la litt\u00e9rature occidentale. On a pour exemple\u00a0<a title=\"Enzo Biagi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Enzo_Biagi\">Enzo Biagi<\/a>\u00a0(<i>Disonora il padre<\/i>), et\u00a0<a title=\"Oriana Fallaci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oriana_Fallaci\">Oriana Fallaci<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Lettre \u00e0 un enfant jamais n\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Lettre_%C3%A0_un_enfant_jamais_n%C3%A9\">Lettre \u00e0 un enfant jamais n\u00e9<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Un homme (biographie)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Un_homme_(biographie)\">Un homme<\/a>\u00a0; Insciallah<\/i>), la journaliste et \u00e9crivaine italienne moderne la plus connue<sup id=\"cite_ref-47\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-47\">47<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Italo Calvino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Italo_Calvino\">Italo Calvino<\/a>\u00a0(1926-1985) est l\u2019auteur italien le plus repr\u00e9sentatif de cette p\u00e9riode. \u00c9crivain tr\u00e8s polyvalent, il n\u2019est pas classifiable dans un certain mouvement ni avant-garde, parce qu&rsquo;il traverse tous les genres du si\u00e8cle, du\u00a0<a title=\"N\u00e9or\u00e9alisme (art)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%A9or%C3%A9alisme_(art)\">n\u00e9or\u00e9alisme<\/a>\u00a0<i>(<a class=\"mw-redirect\" title=\"Le Sentier des nids d'araign\u00e9es\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Sentier_des_nids_d%27araign%C3%A9es\">Le Sentier des nids d&rsquo;araign\u00e9es<\/a>)<\/i>\u00a0au\u00a0<a title=\"Litt\u00e9rature postmoderne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_postmoderne\">post-modernisme<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Si par une nuit d'hiver un voyageur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Si_par_une_nuit_d%27hiver_un_voyageur\">Si par une nuit d&rsquo;hiver un voyageur<\/a>)<\/i>. Sa po\u00e9tique est centr\u00e9e sur les ressemblances des th\u00e8mes fantastiques avec celles du r\u00e9alisme. On a la r\u00e9bellion aux devoirs et aux st\u00e9r\u00e9otypes de la soci\u00e9t\u00e9 (<i><a title=\"Le Baron perch\u00e9\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Baron_perch%C3%A9\">Le Baron perch\u00e9<\/a>)<\/i>, l\u2019attention \u00e0 la litt\u00e9rature populaire dans le recueil de\u00a0<i>Contes italiens<\/i>, l\u2019exp\u00e9rimentation de nouveaux styles narratifs, avec l\u2019aide aussi d\u2019illustrations (pour exemple\u00a0<i>Le Ch\u00e2teau des destins crois\u00e9s<\/i>\u00a0o\u00f9 les personnages se racontent avec des cartes \u00e0 jouer). Calvino a \u00e9t\u00e9 aussi un grand essayiste de litt\u00e9rature (<i>Le\u00e7ons am\u00e9ricaines, Pourquoi lire les classiques<\/i>) et de th\u00e9matiques sociales (<i>La speculazione edilizia<\/i>). Il fut un des premiers \u00e9crivains italiens qui se sont ins\u00e9r\u00e9s avec succ\u00e8s dans la litt\u00e9rature mondiale<sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-48\">48<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"La_litt\u00e9rature_italienne_contemporaine\"><span id=\"La_litt.C3.A9rature_italienne_contemporaine\"><\/span>La litt\u00e9rature italienne contemporaine<\/h2>\n<\/div>\n<figure style=\"text-align: justify;\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Italiaanse_schrijver_Umberto_Eco,_portret.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/Italiaanse_schrijver_Umberto_Eco%2C_portret.jpg\/201px-Italiaanse_schrijver_Umberto_Eco%2C_portret.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/Italiaanse_schrijver_Umberto_Eco%2C_portret.jpg\/301px-Italiaanse_schrijver_Umberto_Eco%2C_portret.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/64\/Italiaanse_schrijver_Umberto_Eco%2C_portret.jpg\/402px-Italiaanse_schrijver_Umberto_Eco%2C_portret.jpg 2x\" width=\"201\" height=\"302\" data-file-width=\"2440\" data-file-height=\"3667\" \/><\/a><figcaption>L&rsquo;\u00e9crivain italien Umberto Eco.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">La litt\u00e9rature italienne des ann\u00e9es quatre-vingt \u00e0 aujourd\u2019hui est surtout repr\u00e9sent\u00e9e par la prose narrative et critique, m\u00eame si le th\u00e9\u00e2tre (avec principalement\u00a0<a title=\"Dario Fo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dario_Fo\">Dario Fo<\/a>,\u00a0<a title=\"Prix Nobel de litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Nobel_de_litt%C3%A9rature\">prix Nobel de Litt\u00e9rature<\/a>\u00a0en\u00a0<a title=\"1997\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1997\">1997<\/a>) et la po\u00e9sie ont des r\u00f4les encore influents. La\u00a0<i><a title=\"G\u00e9n\u00e9ration des ann\u00e9es trente\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%A9n%C3%A9ration_des_ann%C3%A9es_trente\">g\u00e9n\u00e9ration des ann\u00e9es trente<\/a><\/i>, ensemble d\u2019auteurs n\u00e9s dans la d\u00e9cennie 1930-1940<sup id=\"cite_ref-49\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-49\">49<\/a><\/sup>, comprend des \u00e9crivains tr\u00e8s connus comme\u00a0<a title=\"Umberto Eco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Umberto_Eco\">Umberto Eco<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Le Nom de la rose (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Nom_de_la_rose_(roman)\">Le Nom de la rose<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Le Pendule de Foucault\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Pendule_de_Foucault\">Le Pendule de Foucault<\/a><\/i>\u00a0,\u00a0<i><a title=\"Baudolino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Baudolino\">Baudolino<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Le Cimeti\u00e8re de Prague\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Cimeti%C3%A8re_de_Prague\">Le Cimeti\u00e8re de Prague<\/a><\/i>),\u00a0<a title=\"Dacia Maraini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dacia_Maraini\">Dacia Maraini<\/a>\u00a0(<i>L\u2019\u00e2ge du malaise, Isolina, Buio<\/i>),\u00a0<a title=\"Vincenzo Consolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Vincenzo_Consolo\">Vincenzo Consolo<\/a>,\u00a0<a title=\"Gianni Celati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gianni_Celati\">Gianni Celati<\/a>,\u00a0<a title=\"Gesualdo Bufalino\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gesualdo_Bufalino\">Gesualdo Bufalino<\/a>,\u00a0<a title=\"Fulvio Tomizza\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Fulvio_Tomizza\">Fulvio Tomizza<\/a>, et des po\u00e8tes comme\u00a0<a title=\"Edoardo Sanguineti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edoardo_Sanguineti\">Edoardo Sanguineti<\/a>,\u00a0<a title=\"Giovanni Raboni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Raboni\">Giovanni Raboni<\/a>\u00a0et\u00a0<a title=\"Alda Merini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alda_Merini\">Alda Merini<\/a>\u00a0(<i>Vuoto d\u2019amore<\/i>). Le triomphe critique et public du roman\u00a0<i>Le nom de la rose<\/i>\u00a0(1980) par Umberto Eco (1932-2016) a eu un extraordinaire effet sur la culture italienne, en r\u00e9introduisant l\u2019attention europ\u00e9enne et mondiale<sup id=\"cite_ref-50\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_note-50\">50<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parmi les autres auteurs modernes\u00a0:\u00a0<a title=\"Francesca Duranti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesca_Duranti\">Francesca Duranti<\/a>,\u00a0<a title=\"Antonio Tabucchi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Tabucchi\">Antonio Tabucchi<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Nocturne indien (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nocturne_indien_(roman)\">Nocturne indien<\/a>,\u00a0<a title=\"Pereira pr\u00e9tend\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pereira_pr%C3%A9tend\">Pereira pr\u00e9tend<\/a>)<\/i>\u00a0<a title=\"Daniele Del Giudice\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Daniele_Del_Giudice\">Daniele Del Giudice<\/a>,\u00a0<a title=\"Rosetta Loy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rosetta_Loy\">Rosetta Loy<\/a>,\u00a0<a title=\"Marta Morazzoni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marta_Morazzoni\">Marta Morazzoni<\/a>,\u00a0<a title=\"Aldo Busi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Aldo_Busi\">Aldo Busi<\/a>,\u00a0<a title=\"Pier Vittorio Tondelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Pier_Vittorio_Tondelli\">Pier Vittorio Tondelli<\/a>,\u00a0<a title=\"Antonio Debenedetti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Debenedetti\">Antonio Debenedetti<\/a>,\u00a0<a title=\"Giorgio Montefoschi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Montefoschi\">Giorgio Montefoschi<\/a>,\u00a0<a title=\"Andrea De Carlo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_De_Carlo\">Andrea De Carlo<\/a>,\u00a0<a title=\"Marco Lodoli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marco_Lodoli\">Marco Lodoli<\/a>,\u00a0<a title=\"Roberto Pazzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roberto_Pazzi\">Roberto Pazzi<\/a>,\u00a0<a title=\"Paola Capriolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paola_Capriolo\">Paola Capriolo<\/a>,\u00a0<a title=\"Giorgio Pressburger\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giorgio_Pressburger\">Giorgio Pressburger<\/a>,\u00a0<a title=\"Mario Fortunato\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mario_Fortunato\">Mario Fortunato<\/a>,\u00a0<a title=\"Sandro Veronesi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sandro_Veronesi\">Sandro Veronesi<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Chaos calme\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Chaos_calme\">Chaos calme<\/a><\/i>),\u00a0<a title=\"Edoardo Albinati\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Edoardo_Albinati\">Edoardo Albinati<\/a>,\u00a0<a title=\"Andrea Camilleri\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_Camilleri\">Andrea Camilleri<\/a>\u00a0(S\u00e9rie du\u00a0<i><a title=\"Commissaire Montalbano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commissaire_Montalbano\">Commissaire Montalbano<\/a><\/i>),\u00a0<a title=\"Erri De Luca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Erri_De_Luca\">Erri De Luca<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Montedidio\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Montedidio\">Montedidio<\/a>, Le Poids du papillon, Les poissons ne ferment pas les yeux<\/i>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c0 c\u00f4t\u00e9 d\u2019\u00e9crivains plus m\u00fbrs, s&rsquo;affirme une nouvelle g\u00e9n\u00e9ration de narrateurs qui a connu beaucoup de succ\u00e8s avec les \u0153uvres de\u00a0<a title=\"Alessandro Baricco\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alessandro_Baricco\">Alessandro Baricco<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Ch\u00e2teaux de la col\u00e8re\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%A2teaux_de_la_col%C3%A8re\">Ch\u00e2teaux de la col\u00e8re<\/a>,\u00a0<a title=\"Novecento : Pianiste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Novecento_:_Pianiste\">Novecento\u00a0: Pianiste<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Oc\u00e9an mer\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Oc%C3%A9an_mer\">Oc\u00e9an mer<\/a><\/i>),\u00a0<a title=\"Susanna Tamaro\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Susanna_Tamaro\">Susanna Tamaro<\/a>\u00a0(<i>Per voce sola<\/i>,\u00a0<i>Va&rsquo; dove ti porta il cuore<\/i>),\u00a0<a title=\"Margaret Mazzantini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Margaret_Mazzantini\">Margaret Mazzantini<\/a>\u00a0(<i>Non ti muovere, Mare al mattino<\/i>),\u00a0<a title=\"Niccol\u00f2 Ammaniti\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Niccol%C3%B2_Ammaniti\">Niccolo Ammaniti<\/a>\u00a0(<i><a title=\"Je n'ai pas peur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Je_n%27ai_pas_peur\">Je n&rsquo;ai pas peur<\/a><\/i>,\u00a0<i><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/labibliothequeitalienne.com\/2017\/02\/15\/come-dio-comanda-niccolo-ammaniti\/\" rel=\"nofollow\">Comme Dieu le veut<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Flabibliothequeitalienne.com%2F2017%2F02%2F15%2Fcome-dio-comanda-niccolo-ammaniti%2F\">archive<\/a>]<\/small>, Anna<\/i>),\u00a0<a title=\"Roberto Saviano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roberto_Saviano\">Roberto Saviano<\/a>\u00a0(<i>Gomorra<\/i>),\u00a0<a title=\"Paolo Giordano (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paolo_Giordano_(%C3%A9crivain)\">Paolo Giordano<\/a>\u00a0(<i><a title=\"La Solitude des nombres premiers (roman)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/La_Solitude_des_nombres_premiers_(roman)\">La Solitude des nombres premiers<\/a><\/i>) et\u00a0<a title=\"Elena Ferrante\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Elena_Ferrante\">Elena Ferrante<\/a>\u00a0(<i>L\u2019Amie prodigieuse\u00a0; Le Nouveau Nom<\/i>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mais aussi\u00a0:\u00a0<a title=\"Benvenuto Revelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Benvenuto_Revelli\">Nuto Revelli<\/a>\u00a0(1909-2004),\u00a0<a title=\"Mario Luzi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Mario_Luzi\">Mario Luzi<\/a>\u00a0(1914-2005),\u00a0<a title=\"J. Rodolfo Wilcock\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/J._Rodolfo_Wilcock\">Rodolfo Wilcock<\/a>\u00a0(1919-1978),\u00a0<a title=\"Rosetta Loy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Rosetta_Loy\">Rosetta Loy<\/a>\u00a0(1931-),\u00a0<a title=\"Dacia Maraini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dacia_Maraini\">Dacia Maraini<\/a>\u00a0(1936-),\u00a0<a title=\"Giuliana Morandini\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuliana_Morandini\">Giuliana Morandini<\/a>\u00a0(1938-),\u00a0<a title=\"Claudio Magris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Claudio_Magris\">Claudio Magris<\/a>\u00a0(1939-),\u00a0<a title=\"Sebastiano Vassalli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sebastiano_Vassalli\">Sebastiano Vassalli<\/a>\u00a0(1941-2015),\u00a0<a title=\"Roberto Calasso\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Roberto_Calasso\">Roberto Calasso<\/a>\u00a0(1941-2021),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Biancamaria Frabotta (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Biancamaria_Frabotta&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Biancamaria Frabotta<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Biancamaria Frabotta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Biancamaria_Frabotta\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Biancamaria Frabotta\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1946-),\u00a0<a title=\"Stefano Benni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stefano_Benni\">Stefano Benni<\/a>\u00a0(1947-),\u00a0<a title=\"Patrizia Cavalli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrizia_Cavalli\">Patrizia Cavalli<\/a>\u00a0(1947-),\u00a0<a title=\"Elisabetta Rasy\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Elisabetta_Rasy\">Elisabetta Rasy<\/a>\u00a0(1947-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Ippolita Avalli (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ippolita_Avalli&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ippolita Avalli<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Ippolita Avalli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ippolita_Avalli\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Ippolita Avalli\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1949-),\u00a0<a title=\"Marta Morazzoni\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Marta_Morazzoni\">Marta Morazzoni<\/a>\u00a0(1950-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Milo de Angelis (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Milo_de_Angelis&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Milo de Angelis<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"en:Milo de Angelis\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Milo_de_Angelis\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en anglais\u00a0: \u00ab\u00a0Milo de Angelis\u00a0\u00bb\">(en)<\/span><\/a>\u00a0(1951-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Mariangela Gualteri (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mariangela_Gualteri&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mariangela Gualteri<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Mariangela Gualtieri\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Mariangela_Gualtieri\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Mariangela Gualtieri\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1951-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Mario Santagostini (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mario_Santagostini&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mario Santagostini<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Mario Santagostini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Mario_Santagostini\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Mario Santagostini\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1951-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Silvia Br\u00e9 (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Silvia_Br%C3%A9&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Silvia Br\u00e9<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Silvia Bre\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Silvia_Bre\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Silvia Bre\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1953-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Gianni d'Elia (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Gianni_d%27Elia&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Gianni d&rsquo;Elia<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Gianni D'Elia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Gianni_D%27Elia\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Gianni D'Elia\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1953-),\u00a0<a title=\"Patrizia Valduga\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Patrizia_Valduga\">Patrizia Valduga<\/a>\u00a0(1953-),\u00a0<a title=\"Gabriele Frasca\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gabriele_Frasca\">Gabriele Frasca<\/a>\u00a0(1957-),\u00a0<a title=\"Valerio Magrelli\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Valerio_Magrelli\">Valerio Magrelli<\/a>\u00a0(1957-),\u00a0<a title=\"Antonella Anedda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Antonella_Anedda\">Antonella Anedda<\/a>\u00a0(1958-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Massimo Bocchiola (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Massimo_Bocchiola&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Massimo Bocchiola<\/a>\u00a0(1958-), Tommaso Ottonieri (1958-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Mauro Ferrari (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mauro_Ferrari&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mauro Ferrari<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Mauro Ferrari\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Mauro_Ferrari\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Mauro Ferrari\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1959-),\u00a0<a title=\"Giuseppe Montesano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Montesano\">Giuseppe Montesano<\/a>\u00a0(1959-),\u00a0<a title=\"Gian Mario Villalta\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gian_Mario_Villalta\">Gian Mario Villalta<\/a>\u00a0(1959-),\u00a0<a title=\"Giosu\u00e8 Calaciura\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giosu%C3%A8_Calaciura\">Giosu\u00e8 Calaciura<\/a>\u00a0(1960-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Stefano Dal Bianco (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Stefano_Dal_Bianco&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Stefano Dal Bianco<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Stefano Dal Bianco\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Stefano_Dal_Bianco\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Stefano Dal Bianco\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1961-),\u00a0<a title=\"Paola Capriolo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paola_Capriolo\">Paola Capriolo<\/a>\u00a0(1962-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Vito M. Bonito (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Vito_M._Bonito&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Vito M. Bonito<\/a>\u00a0(1963-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Paolo Febbraro (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Paolo_Febbraro&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Paolo Febbraro<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Paolo Febbraro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Paolo_Febbraro\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Paolo Febbraro\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1965-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Viola Ardone (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Viola_Ardone&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Viola Ardone<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Viola Ardone\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Viola_Ardone\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Viola Ardone\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1974-), Alessandro Cinquegrani (1974-),\u00a0<a class=\"new\" title=\"Gianluigi Ricuperati (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Gianluigi_Ricuperati&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Gianluigi Ricuperati<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Gianluigi Ricuperati\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Gianluigi_Ricuperati\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Gianluigi Ricuperati\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a>\u00a0(1977-) et le Projet\u00a0<a title=\"Luther Blissett\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luther_Blissett\">Luther Blissett<\/a>, pseudonyme collectif souterrain, (1994-2000), devenu Collectif\u00a0<a title=\"Wu Ming\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Wu_Ming\">Wu Ming<\/a>\u00a0(depuis 2000)&#8230;<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Institutions\">Institutions<\/h2>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Cat\u00e9gorie:Festival litt\u00e9raire en Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Festival_litt%C3%A9raire_en_Italie\">Festivals litt\u00e9raires en Italie<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Cat\u00e9gorie:Revue italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Revue_italienne\">Revues italiennes<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Cat\u00e9gorie:Prix litt\u00e9raire en Italie\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Cat%C3%A9gorie:Prix_litt%C3%A9raire_en_Italie\">Prix litt\u00e9raires en Italie<\/a>\n<ul>\n<li>R\u00e9compenses\u00a0:\u00a0<a title=\"Prix Gassman\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Gassman\">Prix Gassman<\/a>,\u00a0<a title=\"Prix Stresa\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Stresa\">Prix Stresa<\/a>,\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Premio Flaiano\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Premio_Flaiano\">Premio Flaiano<\/a>,\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Premio E.T.I. Gli Olimpici del Teatro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Premio_E.T.I._Gli_Olimpici_del_Teatro\">Premio E.T.I. Gli Olimpici del Teatro<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Italiens_laur\u00e9ats_du_prix_Nobel\"><span id=\"Italiens_laur.C3.A9ats_du_prix_Nobel\"><\/span>Italiens laur\u00e9ats du prix Nobel<\/h2>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Le\u00a0<a title=\"Prix Nobel de litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Nobel_de_litt%C3%A9rature\">prix Nobel de litt\u00e9rature<\/a>\u00a0a \u00e9t\u00e9 d\u00e9cern\u00e9 pour la premi\u00e8re fois en\u00a0<a title=\"1901\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1901\">1901<\/a>.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"1906\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1906\">1906<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Giosu\u00e8 Carducci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giosu%C3%A8_Carducci\">Giosu\u00e8 Carducci<\/a><\/li>\n<li><a title=\"1926\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1926\">1926<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Grazia Deledda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grazia_Deledda\">Grazia Deledda<\/a><\/li>\n<li><a title=\"1934\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1934\">1934<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Luigi Pirandello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Pirandello\">Luigi Pirandello<\/a><\/li>\n<li><a title=\"1959\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1959\">1959<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Salvatore Quasimodo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salvatore_Quasimodo\">Salvatore Quasimodo<\/a><\/li>\n<li><a title=\"1975\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1975\">1975<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Eugenio Montale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eugenio_Montale\">Eugenio Montale<\/a><\/li>\n<li><a title=\"1997\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1997\">1997<\/a>\u00a0:\u00a0<a title=\"Dario Fo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dario_Fo\">Dario Fo<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\" style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Giosu\u00e8 Carducci\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Giosu%C3%A8_Carducci2.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Giosu%C3%A8_Carducci2.jpg\/90px-Giosu%C3%A8_Carducci2.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Giosu%C3%A8_Carducci2.jpg\/135px-Giosu%C3%A8_Carducci2.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/Giosu%C3%A8_Carducci2.jpg\/180px-Giosu%C3%A8_Carducci2.jpg 2x\" alt=\"Giosu\u00e8 Carducci\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"909\" data-file-height=\"1212\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Giosu\u00e8 Carducci\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Giosu%C3%A8_Carducci\">Giosu\u00e8 Carducci<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Grazia Deledda\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Grazia_Deledda_1926.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Grazia_Deledda_1926.jpg\/85px-Grazia_Deledda_1926.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Grazia_Deledda_1926.jpg\/127px-Grazia_Deledda_1926.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/c7\/Grazia_Deledda_1926.jpg\/170px-Grazia_Deledda_1926.jpg 2x\" alt=\"Grazia Deledda\" width=\"85\" height=\"120\" data-file-width=\"800\" data-file-height=\"1131\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Grazia Deledda\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grazia_Deledda\">Grazia Deledda<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Luigi Pirandello\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Luigi_Pirandello_1932.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/17\/Luigi_Pirandello_1932.jpg\/100px-Luigi_Pirandello_1932.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/17\/Luigi_Pirandello_1932.jpg\/150px-Luigi_Pirandello_1932.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/17\/Luigi_Pirandello_1932.jpg\/199px-Luigi_Pirandello_1932.jpg 2x\" alt=\"Luigi Pirandello\" width=\"100\" height=\"120\" data-file-width=\"3342\" data-file-height=\"4021\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Luigi Pirandello\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Pirandello\">Luigi Pirandello<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Salvatore Quasimodo\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Salvatore_Quasimodo_1959.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/74\/Salvatore_Quasimodo_1959.jpg\/85px-Salvatore_Quasimodo_1959.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/74\/Salvatore_Quasimodo_1959.jpg\/127px-Salvatore_Quasimodo_1959.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/74\/Salvatore_Quasimodo_1959.jpg\/170px-Salvatore_Quasimodo_1959.jpg 2x\" alt=\"Salvatore Quasimodo\" width=\"85\" height=\"120\" data-file-width=\"280\" data-file-height=\"396\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Salvatore Quasimodo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Salvatore_Quasimodo\">Salvatore Quasimodo<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Eugenio Montale\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Eugenio_Montale.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Eugenio_Montale.jpg\/83px-Eugenio_Montale.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Eugenio_Montale.jpg\/125px-Eugenio_Montale.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e5\/Eugenio_Montale.jpg\/166px-Eugenio_Montale.jpg 2x\" alt=\"Eugenio Montale\" width=\"83\" height=\"120\" data-file-width=\"2245\" data-file-height=\"3240\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Eugenio Montale\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Eugenio_Montale\">Eugenio Montale<\/a><\/div>\n<\/li>\n<p>\u00a0<\/p>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Dario Fo\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:DarioFo1.jpg?uselang=fr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/DarioFo1.jpg\/102px-DarioFo1.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/DarioFo1.jpg\/152px-DarioFo1.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cd\/DarioFo1.jpg\/203px-DarioFo1.jpg 2x\" alt=\"Dario Fo\" width=\"102\" height=\"120\" data-file-width=\"1391\" data-file-height=\"1643\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><a title=\"Dario Fo\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Dario_Fo\">Dario Fo<\/a><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"references-small decimal\" style=\"text-align: justify;\">\n<div class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-1\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-1\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><i>Poeti minori del trecento<\/i>, \u00e9d. Natalino Sapegno, Milan et Naples, Ricciardi, 1952.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:0-2\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:0_2-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:0_2-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:0_2-2\">c<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:0_2-3\">d<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.axl.cefan.ulaval.ca\/europe\/italieetat-HST.htm#4_La_Renaissance_italienne_\" rel=\"nofollow\"><cite>Italie- histoire de la langue italienne<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.axl.cefan.ulaval.ca%2Feurope%2Fitalieetat-HST.htm%234_La_Renaissance_italienne_\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.axl.cefan.ulaval.ca<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-08-31\" data-sort-value=\"2016-08-31\">31 ao\u00fbt 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:1-3\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:1_3-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:1_3-1\">b<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:1_3-2\">c<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:1_3-3\">d<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:1_3-4\">e<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:1_3-5\">f<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/questione-della-lingua_(Enciclopedia-dell'Italiano)\/\" rel=\"nofollow\"><cite>questione della lingua in \u00ab\u00a0Enciclopedia dell&rsquo;Italiano\u00a0\u00bb<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fquestione-della-lingua_(Enciclopedia-dell%27Italiano)%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.treccani.it<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-08-31\" data-sort-value=\"2016-08-31\">31 ao\u00fbt 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-4\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/commedia-dell-arte\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">Commedia dell&rsquo;arte<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fcommedia-dell-arte%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">treccani.it<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-5\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.storiadellastampa.unibo.it\/noframes\/indici.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Gli indici dei libri proibiti<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.storiadellastampa.unibo.it%2Fnoframes%2Findici.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.storiadellastampa.unibo.it<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-08-31\" data-sort-value=\"2016-08-31\">31 ao\u00fbt 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-6\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"tasse\" class=\"ouvrage\"><span id=\"biographie_le_tasse\" class=\"ouvrage\">biographie le\u00a0<span class=\"nom_auteur\">tasse<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.bacfrancais.com\/bac_francais\/biographie-le-tasse.php\" rel=\"nofollow\"><cite>Biographie de Le Tasse<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.bacfrancais.com%2Fbac_francais%2Fbiographie-le-tasse.php\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.bacfrancais.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-08-31\" data-sort-value=\"2016-08-31\">31 ao\u00fbt 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-7\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Futura-Sciences\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Futura-Sciences<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.futura-sciences.com\/magazines\/sciences\/infos\/personnalites\/d\/homme-giordano-bruno-711\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Giordano Bruno, Philosophe et th\u00e9ologien<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.futura-sciences.com%2Fmagazines%2Fsciences%2Finfos%2Fpersonnalites%2Fd%2Fhomme-giordano-bruno-711%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-08-31\" data-sort-value=\"2016-08-31\">31 ao\u00fbt 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:3-8\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:3_8-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:3_8-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"www.nouvalis.it\" class=\"ouvrage\"><span id=\"NOUVALIS,_Milano_-_www.nouvalis.it\" class=\"ouvrage\">NOUVALIS, Milano &#8211;\u00a0<span class=\"nom_auteur\">www.nouvalis.it<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.italialibri.net\/international\/francais\/promessisposi.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Les fianc\u00e9s &#8211; Manzoni<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.italialibri.net%2Finternational%2Ffrancais%2Fpromessisposi.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.italialibri.net<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-08-31\" data-sort-value=\"2016-08-31\">31 ao\u00fbt 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:2-9\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:2_9-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:2_9-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Natalino_Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Natalino Sapegno,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Disegno storico della letteratura italiana<\/cite>, Florence, La Nuova Italia,\u00a0<time>1973<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0481<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-10\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Vapereau,1876\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Gustave_Vapereau,1876\" class=\"ouvrage\">Gustave Vapereau,,\u00a0<cite class=\"italique\">Dictionnaire universel des litt\u00e9ratures<\/cite>, Paris,\u00a0<a title=\"Hachette Livre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Hachette_Livre\">Hachette<\/a>,\u00a0<time>1876<\/time>, p. 1336-7<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-11\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/export\/sites\/default\/scuola\/lezioni\/lingua_e_letteratura\/BAROCCO_lezione_m.pdf\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">Style du Baroque<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fexport%2Fsites%2Fdefault%2Fscuola%2Flezioni%2Flingua_e_letteratura%2FBAROCCO_lezione_m.pdf\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">treccani.it<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-12\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"MontanelliGervaso\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Indro_MontanelliRoberto_Gervaso\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Indro Montanelli et Roberto Gervaso,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">L&rsquo;Italia del &lsquo;700<\/cite>, Milan, Rizzoli<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-13\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Beccaria\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Cesare_Beccaria\" class=\"ouvrage\">Cesare Beccaria,\u00a0<cite class=\"italique\">Des d\u00e9lits et des peines<\/cite>\u00a0<small>(<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.institutcoppet.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/Des-d%C3%A9lits-et-des-peines-Cesare-Beccaria.pdf\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.institutcoppet.org%2Fwp-content%2Fuploads%2F2011%2F12%2FDes-d%25C3%25A9lits-et-des-peines-Cesare-Beccaria.pdf\">archive<\/a>]<\/small>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-14\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/export\/sites\/default\/scuola\/lezioni\/lingua_e_letteratura\/PARINI_lezione.pdf\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">Parini et l&rsquo;Accademia dei trasformati<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fexport%2Fsites%2Fdefault%2Fscuola%2Flezioni%2Flingua_e_letteratura%2FPARINI_lezione.pdf\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">treccani.it<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-15\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Natalino_Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Natalino Sapegno,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Disegno storico della letteratura italiana<\/cite>, Florence, La Nuova Italia,\u00a0<time>1973<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0461-63<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-16\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Vento2009\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Christian_Del_Vento2009\" class=\"ouvrage\">Christian Del\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Vento<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Alfieri, un homme de lettres entre r\u00e9formes et R\u00e9volution<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Laboratoire italien. Politique et soci\u00e9t\u00e9<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2009-02-01\" data-sort-value=\"2009-02-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0f\u00e9vrier 2009<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0109\u2013134\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/issn\/1627-9204\" rel=\"nofollow\">1627-9204<\/a><\/span>,\u00a0<a title=\"Digital Object Identifier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Digital_Object_Identifier\">DOI<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive nowrap\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/dx.doi.org\/10.4000\/laboratoireitalien.549\" rel=\"nofollow\">10.4000\/laboratoireitalien.549<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/laboratoireitalien.revues.org\/549\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Flaboratoireitalien.revues.org%2F549\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-08-31\" data-sort-value=\"2016-08-31\">31 ao\u00fbt 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-17\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/scribium.com\/thierry-pastorello\/a\/le-congres-de-vienne-en-1815-et-ses-consequences\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Le congr\u00e8s de Vienne en 1815 et ses cons\u00e9quences<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fscribium.com%2Fthierry-pastorello%2Fa%2Fle-congres-de-vienne-en-1815-et-ses-consequences%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-18\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Larousse\" class=\"ouvrage\"><span id=\"\u00c9ditions_Larousse\" class=\"ouvrage\">\u00c9ditions\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Larousse<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.larousse.fr\/encyclopedie\/divers\/Jeune-Italie\/125911\" rel=\"nofollow\"><cite>Encyclop\u00e9die Larousse en ligne &#8211; Jeune-Italie<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.larousse.fr%2Fencyclopedie%2Fdivers%2FJeune-Italie%2F125911\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.larousse.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-01\" data-sort-value=\"2016-09-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-19\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"design\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Graciela_Rosillo_-_GR_design\" class=\"ouvrage\">Graciela Rosillo &#8211; GR\u00a0<span class=\"nom_auteur\">design<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/ilromanticismo.altervista.org\/romanticismo_italiano_.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Romanticismo Italiano<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Filromanticismo.altervista.org%2Fromanticismo_italiano_.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">ilromanticismo.altervista.org<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-01\" data-sort-value=\"2016-09-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-20\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-20\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Clio\" class=\"ouvrage\"><span class=\"nom_auteur\">Clio<\/span>, \u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.clio.fr\/BIBLIOTHEQUE\/la_litterature_italienne_des_xviiie_et_xixe_siecles_de_l_arcadie_au_risorgimento.asp\" rel=\"nofollow\"><cite>Fran\u00e7ois Livi, La litt\u00e9rature italienne des\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0et\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cles, de l&rsquo;Arcadie au Risorgimento &#8211; Clio &#8211; Voyage Culturel<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.clio.fr%2FBIBLIOTHEQUE%2Fla_litterature_italienne_des_xviiie_et_xixe_siecles_de_l_arcadie_au_risorgimento.asp\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.clio.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-01\" data-sort-value=\"2016-09-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-21\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-21\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/it.wikisource.org\/wiki\/Iliade\"><cite lang=\"it\">Texte de l&rsquo;Iliade traduite par Monti<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fit.wikisource.org%2Fwiki%2FIliade\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-22\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-22\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/export\/sites\/default\/scuola\/lezioni\/lingua_e_letteratura\/POLEMICA_CLASSICO_ROMANTICA_lezione.pdf\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">Querelle entre Romantisme et Illuminisme<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fexport%2Fsites%2Fdefault%2Fscuola%2Flezioni%2Flingua_e_letteratura%2FPOLEMICA_CLASSICO_ROMANTICA_lezione.pdf\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-23\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-23\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<span class=\"noarchive\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/file\/\/\/C:\/Users\/Utente%20Microsoft\/Downloads\/Romanticismoitaliano_3_Borsieri_5O_2012_13%20(1).pdf\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">Analyse d&rsquo;une \u00e9dition de Il Conciliatore<\/cite><\/a>\u00a0\u00bb\u00a0<small class=\"plainlinks cachelinks\">[<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20130812155911\/http:\/\/c\/\" rel=\"nofollow\">archive du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-08-12\" data-sort-value=\"2013-08-12\">12 ao\u00fbt 2013<\/time><\/a>]<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-24\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-24\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.letteraturaitaliana.net\/pdf\/Volume_8\/t219.pdf\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">Texte de l&rsquo;Histoire de la litt\u00e9rature italienne<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.letteraturaitaliana.net%2Fpdf%2FVolume_8%2Ft219.pdf\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-25\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-25\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ceccatty2006\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Ren\u00e9_de_Ceccatty2006\" class=\"ouvrage\">Ren\u00e9 de\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Ceccatty<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Venise, Napol\u00e9on et la Pisana<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Monde.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2006-07-06\" data-sort-value=\"2006-07-06\">6 juillet 2006<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/issn\/1950-6244\" rel=\"nofollow\">1950-6244<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/livres\/article\/2006\/07\/06\/venise-napoleon-et-la-pisana_792527_3260.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Flivres%2Farticle%2F2006%2F07%2F06%2Fvenise-napoleon-et-la-pisana_792527_3260.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-01\" data-sort-value=\"2016-09-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-26\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-26\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/cherasco1796.blogspot.it\/2009\/08\/ugo-foscolo-odio-e-ode-bonaparte.html\" rel=\"nofollow\"><cite>Napol\u00e9on en Italie \/ Napoleone in Italia \/ Napoleon in Italien \/ Napoleon in Italy: Ugo Foscolo, odio e ode a Bonaparte\u00a0!<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fcherasco1796.blogspot.it%2F2009%2F08%2Fugo-foscolo-odio-e-ode-bonaparte.html\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">cherasco1796.blogspot.it<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-01\" data-sort-value=\"2016-09-01\"><abbr class=\"abbr\" title=\"premier\">1<sup>er<\/sup><\/abbr>\u00a0septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-27\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-27\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/chroniquesitaliennes.univ-paris3.fr\/PDF\/73-74\/genot73.pdf\" rel=\"nofollow\"><cite>Traduction et analyse de Les Tombeaux<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fchroniquesitaliennes.univ-paris3.fr%2FPDF%2F73-74%2Fgenot73.pdf\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-28\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-28\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/fr.wikisource.org\/wiki\/Les_Souffrances_d%E2%80%99un_penseur_italien_-_Leopardi_et_sa_correspondance\"><cite>Les Souffrances d&rsquo;un penseur italien<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ffr.wikisource.org%2Fwiki%2FLes_Souffrances_d%25E2%2580%2599un_penseur_italien_-_Leopardi_et_sa_correspondance\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-29\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-29\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/giacomo-leopardi\/\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">Vie de Leopardi<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fgiacomo-leopardi%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:4-30\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:4_30-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:4_30-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Natalino_Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Natalino Sapegno,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Disegno storico della letteratura italiana<\/cite>, Florence, La Nuova Italia,\u00a0<time>1973<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0649-50<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:5-31\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:5_31-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:5_31-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Natalino_Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Natalino Sapegno,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Disegno storico della letteratura italiana<\/cite>, Florence, La Nuova Italia,\u00a0<time>1973<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0619-21<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:6-32\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:6_32-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:6_32-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Natalino_Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Natalino Sapegno,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Disegno storico della letteratura italiana<\/cite>, Florence, La Nuova Italia,\u00a0<time>1973<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0690-700<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-33\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-33\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.babelio.com\/auteur\/Giosue-Carducci\/149649\" rel=\"nofollow\"><cite>Giosu\u00e8 Carducci (auteur de \u0152uvres po\u00e9tiques) &#8211; Babelio<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.babelio.com%2Fauteur%2FGiosue-Carducci%2F149649\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.babelio.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-02\" data-sort-value=\"2016-09-02\">2 septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-34\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-34\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/chroniquesitaliennes.univ-paris3.fr\/PDF\/web17\/JVeglianteweb17.pdf\" rel=\"nofollow\"><cite>Traduction et analyse de quelque po\u00e8me de Pascoli.<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fchroniquesitaliennes.univ-paris3.fr%2FPDF%2Fweb17%2FJVeglianteweb17.pdf\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-:7-35\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\">\u2191\u00a0<sup><a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:7_35-0\"><span class=\"cite-accessibility-label\">Revenir plus haut en\u202f:<\/span>a<\/a>\u00a0et\u00a0<a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-:7_35-1\">b<\/a><\/sup>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Natalino_Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Natalino Sapegno,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Disegno storico della letteratura italiana<\/cite>, Florence, La Nuova Italia,\u00a0<time>1973<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0734-38<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-36\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-36\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ecco2004\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Umberto_Ecco2004\" class=\"ouvrage\">Umberto Ecco (<abbr class=\"abbr\" title=\"directeur de publication\">dir.<\/abbr>) (<abbr class=\"abbr\" title=\"traduction\">trad.<\/abbr>\u00a0de l&rsquo;italien par Myriem Bouzaher),\u00a0<cite class=\"italique\">Histoire de la beaut\u00e9<\/cite>, Flamarion,\u00a0<time>2004<\/time>, 438\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-08-068711-5\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-08-068711-5\"><span class=\"nowrap\">2-08-068711-5<\/span><\/a>)<\/small>, XV. La beaut\u00e9 des machines 5. Le\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"20\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle.<\/span><\/span>\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0394.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-37\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-37\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<span class=\"noarchive\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/file\/\/\/C:\/Users\/Utente%20Microsoft\/Downloads\/manifesto_intellettuali_antifascisti%20(1).pdf\" rel=\"nofollow\"><cite lang=\"it\">Manifesto degli intellettuali antifascisti.<\/cite><\/a>\u00a0\u00bb\u00a0<small class=\"plainlinks cachelinks\">[<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20130812155911\/http:\/\/c\/\" rel=\"nofollow\">archive du\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2013-08-12\" data-sort-value=\"2013-08-12\">12 ao\u00fbt 2013<\/time><\/a>]<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-38\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-38\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/solaria\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Solaria nell&rsquo;Enciclopedia Treccani<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fsolaria%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.treccani.it<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-03\" data-sort-value=\"2016-09-03\">3 septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-39\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-39\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/tel.archives-ouvertes.fr\/tel-00793223\/document\" rel=\"nofollow\"><cite>Benedetto Croce et l&rsquo;antifascisme italien<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Ftel.archives-ouvertes.fr%2Ftel-00793223%2Fdocument\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-40\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-40\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.classicitaliani.it\/pirandel\/saggi\/Pirandello_umorismo_01.htm\" rel=\"nofollow\"><cite>Luigi Pirandello &#8211; L&rsquo;umorismo &#8211; Parte prima<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.classicitaliani.it%2Fpirandel%2Fsaggi%2FPirandello_umorismo_01.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.classicitaliani.it<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-03\" data-sort-value=\"2016-09-03\">3 septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-41\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-41\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.classicitaliani.it\/pirandel\/saggi\/Pirandello_umorismo_02.htm\" rel=\"nofollow\"><cite>Luigi Pirandello &#8211; L&rsquo;umorismo &#8211; Parte seconda<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.classicitaliani.it%2Fpirandel%2Fsaggi%2FPirandello_umorismo_02.htm\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.classicitaliani.it<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-03\" data-sort-value=\"2016-09-03\">3 septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-42\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-42\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.gallimard.fr\/Contributeurs\/Luigi-Pirandello\" rel=\"nofollow\"><cite>Luigi Pirandello &#8211; Site Gallimard<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.gallimard.fr%2FContributeurs%2FLuigi-Pirandello\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.gallimard.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-03\" data-sort-value=\"2016-09-03\">3 septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-43\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-43\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.cnrtl.fr\/definition\/pirandellien\" rel=\"nofollow\"><cite>PIRANDELLIEN\u00a0: D\u00e9finition de PIRANDELLIEN<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.cnrtl.fr%2Fdefinition%2Fpirandellien\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.cnrtl.fr<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-03\" data-sort-value=\"2016-09-03\">3 septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-44\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-44\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/next.liberation.fr\/culture-next\/2001\/10\/19\/le-trieste-de-svevo-et-joyce_381106\" rel=\"nofollow\"><cite>Le Trieste de Svevo et Joyce<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fnext.liberation.fr%2Fculture-next%2F2001%2F10%2F19%2Fle-trieste-de-svevo-et-joyce_381106\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-03\" data-sort-value=\"2016-09-03\">3 septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-45\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-45\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Natalino_Sapegno1973\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Natalino Sapegno,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Disegno storico della letteratura italiana<\/cite>, Florence, La Nuova Italia,\u00a0<time>1973<\/time>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"page\">p.<\/abbr>\u00a0503<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-46\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-46\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.treccani.it\/enciclopedia\/gruppo-63\/\" rel=\"nofollow\"><cite>Gruppo 63 nell&rsquo;Enciclopedia Treccani<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.treccani.it%2Fenciclopedia%2Fgruppo-63%2F\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.treccani.it<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-03\" data-sort-value=\"2016-09-03\">3 septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-47\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-47\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.babelio.com\/auteur\/Oriana-Fallaci\/8632\" rel=\"nofollow\"><cite>Oriana Fallaci (auteur de Un homme) &#8211; Babelio<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.babelio.com%2Fauteur%2FOriana-Fallaci%2F8632\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb, sur\u00a0<span class=\"italique\">www.babelio.com<\/span>\u00a0<small>(consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-03\" data-sort-value=\"2016-09-03\">3 septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-48\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-48\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span class=\"ouvrage\">\u00ab\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.ricochet-jeunes.org\/auteurs\/recherche\/2592-italo-calvino\" rel=\"nofollow\"><cite>Vie et \u0153uvres de Calvino<\/cite><\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fwww.ricochet-jeunes.org%2Fauteurs%2Frecherche%2F2592-italo-calvino\">archive<\/a>]<\/small>\u00a0\u00bb<\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-49\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-49\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Ferroni1992\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Giulio_Ferroni1992\" class=\"ouvrage\"><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Giulio Ferroni,\u00a0<cite class=\"italique\" lang=\"it\">Profilo storici della letteratura italiana<\/cite>, Turin, Einaudi,\u00a0<time>1992<\/time>, 616\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/88-286-0307-0\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/88-286-0307-0\"><span class=\"nowrap\">88-286-0307-0<\/span><\/a>)<\/small>,\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"pages\">p.<\/abbr>\u00a01172-1173<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-50\"><span class=\"mw-cite-backlink noprint\"><a title=\"Revenir plus haut\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Litt%C3%A9rature_italienne#cite_ref-50\" aria-label=\"Revenir plus haut\">\u2191<\/a>\u00a0<\/span><span class=\"reference-text\"><span id=\"Catinchi2016\" class=\"ouvrage\"><span id=\"Philippe-Jean_Catinchi2016\" class=\"ouvrage\">Philippe-Jean\u00a0<span class=\"nom_auteur\">Catinchi<\/span>, \u00ab\u00a0<cite>Le succ\u00e8s inattendu du \u00ab\u00a0Nom de la rose\u00a0\u00bb, le chef-d\u2019\u0153uvre d\u2019Umberto Eco<\/cite>\u00a0\u00bb,\u00a0<i>Le Monde.fr<\/i>,\u200e\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-02-20\" data-sort-value=\"2016-02-20\">20 f\u00e9vrier 2016<\/time>\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Serial Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<span class=\"plainlinks noarchive\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/portal.issn.org\/resource\/issn\/1950-6244\" rel=\"nofollow\">1950-6244<\/a><\/span>,\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.lemonde.fr\/livres\/article\/2016\/02\/20\/le-succes-inattendu-du-nom-de-la-rose-le-chef-d-uvre-d-umberto-eco_4868793_3260.html\" rel=\"nofollow\">lire en ligne<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Flivres%2Farticle%2F2016%2F02%2F20%2Fle-succes-inattendu-du-nom-de-la-rose-le-chef-d-uvre-d-umberto-eco_4868793_3260.html\">archive<\/a>]<\/small>, consult\u00e9 le\u00a0<time class=\"nowrap\" datetime=\"2016-09-05\" data-sort-value=\"2016-09-05\">5 septembre 2016<\/time>)<\/small><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\" style=\"text-align: justify;\">\n<h2 id=\"Annexes\">Annexes<\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Bibliographie\">Bibliographie<\/h3>\n<\/div>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><a title=\"Alfred Bougeault\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Alfred_Bougeault\">Alfred Bougeault<\/a>,\u00a0<i>Histoire des litt\u00e9ratures \u00e9trang\u00e8res<\/i>, vol. 3, \u00e9d. Plon, Paris, 1876<\/li>\n<li>Christian Bec (dir.),\u00a0<i>Pr\u00e9cis de litt\u00e9rature italienne<\/i>, Presses universitaires de France, Paris, 1982, 434 p.\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/2-13-037014-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/2-13-037014-4\"><span class=\"nowrap\">2-13-037014-4<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<li>C\u00e9line Frigau et Pauline Kipfer,\u00a0<i>La Litt\u00e9rature italienne du\u00a0<abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle \u00e0 nos jours<\/i>, Pocket, coll. \u00ab\u00a0Langues pour tous\u00a0\u00bb, 2006.<\/li>\n<li>Un index complet des traductions des \u0153uvres italiennes modernes (1900-2014) est trouvable au lien\u00a0<a class=\"external free\" href=\"http:\/\/chroniquesitaliennes.univ-paris3.fr\/PDF\/66-67\/TRAD2000ed.pdf\" rel=\"nofollow\">http:\/\/chroniquesitaliennes.univ-paris3.fr\/PDF\/66-67\/TRAD2000ed.pdf<\/a><small class=\"cachelinks\">\u00a0[<a title=\"archive sur Wikiwix\" href=\"https:\/\/archive.wikiwix.com\/cache\/?url=http%3A%2F%2Fchroniquesitaliennes.univ-paris3.fr%2FPDF%2F66-67%2FTRAD2000ed.pdf\">archive<\/a>]<\/small><\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Francesco De Sanctis\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_De_Sanctis\">Francesco de Sanctis<\/a>,\u00a0<i>Storia della letteratura italiana<\/i>, Milan, Rizzoli, 1997 [1870]<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Francesco Flora, Storia della letteratura italiana, Milan, Mondadori, 1958 [1940]<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>, Benedetto Croce,\u00a0<i>La letteratura italiana per saggi storicamente disposti<\/i>, Bari, Laterza, 1960 [1956]<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0<a title=\"Natalino Sapegno\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Natalino_Sapegno\">Natalino Sapegno<\/a>,\u00a0<i>Disegno storico della letteratura italiana<\/i>, Florence, La Nuova Italia, 1973 [1947]<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Ernesto Bignami,\u00a0<i>L&rsquo;Esame d&rsquo;italiano per le scuole superiori<\/i>\u00a0(3 voll.), Milan, Edizioni Bignami, 2006 [1931]<\/li>\n<li><abbr class=\"abbr indicateur-langue\" title=\"Langue : italien\">(it)<\/abbr>\u00a0Giulio Ferroni,\u00a0<i>Storia della letteratura italiana<\/i>, Milan, Mondadori, 2006<\/li>\n<li>Claude Bouheret,\u00a0<i>Atlas litt\u00e9raire des pays d&rsquo;Europe centrale et orientale<\/i>, 2009, \u00e9ditions\u00a0<a title=\"Noir sur Blanc\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Noir_sur_Blanc\">Noir sur Blanc<\/a>,\u00a0<small>(<a title=\"International Standard Book Number\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Book_Number\">ISBN<\/a>\u00a0<a title=\"Sp\u00e9cial:Ouvrages de r\u00e9f\u00e9rence\/978-2-88250-225-4\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sp%C3%A9cial:Ouvrages_de_r%C3%A9f%C3%A9rence\/978-2-88250-225-4\"><span class=\"nowrap\">978-2-88250-225-4<\/span><\/a>)<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\" style=\"text-align: justify;\">\n<h3 id=\"Articles_connexes\">Articles connexes<\/h3>\n<\/div>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Liste alphab\u00e9tique d'\u00e9crivains italiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_alphab%C3%A9tique_d%27%C3%A9crivains_italiens\">Liste alphab\u00e9tique d&rsquo;\u00e9crivains italiens<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Liste d'\u00e9crivains italiens par ann\u00e9e de naissance\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_d%27%C3%A9crivains_italiens_par_ann%C3%A9e_de_naissance\">Liste d&rsquo;\u00e9crivains italiens par ann\u00e9e de naissance<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Po\u00e9sie\u00a0:\n<ul>\n<li><a title=\"Liste de po\u00e8tes de langue italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_de_po%C3%A8tes_de_langue_italienne\">Liste de po\u00e8tes de langue italienne<\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Po\u00e8tes italiens (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Po%C3%A8tes_italiens&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Po\u00e8tes italiens<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Categoria:Poeti italiani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Categoria:Poeti_italiani\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Categoria:Poeti italiani\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a><\/li>\n<li>Fondation Barbier-Mueller pour l&rsquo;\u00e9tude de la po\u00e9sie italienne de la Renaissance<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Th\u00e9\u00e2tre\u00a0:\n<ul>\n<li><a class=\"new\" title=\"Dramaturges italiens (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Dramaturges_italiens&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Dramaturges italiens<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Categoria:Drammaturghi italiani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Categoria:Drammaturghi_italiani\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Categoria:Drammaturghi italiani\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a><\/li>\n<li>R\u00e9compenses th\u00e9\u00e2trales en Italie\u00a0:\u00a0<a title=\"Prix Flaiano\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Prix_Flaiano\">prix Flaiano<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Th\u00e9\u00e2tre napolitain\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9%C3%A2tre_napolitain\">Th\u00e9\u00e2tre napolitain<\/a>,\u00a0<a title=\"Sceneggiata\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sceneggiata\">Sceneggiata<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Th\u00e9\u00e2tre de marionnettes sicilien Opera dei Pupi\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9%C3%A2tre_de_marionnettes_sicilien_Opera_dei_Pupi\">Th\u00e9\u00e2tre de marionnettes sicilien Opera dei Pupi<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Synth\u00e8se th\u00e9\u00e2trale futuriste\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Synth%C3%A8se_th%C3%A9%C3%A2trale_futuriste\">Synth\u00e8se th\u00e9\u00e2trale futuriste<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Th\u00e9\u00e2tre-r\u00e9cit\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9%C3%A2tre-r%C3%A9cit\">Th\u00e9\u00e2tre-r\u00e9cit<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Prose\u00a0:\n<ul>\n<li><a title=\"Nouvel \u00e9pique italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nouvel_%C3%A9pique_italien\">Nouvel \u00e9pique italien<\/a>\u00a0(1993)<\/li>\n<li><a title=\"Histoire de la science-fiction italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Histoire_de_la_science-fiction_italienne\">Histoire de la science-fiction italienne<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Nouvelle vague litt\u00e9raire sarde\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Nouvelle_vague_litt%C3%A9raire_sarde\">Nouvelle vague litt\u00e9raire sarde<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Influence de la langue fran\u00e7aise dans la litt\u00e9rature m\u00e9di\u00e9vale italienne\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Influence_de_la_langue_fran%C3%A7aise_dans_la_litt%C3%A9rature_m%C3%A9di%C3%A9vale_italienne\">Influence de la langue fran\u00e7aise dans la litt\u00e9rature m\u00e9di\u00e9vale italienne<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Agr\u00e9gation d'italien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Agr%C3%A9gation_d%27italien\">Agr\u00e9gation d&rsquo;italien<\/a>\u00a0(France)<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a title=\"Liste de philosophes italiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_de_philosophes_italiens\">Liste de philosophes italiens<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><i><a title=\"Encyclop\u00e9die Treccani\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Encyclop%C3%A9die_Treccani\">Encyclop\u00e9die Treccani<\/a><\/i><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a class=\"new\" title=\"Auteurs italiens en dialectes (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Auteurs_italiens_en_dialectes&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Auteurs italiens en dialectes<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Categoria:Scrittori dialettali italiani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Categoria:Scrittori_dialettali_italiani\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Categoria:Scrittori dialettali italiani\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a class=\"new\" title=\"Auteurs juifs italiens (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Auteurs_juifs_italiens&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Auteurs juifs italiens<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Categoria:Scrittori ebrei italiani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Categoria:Scrittori_ebrei_italiani\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Categoria:Scrittori ebrei italiani\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a class=\"new\" title=\"Auteurs italiens de langue fran\u00e7aise (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Auteurs_italiens_de_langue_fran%C3%A7aise&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Auteurs italiens de langue fran\u00e7aise<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Categoria:Scrittori italiani in lingua francese\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Categoria:Scrittori_italiani_in_lingua_francese\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Categoria:Scrittori italiani in lingua francese\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a class=\"new\" title=\"\u00c9crivains italiens du XXIe si\u00e8cle (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%89crivains_italiens_du_XXIe_si%C3%A8cle&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00c9crivains italiens du XXIe si\u00e8cle<\/a>\u00a0<a class=\"extiw\" title=\"it:Categoria:Scrittori italiani del XXI secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Categoria:Scrittori_italiani_del_XXI_secolo\"><span class=\"indicateur-langue\" title=\"Article en italien\u00a0: \u00ab\u00a0Categoria:Scrittori italiani del XXI secolo\u00a0\u00bb\">(it)<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/form>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Faire un don par Qr Code Achetez mes livres &nbsp; &nbsp; Virement bancaire IBAN FR81 2004 1010 0820 6402 0P02 955 BIC PSSTFRPPMAR Orazio Puglisi 06 14 35 15 52 oraziopuglisi@gmail.com puglisiorazio@wanadoo.fr Image mise en avant : Dante,\u00a0Boccace,\u00a0P\u00e9trarque,\u00a0Guido Cavalcanti,\u00a0Cino da Pistoia\u00a0et\u00a0Guittone d&rsquo;Arezzo\u00a0par\u00a0Giorgio Vasari\u00a0(1544).\u00a0 \u00a0 La\u00a0litt\u00e9rature italienne\u00a0na\u00eet avec les \u0153uvres po\u00e9tiques \u00e9crites en diverses langues r\u00e9gionales [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11732,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-11676","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11676"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11736,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11676\/revisions\/11736"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oraziopuglisi.art\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}